165/2022

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem brotaþola var synjað um skipun réttargæslumanns. Fram kom í úrskurði Landsréttar að ákærði og brotaþoli væru nákomin í skilningi fyrra skilyrðis ákvæðis 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Að því er síðara skilyrði ákvæðisins varðaði um að brotaþoli hefði þörf fyrir sérstaka aðstoð væri til þess að líta að atlaga ákærða, ef sönnuð yrði, hefði verið alvarleg. Hún beindist gegn brotaþola, sem þá hélt á tæplega mánaðargamalli dóttur aðila. Háttsemin væri talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem væri sérstakt heimilisofbeldisákvæði sem ætlað væri að stuðla að aukinni vernd fyrir þá sem væru í veikri stöðu á þann hátt að vera í nánu sambandi við þann sem ofbeldinu beitti og hefðu þannig þörf fyrir sérstaka aðstoð. Eins og atvikum þessa máls væri háttað væri seinna skilyrði 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 einnig uppfyllt.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og I-kk-nf E-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Brotaþoli skaut málinu til Landsréttar með kæru 24. mars 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 24. mars 2022 í málinu nr. S- [...]/2022 þar sem brotaþola var synjað um skipun réttargæslumanns. Kæruheimild er í e-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Brotaþoli krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að skipa tiltekinn lögmann réttargæslumann hennar.

3

Hvorki sóknaraðili né varnaraðili hafa látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Ákærða er samkvæmt ákæru lögreglustjóra 10. janúar 2022 gefið að sök brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð þáverandi kærustu og barnsmóður sinnar og sameiginlegrar dóttur þeirra, sem þá var [...] daga gömul, með því að hafa ruðst inn á heimili þeirra á [...] og kýlt barnsmóður sína hnefahögg í andlitið þar sem hún hélt á dóttur aðila. Þá hafi hann haldið árásinni áfram innandyra með ítrekuðum hnefahöggum í andlit barnsmóðurinnar þrátt fyrir að hún hafi þrábeðið hann um að hætta vegna ógnunar sem árásin hafi skapað gagnvart heilsu og velferð dóttur aðila, allt þar til barnsmóðirin féll fram fyrir sig á stofugólfið með dótturina í fanginu. Hún hafi þá sleppt af dótturinni takinu og ýtt henni eftir gólfinu undan árás ákærða, en ákærði hafi haldið árásinni á barnsmóður sína áfram með því að rífa í hár hennar og kýla og sparka endurtekið í líkama hennar. Samkvæmt ákæru hlaut barnsmóðir ákærða af þessu glóðarauga undir hægra auga, sár á enni og hægra kinnbeini og eymsli í hársverði, við rifbein og yfir háls- og brjósthrygg, auk þess sem í háttseminni á að hafa falist andleg og líkamleg misþyrming, ógnanir, yfirgangur, vanvirðandi og ruddalegt athæfi gagnvart dóttur aðila. Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga og tilgreind ákvæði barnaverndarlaga.

5

Samkvæmt 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 er skilyrði fyrir skipun réttargæslumanns fyrir brotaþola að ætla megi að brotaþoli hafi orðið fyrir verulegu tjóni á líkama eða andlegu heilbrigði af völdum ætlaðs brots eða að brotið hafi verið gegn brotaþola af einhverjum sem var honum nákominn. Þá er það skilyrði samkvæmt ákvæðinu að brotaþoli hafi að mati lögreglu þörf fyrir sérstaka aðstoð réttargæslumanns til þess að gæta hagsmuna sinna í málinu.

6

Ákærði og brotaþoli eru nákomin í skilningi ákvæðisins og er því fyrra skilyrði 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 uppfyllt fyrir skipun réttargæslumanns. Að því er varðar síðara skilyrðið um að brotaþoli hafi þörf fyrir sérstaka aðstoð er til þess að líta að atlaga ákærða, ef sönnuð verður, var alvarleg. Svo sem að framan greinir beindist hún gegn brotaþola, sem þá hélt á tæplega mánaðargamalli dóttur aðila. Ákvæði 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga er sérstakt heimilisofbeldis ákvæðis em ætlað er að stuðla að aukinni vernd fyrir þá sem eru í veikri stöðu á þann hátt að vera í nánu sambandi við þann sem ofbeldinu beitir og hafa þannig þörf fyrir sérstaka aðstoð. Eins og atvikum þessa máls er háttað er seinna skilyrði 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 einnig uppfyllt fyrir skipun réttargæslumanns. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og krafa brotaþola tekin til greina.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að skipa brotaþolanum A réttargæslumann.

Sératkvæði

I-kk-ef E-kk-ef

1

Ég er ekki sammála forsendum og niðurstöðu atkvæðis meirihluta dómenda.

2

Í máli þessu liggja engin gögn fyrir sem sýna fram á að brotaþoli hafi þörf fyrir sérstaka aðstoð réttargæslumanns til þess að gæta hagsmuna sinna. Framlagt vottorð sálfræðings ber það heldur ekki með sér að brotaþoli hafi orðið fyrir svo verulegu tjóni á líkama eða andlegu heilbrigði af völdum ætlaðs brots, að skylt sé að tilnefna henni réttargæslumann, sbr. 2. mgr. 41. gr. laga nr. 88/2008 og til hliðsjónar dómur Hæstaréttar 15. maí 2017 í málinu nr. 292/2017 og dómur Landsréttar 24. janúar 2019 í málinu nr. 49/2019. Þá liggur fyrir í málinu einkaréttarkrafa brotaþola og nýtur hún aðstoðar lögmanns við að fylgja henni eftir.

3

Að framangreindu virtu, en öðru leyti með vísan til forsendna, tel ég að staðfesta beri hinn kærða úrskurð héraðsdóms.