873/2019

Útdráttur

Þrotabú T ehf. höfðaði mál gegn G og krafðist riftunar á greiðslu, að fjárhæð 4.217.281 króna, sem félagið hafði innt af hendi til hennar innan sex mánaða frá frestdegi. Byggði þrotabúið á því að greiðslan væri riftanleg á grundvelli 131., 134. og 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Í héraðsdómi var fallist á riftun á grundvelli þess að um gjafagerning hefði verið að ræða, sbr. 131. gr. fyrrnefndra laga. Í dómi Landsréttar var talið á grundvelli gagna sem lögð höfðu verið fyrir Landsrétt að ekkert lægi fyrir um að um gjöf hefði verið að ræða. Þrátt fyrir að greiðslan hefði verið til þess fallin að skerða greiðslugetu þrotabús T ehf. verulega voru fjármunirnir sem nýttir voru til greiðslunnar einungis félaginu tækir vegna skilyrtrar lánafyrirgreiðslu frá félagi sem tengdist bæði fyrrum fyrirsvarsmanni þrotabúsins og G fjölskylduböndum og hefðu öðrum kosti aldrei staðið öðrum kröfuhöfum félagsins til reiðu. Greiðslan hefði því eftir atvikum verið venjuleg og ekki G til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Þannig hefði ekki verið sýnt fram á að skilyrðum 134. gr. eða 141. gr. sömu laga til að rifta umræddri greiðslu hefði verið fullnægt. Með hliðsjón af framangreindu var G sýknuð af kröfum þrotabús T ehf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, fyrrverandi héraðsdómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 23. desember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 28. nóvember 2019 í málinu nr. E109/2019.

2 Áfrýjandi krefst þess að hún verði sýknuð af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Málsatvik, málsástæður aðila og sönnunarfærsla

4 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið var bú stefnda tekið til gjaldþrotaskipta 16. maí 2018 að kröfu þrotabús Leiguvéla ehf. og var frestdagur 5. apríl sama ár.

5 Við könnun skiptastjóra á reikningum félagsins kom í ljós að 31. október 2017 hafði verið millifærð greiðsla að fjárhæð 4.217.281 króna af bankareikningi þess yfir á bankareikning áfrýjanda. Kveður áfrýjandi greiðsluna vera endurgreiðslu á láni sem hún hafi veitt Tá ehf. á árinu 2010. Einkahlutafélagið Hverá, en fyrirsvarsmaður þess félags sé bróðir hennar, hafi lánað Tá ehf. 4.400.000 krónur, gagngert til þess að Tá ehf. gæti endurgreitt henni eftirstöðvar lánsins ásamt vöxtum í framhaldi af því að hún krafði félagið um greiðslu þeirra. Það sé ástæða innborgunar Hverár ehf. inn á reikning Táar ehf. 31. október 2017, sama dag og Tá ehf. millifærði þá greiðslu sem deilt er um í málinu inn á bankareikning hennar. Í gögnum málsins liggur fyrir óundirritaður lánasamningur milli Táar ehf. og áfrýjanda, sem dagsettur er 8. júní 2010 þar sem fram kemur að áfrýjandi láni félaginu til skamms tíma fjármuni. Þá segir að „[u]m er að ræða í upphafi allt að 9,5 milljónum sem að lánaðar eru í dag fyrst 8.6.10.2010. Fyrirséð er að um frekari lánafyrirgreiðslu gæti orðið að ræða …“ Jafnframt segir að „[l]ánadrottinn getur hvenær sem er farið fram á endurgreiðslu lánsins og skal lántaki þá greiða innan 4 virkra daga frá því að krafa um uppgreiðslu lánsins berst til frá lánadrottni“.

6 Stefndi byggir kröfu sína um riftun aðallega á því að fyrrgreind greiðsla sé riftanleg samkvæmt 131. gr. laga nr. 21/1991. Þá reisir hann riftunarkröfu sína einnig á 134. og 141. gr. sömu laga svo sem rakið er í héraðsdómi. Með hinum áfrýjaða dómi var framangreindri greiðslu til áfrýjanda rift á grundvelli 131. gr. laganna og áfrýjanda gert að endurgreiða stefnda þá fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 142. gr. sömu laga.

