427/2020

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur Í og Ú til að fá felldan úr gildi úrskurð K þar sem ákvörðun Ú um að synja A um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér á landi var staðfest. Í dómi Landsréttar kom fram að af úrskurði K væri ljóst að niðurstaða málsins hefði að verulegu leyti oltið á þeirri forsendu sem K lagði til grundvallar að A nyti ríkisborgararéttar í Pakistan. Við töku íþyngjandi ákvörðunar um að synja A um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér á landi og leggja fyrir hann að hverfa af landi brott hefði Ú borið að rannsaka svo sem kostur var á öll þau atriði sem máli gátu skipt, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Úr því að stjórnvöld byggðu niðurstöðu sína á því að A nyti ríkisborgararéttar í Pakistan hefði borið að rannsaka sérstaklega hvort svo væri með því að senda fyrirspurn þar að lútandi til pakistanskra yfirvalda með þeim upplýsingum sem fyrir lágu í málinu og eftir atvikum með því að kalla eftir þeim skilríkjum sem A bar um að hefðu verið tekin af honum í [...]. Hefðu stjórnvöld ekki getað látið þetta hjá líða með þeim rökum að tilgangslaust væri að spyrjast fyrir um stöðu A í Pakistan þar sem vafi léki á því hver hann væri. Þá hefði stjórnvöldum borið að rannsaka, fjalla um og taka rökstudda afstöðu til þess hvaða þýðingu efni vottorðs um skólagöngu A í Pakistan hefði fyrir úrlausn málsins en þar kom fram að hann væri fæddur í Mjanmar. Taldi Landsréttur ekki að fullnægjandi rannsókn hefði búið að baki þeirri ályktun, sem í reynd réð úrslitum málsins, að A væri pakistanskur ríkisborgari. Var úrskurður K því felldur úr gildi.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjendur skutu málinu til Landsréttar 9. júlí 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. júní 2020 í málinu nr. E- [...]/2019.

2

Áfrýjendur krefjast sýknu af öllum kröfum stefnda og málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik

4

Stefndi kom til landsins [...] apríl 2017 og óskaði samdægurs eftir alþjóðlegri vernd hjá lögreglunni á Suðurnesjum. Með úrskurði kærunefndar útlendingamála 9. janúar 2018 var Útlendingastofnun gert að taka mál stefnda til efnismeðferðar en áður hafði stofnunin komist að gagnstæðri niðurstöðu í máli hans og ákveðið að hann skyldi endursendur til [...]þar sem hann hafði áður sótt um alþjóðlega vernd.

5

Með ákvörðun 4. desember 2018 synjaði Útlendingastofnun stefnda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér á landi. Stefndi kærði ákvörðunina til kærunefndar útlendingamála sem staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar með úrskurði 21. febrúar 2019. Var stefnda veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Hinn 20. mars sama ár hafnaði kærunefndin beiðni stefnda um frestun réttaráhrifa úrskurðarins og 28. sama mánaðar var beiðni stefnda um endurupptöku hans sömuleiðis hafnað.

Stefndi höfðaði mál þetta 23. júlí 2019 og krafðist þess að felldur yrði úr gildi áðurgreindur úrskurður kærunefndar útlendingamála frá 21. febrúar 2019 um að synja umsókn hans um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér landi.

6

Fyrir liggur í málinu að stefndi hefur ekki enn farið af landi brott og hafa áfrýjendur ekki getað gefið skýringar á því hvers vegna ákvörðun stjórnvalda þar um hefur ekki enn komið til framkvæmda. Liggur þó fyrir að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á slíkri ákvörðun á stjórnsýslustigi ekki framkvæmd hennar.

7

Stefndi mætti í þrígang í viðtal hjá Útlendingastofnun vegna umsóknar sinnar, fyrst 27. júní 2017 og síðar 30. júlí og 29. ágúst 2018. Átti fyrsta viðtalið sér stað áður en fyrri ákvörðun Útlendingastofnunar var tekin um endursendingu stefnda til [...]. Í því viðtali kvaðst stefndi vera frá Mjanmar og sagðist tilheyra minnihlutahópi Róhingja.

8

Eftir að kærunefnd útlendingamála hafði kveðið upp úrskurð sinn um að mál stefnda skyldi tekið til efnismeðferðar hér á landi mætti stefndi aftur í viðtal hjá Útlendingastofnun 30. júlí 2018. Þar ítrekaði stefndi að hann væri fæddur í Mjanmar, nánar tiltekið í héraðinu Rakhine, [...], en sagði að fjölskylda hans hefði flust þaðan þegar hann var [...]. Þau hefðu búið á [...]í tvö ár en síðan flust til Pakistan þar sem hann hefði búið eftir það eða allt frá [...]ára aldri. Í Pakistan hefði hann gengið í skóla og síðar stundað vinnu. Stefndi ítrekaði að hann tilheyrði minnihlutahópi Róhingja og væri ríkisfangslaus. Hann hefði verið án allra réttinda í Pakistan og ákveðið að yfirgefa landið árið 2016. Var stefnda þá leiðbeint um að hann gæti sótt um alþjóðlega vernd á þeim grundvelli að hann væri ríkisfangslaus og gerði stefndi það.

9

Í áðurgreindu viðtali upplýsti stefndi að persónuskilríki hans frá Pakistan hefðu verið tekin af honum í [...]. Skilríkin hefðu ekki verið gefin út af stjórnvöldum í Pakistan heldur af nafngreindum lögreglustjóra í heimabæ hans, [...], svo að hann gæti sannað á sér deili þegar lögregla hefði afskipti af honum. Þá veitti stefndi Útlendingastofnun heimild til að hafa samband við stjórnvöld í Pakistan til að kanna hvort hann nyti ríkisborgararéttar þar í landi.

10

Í þriðja viðtalinu 29. ágúst 2018 var stefndi inntur frekar eftir skólagöngu sinni í Pakistan og þá voru bornar undir hann ljósmyndir sem teknar hefðu verið af honum í Pakistan og birtar á samskiptamiðlinum Facebook.

11

Í fyrstu hélt stefndi því fram að hann væri fæddur [...]og því [...] ára þegar hann óskaði eftir alþjóðlegri vernd hér á landi. Í gögnum sem stjórnvöld í [...] létu Útlendingastofnun í té kom á hinn bóginn fram að stefndi væri fæddur [...]. Vegna óvissu um aldur stefnda var hann boðaður í aldursgreiningu sem hann undirgekkst í maí 2017 og gaf hún til kynna að hann væri eldri en 18 ára. Síðar framvísaði stefndi skólaskírteini frá Pakistan, útgefnu 10. janúar 2019, þar sem fæðingardagur hans er tilgreindur [...]. Hefur verið miðað við það ártal síðan. Þá liggur fyrir að á ferð sinni um Evrópu gaf stefndi einnig upp mismunandi nöfn og þjóðerni og ferðaðist hann til dæmis hingað til lands undir öðru nafni en því sem hann síðar gaf upp.

12

Í ákvörðun Útlendingastofnunar 4. desember 2018 var rakið að vegna framangreinds misræmis í gögnum málsins og framburði stefnda léki vafi á réttu nafni hans, hvenær og hvar hann væri fæddur og hvert þjóðerni hans væri. Stefndi hefði ekki gefið trúverðugar skýringar á misvísandi upplýsingum um þessi atriði í gögnum málsins eða á misræmi um sömu atriði í framburði sínum. Því mat Útlendingastofnun framburð stefnda um nafn sitt, fæðingardag, fæðingarstað og þjóðerni ótrúverðugan.

