656/2020

Útdráttur

X var ákærður fyrir brot í nánu sambandi og kynferðisbrot með því að hafa ráðist að þáverandi kærustu sinni, A, með því að beita hana ofbeldi, hótunum og stórfelldum ærumeiðingum og særa blygðunarsemi hennar. Í ákæru voru brot X talin varða við 209. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Auk þess var hann ákærður fyrir fíkniefna- og vopnalagabrot með því að hafa á heimili sínu haft í vörslu sinni 1,11 grömm af kókaíni, hnúajárn með föstu hnífsblaði, öxi og fimm kaststjörnur.

Landsréttur taldi að ekki hefðu myndast slík tengsl á milli X og A að samband þeirra gæti talist náið í skilningi 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá var ekki fallist á að háttsemin sem slík uppfyllti áskildar kröfur um alvarleika. Landsréttur taldi ákæruvaldið ekki hafa axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíli eftir 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 að sýna fram á að X hefði beitt brotaþola ofbeldi með því að slá hana ítrekað í líkamann. Var X því sýknaður af þeim sakargiftum. Var hann jafnframt sýknaður af ákæru um brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga þar sem ekki var fallist á að ummælin væru af kynferðislegum toga. X var aftur á móti sakfelldur fyrir hótanir í garð A. Landsréttur taldi nánar tilgreind ummæli vera til þess fallin að vekja ótta hjá A um velferð og líf hennar og voru þau því talin varða við 233. gr. almennra hegningarlaga. Loks var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir vopna- og fíkniefnalagabrot staðfest. Með þeim brotum sem X var sakfelldur fyrir hafði hann rofið skilyrði reynslulausnar og voru eftirstöðvar refsingar teknar upp og dæmdar með í þessu máli, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsingar. Var refsing X ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga og honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði. Þá var X gert að greiða A 300.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. nóvember 2020 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. október 2020 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hafnað verði kröfu ákærða um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og að hann verði staðfestur um sakfellingu ákærða og upptöku vopna og fíkniefna. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Til vara krefst hann sýknu af sakargiftum en að því frágengnu að refsing verði milduð og skilorðsbundin að öllu leyti. Þá krefst ákærði þess að miskabótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af henni en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér 2.500.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. mars 2017 til 13. maí 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Í I. kafla ákæru eru ákærða gefin að sök brot í nánu sambandi og kynferðisbrot með því að hafa 29. mars 2017 í bifreið skammt utan Reykjavíkur ráðist að þáverandi kærustu sinni, A, með því að beita hana ofbeldi, hótunum, stórfelldum ærumeiðingum og særa blygðunarsemi hennar. Er ákærði sakaður um að hafa slegið brotaþola ítrekað í líkama og hótað henni eins og lýst er í töluliðum 1 til 4. Enn fremur eru í sama kafla ákæru tilgreind ummæli í töluliðum 5 til 12 sem talin eru til þess fallin að særa blygðunarsemi brotaþola, móðga hana og smána. Segir í ákærunni að allt þetta hafi verið til þess fallið að ógna lífi, heilsu og velferð brotaþola á alvarlegan hátt. Eru þessi ætluðu brot ákærða talin varða við 209. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í II. kafla ákæru er ákærði sóttur til saka fyrir fíkniefna- og vopnalagabrot með því að hafa föstudaginn 25. ágúst 2017 á heimili sínu haft í vörslu sinni 1,11 grömm af kókaíni, hnúajárn með föstu hnífsblaði, öxi og fimm kaststjörnur.

6

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og gert að sæta fangelsi í tvö ár. Við ákvörðun refsingar var tekið tillit til þess að ákærði hafði rofið skilyrði reynslulausnar sem honum var veitt í september 2016 á 480 daga eftirstöðvum fangelsisrefsingar samkvæmt dómi Hæstaréttar Íslands [...] janúar 2013.

7

Ákærði hefur viðurkennt að hafa viðhaft þau ummæli við brotaþola sem ákært er fyrir en neitar sök að öðru leyti. Hann hafnar því á hinn bóginn að ummælin hafi falið í sér hótanir, blygðunarsemisbrot, ærumeiðingar, móðgun eða smánun. Tekur neitun ákærða einnig til þess að um hafi verið að ræða kynferðisbrot og brot í nánu sambandi en ákærði kannast ekki við að hafa beitt brotaþola ofbeldi með því að slá hana ítrekað í líkama. Vísar ákærði meðal annars til þess að ekki séu uppfyllt skilyrði 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga um brot í nánu sambandi þrátt fyrir að hann og brotaþoli hafi verið kærustupar til skammstíma en þeim ber saman um að samband þeirra hafi staðið frá hausti 2016 og fram á vor 2017 og að á þeim tíma hafi þau oft hætt saman en tekið saman aftur.

8

Í skýrslu hjá lögreglu 25. ágúst 2017 lýsti ákærði því að hann hefði kynnst brotaþola í ágúst 2016 og samband þeirra hafist í kjölfarið. Einhverjum mánuðum síðar, þegar þau hafi verið búin að hittast í um hálft ár, hafi hann komist að því að hún stundaði vændi. Þau hafi þá hætt saman en síðan farið að hittast á ný. Þau hafi svo verið að hittast „svona af og til“. Sambandinu hafi síðan lokið fimm eða sex vikum fyrir skýrslutökuna. Fyrir héraðsdómi lýsti ákærði því að þau hefðu kynnst á Facebookí ágúst 2016 og hist með hléum fram á fyrri part ársins 2017. Þau hefðu reglulega slitið sambandinu og byrjað saman aftur. Hann sagði þau ekki hafa búið saman. Hann hefði sjaldan komið heim til hennar en hún yfirleitt komið heim til hans. Hann hefði verið með börn sín hjá sér aðra hvora viku og brotaþoli hefði yfirleitt ekki verið hjá honum þegar börnin voru þar. Stundum hafi þau hætt saman í þrjá, fjóra daga og stundum í tvær vikur. Aðspurður sagði hann sambandið ekki hafa verið náið, „svona þegar maður horfir til baka“. Þegar ákærði var spurður út í hljóðupptöku, sem liggur fyrir í málinu, þar sem hann segist elska brotaþola mjög mikið svaraði hann því til að á þessum tímapunkti hefði hann talið þetta vera nánara en þegar hann horfi til baka þá sé „náttúrulega engin nánd í því að deila konu með 50 manns á viku sko.“ 9

Í skýrslu hjá lögreglu 24. ágúst 2017 lýsti brotaþoli því að hún og ákærði hefðu byrjað saman í september 2016. Samband þeirra hefði verið „on and off“. Í vitnisburði sínum fyrir héraðsdómi skýrði brotaþoli frá því að þau hefðu kynnst í september 2016 og byrjað saman fljótlega eftir það. Þau hefðu ekki búið saman fyrr en seinna en það hefði verið stutt tímabil. Þau hefðu búið hvort á sínum staðnum þangað til. Hún sagði sambandið hafa verið stormasamt og að þau hafi reglulega hætt saman og byrjað saman aftur. Stundum hefðu þau hætt saman í tvo daga, stundum í fimm daga og stundum í tvær vikur.

10

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð skýrsla ákærða og brotaþola í héraði í hljóði og mynd. Þá gaf brotaþoli viðbótarskýrslu. Kvaðst hún ekki gera athugasemd við þá skýrslu sem hún gaf í héraði og hefði engu við hana að bæta. Fyrir Landsrétti lýsti brotaþoli sambandi hennar og ákærða þannig að hún hefði búið hjá honum eftir atvik það á [...] sem getið er um í hinum áfrýjaða dómi. Þau hefðu ekki búið formlega saman heldur hefði hún búið hjá honum í einhvern tíma. Kvaðst brotaþoli ekki muna hversu lengi sambúðin hefði staðið. Þegar atvikið sem ákært er fyrir átti sér stað hefðu þau verið hætt saman og brotaþoli verið flutt aftur heim til móður sinnar. Þegar þau hefðu farið í ökuferðina 29. mars 2017 þá hefðu þau verið að íhuga að byrja aftur saman.

Niðurstaða

11

Ákærði byggir kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms á því að hinn áfrýjaði dómur sé haldinn stórfelldum annmarka að því er varðar þá aðferð sem héraðsdómur viðhafði við beitingu 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Ákært sé fyrir eitt atvik í bifreið 29. mars 2017 en skilyrði fyrir beitingu ákvæðisins sé að brot hafi verið endurtekið eða að lífi, heilsu eða velferð sé ógnað á alvarlegan hátt. Ekki sé ákært fyrir önnur atriði í málinu sem geti varðað við ákvæðið og þar á meðal ekki ætlað ofbeldi sem sagt er hafa átt sér stað á [...]. Engu að síður hafi héraðsdómur gefið því og öðrum ætluðum ofbeldisbrotum vægi í rökstuðningi sínum fyrir því að ákærði hafi brotið gegn ákvæðinu. Geti önnur atvik ekkert vægi haft þegar kemur til skoðunar hvort skilyrði þess séu uppfyllt í málinu. Af hálfu ákæruvaldsins er réttilega lýst efasemdum um réttmæti þess að vísa til ætlaðs fyrra ofbeldisbrots á [...], sem ákærði hefur neitað að hafa framið, til stuðnings því að um endurtekið brot hafi verið að ræða enda sé ákært í málinu fyrir afmarkað tilvik. Þar sem mat héraðsdómara á sönnunarfærslu í málinu sætir endurskoðun Landsréttar, sbr. 1. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008, verður hinn áfrýjaði dómur ekki ómerktur af þessum sökum og er ómerkingarkröfu ákærða því hafnað.

12

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í I. kafla ákæru og brotið meðal annars heimfært undir 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Í ákvæðinu segir að hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Af hálfu ákæruvaldsins er heimfærslan studd því að tengsl hafi myndast milli ákærða og brotaþola sem falli undir gildissvið laganna. Í því sambandi er vísað til þess að ákærði og brotaþoli hafi verið í kynferðislegu parasambandi um nokkurt skeið og beri gögn málsins með sér að tilfinningaleg tengsl hafi myndast milli þeirra, auk þess sem augljós aldurs- og aðstöðumunur hafi verið á þeim.

13

Ákvæði 1. mgr. 218. gr. b kom inn í almenn hegningarlög við setningu laga nr. 23/2016 sem tóku gildi 5. apríl það ár. Ákvæðið fól í sér nýmæli eins og fram kemur í athugasemdum við 4. gr. frumvarps til laganna. Eins og þar segir er með ákvæðinu lögð áhersla á að ofbeldi í nánum samböndum feli ekki einungis í sér samansafn einstakra tilvika heldur megi virða slíka háttsemi sem eina heild. Athyglin sé þannig færð á það ógnar- og óttaástand sem getur skapast og jafnframt á þá viðvarandi andlegu þjáningu, kúgun og vanmátt sem þolandi upplifir við slíkar aðstæður.

Samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins sé það gert að skilyrði að háttsemi sé endurtekin eða alvarleg svo að hún verði refsiverð samkvæmt ákvæðinu. Með því að háttsemi sé endurtekin sé vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Minni háttar brot sem ekki ná því stigi gætu eftir sem áður varðað við vægari refsiákvæði eins og 1. mgr. 217. gr. laganna. Þá segir að þeir einstaklingar sem ákvæðið veiti sérstaka réttarvernd, það er fyrrverandi og núverandi maki, fyrrverandi og núverandi sambúðaraðili, niðjar geranda og niðjar núverandi eða fyrrverandi maka, áar geranda og aðrir sem búa með geranda á heimili eða eru í hans umsjá, séu kjarni þess hóps sem telja verði að nauðsynlegt sé að veita sérstaka vernd gegn ofbeldi í nánum samböndum. Réttarvernd ákvæðisins sé þó ekki bundin við þá sem þar eru sérstaklega nefndir heldur geti eftir atvikum einnig náð til annarra sem búa með geranda á heimili eða eru í hans umsjá, svo sem systkina, fósturforeldra og fósturbarna. Loks er tekið fram að sambúðarmaki í skilningi ákvæðisins verði ekki túlkað svo þröngt að nauðsynlegt sé að sambúð hafi formlega verið skráð hjá yfirvöldum svo ákvæðið komi til skoðunar.

14

Með vísan til þess sem fram er komið um skammvinnt samband ákærða og brotaþola og ítrekað rof á því verður ekki talið að myndast hafi slík tengsl á milli þeirra að sambandið geti talist náið í skilningi 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

Breytir þá engu þótt um kynferðislegt samband hafi verið að ræða. Samkvæmt gögnum málsins átti ætlað ofbeldisbrot ákærða á [...]gagnvart brotaþola sér stað 17. mars 2017 og ökuferðin 29. sama mánaðar. Kannaðist brotaþoli í skýrslu sinni fyrir Landsrétti við að á þessu 12 daga tímabili hefðu þau hafið sambúð en slitið henni fyrir 29. mars 2017. Þá verður heldur ekki litið svo á að aldursmunur á milli ákærða og brotaþola hafi einn og sér skapað slíkan aðstöðumun að unnt sé að líta svo á að ákærði, sem er mun eldri en brotaþoli, hafi haft yfirburðastöðu gagnvart brotaþola sem hann hafi notfært sér. Þegar af þessum sökum verður sú háttsemi ákærða sem lýst er í I. kafla ákæru, teljist hún sönnuð, ekki heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þess utan verður með hliðsjón af framangreindum athugasemdum við ákvæðið ekki fallist á að háttsemin sem slík uppfylli áskildar kröfur um alvarleika.

15

Eins og fram er komið er ákærða meðal annars gefið að sök í I. kafla ákæru að hafa í ökuferðinni 29. mars 2017 beitt brotaþola ofbeldi með því að slá hana ítrekað í líkama án þess að því sé lýst hvar höggin lentu. Kemur þá til skoðunar hvort sú háttsemi geti heyrt undir önnur refsiákvæði almennra hegningarlaga.

16

Meðal gagna málsins er hljóðupptaka af orðaskiptum á milli ákærða og brotaþola sem ákærði hljóðritaði og afhenti lögreglu í því skyni að sýna fram á að ekkert saknæmt hefði gerst í ökuferðinni. Dómendur hafa hlýtt á þessi orðaskipti sem endurspegla mikinn æsing og reiði ákærða í garð brotaþola þegar hann krefur hana um upplýsingar um umfang vændis sem hún viðurkenndi fyrir honum að hafa stundað þegar hlé varð á sambandi hennar og ákærða. Krefur ákærði brotaþola ítrekað um PIN- númer til aðgangs að síma hennar sem hann hafði tekið af henni og spyr brotaþola ítrekað út í vændið. Neitar brotaþoli ákærða jafnharðan um umbeðið númer og má heyra, sérstaklega á upphafsmínútum samtals þeirra, að brotaþoli kveinkar sér ítrekað og grætur undan ágengni ákærða. Þrátt fyrir það verður því ekki slegið föstu af þessum samskiptum og öðrum hljóðum sem brotaþoli gefur frá sér eða öðrum hljóðum sem heyrast meðan á upptökunni stendur, en hún varir í 22 mínútur og 39 sekúndur, að ákærði hafi slegið brotaþola ítrekað í líkama hennar meðan á akstrinum stóð eins og ákært er fyrir.

17

Í niðurstöðukafla hins áfrýjaða dóms er sú ályktun dregin af fyrrnefndri hljóðupptöku frá ökuferð ákærða og brotaþola að enginn vafi sé á því að ákærði hafi veist að brotaþola „með offorsi [...] og hótaði henni ítrekað lífláti og líkamsmeiðingum“. Er haft eftir ákærða að hann hafi á þessum tímapunkti fengið upplýsingar um að brotaþoli stundaði vændi og hefði hann því verið miður sín og í ójafnvægi. Það telur dómurinn ekki samrýmast því sem ákærði hafi borið um í tengslum við atvik á [...] um miðjan mars um ósætti hans og brotaþola sem hann hafi sjálfur rakið til gruns að þessu leyti, en ökuferðin hafi verið í lok mars. Þá er vísað til staðfestingar [...] lögreglumanna sem lýsi ofbeldi ákærða í garð brotaþola sem samræmist frásögn hennar en ekki þeirri frásögn ákærða að hann hafi gripið í handlegg brotaþola til að stöðva för hennar. Loks er vísað til þess að brotaþoli hafi verið með áverka 1. maí 2017 sem hún hafi staðhæft að væru eftir ákærða. Niðurstaða dómsins er að brotaþoli sé trúverðug um þau atriði sem rakin eru í niðurstöðukafla dómsins en ákærði ótrúverðugur. Á það mat héraðsdóms verður ekki fallist.

18

Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um atvik í ökuferðinni 29. mars 2017. Ákærði hefur neitað því staðfastlega, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, að hafa slegið brotaþola ítrekað í líkama hennar í umrætt sinn. Hefur ákærði verið stöðugur í framburði sínum og er ekkert fram komið sem er til þess fallið að draga úr trúverðugleika hans.

Hljóðupptaka frá ökuferðinni rennir eins og fram er komið ekki stoðum undir það að ákærði hafi slegið brotaþola. Um vitnisburð hennar er það að segja að hún hefur ekki að öllu leyti verið stöðug um mikilvæg atriði, þar á meðal um það hvar hún fór út úr bifreiðinni eftir ökuferðina 29. mars 2017 og hvort hún kom heim til ákærða eftir þá ferð eða ekki. Af framburði hennar fyrir Landsrétti þykir ljóst að hún hafi farið í fleiri en eina ökuferð með ákærða þar sem þau hafi verið ósátt og rifist. Læknisvottorð, sem dagsett er 15. maí 2019, þar sem segir að brotaþoli hafi komið á heilsugæslustöð 2. maí 2017 og lýst áverkum eftir ökuferð sem farin hafi verið degi fyrr hefur enga þýðingu í málinu.

19

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið telst ekki hafið yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi framið þá háttsemi sem lýst er í I. kafla ákæru, það er að hann hafi beitt brotaþola ofbeldi með því að slá hana ítrekað í líkamann. Verður ákærði því sýknaður af þessum sakargiftum.