7 Fyrir Landsrétt hafa verið lögð ný gögn. Þar á meðal eru þeir hlutar skattframtala áfrýjanda vegna áranna 2010 til 2017 þar sem fram eru taldar fjármagnstekjur áfrýjanda sömu ár ásamt skjölum er eiga að sýna útreikning vaxta og stöðu lánsins á árunum 2010 til 2017 og bera fyrirsögnina „Vextir lán GÍB til Tá vegna …“ ásamt viðeigandi ártali. Jafnframt eru meðal hinna nýju gagna reikningsyfirlit sem sýna millifærslur af bankareikningi félagsins yfir á reikning áfrýjanda, sem áfrýjandi kveður vera afborganir af láninu.

Niðurstaða

8 Samkvæmt framangreindum gögnum taldi áfrýjandi fram fjármagnstekjur af láni til Táar ehf. og er uppgefin staða láns og fjárhæð vaxta í samræmi við þá útreikninga sem einnig liggja fyrir í málinu. Útreikningsblað vegna ársins 2010 sýnir að höfuðstóll lánsins hækkar úr 9.500.000 krónum í 11.000.000 króna í ágúst það ár, sem áfrýjandi segir vera vegna viðbótarláns í samræmi við þau áform sem fram koma í lánasamningi og áður hafa verið rakin. Hefur því til staðfestingar verið bent á millifærslur á bankareikning félagsins, samtals að fjárhæð 1.500.000 krónur, frá áfrýjanda og S-kvk-þgf H-kvk-þgf, sem hún kveður dóttur sína. Þá sýna útreikningsblöð þau sem lögð hafa verið fram að höfuðstóll lánsins lækkar hverju sinni um sömu fjárhæð og millifærð er af bankareikningi félagsins yfir á bankareikning áfrýjanda samkvæmt framlögðum reikningsyfirlitum.

9 Samkvæmt framangreindu benda þau gögn sem nú liggja fyrir í málinu eindregið til þess að 8. júní 2010 hafi áfrýjandi lánað Tá ehf. 9.500.000 krónur og síðar eða 6. ágúst sama ár hafi lánið verið aukið í 11.000.000 króna. Vextir af láninu hafi um hver áramót 2010 til 2016 verið lagðir við höfuðstólinn en vextir hafi numið samtals 4.773.039 krónum á því tímabili. Jafnframt hafi lánið verið greitt niður með óreglubundnum hætti með alls 23 afborgunum, sem samtals nema 11.880.000 krónum. Gögn málsins sýna jafnframt að í ársbyrjun 2017 hafi höfuðstóll lánsins numið 3.893.039 krónum og jafnframt að áfallnir vextir 31. október 2017, er lánið var greitt upp samkvæmt áfrýjanda, námu 324.242 krónum. Nam höfuðstóll lánsins þannig með áföllnum vöxtum 31. október 2017 sömu fjárhæð og greiðsla sú sem krafist er riftunar á eða 4.217.281 krónu. Stefndi hefur ekki lagt fram gögn því til stuðnings að allt að einu hafi verið um gjöf að ræða í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991 en um þetta atriði ber stefndi sönnunarbyrðina samkvæmt almennum reglum. Verður riftunarkrafa stefnda því ekki reist á þeim grundvelli.

10 Svo sem fram er komið greiddi Tá ehf. 23 afborganir inn á lánið á tímabilinu 2010 til 2016. Þannig voru þrjár afborganir greiddar á árinu 2010 sem samtals námu 1.250.000 krónum, á árinu 2012 voru þrjár afborganir greiddar, samtals að fjárhæð 4.250.000 krónur, á árinu 2013 voru greiddar 3.500.000 krónur í fimm afborgunum, á árinu 2014 voru fjórar afborganir greiddar sem samtals námu 1.150.000 krónum, á árinu 2015 voru fimm afborganir greiddar sem samtals námu 830.000 krónum og á árinu 2016 voru þrjár afborganir greiddar sem samtals námu 900.000 krónum.