13

Þá sagði í áðurgreindri ákvörðun Útlendingastofnunar að stefndi hefði ekki lagt fram nein gögn sem veitt gætu vísbendingar um þjóðerni hans. Stefndi hefði borið um að hafa búið í Pakistan og stundað þar nám og vinnu. Þá talaði stefndi tungumálið pastó (e. pastho), sem væri að hans sögn móðurmál hans. Einnig hefði stefndi borið um að fjölskylda hans, móðir og systkini, byggju í [...] í Pakistan. Í ljósi þessa og að öðru leyti með vísan til ótrúverðugs framburðar stefnda yrði ekki talið að hann væri frá Mjanmar. Gögn málsins tengdu stefnda við Pakistan umfram önnur lönd og þar sem stefndi hefði ekki upplýst Útlendingastofnun um þjóðerni sitt með trúverðugum hætti teldi stofnunin ekki ástæðu til annars en að ætla að stefndi væri frá Pakistan og væri með pakistanskt ríkisfang. Önnur umfjöllun um mál stefnda myndi taka mið af því.

14

Eins og fram hefur komið sætti umrædd ákvörðun Útlendingastofnunar endurskoðun kærunefndar útlendingamála. Í úrskurði nefndarinnar 21. febrúar 2019 var rakið að stefndi hefði ekki lagt fram nein gögn til að sanna á sér deili. Hefði það verið mat Útlendingastofnunar að stefndi hefði ekki sýnt fram á með fullnægjandi hætti hver hann væri og að leysa yrði úr því atriði á grundvelli mats á trúverðugleika framburðar hans. Í úrskurðinum er síðan gerð grein fyrir því misræmi sem væri að finna í gögnum málsins um þjóðerni stefnda og misvísandi framburði hans þar um, sem og um aldur og nafn hans. Með vísan til þess og með hliðsjón af mati á trúverðugleika framburðar stefnda teldi kærunefndin ekkert hafa komið fram í málinu sem gæfi tilefni til að draga í efa mat Útlendingastofnunar á þjóðerni stefnda. Yrði því lagt til grundvallar að hann væri pakistanskur ríkisborgari.

15

Niðurstaða kærunefndarinnar var sú að stefndi hefði ekki leitt líkur að því að hann væri utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við ofsóknir og uppfyllti því ekki skilyrði 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 til að teljast flóttamaður. Þá var ekki talið að aðstæður í heimaríki hans, Pakistan, væru með þeim hætti að þær gætu fallið undir 2. mgr. sömu greinar um viðbótarvernd. Af framangreindu leiddi að 40. gr. laganna ætti heldur ekki við um stöðu stefnda. Þá varekki talið að aðstæður væru með þeim hætti í heimaríki stefnda, Pakistan, að rétt væri að veita honum dvalarleyfi hér á landi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt heimild í 1. mgr. 74. gr. laga nr. 80/2016.

Enn fremur stæðu ekki rök til að veita stefnda dvalarleyfi hér landi á grunvelli 2. mgr. 74. gr. laganna þar sem annars vegar léki vafi á því hver hann væri og hins vegar hefði stefndi ekki veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn málsins, sbr. b- og d-lið þeirrar málsgreinar. Loks var ekki talið að aðstæður væru með þeim hætti í Pakistan að ákvæði 42. gr. laganna stæðu í vegi fyrir því að stefndi yrði endursendur þangað. Af niðurstöðu nefndarinnar um ríkisfang stefnda í Pakistan leiddi að ákvæði 39. gr. laga nr. 80/2016 kom ekki til umfjöllunar í úrskurðinum. Samkvæmt framangreindu staðfesti kærunefndin ákvörðun Útlendingastofnunar frá 4. desember 2018 og eins og áður greinir var stefnda veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið sjálfviljugur.

16

Málsástæðum aðila eru gerð skil í hinum áfrýjaða dómi.

Niðurstaða

17

Eins og áður hefur verið rakið veitti stefndi stjórnvöldum hér á landi heimild til að hafa samband við stjórnvöld í Pakistan til að kanna hvort hann nyti ríkisborgararéttar þar í landi í viðtali hjá Útlendingastofnun 30. júlí 2018. Í sama viðtali greindi stefndi frá því að persónuskilríki hans frá Pakistan hefðu verið tekin af honum í [...]. Ekki verður séð af gögnum málsins að stjórnvöld hér á landi hafi kannað hvort stjórnvöld í [...] kynnu að hafa þessi skilríki undir höndum. Þá liggur fyrir í málinu að íslensk stjórnvöld óskuðu ekki eftir upplýsingum frá stjórnvöldum í Pakistan um hvort stefndi nyti ríkisborgararéttar eða annars sambærilegs réttar þar í landi áður en ákvörðun var tekin í máli hans, þrátt fyrir að hafa verið í samskiptum við ýmis önnur ríki vegna málsins.

18

Enn fremur liggur fyrir að stefndi framvísaði við meðferð málsins hjá kærunefnd útlendingamála vottorði frá [...], útgefnu 10. janúar 2019, þar sem fram kemur að A, fæddur [...] í „[...], Rakhine, Myanmar“, hafi lokið fjórða bekk skólans [...]. Ekki verður séð af úrskurði kærunefndar útlendingamála að leitast hafi verið við að fá efni framangreinds vottorðs staðfest. Virðast áfrýjendur raunar ekki hafa óskað eftir rannsókn á vottorðinu fyrr en undir rekstri málsins fyrir Landsrétti. Samkvæmt skýrslu lögreglunnar á Suðurnesjum um rannsókn á vottorðinu var það talið ótraust en enga fölsun væri þar að sjá. Þá var ekki kallað eftir upplýsingum frá viðkomandi skóla né leitað til pakistanskra yfirvalda um athugun á réttindum þess einstaklings sem nefndur er í vottorðinu. Í úrskurði kærunefndar útlendingamála var þó lagt til grundvallar að stefndi væri fæddur [...] eins og greinir í vottorðinu en stefndi mun einnig hafa staðfest það í viðtali hjá kærunefnd útlendingamála. Telja verður að stefndi hafi með þessu leitast við upplýsa um auðkenni sitt og þjóðerni.

19

Við munnlegan málflutning fyrir Landsrétti kom fram hjá lögmanni áfrýjenda að vegna ótrúverðugs framburðar stefnda og vafa á því hver hann væri, nánar tiltekið hvað hann heiti, hvenær og hvar hann væri fæddur og af hvað þjóðerni hann væri, hafi verið talið tilgangslaust að grennslast fyrir um það hjá stjórnvöldum í Pakistan hvort hann nyti ríkisborgararéttar þar í landi.

20

Af úrskurði kærunefndar útlendingamála er ljóst að niðurstaða málsins valt að verulegu leyti á þeirri forsendu, sem nefndin lagði til grundvallar, að stefndi nyti ríkisborgararéttar í Pakistan. Við töku íþyngjandi ákvörðunar um að synja stefnda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér á landi og leggja fyrir hann að hverfa af landi brott bar Útlendingastofnun að rannsaka svo sem kostur var á öll þau atriði sem máli gátu skipt, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Úr því að stjórnvöld byggðu niðurstöðu sína á því að stefndi nyti ríkisborgararéttar í Pakistan bar að rannsaka sérstaklega hvort svo væri með því að senda fyrirspurn þar að lútandi til pakistanskra yfirvalda með þeim upplýsingum sem fyrir lágu í málinu og eftir atvikum með því að kalla eftir þeim skilríkjum sem stefndi bar um að hefðu verið tekin af honum í [...]. Gátu stjórnvöld ekki látið þetta hjá líða með þeim rökum að tilgangslaust væri að spyrjast fyrir um stöðu stefnda í Pakistan þar sem vafi léki á því hver hann væri. Þá bar stjórnvöldum að rannsaka, fjalla um og taka rökstudda afstöðu til þess hvaða þýðingu efni vottorðs um skólagöngu stefnda í Pakistan hefði fyrir úrlausn málsins en þar kom fram að stefndi væri fæddur í Mjanmar. Þegar litið er til þessa og annars sem að framan er rakið verður ekki talið að fullnægjandi rannsókn hafi búið að baki þeirri ályktun, sem í reynd réð úrslitum málsins, að stefndi væri pakistanskur ríkisborgari.

