716/2020

Útdráttur

Þrotabú J höfðaði mál gegn JG og krafðist endurgreiðslu nánar tilgreindra fjármuna sem JG hafði ráðstafað til greiðslu á persónulegum útgjöldum sínum og inn á persónulegan reikning. Krafa þrotabús J byggðist á þvíað JG hefði með ólögmætum hætti og í andstöðu við ákvæði 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög tekið fjármuni úr rekstri félagsins. Af hálfu JG var einkum vísað til þess að þrotabú J hefði staðið í skuld við hann vegna launa og kaupa félagsins á bifreið í hans eigu og að úttektir og millifærslur til hans frá þrotabúi J skyldu koma til frádráttar á þeirri skuld. Í dómi Landsréttar kom fram að JG yrði látinn bera hallann af sönnunarskorti um að samið hefði verið sérstaklega um að félagið myndi greiða fyrir tilgreinda bifreið með úttektum JG af bankareikningi félagsins. Þá var talið ósannað að samkomulag hefði verið á milli félagsins og JG um að félagið greiddi laun JG með úttektum af bankareikningum félagsins til greiðslu á persónulegum útgjöldum.

Samkvæmt framangreindu var fallist á það með þrotabúi J að þær úttektir og millifærslur af bankareikningi hins gjaldþrota félags sem dómkrafa þess næði til hefðu stangast á við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994. Bar JG því að endurgreiða þær fjárhæðir með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf og J-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 15. desember 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 20. nóvember 2020 í málinu nr. E- 1678/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að endurgreiða skuld að fjárhæð 3.921.239 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af nánar tilgreindum fjárhæðum frá 1. janúar 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum tólf nánar tilgreindum innborgunum á tímabilinu 4. apríl 2018 til 5. september sama ár. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst sýknu af kröfum áfrýjanda og málskostnaðar.

Niðurstaða

4

Málsatvik og málsástæður aðila eru skilmerkilega raktar í hinum áfrýjaða dómi.

5

Áfrýjandi vísar til þess að við skoðun skiptastjóra á bókhaldi og bankareikningum hins gjaldþrota félags hafi komið í ljós fjölmargar úttektir á fjármunum félagsins í þágu stefnda sem var annar tveggja stofnenda félagsins og eigandi að 50% hlutafjár þess. Auk þess sat hann í stjórn félagsins til 31. maí 2018. Þá var stefndi með prókúru á bankareikningum félagsins til sama tíma. Félagið var úrskurðað gjaldþrota 10. október 2019.

6

Krafa áfrýjanda byggist á því að stefndi hafi með ólögmætum hætti og í andstöðu við ákvæði 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög tekið fjármuni úr rekstri félagsins. Um sé að ræða eftirgreindar úttektir: Úttektir stefnda með viðskiptakorti hins gjaldþrota félags til greiðslu á persónulegum útgjöldum stefnda, 1.313.304 krónur, úttektir stefnda úr hraðbönkum með sama viðskiptakorti félagsins, 135.485 krónur og millifærslur stefnda af bankareikningi félagsins inn á persónulegan reikning sinn, samtals 2.684.050 krónur. Að teknu tilliti til innborgana stefnda inn á bankareikning félagsins að fjárhæð 110.800 krónur nemur samtala úttekta stefnda 4.022.039 krónum. Segir áfrýjandi að krafa hans á hendur stefnda hefði með réttu átt að nema þeirri fjárhæð en samlagningarvilla í stefnu hafi leitt til þess að krafan var lægri, eða 3.921.239 krónur. Sé áfrýjandi bundinn af því.

7

Af hálfu stefnda er einkum vísað til þess að áfrýjandi hafi staðið í skuld við hann og að úttektir og millifærslur til hans frá áfrýjanda skuli koma til frádráttar á skuld áfrýjanda, bæði vegna launa og kaupafélagsins á bifreið í hans eigu. Bendir stefndi á að úttektir hans, hvort heldur hafi verið með peningum eða viðskiptakorti félagsins, hafi ekki verið umfram þær kröfur sem stefndi átti á hendur áfrýjanda. Því standi hann ekki í skuld við áfrýjanda.

8

Nánar tiltekið vísar stefndi til þess að áfrýjandi hafi skuldað honum 2.000.000 króna vegna kaupa félagsins á bifreiðinni [...] í hans eigu. Auk þess hafi stefndi átt rétt til launa að fjárhæð 1.231.434 krónur vegna vinnu sinnar í þágu hins gjaldþrota félags.

