402/2021

Útdráttur

Í málinu deildu aðilar um það hvort B bs. hafi á fundi fyrirsvarsmanna B bs. og SK ehf., gefið SK ehf. skuldbindandi loforð um greiðslur umfram það sem kveðið var á um í þjónustusamningi aðila frá 18. september 2013 þannig að B bs. myndi greiða allar skuldir vegna tapreksturs SK ehf. frá árinu 2016 til 30. apríl 2019. Í dómi Landsréttar var talið að SK ehf. hefði ekki sýnt fram á að fyrirsvarsmenn B bs. hefðu á framangreindum fundi gefið fyrirsvarsmanni SK ehf. loforð um greiðslu skulda og jafnframt að líta bæri til þess að af samþykktum B bs. leiddi að stjórnarmennirnir tveir sem á fundinum voru hefðu ekki verið bærir til að gefa slíkt loforð. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 22. júní 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 18. maí 2021 í málinu nr. E- 298/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt þannig að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 24.990.124 krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 7.744.087 krónum frá 29. desember 2018 til 18. júlí 2019, af 24.687.742 krónum frá þeim degi til 8. maí 2020, en af 24.990.124 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum áfrýjanda en til vara að dómkröfur hans verði lækkaðar verulega. Þá krefst stefndi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Áfrýjandi er félag sem stofnað var árið 2001 um rekstur sambýlis fyrir fatlaða íbúa í Kerlingardal í Mýrdalshreppi. Stefndi, sem er byggðasamlag 13 sveitarfélaga á Suðurlandi stofnað árið 2015 á grundvelli 94. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, tók yfir samninga sveitarfélaganna við sjálfstæða rekstraraðila sem veittu fötluðum þjónustu. Þar á meðal var samningur sveitarfélagsins Árborgar við áfrýjanda 18. september 2013 um þjónustu við fjóra fatlaða íbúa á sambýlinu í Kerlingardal. Í 9. gr. samningsins var kveðið á um greiðslur sveitarfélagsins til áfrýjanda fyrir veitta þjónustu. Samkvæmt þeirri grein skiptust greiðslur til áfrýjanda annars vegar í greiðslu fyrir þjónustu við tiltekinn fjölda einstaklinga í samræmi við niðurstöður svokallaðs SIS- mats og hins vegar greiðslu fyrir afnot húsnæðis. Gildistími samningsins var frá 1. janúar 2011 til 31. desember 2014.

5

Eftir að samningstímabilið var á enda áttu sér stað viðræður milli aðila um framtíð reksturs sambýlisins en þær leiddu ekki til þess að samningurinn væri endurnýjaður.

Þó mun hafa orðið að samkomulagi að starfsemi áfrýjanda héldi áfram á sama grunni enn um sinn. Þann 19. desember 2017 sagði stefndi þjónustusamningnum upp með sex mánaða fyrirvara en þá voru aðeins tveir íbúar búsettir í sambýlinu.

Uppsagnarfrestur var síðan framlengdur þar til íbúunum hafði verið fundið nýtt búsetuúrræði. Það gekk eftir í apríl 2019 og var greiðslum til áfrýjanda þá hætt. Fyrir liggur að greiðslur stefnda til áfrýjanda héldust óbreyttar allt þetta tímabil þótt íbúum sambýlisins fækkaði.

6

Þann 2. janúar 2018 funduðu fyrirsvarsmenn aðila í kjölfar uppsagnar stefnda á þjónustusamningi við áfrýjanda. Áfrýjandi kveður fyrirsvarsmenn stefnda hafa lofað því á þessum fundi að séð yrði til þess að fjárhagslegt uppgjör vegna loka samningssambandsins yrði með þeim hætti að allar skuldir vegna reksturs sambýlisins yrðu greiddar. Stefndi hafnar því á hinn bóginn að slíkt loforð hafi verið gefið.