21

Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur, þar á meðal ákvæði hans um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

22

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

23

Með bréfi dómsmálaráðuneytis 31. maí 2019 var stefnda veitt gjafsókn í málinu sem takmörkuð var við rekstur málsins fyrir héraðsdómi. Með vísan til 5. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála nær gjafsóknin einnig til málskostnaðar stefnda fyrir Landsrétti.

24

Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, S-kk-nf A-kk-nf H-kk-nf, 950.000 krónur.

Dómur Héraðsdómur Reykjavíkur 12. júní 2020

1. Mál þetta var höfðað 3. september 2019. Stefnandi er A, fæddur [...], [...]í Reykjavík. Stefndi er íslenska ríkið. Aðalmeðferð málsins fór fram 12. maí 2020 og var málið dómtekið að henni lokinni. Dómurinn er uppkveðinn að gættum ákvæðum 1. mgr. 115. gr. laganna um meðferð einkamála í héraði nr. 91/1991 með því að dómsuppsaga dróst fram yfir fjórar vikur frá því að málið var dómtekið.

2. Stefnandi krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála 21. febrúar 2019, sem staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar frá 4. desember 2018 um að synja umsókn stefnanda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á Íslandi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu að mati dómsins að viðbættum virðisaukaskatti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum stefnanda og að stefnandi verði dæmdur til að greiða honum málskostnað að mati dómsins.

3. Stefnandi kom til landsins [...] apríl 2017 og sótti um alþjóðlega vernd samdægurs. Útlendingastofnun synjaði umsókn stefnanda 21. september 2017 og úrskurðaði að stefnandi skyldi sendur til [...]á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærunefnd útlendingamála felldi úrskurðinn úr gildi 9. janúar 2018 og fól Útlendingastofnun að taka mál stefnanda til efnismeðferðar. Útlendingastofnun úrskurðaði svo 4. desember 2018 og synjaði stefnanda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Stefnandi kærði þann úrskurð til kærunefndar útlendingamála 21. febrúar 2019 en hún staðfesti úrskurðinn 21. febrúar 2019. Beiðnum stefnanda um frestun á réttaráhrifum og um endurupptöku máls var hafnað af kærunefndinni með úrskurðum 20. og 28. mars 2019. Við þetta fellir stefnandi sig ekki og hefur því höfðað ógildingarmál þetta fyrir dómi.

4. Stefnandi hafði greint Útlendingastofnun frá því að hann væri fæddur í Mjanmar en væri Róhingi og hefði verið lengi á flótta. Fjölskylda hans hafi neyðst til að flytja frá Mjanmar sökum stefnu þarlendra stjórnvalda um að veita Róhingjum ekki ríkisborgararétt. Fjölskylda stefnanda hafi fyrst farið til [...], þaðan til [...]er hann var [...]mánaða gamall og tveimur árum síðar til Pakistan. Hann hafi dvalið þar til ársins [...]en verið réttindalaus þar. Hann hafi stundað atvinnu og gengið í skóla hluta tímans en þurft að hætta skólagöngu 16 ára vegna réttindaleysis. Stefnandi hafi ekki fengið útgefið kennivottorð af pakistönskum yfirvöldum og því verið margsinnis fangelsaður uns gefið var út að hann hefði dvalarstað í þorpinu [...]. Það hafi þó ekki verið gefið út af þar til bærum yfirvöldum og því ekki breytt réttindum hans eða stöðu. Þar sem hann hafi verið ólöglegur og réttindalaus í landinu hafi hann afráðið að flýja Pakistan í von um betri meðferð í Evrópu. Þar sem Pakistan hafi ekki búið honum út skilríki eigi hann hvorki möguleika á atvinnu né menntun. Í [...]viðgangist strangar reglur um klæðaburð, skeggvöxt, bænir og hátterni kvenna. Þar skorti skóla og spítala, flestir starfi á ökrum og mikið sé um ofbeldisfullar deilur shia- og sunni-múslima, sem leiði oft til manndrápa. Sökum þessa séu útgöngubönn daglegt brauð í þorpinu.

5. Umsókn stefnanda um alþjóðlega vernd hérlendis var meðal annars synjað á þeim grundvelli að stefnandi gæti ekki sýnt fram á að heimaríki hans, sem íslensk stjórnvöld telja að sé Pakistan, gæti ekki veitt honum nægilega vernd. Þá var umsókn hans sem ríkisfangslauss einstaklings synjað þar sem niðurstaða stjórnvalda var að hann hefði pakistanskt ríkisfang. Umsókn hans um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þar sem málsmeðferð hefði varað lengur en í 18 mánuði, var einnig synjað, meðal annars með vísan til þess að stefnandi hefði ekki sannað á sér deili að mati stjórnvalda.

Málsástæður stefnanda

6. Stefnandi byggir á því að mál sitt hafi ekki verið nægjanlega upplýst af hálfu stjórnvalda við ákvarðanatöku. Þá telur stefnandi að málsmeðferð stjórnvalda sé byggð á röngum og ófullnægjandi upplýsingum um málsatvik, sem leiða hefði átt til endurupptöku máls hans og ógildingu á fyrri ákvörðun stjórnvalda þegar lögð voru fram gögn til stuðnings því að hann væri ekki af pakistönskum uppruna. Stefnandi telur að framangreindar ákvarðanir stjórnvalda muni hafa óafturkræfar afleiðingar fyrir sig þar sem stjórnvöld hyggist endursenda hann til ríkis þar sem hann hafi enga réttarstöðu og þar sem hann hafi sætt alvarlegum og viðvarandi mannréttindabrotum.

