253/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi máli sem A höfðaði til viðurkenningar á því að B væri faðir hans. Úrskurður héraðsdóms var á því reistur að málatilbúnaður A væri haldinn slíkum annmörkum að hann uppfyllti ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, auk þess sem málssóknin gæti ekki þjónað þeim tilgangi að leysa úr deiluefni aðila þar sem engin krafa um mannerfðafræðilega rannsókn kæmi fram í stefnu. Með úrskurði Landsréttar var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi þar sem talið var að málatilbúnaður A uppfyllti skilyrði laga nr. 91/1991, auk þess sem ekki var á það fallist að það varðaði frávísun málsins þótt krafa um mannerfðafræðilega rannsókn hefði ekki komið fram í stefnu.

Var því lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. apríl 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 3. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 31. mars 2021 í málinu nr. E- [...]/2020 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Mál þetta er faðernismál sem höfðað er á grundvelli II. kafla barnalaga nr. 76/2003.

Með hinum kærða úrskurði var fallist á það með varnaraðila að málatilbúnaður sóknaraðila uppfyllti ekki kröfur e- og g-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Nánar tiltekið taldi héraðsdómur ekki fara milli mála að „málsástæðu kafli“ stefnu uppfyllti ekki þær kröfur, auk þess sem í stefnu kæmi engin krafa fram um að gerðar yrðu mannerfðafræðilegar rannsóknir. Var málinu af þeim sökum vísað frá dómi en auk þess var niðurstaða um frávísun studd þeim rökum að málssóknin gæti ekki þjónað þeim tilgangi að leysa úr deiluefni aðila þar sem telja yrði að krafa um mannerfðafræðilega rannsókn þyrfti að koma fram „í upphafi“ með hliðsjón af meginreglu 5. mgr. 101. gr. sömu laga.

5

Af málavaxtalýsingu sóknaraðila í stefnu til héraðsdóms er ljóst hvers vegna hann telur varnaraðila vera föður sinn. Þar er aðdragandi málshöfðunarinnar rakinn og hvaða gögn og upplýsingar liggi þar að baki. Þósvo að þessar upplýsingar komi ekki fram í þeim hluta stefnunnar sem auðkenndur er sem „[m]áls ástæður og lagarök“ er samhengi málatilbúnaðar sóknaraðila svo ljóst að ekki eru efni til að vísa málinu frá dómi á þeim grunni að stefnan uppfylli ekki kröfur um skýran og gagnorðan málatilbúnað.

6

Samkvæmt því sem greinir í stefnu gaf móðir sóknaraðila ekki upp faðerni hans við fæðingu en upplýsti prest við skírn hans tæpum mánuði síðar að hann væri sonur D, bróður varnaraðila. Í stefnu segir að sóknaraðili hafi verið „skráður [ D ] son“. Meðal gagna málsins er fæðingarvottorð frá Þjóðskránni, sem þá var hluti af Hagstofu Íslands, [...]. Þar er nafn sóknaraðila skráð sem „A “. Dálkur fyrir nafn föður er auður en í athugasemdadálki er þess getið að lýstur faðir samkvæmt skírnarskýrslu sé D. Þá liggur fyrir í málinu símbréf sem inniheldur úrskurð bæjarfógetans í [...]. Í úrskurðinum er vísað til þess að varnaraðili og D hafi með dómi bæjarþings [...], verið dæmdir til aðgreiða að hálfu hvor meðlag með sóknaraðila. Sá dómur er ekki meðal gagna málsins en í málinu liggur fyrir óundirritað bréf til bæjarfógetans á [...], þar sem fram kemur að bréfritari hafi „gert blóðrannsókn í barnsfaðernismáli C “og að „hvorki [sé] hægt að útiloka D né [varnaraðila] frá faðerninu“. Enn fremur liggur fyrir bréf forstöðumanns Landspítala- háskólasjúkrahúss til sóknaraðila [...] þar sem fram kemur að hjálagt fylgi ljósrit af svari úr faðernisrannsókn frá [...] þar sem reynt hafi verið að staðfesta faðerni hans. Segir þar meðal annars að ekki hafi verið hægt með greiningartækni þess tíma að skera úr um hvor bræðranna, varnaraðili eða nefndur D, sé faðir hans.

7

Í ljósi þeirra gagna sem hér hafa verið rakin verður að skilja málatilbúnað sóknaraðila svo að ekki sé byggt á því að hann hafi verið feðraður í samræmi við gildandi lagareglur þess tíma enda þótt föðurnafn hans hafi verið skráð með framangreindum hætti í þjóðskrá. Þótt stefnan hefði mátt vera skýrari um þetta atriði verður ekki séð að málið sé svo verulega vanreifað að þessu leyti að frávísun varði.

8

Samkvæmt 17. gr. barnalaga skal maður talinn faðir barns ef niðurstaða mannerfðafræðilegrar rannsóknar bendir eindregið til þess. Af því verður þó ekki gagnályktað á þann veg að maður verði því aðeins dæmdur faðir barns að slíkar rannsóknir liggi fyrir enda getur niðurstaða faðernismáls byggst á öðrum sönnunargögnum eftir almennum reglum, sbr. dóm Hæstaréttar 26. mars 2013 í málinu nr. 618/2012. Þá kann krafa um rannsókn af því tagi að koma fram undir rekstri málsins verði önnur sönnunargögn ekki talin renna nægum stoðum undir dómkröfu sóknaraðila.

9

Með vísan til alls framanritaðs var málatilbúnaður sóknaraðila fullnægjandi og ekki í andstöðu við e- og g-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Bar því héraðsdómi að leysa úr kröfu hans. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og málinu vísað heim í hérað til efnismeðferðar.

10

Rétt er að ákvörðun málskostnaðar fyrir héraðsdómi vegna þessa þáttar málsins bíði efnisdóms. Kærumálskostnaður verður látinn niður falla. Samkvæmt 11. gr. barnalaga skal greiða þóknun lögmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti úr ríkissjóði en þóknunin er ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í úrskurðarorði. Það athugist að við uppkvaðningu þess úrskurðar sem hér er felldur úr gildi láðist héraðsdómara að kveða á um þóknun lögmanns sóknaraðila úr ríkissjóði í samræmi við 11. gr. barnalaga svo sem rétt hefði verið enda kom nægilega skýr krafa þess efnis fram í stefnu.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Þóknun lögmanns sóknaraðila, H-kvk-ef R-kvk-ef R-kvk-ef, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 250.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.