22/2020

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var S sakfelldur fyrir tilraun til manndráps með því að hafa ráðist á A með tveimur hnífum og stungið hann margsinnis í líkamann með þeim afleiðingum að hann hlaut fjölda alvarlegra áverka og var í yfirvofandi lífshættu er hann komst undir hendur lækna. Var brot hans talið varða við 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga. Málinu var áfrýjað af hálfu ákæruvaldsins til refsiþyngingar, en með dómi héraðsdóms hafði refsing S verið ákveðin fangelsi í sex ár. Landsréttur staðfesti sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæða. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að sannað þótti að S hefði sýnt einbeittan brotavilja við verknaðinn og að hending ein hefði ráðið því að ekki hlaust bani af. Var talið að atlagan hefði verið með þeim hætti að það hafi verið beinn ásetningur S að A biði bana af. Var því ekki talið að atvikum hefði verið þannig háttað að réttlætanlegt væri að dæma lægri refsingu á grundvelli 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga en ef um fullframið brot hefði verið að ræða. Með hliðsjón af 1., 2., 3., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þótti refsing S hæfilega ákveðin fangelsi í 10 ár. Þá var S gert að greiða A 2.500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 20. desember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Austurlands 28. nóvember 2019 í málinu nr. S[…]/2019.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst sýknu af sakargiftum um brot gegn 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og að brot hans verði heimfært undir 218. gr. laganna. Þá krefst hann þess að refsing verði milduð.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða honum skaða og miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. júlí 2019 til 10. október sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar ákvæðis hins áfrýjaða dóms um greiðslu skaða og miskabóta.

5 Ákærði og brotaþoli gáfu skýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti og staðfestu framburð sinn fyrir héraðsdómi. Gerði brotaþoli auk þess grein fyrir líðan sinni frá uppkvaðningu héraðsdóms.

Málsatvik

6 Með ákæru héraðssaksóknara 3. október 2019 var ákærða gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa ráðist á brotaþola, A, með tveimur hnífum og stungið hann margsinnis í líkamann með þeim afleiðingum að hann hafi hlotið fjölda alvarlegra áverka og verið í yfirvofandi lífshættu er hann komst undir hendur lækna. Var brot hans talið varða við 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga.

7 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir tilraun til manndráps samkvæmt 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga. Var honum gert að sæta fangelsi í sex ár að frádreginni gæsluvarðhaldsvist sem hann hafði sætt frá 11. júlí 2019 en auk þess var hann dæmdur til að greiða brotaþola miska og skaðabætur ásamt nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.

8 Ákæruvaldið áfrýjaði málinu í því skyni að fá refsingu ákærða þyngda. Er á því byggt af þess hálfu að refsing ákærða hafi í hinum áfrýjaða dómi verið ákveðin að mun of væg að teknu tilliti til ásetningsstigs hinnar refsiverðu háttsemi. Er á því byggt að ákærði hafi haft beinan ásetning til manndráps en refsing hans hafi ekki tekið mið af því.

9 Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing hans verði milduð. Byggir hann varnir sínar á því að ekki séu skilyrði til að fella háttsemi hans undir 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga. Hann fellst hins vegar á að skilyrði 218. gr. almennra hegningarlaga um líkamsárás séu uppfyllt. Byggir hann á því að brotaþoli hafi átt upptökin að líkamlegum átökum þeirra á milli og hann hafi „orðið skelkaður og viðbrögð hans […] markast af því“. Brotaþoli væri ógnvekjandi í framkomu auk þess sem hann væri virkur meðlimur í bardagafélagi. Ósannað sé hvað hefði gerst ef brotaþoli hefði ekki átt frumkvæði að því að ráðast á ákærða. Mótmælir hann því að hann hafi haft beinan ásetning til manndráps og vísar til þess að ekkert liggi fyrir um að hann hafi ætlað sér annað og meira en að ógna og hræða brotaþola. Loks væri óljóst hvort áverkar á brotaþola hafi verið lífshættulegir en framburður lækna um það væri ónákvæmur og misvísandi.

Niðurstaða

10 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir tilraun til manndráps, heimfærslu brots hans til refsiákvæða og sakarkostnað. Þá verður ákvæði dómsins um upptöku jafnframt staðfest.

11 Samkvæmt 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga má dæma lægri refsingu fyrir tilraun en mælt er um fullframin brot. Skal það einkum gert þegar ráða má af tilrauninni að brotamaðurinn sé ekki eins hættulegur og vilji hans ekki eins harðnaður og ætla má að sé um menn sem fullfremja slík brot. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á að sannað sé að ákærði hafi sýnt einbeittan brotavilja við verknaðinn. Eins og þar er nánar rakið liggur fyrir að ákærði fór frá heimili sínu með tvo hnífa að heimili brotaþola sem var í um 1,5 kílómetra fjarlægð þar sem hann réðst að honum með heiftúðlegum hætti. Veitti hann brotaþola þar fjölmörg stungusár og lét hann hnífana ekki frá sér fyrr en eftir að hann hafði árangurslaust veitt brotaþola eftirför er sá síðarnefndi náði að flýja undan honum að næsta húsi og fela sig. Upplýst er að ákærði var mjög ósáttur við sambandsslit sín við unnustu brotaþola og að hann hafði í aðdraganda árásarinnar haft í alvarlegum hótunum. Gögn málsins bera ótvírætt með sér að atlaga ákærða var lífshættuleg og réð hending því ein að ekki hlaust bani af. Þegar horft er til framangreinds verður lagt til grundvallar að atlagan hafi verið með þeim hætti að það hafi verið beinn ásetningur ákærða að brotaþoli biði bana af. Verður því ekki talið að atvik séu með þeim hætti að réttlætanlegt sé að dæma lægri refsingu á grundvelli 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga en ef um fullframið brot hefði verið að ræða. Með hliðsjón af 1., 2., 3., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 10 ár en til frádráttar komi gæsluvarðhald hans frá 11. júlí 2019.

12 Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um greiðslu bóta fyrir útlagðan kostnað er staðfest með vísan til forsendna. Með hliðsjón af alvarleika atlögunnar, fyrirliggjandi læknisvottorðum og vottorði sálfræðings um afleiðingar hennar eru miskabætur til brotaþola hæfilega ákveðnar 2.500.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

13 Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, allt eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 10 ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald hans frá 11. júlí 2019.

Ákærði greiði brotaþola, A, 2.681.666 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. júlí 2019 til 10. október sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.920.004 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 1.363.333 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, A-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 421.600 krónur.