280/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur lögræði tímabundið í tvö ár að kröfu B. Í úrskurði Landsréttar var fallist á með héraðsdómi að uppfyllt væru skilyrði a- og b-liða 4. gr. lögræðislaga til þess að svipta A lögræði. Hins vegar taldi Landsréttur með vísan til meðalhófsreglu 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga og að því virtu sem fram kæmi í vottorði læknis og skýrslu hans fyrir héraðsdómi, um að A væri á hægum batavegi, rétt að svipta A lögræði í eitt ár.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 5. maí 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. apríl 2022 í málinu nr. L- [...]/2022 þar sem sóknaraðili var sviptur lögræði tímabundið í tvö ár. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili gerir þær dómkröfur aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að kröfu varnaraðila um að hann verði sviptur lögræði verði hafnað. Til vara krefst sóknaraðili þess að lögræðissviptingu hans verði markaður skemmri tími. Þá krefst sóknaraðili þóknunar til handa verjanda sínum vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á að uppfyllt séu skilyrði a- og b - liða 4. gr. lögræðislaga til þess að svipta sóknaraðila lögræði.

5

Svipting lögræðis er mikið inngrip í frelsi einstaklingsins og þarf að beita því úrræði af varúð og ganga ekki lengra en nauðsyn krefur. Í vottorði C geðlæknis kemur fram að geðrænt ástand sóknaraðila fari hægt batnandi. Þá kom fram í skýrslu læknisins fyrir héraðsdómi að batahorfur sóknaraðila væru mjög góðar og að hann hefði náð undraverðum bata nú þegar. Að þessu virtu og með vísan til 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga, um að svipting lögræðis skuli ekki ganga lengra en þörf sé á hverju sinni, þykir rétt að svipta varnaraðila lögræði í eitt ár frá og með 27. apríl 2022 að telja.

6

Varnaraðili var skipaður lögráðamaður sóknaraðila er krafa um lögræðissviptingu var sett fram. Samkvæmt þingbók héraðsdóms var varnaraðili skipaður sinn eigin talsmaður fyrir dóminum en með hliðsjón af tilgangi 3. mgr. 10. gr. lögr æðislaga, svo sem honum er lýst í lögskýringargögnum með ákvæðinu, voru ekki efni til þess, sbr. til dæmis úrskurð Landsréttar 24. mars 2022 í máli nr. 137/2022. Þar sem það var allt að einu gert var héraðsdómara rétt að ákvarða talsmanni þóknun úr ríkissjóði vegna meðferðar málsins í héraði.

7

Varnaraðili byggir kröfu sína um málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti á 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga. Ekki kom til þess í málinu að varnaraðili væri skipaður sem sinn eigin talsmaður fyrir Landsrétti, enda skortir lagastoð fyrir slíkri tilhögun. Ekki er því unnt að taka til greina kröfu varnaraðila um málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti. Hvað varðar kostnað af störfum varnaraðila sem lögráðamanns sóknaraðila ber að líta til 62. gr. lögræðislaga.

8

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti með þeim hætti sem í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Sóknaraðili, A, er sviptur lögræði í eitt ár frá 27. apríl 2022 að telja.

Þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.