20

Héraðsdómur sakfelldi ákærða fyrir kynferðisbrot vegna ummæla sem tilgreind eru í 5. til 12. tölulið í I. kafla ákæru og taldi brot hans réttilega heimfært til 209. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því ákvæði skal hver sem með lostugu athæfi særir blygðunarsemi manna eða er til opinbers hneykslis sæta fangelsi allt að fjórum árum en fangelsi allt að sex mánuðum eða sektum ef brot er smávægilegt. Skilyrði sakfellingar er að um lostugt athæfi sé að ræða sem særi blygðunarkennd manna eða er til opinbers hneykslis. Í athugasemdum með 15. gr. í frumvarpi því er varð að lögum nr. 40/1992 um breytingu á 209. gr. almennra hegningarlaga segir að af nýjum sérákvæðum í 200. til 202. gr. um kynferðislega háttsemi leiði að undir 209. gr. falli „nú fyrst og fremst ýmiss konar háttsemi önnur en káf og þukl á líkama, t. d. gægjur á glugga, berháttun og önnur strípihneigð, klúrt orðbragð í síma“. Þá er ávallt áskilið samkvæmt ákvæðinu að háttsemin sé af kynferðislegum toga og til þess fallin að veita þeim sem hana viðhefur einhvers konar kynferðislega ánægju.

21

Fyrir liggur að þau ummæli sem tekin eru upp í nefndum töluliðum í I. kafla ákæru og talin eru vera til þess fallin að særa blygðunarsemi brotaþola, móðga hana og smána, lét ákærði falla í ökuferðinni 29. mars 2017. Ákærði hafði fyrir ökuferðina komist að því að brotaþoli stundaði vændi sér til framfærslu. Brást ákærði mjög reiður við og kallaði brotaþola meðal annars „hóru“ og „mellu“ og sagði hana vera ógeðslega. Þá greindi brotaþoli frá því, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, að hún hefði stundað vændi.

22

Svo sem fram er komið hafa dómendur hlýtt á upptöku af orðaskiptum ákærða og brotaþola í ökuferðinni. Af þeim ummælum sem ákærði viðhefur í garð brotaþola þykir ótvírætt mega ráða að þau eru látin falla í mikilli reiði ákærða og þykir engum vafa undirorpið að ummælin, þótt niðrandi séu, endurspegli afbrýðisemi og fyrirlitningu ákærða í garð brotaþola en séu ekki af kynferðislegum toga. Skal hann því vera sýkn af ákæru um brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga.

23

Því hefur verið hafnað að háttsemi ákærða sem lýst er í I. kafla ákæru verði heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Af þeirri niðurstöðu leiðir að sú háttsemi ákærða sem talin er fela í sér hótanir í garð brotaþola verður ekki heimfærð til 233. gr. b almennra hegningarlaga sem fjallar um móðgun eða smánun maka, fyrrverandi maka eða annars sem er nákominn geranda. Eftir stendur að taka afstöðu til þess hvort þau ummæli ákærða sem hér um ræðir og hann játar að hafa viðhaft, kunni að falla undir önnur ákvæði almennra hegningarlaga en í ákæru greinir, sbr. lokamálslið 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Var málið sérstaklega reifað með tilliti til þessa við munnlegan flutning þess fyrir Landsrétti, en í greinargerð sinni til réttarins benti ákæruvaldið á að þessi háttsemi ákærða kunni að heyra undir 233. gr. almennra hegningarlaga.

24

Samkvæmt 233. gr. almennra hegningarlaga varðar það sektum eða fangelsi allt að tveimur árum að hafaí frammi hótun um að fremja refsiverðan verknað og hótunin er til þess fallin að vekja hjá öðrum manni ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra. Það er því ekki skilyrði refsinæmis að hótun hafi í raun haft þessi áhrif. Allt að einu liggur fyrir að brotaþoli hefur í framburði sínum lýst því að hún hafi tekið þær alvarlega og þær hafi vakið hjá henni ótta. Eru engin efni til að draga þetta í efa í ljósi orða ákærða og aðstæðna í umrætt sinn. Með vísan til þess sem að framan greinir verður ákærði sakfelldur fyrir að hafa hótað brotaþola með þeim hætti sem í ákæru greinir og það brot hans heimfært til tilvitnaðs ákvæðis almennra hegningarlaga.

25

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir vopna- og fíkniefnalagabrot samkvæmt II. kafla ákæru og heimfærslu þeirra til refsiákvæða.

26

Ákærða var 7. september 2016 veitt reynslulausn í tvö ár á eftirstöðvum refsingar, alls 480 dögum. Með þeim brotum sem ákærði er nú sakfelldur fyrir hefur hann rofið skilyrði reynslulausnarinnar og verða eftirstöðvarnar teknar upp og dæmdar með í þessu máli, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsingar. Verður refsing ákærða ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga, fangelsi í 18 mánuði.

27

Brotaþoli á rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þykja þær hæfilega ákveðnar 300.000 krónur auk vaxta eins og greinir í dómsorði.

28

Ákvæði héraðsdóms um upptöku haldlagðra muna og fíkniefna verða staðfest að því frátöldu að við munnlegan flutning málsins fyrir Landsrétti féll ákæruvaldið frá kröfu um upptöku á 12,04 grömmum af óþekktu hvítu efni.

29

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verða staðfest þannig að ákærði greiði ¼ hluta hans og ¾ hlutar greiðist úr ríkissjóði.

30

Ákærði verður dæmdur til að greiða ¼ hluta af áfrýjunarkostnaði málsins, þar með talinn ¼ hluta af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti og sama hlutfall af þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

31

Það athugist að verulegur dráttur varð á rannsókn málsins og ákvörðun um saksókn.

Ekki hafa verið gefnar haldbærar skýringar á þessum drætti og er hann aðfinnsluverður.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Ákærði greiði brotaþola, A, 300.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 29. mars 2017 til 13. maí 2018 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku muna og fíkniefna eru staðfest að frátalinni upptöku á 12,04 grömmum af óþekktu hvítu efni.

Ákærði greiði ¼ hluta af sakarkostnaði í héraði en ¾ hlutar greiðast úr ríkissjóði.

Ákærði greiði ¼ hluta af áfrýjunarkostnaði málsins sem í heild nemur 2.025.867 krónum, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.024.860 krónur og sama hlutfall af þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 459.420 krónur. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 15. október 2020

Mál þetta, sem dómtekið var 29. september sl. er höfðað með ákæru, útgefinni af Héraðssaksóknara, dagsettri 23. janúar 2020:

I. fyrir brot í nánu sambandi og kynferðisbrot, með því að hafa miðvikudaginn 29. mars 2017 í bifreið skammt utan Reykjavíkur, ráðist að þáverandi kærustu sinni, A, kennitala [...], með því að beita hana ofbeldi, hótunum, stórfelldum ærumeiðingum og særa blygðunarsemi hennar en ákærði sló A ítrekað í líkama og hótaði henni á eftirfarandi hátt;

1) „Hættu að ljúga annars fokking drep ég þig [...]“

2) „Ég ætla að keyra þig heim, ég ætla að keyra hraðar svo þú drepist, afskræmist, svo þú verðir

öll ógeðslega afskræmd [...]“

3) „Á ég að segja þér, A ég ætla að setja mynd af þér á face-ið og segja svo að þú sért mella [...]“

4) „Ég ætla að fara með þig lengra þar sem þú finnst ekki.“ en eftirfarandi ummæli voru til þess fallin að særa blygðunarsemi hennar, móðga og smána hana;5) „[...] það er allavega ekki nógu erfitt fyrir þig að opna fokking kuntuna og láta ríða þér skítuga fokking mellan þín. Ekki koma við mig þú ert ógeðsleg [...]“

6) „Ég keyri þig heim, farðu bara í fokking belti skítuga hóran þín.“

7) „[...] þú átt það ekki skilið, ekki rassgat, þú átt engan skilið hóra.“

8) „H-x-x svo ert þú að koma við börnin mín.“

9) „Ertu ekki slæm? Þú ert að sjúga tittling fyrir pening.“

10) „[...] þetta er ekki vinna þú ert hóra, þú ert viðbjóður.“

11) „Hættu þetta sagðir þú líka áður en þú viðurkenndir að þú værir mella, ég er með mellu heima hjá mér. Heyrðu X hver er heima hjá þér? Það er bara hóra, hvað segir þú varstu með hóru, var hóra að leika við börnin þín.“

12) „Já þú ert ógeðsleg shit.“

Allt var þetta til þess fallið að ógna lífi, heilsu og velferð A á alvarlegan hátt.

Er þetta talið varða við 209. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 II.

Fyrir fíkniefna- og vopnalagabrot, með því að hafa föstudaginn 25. ágúst 2017 á heimili sínu að [...], Reykjavík, haft í vörslu sinni 1,11 grömm af kókaíni, hnúajárn með áföstu hnífsblaði, öxi og 5 kaststjörnur, en framangreint fannst við húsleit lögreglu.

Er þetta talið varða við 2. gr., sbr. 5 og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum, og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002 og c- og e-lið 2. mgr. 30. gr., sbr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

Er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er krafist upptöku á hnúajárni með áföstu hnífsblaði, öxi, 5 kaststjörnum, 1,11 grömmum af kókaíni, 7,20 grömm af morfíni, 19,0 ml. af trenbolon anabólískum sterum, og 12,04 grömm af óþekktu hvítu efni, sbr. 37. gr. vopnalaga nr. 16/1998, 6. mgr. 5. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með síðari breytingum, 3. mgr. 49. gr. laga nr. 93/1994, 2. mgr. 68. gr. lyfsölulaga nr. 30/1963.

Af hálfu brotaþola er gerð krafa um miskabætur úr hendi ákærða að fjárhæð 2.500.000 krónur, auk vaxta skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 18. mars 2017, þar til mánuður er liðinn frá því að ákærða var kynnt bótakrafa þessi en dráttarvaxta skv. III. kafla vaxtalaga frá þeim degi til greiðsludags, sbr. 9. gr. sömu laga. Þá er krafist málskostnaðar.

Ákærði neitar sök. Verjandi ákærða krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi. Til vara krefst hann að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins, en til þrautavara að ákærði verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þessað skaðabótakröfu verði vísað frá dómi, ellegar að hún verði lækkuð verulega. Loks krefst hann þess að sakarkostnaður, þ. m. t. málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði.

Mánudaginn 24. ágúst 2017 mætti brotaþoli á lögreglustöð og lagði fram kæru á hendur ákærða vegna kynferðisbrots. Lýsti hún því að hún hefði kynnst ákærða í september 2016 í gegnum Facebookog þau byrjað saman fljótlega í kjölfarið. Brotaþoli hafi stundað vændi áður en til sambandsins kom. Hún hafi aftur farið að stunda vændi í desember 2016, án þess að láta ákærða vita af því. Hafi henni þá liðið mjög illa í sambandinu með ákærða, en þá hafi ákærði verið að halda fram hjá brotaþola. Ákærði hafi fyrst ráðist með ofbeldi gegn brotaþola í mars 2017. Þá hafi þau verið í [...]. Ákærði hafi séð skilaboð á farsíma hennar frá vændiskaupanda. Hafi ákærði væntanlega áttað sig á því að skilaboðin væru frá vændiskaupanda en talið að hún væri að halda fram hjá sér með öðrum manni. Brotaþoli hafi verið í leigubifreið með ákærða og vinkonu sinni þegarþetta var og hafi ákærði hótað að drepa alla í leigubifreiðinni. Hafi brotaþoli látið sem hún þyrfti að kasta upp og hlaupið út úr bifreiðinni. Ákærði hafi hlaupið á eftir henni og náð henni, tekið í hár hennar, hrint henni í jörðina og lamið hana. Vinkona brotaþola hafi beðið leigubílsstjórann að hringja á lögreglu. Þegar lögreglan kom hafi ákærði haldið brotaþola og lamið hana í viðurvist lögreglu. Ákærði hafi verið handtekinn og færður í fangageymslur en brotaþoli hafi beðið lögreglu að láta ákærða lausan og ítrekað sagt að hún vildi ekki leggja fram kæru á hendur honum. Eftir að þessu öllu lauk hafi allt gengið vel næstu þrjár vikur á eftir. Þá hafi ákærði farið að ganga á eftir henni með skilaboðin og hún á endanum sagt honum að hún hefði verið í vændisstarfsemi fyrir löngu. Ákærði hafi búið til falskan aðgang að Facebook undir tilteknu nafni og undir því nafni sent henni skilaboð og óskað eftir vændi gegn greiðslu. Hafi hún samþykkt það. Síðan hafi ákærði haft samband og boðið henni í bíltúr. Hann hafi virkað skrýtinn í bifreiðinni og ekið áleiðis til Bláfjalla. Á leiðinni þangað hafi hann sagt að hann væri nefndur maður og því næst læst bifreiðinni. Brotaþoli hafi fengið áfall við þetta. Ákærði hafi beðið hana að opna síma sinn og hótað henni að hann myndi segja foreldrum hennar frá þessu að öðrum kosti. Foreldrar brotaþola séu [...] og strangtrúuð og hún hafi óttast viðbrögð þeirra. Ákærði hafi tekið upp á síma sinn samtal þeirra þar sem brotaþoli viðurkenndi vændið. Brotaþoli hafi óttast um líf sitt í ökuferðinni. Ákærði hafi stöðugt slegið brotaþola í bílferðinni án þess að áverkar yrðu sjáanlegir. Hún hafi ítrekað reynt að komast út úr bifreiðinni en ákærði haldið í hana þannig að hún hafi ekki komist undan. Ákærði hafi síðan ekið heim til sín og brotnað saman þar og beðist fyrirgefningar á öllu saman. Hafi ákærði sagst ætla að giftast henni og loks kynnt hana fyrir börnum sínum. Hafi brotaþoli búið heima hjá ákærða í þrjár vikur eftir þetta. Ákærði hafi viljað hafa brotaþola heima hjá sér til að tryggja að hún stundaði ekki vændi framar. Hann hafi reglulega notað kókaín á þessum tíma til að ganga betur í námi, en hann hafi verið að útskrifast með BA- gráðu í [...]. Brotaþoli hafi ekki notað fíkniefni áður en hún kynntist ákærða, en drukkið áfengi. Þarna hafi hún farið að nota kókaín með ákærða. Eftir páska 2017 hafi ákærði aftur veist að brotaþola, en þá hafi þau verið heima hjá bróður ákærða. Brotaþoli hafi þá verið mjög ölvuð og sofnað í sófa heima hjá bróður ákærða. Eftir að hún sofnaði hafi ákærði komist í síma brotaþola, vakið hana og hótað að fara með síma hennar til foreldra hennar. Ákærði hafi rokið út og brotaþoli ekki komist neitt en loks tekið leigubíl heim til móður sinnar. Er hún kom þangað hafi móðir hennar verið að koma heim. Ákærði hafi komið að húsinu og hrópað að brotaþoli væri að selja sig og þá hafi brotaþoli slegið á bak ákærða. Í kjölfarið hafi brotaþoli ákveðið að fara í [...]. Hafi hún byrjað á því að fara með dót þangað og síðan farið til vinkonu sinnar. Ákærði hafi hringt og viljað hitta hana en hún sagt ákærða að hún þyrði það ekki. Að endingu hafi hún þó ákveðið að hitta hann. Ákærði hafi ekið út úr bænum og á leiðinni ráðist gegn brotaþola og slegið hana hnefahögg, m. a. í kjálka, svo að hún hafi hlotið áverka. Hafi brotaþoli reynt að verja sig og ítrekað beðið ákærða að hætta, en hann sagt að hún væri skítug hóra og ætti að drepa sig. Hafi ákærði haldið henni niðri í bílnum, m. a. með því að halda í hár hennar. Að kröfu ákærða hafi hún látið hann fá upplýsingar um Facebook-reikning sinn til að hann gæti séð starfsemi hennar. Brotaþola hafi liðið illa í kjálka eftir þessa árás og átt erfitt með að borða næstu þrjár vikur á eftir. Hún hafi leitað til læknis og verið send í röntgenmyndatöku, en ekkert brot sést.

Á meðal rannsóknargagna málsins eru gögn lögregluyfirvalda á [...]. Samkvæmt þeim hefur verið óskað aðstoðar lögreglu 17. mars 2017 vegna ákærða og brotaþola. Fram kemur að sjónarvottur hafi horft upp á hvernig karlmaður hafi barið konu og togað í hár hennar. Þegar lögreglumenn hafi komið á staðinn hafi þeir séð hvernig maðurinn hafi gripið á ofbeldisfullan hátt í handlegg konunnar og í hárið á henni um leið og hann hafi þvingað hana til að ganga. Lögreglumenn hafi rætt við konuna sem hafi sagt að þau væru par og á leið heim af skemmtun. Rifrildi hafi hafist því maðurinn hafi beðið um síma konunnar til að skoða skilaboð hennar. Maðurinn hafi í framhaldi af því byrjað að móðga hana, berja hana og toga í hárið á henni. Hafi konan greint frá því að ofbeldi væri venjubundið og eðlilegt í sambandi þeirra. Konan hafi ekki verið með nein sár á andliti en lítilsháttar roða á húðinni. Hún hafi ekki viljað aðstoð sjúkrabíls og ekki viljað leggja fram kæru vegna atviksins. Í samræmi við verklagsreglur hafi verið opnað lögreglumál sem lagt hafi verið fyrir dómstól í kynbundnu ofbeldi. Maðurinn hafi verið handtekinn og tekin af honum skýrsla.

Á meðal gagna málsins er upptaka af samskiptum á milli ákærða og brotaþola í bifreið. Samkvæmt skýrslu lögreglu er upptakan frá 29. mars 2017 kl. 17:06. og ríflega 22 mínútur að lengd. Þegar hljóðupptakan hefst grætur brotaþoli. Ákærði segir brotaþola að koma ekki við sig og að hún hafi tekið „þennan“ í febrúar. Brotaþoli ber á móti því. Ákærði spyr hvað hún sé með marga „fastakúnna“. Brotaþoli segist ekki geta talað um það við ákærða, það sé of erfitt fyrir sig. Ákærði segir að það sé ekki of erfitt fyrir hana að opna „fokking kuntuna og láta ríða þér skítuga fokking mellan þín“. Hann segir brotaþola ógeðslega og tekur í hana og spyr síðan hvort brotaþoli sé að taka einn á dag. Brotaþoli segir svo ekki vera og hljóðar upp. Ákærði segir brotaþola að hætta að ljúga, annars „fokking drep ég þig“. Hann spyr síðan um aðgang að síma brotaþola og tekur í hana. Brotaþoli grætur og biður ákærða að láta sig vera. Hún hljóðar ítrekað upp á meðan ákærði spyr ítrekað um aðganginn. Ákærði segist síðan ætla að aka brotaþola heim og segir henni að fara í belti „skítuga hóran þín“. Hann segist ætla að aka hraðar svo brotaþoli dragist, afskræmist, svo brotaþoli verði öll ógeðslega afskræmd. Á meðan grætur brotaþoli og hljóðar upp. Brotaþoli segist ekki vera slæm en ákærði segir hana vera að sjúga tittling fyrir pening og hún sé hóra og viðbjóður. Brotaþoli segist ítrekað ekki hafa verið að stunda vændi á meðan þau hafi verið að hittast, en þau hafi alltaf verið að hætta saman. Ákærði jánkar því en spyr hvort brotaþoli hafi selt sig í millitíðinni og segir brotaþola hafa verið að láta „ríða [s]ér fyrir pening“. Hann segist ætla að fá aðgang að síma brotaþola en brotaþoli segir að þau séu hvort eð er hætt saman. Hún segist ekki hafa elskað neinn jafn mikið og grætur. Þau ræða áfram saman. Ákærði heyrist spyrja brotaþola hvort hún sé að reyna að hoppa út úr bifreiðinni, hún fái ekki að hoppa út, hann ætli að fá sannleikann. Hann segir brotaþola að setja á sig bílbeltið. Hún segir nei en ákærði skipar henni að setja það á sig strax. Brotaþoli hljóðar upp.

Samkvæmt gögnum málsins fór fram húsleit á heimili ákærða 25. ágúst 2017. Við húsleitina var lagt hald á exi, hnífa, kaststjörnur og efni sem grunur lék á að væri fíkniefni og sterar. Samkvæmt efnaskýrslu lögreglu reyndust efnin vera 1,11 grömm af kókaíni, 7,20 grömm af morfíni, 19,01 ml af trenboloni, anabólískum sterum, og 12,04 grömm af óþekktu hvítu efni.

Samkvæmt yfirlýsingu frá [...] frá 18. september 2017 kom brotaþoli í [...] 1. maí 2017 og var skráð í dvöl til 3. maí 2017.

Samkvæmt vottorðum [...] frá 11. maí og 10. júní sl. kom brotaþoli í [...] í fyrsta viðtal í mars 2017. Fram kemur meðal annars í vottorðinu að brotaþoli hafi nýtt sér vel þverfaglegan stuðning sem veittur hafi verið í [...]. Þegar vottorðin hafi verið gefið út hafi brotaþoli átt að baki samtals 84 viðtöl. Brotaþoli hafi upplifað flókin áföll í gegnum lífið. Hún hafi alist upp í [...], á Íslandi og [...]. Afleiðingar ætlaðs ofbeldis ákærða á líf brotaþola hafi verið alvarlegar og hún sé ennþá að vinna úr þeim. Brotaþoli uppfylli greiningarskilyrði fyrir þunglyndi og kvíða og mælist með 49 stig á lista yfir þunglyndi þar sem klínísk mörk séu 15. Áfallastreituröskun hafi truflað líf brotaþola eftir að ætluðum brotum ákærða lauk. Brotaþoli hafi sýnt það með því að stunda viðtöl og stuðning í [...] að hún óski einskis frekar en að öðlast jafnvægi og gott líf. Það hafi tekið mikið á brotaþola að lifa við ótta og óöryggi og hafi hún glímt við sjálfsskaðandi hegðun á borð við vímuefnavanda og átröskun þegar líðan hennar var sem verst. Hún óttist stöðugt um líf sitt, bæði vegna myndanna sem ákærði hafi birt af henni og ótta við frekari myndbirtingar, hótanir og árásir af hans hendi. Hún sé sannfærð um að henni verði refsað af [...] eða útskúfað ef það fréttist að nektarmyndir af henni hafi verið á netinu. Alls ekki sé sjálfsagt að brotaþoli sé á lífi í dag og sé hún metin með mikla þörf fyrir áframhaldandi stuðning og meðferð þar til hún nái tökum á þunglyndi, kvíða og áfallastreitu.

Samkvæmt læknabréfi heimilislæknis frá 15. maí 2019 kom brotaþoli á heilsugæslu 2. maí 2017 á vegum [...]. Í lýsingu er tekið fram að fyrrum kærasti hafi ekið með brotaþola út á land og lamið hana. Það hafi gerst deginum á undan komu. Í lýsingu læknis er þess getið að brotaþoli hafi verið spennt. Hún hafi verið með eymsli vinstra megin á enni og með mar. Við kjálka hafi verið þroti og mikil eymsli hægra megin á móts við 5. tönn. Eigi brotaþoli erfitt með að opna munninn. Brotaþoli hafi verið send í röntgenmyndatöku en myndataka hafi ekki sýnt brot. Brotaþoli hafi aftur komið á heilsugæslu 18. maí 2017. Hún hafi rætt um ofbeldissamband sem hún væri í og væri hún hrædd. Hún væri á leið til [...]til að forðast aðstæður. Hún hafi virst vera kvíðin og hrædd.

Á meðal framlagðra gagna er endurrit af skilaboðum á Instagram frá 22. mars 2018. Samkvæmt þeim sendir brotaþoli ákærða skilaboð þann dag þar sem hún biður hann fyrirgefningar á öllum lygum sínum og bullinu en þetta hafi ekki átt að ganga svona langt. Sé brotaþoli búin að vera í sambandi við B, en hún sé snargeðveik og ætli að koma ákærða í fangelsi. Hún leyfi brotaþola ekki að taka „þetta“ til baka. Ákærði eigi þetta ekki skilið. B ætli að ljúga að lögreglunni og kæra ákærða. Hún segist hafa lifað lengi við ofbeldi. Brotaþoli sé á áfangaheimili og hana langi til að hitta ákærða.

Ákærði hefur greint svo frá að hann hafi í ágúst 2016 kynnst brotaþola í gegnum Facebook. Í framhaldi af því hafi þau hist með hléum allt fram á fyrri hluta árs 2017. Hafi þau hætt að hittast þegar brotaþoli flutti úr landi. Ákærði hafi reyndar hitt á brotaþola á [...], þetta vor eða sumar, en eftir að heim kom hafi þau ekki hist meira. Ákærði hafi ávallt búið á [...], en brotaþoli ýmist í [...] eða hjá móður sinni. Ákærði kvaðst sjaldan hafa verið heima hjá brotaþola á meðan þau voru að hittast. Hann hafi verið með vikulega umgengni við börn sín og brotaþoli komið í heimsókn þegar börn ákærða hafi ekki verið hjá honum. Síðan hafi ákveðin hlé verið í samskiptum þeirra. Hafi brotaþoli stundum rokið í burtu. Ákærði kvaðst hafa fengið upplýsingar um að brotaþoli stundaði vændi og kvaðst hann hafa viðhaft þau ummæli sem fram kæmu í töluliðum 1 til 12 í I. kafla ákæru. Engin meining hafi legið að baki þessum ummælum. Á þessum tímapunkti hafi ákærði nýlega verið búinn að frétta að brotaþoli væri vændiskona og komist í mikið uppnám og fundist hann vera svikinn. Hafi ákærði séð skilaboð hjá brotaþola sem hafi sýnt honum að hún væri í vændi. Hann hafi farið inn á Facebook undir öðru nafni og spurt brotaþola hvort hún væri í vændi og brotaþoli sagt að hún væri til í að hafa við hann mök gegn greiðslu. Brotaþoli hafi sagt að þetta væri hennar vinna og ekki um framhjáhald að ræða þó svo að þau væru saman. Ákærði hafi aldrei ætlað að láta verða af því sem hann hafi sagt við þessar aðstæður. Hann hafi einfaldlega verið svo sár. Hann hafi aldrei beitt brotaþola ofbeldi eða hótað henni og aldrei slegið hana í bifreiðinni. Á upptökunni heyrist brotaþoli stundum kveinka sér en þau hljóð hafi komið þegar ákærði hafi verið að ýta brotaþola frá sér þegar hún hafi verið að reyna að taka utan um hann. Á þeim tíma sem ákærði hafi verið að hitta brotaþola hafi hann verið í forsjárdeilu við barnsmóður sína. Hann hafi farið í ökuferð með brotaþola áleiðis upp í Bláfjöll og í þeirri ökuferð hafi hann látið þau orð falla er hann sé ákærður fyrir. Hafi ákærði tekið samtalið upp á síma sinn því hann hafi óttast að samskipti hans og brotaþola yrðu notuð í forsjárdeilu sinni við barnsmóður sína. Upptakan hafi endað þegar ákærði og brotaþoli hafi komið aftur til Reykjavíkur og þau verið komin í Norðlingaholt. Ákærða hafi ekki fundist brotaþoli kippa sér mikið upp við atvikið. Í það minnsta hafi brotaþoli farið úr bifreiðinni við Norðlingaholt en komið heim til ákærða um klukkustundu síðar. Hafi hún þá verið komin til að ræða málin. Ákærði kvaðst ekki hafa farið aftur í ökuferð með brotaþola.

Sambandið við brotaþola hafi verið stormasamt. Hafi brotaþoli átt það til að rjúka út vegna minnstu atvika. Þau hafi farið saman til [...]í mars 2017. Þá hafi ákærði ekki vitað um vændi brotaþola. Þau hafi, ásamt vinkonu brotaþola, verið á ferð í leigubifreið er ákærði hafi séð skilaboð sem vakið hafi grun um vændið. Brotaþoli hafi rokið út úr bifreiðinni og ákærði farið á eftir henni til að stöðva hana og tekist það. Leigubílstjórinn hafi hringt í lögreglu vegna ótta um að farið yrði ekki greitt og lögregla mætt á staðinn. Þá hafi ákærði og brotaþoli verið í faðmlögum. Lögreglan hafi handtekið ákærða og hafi ákærði þurft að vera tvær nætur í fangelsi. Ákærði kvaðst hafa verið heima hjá bróður sínum einhverju sinni, ásamt brotaþola. Hann hafi ekki beitt brotaþola neinu ofbeldi þar og þeim hafi ekki lent saman þar, svo sem brotaþoli haldi fram.

