349/2022

Útdráttur

X voru gefin að sök ítrekuð kynferðisbrot gegn stjúpdóttur sinni yfir langt tímabil eða frá því að stúlkan var ellefu til þrettán ára. Fyrir Landsrétti bar X fyrir sig að þar sem sá héraðsdómari sem fór með málið og kvað upp hinn áfrýjaða dóm annaðist ekki skýrslutöku af brotaþolanum A, þá skyldi sýkna X af sakargiftum eða ómerkja hinn áfrýjaða dóm. Í Landsrétti var rakið ákvæði 2. mgr. 112. gr. laga nr. 88/2008 og að ekki hafi verið útskýrt í þingbók hvers vegna ekki hafi verið staðið að málsmeðferðinni í samræmi við framangreint ákvæði. Þá hafi A ekki komið fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, heldur verið tekin skýrsla af henni á rannsóknarstigi á grundvelli 1- liðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2009. Óumdeilt hafi verið að hvorki sækjandi né verjandi kröfðust þess að A kæmi fyrir dóm og héraðsdómari taldi ekki ástæðu til þess. Að þessu gættu þótti ekki vera hald í þessari vörn ákærða. Brotaþoli þótti einkar trúverðug um hvernig ákærði hefði brotið gegn henni og var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru. Við ákvörðun refsingar var litið til 5. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, en að teknu tilliti til þess og þeirra refsiákvörðunarsjónarmiða sem fram komu í hinum áfrýjaða dómi var hann staðfestur um refsingu ákærða og miskabætur til A. Var X því gert að sæta fangelsi í 3 ár og gert að greiða A 2.500.000 króna í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf, S-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. maí 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 4. apríl 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 27. apríl 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að refsing hans verði milduð og tildæmdar skaðabætur til brotaþola lækkaðar.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 4.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 24. maí 2019 til 27. febrúar 2022 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms um miskabætur.

5

V ið aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð hljóð- og myndupptaka af skýrslu ákærða fyrir héraðsdómi og hann gaf viðbótarskýrslu. Þá var spiluð hljóð- og mynduppta k a af skýrslu brotaþola í Barnahúsi, sem og hluti af hljóð- og myndupptöku skýrslu móður brotaþola fyrir héraðsdómi. Loks gaf J sálfræðingur skýrslu fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

6

Mál þetta var höfðað með ákæru héraðssaksóknara 16. desember 2021 á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot gegn fósturdóttur sinni. Í málavaxtalýsingu í hinum áfrýjaða dómi kemur fram að ákærði hafi við yfirheyrslu hjá lögreglu 23. maí 2019 skýrt svo frá að hann hafi iðulega farið inn í herbergi brotaþola að degi til og sett síma hennar í hleðslu. Hið rétta er að ákærði bar við þessa yfirheyrslu að hann hafi farið inn í herbergi brotaþola og sett síma hennar í hleðslu eftir að brotaþoli fór að sofa.

7

Samkvæmt 2. mgr. 112. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal skýrsla tekin fyrir dómi af brotaþola samkvæmt 1. mgr. 59. gr. laganna fyrir þeim dómara, sem síðar fer með málið og kveður upp dóm í því, eftir atvikum sem dómsformaður, ef því verður við komið. Meðal helstu sönnunargagna í máli þessu er skýrsla sem tekin var fyrir dómi af brotaþola á rannsóknarstigi á grundvelli a-liðar 1. mgr. 59. gr. laganna.

Sá héraðsdómari sem fór með málið og kvað upp hinn áfrýjaða dóm annaðist ekki þá skýrslutöku. Ekki er útskýrt í þingbók hvers vegna ekki var staðið að málsmeðferðinni í samræmi við framangreint ákvæði. Brotaþoli kom ekki fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, en óumdeilt er að hvorki sækjandi né verjandi kröfðust þess og héraðsdómari taldi ekki ástæðu til þess. Aðþessu gættu þykir ekki vera hald í þeirri vörn ákærða að umrædd málsmeðferð í héraði eigi að leiða til þess að hann verði sýknaður af sakargiftum eða að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur.

8

Svo sem að framan er rakið var hljóð- og myndupptaka af skýrslu brotaþola í Barnahúsi spiluð í heild sinni fyrir Landsrétti. Að mati réttarins skýrði brotaþoli með einkar trúverðugum hætti frá því hvernig ákærði hafi brotið gegn henni. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða.

9

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til 5. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að teknu tilliti til þess og þeirra refsiákvörðunarsjónarmiða er fram koma í hinum áfrýjaða dómi verður hans staðfestur um refsingu ákærða.

10

H inn áfrýjaði dómur verður staðfestur um greiðslu miskabóta til brotaþola, sem og um greiðslu sakarkostnaðar.

11

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnalauna og þóknunar réttargæslumanns hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 2.458.470 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.807.920 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur.