682/2019

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot, líkamsárás gagnvart A, hótanir með því að hafa í tilgreint skipti hótað B lífláti með tveimur SMSskilaboðum sem hann sendi henni í mars 2019, hótanir með því að hafa í viðurvist lögreglumanns hótað að éta andlit B og brot gegn nálgunarbanni með því að hafa í tilgreind skipti sent B SMSskilaboð. X var hins vegar sýknaður af þeirri háttsemi að hafa hótað B ofbeldi með tilgreindum SMSskilaboðum sem hann sendi B í febrúar 2019. Var niðurstaða Landsréttar um sýknu byggð á því að ummæli X hefðu ekki í umrætt sinn valdið B ótta og því væru ekki uppfyllt skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um þau áhrif sem hótun verði að hafa svo að ákvæðinu yrði beitt. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að umferðarlagabrotið, líkamsárásin og hótanirnar voru öll framin fyrir tiltekna viðurlagaákvörðun og var því um hegningarauka að ræða hvað þau varðaði. Þá hafði X rofið skilorð fyrri dóms og var sá dómur tekinn upp og honum dæmd refsing í einu lagi. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Einnig var X sviptur ökurétti í fjóra mánuði frá 12. desember 2019. Þá var X gert að greiða A miskabætur og B miska og skaðabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og S-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 2. október 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 3. september 2019 í málinu nr. S449/2019.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst sýknu af sakargiftum í liðum 2, 3, 4 og 5 í ákæru 24. maí 2019 og að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfum á hendur sér verði vísað frá dómi en til vara að kröfurnar verði lækkaðar.

4 Einkaréttarkröfuhafinn B krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 2.776.401 krónu ásamt nánar tilgreindum vöxtum. Til vara krefst hún þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu hennar verði staðfest.

5 Einkaréttarkröfuhafinn A krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða honum 600.000 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum. Til vara krefst hann þess að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu hans verði staðfest.

6 Ákærði gaf viðbótarskýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

7 Fyrir héraðsdómi játaði ákærði umferðarlagabrot sem honum er gefið að sök í 1. lið ákæru 24. maí 2019 og brot gegn nálgunarbanni samkvæmt ákæru 20. júní sama ár. Er sakfelling fyrir þessi brot hans ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

8 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir líkamsárás 6. mars 2019, sbr. 2. lið ákæru 24. maí 2019, og heimfærslu þess brots til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

9 Í 3. lið í sömu ákæru er ákærða gefið að sök að hafa 11. og 12. febrúar 2019 hótað brotaþola B ofbeldi með SMSskilaboðum og með því brotið gegn 233. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði krefst sýknu af þessum ákærulið. Hann heldur því fram að um rifrildi á milli hans og brotaþola hafi verið að ræða og ósannað sé að ummæli hans hafi verið til þess fallin að vekja hjá henni ótta um líf, heilbrigði eða velferð hennar eða annarra, svo sem áskilið sé samkvæmt tilvitnuðu lagaákvæði. Telur ákærði nánar tiltekið að ummælin hafi verið slitin úr samhengi og að horfa verði til sambands aðila og samskipta þeirra á þeim tíma sem hér um ræðir. Ummæli þau sem hér er ákært fyrir lét ákærði falla í samskiptum við brotaþola skömmu eftir sambandsslit þeirra en brotaþoli ætlaði að koma til hans með föt sem hann átti. Í þessum samskiptum ákærða og brotaþola svaraði brotaþoli ákærða fullum hálsi og sagði ítrekað að hún ætlaði samt að koma til hans. Brotaþoli lagði fram kæru á hendur brotaþola 25. febrúar 2019 vegna hótana og eignaspjalla. Í skýrslu sem tekin var af brotaþola hjá lögreglu kemur ekki fram að ummæli ákærða hafi vakið ótta hjá henni heldur hafi önnur atvik sem áttu sér stað eftir þau valdið henni ugg, meðal annars eignaspjöll á heimili hennar og bifreið. Að þessu virtu er ekki fullnægt skilyrði 233. gr. almennra hegningarlaga að ummælin hafi verið til þess fallin að hafa þau áhrif að vekja ótta hjá brotaþola. Verður ákærði því sýknaður af þessum sakargiftum.

