71/2018

Útdráttur

Játning X fyrir héraðsdómi var ekki talin skýlaus í skilningi 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og voru því ekki talin skilyrði til að ljúka málinu á grundvelli þeirrar lagaheimildar. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 28. desember 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun að fengnu áfrýjunarleyfi. Gögn málsins bárust Landsrétti 5. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 30. nóvember 2017 í málinu nr. S262/2017.

2 Ákærða krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

3 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd.

Málsatvik

4 Í máli þessu er ákærðu gefið að sök brot í opinberu starfi sem landamæravörður með því að hafa á ákveðnu tímabili ítrekað flett upp málum í lögreglukerfinu (LÖKE) sem tengdust […] og nafngreindri konu, sem ákærða hafði átt í samskiptum við vegna lögreglumáls og skoðað þar upplýsingar um þau og lögreglumál þeim tengd, án þess að uppflettingarnar tengdust starfi hennar sem landamæravörður. Hafi ákærða þannig misnotað stöðu sína með þeim afleiðingum að hallaði á réttindi þeirra. Var háttsemi ákærðu talin varða við 139. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en þar greinir að ef opinber starfsmaður misnotar stöðu sína sér eða öðrum til ávinnings eða til þess að gera nokkuð það sem hallar réttindum einstakra manna eða hins opinbera, þá varðar það sektum eða fangelsi allt að tveimur árum.

5 Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi játaði ákærða í þinghaldi 19. október 2017 að,,hafa gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru“. Ákvað héraðsdómari að fara með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála en málinu var frestað til umfjöllunar um heimfærslu og ákvörðun viðurlaga til 30. október sama ár. Þann dag var tekin skýrsla af ákærðu fyrir héraðsdómi. Því næst gafst skipuðum verjanda ákærðu og sækjanda kostur á að tjá sig um málið. Krafðist verjandi ákærðu aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Var sýknukrafa verjanda annars vegar á því reist að ákærða hefði ekki nýtt sér þær upplýsingar sem hún hafði játað að hafa skoðað í sína þágu eða annarra og hins vegar á því að 139. gr. almennra hegningarlaga, sem brotið væri heimfært undir, væri ekki nægilega skýr refsiheimild.

6 Auk framangreinds byggði ákærða vörn sína fyrir Landsrétti á því að hún hefði aldrei rætt við neinn um þær upplýsingar sem hún aflaði sér með því að fletta upp í LÖKE lögreglukerfinu. Þá gæti hún ekki séð að,,þessi meinta misnotkun á aðstöðu“ hafi orðið henni eða öðrum til ávinnings eða að með þessari háttsemi hafi hallað á réttindi einstakra manna eða hins opinbera.

Niðurstaða

7 Þótt ákærða hafi játað að hafa flett upp málum í lögreglukerfinu (LÖKE) án þess að það tengdist starfi hennar sem landamæravörður, hefur hún ekki játað að hafa hallað á réttindi einstakra manna eða hins opinbera með þeirri háttsemi. Ákærða hefur samkvæmt framangreindu ekki játað alla þá háttsemi sem hún er ákærð fyrir. Þar sem játning ákærðu var ekki skýlaus í skilningi 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 voru ekki skilyrði til að ljúka málinu á grundvelli fyrrgreindrar heimildar í lögum nr. 88/2008. Samkvæmt þessu verður ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

8 Ákvörðun sakarkostnaðar bíður nýs efnisdóms en allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, S-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 620.000 krónur.

Sératkvæði

J-kk-ef F-kk-ef

1 Atvikum og málsmeðferð fyrir Landsrétti er lýst í atkvæði meirihlutans. Ég er sammála því að ekki hafi verið skilyrði til að ljúka málinu sem játningarmáli samkvæmt 164. gr. laga um meðferð sakamála. Í þinghaldi 30. október 2017 gaf ákærða skýrslu um efnisatriði málsins og var málið síðan flutt. Krafðist verjandi ákærðu þá sýknu af kröfum ákæruvalds. Sækjandi málsins gerði ekki athugasemd við þessa kröfugerð. Var málið dómtekið í þessari mynd.

2 Í hinum áfrýjaða dómi er vísað til þess að ákærða hafi játað þann verknað sem ákært er fyrir og leyst úr því hvort hún hafi með því brotið gegn 139. gr. almennra hegningarlaga. Málsmeðferð var ekki í samræmi við 164. gr. laga um meðferð sakamála og ekki var að öllu leyti fylgt fyrirmælum 165. og 166. gr. sömu laga. En þar sem sækjandi málsins samþykkti að málið yrði dómtekið í þessum búningi verður að líta svo á að hann hafi komið að þeim sönnunargögnum sem hann taldi nauðsynleg og talið sig hafa svarað nægilega málflutningi verjanda. Í héraðsdómi var tekin rökstudd afstaða til allra varnarástæðna ákærðu. Ég tel því ekki næga ástæðu til að ómerkja dóminn og að dæma beri málið að efni til.