725/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta farbanni á grundvelli 3. mgr., sbr. 1. mgr. 21. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar, sbr. 1. mgr. 100. gr., sbr. b-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í úrskurði Landsréttar kom fram að X væri eftirlýst samkvæmt norrænni handtökuskipun en í henni kæmi fram að X hefði sótt þrjú börn sín erlendis frá og ferðast með þau til Íslands gegn vilja föður barnanna sem færi með forsjá þeirra. Fyrir lægi að börnin dveldu enn hér á landi í trássi við vilja föður þeirra. Þá hefði X ekki afhent börnin til föður þeirra þrátt fyrir úrskurð Landsréttar 31. janúar 2023 um heimild föðurins til að fá börnin afhent með beinni aðfarargerð. Auk þess hefði X tekið börnin úr skóla í lengri tíma og dvalið með þau á óþekktum stöðum fjarri lögheimili þeirra. Var talið nægilega fram komið að hætta væri á því að X færi úr landi eða leyndist ellegar kæmi sér með öðrum hætti undan málsókn í sakamáli sem höfðað hafði verið á hendur henni erlendis. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. október 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. október 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta farbanni, en þó ekki lengur en til miðvikudagsins 29. nóvember 2023, kl. 16.

Kæruheimild er íl - lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Niðurstaða

4

Krafa sóknaraðila um farbann byggirá 3. mgr. 21. gr. laga nr. 51/2016 og 1. mgr. 100. gr., sbr. b-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 51/2016 skulu ákvæði laga nr. 88/2008 gilda eftir því sem við á, þegar annað er ekki tekið fram í lögunum.

5

Varnaraðili er eftirlýst samkvæmt norrænni handtökuskipun sem lögreglan í [...] í [...] gaf út 7. ágúst 2023. Handtökuskipunin var gefin út á grundvelli ákvörðunar Héraðsdóms [...] ( [...]) 31. júlí 2023. Í handtökuskipuninni kemur fram að varnaraðili sé grunuð um brot gegn [...] gr. [ erlendra] hegningarlaga með því að hafa, [...] 2022, sótt syni sína þrjá á [...]í [...]í [...]og ferðast með þá til Íslands þar sem þeir séu enn.

Frá þeim tíma hafi varnaraðili komið í veg fyrir að drengirnir geti verið með föður sínum, A, sem hafi með dómi áfrýjunardómstólsins í [...]( [...]) 10. október 2018 verið veitt forsjá drengjanna. Gefin var út ákæra á hendur varnaraðila 10. mars 2023. Er það mat [...]dómstólsins að miklar líkur séu á því að varnaraðili reyni að koma sér undan refsingu.

6

Ríkissaksóknari fól sóknaraðila 6. september 2023 að handtaka varnaraðila með vísan til 1. mgr. 20. gr. laga nr. 51/2016. Ríkissaksóknari taldi einnig nauðsynlegt að varnaraðila yrði gert að sæta farbanni.

7

Í dómaframkvæmd hefur verið lagt til grundvallar að heimilt sé að beita þvingunarráðstöfunum laganr. 88/2008 til að tryggja afhendingu á eftirlýstum manni á grundvelli handtökuskipunar samkvæmt lögum nr. 51/2016 með sams konar hætti og þegar sambærilegur verknaður sætir rannsókn og málsmeðferð hér á landi.

Forsenda þess erað verknaðurinn sem tilgreindur er í handtökuskipuninni geti leitt til afhendingar samkvæmt lögum nr. 51/2016.

8

Við mat á beiðni um gæsluvarðhald vegna norrænnar handtökuskipunar skal dómur leggja til grundvallar upplýsingar í handtökuskipuninni nema þær séu augljóslega rangar, sbr. 2. málslið 1. mgr. 21. gr. laga nr. 51/2016. Sama gildir við mat á beiðni um hvort beita skuli vægari þvingunarráðstöfunum á borð við farbann samkvæmt 100. gr. laga nr. 88/2008, sbr. til hliðsjónar úrskurði Landsréttar 20. september 2023 í máli nr. 658/2023 og 14. apríl 2023 í máli nr. 258/2023.

9

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður að leggja til grundvallar að upplýsingar í handtökuskipuninni um þau brot sem varnaraðili er grunuð um svari til þess að fullnægt sé þeim almennu skilyrðum farbanns að fram sé kominn rökstuddur grunur um að hún hafi gerst sek um háttsemi sem fangelsisrefsing er lögð við, sbr. 1. mgr. 100. gr. og 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Reynir þá á hvort fyrir hendi séu skilyrði b-liðar 1. mgr. 95. gr., um að ætla megi að varnaðaraðili muni reyna að komast úr landi eða leynast ellegar koma sér með öðrum hætti undan málsókn eða fullnustu refsingar.

10

Varnaraðili er íslenskur ríkisborgari og fluttist hingað til lands árið [...] eftir að hafa búið um [...] ára skeið í [...]. Sem fyrr segir byggist handtökuskipunin sem liggur til grundvallar kröfu sóknaraðila á því að varnaraðili skuli færð fyrir dóm til að svara til saka vegna ætlaðra brota hennar á framangreindum ákvæðum [erlendra] hegningarlaga.

11

Fyrir liggur að drengirnir dvelja enn hér á landií trássi við vilja föður þeirra sem fer einn með forsjá drengjanna samkvæmt dómi áfrýjunardómstóls í [...] frá 10. október 2018. Varnaraðili hefur ekki afhent drengina til föður þeirra þrátt fyrir úrskurð Landsréttar 31. janúar 2023 um heimild föðurins til að fá syni sína afhenta með beinni aðfarargerð. Þá kemur fram í gögnum málsins að varnaraðili hafi tekið drengina úr skóla í lengri tíma og dvalið með þá á óþekktum stöðum fjarri lögheimili þeirra.

12

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður að telja nægilega fram komið að hætta sé á því að varnaraðili fari úr landi eða leynist ellegar komi sér með öðrum hætti undan málsókn í því sakamáli sem höfðað hefur verið á hendur henni í [...]. Verður af þeim sökum fallist á að uppfyllt séu skilyrði til þess að varnaraðila verði gert að sæta farbanni samkvæmt 3. mgr., sbr. 1. mgr. 21. gr. laga nr. 51/2016 og 1. mgr. 100. gr., sbr. b-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.