7. Stefnandi byggir á því að ákvörðun Útlendingastofnunar 4. desember 2018 hafi verið haldin verulegum annmörkum sem leiða skuli til ógildingar. Ranglega hafi verið lagt til grundvallar að stefnandi sé af pakistönskum uppruna og hafi pakistanskt ríkisfang. Þá hafi þetta ekki verið leiðrétt með úrskurði kærunefndar um kæru stefnanda 21. febrúar eða með úrskurðum nefndarinnar 20. og 28. mars 2019. Í ákvörðun Útlendingastofnunar komi meðal annars fram að stefnandi sé hvorki flóttamaður né ríkisfangslaus og honum skuli synjað um alþjóðlega vernd á Íslandi með vísan til 37. gr. og 39. gr. útlendingalaga nr. 80/2016. Stefnandi telur að íslensk stjórnvöld geti því aðeins staðreynt að hann sé ekki flóttamaður eða ríkisfangslaus í skilningi 36. og 39. gr. útlendingalaga að þau hafi staðreynt lagaleg tengsl hans við það ríki sem þau byggja á að sé heimaríki hans. Þetta telur stefnandi grundvallarkröfu að flóttamannarétti. Enginn vafi megi leika á þessu við úrlausn máls enda geti það haft óafturkræfar afleiðingar. Íslensk stjórnvöld hafi ekki gætt að þessari skyldu í tilfelli stefnanda. Útlendingastofnun telji, gegn mótmælum stefnanda, að hann sé pakistanskur ríkisborgari þó stofnunin viðurkenni að vafi leiki á þjóðerni hans. Ákvörðun stofnunarinnar hafi grundvallast á mati sem meðal annars tiltaki að gögn málsins tengi stefnanda við Pakistan, útlit hans sé frábrugðið því sem algengt sé meðal Róhingja og að í frásögn hans gæti misræmis um nafn, fæðingardag og þjóðerni. Stefnandi telur stjórnvöld ekki hafa haft samband við pakistönsk stjórnvöld til að staðreyna upplýsingar frá honum um að hann sé ekki af pakistönsku þjóðerni og hafi ekki pakistanskt ríkisfang þrátt fyrir að hafa aflað samþykkis hans til að afla nefndra upplýsinga áður en ákvörðun var tekin í máli hans. Íslensk stjórnvöld hafi kosið að nýta þá heimild ekki og láta sér nægja að vísa til þess að stefnandi hafi verið ótrúverðugur. Þó stjórnvöld hafi ekki leitað til Pakistan hafi þau haft samband við stjórnvöld í [...], [...]og [...]þó augljóst sé að stjórnvöld í þessum löndum séu ekki til þess bær að staðreyna lagaleg tengsl stefnanda við Pakistan. Fyrsta tilraun til að staðreyna slík tengsl hafi verið þegar lögregla sótti um ferðaskírteini til pakistanskra stjórnvalda 26 mánuðum eftir að stefnandi kom til landsins. Beiðni stefnanda til lögreglu um upplýsingar um afdrif þeirrar umsóknar hafi ekki enn verið svarað. Stefnandi telur ljóst að ákvörðun Útlendingastofnunar hafi verið verulega ábótavant í skilningi rannsóknarreglunnar og að mat stofnunarinnar verði því ekki lagt til grundvallar mati á því hvorthann sé flóttamaður eða ríkisfangslaus einstaklingur í skilningi 37. og 39. gr. útlendingalaga. Rannsókn Útlendingastofnunar hafi ekki verið til þess fallin að tryggja að málið væri nægilega upplýst í skilningi 10. gr. stjórnsýslulaga þegar ákvörðun var tekin. Því sé ákvörðunin ógildanleg. Stefnandi telur jafnframt að það mat kærunefndar að hann sé hvorki flóttamaður né ríkisfangslaus, sem lagt var til grundvallar því hvort fella skyldi ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi, sé þversagnakennt og verulegum annmörkum háð og í andstöðu við 10 gr. stjórnsýslulaga með sama hætti og ákvörðun Útlendingastofnunar sjálfrar. Stefnandi telur að grundvallarforsenda fyrir staðfestingu á lagalegum tengslum hans við Pakistan hafi ekki verið fyrir hendi og því beri dómstólnum að ógilda ákvarðanir stjórnvalda í málinu.

8. Stefnandi vísar til þess að hann hafi leitað allra ráða til að eyða vafa um þjóðerni sitt og sýna fram á að ranglega hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að hann væri Pakistani og pakistanskur ríkisborgari. Hann hafi gengist undir arfgerðargreiningu á erfðaefni sínu hjá [...]. Staðfesting á því að stefnandi væri ekki pakistanskur að uppruna hafi borist 14. mars 2019. Þá staðfestingu hafi stefnandi lagt fyrir kærunefnd útlendingamála sem og gögn sem sýni fram áað pakistönsk lög heimili honum ekki að vera pakistanskur ríkisborgari. Stefnandi telur ljóst að með framlagningu gagna þessara hafi hann að minnsta kosti véfengt þá niðurstöðu stjórnvalda að hann sé af pakistönskum uppruna og leitt að því líkur að hann hafi ekki pakistanskt ríkisfang. Stefnandi telur að málið hafi samkvæmt framansögðu ekki verið nægjanlega upplýst er ákvörðun var tekin, að byggt hafi verið á röngum og ófullnægjandi upplýsingum og að upplýsingar þær sem hann aflaði um nefnd atriði hefðu átt að leiða til endurupptöku þess. Stefnandi telur að synjun stjórnvalda um alþjóðlega vernd verði að byggjast á réttum forsendum enda beri íslensk stjórnvöld ríka skyldu á grundvelli alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967 til að gæta að því að málsmeðferð þeirra sé í samræmi við þessar alþjóðlegu skuldbindingar. Með vísan til alls framangreinds telur stefnandi mikilvægt fyrir íslenskt réttarríki, réttaröryggi umsækjenda um alþjóðlega vernd ogí ljósi skuldbindinga íslenskra stjórnvalda að þjóðarrétti að ákvörðunin í máli hans verði dæmd ógild vegna alvarlegs brots á rannsóknarreglu.

9. Stefnandi byggir á því að við endurkomu til Pakistan bíði hans vanvirðandi og ómannúðleg meðferð án möguleika ábættri stöðu í bráð. Stjórnvöld hérlendis hafi ekki enn gengið úr skugga um að pakistönsk stjórnvöld muni samþykkja að taka aftur við honum og hann verði ekki áframsendur til annars ríkis. Af þessum ástæðum sé hætta á að endursending til Pakistan muni leiða til brota gegn 68. gr. stjórnarskrár Íslands nr. 33/1944 og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, sbr. 42. gr. útlendingalaga. Þá byggir stefnandi á því að hann muni eiga erfitt uppdráttar í Pakistan sökum alvarlegrar mismununar vegna uppruna og stöðu, bæði af hálfu almennings og stjórnvalda í Pakistan, í andstöðu við 14. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt byggir stefnandi á því að áframhaldandi dvöl hans hérlendis í eins konar stofufangelsi án réttinda og leiða til að bæta úr aðstæðum sínum feli í sér brot gegn framangreindum ákvæðum stjórnarskrár og mannréttindasáttmála.

10. Stefnandi byggir á því að umsókn hans hafi ekki fengið sambærilega meðferð og sambærileg mál í skilningi 11. gr. stjórnsýslulaga en honum hafi verið neitað um dvalarleyfi á grundvelli 18 mánaða reglunnar, sbr. 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Stefnandi hafi fengið lokaniðurstöðu í máli sínu eftir 23 mánaða málsmeðferð. Samkvæmt ákvæðinu skuli veita umsækjanda, sem ekki hafi fengið niðurstöðu innan 18 mánaða, dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða að uppfylltum skilyrðum a-, b-, c- og d-liða ákvæðisins. Stefnandi byggir á því að hann uppfylli skilyrði a- og c-liða ákvæðisins en að rökstuðningur nefndarinnar fyrir því að hann uppfylli ekki skilyrði b- og d-liða standist ekki kröfu jafnræðisreglu stjórnsýslulaga. Þannig hafi kærunefnd áður talið ástæðu til veitingar dvalarleyfis á grundvelli ákvæðisins þó skilyrði hefðu ekki öll verið talin uppfyllt, sbr. úrskurð hennar í máli nr. 100/2018. Þeirri afstöðu kærunefndar að stefnandi hafi ekki aðstoðað við úrlausn máls síns sé harðlega mótmælt en stefnandi bendir auk þess á að afstaða nefndarinnar í öðrum málum hafi verið að slík framganga kæmi ekki að sök. Stefnandi telur að í ljósi jafnræðisreglu, sbr. 11. gr. stjórnsýslulaga, beri kærunefnd að afgreiða mál hans með sambærilegum hætti og sambærileg mál. Gengið hafi verið gegn réttmætum væntingum stefnanda þar sem slíkt hafi ekki verið gert.

