601/2021

Útdráttur

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri grunnskóla í sveitarfélaginu veitti henni í aðdraganda uppsagnar hennar úr starfi. Þá krafðist A einnig skaða- og miskabóta vegna ætlaðs tjóns sem hún varð fyrir vegna áminningarinnar og uppsagnarinnar sem síðar kom til. Í dómi Landsréttar var rakið að bótakröfur áfrýjanda hvíldu meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim yrði ekki leyst án þess að tekin yrði afstaða til þeirrar röksemdar. Áfrýjandi hafi á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu yrði áminningin ógilt með dómi. Var kröfu hennar þar um því vísað frá dómi án kröfu. Þá var rakið að áfrýjandi hefði verið áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi. Henni hafi síðan verið sagt upp störfum í kjölfar þess að eftir hana birtist í tímariti grein sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar. Að því er varðaði háttsemi áfrýjanda á kennarafundinum, þá hafi verið um lokaðan fund starfsmanna að ræða.

Slíkir fundir væru mikilvægur vettvangur til umræðu um starfsemi skólans og óhjákvæmilegt væri að játa þátttakendum á þeim mjög rúmt frelsi til tjáningar sem ekki yrðu gerðar sömu kröfur til og tjáningar á opinberum vettvangi. Þau ummæli sem áfrýjandi hefði haft uppi á fundinum hefðu yfirbragð gildisdóma og með hliðsjón af 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og samsvarandi ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu hafi tjáningin ekki verið slík að nauðsynlegt hafi verið að áminna áfrýjanda vegna ummæla sinna og það á grundvelli almennra ákvæða í kjarasamningi. Þá var talið að ákvörðun um áminninguna hafi farið í bága við 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Hið sama var talið gilda um uppsögn áfrýjanda vegna greinarskrifa hennar. Enn fremur hefði skólastjóri grunnskólans verið vanhæf í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga til töku ákvörðunar um uppsögn áfrýjanda.

Ákvarðanir um áminningu og uppsögn hafi því verið ólögmætar. Fallist var á kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.000.000 króna.

Skaðabótakröfu áfrýjanda var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 13. október 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 21. september 2021 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 4.000.000 króna ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. september 2018 til greiðsludags. Áfrýjandi krefst þess einnig að stefnda verði gert að greiða henni 34.901.662 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. febrúar 2020 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi þess að áminning sem henni var veitt 1. febrúar 2016 verði dæmd ógild. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Áfrýjandi krefst annars vegar ógildingar á áminningu sem skólastjóri [...], C, veitti henni 1. febrúar 2016 og hins vegar þess að stefnda verði gert að greiða henni nánar tilteknar miska- og skaðabætur. Bótakröfurnar hvíla meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim verður ekki leyst án þess að taka afstöðu til þessarar röksemdar. Áfrýjandi hefur á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hafi af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu verði áminningin ógilt með dómi, en uppsögn hefur þegar farið fram á grundvelli hennar. Verður kröfu áfrýjanda þar um því vísað frá dómi án kröfu.

5

Bótakröfur áfrýjanda hvíla bæði á framangreindri áminningu og uppsögn hennar sem síðar kom til. Í málinu reynir þannig einkum á tvær ákvarðanir sem fyrrnefndur skólastjóri tók fyrir hönd stefndu, annars vegar áminningu 1. febrúar 2016, sem áfrýjanda var veitt vegna framgöngu hennar á kennarafundi 20. janúar sama ár, og hins vegar uppsögn áfrýjanda 10. maí 2017, sem kom til vegna greinar hennar í svæðisblaðinu [...] 2. mars sama ár. Nauðsynlegt er að taka fyrst afstöðu til þeirra málsatvika sem sönnuð teljast og rekja þær réttarreglur sem við eiga áður en dæmt verður um kröfur aðila.

Helstu atvik sem þýðingu hafa

6

Aðilar deila að nokkru marki um atvik á kennarafundinum 20. janúar 2016. Með bréfi til áfrýjanda 25. sama mánaðar tilkynnti skólastjóri að til skoðunar væri að veita áfrýjanda skriflega áminningu vegna framkomu hennar þar. Í bréfinu segir að við umræður um viðbrögð foreldra við nýju námsmati hafi áfrýjandi mótmælt harkalega vinnubrögðum skólastjóra við ákvörðun um að námsmat yrði gefið í bókstöfum.

Skólastjórinn hafi hlustað á rök hennar og tilkynnt að mótmælin hefðu verið færð til bókar. Segir svo í bréfinu: „Við það færðist þú í aukana, ásakaðir skólastjóra um einræðistilburði í starfi og líktir henni við nauðgara með miklu háreysti. Að því búnu sagðist þú ekki geta meira, þú værir orðin veik, yrðir ábyggilega veik daginn eftir, fórst af fundi og út úr húsi. Með þessu hátterni sýndir þú bæði skólastjóra og öðrum fundarmönnum mikla óvirðingu og yfirgafst fundinn og vinnustaðinn án heimildar.“

Áfrýjandi skilaði andmælum 27. janúar 2016 þar sem meðal annars kom fram að aðdragandi þess að hún „færðist í aukana“ á fundinum hafi veriðsáað skólastjóri hafi látið að því liggja að andmæli hennar ættu ekki rétt á sér því kennarar hefðu ekki mótmælt þeim ákvörðunum sem um ræddi nógu kröftuglega. Við það hafi áfrýjandi reiðst af ástæðum sem hún skýrir nánar í bréfinu. Þar eru síðan nefnd dæmi um samskiptavanda innan skólans, þeirri skoðun lýst að kennarar hafi mátt þola yfirgang og harðstjórn af hendi skólastjóra og að atvikin á kennarafundinum séu afleiðing þess.