Á kærði kvaðst ekki hafa verið eigandi þeirra fíkniefna sem lögregla lagði hald á á heimili hans. Hann væri hins vegar eigandi kast stjarnanna, hnúajárnsins með blaðinu og axarinnar. Að því er þessa hluti varðaði væri hnífsblaðið mjög stutt. Kaststjörnurnar væru skrautmunir og hefði ákærða ekki verið kunnugt um að þær teldust vopn í dag. Exina hafi ákærði fengið í afmælisgjöf. Hafi hann notað hana til að höggva með í rekavið sér til ánægju.

Brotaþoli hefur greint svo frá að ákærði hafi tengst henni á Facebookí ágúst eða september 2016. Hafi þau byrjað saman fljótlega eftir það. Í upphafi hafi þau búið sitt á hvorum staðnum en farið að búa saman seinna. Samband þeirra hafi síðan endað er brotaþoli hafi lagt fram kæru á hendur ákærða. Sambandið hafi alla tíð verið stormasamt og þau verið mikið sundur og saman. Hafi brotaþoli oft hætt með ákærða því henni hafi ekki fundist hún geta treyst honum og hafi henni liðið illa í sambandinu. Konur hafi verið í kringum ákærða og brotaþoli lengstum í ástarsorg. Hafi hún alltaf verið afbrýðisöm út í þessar konur. Í lok mars 2017 hafi ákærði og brotaþoli farið í ökuferð. Þá hafi þau verið hætt saman. Þarna hafi brotaþoli verið nýbúin að ræða við ákveðinn mann um að hittast vegna vændis. Ákærði hafi komið og ekið út fyrir bæinnog allt hafi verið rólegt í upphafi, en svo hafi ákærði sagt að hann væri viðskiptavinurinn sem hún hefði mælt sér mót við á Facebook. Ákærði hafi læst bifreiðinni og lætin byrjað. Hann hafi byrjað á því að særa brotaþola með orðum og niðurlægja hana. Inn á milli hafi hann síðan farið að lemja hana. Hafi höggin lent í andliti, en til viðbótar hafi ákærði rifið í hár brotaþola. Höggin hafi ekki komið á líkamann. Ákærði hafi tekið af henni símann og hótað að drepa hana. Hafi hann hótað að fara með síma brotaþola til föður hennar, sem væri [...], og sýna honum skilaboð tengd vændinu. Brotaþoli hafi neitað að láta ákærða fá aðganginn að símanum, hún hafi frekar verið tilbúin að deyja en að faðir hennar myndi frétta af vændinu. Hún hafi talið ákærða myndu láta verða af því að drepa hana og verið orðin það hrædd að hún hafi ætlað að hoppa út úr bifreiðinni á ferð. Ökuferðin hafi endað þannig að þau hafi farið heim til ákærða í Reykjavík.

Brotaþola hafi liðið mjög illa í sambandinu með ákærða. Hafi hann oft hótað ýmsu. Einhver hafi sett myndir af henni inn á chansluts. Grunaði brotaþola að þar hefði ákærði verið á ferð. Útilokað sé að sanna hver hafi sett myndir þar inn. Líkamlegt ofbeldi af hálfu ákærða hafi byrjað í ferðinni til [...]í mars 2017. Brotaþoli hafi verið úti með ákærða og vinkonu sinni. Þau hafi drukkið áfengi og skemmt sér. Í leigubíl hafi ákærði viljað fá að skoða síma brotaþola til að finna heimilisfang á stað sem þau hafi verið á leið á. Þá hafi ákærði séð skilaboð frá vændiskaupanda. Hafi hann brjálast og brotaþoli fengið áfall. Brotaþoli hafi þóst kasta upp til að komast út úr bílnum en ákærði elt hana og fellt hana í jörðina. Hafi hann lamið hana og dregið á hárinu. Vinkona brotaþola hafi verið í leigubifreiðinni og hún og leigubifreiðastjórinn hringt á lögreglu. Hafi lögregla séð ákærða beita brotaþola ofbeldi. Ákærði hafi verið handtekinn af lögreglu og skýrsla verið tekin af brotaþola. Brotaþoli hafi viljað fá ákærða lausan en lögregla ekki heimilað það. Hafi brotaþoli þrátt fyrir þetta fundið fyrir öryggi hjá ákærða auk þess sem hún hafi verið hrædd um hann í fangelsinu. Ákærði hafi losnað eftir tvo daga. Eftir að heim til Íslands kom hafi ofbeldið haldið áfram. Brotaþoli kvaðst hafa farið í aðra ökuferð með ákærða þar sem hann hefði ekið í átt að Bláfjöllum. Hann hafi í þeirri ökuferð beitt brotaþola ofbeldi og hafi hún hlotið áverka í andliti. Hún hafi leitað á heilsugæslustöð vegna áverkanna en hún hafi m. a. verið mjög aum í kjálka. Hafi hún fengið áverkavottorð frá viðkomandi lækni. Brotaþoli kvaðst ekki vera viss um hvort sú ökuferð hefði verið á undan eða eftir ökuferðinni þar sem ákærði tók upp samtal þeirra sem ákært er út af í þessu máli. Ákærði hafi einnig beitt brotaþola ofbeldi heima hjá bróður ákærða. Ákærði, brotaþoli og bróðir ákærða hafi verið þar saman og brotaþoli sofnað í sófa í stofu. Ákærði hafi á meðan tekið síma brotaþola og skoðað hann, en síminn hafi verið opinn. Hann hafi séð skilaboð til brotaþola og brjálast. Hafi hann m. a. slegið brotaþola utanundir og hótað að sýna foreldrum hennar skilaboðin. Ákærði hafi því næst rokið út en brotaþoli tekið leigubíl heim til móður sinnar.

Ákærði hafi notað kókaín. Eftir að hann hafi komist að vændisstarfsemi brotaþola hafi hann spurt endalausra spurninga um þessa menn. Ákærði hafi sífellt verið að hóta og ógna brotaþola. Hún hafi verið niðurbrotin og alltaf verið til í að taka aftur við ákærða því hún hafi elskað hann. Brotaþoli sé úr [...] þar sem hefðir séu aðrar en hér og samfélagið strangt gagnvart konum. Sé fólki gjarnan útskúfað vegna háttsemi sem ekki þyki tilhlýðileg. Hafi brotaþoli óttast að verða útskúfað af foreldrum sínum og ættingjum ef þau fréttu af vændisstarfsemi hennar. Það hafi ákærði nýtt sér. Brotaþoli kvaðst hafa ákveðið að kæra ákærða til að sýna það að hún væri ekki hrædd. Áður hafi staðan verið sú að brotaþoli hefði gert sér fullkomna ímynd af ákærða, þó svo hann væri að lemja hana. Hafi hún alltaf verið hrædd þegar hún hitti hann. Hún hafi haldið að hún væri búin að missa fjölskyldu sína og ákærði verið einn eftirtil að treysta á. Hafi hún af þeirri ástæðu ekki viljað fara frá honum og fundist hún vera háð honum. Brotaþoli kvaðst hafa farið í [...] vegna þessa ofbeldis ákærða. Eins hafi hún leitað til sálfræðings í viðtöl. [...] hafi getað komið brotaþola með forgangi til [...] þar sem hún hafi farið í meðferð. Hafi brotaþoli verið byrjuð að nota kókaín, en það hafi byrjað með ákærða þar sem hann hafi notað það. Brotaþoli kvaðst ekki hafa ritað skilaboð á Instagram frá 22. mars 2018 þar sem í hennar nafni er sagt að hún hafi gengið of langt gagnvart ákærða. Gruni hana að ákærði hafi „hakkað“ sig inn á reikning hennar og skrifað þessi skilaboð.

Móðir brotaþola kvaðst hafa hitt ákærða tvisvar sinnum. Hafi henni borist upplýsingar um að ákærði hefði farið í ökuferð með brotaþola þar sem hann hefði lofað brotaþola að giftast henni. Vitnið kvaðst aldrei hafa orðið þess vör að ákærði beitti brotaþola líkamlegu ofbeldi. Hún hafi einhverju sinni séð þau rífast fyrir utan heimili sitt og hafi brotaþoli varist ákærða með veski sínu. Hafi móðirin tekið brotaþola inn á heimili sitt í kjölfarið. Ákærði hafi öskrað á brotaþola en hann hafi ekki náð til hennar. Vissi móðirin til þess að brotaþoli hefði verið mjög hrædd við ákærða. Hafi hún fengið neyðarhnapp frá lögreglu sem vörn gegn honum.

Vitnið C-x-x ákærða hafa beðið sig að koma með í ökuferð þegar ákærði hefði ætlað að ræða við brotaþola um vændisstarfsemi hennar. Vitnið hafi ekki viljað vera í bifreiðinni en boðist til að aka í annarri bifreið á eftir þeim. Hafi það orðið úr og vitnið ekið nokkuð á eftir bifreið ákærða. Ekið hafi verið áleiðis til Bláfjalla. Dimmt hafi verið úti en vitnið séð afturljós bifreiðar ákærða. Á leiðinni hafi ákærði snúið bifreið sinni við og vitnið þá mætt bifreið ákærða. Hafi vitnið þá séð brotaþola í faðmlögum við ákærða. Ákærði hafi beðið vitnið að vera samferða ef vera kynni að brotaþoli myndi yfirgefa bifreiðina. Hefði brotaþoli þá far í bæinn. Vitnið kvaðst hafa verið í áfengis- og fíkniefnameðferð með brotaþola. Ekki hafi brotaþoli minnst á ökuferðir þar sem ákærði hefði lamið hana. Hafi brotaþoli sagt vitninu að einhver vinur brotaþola hefði ýtt á hana að leggja fram kæru í málinu. Hafi brotaþoli verið undir miklum áhrifum á þeim tíma og haft á orði að hún sæi eftir að hafa gengið svo langt.