Málsástæður stefnda

11. Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn til stuðnings umsókn sinni til Útlendingastofnunar önnur en framburð sinn. Við meðferð máls beri stofnuninni að upplýsa mál nægjanlega áður en ákvörðun sé tekin, sbr. 2. mgr. 23. gr. útlendingalaga og 10. gr. stjórnsýslulaga. Við rannsókn málsins hafi Útlendingastofnun leitað upplýsinga um stöðu mála í Pakistan í tólf nánar tilgreindum skýrslum og gögnum, sem vísað sé til í ákvörðuninni. Þá sé í ákvörðuninni vísað til skyldu umsækjanda til að veita atbeina sinn til að upplýsa hver hann sé, sbr. 1. mgr. 14. gr. útlendingalaga. Auðkenni sé metið á grundvelli framlagðra gagna, svo sem skilríkja eða annarra upplýsinga, eða með mati á trúverðugleika frásagnar umsækjanda ef engin gögn sanna deili á honum. Umsækjandi hafi ekki lagt fram neitt sem gæti sannað á honum deili. Því hafi verið leyst úr auðkenni hans á grundvelli mats á trúverðugleika. Í þeim gögnum sem hafi verið aflað um stefnanda, og í frásögn hans, hafi gætt verulegs misræmis um nafn hans, fæðingardag, fæðingarstað og þjóðerni. Þar sem vafi hafi leikið um aldur stefnanda hafi hann verið boðaður í aldursgreiningu 10. maí 2017. Í aldursgreiningarskýrslu 22. maí 2017 komi fram að það sé mat tannlækna að stefnandi sé eldri en 18 ára og að uppgefinn aldur hans við komuna til landsins, 17 ár og þrír mánuðir, geti ekki staðist. Niðurstaðan sé byggð á sameiginlegu mati á sjúkrasögu, klínískri skoðun, aldursútreikningum og mati á röntgenmyndum.

12. Stefndi vísar til þess að stefnandi hafi ferðast til landsins undir nafninu B og kveðið fæðingarstað sinn vera [...]í Pakistan í hælisbeiðni [...]apríl 2017. Við leit að fingraförum stefnanda í Eurodac-gagnagrunninum sama dag hafi komið í ljós að fingraför hans hefðu verið skráð af yfirvöldum í [...]og [...]. Í svari [...]yfirvalda um viðtöku stefnanda 6. júní 2017 komi fram að fyrir stjórnvöldum þarlendis hafi stefnandi kveðið nafn sitt vera A, og hann væri fæddur [...], afganskur að þjóðerni. Í viðtölum hjá Útlendingastofnun hafi stefnandi sagst hafa verið í fangelsi og flóttamannabúðum bæði í [...]og [...]. Því hafi verið óskað eftir upplýsingum um dvöl hans og mögulegar umsóknir um alþjóðlega vernd í þessum löndum. Í svari [...]yfirvalda 27. ágúst 2018 komi fram að stefnandi hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd þarlendis 26. október 2016 án kennivottorða en undir nafninu A og sagst vera fæddur [...]í [...]í Afganistan. Í svari [...]yfirvalda 16. ágúst 2018 hafi fram komið að stefnandi hefði lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd þarlendis undir nafninu C og sagst vera fæddur [...], pakistanskur að þjóðerni.

13. Rannsókn Útlendingastofnunar hafi meðal annars beinst að Facebook-síðum stefnanda og vina hans. Í viðtali 29. ágúst 2018 hafi stefnandi verið spurður út í skjáskot af ljósmyndum af honum þar og hafi nokkurs ósamræmis gætt milli svara stefnanda og dagsetninga ljósmyndanna. Hvað varði þjóðerni stefnanda hafi hann sagst ekki vita hvaða ár foreldrar hans hefðu flust frá Mjanmar eða hvaða ættbálkum þau hefðu tilheyrt og að hann talaði ekki tungumál Róhingja. Hann hafi gefið óljósar og ótrúverðugar skýringar á því hvers vegna hann hefði ekki sagt [...], [...]og [...]yfirvöldum að hann væri frá Mjanmar. Þegar litið hafi verið með heildstæðum hætti til gagna málsins hafi það verið mat Útlendingastofnunar að fyrir hendi væri vafi um það hvað stefnandi héti, hver væri fæðingardagur hans, hver væri fæðingarstaður hans og hvert þjóðerni hans væri. Stefnandi hafi ekki gefið trúverðugar skýringar á misvísandi upplýs-ingum í gögnum málsins og framburði sínum þegar gætt hafi verið að andmælarétti hans. Í ljósi alls framangreinds hafi Útlendingastofnun talið framburð stefnanda um framangreint ótrúverðugan og að stefnandi hefði ítrekað, af ásetningi og gegn betri vitund sagt rangt til um aldur sinn í því augnamiði að villa um fyrir stjórnvöldum. Eftir rannsókn sína og skoðun á gögnum málsins hafi stofnunin ekki talið ástæðu til annars en að ætla að stefnandi væri frá Pakistan og með þarlent ríkisfang. Í skýrslu breska innan-ríkisráðuneytisins frá nóvember 2015 komi fram að ástand mannréttinda í Pakistan sé ekki það alvarlegt að flutningur til landsins brjóti gegn 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Tíðni dauðsfalla almennra borgara sé ekki slík að ástæða sé til að ætla að einstaklingur, sem búi á svæði sem sé undir áhrifum hryðjuverka- eða öfgatrúarhópa, sé í raunverulegri hættu sem ógni lífi hans eða limum. Við mat á því hvort hafa ætti samband við pakistönsk stjórnvöld til að staðreyna ríkisfang stefnanda hafi verið litið til þess að stefnandi hafi af ásetningi og gegn betri vitund sagt rangt til um aldur sinn í því augnamiði að villa um fyrir íslenskum stjórnvöldum. Þetta hafi stefnandi staðfest síðar í viðtali hjá kærunefnd útlendingamála 7. febrúar 2019, þar sem hann hafi kveðið fæðingardag sinn vera [...]. Einnig hafi verið litið til þess að stefnandi væri margsaga um nafn sitt og þjóðerni. Í ljósi þess að stofnunin hafi metið allar upplýsingar frá stefnanda ótrúverðugar hafi hún talið tilgangslaust að hafa samband við stjórnvöld í Pakistan.

14. Stefndi vísar til þess að Útlendingastofnun taldi allverulegt ósamræmi og óstöðugleika í frásögn stefnanda og skort á gögnum henni til stuðnings leiða til þess að frásögn hans af atburðum og ástæðum flótta síns væri nánast að öllu leyti ótrúverðug. Að mati stofnunarinnar hafi málsgögn ekki bent til þess að stefnandi hefði orðið fyrir ofsóknum af hálfu pakistanskra stjórnvalda eða ætti þær á hættu. Verði stefnandi fyrir ofbeldi í Pakistan beri gögn Útlendingastofnunar með sér að hann eigi kost á aðstoð og vernd yfirvalda. Þó fallist sé á að skilvirkni lögreglu og dómstóla í Pakistan sé ábótavant og spilling þarlendis talsverð hafi það verið mat Útlendingastofnunar, með vísan til tilgreindra áðurnefndra gagna, að ekki hafi verið sýnt fram á að stjórnvöld í Pakistan geti ekki eða vilji ekki veita stefnanda vernd gegn ofbeldi, meðal annars með því að ákæra og refsa fyrir athafnir sem feli í sér ofsóknir, sbr. c-lið 4. mgr. 38. gr. útlendingalaga. Að þessu virtu hafi niðurstaða stofnunarinnar verið að stefnandi ætti ekki á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingu eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu yrði hann sendur til heimalands síns. Ekki hafi, með tilliti til aðstæðna í Pakistan, verið talin raunhæf ástæða til að ætla að stefnandi yrði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum eða tilviljanakenndu ofbeldi, yrði honum gert að snúa aftur til heimalands síns. Að þessu virtu hafi það verið niðurstaða stofnunarinnar að stefnandi ætti ekki á hættu illa meðferð samkvæmt 2. mgr. 37. gr. útlendingalaga í heimalandi sínu og hafi henni því borið að synja um alþjóðlega vernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. útlendingalaga. Í ljósi niðurstöðu um trúverðugleika framburðar stefnanda og málsgagna hafi niðurstaða stofnunarinnar verið sú að stefnandi hefði ekki með rökstuddum hætti leitt líkur að því að hann væri ríkisfangslaus einstaklingur í skilningi 1. mgr. 39. gr. útlendingalaga. Að því virtu hafi það verið niðurstaða Útlendingarstofnunar að stefnandi sé ekki ríkisfangslaus. Þegar upplýsingar um heimaríki stefnanda, trúverðugleikamat og málsgögn hafi verið virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum stefnanda í heimaríki, hafi niðurstaðan verið sú að stefnandi hefði ekki sýnt fram á aðstæður sem næðu því alvarleikastigi að hann hefði ríka þörf á vernd, eins og kveðið sé á um í 1. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Stefnandi hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd hérlendis [...]apríl 2017 og því sé ljóst, þegar Útlendingastofnun hafi tekið ákvörðun í máli stefnanda, að hann hafi ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða, sbr. 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Með vísan til trúverðugleikamats hafi stefnandi ekki verið talinn uppfylla skilyrði fyrir dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt ákvæðinu þar sem vafi hafi leikið á því hver hann sé auk þess sem hann hafi ekki verið talinn hafa veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn málsins, sbr. b- og d-liði 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Að þessu virtu hafi það verið niðurstaða Útlendingastofnunar að synja bæri stefnanda um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt ákvæðum 74. gr. útlendingalaga. Þá hafi stofnunin talið að ákvæði 42. gr. laga um útlendinga stæði endursendingu til heimaríkis ekki í vegi.