Ekkert er minnst á námsmat í bréfinu og áfrýjandi byggir á því í málinu að umræðuefnið á fundinum umrætt sinn hafi ekki verið námsmat heldur stjórnunarhættir skólastjóra. Með bréfi 1. febrúar 2016 var áfrýjanda veitt skrifleg áminning. Þar segir meðal annars: „[E]r niðurstaðan sú að þú hafir sýnt ámælisverða framkomu sem er ósæmileg og ósamrýmanleg starfi þínu sem kennari með háttsemi þinni á áðurnefndum kennarafundi. Ámælisverð háttsemi fólst í grófum ásökunum, ótilhlýðilegri háreysti og ósæmilegu orðbragði. Þá óhlýðnaðist þú löglegu boði með því að neita að hlíta fundarstjórn auk þess sem þú yfirgaf st fundinn og vinnustaðinn án heimildar.“

7

Fyrir héraðsdómi bar áfrýjandi að hún hefði gagnrýnt skólastjóra á fundinum fyrir hennar framkomu og stjórnunarhætti. Þá kvaðst hún hafa sagt að sér liði eins og manneskju sem hefði verið nauðgað og væri kennt um að hafa ekki öskrað nógu hátt eða barið nógu fast frá sér. Þá kannaðist hún við að hafa vænt skólastjórann um einræðistilburði. D kennari bar fyrir héraðsdómi að áfrýjandi hefði notað orðin: „Mér líður bara eins og mér sé nauðgað“. Tók hún fram að það væri kannski djúpt í árinni tekið að nota orðið „nauðgun“ en „nauðgun er ofbeldisglæpur og okkur leið eins og við værum beitt ofbeldi“. Þá bar E kennari að mikil spenna hefði verið búin að veraí skólanum og ósætti og á fundinum hefði verið eins og einhver bóla spryngi. Henni hafi ekki þótt hegðun áfrýjanda óboðleg, öllum hafi verið orðið heitt í hamsi og fólk verið að tjá sig á mjög skýran hátt. F kennari lýsti vanlíðan sinni og annarra starfsmanna vegna stjórnunarhátta skólastjóra og sagði að eftir á að hyggja fyndist henni eins og þau hefðu átt að standa með áfrýjanda og fara út með henni af kennarafundinum. C skólastjóri bar fyrir héraðsdómi að áfrýjandi hefði verið mjög ósátt við breytingar á námsmati. Á fundinum hefði hún talið að breytingum hefði verið þröngvað upp á kennara með engum fyrirvara og hefði hún mótmælt þeim. Hún hefði orðið reið, rifið sig úr peysunni og sagst vera komin í glímubúninginn og síðan sagt að „hún upplifði það eða sér liði eins og henni hefði verið nauðgað og leit beint á mig“. Þá hafi hún ásakað hana um harðstjórn og einræðistilburði. Í þriðja sinn sem vitnið hefði beðið áfrýjanda að hætta hefði hún rokið á dyr og hreytt í sig að hún væri orðin veik og gerði ekki ráð fyrir því að koma til vinnu daginn eftir. G kennari og oddviti sveitarstjórnar stefnda bar á svipaðan veg að þessu leyti fyrir dómi. Áfrýjandi heldur því fram að hann hafi ekki verið staddur á fundinum er atvik gerðust.

8

Engin fundargerð liggur fyrir um kennarafundinn, sem varpað gæti ljósi á málsatvik, meðal annars hvað var þar til umræðu, framgang umræðunnar og efni ummæla fundarmanna. Óhjákvæmilegt er að stefndi beri hallann af þeirri óvissu sem af þessu leiðir. Að því virtu, framangreindum vitnaskýrslum og öðrum gögnum málsins verður að telja ósannað að ummæli áfrýjanda hafi eingöngu sprottið af umræðu um námsmat heldur hafi þau verið þáttur í almennari umræðu um stjórnunarhætti skólastjórnenda og ástandið innan veggja skólans. Þá verður í ljósi vitnaskýrslna fyrir dómi að telja sannað að mikil spenna hafi verið í skólanum í aðdraganda kennarafundarins og fleiri verið óánægðir en áfrýjandi. Miðað við gögn málsins er ekki unnt að leggja til grundvallar að áfrýjandi hafi lýst því beinlínis yfir að sér hafi verið nauðgað, eða að skólastjóri væri nauðgari, heldur verður að miða við að hún hafi sagt að sér „liði eins og sér hefði verið nauðgað“, en þá tilfinningu hefur hún útskýrt með fyrrnefndum hætti. Þá telst sannað að hún hafi sakað skólastjóra um „einræðistilburði“. Á hinn bóginn telst ósannað að áfrýjandi hafi neitað að hlíta fundarstjórn en í því sambandi er meðal annars til þess að líta að á slíkt var ekkert minnst í bréfi skólastjóra 25. janúar 2016. Þá verður að telja ósannað að áfrýjandi hafi viðhaft mikla eða ótilhlýðilega háreysti, þótt ljóst sé að hún hafi hækkað róminn og verið heitt í hamsi. Loks virðist óumdeilt að aðkomu hennar að fundinum hafi lokið með því að hún yfirgaf hann með þeim orðum að hún væri orðin veik.

9

Í maí 2016 gerði H sálfræðingur úttekt á meintu einelti í [...] að beiðni stefnda. Þar var komist að þeirri niðurstöðu að hegðun skólastjóra gagnvart áfrýjanda gæti ekki talist vera einelti samkvæmt skilgreiningu reglugerðar nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum.

