136/2022

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem A var svipt lögræði í fimm ár.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og I-kk-nf E-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. mars 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 23. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. mars 2022 í málinu nr. L- [...]/2022 þar sem sóknaraðili var svipt lögræði í fimm ár frá sama degi. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr.

7 1/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfum varnaraðila hafnað en til vara að lögræðissviptingu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hún þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Sóknaraðili hefur tvívegis verið svipt fjárræði og sjálfræði til fimm ára í senn, fyrst með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness [...] 2012 í máli nr. L- [...]/2012 og svo með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur [...]í máli nr. L- [...]/2017.

5

Í málinu liggur fyrir greinargerð 16. febrúar 2022 vegna sóknaraðila sem rituð er af forstöðumanni og deildarstjóra [...], sem er búsetukjarni þar sem sóknaraðili hefur búið frá árinu 2014. Þar kemur meðal annars fram að sóknaraðili eigi sögu um að vera hættuleg bæði sjálfri sér og öðrum og að ítrekað hafi þurft að kalla til lögreglu vegna reiðikasta hennar. Í niðurlagi greinargerðarinnar segir að það sé mat bréfritara, sem og læknis og lögráðamanns sóknaraðila, að nauðsynlegt sé að svipta sóknaraðila lögræði til að unnt sé að veita henni þá þjónustu og stuðning sem hún þurfi á að halda til að tryggja vellíðan og öryggi hennar og annarra.

6

Jafnframt liggur fyrir læknisvottorð B heimilislæknis sem annast hefur sóknaraðila undanfarin átta ár. Samkvæmt vottorðinu glímir sóknaraðili við [...] heilkenni og afleiðingar af heilablóðfalli, meltingarsjúkdóm, áráttu- og þráhyggjuröskun, persónuleikaröskun og greindarskerðingu, auk annarra sjúkdóma svo sem skjaldkirtilssjúkdóms og offitu. Fram kemur þar einnig að sóknaraðili sé ekki fær um að sinna eigin fjármálum eða annarri opinberri umsýslu og þurfi mikla hjálp daglega vegna andlegra og líkamlegra takmarkana. B bar fyrir héraðsdómi að batahorfur sóknaraðila væru hægfara og að flest af því sem hún glímdi við myndi ekki ganga til baka, en á hinn bóginn gætu persónuleikaþættir hennar mildast með árunum. Taldi hún ólíklegt að nauðsynlegri læknisaðstoð við sóknaraðila yrði við komið með öðrum eða vægari hætti en lögræðissviptingu. Sérstaklega aðspurð sagði læknirinn að sóknaraðili væri ófær um að sinna persónulegum högum sínum.

7

Sóknaraðili gaf einnig skýrslu fyrir héraðsdómi og bar þar um að hún hefði þroskast á undanförnum árum og hefði náð mjög góðum árangri frá því að hún hefði fyrst verið svipt lögræði.

8

Að framangreindu gættu þykja vægari úrræði í formi aðstoðar ekki raunhæf. Eru því uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 4. gr. lögræðislaga fyrir því að sóknaraðili verði svipt lögræði. Ekki þykja efni til að marka lögræðissviptingunni skemmri tíma en krafist er og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

9

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður sóknaraðila úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda hennar, og ákveðst hún að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun skipað verjanda sóknaraðila, I-kvk-þgf L-kvk-ef B-kvk-þgf lögmanns, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.