15. Stefndi vísar til þess að eftir skoðun gagna málsins og með hliðsjón af mati á trúverðugleika stefnanda hafi kærunefnd útlendingamála ekkert talið fram komið í málinu sem gæfi tilefni til að draga í efa mat Útlendingastofnunar á þjóðerni stefnanda og því lagt til grundvallar að hann sé pakistanskur ríkisborgari. Að öðru leyti sé auðkenni hans óljóst. Kærunefnd útlendingamála hafi lagt mat á aðstæður í Pakistan, meðal annars með hliðsjón af 15 nánar tilgreindum skýrslum sem að framan eru nefndar. Kærunefnd hafi við mat sitt haft til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd. Þá hafi aðferðafræði trúverðugleikamats kærunefndar tekið mið af skýrslu sömu stofnunar og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat. Trúverðugleikamatið hafi verið byggt á viðtali stefnanda hjá kærunefnd, endurritum af viðtölum hans hjá Útlendingastofnun, öðrum gögnum málsins og upplýsingum um Pakistan. Í úrskurðinum sé tekið undir það með Útlendingastofnun að frásögn stefnanda hafi tekið breytingum meðan á meðferð máls hans hafi staðið. Misræmi hafi verið í frásögninni og hún stangast á við gögn frá búlgörskum, slóvenskum og dönskum stjórnvöldum. Þannig hafi stefnandi verið margsaga í ríkjunum sem hann hafi ferðast um varðandi uppruna, nafn og fæðingardag. Kærunefndin hafi metið það svo að stefnandi hefði ekki fært fram trúverðugar skýringar á misræminu og aðeins breytt frásögn sinni um aldur þegar fyrir hafi legið skýr gögn um að hann hefði sagt ósatt á fyrri stigum málsins hérlendis. Hann hafi engin gögn fært fram sem séu til þess fallin að styðja frásögn hans af aðstæðum sínum í Pakistan. Framangreint misræmi varði meginatriði frásagnar stefnanda, uppruna og ríkisfangsleysi. Vegna misræmisins og skorts á gögnum hafi kærunefndin talið frásögn stefnanda ótrúverðuga svo hún yrði ekki lögð til grundvallar í málinu. Þá hafi kærunefndin talið að gögn málsins bentu ekki til þess að stefnandi hefði orðið fyrir eða ætti á hættu ofsóknir í skilningi 1. mgr. 38. gr. útlendingalaga. Gögn um Pakistan bæru með sér að öryggisástand í heimahéraði stefnanda tryggði að, yrði stefnandi fyrir ofbeldi við endurkomu, ætti hann kost á aðstoð og vernd yfirvalda. Þó nefndin féllist á að veruleg spilling þrifist í heimaríki stefnanda og skilvirkni yfirvalda væri ábótavant væri talið, með vísan til margnefndra gagna, að ekki væri sýnt fram á að pakistönsk stjórnvöld gætu ekki eða vildu ekki veita stefnanda vernd gegn ofbeldi, meðal annars með því að ákæra eða refsa fyrir ofsóknir, sbr. c-lið 4. mgr. 38. gr. útlendingalaga.

16. Með vísan til framangreinds hafi niðurstaða kærunefndar verið sú að stefnandi hefði ekki með rökstuddum hætti leitt líkur að því að hann hefði ástæðuríkan ótta við ofsóknir í skilningi 1. mgr. 37. gr. útlendingalaga, sbr. 1. og 4. mgr. 38. gr. sömu laga. Því hafi kærunefnd talið ljóst að stefnandi uppfyllti ekki skilyrði 1. m gr. 37. gr. útlendingalaga fyrir viðurkenningu á stöðu flóttamanns hérlendis. Skýrslur og gögn bendi eindregið til þess að heimahérað stefnanda sé almennt talið öruggt. Ekkert bendi til þess að stefnandi væri í raunverulegri hættu á dauðarefsingu, pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu yrði hann sendur aftur þangað. Samkvæmt því sem ráðið verði af tiltækum gögnum stæði honum til boða vernd og aðstoð lögreglu í Pakistan, ef með þyrfti. Þannig falli aðstæður stefnanda ekki undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. útlendingalaga né séu skilyrði sömu málsgreinar fyrir viðurkenningu á stöðu flóttamanns hérlendis uppfyllt. Kærunefndin hafi þannig komist að þeirri niðurstöðu að þar sem stefnandi uppfyllti ekki skilyrði 1. eða 2. mgr. 37. gr. útlendingalaga ætti hann ekki rétt á alþjóðlegri vernd hérlendis, sbr. 40. gr. laga um útlendinga.

17. Stefndi vísar til þess varðandi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða eftir 1. mgr. 74. gr. laganna um útlendinga að með vísan til orðalags ákvæðisins og þess sem ráðið verði af lögskýringargögnum verði dvalarleyfi á grundvelli greinarinnar ekki veitt nema aðstæður og atvik nái tilteknu alvarleikastigi þegar mál sé virt í heild. Í athugasemdum við greinina í greinargerð með frumvarpi sem varð að lögum um útlendinga kom meðal annars fram að með almennum aðstæðum væri meðal annars vísað til alvarlegra aðstæðna í heimaríki og væri þar oft um að ræða viðvarandi mannréttindabrot eða að yfirvöld veittu þegnum sínum hvorki vernd gegn ofbeldisbrotum né glæpum. Á grundvelli fyrirliggjandi gagna, framburðar stefnanda og annarra gagna hefði það verið mat kærunefndar að stefnandi hefði ekki sýnt fram á slíkar aðstæður í heimaríki sínu. Þegar upplýsingar og gögn væru virt í heild væri niðurstaða kærunefndar að stefnandi hefði ekki sýnt fram á aðstæður sem næðu því alvarleikastigi að hann teldist hafa ríka þörf á vernd, sbr. 1. mgr. 74. gr. útlendingalaga, og því hefði nefndin fallist á það með Útlendingastofnun að aðstæður stefnanda væru ekki með þeim hætti að veita bæri honum dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Stefnandi hafi sótt um alþjóðlega vernd [...]apríl 2017 en úrskurður kærunefndar sé kveðinn upp 21. febrúar 2019, rúmum 22 mánuðum síðar. Stefnandi teljist því ekki hafa fengið niðurstöðu í máli sínu innan þeirra tímamarka sem getið sé í 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Eins og að framan greini hafi kærunefnd komist að þeirri niðurstöðu að auðkenni stefnanda sé óupplýst og hann hafi ekki veitt aðstoð við úrlausn málsins, ekki veitt viðhlítandi upplýsingar og skýringar á auðkenni sínu og uppruna og gefið rangar upplýsingar um aldur sinn, sem meðal annars hafi leitt til þess að tafir urðu á málsmeðferð meðan sérstök rannsókn fór fram á aldri hans, sbr. 3. mgr. 26. gr. og 113. gr. laga um útlendinga. Að mati kærunefndar hefðu því efnisskilyrði sem þetta varða samkvæmt b- og d-liðum 2. mgr.