Segir svo í áliti ráðgjafans: „Þegar litið er til viðtalanna tveggja í þessu máli er það mat ráðgjafa að um langvarandi erfið samskipti milli A og C sé að ræða. Í raun má segja að samskiptin hafi verið erfið frá byrjun skólaársins 2015- 2016, er C tekur við skólastjórastöðunni í [...]. Ekki er það metið svo að hún hafi komið inn í starfið með offorsi og yfirgangi. Hinsvegar hafi breytingar átt sér stað er varða námið og starfið í skólanum og upp komið nokkur ágreiningur um hvernig væri staðið að þeim breytingum. Virðist sem svo að þessi ágreiningur sé orðinn persónulegur og erfitt gæti orðið að sætta A og C aftur. Var á þeim að heyra að hvorug vildi vinna með hinni, nú eftir þetta skólaár, 2015- 2016. Er það mat ráðgjafa að hér sé um faglegan ágreining að ræða en ekki einelti eins og það er skilgreint í lögum.“ Þ á segir einnig í tillögum sálfræðingsins í úttektinni: „Æskilegt væri ef farið væri í frekari vinnu með það mál sem komið er upp og klára það. Upplifun ráðgjafa er sú að hér sé um að ræða mál sem á sér miklu dýpri rætur og það mál þurfi að leiða til lykta svo vinnustaðurinn geti sinnt sínu hlutverki sem skyldi.“ Þá liggur fyrir svonefnt ytra mat Menntamálastofnunar á skólanum, en vettvangsathugun vegna matsins fór fram í febrúar 2017. Þar segir meðal annars í samantekt niðurstaðna að síðustu misseri hafi verið nokkur órói í samfélaginu sem snúi að stjórnun skólans. Nú sé mjög áríðandi að allt skólasamfélagið taki höndum saman og styðji við jákvæðan skólabrag.

10

Áfrýjandi ritaði grein í svæðisblaðið [...] 2. mars 2017. Með bréfi 11. apríl sama ár tilkynnti skólastjóri áfrýjanda að til skoðunar væri hvort tilefni væri til að segja henni upp störfum „vegna hugsanlegs brots utan starfs sem er ósamræmanlegt starfsskyldum þínum“. Væri hugsanleg uppsögn byggð á hinni eldri skriflegu áminningu. Í greininni í [...] hefði áfrýjandi frammi grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum sínum sem væru þess eðlis að þær hefðu bein áhrif á þá, samstarf áfrýjanda með þeim og öðrum starfsmönnum skólans og þar með á störf áfrýjanda. Í bréfinu sagði síðan að þau ummæli sem væru til skoðunar væru eftirfarandi: „[1.] Mér reyndist óbærilegt að vinna undir stjórn skólastjórans, þess vegna er ég frá vinnu. Ég fullyrði að það sama á við um vinnufélaga mína sem eru nú veikir. Og hvað ætli sé svo að okkur?

Áfallastreituröskun eða taugaáfall,

– það er annað hvort. [2.] Ég fullyrði að skólastjórinn, C, á líka hlut að máli varðandi brotthvarf allra hinna sem eru hættir í skólanum síðan hún hóf störf. [3.] Ég mun éta gras mér til lífsviðurværis í framtíðinni frekar en að vinna á vinnustað eins og þeim sem C stjórnar. [4.] Er ekki tímabært að þoku yfirhylmingar og þöggunar fari að létta hér í [...]?“Eftir að áfrýjandi hafði skilað andmælum ritaði skólastjóri henni uppsagnarbréf 10. maí 2017 þar sem sagði: „Með vísan til bréfa dags. 1. febrúar 2016 um veitingu skriflegrar áminningar og dags. 11. apríl 2017 um hugsanlega uppsögn er þér [...] hér með sagt upp störfum sem kennara við [...].“

Helstu réttarreglur sem þýðingu hafa

11

Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla kemur fram að starfsfólk þeirra skuli rækja starf sitt af fagmennsku, alúð og samviskusemi. Það skuli gæta kurteisi, nærgætni og lipurðar í framkomu sinni gagnvart börnum, foreldrum þeirra og samstarfsfólki. Samkvæmt 1. mgr. 57. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 fer um starfskjör, réttindi og skyldur starfsmanna sveitarfélaga eftir ákvæðum kjarasamninga hverju sinni og ákvæðum ráðningarsamninga. Í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Félags grunnskólakennara, sem hér á við, segir meðal annars í grein 14.7: „Ef starfsmaður hefur sýnt í starfi sínu óstundvísi eða aðra vanrækslu, óhlýðni við löglegt boð eða bann yfirmanns síns, vankunnáttu eða óvandvirkni í starfi, hefur ekki náð fullnægjandi árangri í starfi, hefur verið ölvaður að starfi eða framkoma hans eða athafnir í því þykja að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu skal forstöðumaður stofnunar eða fyrirtækis veita honum skriflega áminningu.“ Þar segir síðan meðal annars í grein 14.8: „Ef fyrirhugað er að segja starfsmanni upp störfum vegna ávirðinga þá þarf uppsögnin að grundvallast á skriflegri áminningu samkvæmt gr. 14.8.“ Þá segir í grein 14.10: „Starfsmanni er skylt að rækja starf sitt af alúð og samviskusemi í hvívetna. Hann skal gæta kurteisi, lipurðar og réttsýni í starfi sínu. Hann skal forðast að hafast nokkuð það að í starfi sínu eða utan þess, sem er honum til vanvirðu eða álitshnekkis eða varpað getur rýrð á það starf eða starfsgrein er hann vinnur við.“ Í grein 14.10.1 segir einnig að starfsmanni sé skylt að hlýða lögmætum fyrirskipunum yfirmanna um starf sitt.

12

Í 2. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar segir að hver maður eigi rétt á að láta í ljós hugsanir sínar en ábyrgjast verði hann þær fyrir dómi. Samkvæmt 1. mgr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, á sérhver maður rétt til tjáningarfrelsis og skal sá réttur einnig ná yfir frelsi til að hafa skoðanir, taka við og skila áfram upplýsingum og hugmyndum heima og erlendis án afskipta stjórnvalda.

Þessi ákvæði vernda meðal annars frelsi opinberra starfsmanna til að tjá sig um atriði er tengjast starfi þeirra, sbr. nú 41. gr. stjórnsýslulaganr. 37/1993, sbr. lög nr. 71/2019.