Bróðir ákærða kvaðst ekki hafa þekkt brotaþola mikið á þeim tíma sem hún og ákærði voru í sambandi. Kvöld eitt hafi ákærði og brotaþoli komið í heimsókn til vitnisins. Hafi verið rætt um að ákærði og brotaþoli myndu gista heima hjá vitninu. Brotaþoli hafi lagt sig í sófa í stofu íbúðarinnar. Ákærði hafi tekið síma brotaþola og fundið eitthvað sem valdið hafi honum óróleika. Hafi hann vakið brotaþola og til orðaskipta komið þeirra á milli. Í framhaldi hafi ákærði rokið á dyr í miklu uppnámi. Hafi vitnið beðið brotaþola að fara. Ekki hafi vitnið séð ákærða beita brotaþola líkamlegu ofbeldi í íbúðinni.

Fyrrum vinkona brotaþola lýsti því að vitnið hefði á sínum tíma kynnst ákærða í gegnum brotaþola. Á þeim tíma hefðu brotaþoli og vitnið verið miklar vinkonur, en þær væru það ekki í dag. Vitnið hafi farið með brotaþola og ákærða til [...]á árinu 2017. Þau hafi verið í leigubíl saman er brotaþoli hafi rokið út úr bifreiðinni og ákærði farið á eftir henni til að stöðva hana. Bílstjóri leigubifreiðarinnar hafi kallað til lögreglu en vitnið viti ekki ástæðu þess. Vitnið hafi séð ákærða reyna að stöðva brotaþola á hlaupunum en ekki séð hann beita brotaþola ofbeldi í það sinn. Brotaþoli hafi sagt vitninu frá því að ákærði hefði beitt hana ofbeldi í bifreið á leið í Bláfjöll. Hvorki þá né í annan tíma hafi vitnið séð áverka á brotaþola. Þrátt fyrir þessar sögur um ofbeldi af hálfu ákærða hafi brotaþoli alltaf farið aftur til ákærða.

Lögreglumaður í [...] lýsti því að á stofnuninni væru einungis samskipti við þolendur kynferðisofbeldis. Í maí 2017 hafi brotaþoli rætt sín mál við vitnið, en hún hafi viljað leggja fram kæru á hendur ákærða. Hafi vitnið lýst ferlinu fyrir brotaþola. Í viðtölum hafi brotaþoli rætt um atvikið á [...]og ökuferð út úr bænum. Myndi vitnið eftir því að brotaþoli hefði verið með áverka í andliti. Brotaþoli hafi verið hrædd vegna hótana af hálfu ákærða. Eins hafi brotaþoli óttast það að foreldrar hennar fréttu af vændi hennar. Kvaðst vitnið hafa komið máli hennar í farveg. Brotaþoli hafi fengið árásarhnapp vegna yfirvofandi árása af hálfu ákærða.

Starfsmaður [...] kvaðst hafa gefið út vottorð vegna komu brotaþola í [...]. Kvaðst vitnið hafa tekið á móti brotaþola við komu á árinu 2017 og rætt við hana um hennar mál.

Teymisstjóri í [...] kvaðst hafa gefið út vottorð vegna komu brotaþola í [...]. Mál brotaþola hafi verið eitt af þeim fyrstu sem stofnunin hefði verið með eftir að hún var sett á laggirnar. Brotaþoli hafi verið í viðtölum hjá vitninu meðan hún var í [...] og eftir að hún fór þaðan. Til viðbótar hafi brotaþoli farið í áfengismeðferð og í [...]. Brotaþola hafi vitnið síðast hitt í byrjun september 2020. Brotaþoli hafi átt langa sögu endurtekins ofbeldis úr æsku. Að því er varðar sambandið við ákærða hafi brotaþoli verið að átta sig á því að hún hefði verið í ofbeldissambandi. Hafi hún greint frá tilvikum, eins og bílferðum. Brotaþoli hafi þurft mikinn stuðning og þurfi enn þann dag í dag. Hún hafi viljað að sambandið við ákærða gæti gengið og af þeim ástæðum verið mjög viðkvæm. Vegna sögu um fyrra ofbeldi hafi brotaþoli verið auðvelt fórnarlamb í þeim skilningi. Hafi ákærði náð miklum tökum á brotaþola. Það hafi verið ástæðan fyrir því að þau hafi verið mikið sundur og saman. Eins hafi ákærði nýtt sér ótta brotaþola um að upplýsingar um vændisstarfsemi hennar kæmust út í [...]. Þá hafi ákærði komið henni í fíkniefnavímu, sem hafi verið enn eitt vopn hans. Af þessum ástæðum hafi brotaþoli verið komin með áfallastreituröskun. Hún hafi í samtölum virkað mjög trúverðug. Vitnið kvaðst í raun þakka fyrir hvern dag sem brotaþoli væri á lífi.

Heimilislæknir sem ritaði læknabréf vegna brotaþola lýsti því að brotaþoli hefði komið í tvær heimsóknir á heilsugæslustöðina. Hafi vitnið hitt brotaþola í öðru tilvikinu en annar heimilislæknir í hinu. Vitnið kvaðst sjálf hafa skoðað brotaþola í heimsókninni 18. maí 2017. Þó langt væri um liðið síðan myndi vitnið eftir því að brotaþoli hefði verið mjög hrædd og skelfd við komu. Hafi hún sagt að hún þyrfti að fara til útlanda til að losna undan ofbeldismanni. Hafi hún óttast bæði andlegt og líkamlegt ofbeldi viðkomandi einstaklings. Brotaþoli hafi greint frá því að hún hefði fengið ábendingu frá lögreglu um að leggja ekki fram kæru þar sem það gæti gert hlutina verri. Um hafi verið að ræða þáverandi kærasta brotaþola. Vitnið hafi ekki skoðað brotaþola við komuna 2. maí. Lýst sé mari á enni og eymslum á neðri kjálka. Hafi brotaþoli átt erfitt með að opna munninn. Slíkir áverkar geti komið við að viðkomandi sé kýldur eða laminn í andlit. Brotaþoli hafi verið trúverðug að mati vitnisins, en vitnið myndi einstaklega vel eftir komu brotaþola.

Lögreglumaður sem á sínum tíma stjórnaði rannsókn málsins greindi frá framvindu rannsóknarinnar.

Niðurstaða:

Í málinu er ákærða gefið að sök brot í nánu sambandi og kynferðisbrot, með því að hafa miðvikudaginn 29. mars 2017, í bifreið skammt utan Reykjavíkur, ráðist að brotaþola með því að beita hana ofbeldi, hótunum, stórfelldum ærumeiðingum og særa blygðunarsemi hennar, en ákærði á að hafa slegið brotaþola ítrekað í líkama og hótaði henni á tilgreindan hátt með orðum samkvæmt töluliðum 1 til 4 og hafa sært blygðunarsemi hennar, móðgað hana og smánað með orðum samkvæmt töluliðum 5 til 12. Aðalkrafa ákærða er um frávísun málsins frá dómi á þeim grundvelli að ákæra í málinu sé óskýr. Ekki sé ljóst fyrir hvað sé ákært með orðum í töluliðum 1 til 4 og síðan 5 til 12. Að mati dómsins er ákæran nægjanlega skýr um þessi atriði. Ákærða er gefið að sök með orðum í töluliðum 1 til 4 að hafa hótað brotaþola þannig að varði við 1. mgr. 218. gr. b í lögum nr. 19/1940. Með orðum í töluliðum 5 til 12 er ákærða gefið að sök brot gegn blygðunarsemi, sem varðar við 209. gr. laga nr. 19/1940, og móðgun og smánun sem varðar við 1. mgr. 218. gr. b í lögum nr. 19/1940. Þar fyrir utan er ákærða gefið að sök að hafa slegið brotaþola ítrekað í líkamann þannig að við síðastgreinda ákvæðið varði. Er hafnað kröfu ákærða um frávísun málsins frá dómi.

Samkvæmt 209. gr. laga nr. 19/1940 varðar það fangelsi allt að 4 árum, en fangelsi allt að 6 mánuðum eða sektum ef brot er smávægilegt, fyrir þann sem með lostugu athæfi særir blygðunarsemi manna eða er til opinbers hneykslis. Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b í sömu lögum skal hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, sæta fangelsi allt að 6 árum.

