11/2019

Útdráttur

A höfðaði mál gegn R og S hf. og krafðist viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu R hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún steig af hellulagðri gangstétt út á bílastæði við vinnustað sinn og missteig sig á niðurfallsröri sem gekk út úr gangstéttarkverk á bílastæðinu. Í málinu var ekki deilt um það hvort A hefði orðið fyrir tjóni vegna slyssins en R og S hf. byggðu á því að orsök slyssins hefði verið óhappatilviljun eða aðgæsluleysi A sjálfrar. Landsréttur vísaði til þess að slysið hefði átt sér stað á útisvæði þar sem starfræktur væri skóli og leikskóli og fjöldi fólks ætti leið um svæðið á hverjum degi. Var miðað við að þeim sem hefðu borið ábyrgð á frágangi niðurfallsrörsins hefði mátt vera ljóst að af því stafaði slysahætta og að vegfarendum sem á það kynnu að stíga yrði fótaskortur. Að gættum þeim ríku skyldum sem hvíla á umráðamönnum fasteigna til að takmarka slysahættu þar sem skólastarfsemi fer fram var talið að frágangur niðurfallsins á bílastæðinu hefði ekki verið forsvaranlegur og gæti engu breytt þótt frágangurinn hefði verið til bráðabirgða. Var því fallist á kröfu A og skaðabótaskylda R vegna slyssins viðurkennd sem og bótaréttur A úr frjálsri ábyrgðartryggingu R hjá S hf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 7. janúar 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. desember 2018 í málinu nr. E1063/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði bótaskylda stefndu og bótaréttur áfrýjanda úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda Reykjavíkurborgar hjá stefnda, SjóváAlmennum tryggingum hf., vegna tjóns sem áfrýjandi varð fyrir af völdum vinnuslyss 13. maí 2015. Krafist er málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Til vara er þess krafist að málskostnaður verði látinn falla niður fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3 Stefndu krefjast þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að áfrýjandi verði dæmd til að greiða stefndu málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi en eins og þar kemur fram slasaðist áfrýjandi á fæti er hún steig út af hellulagðri gangstétt við […]skóla í […] 13. maí 2015. Hún var með pappakassa í fanginu sem hún ætlaði að fara með í ruslagám skammt frá skólahúsinu. Áfrýjandi lýsir atvikum nánar þannig að pappakassi hafi fokið úr höndum hennar í vindhviðu og hafi hún þá stigið út á bílastæðið við skólahúsið til að reyna að ná til hans. Hún hafi slasast er hún missteig sig á niðurfallsröri sem gekk út úr gangstéttarkverk á bílastæðinu.

5 Ljósmyndir sem liggja fyrir í málinu sýna hvítt niðurfallsrör sem stendur út úr kverk steypts kantsteins sem skilur að bílastæði og gangstétt en umrætt rör var sett þar til bráðabirgða til að losa vatn af bílastæðinu. Samkvæmt gögnum málsins stendur rörið um það bil 10 cm út úr kverkinni og er 6 til 7 cm í þvermál. Komið hefur fram í málinu að frágangur á niðurfallinu hafi verið til bráðabirgða þar sem skólinn hafi verið byggður í áföngum og framkvæmdum við byggingu hans hafi ekki verið lokið. Þá má ráða af framburði vitnisins B, skólastjóra […], fyrir héraðsdómi að niðurfallsrörið hafi verið sett niður eftir að leysingar á árinu 2014 höfðu fært gangstéttahellur úr skorðum.

6 Áfrýjandi hóf störf í […] í ágústmánuði 2014 og var við vinnu þegar slysið átti sér stað. Í málinu er ekki deilt um að atvik að slysinu hafi verið eins og hún hefur lýst og að frágangur á niðurfallsrörinu hafi verið eins og ljósmyndir bera um.

Niðurstaða

7 Krafa áfrýjanda byggist á því að frágangur niðurfallsrörsins hafi ekki verið forsvaranlegur þar sem hann hafi skapað slysahættu eins og raunin hafi orðið í tilviki áfrýjanda. Umráðmönnum fasteigna þar sem þjónusta er veitt ber rík skylda til þess að sjá um að lóð og mannvirki séu útbúin þannig að ekki sé fyrir hendi hætta á slysum. Þessar kröfur séu áréttaðar í byggingarreglugerðum og reglugerð um hollustuhætti. Þar sem starfsmenn stefnda Reykjavíkurborgar hafi ekki gætt þess að útbúa niðurfallið þannig að ekki skapaðist slysahætta af því sé stefndi Reykjavíkurborg skaðabótaskyld á grundvelli sakarreglunnar vegna þess tjóns sem áfrýjandi varð fyrir.