Samkvæmt lögskýringargögnum með síðastnefndum breytingalögum var ákvæðið talið endurspegla gildandi stjórnskipulega vernd, en í 1. mgr. greinarinnar segir að hver sá sem starfar á vegum ríkis eða sveitarfélaga hafi frelsi til að tjá sig opinberlega um atriði er tengjast starfi hans, svo fremi sem þagnarskylda eða trúnaðar- og hollustuskyldur standi því ekki í vegi. Áminning eða uppsögn slíks starfsmanns vegna tjáningar felur í sér eftirfarandi takmörkun á tjáningarfrelsi hans og þarf því að fullnægja skilyrðum 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. og 2. mgr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 11. febrúar 2016 í máli nr. 396/2015. Í ákvæðunum er mælt fyrir um að tjáningarfrelsi verði einungis settar skorður með lögum, í þágu tiltekinna markmiða sem þar eru tilgreind og að því uppfylltu að skorðurnar teljist nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum, eða að nauðsyn beri til þeirra í lýðræðislegu þjóðfélagi, eins og það er orðað í mannréttindasáttmála Evrópu. Margdæmt er að allar takmarkanir á tjáningarfrelsi verður að skýra þröngt.

13

Að því er varðar kröfu um lagaheimild er ljóst að í tilvikum eins og þessum, þar sem sérstakar lagaáskilnaðarreglur hafa verið settar í mannréttindaákvæði stjórnarskrárinnar, eru jafnan gerðar strangar kröfur til lagaheimildar stjórnvaldsákvörðunar sem skerðir þau mannréttindi sem um ræðir, sbr. meðal annars áðurnefndan dóm Hæstaréttar. Að því er varðar kröfuna um nauðsyn ræðst niðurstaðan af heildarmati er byggist á viðurkenndum sjónarmiðum um túlkun 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í þeim felst meðal annars að taka þarf mið af því hvort sú tjáning sem um ræðir geti talist framlag til umræðu sem varðar almenning, enda verður hún þá síður takmörkuð. Þá skiptir meðal annars máli hvernig dreifingu tjáningar hefur verið háttað, enda beri að líta til þess ef ummæli hafa ekki farið víða og neikvæð áhrif meiðandi tjáningar séu þannig takmörkuð. Eins skiptir máli hvort tjáning teljist fela í sér gildisdóm, en slík tjáning nýtur aukinnar verndar og verður almennt ekki takmörkuð á þeim grunni að gildisdómurinn hafi ekki verið sannaðu r. Þá verður við matið meðal annars að líta til hins breiðara samhengis ummæla og skýra þau út frá tjáningu viðkomandi í heild sinni fremur en að horfa einangrað til nánar tiltekinna orða.

14

Í 1. til 5. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga eru taldar upp nánar tilteknar ástæður er gera starfsmann vanhæfan til meðferðar máls. Í 6. tölulið málsgreinarinnar kemur síðan fram að starfsmaður sé einnig vanhæfur ef að öðru leyti eru fyrir hendi þær aðstæður sem eru fallnar til þess að draga óhlutdrægni hans í efa með réttu. Meðal þess sem kemur til skoðunar við beitingu þessa töluliðar er óvinátta og skyldar vanhæfisástæður. Um það segir í skýringum við ákvæðið í greinargerð með því frumvarpi sem varð að stjórnsýslulögum: „Svo óvinátta valdi vanhæfi verður að vera um að ræða einhverjar sannanlegar hlutlægar ástæður sem almennt verða taldar til þess fallnar að draga megi í efa óhlutdrægni starfsmanns. Ekki nægir að aðili máls álíti starfsmann sér fjandsamlegan. Hins vegar, í þeim tilvikum þar sem slegið hefur í brýnu með starfsmanni og aðila máls og annar hvor hefur sýnt af sér óviðeigandi framkomu eða viðhaft ósæmilegt orðbragð, mundi starfsmaður talinn vanhæfur, a. m. k. þar sem úrslit máls hefðu verulega þýðingu fyrir aðila.“ Í stjórnsýslulögunum er síðan að finna bæði málsmeðferðar- og efnisreglur sem fylgja skal við meðferð mála og töku stjórnvaldsákvarðana, þar á meðal rannsóknarreglu í 10. gr. og meðalhófsreglu í 12. gr., auk þess sem stjórnvöld eru bundin af hinni almennu efnisreglu um málefnaleg sjónarmið.

Niðurstöður

15

Líkt og að framan greinir var áfrýjandi áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi, sem fólst samkvæmt áminningunni í „grófum ásökunum, ótilhlýðilegri háreysti og ósæmilegu orðbragði“, auk þess sem hún hafi óhlýðnast löglegu boði með því að neita að hlíta fundarstjórn og yfirgefið fundinn og vinnustaðinn án heimildar.

Henni var síðan sagt upp í kjölfar þess að grein eftir hana birtist í [...], sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar.

16

Áður hefur verið rakið að ósannað er að áfrýjandi hafi óhlýðnast löglegu boði með því að neita að hlíta fundarstjórn á kennarafundinum eða viðhaft þar ótilhlýðilega háreysti. Þá er óumdeilt að áfrýjandi yfirgaf fundinn og vinnustaðinn með því að lýsa yfir veikindum sínum og í ljósi atvika að því leyti verður ekki talið að fært hafi verið að áminna hana fyrir að yfirgefa fundinn og vinnustaðinn án heimildar. Eftir stendur hvort efni tjáningar áfrýjanda, annars vegar á kennarafundinum og hins vegar í greininni í [...], hafi verið slíkt að heimilt hafi verið að takmarka hana með áminningu og síðan uppsögn.

