519/2019

Útdráttur

G höfðaði mál gegn GF og T ehf. til heimtu skaðabóta þar sem GF hefði með saknæmri háttsemi blekkt G til að selja nánar tilgreindan hest á ákveðnu verði til T ehf., félags í eigu GF, í því skyni að geta síðar selt hestinn fyrir rúmlega tvöfalt það verð og næmi tjón hans verðmismuninum. Í dómi Landsréttar kom fram að GF hefði verið með hestinn í umboðssölu fyrir G. Á honum hefði því hvílt rík skylda að gæta hagsmuna hans. Hefði honum mátt vera ljóst að G hefði falið honum hestinn í umboðssölu í því skyni að fá sem hæst verð fyrir hann. Af framburði nafngreinds vitnis var ráðið að GF hefði, um það leyti sem samdist milli T ehf. og G um kaup á hestinum fyrir tilgreinda fjárhæð, talið að unnt væri að selja hestinn á um helmingi hærra verði. Með því að upplýsa G ekki um það mat sitt og gefa honum þannig tækifæri til að freista þess að fá hærra verð fyrir hestinn hefði GF farið gegn hagsmunum hans. Yrði í ljósi þess sem fram væri komið í málinu litið svo á að GF hefði með þessu og framgöngu sinni að öðru leyti brotið gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart G og þannig komið því til leiðar með saknæmum hætti að félag í eigu hans og eiginkonu hans, T ehf., hagnaðist með ólögmætum hætti á viðskiptunum á kostnað G. Voru kröfur G um óskipta skaðabótaábyrgð GF og T ehf. á tjóni hans því teknar til greina.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjendur skutu málinu upphaflega til Landsréttar 2. maí 2019. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess og áfrýjuðu þeir öðru sinni 8. júlí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 5. apríl 2019 í málinu nr. E109/2018.

2 Áfrýjendur krefjast sýknu af kröfum stefnda. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar óskipt úr hendi áfrýjenda fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Málsatvik og framburður aðila og vitna í héraði eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar kemur fram deila aðilar um atvik í aðdraganda samnings um kaup á hestinum B-kk-þgf frá Breiðholti og síðari sölu hestsins til norsks félags, Stall SP Breeding AS.

5 Áfrýjendur lögðu fram fjölda nýrra gagna fyrir Landsrétt. Þar á meðal eru upplýsingar úr WorldFeng, sem mun vera upprunaættbók íslenska hestsins, upplýsingar um félög í eigu áfrýjanda G-kk-ef F-kk-ef og K-kk-ef G-kk-ef R-kk-ef, endurrit samskipta Stall SP Breeding AS við áfrýjanda Takthesta ehf. vegna loss í hnéskeljum hestsins B-kk-ef og samningur Stall SP Breeding AS og áfrýjanda Takthesta ehf., um uppgjör krafna Stall SP Breeding AS af þeim sökum á hendur áfrýjanda.

6 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu vitnin H-kk-nf J-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf skýrslu. Þá gaf vitnið H-x-x L-x-x símaskýrslu.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjenda

7 Áfrýjendur byggja á því að raunverulegur kaupandi hestsins B-kk-ef af stefnda í nóvember 2014 hafi verið K-kk-nf G-kk-nf og benda því til staðfestu á afrit kvittana fyrir tveimur peningaúttektum hans á samtals 9.500.000 krónum af bankareikningi sínum en aðilar eru sammála um að kaupverð hestsins, 9.500.000 krónur, hafi verið innt af hendi með peningum í tveimur greiðslum, 1. desember 2014 og 15. janúar 2015. Áfrýjandi Takthestar ehf. sé í raun í helmingseigu annars vegar áfrýjanda G-kk-ef F-kk-ef og eiginkonu hans og hins vegar K-kk-ef G-kk-ef en af tilgreindum ástæðum hafi ekki verið unnt að ganga frá eignarhlutdeild K-kk-ef G-kk-ef í félaginu með formlegum hætti. Af þeim sökum hafi eignarhald hestsins verið skráð hjá áfrýjanda Takthestum ehf. Engin áform hafi verið um að selja hestinn áfram. Mál hafi síðar þróast á þann hátt að hið norska félag, Stall SP Breeding AS, keypti hestinn í janúar 2015. Söluverðið við síðari söluna, 19.900.000 krónur, skýrist af því að í reynd hafi þrír hestar verið seldir, hesturinn B-kk-nf frá Breiðholti, fyrstu verðlauna merin V-kvk-nf frá Kaldbak og afkvæmi hennar, R-kvk-nf frá Rauðalæk.

