755/2019

Útdráttur

E ehf. var úrskurðað gjaldþrota 7. september 2016 og var frestdagur vegna skiptanna 9. maí sama ár. Í málinu krafðist þrotabú E ehf. greiðslu 11.873.741 krónu úr hendi Í. Krafan var óumdeild og átti rætur að rekja til endurgreiðslu gjalds vegna úthlutunar tollkvóta 27. júlí 2015. Hinn 20. mars 2018 lýsti Í því yfir að skattkrafa vegna áætlaðrar staðgreiðslu af launum og tryggingagjalds í september, október og nóvember 2016 væri greidd með skuldajöfnuði við framangreinda endurgreiðslukröfu þrotabúsins. Samkvæmt skilagreinum sem skiptastjóri skilaði 23. mars 2018 voru engin laun greidd þá mánuði. Með úrskurði ríkisskattstjóra 1. nóvember 2018 var erindi búsins um að leiðrétta áætlanirnar og fella skattkröfuna niður hafnað þar sem skattframtali hefði ekki verið skilað. Aðila greindi í kjölfarið á um heimild Í til skuldajafnaðar. Í dómi Landsréttar var vísað til 1. mgr. 2. gr. eldri laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, sbr. nú 1. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda, um að endurgreiðslukrafan hefði stofnast á þeim degi sem gjaldið hefði verið ranglega innheimt. Því væri fullnægt því skilyrði 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. að krafa þrotabús E ehf. á hendur Í hafi orðið til fyrir frestdag. Aftur á móti væri óumdeilt í málinu að krafa Í á hendur þrotabúinu hefði stofnast eftir töku þess til gjaldþrotaskipta og væri skilyrði sama lagaákvæðis um að Í hefði eignast kröfu sína áður en þrír mánuðir hefðu verið til frestdags því ekki fullnægt. Þegar af þeirri ástæðu hefði Í verið óheimilt að draga skattkröfuna frá skuld sinni við þrotabúið vegna úthlutunargjalds tollkvóta. Var Í því gert að endurgreiða gjaldið.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 12. nóvember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. október 2019 í málinu nr. E3274/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 11.873.741 krónu auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2018 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Til vara krefst hann lækkunar stefnukröfu og að málskostnaður verði felldur niður.

Niðurstaða

4 Atvikum málsins og málsástæðum aðila er lýst með fullnægjandi hætti í hinum áfrýjaða dómi.

5 Bú EK1923 ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 7. september 2016. Frestdagur við skiptin var 9. maí 2016.

6 Í máli þessu krefst áfrýjandi greiðslu 11.873.741 krónu úr hendi stefnda. Krafan er óumdeild og á rætur að rekja til endurgreiðslu gjalds vegna úthlutunar tollkvóta 27. júlí 2015. Stefndi hefur fallist á að álagning gjaldsins hafi verið ólögmæt.

7 Hinn 20. mars 2018 lýsti stefndi því yfir að skattkrafa vegna áætlaðrar staðgreiðslu af launum og tryggingagjalds í september, október og nóvember 2016 væri greidd með skuldajöfnuði við framangreinda skuld vegna úthlutunar tollkvóta. Skattkrafan byggist á áætlunum skattyfirvalda samkvæmt 21. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 3. mgr. 10. gr. laga nr. 113/1990 um tryggingagjald.

8 Hinn 23. mars 2018 skilaði skiptastjóri áfrýjanda skilagreinum vegna staðgreiðslu af launum og tryggingagjalds í september, október og nóvember 2016. Kom þar fram að engin laun hefðu verið greidd þessa mánuði. Með bréfi til ríkisskattstjóra 2. maí 2018 fór skiptastjóri fram á að skattkrafan yrði felld niður og áréttaði þá ósk sína að áfrýjandi yrði tekinn af launagreiðendaskrá. Með úrskurði ríkisskattstjóra 1. nóvember 2018 var því hafnað að leiðrétta framangreindar áætlanir og fella skattkröfuna niður þar sem skattframtali hefði ekki verið skilað.

9 Aðilar málsins deila meðal annars um það hvort endurgreiðslukrafan vegna hins ólögmæta úthlutunargjalds tollkvóta hafi stofnast 27. júlí 2015, er gjaldið var innt af hendi, eða 28. febrúar 2018 þegar fjármála og efnahagsráðuneytið upplýsti áfrýjanda um að það hygðist endurgreiða gjaldið. Í málinu er aftur á móti óumdeilt að framangreind skattkrafa vegna staðgreiðslu af launum og tryggingagjalds hafi stofnast eftir að EK1923 ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta þótt hluti kröfunnar varði launagreiðslur áður en bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 7. september 2016.