17

Að því er varðar kennarafundinn felst sú tjáning sem hér kemur til álita, samkvæmt því sem að framan er rakið, í því að áfrýjandi lýsti því yfir að sér „liði eins og sér hefði verið nauðgað“ og sakaði skólastjóra um „einræðistilburði“. Um var að ræða lokaðan fund starfsmanna en tjáningu á slíkum fundi er eðli máls samkvæmt ætluð takmörkuð útbreiðsla. Um er að ræða mikilvægan vettvang til umræðu um starfsemi skólans, enda er skólastjóra skylt samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 91/2008 að halda slíka fundi með kennurum og öðrum sérfræðingum skólans svo oft sem þurfa þykir. Óhjákvæmilegt er að játa þátttakendum slíkra funda mjög rúmt frelsi til tjáningar um það sem þeir telja betur megi fara í starfsemi skólans og stjórnun hans og ekki fært að gera sömu kröfur til tjáningar þar og á opinberum vettvangi.

18

Ljóst er að áfrýjandi var mjög ósátt við stjórnunarhætti skólastjóra, auk þess sem sannað verður að teljast, samkvæmt því sem áður er rakið, að mikil spenna hafi verið í skólanum í aðdraganda kennarafundarins sem um ræðir og fleiri óánægðir en áfrýjandi. Henni var heitt í hamsi á fundinum og notaði þar stór orð. Á hitt er að líta að þau tvenns konar ummæli sem hún viðhafði höfðu á ýmsan hátt á sér yfirbragð gildisdóms. Þannig verður að líta svo á að hún hafi með orðum sínum lýst þeirri tilfinningu sinni að sér „liði eins og sér hefði verið nauðgað“, sem hún hefur útskýrt með því að ákvörðunum hafi verið komið í framkvæmd með þeim rökum að kennarar hefðu ekki mótmælt þeim nógu kröftuglega. Þá felur ásökun um „einræðistilburði“ ekki í sér staðhæfingu sem verður sönnuð eða afsönnuð heldur ber vott um gildisdóm áfrýjanda um stjórnunarhætti skólastjórans. Loks verður ekki talið sannað að tjáning áfrýjanda hafi haft þannig áhrif á aðra starfsmenn að áminning hafi verið nauðsynleg þeirra vegna. Hvað sem sjónarmiðum um velsæmi líður verður samkvæmt þessu ekki talið, í ljósi þess sem áður er rakið um áskilnað 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, að tjáningin hafi verið slík að nauðsynlegt hafi talist í lýðræðislegu þjóðfélagi að áminna áfrýjanda og það á grundvelli þeirra almennu ákvæða í kjarasamningi sem áður er lýst. Að sama skapi verður að telja að ákvörðunin hafi farið í bága við meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga, eins og hér verður að skýra hana í ljósi fyrrgreindra mannréttindaákvæða.

19

Sama verður að telja gilda um uppsögnina vegna greinar áfrýjanda í [...]. Hana ritaði áfrýjandi eftir að hafa leitast við að rétta hlut sinn í kjölfar áminningarinnar en ljóst er af gögnum málsins að málefni skólans og stjórnun hans var þá orðið að deiluefni innan sveitarfélagsins og greinin taldist á þann hátt framlag til umræðu er varðaði almenning. Þar lýsti áfrýjandi því að hún hefði hrakist úr vinnu vegna skólastjórans, sem er efni dómsmáls þessa, og kvað það hafa átt við fleiri starfsmenn, sem að nokkru leyti hafa staðfest það með framburði fyrir dómi. Hefur í reynd lítið verið rökstutt af hálfu stefnda hvernig nákvæmlega þau ummæli áfrýjanda sem urðu tilefni uppsagnarinnar hafi falið í sér „grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum“, öðrum en skólastjóranum, en ljóst er að ummælin sem um ræddi hverfðust svo til öll um gagnrýni á hana fremur en á aðra starfsmenn eða starfsemi skólans.

20

Að því er hið síðastgreinda varðar er enn fremur til þess að líta að í báðum tilvikum tók skólastjórinn stjórnvaldsákvörðun sem var íþyngjandi fyrir áfrýjanda vegna ummæla er fólu í sér gagnrýni á skólastjórann. Áður er getið þeirra skýringa í lögskýringargögnum að til þess að óvinátta valdi vanhæfi samkvæmt 6. tölulið 1. mgr. ástæður sem almennt verða taldar til þess fallnar að draga megi í efa óhlutdrægni starfsmanns“ og að „í þeim tilvikum þar sem slegið hefur í brýnu með starfsmanni og aðila máls og annar hvor hefur sýnt af sér óviðeigandi framkomu eða viðhaft ósæmilegt orðbragð“ sé starfsmaður talinn vanhæfur, að minnsta kosti þar sem úrslit hafa verulega þýðingu fyrir aðila. Ekki fer á milli mála að áminning og uppsögn áfrýjanda hafði verulega þýðingu fyrir hana, auk þess sem þær ákvarðanir byggðu beinlínis á því að áfrýjandi hefði sýnt af sér óviðeigandi framkomu og viðhaft ósæmilegt orðbragð. Á hinn bóginn er ljóst að einhliða framkoma málsaðila gagnvart starfsmanni gerir starfsmanninn almennt ekki vanhæfan heldur þurfa einhver hlutræn atriði að vera fyrir hendi sem eru almennt til þess fallin að draga megi óhlutdrægni starfsmannsins gagnvart málsaðila í efa. Er þetta til samræmis við orðalagið í lögskýringargögnum en ljóst er að fleiri en einn þarf til svo að slái í brýnu. Í þessu sambandi er til þess að líta að í úttekt sem stefndi fékk sálfræðing til að vinna í maí 2016 kemur fram að um langvarandi erfið samskipti milli áfrýjanda og skólastjórans hafi verið að ræða sem segja megi að hafi staðið frá því skólastjórinn hóf störf. Segir meðal annars í úttektinni, líkt og áður er rakið, að ágreiningur skólastjórans og áfrýjanda sé orðinn persónulegur, hvorug vilji vinna með hinni og erfitt geti orðið að sætta þær.