Samkomulag hafi verið við félagið um að stefndi mætti taka út skuldina vegna bifreiðaviðskiptanna og launin með úttektum og millifærslum af reikningi félagsins.

9

Meðal málsgagna er tilkynning um eigendaskipti, móttekin af Samgöngustofu 1. desember 2017, um sölu stefnda á bifreiðinni [...] til félagsins fyrir 2.000.000 króna samkvæmt kaupsamningi 1. október 2017 og önnur tilkynning, móttekin af Samgöngustofu 23. apríl 2018 þar sem stefndi kaupir sömu bifreið af félaginu, þá skemmda að hans sögn, fyrir 300.000 krónur. Í báðum tilvikum eru viðskiptin sögð vera samkvæmt „kaupsamningi“. Fyrir liggur að bifreiðin [...] var eignfærð hjá félaginu 1. október 2017 á fyrrgreindu kaupverði og má ráða af bókahaldsgögnum sem liggja fyrir í gögnum málsins að þar hafi verið skráð að félagið skuldaði stefnda 2.000.000 króna.

10

Vegna fullyrðinga stefnda um að samkomulag hafi verið gert við félagið um að það myndi greiða kaupverð bifreiðarinnar með úttektum stefnda af reikningum félagsins beindi skiptastjóri áfrýjanda áskorun til stefnda að leggja fram kaupsamning um bifreiðina [...]. Það gerði skiptastjóri fyrst með bréfi 13. mars 2020. Þá var sama áskorun til stefnda ítrekuð í greinargerð áfrýjanda til Landsréttar með vísan til 2. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Stefndi varð ekki við þeirri áskorun áfrýjanda en af því leiðir óhjákvæmilega að stefndi verður látinn bera hallann af sönnunarskorti um að samið hafi verið sérstaklega um að félagið myndi greiða fyrir bifreiðina með úttektum stefnda af bankareikningi félagsins. Verður því lagt til grundvallar að þær úttektir sem stefndi byggir á að hafi falið í sér greiðslu á kaupverði bifreiðarinnar hafi stangast á við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994. Ber stefnda því að endurgreiða þær fjárhæðir með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar. Við þá niðurstöðu hefur þá ekki verið horft til 70. gr. a laga nr. 138/1994 sem lögmenn áfrýjanda og stefnda gátu ekki upplýst um við munnlegan flutning málsins hér fyrir dómi hvort gætt hefði verið að í tengslum við kaup og sölu bifreiðarinnar til og frá hinu gjaldþrota félagi.

11

Stefndi lagði fram í héraði launaseðla fyrir tímabilið frá 1. janúar 2018 til loka júní sama ár sem sýna laun til stefnda, 205.239 krónur fyrir hvern mánuð á tímabilinu, eða samtals 1.231.434 krónur. Bendir stefndi á að launaseðlar og framtalinn launakostnaður í ársreikningum félagsins, svo langt sem þeir nái, beri með sér að stefndi hafi verið á launaskrá hjá félaginu. Brúttólaun hafi numið 1.500.000 króna en aðeins hafi verið búið að bóka 1.000.000 króna í laun samkvæmt sundurliðun í rekstrar- og efnahagsreikningi félagsins fyrir árið 2018. Ekki hafi verið lokið við að færa bókhald félagsins fyrir það ár.

12

Verður hvorki ráðið af launaseðlum né öðrum gögnum málsins að ætluð laun til stefnda hafi verið greidd með þeim hætti sem hann heldur fram. Þá ber kröfuskrá búsins með sér að ógreiddri staðgreiðslu og iðgjöldum í lífeyrissjóð var lýst í bú hins gjaldþrota félags. Þá var þeirri áskorun beint til stefnda í greinargerð áfrýjanda til Landsréttar að leggja fram ráðningarsamning stefnda og félagsins og samkomulag milli sömu aðila um fyrirkomulag á launagreiðslum til hans. Stefndi varð ekki við þeirri áskorun og verður að bera hallann af því. Verður ekki hjá því komist að álykta sem svo að ósannað sé að samkomulag hafi verið á milli félagsins og stefnda um að félagið greiddi laun stefnda með þeim hætti sem hann heldur fram, það er með úttektum af bankareikningum félagsins til greiðslu á persónulegum útgjöldum hans.

Af því leiðir að jafnframt verður að líta svo á að þær úttektir sem stefndi byggir á að hafi falið í sér greiðslu á launum árið 2018 hafi stangast á við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994.