74. gr. ekki verið uppfyllt. Samkvæmt 4. mgr. 74. gr. útlendingalaga sé heimilt þegar sérstaklega stendur á að víkja frá ákvæðum 3. mgr. sömu greinar um útilokun veitingar dvalarleyfis á grundvelli 2. mgr. Engin heimild sé hins vegar til að víkja frá 2. mgr. Þar sem stefnandi uppfylli ekki öll skilyrði 2. mgr. 74. gr. sé því óheimilt að veita honum dvalarleyfi á grundvelli málsgreinarinnar með vísan til tímalengdar málsmeðferðarinnar. Í ljósi niðurstöðu málsins væri ekki ástæða til að fjalla um það hvort útilokunarástæður í 3. mgr. 74. gr. væru fyrir hendi. Með vísan til framangreindrar umfjöllunar um heimaríki stefnanda hefði kærunefnd talið að aðstæður sem ákvæðið tæki til ættu ekki við í máli stefnanda og því stæði 42. gr. útlendingalaga ekki í vegi fyrir endursendingu stefnanda þangað.

18. Stefndi hafnar því að ákvarðanir Útlendingastofnunar og kærunefndar séu ólögmætar. Þá vísar stefndi til þess að stefnandi krefjist þess að úrskurður kærunefndar, sem staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar, verði felldur úr gildi en ekki að aðrir úrskurðir kærunefndar verði úr gildi felldir. Stefndi mótmælir því að brotið hafi verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga og mótmælir sömuleiðis öðrum athugasemdum stefnanda við ákvörðun Útlendingastofnunar í stefnu. Stefndi telur að niðurstöður Útlendingastofnunar og kærunefndar séu hvorki rangar né haldnar annmörkum eins og stefnandi byggir á. Því séu ekki skilyrði til að taka kröfur stefnanda til greina. Þá mótmælir stefndi því að ákvörðun Útlendingarstofnunar hafi verið ábótavant í skilningi rannsóknarreglu og að ekki hafi mátt leggja mat hennar til grundvallar í málinu. Að sama skapi mótmælir stefndi því að annmarkar hafi verið á úrskurði kærunefndar 21. febrúar 2019. Öllum sjónarmiðum stefnanda um það er mótmælt. Þá er því mótmælt að mat kærunefndar sé þversagnakennt og annmörkum háð og í andstöðu við 10. gr. stjórnsýslulaga. Stefndi telur að hvorki séu nein skilyrði til að ógilda ákvarðanir stjórnvalda í málinu né fallast á dómkröfur stefnanda. Stefndi ítrekar að stefnandi hafi ekki krafist þess í dómkröfum sínum að úrskurðir kærunefndar útlendingamála yrðu felldir úr gildi og það verði ekki gert með umfjöllun um þá í málsástæðukafla stefnu. Í báðum tilvikum hafi kröfu stefnanda verið hafnað. Stefndi mótmælir því að annmarkar hafi verið á úrskurðum þessum um frestun á réttaráhrifum og endurupptöku með vísan til rökstuðnings og sjónarmiða í þeim sjálfum. Stefndi mótmælir því að um vanrækslu hafi verið að ræða, að málið hafi ekki verið nægjanlega upplýst við ákvarðanatöku og að það sé byggt á röngum og ófullnægjandi upplýsingum. Stefndi mótmælir málsástæðum stefnanda á grundvelli 68. gr. stjórnarskrár Íslands og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og sömuleiðis því að umsókn stefnanda hafi ekki fengið sambærilega meðferð og önnur sambærileg mál í skilningi 11. gr. stjórnsýslulaga er stefnanda hafi verið neitað um dvalarleyfi á grundvelli hinnar svokölluðu átján mánaða reglu.

Niðurstaða

19. Eins og að framan er rakið kom stefnandi til landsins [...]apríl 2017 og sótti þá strax um alþjóðlega vernd. Útlendingastofnun synjaði umsókninni 21. september 2017 og úrskurðaði að stefnandi skyldi sendur til [...] á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærunefnd útlendingamála felldi úrskurð Útlendingastofnunar úr gildi 9. janúar 2018 og fól stofnuninni að taka mál stefnanda til efnismeðferðar. Útlendingastofnun úrskurðaði svo að nýju 4. desember 2018 og synjaði stefnanda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Stefnandi kærði þann úrskurð til kærunefndar útlendingamála 21. febrúar 2019 en hún staðfesti úrskurðinn 21. febrúar 2019. Beiðnum stefnanda um frestun á réttaráhrifum og um endurupptöku máls var hafnað af kærunefndinni með úrskurðum 20. og 28. mars 2019. Stefndi hefur frá því að úrskurður kærunefndar útlendingamála lá fyrir freistað þess að láta flytja stefnanda til Pakistan en af því hefur ekki orðið. Stefndi hefur ekki skýrt hvers vegna ekki hefur orðið af þessu eða lagt fram neinar upplýsingar um svör pakistanskra stjórnvalda við málaleitunum stefnda.

20. Í 37. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 kemur fram að flóttamaður í skilningi laganna geti verið útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands; eða sá sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur vegna slíkra atburða og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta hverfa aftur þangað. Þá kemur fram í lagaákvæðinu að það sé ekki forsenda þess að útlendingur teljist flóttamaður samkvæmt 1. eða 2. mgr. 37. gr. að útlendingurinn hafi fullnægt þeim skilyrðum sem þar koma fram þegar hann yfirgaf land sitt eða land þar sem hann hafði áður reglulegt aðsetur.

21. Í 39. gr. laga um útlendinga er tekið fram að ríkisfangslaus einstaklingur sé sá sem ekkert ríki telji til ríkisborgara sinna samkvæmt landslögum og að ríkisfangslaus einstaklingur sem staddur er hér á landi en telst ekki flóttamaður samkvæmt 37. gr. hafi sjálfstæðan rétt til alþjóðlegrar verndar á grundvelli ríkisfangsleysis síns að því tilskildu að hann sé ekki útilokaður frá því að geta notið réttarstöðu ríkisfangslauss einstaklings samkvæmt 41. gr. laganna. Í 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga kemur fram að heimilt sé að veita útlendingi sem sótt hefur um alþjóðlega vernd og ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða eftir að hann sótti fyrst um alþjóðlega vernd hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða að því tilskildu að skorið hafi verið úr um að hann uppfylli ekki skilyrði skv. 37. og 39. gr. Skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis í þeim tilvikum eru að: a. tekin hafi verið skýrsla af umsækjanda um alþjóðlega vernd, b. ekki leiki vafi á því hver umsækjandi er, c. ekki liggi fyrir ástæður sem geti leitt til brottvísunar umsækjanda, d. útlendingur hafi veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn máls.