21

Þrátt fyrir að úttektin nefni langvarandi erfið samskipti áfrýjanda og skólastjórans frá því að skólastjórinn hóf störf verður ekki talið liggja fyrir að viðhorf skólastjórans hafi verið með þeim hætti, er áminningin var veitt, að draga hafi mátt óhlutdrægni hennar gagnvart áfrýjanda í efa. Þegar kom að uppsögninni hafði fyrrnefnd úttekt á hinn bóginn verið framkvæmd þar sem því var lýst að skólastjórinn og áfrýjandi ættu í persónulegum ágreiningi sem erfitt gæti reynst að sætta. Verður að telja að í niðurstöðu úttektarinnar að þessu leyti, sem stefndi sjálfur aflaði og byggir á í málinu, felist sannanlegar hlutlægar ástæður sem almennt hafi verið til þess fallnar að draga mætti óhlutdrægni skólastjórans í efa þegar kom að ákvörðun um uppsögn áfrýjanda.

Hér er og til þess að líta að tilefni uppsagnarinnar var eingöngu sú grein sem áfrýjandi ritaði, sem hverfðist svo til öll um gagnrýni á skólastjórann, en ekki annars konar vanrækslu á starfsskyldum. Þannig fól málsmeðferðin í sér að skólastjórinn, sem fyrir átti í persónulegum ágreiningi við áfrýjanda, tæki ákvörðun um hvort opinber gagnrýni sem áfrýjandi setti fram á hana í blaðagrein ætti að leiða til uppsagnar hennar. Samkvæmt þessu og fyrrnefndum lögskýringargögnum verður að líta svo á að skólastjórinn hafi verið vanhæfur samkvæmt 6. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga við meðferð þess máls sem hófst 11. apríl 2017 og lauk með uppsögn áfrýjanda 10. maí sama ár. Stefndi hefur á hinn bóginn ekki sýnt fram á aðra háttsemi af hálfu stefnda er farið hafi í bága við lög, þar á meðal lög nr. 46/1980 eða stjórnvaldsfyrirmæli byggð á þeim lögum.

22

Samkvæmt framangreindu voru þær ákvarðanir stefndu sem um er deilt ekki lögmætar enda var með þeim brotið gegn tjáningarfrelsi áfrýjanda og meðalhófsreglu auk þess sem starfsmaðurinn sem sagði henni upp telst hafa verið vanhæfur til þess. Í þessu fólst saknæm háttsemi af hálfu stefndu en áfrýjandi krefst sem fyrr segir bæði miskabóta og skaðabóta vegna hennar.

23

Krafa áfrýjanda um miskabætur byggir á b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að virtum atvikum öllum og dómaframkvæmd í málum vegna áminninga og uppsagnar verður að telja að saknæmisstigið af hálfu stefnda nái þeirri auknu kröfu sem gerð er í fyrrnefndu lagaákvæði, þannig að um ólögmæta meingerð teljist vera að ræða, og að hæfilegt sé að stefndi verði dæmdur til greiðslu miskabóta að fjárhæð 1.0 00.000 króna, með dráttarvöxtum frá þingfestingardegi 5. febrúar 2020, sbr. 2. málslið 9. gr. laga nr. 38/2001.

24

Krafa áfrýjanda um skaðabætur byggir á útreikningum tryggingastærðfræðings á launum og lífeyrisréttindum sem áfrýjandi hefði fengið ef hún hefði haldið starfi sínu til 70 ára aldurs. Í stefnu krafðist áfrýjandi auk þess bóta fyrir líkamstjón og aflaði undir rekstri málsins matsgerðar dómkvaddra manna sem mátu varanlegan miska hennar 15 stig og varanlega örorku 15%. Að fenginni matsgerðinni féll áfrýjandi frá kröfum vegna líkamstjóns í málinu og boðaði að höfðað yrði sérstakt dómsmál vegna þess. Í málinu krefst áfrýjandi þannig skaðabóta vegna launaskerðingar sem hún telur sig hafa orðið fyrir af völdum þeirra atvika sem um er deilt, á grundvelli útreikninga á þeim launum er hún hefði notið út ævina ef atvikin hefðu ekki komið til, án þess þó að fjallað sé um þá launaskerðingu sem hún telur sig hafa orðið fyrir vegna sömu atvika í formi líkamstjóns. Mat á því tjóni hverfist þó eðli sínu samkvæmt einmitt um áhrif atvikanna á aflahæfi áfrýjanda út starfsævina. Verður illa séð hvernig unnt er að skilja þarna á milli, sem birtist meðal annars í því að í stefnu virðist fjárhæð kröfunnar sem hér er til úrlausnar taka mið af því að áfrýjandi búi við 20% varanlega örorku vegna atvikanna, sem hún hefur síðan aflað annarrar matsgerðar um með annarri niðurstöðu og síðan aðskilið þann þátt frámálinu. Telja verður ófært að leggja dóm á kröfu áfrýjanda eins og hún liggur fyrir og verður henni vísað frá dómi vegna vanreifunar.

25

Ágreiningur málsaðila hefur að meginstefnu til lotið að lögmæti áminningar og uppsagnar áfrýjanda. Í ljósi þessa og þrátt fyrir frávísun skaðabótakröfu áfrýjanda verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir rekstur málsins í héraði og fyrir Landsrétti, eins og greinir í dómsorði, sem renni í ríkissjóð.

26

Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað í héraði. Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði, þar með talin þóknun lögmanns hennar sem tilgreind er án virðisaukaskatts í samræmi við venju.

Dómsorð :

Kröfum áfrýjanda, A, um að áminning sem henni var veitt 1. febrúar 2016 verði dæmd ógild og að stefnda, B, verði gert að greiða henni skaðabætur að fjárhæð 34.901.662 krónur auk dráttarvaxta, er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi greiði áfrýjanda 1.0 00.000 króna með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. febrúar 2020 til greiðsludags.

