176/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu Á um að X, Y, Z, Þ og Æ yrði gert að víkja úr þinghaldi á meðan skýrsla væri tekin af brotaþola við aðalmeðferð málsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í vottorðum tveggja sálfræðinga væri ekki rökstutt með skýrum hætti að nærvera X, Y, Z, Þ og Æ í dómsal gæti orðið brotaþola til svo sérstakrar íþyngingar þegar hann gæfi skýrslu í málinu að áhrif hefði á framburð hans. Með hliðsjón af því, atvikum máls og aldri brotaþola voru ekki efni til að líta svo á að aðstæður væru með þeim sérstaka hætti að unnt væri að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kæmi í 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að ákærði fengi að vera viðstaddur skýrslugjöf af vitninu fyrir dómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðilar Y, X, Z og Æ skutu málinu til Landsréttar með kærum 28. mars 2022, sem bárust réttinum ásamt kærumálsgögnum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. mars 2022 í málinu nr. S- [...]/2022 þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðilum yrði gert að víkja úr þinghaldi á meðan skýrsla er tekin af brotaþola, A, við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Varnaraðilar krefjast þess hver fyrir sig að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. 3

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

4

Varnaraðilinn Þ hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

5

Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð máls. Þó getur dómari ákveðið eftir kröfu ákæranda eða vitnis að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu ef dómari telur að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess, sbr. 1. mgr. 123. gr. sömu laga. Hæstiréttur hefur slegið því föstu að undantekningar frá meginreglunni um rétt ákærða til að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld beri að túlka þröngt, sbr. meðal annars dóm réttarins 13. september 2017 í máli nr. 569/2017. Helgast þetta af grundvallarreglunni um réttláta málsmeðferð fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem hefur lagagildi eftir lögum nr. 62/1994.

6

Í málinu er varnaraðilum gefið að sök rán í félagi með því að hafa veist að brotaþola í júlí 2021 með hótunum um líkamsmeiðingar og líflát og með því komist yfir fjármuni af bankareikningi hans.

7

Í vottorði sálfræðings 1. mars 2022 greinir frá því að í samræðum hans við brotaþola hafi komið fram að brotaþola þætti mjög óþægilegt að hitta gerendur aftur og vilji það alls ekki. Telur sálfræðingurinn að það myndi ekki gera brotaþola gott og að líklegt sé að það kæmi honum í uppnám sem hann ætti erfitt með að jafna sig á. Æskilegt væri að tekið yrði tillit til þess við meðferð málsins. Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi verið skjólstæðingur sálfræðingsins vegna félagskvíða frá lokum árs 2020.

8

Í vottorði annars sálfræðings 3. mars 2022, sem haft hefur brotaþola til meðferðar vegna vanlíðunar í kjölfar árásarinnar, segir að brotaþoli hafi lýst svefnörðugleikum, verulegum kvíða og ótta við að hitta árásarmennina. Þá hafi brotaþoli greint frá öðrum einkennum, svo sem forðun, sjálfsniðurrifi og öryggisleysi, sem séu skýr vísbending um að árásin hafi verið alvarlegt áfall fyrir hann og haft djúpstæðar afleiðingar á líf hans og líðan.

9

Í framangreindum vottorðum er ekki rökstutt með skýrum hætti að nærvera varnaraðila í dómsal gæti orðið brotaþola til svo sérstakrar íþyngingar þegar hann gefur skýrslu í málinu að áhrif hefði á framburð hans. Með hliðsjón af því, atvikum máls og aldri brotaþola eru ekki efni til að líta svo á að aðstæður séu með þeim sérstaka hætti að unnt sé að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kemur í 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 að ákærði fái að vera viðstaddur skýrslugjöf af vitninu fyrir dómi. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.