Málsástæður stefnda

8 Stefndi byggir á því að áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf hafi blekkt sig til að selja hestinn B-kk-þf á of lágu verði og leynt sig þeirri staðreynd að áfrýjandi Takthestar ehf., félag í eigu áfrýjanda G-kk-ef F-kk-ef og eiginkonu hans, væri raunverulegur kaupandi hestsins en ekki K-kk-nf G-kk-nf. Fyrir Landsrétti byggir stefndi ekki lengur á því að áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf hafi verið búinn að handsala áframsölu á hestinum til hins norska félags þegar stefndi seldi hestinn um miðjan nóvember 2014 fyrir tilstilli áfrýjanda. Áfrýjanda hafi á hinn bóginn verið ljóst við það tímamark að góðar líkur væru á að hið norska félag myndi kaupa hestinn mun hærra verði en stefndi seldi hann á enda hafi það gengið eftir. Söluverð hestsins tveimur mánuðum eftir að stefndi seldi hann fyrir 9.500.000 krónur nam 19.900.000 krónum.

Niðurstaða

9 Fyrir liggur að stefndi gaf út tvo reikninga fyrir söluverði hestsins á hendur áfrýjanda Takthestum ehf. að ósk áfrýjanda G-kk-ef F-kk-ef, samtals að fjárhæð 9.500.000 krónur. Í gögnum málsins liggur jafnframt fyrir reikningur, sem dagsettur er 15. janúar 2015 og útgefinn af áfrýjanda Takthestum ehf. á hendur Stall SP Breeding AS að fjárhæð 19.900.000 krónur þar sem söluandlagið er sagt vera „seldur hestur […] B-kk-nf frá Breiðholti“. Enn fremur er á meðal gagna málsins afrit tilkynningar frá Arion banka hf. 26. janúar 2015 um innborgun hins norska félags að fjárhæð 19.951.060 krónur inn á reikning áfrýjanda Takthesta ehf. Að framangreindu virtu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að kaupandi hestsins B-kk-ef hafi verið áfrýjandi Takthestar ehf. Breytir engu um þá niðurstöðu þótt K-kk-nf G-kk-nf R-kk-nf hafi lagt út fyrir kaupverði hestsins en hann bar fyrir héraðsdómi að áfrýjandi Takthestar ehf. hefði endurgreitt sér útlagðan kostnað.

10 Á hinn bóginn verður ekki fullyrt að áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf hafi leynt stefnda því hver kaupandi hestsins var en stefndi gaf, eins og fram er komið, út tvo reikninga á hendur áfrýjanda Takthestum ehf. fyrir kaupverði hestsins og mátti því gera sér grein fyrir því að K-kk-nf G-kk-nf væri ekki kaupandi hestsins. Stefnda máttu og vera ljós náin tengsl áfrýjandans G-kk-ef F-kk-ef og K-kk-ef G-kk-ef en stefndi bar fyrir héraðsdómi að áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf hefði sagt sér að hann og K-kk-nf G-kk-nf „[ættu] allt saman“. Þá liggur einnig fyrir að áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf féll frá umboðslaunum sínum vegna viðskiptanna.

11 Á reikningnum, sem áfrýjandi Takthestar ehf. gaf út á hendur hinu norska félagi 15. janúar 2015, er söluandlagið aðeins sagt vera hesturinn Bylur og söluverðið tilgreint 19.900.000 krónur. Í útflutningsskýrslu sem liggur fyrir í málinu kemur fram að verið sé að flytja út einn hest, B-kk-þf, seljandinn sé áfrýjandi Takthestar ehf. og söluverðið 19.900.000 íslenskar krónur. Samkvæmt framansögðu bera gögn málsins ekki annað með sér en að andlag viðskiptanna 15. janúar 2015 hafi einungis verið hesturinn B-kk-nf. Að því gættu verður hafnað þeirri staðhæfingu áfrýjenda að söluverðið í viðskiptum áfrýjanda Takthesta ehf. og norska félagsins, 19.900.000 krónur, skýrist af því að söluandlagið hafi í raun verið þrír hestar, B-kk-nf frá Breiðholti og tveir aðrir hestar.