Stefndi greiði 5.8 00.000 krónur í málskostnað vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti sem renni í ríkissjóð.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað í héraði skal vera óraskað.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef, 800.000 krónur.

Sératkvæði

R-kvk-ef H-kvk-ef

1

Ég er sammála röksemdum og niðurstöðu meiri hluta dómenda um að vísa beri frá héraðsdómi kröfum áfrýjanda um ógildingu áminningar sem skólastjóri [...] veitti henni 1. febrúar 2016 og um skaðabætur. Ég er á hinn bóginn ósammála þeirri niðurstöðu að ákvarðanir stefnda um áminninguna og uppsögn áfrýjanda í kjölfarið 10. maí 2017 hafi verið ólögmætar og að stefndi hafi með þeim bakað sér miskabótaábyrgð gagnvart áfrýjanda.

2

Áminninguna sem um ræðir er að rekja til atvika sem áttu sér stað á kennarafundi í [...] miðvikudaginn 20. janúar 2016. Í ljósi þess að lýsingar fundarmanna á þeim atvikum eru nokkuð misvísandi tel ég rétt að leggja til grundvallar það sem áfrýjandi hefur sjálf látið frá sér fara um það efni. Er þá einnig til þess að líta að fundargerð vegna fundarins hefur ekki verið lögð fram í málinu.

3

Fyrir liggur að á fundinum var verið að ræða hvernig tekist hefði til við innleiðingu breytingar á aðalnámskrá grunnskóla sem ákveðin hafði verið haustið 2015 og fólst í því að gefa skyldi nemendum einkunnir í bókstöfum í stað tölustafa eins og áður var.

Mun áfrýjandi hafa verið ósátt við þetta fyrirkomulag, auk þess sem það hafi kallað á nokkra vinnu hjá kennurum að fylgja breytingunum eftir. Af gögnum málsins verður ráðið að umræða um þetta á fundinum hafi ráðið mestu um að áfrýjandi hafi talið sig knúna til að tjá sig um stjórnunarhætti skólastjóra.

4

Við skýrslutöku af áfrýjanda fyrir héraðsdómi voru borin undir hana ummæli sem höfð voru eftir henni í blaðaviðtali 31. maí 2017. Þar kom fram að hún hafi ekki talið sig hafa tekið of sterkt til orða á fundinum: „Ég kvartaði undan stjórnunarháttum skólastjórans og sagði að mér liði eins og manneskju sem hefði verið nauðgað og væri svo kennt um að hafa ekki slegið nógu vel frá sér eða öskrað nógu hátt til að koma í veg fyrir nauðgunina.“ Fyrir dóminum kannaðist áfrýjandi við að hafa viðhaft slík ummæli á fundinum. Jafnframt að hafa „vænt [skólastjórann] um einræðistilburði“.

Áfrýjandi kvaðst hafa látið þessi ummæli falla eftir að skólastjórinn hefði haft orð á því að fundarmenn hefðu ekki hreyft andmælum við því hvernig staðið hefði verið að framangreindum breytingum á námsmati, eða „ekki gert það nógu kröftuglega“. Hún kvaðst hafa reiðst við þetta og gagnrýnt framkomu skólastjóra. Skólastjóri hefði gert ítrekaðar tilraunir til að þagga niður í henni og hafi hún þá hækkað róminn. Brottför sinni af fundinum lýsti áfrýjandi svo: „[Ég] var náttúrlega búin að ausa þarna út úr mér og ég sá það náttúrlega að ég gat ekkert verið þarna áfram á fundinum. Eðlileg fundarstörf gátu ekki mögulega haldið áfram með mig þarna innanborðs, þannig að ég sá að ég yrði fundarins vegna að fjarlægja mig af fundinum. [...] Þannig að ég tilkynnti að ég væri orðin veik og þyrfti að fara heim.“ Í hinum áfrýjaða dómi eru raktar frásagnir nokkurra annarra fundarmanna fyrir héraðsdómi af framgöngu áfrýjanda í umrætt sinn.

5

Í skýrslu C, þáverandi skólastjóra [...], fyrir héraðsdómi kom fram að áfrýjandi hefði þrátt fyrir áður tilkynnt veikindi mætt í vinnu daginn eftir fundinn og hefði hún ákveðið að láta tímann líða fram að helgi til að sjá hvort áfrýjandi myndi biðjast afsökunar á framkomu sinni. Það hefði áfrýjandi hins vegar ekki gert. Kvaðst vitnið því á mánudeginum hafa sent áfrýjanda fundarboð þar sem tilkynnt var að til skoðunar væri hvort tilefni væri til að veita henni skriflega áminningu vegna málsins. Fór svo að áfrýjanda var 1. febrúar 2016 veitt skrifleg áminning fyrir framkomu og athafnir sem væru „ósæmilegar, óhæfilegar og ósamrýmanlegar starfi [hennar] og fyrir að óhlýðnast boði yfirmanns, sbr. grein 14.7 í kjarasamningi, sjá 1. mgr.“ Nánar var tilgreint að ámælisverð háttsemi áfrýjanda hafi falist í „grófum ásökunum, ótilhlýðilegri háreysti og ósæmilegu orðbragði“. Þá hafi áfrýjandi á fundinum neitað að hlíta fundarstjórn og yfirgefið fundinn og vinnustaðinn án heimildar.

6

Í 1. mgr. greinar 14.7. í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Kennarasambands Íslands vegna Félags grunnskólakennara segir að forstöðumaður stofnunar skuli veita starfsmanni skriflega áminningu, meðal annars ef starfsmaðurinn hefur sýnt óhlýðni við löglegt boð eða bann yfirmanns síns, ellegar að framkoma hans eða athafnir þyki að öðru leyti ósæmilegar, óhæfilegar eða ósamrýmanlegar starfinu.