22. Fyrir liggur að stefndi í máli þessu telur ekki ástæðu til að afla upplýsinga um stefnanda frá stjórnvöldum í Pakistan. Þannig hefur stefndi, í ljósi þess að Útlendingastofnun hefur metið allar upplýsingar frá stefnanda ótrúverðugar, talið tilgangslaust að hafa samband við stjórnvöld í Pakistan. Ljóst er að stefnandi hefur ekki getað sannað á sér deili. Með vísan til þess hefur stefndi leyst úr auðkenni hans á grundvelli mats á trúverðugleika og lagt til grundvallar að hann hafi pakistanskt ríkisfang. Stefnandi segist vera ríkisfangslaus og réttindalaus í ríkinu þar sem hann dvaldi lengstum, í Pakistan. Í því ljósi verður að virða honum til vorkunnar að geta ekki framvísað vegabréfi eða persónuskilríkjum. Alkunna er að þeir sem ástatt er fyrir með áþekkum hætti og á við um stefnanda geta þurft að beita ýmsum brögðum og umgangast sannleikann af sveigjanleika til að geta ferðast og komist til ríkja þar sem þeir telja sig hafa ástæðu til að geta vonast eftir að lifa mannsæmandi lífi. Fallast verður á að ekki sé unnt að leggja slíkum einstaklingi til lasts að þurfa að grípa til slíkra ósanninda til að forða sér úr óbærilegum aðstæðum eða geta komist á milli staða. Þrátt fyrir þetta verður að leggja til grundvallar að að íslenskum lögum verði slíkur einstaklingur að gera það sem í hans valdi stendur til að veita upplýsingar og aðstoð við úrlausn máls síns fyrir íslenskum stjórnvöldum ef hann vill fá réttarvernd hér á landi. Eins og mál þetta liggur fyrir hefur dómurinn afar takmarkaða möguleika til að endurskoða mat stefnda á trúverðugleika stefnanda. Í málinu liggja þó fyrir skriflegar samantektir þriggja viðtala sem starfsmenn Útlendingastofnunar tóku við stefnanda 27. júní 2017, 30. júlí 2018 og 29. ágúst 2018. Athygli vekur við lestur samantektanna að ítrekað virðist hafa orðið misskilningur milli stefnanda og starfsmanna stofnunarinnar vegna erfiðleika við túlkun. Ljóst er af gögnunum að stefnandi freistaði þess framanaf að leyna réttum aldri sínum og segjast yngri en hann er. Ekki virðist þó framar vafi á að fæðingardagur stefnanda sé [...]eins og fram kemur í gögnum og hann staðfesti í viðtali hjá kærunefnd útlendingamála. Margt af því sem misræmi virðist vera um í frásögn stefnanda í nefndum viðtölum virðist skýrast af viðleitni hans til að segjast yngri en hann er. Dómurinn telur á hinn bóginn að frásögn stefnanda að öðru leyti sé trúverðug og hann hafi verið staðfastur í þeirri frásögn sem bæði virðist koma heim og saman við þau fátæklegu gögn sem til staðar eru og þær fábrotnu rannsóknir sem þó hafa verið gerðar. Dómurinn getur því ekki fallist á þann málatilbúnað stefnda að stefnandi hafi verið margsaga um nafn sitt og þjóðerni. Skýringar stefnanda á notkun falskra nafna til að komast milli landa eru bæði trúverðugar og eðlilegar með tilliti til þeirrar aðstöðu sem hann var í á þeim tíma. Þá verður að sýna viðleitni stefnanda til að þykjast enn yngri en hann er skilning í ljósi þeirra reglna sem víðast hvar gilda varðandi möguleika útlendinga til að afla sér landvistarleyfis og í ljósi þeirra leiðbeininga sem hann virðist hafa fengið frá þeim sem taka sér fyrir hendur að leiðbeina eða smygla fólki milli landa.

23. Í málinu liggur fyrir afrit af brautskráningarvottorði frá pakistönskum skóla sem stefnandi lagði fram til hérlendra stjórnvalda. Ekkert er fram komið sem gefur ástæðu til að draga réttmæti vottorðsins í efa. Samkvæmt vottorðinu, sem gefið er út 10. janúar 2019 og virðist vottað af opinberum sýslunarmanni, lauk nemandinn A, sem fæddur er [...], námi við skólann í [...]. Í vottorðinu kemur fram að A þessi sé fæddur í Rakhine- héraði í Mjanmar. Í málinu liggur einnig fyrir yfirlýsing frá forstjóra [...]um arfgerðargreiningu á stefnanda þar sem fullyrt er að unnt sé að segja með vissu að hann sé ekki af pakistönskum uppruna. Ekkert er fram komið sem gefur ástæðu til að draga réttmæti nefndrar arfgerðargreiningar í efa.

24. Í ljósi framangreinds verður að mati dómsins að taka undir með stefnanda að mál hans hafi ekki verið nægjanlega upplýst af hálfu stjórnvalda við ákvarðanatöku, hvorki af hálfu Útlendingastofnunar né kærunefndar útlendingamála. Þá hefðu gögn til stuðnings því að stefnandi er ekki af pakistönskum uppruna átt að leiða til endurupptöku máls hans og ógildingar á fyrri ákvörðun stjórnvalda þegar þau komu fram. Sú afstaða stefnda að leitast ekki við að afla upplýsinga um stefnanda frá pakistönskum stjórnvöldum, sem ein eru bær til að votta um meint þarlent ríkisfang hans, er ekki í samræmi við skyldur stefnda samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga. Þá virðist heldur ekkert hafa staðið því í vegi að stefndi gæti fengið réttmæti framannefnds brautskráningarskírteinis stefnanda staðfest en ekkert er fram komið um að þess hafi verið freistað. Þetta stenst ekki heldur samkvæmt þeim skyldum sem á stefnda hvíla eftir 10. gr. stjórnsýslulaga.

25. Í ljósi framangreinds og með vísan til þess að fram hafa verið lögð í málinu gögn sem virðast sýna að samkvæmt þarlendum lögum geti stefnandi ekki fengið pakistanskt vegabréf, er ekki fallist á það með stefnda að fram hafi farið fullnægjandi rannsókn á því hvort stefnandi sé flóttamaður í skilningi útlendingalaga. Með tilliti til hins langa málsmeðferðartíma, sem stefnanda verður ekki um kennt nema að litlu leyti, þeirrar staðreyndar að stefnandi hefur dvalið hérlendis í meira en þrjú ár og þess að ekkert er fram komið um svör pakistanskra yfirvalda við beiðni íslensku lögreglunnar frá því á útmánuðum 2019 um ferðaleyfi til handa stefnanda til Pakistan eða svör sömu yfirvalda við umsókn stefnanda um vegabréf sem send var með aðstoð lögmanns hans fyrir milligöngu sendiráðs Pakistan í Osló er ekki fallist á það mat stefnda að stefnandi sé útilokaður frá því að eiga rétt á alþjóðlegri vernd samkvæmt 2. mgr. 74. gr. útlendingalaga. Í því sambandi telur dómurinn að úrslitum ráði að ekki hefur samkvæmt framansögðu verið úr því skorið með fullnægjandi hætti hvort stefnandi uppfylli skilyrði 39. gr. útlendingalaga og hitt, að telja verður í ljósi aðstæðna að stefnandi hafi veitt fullnægjandi atbeina að því að upplýsa mál sitt eftir því sem unnt er að ætlast til af honum með tilliti til stöðu hans og möguleika. Samkvæmt þessu verður fallist á dómkröfu stefnanda. Rétt þykir að málskostnaður milli aðila falli niður. Stefnandi hefur gjafsókn í málinu og þykir gjafsóknarkostnaður hæfilega ákveðinn eins og greinir í dómsorði. Af hálfu stefnanda flutti málið A-kvk-nf T-kvk-nf A-kvk-nf lögmaður. Af hálfu stefnda flutti málið Ó-kk-nf T-kk-nf lögmaður. Á-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð :

Úrskurður kærunefndar útlendingamála 21. febrúar 2019, sem staðfesti ákvörðun Útlendingastofnunar frá 4. desember 2018 um að synja umsókn stefnanda, A, um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á Íslandi, er felldur úr gildi. Málskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, A-kvk-ef T-kvk-ef A-kvk-ef, 2.000.000 króna