10 Hótanir þær sem ákærði setti fram með SMSskilaboðum 31. mars 2019, sem 4. liður í ákæru 24. maí 2019 tekur til, voru afar grófar og tvímælalaust til þess fallnar að vekja hjá brotaþola ótta um líf hennar og velferð. Er ljóst af framburði hennar hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi að hún var mjög óttaslegin vegna þessara hótana og lagði fram beiðni um nálgunarbann í kjölfar þeirra. Verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða fyrir þessi hótunarbrot og heimfærslu þeirra til refsiákvæða.

11 Ákærði krefst loks sýknu af sakargiftum samkvæmt 5. lið í ákæru 24. maí 2019. Ummælin sem ákæruliðurinn tekur til hafði ákærði uppi í skýrslutöku hjá lögreglu 11. apríl 2019 í fangelsinu á Hólmsheiði, en hann hafði nokkrum dögum áður verið úrskurðaður í gæsluvarðhald til 30. sama mánaðar. Tilefni skýrslutökunnar voru hótanir ákærða 31. mars 2019, framangreind líkamsárás 6. mars 2019 og meint íkveikja og eignaspjöll á heimili brotaþola B daginn eftir. Er sýknukrafa ákærða byggð á því að hann hafi verið húsnæðislaus og ekki átt í nein hús að venda. Hann hafi viljað fara í gæsluvarðhald og því sagt þetta. Einnig byggir ákærði á því að hótunin hafi ekki verið til þess fallin að vekja ótta hjá brotaþola og hún hafi ekki borist til hennar fyrr en eftir að ákæra var gefin út. Í þeim ummælum ákærða sem hér um ræðir fólst gróf hótun, sem fallist verður á í ljósi fyrrgreindra atvika að full ástæða hafi verið til að taka alvarlega. Verður lagt til grundvallar að hótunin hafi verið til þess fallin að vekja ótta um líf og heilbrigði brotaþola, sbr. 233. gr. almennra hegningarlaga. Hlaut ákærða að vera þetta ljóst. Í þessu sambandi fær það engu breytt að hótunin var sett fram við lögreglumanninn en ekki brotaþola. Er framangreind málsvörn ákærða með öllu haldlaus í ljósi þess sem að framan er rakið. Samkvæmt þessu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu fyrir hótunarbrot 11. apríl 2019 og um heimfærslu þess til refsiákvæða.

12 Ákærði er samkvæmt framansögðu sakfelldur fyrir umferðarlagabrot, líkamsárás, hótanir og brot gegn nálgunarbanni. Í hinum áfrýjaða dómi er rakinn sakaferill ákærða. Brot hans samkvæmt ákæru 24. maí 2019 voru öll framin fyrir viðurlagaákvörðun sem hann gekkst undir 17. apríl 2019 og er því um hegningarauka að ræða hvað þau varðar. Brot ákærða samkvæmt ákæru 20. júní 2019 voru hins vegar framin síðar, eða 28. og 29. maí 2019. Ákærði hefur með brotum sínum rofið skilorð dóms sem hann hlaut 8. júní 2017, en honum var þá gert að sæta fangelsi í 12 mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára, fyrir fíkniefnalagabrot. Verður skilorðsdómurinn því tekinn upp og ákærða dæmd refsing í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu og að teknu tilliti til þess að ákærði hefur með dómi þessum verið sýknaður af einum ákærulið verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða og frádrátt gæsluvarðhaldsvistar hans.

13 Með hliðsjón af meginreglu 78. gr. almennra hegningarlaga verður ákærði sviptur ökurétti í fjóra mánuði frá 12. desember 2019 að telja.

14 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfur og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

15 Þá verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþolum málskostnað fyrir Landsrétti, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008, sem ákveðst eins og í dómsorði greinir. 16 Ákærða verður gert að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en ökuréttarsviptingu ákærða, X.

Ákærði er sviptur ökurétti í fjóra mánuði frá 12. desember 2019.

Ákærði greiði A og B hvoru um sig 150.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem er í heild 474.729 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda hans, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 421.600 krónur.