Ákvæði um uppsögn eru í grein 14.8 í kjarasamningi en þar segir í 4. mgr. að sé fyrirhugað að segja starfsmanni upp störfum vegna ávirðinga þurfi uppsögnin að grundvallast á skriflegri áminningu.

7

Ákvörðun um áminningu er matskennd stjórnvaldsákvörðun og hefur verið talið að játa verði þeim sem hana tekur nokkurt svigrúm við matið þannig að slíkar ákvarðanir sæti ekki öðrum takmörkunum en leiði af lögum og grunnreglum stjórnsýsluréttar, sbr. meðal annars dóm Landsréttar 9. desember 2022 í máli nr. 555/2021. Þá verður eins og atvikum máls þessa er háttað að gæta að rétti áfrýjanda til að tjá sig um atriði sem tengjast starfi hennar, sbr. 2. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, svo sem nánar er gerð grein fyrir í atkvæði meiri hluta dómenda.

8

Með hliðsjón af því sem að framan er rakið og að öðru leyti með vísan til þess sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er ég sammála þeirri ályktun héraðsdóms að háttsemi, framkoma og orðræða áfrýjanda á framangreindum fundi hafi verið ósæmileg, óhæfileg og ósamrýmanleg starfi hennar. Hafi því verið fullnægt skilyrðum framangreinds kjarasamningsákvæðis til að veita áfrýjanda áminningu. Í því efni tel ég einnig skipta máli að af gögnum málsins verður ráðið að tilefni háttseminnar var að skólastjórinn hafði lagt fyrir kennara að hrinda í framkvæmd breytingum á námsmati í samræmi við ákvörðun menntamálaráðuneytisins þar um. Þá verður einnig ráðið að áfrýjandi hafi ekki talið neitt athugavert við framkomu sína á fundinum og því viðbúið að slíkt gæti endurtekið sig ef látið yrði viðgangast.

9

Samkvæmt framangreindu tel ég að skólastjóra, sem stjórnanda á vinnustaðnum, hafi verið ófært annað en að bregðast við háttsemi áfrýjanda og að málefnaleg sjónarmið hafi legið að baki þeirri ákvörðun að veita henni áminningu. Eins og ummæli áfrýjanda voru fram sett og með hliðsjón af framgöngu hennar á fundinum að öðru leyti tel ég ekki unnt að fallast á að með áminningunni hafi verið brotið gegn tjáningarfrelsi hennar. Þá hafi við meðferð málsins verið gætt málsmeðferðarreglna stjórnsýsluréttarins, eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi.

10

Með bréfi skólastjóra 11. apríl 2017 var áfrýjanda tilkynnt að til skoðunar væri að segja henni upp störfum vegna greinaskrifa hennar í svæðisblaðinu [...] 2. mars það ár. Vísað var til tiltekinna ummæla og eru þau nánar rakin í atkvæði meiri hluta dómenda. Beindust þau að starfsmönnum skólans og persónulegum högum þeirra, svo sem heilsufari þeirra, en einkum þó að störfum skólastjórans. Ritaði áfrýjandi meðal annars: „Ég mun éta gras mér til lífsviðurværis í framtíðinni frekar en að vinna á vinnustað eins og þeim sem C stjórnar.“ Áfrýjanda var sagt upp störfum með bréfi skólastjóra 10. maí 2017 þar sem vísað var til áminningar sem henni hefði verið veitt og framangreinds bréfs 11. apríl 2017.

11

Áfrýjandi byggir meðal annars á því að með uppsögninni hafi verið brotið gegn tjáningarfrelsi hennar. Um það er að segja að ekkert var því til fyrirstöðu að áfrýjandi tæki þátt í opinberri umræðu um málefni skólans og stjórnun hans. Henni var á hinn bóginn í lófa lagið að tjá skoðun sína á hófstilltan hátt og þannig að samrýmdist starfi hennar, sbr. ákvæði kjarasamnings, grunnskólalaga og annarra reglna sem um það giltu og reifuð eru í atkvæði meiri hlutans og í hinum áfrýjaða dómi. Vísun áfrýjanda til dóms Hæstaréttar 11. febrúar 2016 í máli nr. 396/2015 á ekki við í málinu, enda voru ummælin sem um ræðir nátengd starfi hennar sem kennara við skólann. Með hliðsjón af framangreindu og að virtum þeim sjónarmiðum um túlkun 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem áður er vikið að, tel ég ekki unnt að fallast á að brotið hafi verið gegn tjáningarfrelsi áfrýjanda með uppsögninni.

12

Með greinarskrifum sínum viðhafði áfrýjandi samskonar háttsemi og henni hafði áður verið veitt áminning fyrir. Því tel ég að stefnda hafi verið rétt að segja henni upp störfum á grundvelli fyrrgreindra ákvæða kjarasamnings. Þá hafi sem fyrr verið gætt skyldubundinna reglna við meðferð málsins eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi.

13

Ég er ósammála niðurstöðu meiri hluta dómenda um að skólastjórinn hafi verið vanhæf til meðferðar málsins, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Í lögskýringargögnum með því ákvæði er meðal annars rakið að til þess að talið verði að óvinátta valdi vanhæfi verði að vera um aðræða einhverjar sannanlegar hlutlægar ástæður sem almennt verði taldar til þess fallnar að draga megi í efa óhlutdrægni starfsmanns. Ég tel engu slíku til að dreifa í málinu og að óljós ummæli í greinargerð sálfræðings sem unnin var að beiðni stefnda vegna ásakana áfrýjanda um einelti í hennar garð hafi ekki þýðingu í því sambandi. Þá tel ég ótækt að álykta sem svo að áfrýjandi hafi með framkomu sinni getað haft í hendi sér hvort skólastjóra væri unnt að sinna starfsskyldum sínum.

14

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms tel ég að staðfesta eigi niðurstöðu héraðsdóms um sýknu stefnda af kröfu áfrýjanda um miskabætur.