13

Samkvæmt öllu framangreindu verður fallist á það með áfrýjanda að þær úttektir og millifærslur af bankareikningi hins gjaldþrota félags sem dómkrafa áfrýjanda nær til hafi stangast á við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994. Ber stefnda því að endurgreiða þær fjárhæðir með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar.

14

Við munnlegan flutning málsins fyrir Landsrétti byggði stefndi fyrst á því að honum væri heimilt með stoð í 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. að skuldajafna þeim kröfum sem hann telur sig eiga á hendur áfrýjanda. Var þeirri málsástæðu mótmælt af hálfu lögmanns áfrýjanda sem of seint framkominni. Hefur stefndi á engan hátt gert grein fyrir því í málatilbúnaði sínum hvort og þá hvernig skilyrðum 100. gr. laga nr. 21/1991 sé fullnægt. Af framangreindu leiðir óhjákvæmilega að ekki verður byggt á þessari málsástæðu við úrlausn málsins, sbr. 5. m gr. 101 gr. og 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991.

15

Samkvæmt framangreindu verður stefnda gert að greiða áfrýjanda 3.921.239 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 eins og nánar greinir í dómsorði.

16

Áfrýjandi hefur ekki krafist endurskoðunar á ákvæði héraðsdóms um málskostnað og stendur það því óraskað. Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir Landsrétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Stefndi, Jósep Geir Guðvarðsson, greiði áfrýjanda, þrotabúi Jarðbundins ehf., 3.921.239 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 13.080 krónum frá 1. janúar 2018 til 2. janúar 2018, af 16.095 krónum frá þeim degi til 3. janúar 2018, af 18.712 krónum frá þeim degi til 4. janúar 2018, af 18.895 krónum frá þeim degi til 5. janúar 2018, af 22.295 krónum frá þeim degi til 6. janúar 2018, af 29.435 krónum frá þeim degi til 8. janúar 2018, af 35.430 krónum frá þeim degi til 9. janúar 2018, af 55.463 krónum frá þeim degi til 10. janúar 2018, af 61.236 krónum frá þeim degi til 11. janúar 2018, af 68.716 krónum frá þeim degi til 12. janúar 2018, af 114.140 krónum frá þeim degi til 13. janúar 2018, af 351.138 krónum frá þeim degi til 15. janúar 2018, af 354.933 krónum frá þeim degi til 16. janúar 2018, af 363.287 krónum frá þeim degi til 17. janúar 2018, af 373.825 krónum frá þeim degi til 18. janúar 2018, af 442.034 krónum frá þeim degi til 19. janúar 2018, af 466.873 krónum frá þeim degi til 20. janúar 2018, af 517.914 krónum frá þeim degi til 21. janúar 2018, af 521.243 krónum frá þeim degi til 22. janúar 2018, af 530.149 krónum frá þeim degi til 23. janúar 2018, af 535.431 krónu frá þeim degi til 24. janúar 2018, af 543.100 krónum frá þeim degi til 25. janúar 2018, af 553.680 krónum frá þeim degi til 26. janúar 2018, af 561.020 krónum frá þeim degi til 27. janúar 2018, af 572.222 krónum frá þeim degi til 28. janúar 2018, af 580.551 krónu frá þeim degi til 29. janúar 2018, af 613.795 krónum frá þeim degi til 30. janúar 2018, af 622.126 krónum frá þeim degi til 31. janúar 2018, af 624.879 krónum frá þeim degi til 1. febrúar 2018, af 647.753 krónum frá þeim degi til 2. febrúar 2018, af 679.803 krónum frá þeim degi til 3. febrúar 2018, af 682.747 krónum frá þeim degi til 4. febrúar 2018, af 691.431 krónu frá þeim degi til 5. febrúar 2018, af 693.037 krónum frá þeim degi til 6. febrúar 2018, af 709.143 krónum frá þeim degi til 8. febrúar 2018, af 715.521 krónu frá þeim degi til 9. febrúar 2018, af 721.721 krónu frá þeim degi til 10. febrúar 2018, af 729.860 