69/2021

Útdráttur

Ágreiningur málsins varðaði synjun stjórnvalds á umsókn A um vegabréfsáritun vegna fyrirhugaðrar ferðar A til Íslands og dvalar í einn mánuð sumarið 2018. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði um lögvarða hagsmuni einkum vísað til þess að yrði umdeildum úrskurði og ákvörðun ekki hnekkt með dómi myndi það leiða til þess að henni yrði synjað á ný um vegabréfsáritun, tæki hún ákvörðun um að sækja aftur um slíka áritun. Um síðastnefnt væri til þess að líta að samkvæmt lokamálslið 21. gr. reglugerðar nr. 1160/2010 um vegabréfsáritanir skyldi ný umsókn um vegabréfsáritun metin á grundvelli allra fyrirliggjandi upplýsinga. Væri þar sérstaklega tekið fram að þótt vegabréfsáritun hefði áður verið synjað skyldi það ekki sjálfkrafa leiða til þess að nýrri umsókn yrði hafnað. Samkvæmt því yrði ekki fallist á að A hefði af fyrrgreindum ástæðum lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um ógildingu á úrskurði kærunefndar útlendingamála og ákvörðun Útlendingastofnunar. Nægði A ekki að vísa til framtíðaráforma um að sækja Schengen- svæðið heim. Samkvæmt framangreindu skorti lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu A á hendur Í.

Var málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 4. febrúar 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. janúar 2021 í málinu nr. E- [...]/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess að ógiltur verði úrskurður kærunefndar útlendingamála nr. ákvörðun Útlendingastofnunar 20. júní 2018 þess efnis að synja áfrýjanda um vegabréfsáritun til Íslands. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá er þess aðallega krafist að áfrýjandi verði dæmd til að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti en til vara að málskostnaður fyrir Landsrétti verði látinn niður falla.

Niðurstaða

4

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi sótti áfrýjandi um vegabréfsáritun til Íslands hjá sendiráði Íslands í Peking í Kína 15. maí 2018. Í umsókn áfrýjanda kom fram að hún hygðist koma á Schengen- svæðið 16. júlí 2018 og yfirgefa það 15. ágúst sama ár.

Eftir símasamskipti við áfrýjanda var ákveðið að fela Útlendingastofnun afgreiðslu umsóknar hennar. Synjaði Útlendingastofnun umsókn áfrýjanda 20. júní 2018 á þeim forsendum að hún uppfyllti ekki skilyrði vegabréfsáritunar samkvæmt 20. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og 32. gr. reglugerðar nr. 11 6 0 /2010 um vegabréfsáritanir.

Var hún talin í íslenskri þýðingu „ innflytjendaáhætta á Schengen- svæðinu“ eins og það var orðað í ákvörðun Útlendingastofnunar. Áfrýjandi skaut ákvörðuninni til kærunefndar útlendingamála sem staðfesti hanameð úrskurði 25. september 2018.

5

Fyrrnefnd reglugerð nr. 1160/2010 hefur að geyma verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af hálfu Íslandstil gegnumumferðar eða fyrirhugaðrar dvalar, á einum stað eða fleiri, á yfirráðasvæði aðildarríkja Schengen- samstarfsins til þriggja mánaða eða skemmri tíma á sex mánaða tímabili og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi. Í 21. gr. reglugerðarinnar eru ítarlegar reglur um meðferð umsóknar um samræmda vegabréfsáritun og ber að kanna hvort umsækjandi uppfylli skilyrði fyrir komu sem rakin eru í stafliðum a, c, d og e í 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 1212/2007 um för yfir landamæri með sérstakri áherslu á mat á því hvort hætta sé á að umsækjandinn muni gerast ólöglegur innflytjandi eða hvort hann teljist ógnun við öryggi aðildarríkjanna og hvort hætta sé á að hann dvelji lengur á yfirráðasvæði aðildarríkjanna en honum er heimilt.

6

Eitt meginskilyrði fyrir því að dómstólar leysi úr sakarefni er að það skipti máli fyrir stöðu aðila að lögum að fá dóm um það. Þessi regla um nauðsyn lögvarinna hagsmuna byggist á því að ekki verði lagt fyrir dómstóla að leysa úr álitaefni sem engu skiptir lagalega fyrir aðilana að fá niðurstöðu um.

7

Ágreiningur málsins varðar synjun stjórnvalds á umsókn áfrýjanda um vegabréfsáritun vegna fyrirhugaðrar ferðar hennar til Íslands og dvalar í einn mánuð sumarið 2018. Það tímabil sem áfrýjandi sótti um vegabréfsáritun fyrir er nú löngu liðið og liggur ekkert fyrir um að áfrýjandi hafi sótt um vegabréfsáritun á ný vegna ferðar til landsins.

8

Um lögvarða hagsmuni sína hefur áfrýjandi einkum vísað til þess að verði umdeildum úrskurði og ákvörðun ekki hnekkt með dómi muni það leiða til þess að henni verði synjað á ný um vegabréfsáritun, taki hún ákvörðun um að sækja aftur um slíka áritun.

Um síðastnefnt er til þess að líta að samkvæmt lokamálsgrein 21. gr. reglugerðar nr. 1160/2010 skal ný umsókn um vegabréfsáritun metin á grundvelli allra fyrirliggjandi upplýsinga. Er þar tekið sérstaklega fram að þótt vegabréfsáritun hafi áður verið synjað skuli það ekki sjálfkrafa leiða til þess að nýrri umsókn verði hafnað.

Samkvæmt því verður ekki fallist á að áfrýjandi hafi af fyrrgreindum ástæðum lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um ógildingu á úrskurði kærunefndar útlendingamála og ákvörðun Útlendingastofnunar. Nægi áfrýjanda þannig ekki að vísa til framtíðaráforma um að sækja Schengen- svæðið heim. Væri dómkrafa áfrýjanda tekin til greina þyrfti hún engu að síður að sækja um vegabréfsáritun á ný ef af slíkum áformum yrði.

9

Samkvæmt framangreindu skortir lögvarða hagsmuni af því að leyst verði úr kröfu áfrýjanda á hendur stefnda. Verður málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

10

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi, A, greiði stefnda, íslenska ríkinu, 500.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.