10 Sérstakar reglur gilda um skuldajöfnuð við gjaldþrotaskipti samkvæmt lögum nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í 1. mgr. 100. gr. laganna segir að hver sá sem skuldi þrotabúi geti dregið það frá sem hann á hjá því hvernig sem skuld og gagnkröfu er varið ef hann hefur eignast kröfuna áður en þrír mánuðir voru til frestdags, hvorki vitað né mátt vita að þrotamaðurinn átti ekki fyrir skuldum og ekki fengið kröfuna til að skuldajafna, enda hafi krafa þrotabúsins á hendur honum orðið til fyrir frestdag.

11 Krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda stofnast á þeim degi sem viðkomandi skattar eða gjöld voru ranglega innheimt, sbr. ákvæði 1. mgr. 2. gr. eldri laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, sem gilda um kröfu áfrýjanda, og núgildandi ákvæði 1. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda, þar sem kveðið er á um að greiða beri vexti af ofteknu fé frá þeim degi. Er því fullnægt því skilyrði 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 að krafa áfrýjanda á hendur stefnda hafi orðið til fyrir frestdag.

12 Óumdeilt er í málinu að krafa stefnda á hendur áfrýjanda vegna staðgreiðslu skatta og tryggingagjalds hafi stofnast eftir frestdag í búi EK1923 ehf. Er því ekki fullnægt því skilyrði 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 að stefndi hafi eignast kröfu sína áður en þrír mánuðir voru til frestdags. Breytir engu í því sambandi að sá hluti framangreindrar skattkröfu sem varðar starfsemi þrotabúsins eftir upphaf gjaldþrotaskipta telst til skiptakostnaðar samkvæmt 2. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991, sbr. dóm Hæstaréttar 5. febrúar 2014 í máli nr. 62/2014. Þegar af þeirri ástæðu var stefnda óheimilt að draga framangreinda skattkröfu sína á hendur áfrýjanda frá skuld sinni við hann vegna úthlutunargjalds tollkvóta. Stefndi hefur ekki borið fyrir sig að honum hafi verið heimilt að draga aðrar kröfur sínar á hendur búinu frá skuldinni og verður því fallist á það með áfrýjanda að honum beri að greiða hana.

13 Áfrýjandi krefst sem fyrr greinir greiðslu 11.873.741 krónu úr hendi stefnda auk dráttarvaxta frá 1. mars 2018. Höfuðstóll kröfunnar miðast við útreikning stefnda á endurkröfu áfrýjanda vegna úthlutunargjalds tollkvóta samkvæmt þágildandi lögum nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Samkvæmt bréfi fjármála og efnahagsráðuneytisins 28. febrúar 2018 var fjárhæð endurkröfunnar þannig fengin að höfuðstóll úthlutunargjaldsins, sem nam 10.875.000 krónum, bar vexti samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, frá greiðsludegi 27. júlí 2015 til 17. febrúar 2018, er áfrýjandi sannanlega lagði fram kröfu um endurgreiðslu úthlutunargjaldsins, en dráttarvexti samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 29/1995, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til 28. febrúar 2018. Í bréfi ráðuneytisins var jafnframt tekið fram að við útreikninginn hefðu vextir verið lagðir við höfuðstól í samræmi við 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001. Jafnframt kom þar fram að frá fjárhæðinni sem þannig fékkst hefðu dregist 281.696 krónur í fjármagnstekjuskatt.

14 Samkvæmt framangreindu felur kröfugerð áfrýjanda í sér að vextir séu lagðir við höfuðstól kröfu hans oftar en á 12 mánaða fresti. Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001 er aftur á móti kveðið á um að sé vaxtatímabil lengra en 12 mánuðir án þess að vextirnir séu greiddir skuli þeir lagðir við höfuðstól og nýir vextir reiknaðir af samanlagðri fjárhæð. Ekki skuli bæta vöxtum við höfuðstól oftar en á 12 mánaða fresti, nema um sé að ræða innlánsreikninga lánastofnana.

15 Samkvæmt öllu framangreindu verður fallist á kröfu áfrýjanda með þeim hætti sem í dómsorði greinir. Rúmast það innan kröfugerðar hans í málinu, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en í því efni athugast að fjármagnstekjuskattur samkvæmt lögum nr. 94/1996 um staðgreiðslu skatts á fjármagnstekjur mun eftir sem áður dragast frá vaxtatekjum af kröfu hans.

16 Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

17 Það athugast að samkvæmt þingbók í héraði var málið endurupptekið 29. ágúst 2019 og dómtekið að nýju 23. september það ár.

Dómsorð:

Stefndi, íslenska ríkið, greiði áfrýjanda, þrotabúi EK1923 ehf., 10.875.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 27. júlí 2015 til 17. febrúar 2018, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda 2.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.