krónum frá þeim degi til 11. febrúar 2018, af 734.145 krónum frá þeim degi til 12. febrúar 2018, af 743.639 krónum frá þeim degi til 13. febrúar 2018, af 761.776 krónum frá þeim degi til 14. febrúar 2018, af 780.242 krónum frá þeim degi til 15. febrúar 2018, af 1.003.472 krónum frá þeim degi til 16. febrúar 2018, af 1.008.855 krónum frá þeim degi til 17. febrúar 2018, af 1.041.420 krónum frá þeim degi til 18. febrúar 2018, af 1.054.063 krónum frá þeim degi til 19. febrúar 2018, af 1.055.562 krónum frá þeim degi til 20. febrúar 2018, af 1.056.902 krónum frá þeim degi til 21. febrúar 2018, af 1.064.747 krónum frá þeim degi til 22. febrúar 2018, af 1.071.549 krónum frá þeim degi til 23. febrúar 2018, af 1.089.276 krónum frá þeim degi til 24. febrúar 2018, af 1.107.531 krónu frá þeim degi til 25. febrúar 2018, af 1.114.134 krónum frá þeim degi til 26. febrúar 2018, af 1.132.839 krónum frá þeim degi til 18. febrúar 2018, af 1.134.134 krónum frá þeim degi til 1. mars 2018, af 1.152.222 krónum frá þeim degi til 2. mars 2018, af 1.174.372 krónum frá þeim degi til 3. mars 2018, af 1.208.617 krónum frá þeim degi til 4. mars 2018, af 1.212.218 krónum frá þeim degi til 5. mars 2018, af 1.230.832 krónum frá þeim degi til 6. mars 2018, af 1.433.527 krónum frá þeim degi til 7. mars 2018, af 1.454.631 krónu frá þeim degi til 8. mars 2018, af 1.476.656 krónum frá þeim degi til 9. mars 2018, af 1.490.477 krónum frá þeim degi til 10. mars 2018, af 1.491.817 krónum frá þeim degi til 11. mars 2018, af 1.503.407 krónum frá þeim degi til 12. mars 2018, af 1.519.242 krónum frá þeim degi til 13. mars 2018, af 1.525.652 krónum frá þeim degi til 14. mars 2018, af 1.537.996 krónum frá þeim degi til 15. mars 2018, af 1.841.973 krónum frá þeim degi til 16. mars 2018, af 1.869.424 krónum frá þeim degi til 17. mars 2018, af 1.885.271 krónu frá þeim degi til 18. mars 2018, af 1.896.796 krónum frá þeim degi til 21. mars 2018, af 1.915.432 krónum frá þeim degi til 22. mars 2018, af 1.944.690 krónum frá þeim degi til 23. mars 2018, af 1.949.937 krónum frá þeim degi til 24. mars 2018, af 1.963.067 krónum frá þeim degi til 25. mars 2018, af 1.968.511 krónum frá þeim degi til 26. mars 2018, af 1.983.700 krónum frá þeim degi til 27. mars 2018, af 1.986.423 krónum frá þeim degi til 28. mars 2018, af 1.986.523 krónum frá þeim degi til 29. mars 2018, af 1.989.496 krónum frá þeim degi til 30. mars 2018, af 1.990.795 krónum frá þeim degi til 31. mars 2018, af 1.997.335 krónum frá þeim degi til 3. apríl 2018, af 1.999.025 krónum frá þeim degi til 4. apríl 2018, af til 6. apríl 2018, af 2.066.664 krónum frá þeim degi til 7. apríl 2018, af 2.070.284 krónum frá þeim degi til 8. apríl 2018, af 2.073.172 krónum frá þeim degi til 9. apríl 2018, af 2.092.516 krónum frá þeim degi til 10. apríl 2018, af 2.095.895 krónum frá þeim degi til 11. apríl 2018, af 2.098.895 krónum frá þeim degi til 12. apríl 2018, af 2.105.514 krónum frá þeim degi til 13. apríl 2018, af 2.123.567 krónum frá þeim degi til 14. apríl 2018, af 2.128.154 krónum frá þeim degi til 15. apríl 2018, af 2.130.349 krónum frá þeim degi til 16. apríl 2018, af 2.329.566 krónum frá þeim degi til 17. apríl 2018, af 2.347.944 krónum frá þeim degi til 18. apríl 2018, af 2.351.414 krónum frá þeim degi til 19. apríl 2018, af 2.359.414 krónum frá þeim degi til 22. apríl 2018, af 2.362.307 krónum frá þeim degi til 24. apríl 2018, af 2.370.100 krónum frá þeim degi til 25. apríl 2018, af 2.371.200 krónum frá þeim degi til 26. apríl 