3/2018

Útdráttur

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist með ofbeldi að A og snúið hann niður þannig að hann féll í jörðina, haldið honum niðri og slegið hann með nánar tilgreindum afleiðingum. Ósannað þótti að þau högg sem S veitti A hefðu lent í höfði hans. Landsréttur taldi að S hefði ekki fært haldbær rök fyrir kröfu um sýknu með þeirri röksemd að með skipun eins dómara málsins í Landsrétti hefði verið brotið gegn rétti S til réttlátrar málsmeðferðar á grunni 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Refsing S var ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var S gert að greiða A skaða og miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 16. janúar 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. desember 2016 í málinu nr. S800/2016.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en að refsing verði þyngd. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað á báðum dómstigum. 3 Í greinargerð til Hæstaréttar 5. apríl 2017 krafðist ákærði aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að honum verði ekki gerð sérstök refsing og að því frágengnu að refsing verði milduð. Einnig gerir hann kröfu um að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð. Þá er gerð krafa um málsvarnarlaun sem greiðist úr ríkissjóði ásamt öðrum sakarkostnaði. Við upphaf aðalmeðferðar fyrir Landsrétti 15. maí 2018 var lögð fram bókun af hálfu ákærða þar sem fram kom frekari rökstuðningur fyrir kröfugerð hans.

4 Af hálfu brotaþola, A, er þess aðallega krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða honum 829.561 krónu með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði en til vara að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu verði staðfest. Þá krefst hann þess í báðum tilvikum að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um málskostnað til handa brotaþola en að auki er krafist málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Sönnunarfærsla

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu ákærði, brotaþoli og vitnið B skýrslur til viðbótar við skýrslur fyrir héraðsdómi og var sá framburður þeirra í öllum meginatriðum samhljóða því sem þau báru fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

5 Í framangreindri bókun ákærða kemur fram að hann telji að við skipun dómara við Landsrétt hafi verið brotið gegn 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrár Íslands og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Við flutning málsins fyrir Landsrétti benti verjandi ákærða á að fjórir af þeim 15 dómurum sem skipaðir hefðu verið í Landsrétt hefðu ekki verið á meðal þeirra 15 hæfustu sem um embættin sóttu að mati dómnefndar samkvæmt 4. gr. a laga nr. 15/1998 um dómstóla. Einn hinna fjögurra dómara skipi nú dóm í málinu en með hliðsjón af framangreindu verði ekki talið að hann sé með réttu handhafi dómsvalds. Við meðferð máls þessa sé því brotið gegn rétti ákærða til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi og því byggi sýknukrafa ákærða nú jafnframt á þeirri röksemd.

6 Hinn 10. febrúar 2017 auglýsti innanríkisráðuneytið laus til umsóknar embætti 15 dómara við Landsrétt með umsóknarfresti til 28. sama mánaðar. Dómnefnd samkvæmt 4. gr. a laga nr. 15/1998 um dómstóla skilaði dómsmálaráðherra umsögn um umsækjendur 19. maí 2017. Var það niðurstaða nefndarinnar að 15 umsækjendur sem nafngreindir voru í ályktunarorði umsagnarinnar væru hæfastir. Voru áðurgreindir fjórir dómarar ekki á meðal þeirra sem dómnefndin taldi hæfasta en þeir voru hins vegar taldir fullnægja almennum lagaskilyrðum til að hljóta skipun í embætti landsréttardómara.

7 Dómsmálaráðherra afhenti forseta Alþingis 29. maí 2017 bréf með tillögum sínum um hverja skyldi skipa dómara við Landsrétt. Þar kom fram að ráðherra hygðist, að fengnu samþykki Alþingis, sbr. 2. mgr. bráðabirgðaákvæðis IV í lögum nr. 50/2016 um dómstóla, leggja til við forseta Íslands að nánar tilgreindir 15 einstaklingar yrðu skipaðir dómarar við Landsrétt. Á meðal þeirra voru áðurgreindir fjórir umsækjendur sem ekki höfðu verið á lista dómnefndar yfir þá 15 hæfustu. Meirihluti stjórnskipunar og eftirlitsnefndar Alþingis gerði 31. maí 2017 tillögu til Alþingis um að þeir umsækjendur sem ráðherra hafði gert tillögu um í framangreindu bréfi yrðu skipaðir dómarar við Landsrétt.

8 Meirihluti Alþingis samþykkti tillögur dómsmálaráðherra um skipun dómara við Landsrétt í atkvæðagreiðslu sem fram fór 1. júní 2017 og voru tillögurnar ásamt skipunarbréfum í kjölfarið sendar forseta Íslands. Hinn 8. júní 2017 undirritaði hann skipunarbréf þeirra 15 dómara við Landsrétt sem dómsmálaráðherra hafði gert tillögu um og Alþingi samþykkt. Voru þeir skipaðir til að vera dómarar við Landsrétt frá og með 1. janúar 2018. Er skipun þeirra ótímabundin og hefur ekki verið haggað.

9 Ekki er ástæða til að draga á réttmætan hátt í efa að ákærði hafi fengið notið í Landsrétti réttlátrar meðferðar máls síns fyrir óháðum og óhlutdrægum dómendum, sbr. dóm Hæstaréttar 24. maí 2018 í málinu nr. 10/2018.

10 Með vísan til þess sem að framan greinir hefur ákærði ekki fært fram haldbær rök fyrir sýknukröfu sinni að þessu leyti.

11 Í ljósi framangreinds og forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæðis.

12 Á grundvelli refsiforsendna héraðsdóms er refsing ákærða ákveðin eins og í dómsorði greinir.

13 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað, einkaréttarkröfu og málskostnað í héraði verða staðfest. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola málskostnað fyrir Landsrétti, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála eins og nánar greinir í dómsorði.

14 Samkvæmt 237. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærði dæmdur til að greiða helming alls áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf J-kk-nf Á-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Héraðsdómur skal að öðru leyti vera óraskaður.

Ákærði greiði brotaþola, A, 180.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.