7

Fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi einnig vísað til tölvupóstsamskipta lögmanns áfrýjanda og félagsráðgjafa á vegum sveitarfélaganna í maí 2018 þar sem rætt hafi verið um uppgjör aðila. Samskiptin áttu sér stað í tengslum við erindi félagsráðgjafans um framlengingu uppsagnarfrest sum þrjá mánuði. Í svari lögmannsins við tölvupósti félagsráðgjafans kom fram að fallist væri á erindið en þess þó farið á leit að fyrir lægi skriflegt samkomulag um fjárhagslegt uppgjör sem fæ li í sér að stefndi gerði upp við áfrýjanda taprekstur hans vegna áranna 2017 og 2018, að kostnaður vegna reksturs ársins 2018 fram til lokunar heimilisins yrði greiddur og skaði vegna húsakaupa að fullu bættur. Svar félagsráðgjafans var á þessa leið:„Þetta er móttekið. Ég kem þessu áfram til þeirra sem geta tekið ákvörðun um þetta.“ Einnig er vísað til fyrirliggjandi gagna um samskipti lögmanns áfrýjanda og fyrirsvarsmanna stefnda síðari hluta árs 2018 og í janúar 2019 þar sem fram kemur að lögmaðurinn hafi áréttað framangreindar kröfur en af hálfu stefnda hafi verið óskað eftir frekari gögnum og upplýsingum hvað þær varðaði. Stefnda var sent kröfubréf 29. nóvember 2018 þar sem var að finna tölulega útlistun á fjárkröfum áfrýjanda. Var kröfum hans endanlega hafnað með bréfi lögmanns stefnda 28. janúar 2020. Í kjölfarið höfðaði áfrýjandi mál þetta.

Niðurstaða

8

Í málinu er ágreiningslaust að stefndi hafi að fullu efnt skuldbindingar sínar gagnvart áfrýjanda um greiðslur samkvæmt framangreindum þjónustusamningi frá 18. september 2013. Aðilar deila á hinn bóginn um það hvort stefndi hafi gefið áfrýjanda skuldbindandi loforð um greiðslur umfram það sem kveðið var á um í samningnum, það er um að greiða allar skuldir vegna tapreksturs áfrýjanda árin 2016 til og með 30. apríl 2019.

9

Áfrýjandi reisir kröfur sínar á því að á fundi með fyrirsvarsmanni hans 2. janúar 2018 hafi fyrirsvarsmenn stefnda lofað að stefndi myndi greiða upp allar skuldir vegna reksturs sambýlisins þegar samningurinn rynni undir lok. Einnig er á því byggt að síðari samskipti aðila séu til marks um að stefndi hafi skuldbundið sig til greiðslu skulda vegna reksturs áfrýjanda.

10

Fundinn 2. janúar 2018 sátu af hálfu stefnda Á-kvk-nf S-kvk-nf, formaður stjórnar stefnda, og A-kvk-nf H-kvk-nf stjórnarmaður. Í skýrslu Á-kvk-ef fyrir héraðsdómi kom fram að á fundinum hefði fjárhagslegt uppgjör aðila verið rætt og því komið á framfæri að stjórn stefnda hefði á því fullan skilning að þótt íbúum sambýlisins færi fækkandi yrðu nægilega margir starfsmenn að vera til staðar svo að unnt væri að manna vaktir. Því yrðu framlög stefnda ekki skorin niður í samræmi við fækkun íbúa.

Á hinn bóginn hefði ekki verið gefið loforð um að stefndi greiddi uppsafnað tap af rekstri áfrýjanda, enda hefði reksturinn verið sveitarfélögunum óviðkomandi. A-kvk-nf H-kvk-nf kvaðst ekki muna eftir neinum fundi þar sem fyrirsvarsmanni áfrýjanda hefði verið gefið loforð um greiðslu skulda vegna rekstrartaps. Kvað hún útilokað að það hefði verið fært í mál enda hefði það verið í andstöðu við verklag stefnda.

11

Með hliðsjón af framangreindu hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að fyrirsvarsmenn stefnda hafi á fundinum sem um ræðir gefið fyrirsvarsmanni áfrýjanda loforð um greiðslu skulda vegna reksturs sambýlisins. Er jafnframt til þess að líta að af samþykktum stefnda leiddi að stjórnarmennirnir tveir voru ekki til þess bærir að gefa skuldbindandi loforð um slík fjárútlát á fundinum. Tölvupóstsamskipti lögmanns áfrýjanda við félagsráðgjafa á vegum stefnda í maí 2018 og við fyrirsvarsmenn stefnda það ár og í janúar 2019 hafa verið rakin. Með þeim voru af hálfu áfrýjanda hafðar uppi og áréttaðar kröfu rum greiðslu á skuldum vegna reksturs sambýlisins en af samskiptunum verður engan veginn ráðið að stefndi hafi skuldbundið sig til að verða við þeim.

12

Samkvæmt öllu framangreindu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu stefnda af dómkröfum áfrýjanda.

13

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað. Um málskostnað og gjafsóknarkostnað fyrir Landsrétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Sambýlið Kerlingardal ehf., greiði stefnda, Bergrisanum bs., 850.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, L-kvk-ef V. J-kvk-ef, 850.000 krónur.