8 Sýknukrafa stefndu er aðallega byggð á því að áfrýjandi hafi ekki sannað að slysið verði rakið til atvika er stefndi Reykjavíkurborg beri skaðabótaábyrgð á að lögum. Orsök slyssins hafi verið óhappatilviljun eða aðgæsluleysi áfrýjanda sjálfrar. 9 Óumdeilt er að áfrýjandi hafi sýnt fram á að hún hafi orðið fyrir tjóni vegna slyssins en í málinu liggur fyrir matsgerð læknis um bæði tímabundna og varanlega örorku hennar vegna þess.

10 Í byggingarreglugerð nr. 112/2012 eru almenn ákvæði um kröfur sem gerðar eru til útisvæða við mannvirki. Fram kemur í grein 7.1.1 að ávallt skuli tryggja fullnægjandi öryggi fólks á slíkum svæðum. Í grein 12.1.1 segir að byggingar og lóðir skuli hannaðar og byggðar þannig að hætta á slysum sé í lágmarki. Gera skuli þær ráðstafanir sem þurfi til að koma í veg fyrir slysahættu, svo sem vegna hæðarmunar í byggingum eða á lóðum. Frágangur og umhirða byggingarvinnusvæða skuli ávallt vera þannig að ekki skapist þar óþarfa hætta á slysum. Þá segir í grein 12.10.1 að aðgengi að byggingum skuli vera auðvelt og þannig frágengið að ekki skapist slysahætta á svæðinu. Í 2. mgr. greinar 6.2.2 í reglugerðinni eins og henni hefur verið breytt með reglugerð nr. 280/2014 segir meðal annars að hönnun bílastæða og gönguleiða skuli vera með þeim hætti að ekki skapist hætta fyrir gangandi vegfarendur.

11 Slysið átti sér stað á útisvæði þar sem starfræktur var skóli og leikskóli. Fjöldi fólks átti leið um svæðið á hverjum degi. Við þær aðstæður og samkvæmt framangreindum ákvæðum byggingarreglugerðar er lögð rík skylda á umráðmann fasteignar að takmarka slysahættu. Svo sem rakið er að framan er ekki deilt um að niðurfallsrörið var um það bil 6 til 7 cm í þvermál og skagaði 10 cm út úr kverk á kantsteini milli gangstéttar og bílastæðis. Frágangur niðurfallsrörsins var til bráðabirgða þar sem framkvæmdum við byggingu […] sem var skipt upp í nokkra áfanga var ekki lokið. Þessi frágangur hafði þó verið til staðar í nánast heilt skólaár og en ekki verður skýrlega ráðið af gögnum málsins að framkvæmdir hafi verið yfirstandandi við bílastæðið þegar slysið átti sér stað.

12 Ganga má út frá því að venjulegur frágangur niðurfalla á malbikuðum bílastæðum sé þannig að niðurföll eru felld niður í malbikið og séu slétt við yfirborð. Fyrir liggur að frágangur rörsins sem um ræðir, sem stóð um það bil 10 cm út frá gangstéttarkverkinni, var til bráðabirgða. Þeir sem stíga fram af gangstétt út á bílastæði mega almennt gera ráð fyrir jöfnu yfirborði. Sú var þó ekki raunin í þessu tilfelli þar sem niðurfallsrör úr plasti stóð út úr kverkinni. Verður að miða við að þeim sem báru ábyrgð á frágangi niðurfallsrörsins hafi mátt vera ljóst að af því stafaði slysahætta og að vegfarendum sem á það kynnu að stíga yrði fótaskortur. Þar við bætist að viðurhlutalítið sýnist hafa verið að sneiða framan af rörinu til að það skagaði ekki út frá kantsteininum. Að gættum þeim ríku skyldum sem hvíla á umráðamönnum fasteigna til að takmarka slysahættu þar sem skólastarfsemi fer fram verður að telja að frágangur niðurfallsins á bílastæðinu hafi ekki verið forsvaranlegur. Getur engu breytt þótt þessi frágangur hafi verið til bráðabirgða.

13 Að þessu virtu er fallist á að stefndi Reykjavíkurborg beri skaðabótaábyrgð á tjóni áfrýjanda vegna vinnuslyssins sem hún varð fyrir við […] 13. maí 2015 og verður því fallist á viðurkenningarkröfur áfrýjanda um bótaskyldu stefnda Reykjavíkurborgar og bótarétt áfrýjanda á hendur stefnda SjóváAlmennum tryggingum hf. vegna frjálsrar ábyrgðartryggingar stefnda Reykjavíkurborgar hjá félaginu.

14 Stefndu verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Reykjavíkurborgar, og bótaréttur áfrýjanda, A, úr frjálsri ábyrgðartryggingu stefnda Reykjavíkurborgar hjá stefnda SjóváAlmennum tryggingum hf., vegna tjóns sem áfrýjandi varð fyrir af völdum vinnuslyss 13. maí 2015.

Stefndu greiði áfrýjanda 2.800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.