2018, af 2.376.952 krónum frá þeim degi til 27. apríl 2018, af 2.390.478 krónum frá þeim degi til 28. apríl 2018, af 2.391.162 krónum frá þeim degi til 29. apríl 2018, af 2.391.381 krónu frá þeim degi til 30. apríl 2018, af 2.392.537 krónum frá þeim degi til 1. maí 2018, af 2.432.991 krónu frá þeim degi til 2. maí 2018, af 2.435.491 krónu frá þeim degi til 3. maí 2018, af 2.440.524 krónum frá þeim degi til 4. maí 2018, af 2.441.864 krónum frá þeim degi til 5. maí 2018, af 2.445.175 krónum frá þeim degi til 6. maí 2018, af 2.446.483 krónum frá þeim degi til 7. maí 2018, af 2.452.849 krónum frá þeim degi til 8. maí 2018, af 2.481.213 krónum frá þeim degi til 9. maí 2018, af 2.489.571 krónu frá þeim degi til 10. maí 2018, af 2.701.801 krónu frá þeim degi til 11. maí 2018, af 2.704.298 krónum frá þeim degi til 12. maí 2018, af 2.718.514 krónum frá þeim degi til 13. maí 2018, af 2.732.987 krónum frá þeim degi til 14. maí 2018, af 2.735.284 krónum frá þeim degi til 29. maí 2018, af 2.745.708 krónum frá þeim degi til 30. maí 2018, af 2.753.882 krónum frá þeim degi til 31. maí 2018, af 2.754.816 krónum frá þeim degi til 1. júní 2018, af 2.767.896 krónum frá þeim degi til 2. júní 2018, af 2.774.539 krónum frá þeim degi til 14. júní 2018, af 2.925.232 krónum fráþeim degi til 15. júní 2018, af 2.941.592 krónum frá þeim degi til 16. júní 2018, af 2.945.026 krónum frá þeim degi til 17. júní 2018, af 2.947.333 krónum frá þeim degi til 18. júní 2018, af 2.949.066 krónum frá þeim degi til 19. júní 2018, af 2.977.076 krónum frá þeim degi til 20. júní 2018, af 2.987.727 krónum frá þeim degi til 22. júní 2018, af 2.997.456 krónum frá þeim degi til 25. júní 2018, af 2.999.528 krónum frá þeim degi til 27. júní 2018, af 3.000.728 krónum frá þeim degi til 30. júní 2018, af 3.261.728 krónum frá þeim degi til 13. júlí 2018, af 3.461.728 krónum frá þeim degi til 27. júlí 2018, af 3.464.627 krónum frá þeim degi til 28. júlí 2018, af 3.466.227 krónum frá þeim degi til 31. júlí 2018, af 3.501.427 krónum frá þeim degi til 1. ágúst 2018, af 3.514.507 krónum frá þeim degi til 2. ágúst 2018, af 3.623.007 krónum frá þeim degi til 9. ágúst 2018, af 3.624.356 krónum frá þeim degi til 10. ágúst 2018, af 3.631.110 krónum frá þeim degi til 11. ágúst 2018, af 3.641.184 krónum frá þeim degi til 12. ágúst 2018, af 3.644.443 krónum frá þeim degi til 13. ágúst 2018, af 3.658.942 krónum frá þeim degi til 14. ágúst 2018, af 3.908.942 krónum frá þeim degi til 15. ágúst 2018, af 3.920.976 krónum frá þeim degi til 16. ágúst 2018, af 3.926.308 krónum frá þeim degi til 17. ágúst 2018, af 3.964.866 krónum frá þeim degi til 20. ágúst 2018, af 3.965.140 krónum frá þeim degi til 23. ágúst 2018, af 3.983.140 krónum frá þeim degi til 27. ágúst 2018, af 3.983.790 krónum frá þeim degi til 29. ágúst 2018, af 4.053.291 krónu frá þeim degi til 2. september 2018, af 4.132.291 krónu frá þeim degi til 5. september 2018, af 4.132.839 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum á 15.000 krónum 4. apríl 2018, á 8.000 krónum 19. apríl 2018, á 3.100 krónum 30. apríl 2018, á 44.000 krónum 1. maí 2018, á 2.500 krónum 2. maí 2018, á 8.000 krónum 3. maí 2018, á 8.000 krónum 5. maí 2018, á 4.000 krónum 7. maí 2018, á 3.000 krónum 8. maí 2018, á 9.000 krónum 14. maí 2018, á 6.000 krónum 16. maí 2018 og á 200 krónum 5. september 2018.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað skal vera óraskað.

Stefndi greiði áfrýjanda 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.