Heimilisofbeldisákvæði 1. mgr. 218. gr. b í lögum nr. 19/1940 var lögfest með lögum nr. 23/2016, um breyting á lögum nr. 19/1940. Í athugasemdum með lögunum segir m. a. aðmeð 4. gr. frumvarpsins sé lagt til að tekið verði upp sérstakt ákvæði í almenn hegningarlög sem fjalli um ofbeldisbrot í nánum samböndum þar sem áhersla sé lögð á það ógnarástand sem sú tegund ofbeldis geti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því geti fylgt. Hafi ákvæðið það að markmiði að tryggja þeim sem þurfi að þola alvarlegt eða endurtekið ofbeldi af hálfu nákominna meiri og beinskeyttari réttarvernd en gildandi refsilöggjöf geri. Í því sambandi sé sérstaklega vert að geta þess að líkamsmeiðingaákvæði almennra hegningarlaga taki eðli málsins samkvæmt einungis til líkamlegs ofbeldis en ekki til andlegs ofbeldis, svo sem kúgana, hótana eða niðurlægingar, sem sé algeng birtingarmynd ofbeldis í nánum samböndum. Sé hinu nýja ákvæði ætlað að taka á þessum vanda og sé með því horfið frá því að líta á ofbeldi í nánum samböndum sem samansafn einstakra tilvika og athyglin færð á þá viðvarandi ógn og andlega þjáningu sem það hafi í för með sér. Verði ofbeldisbrot í nánum samböndum virt heildstætt og eftir atvikum án þess að sanna þurfi hvert og eitt tilvik fyrir sig.

Ákærði hefur viðurkennt að hafa viðhaft þau orð sem ákært er fyrir í töluliðum 1 til 12 í ákæru. Kveðst hann hafa verið særður og í miklu uppnámi eftir að hafa komist að því að brotaþoli væri í vændisstarfsemi. Ekki hafi verið nein meining að baki orðum ákærða. Ákærði hafi ekki slegið brotaþola í líkamann, svo sem brotaþoli haldi fram. Brotaþoli hefur á hinn bóginn lýst því að hún hafi orðið miður sín af hræðslu er ákærði hafi öskrað á hana í ökuferðinni og helst viljað deyja. Hafi ákærði öskrað á hana að hann ætlaði að drepa hana og inn á milli lamið brotaþola.

Hljóðupptaka af þessari ökuferð er á meðal gagna málsins, auk þess sem samskipti ákærða og brotaþola hafa verið rituð upp. Engum vafa er undirorpið að ákærði veittist með offorsi að brotaþola og hótaði henni ítrekað lífláti og líkamsmeiðingum. Hann talaði mjög niðrandi til hennar, smánaði hana og móðgaði. Ákærði kvaðst á þeim tímapunkti hafa fengið upplýsingar um að brotaþoli stundaði vændi og hefði hann verið miður sín þess vegna og í ójafnvægi. Það samrýmist vart því sem ákærði hefur sjálfur sagt því fram er komið að ósætti á milli ákærða og brotaþola vegna gruns að þessu leyti megi rekja aftur til ferðarinnar til [...]sem farin var um miðjan mars 2017. Ökuferðin þar sem ummælin féllu var hins vegar farin í lok þess mánaðar, eða miðvikudaginn 29. mars 2017. Í málinu liggja fyrir staðfestingar lögreglumanna frá [...]sem lýsa því að ákærði hafi á ofbeldisfullan hátt gripið í handlegg brotaþola og í hárið á henni um leið og hann þvingaði hana til að ganga. Sú lýsing samrýmist framburði brotaþola, en ekki ákærða sem kveðst einungis hafa verið að stöðva för brotaþola. Við mat á niðurstöðu er einnig til þess að líta að brotaþoli var með áverka 1. maí þetta ár, sem hún staðhæfir að hafi verið eftir ákærða. Læknir sem skoðaði brotaþola lýsti því að brotaþoli hefði verið mjög hrædd við þáverandi kærasta sinn, sem á þeim tíma var ákærði. Hafi hún sagt kærastann hafa valdið sér greindum áverkum. Fyrir það hefur ákærði synjað.

Þegar framangreind atriði eru virt er ákærði ótrúverðugur um þau. Brotaþoli er hins vegar trúverðug um þessa þætti og önnur meginatriði málsins. Verður að líta til þess að langt er um liðið síðan atvik áttu sér stað og þess því ekki að vænta að nákvæmar tímasetningar séu í fersku minni. Hljóðupptakan leiðir án nokkurs vafa í ljós ofsafengið ástand ákærða. Brotaþoli hljóðar margítrekað upp og heyrast hljóð eins og verið sé að slá manneskju. Þegar þau atriði eru virt verður trúverðugur framburður brotaþola lagður til grundvallar og talið hafið yfir allan vafa að ákærði hafi slegið brotaþola ítrekað í líkamann. Eins telur dómurinn sannað að með þeim orðum sem ákærði lét falla í töluliðum 1– 4 hafi hann hótað brotaþola lífláti og líkamsmeiðingum. Einnig telur dómurinn sannað að með þeim orðum er ákærði lét falla í töluliðum 5 til 12 hafi hann sært blygðunarsemi brotaþola, móðgað hana og smánað. Skiptir engu í því efni þó svo brotaþoli hafi um einhvern tím stundað vændi, svo sem hún sjálf hefur viðurkennt.

Samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b í lögum nr. 19/1940 þarf brot að vera endurtekið eða lífi, heilsu eða velferð ógnað á alvarlegan hátt. Svo sem rakið er í athugasemdum með lögum nr. 23/2016 er hinu nýja ákvæði ætlað að hverfa frá því að líta á ofbeldi í nánum samböndum sem samansafn einstakra tilvika og athyglin færð á þá viðvarandi ógn og andlegu þjáningu sem það hefur í för með sér. Verði ofbeldisbrot í nánum samböndum virt heildstætt og eftir atvikum án þess að sanna þurfi hvert og eitt tilvik fyrir sig. Dómurinn telur báðum þessum skilyrðum fullnægt í málinu. Brotaþoli bjó við viðvarandi ógn og hafði ákærði áður veist að henni með ofbeldisfullum hætti. Nærtækasta dæmið um það er ferðin til [...]. Þá var lífi og heilsu brotaþola ógnað á alvarlegan hátt, en brotaþoli býr enn við alvarlega röskun sem afleiðingu þess tíma sem ákærði og brotaþoli voru í nánu sambandi. Þegar litið er til eðlis sambands ákærða og brotaþola og þess tíma sem þau voru saman fellur samband þeirra ótvírætt undir gildissvið 1. mgr. 218. gr. b laga nr. 19/1940. Þegar til þessa er litið verður ákærði sakfelldur samkvæmt I. kafla ákæru og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði neitar sök samkvæm II. kafla ákæru. Fíkniefni og sterar sem í ákæru greinir voru haldlögð á heimili ákærða við húsleit. Ákærði hefur enga sennilega skýringu gefið á tilvist efnanna. Á sama tíma voru þau vopn sem þar eru tilgreind haldlögð. Hnúajárnið, öxin og kaststjörnurnar eru allt ólögleg vopn, sbr. c- og e-liði 2. mgr. 30. gr. vopnalaga nr. 16/1998. Með hliðsjón af þessu verður ákærði sakfelldur fyrir fíkniefna- og vopnalagabrot samkvæmt II. kafla ákæru og er háttsemin þar rétt heimfærð til refsiákvæða. Ákærði er fæddur í [...]. Hann á að baki sakaferil. Árið 1997 var hann dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir líkamsárás. Á árinu 2007 var hann dæmdur í skilorðsbundið fangelsi fyrir fíkniefnalagabrot. Á árinu 2010 var hann dæmdur í 9 mánaða fangelsi, þar af 6 mánuði skilorðsbundið, fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás. Loks var hann með dómi héraðsdóms 20. júní 2012 sakfelldur fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og hættubrot. Þeim dómi var áfrýjað til Hæstaréttar, sem með dómi [...]janúar 2013 dæmdi ákærða í 4 ára fangelsi. Ákærða var veitt reynslulausn 7. september 2016 í 2 ár á eftirstöðvum refsingar, 480 dögum. Ákærði hefur með broti sínu rofið skilyrði reynslulausnarinnar og verður hún nú tekin upp og dæmd með í máli þessu. Ákærði á sér engar málsbætur. Með hliðsjón af þessu og 1., 2., 3., 4., 6., 7. og 8. tl. 70. gr. laga nr. 19/1940 er refsing ákærða ákveðin fangelsi í 2 ár.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 2.500.000 krónur auk vaxta. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi og kynferðisbrot gagnvart brotaþola. Með ólögmætri og saknæmri háttsemi sinni hefur ákærði valdið brotaþola miskatjóni. Vottorð [...] leiðir í ljósi mikinn og langvarandi miska brotaþola, en brot af þessu tagi eru til þess fallin að valda miklu miskatjóni. Með hliðsjón af því og 26. gr. laga nr. 50/1993 eru miskabætur ákveðnar 2.000.000 króna. Um vexti fer sem í dómsorði greinir.

Upptaka fer fram eins og í dómsorði greinir.

Ákærði greiði málsvarnarlaun verjanda og þóknun réttargæslumanna sem í dómsorði greinir. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf G-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 2 ár.

Ákærði greiði A 2.000.000 króna í miskabætur, auk vaxta skv. 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 18. mars 2017 til 13. maí 2018 en dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga frá þeim degi til greiðsludags Upptækt er gert til ríkissjóðs hnúajárn með áföstu hnífsblaði, öxi, 5 kaststjörnur, 1,11 grömm af kókaíni, 7,20 grömm af morfíni, 19,0 ml. af trenboloni, anabólískum sterum, og 12,04 grömm af óþekktu hvítu efni, sem hald var lagt á við rannsókn málsins.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.250.230 krónur og þóknun réttargæslumanna brotaþola, þeirra S-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 508.580 krónur, E-kvk-ef D-kvk-ef Á-kvk-ef K-kvk-ef lögmanns, 485.460 krónur, Þ-kvk-ef I-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 444.044 krónur og V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 344.100 krónur.