12 Aðilar eru sammála um að kaup áfrýjanda Takthesta ehf. á hestinum Byl af stefnda hafi verið handsöluð um miðjan nóvember 2014 en aðilar hafi ekki gert skriflegan kaupsamning. Þá bera gögn málsins með sér að andvirðið, 9.500.000 krónur, hafi verið innt af hendi í tveimur greiðslum, 1. desember 2014 og 15. janúar 2015. Síðarnefnda daginn eða um tveimur mánuðum eftir að aðilar handsöluðu kaupin á hestinum gaf áfrýjandi Takthestar ehf. út framangreindan reikning á hendur norska félaginu að fjárhæð 19.900.000 krónur vegna kaupa félagsins á hestinum. Áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf bar fyrir héraðsdómi að engin áform hefðu verið uppi um að selja hestinn áfram heldur hafi áfrýjendur gert ráð fyrir því að hann myndi þjálfa hestinn og keppa á honum á komandi árum. Mál hafi síðar þróast á þann veg að hið norska félag hafi keypt hestinn í janúar 2015 eftir að leit annars eiganda þess félags, S-x-x P-x-x, í nóvember 2014 að reyndari keppnishesti bar ekki árangur. Í málinu liggja fyrir upplýsingar um að náinn vinskapur er með honum og áfrýjanda G-kk-þgf F-kk-þgf og eiginkonu hans. S-x-x P-x-x gaf símaskýrslu í héraði og bar að hann hefði ekki rætt við áfrýjanda G-kk-þf F-kk-þf um kaup á hestinum fyrr en eftir áramótin 2014 og 2015. Vitnið S-x-x gaf einnig skýrslu hjá lögreglu 25. september 2016 vegna kæru stefnda á hendur áfrýjanda G-kk-þgf F-kk-þgf vegna viðskiptanna þar sem hann bar á sama hátt um aðdraganda kaupa norska félagsins á hestinum. Hann hefði prófað hestinn hjá áfrýjanda G-kk-þgf F-kk-þgf að gamni sínu um mánaðamótin nóvember og desember 2014 en ekki með kaup í huga enda hefði hann verið að leita að eldri og reyndari hesti. Við það tækifæri hefði áfrýjandi upplýst að ásett verð á hestinum væri 20.000.000 króna. Kaupin hefðu svo verið afráðin í janúar 2015.

13 Áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf var með hestinn Byl í umboðssölu fyrir stefnda. Á honum hvíldi því rík skylda að gæta hagsmuna hans. Þótt stefndi kunni að hafa nefnt við áfrýjanda að hann vildi fá 10.000.000 króna fyrir hestinn mátti honum vera ljóst að stefndi fól honum hestinn í umboðssölu í því skyni að fá sem hæst verð fyrir hann. Af framangreindum framburði vitnisins S-x-x hjá lögreglu verður ráðið að áfrýjandi hafi, um það leyti sem samdist milli félags í hans eigu og stefnda um kaup á hestinum fyrir 9.500.000 krónur, talið að unnt væri að selja hestinn á um helmingi hærra verði. Með því að upplýsa stefnda ekki um það mat sitt og gefa honum þannig tækifæri til að freista þess að fá hærra verð fyrir hestinn fór áfrýjandi G-kk-nf F-kk-nf gegn hagsmunum stefnda. Verður í ljósi þess sem fram er komið í málinu litið svo á að áfrýjandi hafi með þessu og framgöngu sinni að öðru leyti brotið gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart stefnda og þannig komið því til leiðar með saknæmum hætti að félag í eigu hans og eiginkonu hans hagnaðist með ólögmætum hætti á viðskiptunum á kostnað stefnda. Er fallist á með héraðsdómi að áfrýjendur beri óskipta skaðabótaábyrgð á tjóni stefnda.

14 Samkvæmt framansögðu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms.

15 Áfrýjendum verður gert að greiða stefnda óskipt málskostnað fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður. Áfrýjendur, G-kk-nf F-kk-nf B-kk-nf og Takthestar ehf., greiði óskipt stefnda, G-kk-þgf I-kk-þgf, 1.550.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.