11 Fyrir liggur að einkahlutafélagið Hverá lagði 4.400.000 krónur inn á bankareikning Táar ehf. 31. október 2017, sama dag og Tá ehf. greiddi áfrýjanda þá upphæð sem krafist er riftunar á. Upplýst er að Hverá ehf. er í eigu fjölskyldu áfrýjanda. Samkvæmt gögnum málsins á áfrýjandi 16,99% hlut í félaginu gegnum einkahlutafélag í hennar eigu, Útlaga ehf.

12 Áfrýjandi gaf skýrslu fyrir héraðsdómi og bar að hún hefði verið sátt við að Tá ehf. greiddi af láninu „hægt og bítandi“ enda hefði hún fengið góða ávöxtun á fjármunina en svo hafi komið að því að hún missti atvinnuna og þá hafi hún krafið félagið um eftirstöðvar kröfunnar. Samkvæmt fyrirliggjandi lánasamningi var gjalddagi kröfu áfrýjanda „innan [fjögurra] virkra daga“ frá því að greiðslu var krafist.

13 Fyrrum fyrirsvarsmaður Táar ehf., sem jafnframt er bróðir áfrýjanda, gaf skýrslu í héraði og bar að félagið hefði fengið lán hjá Hverá ehf. gagngert til að gera upp lánið við áfrýjanda. Enn fremur gaf fyrirsvarsmaður Hverár ehf., sem einnig er bróðir áfrýjanda, skýrslu og staðfesti að lánið hefði verið veitt í þeim eina tilgangi að Tá ehf. greiddi skuld sína við áfrýjanda.

14 Ekkert er fram komið í málinu sem gefur tilefni til að draga í efa framangreindan framburð vitnanna um tilganginn að baki greiðslu Hverár ehf. á 4.400.000 krónum inn á bankareikning Táar ehf. en á reikningsyfirliti sem liggur fyrir í málinu sést að greiðslan til áfrýjanda var innt af hendi samdægurs í beinu framhaldi af því að millifærslan barst frá Hverá ehf. Þá hefur stefndi ekki getað gefið neina skýringu á því í hvaða öðrum tilgangi fjármunir þessa fjölskyldufyrirtækis kynnu að hafa verið greiddir inn á bankareikning Táar ehf. en ekkert liggur fyrir í málinu um að fjármunir hafi almennt farið á milli félaganna. Þá er jafnframt ljóst af reikningsyfirlitinu að það var einungis vegna þessarar greiðslu Hverár ehf. að Tá ehf. gat greitt eftirstöðvar lánsins en fyrir voru 5.147 krónur inni á bankareikningnum. Eftir að Tá ehf. hafði greitt áfrýjanda stóðu 187.866 krónur eftir inni á bankareikningnum.

15 Þótt fallast verði á að hlutlægt séð hafi greiðslan verið til þess fallin að skerða greiðslugetu Táar ehf. verulega verður að taka tillit til þess að þeir fjármunir sem nýttir voru til greiðslunnar voru félaginu einungis tækir vegna framangreindrar skilyrtrar lánafyrirgreiðslu Hverár ehf. og hefðu að öðrum kosti aldrei staðið öðrum kröfuhöfum félagsins til reiðu. Jafnræði kröfuhafa var því ekki raskað vegna ráðstöfunarinnar og var með vísan til framangreinds eftir atvikum venjuleg. Er því ekki tilefni til að fallast á riftun hennar með vísan til 134. gr. laga nr. 21/1991.

16 Þá verður hvorki talið með vísan til þess sem áður greinir, að greiðslan hafi á ótilhlýðilegan hátt verið áfrýjanda til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa né að öðrum skilyrðum 141. gr. laga nr. 21/1991 sé fullnægt svo riftun verði viðurkennd.

17 Samkvæmt öllu framansögðu verður áfrýjandi því sýknuð af kröfum stefnda.

18 Stefndi greiði áfrýjanda málskostnað vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, G-kvk-nf I-kvk-nf B-kvk-nf, er sýkn af kröfum stefnda, þrotabús Táar ehf.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.000.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.