688/2021

Útdráttur

Þ höfðaði mál gegn Í til heimtu bóta vegna starfsloka hans hjá Í. Í dómi Landsréttar kom fram að fyrir hefði legið sérstök úttekt, um stjórnsýslu, rekstur og fjármál Í, til grundvallar því mati bæjarstjóra að leggja starf Þ niður. Að mati Landsréttar yrði að líta svo á að niðurstaða bæjarstjóra hefði verið reist á viðhlítandi rannsókn á þeim valkostum sem fyrir hendi voru í því augnamiði að ná fram tiltekinni hagræðingu í rekstri Í. Það fjárhagslega markmið sem legið hefði til grundvallar þeirri ákvörðun að leggja starfið niður hefði verið málefnalegt, sbr. 64. gr. og 77. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011. Þá hefði mátt líta til mismunandi launasetningar starfsfólks til að ná fram hinu lögmæta markmiði. Með niðurlagningu á starfinu hefði ekki verið gengið lengra en nauðsyn bar til. Hvorki lægi því fyrir að með ákvörðuninni hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu, réttmætisreglu né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða að farið hefði verið í bága við jafnræðisreglu sem Þ bar fyrir sig. Var Í því sýknaður af kröfum Þ.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 10. nóvember 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vestfjarða 25. október 2021 í málinu nr. E- 9/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að stefnda verði gert að greiða honum 66.290.480 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. júní 2020 til 6. janúar 2021, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Mál þetta lýtur að lögmæti ákvörðunar bæjarstjóra stefnda um starfslok áfrýjanda sem honum var tilkynnt um á fundi 26. júní 2020. Í málinu liggur fyrir skjal, sem er dagsett sama dag, þar sem fram kemur að starf áfrýjanda sem yfirmaður eignasjóðs stefnda verði lagt niður 1. september 2020, auk þess sem þar er lýst rétti hans til biðlauna í 12 mánuði. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi lá sérstök úttekt, sem unnin var af HLH ráðgjöf, um stjórnsýslu, rekstur og fjármál stefnda, til grundvallar því mati bæjarstjóra að rétt væri að leggja starfið niður. Einn hluti úttektarinnar laut að ýmsum þáttum í starfsemi umhverfis- og eignasviðs stefnda en þar var lagt til að gripið yrði til ákveðinna aðgerða í þeim tilgangi að hagræða í rekstri stefnda. Meðal þeirra tillagna var að störf áfrýjanda og umsjónarmanns Fasteigna Ísafjarðarbæjar ehf. yrðu sameinuð.

5

Í héraðsdómi kemur fram að áfrýjandi hafi ekki leitað eftir því að ákvörðun bæjarstjóra yrði rökstudd skriflega og að ekki liggi fyrir önnur gögn um undirbúning þeirrar ákvörðunar að leggja starf áfrýjanda niður en framangreind úttekt. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti lagði stefndi aftur á móti fram Excel- skjal þar sem einstakar tillögur í úttektinni eru tilgreindar og þeim deilt niður á ábyrgðarsvið. Þar er einnig gert ráð fyrir að ritaður verði stuttur texti um það í hvaða farveg ætlunin sé að leggja einstakar tillögur. Ekkert er þar ritað um þá tillögu að sameina framangreind störf. Skjalið veitir því takmarkaðar upplýsingar um undirbúning þeirrar ákvörðunar bæjarstjóra að leggja starf áfrýjanda niður.

6

Samkvæmt 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012 skal stjórnvald skrá við meðferð máls, þar sem taka á ákvörðun um rétt eða skyldu manna, upplýsingar um málsatvik sem veittar eru munnlega eða viðkomandi fær vitneskju um með öðrum hætti, enda hafi þær þýðingu fyrir úrlausn máls og sé ekki að finna í öðrum gögnum þess. Sama á við um helstu ákvarðanir um meðferð máls og helstu forsendur ákvarðana, enda komi þær ekki fram í öðrum gögnum málsins. Ákvæði þetta gildir meðal annars við meðferð mála þar sem taka á ákvörðun um starfslok á vettvangi sveitarfélaga. Þótt misbrestur hafi orðið á skráningu upplýsinga að þessu leyti útilokar það aftur móti ekki að færa megi sönnur á atriði, sem þýðingu geta haft við mat á lögmæti slíkra ákvarðana, með skýrslugjöf fyrir dómi, sbr. dóm Hæstaréttar 15. janúar 2015 í máli nr. 377/2014.

7

Í aðilaskýrslu bæjarstjóra fyrir héraðsdómi lýsti hann forsendum ákvörðunar sinnar eins og gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Þar kemur fram að tilgangurinn hafi verið að hagræða í starfsmannahaldi á umhverfis- og eignasviði í samræmi við það sem fram kom í framangreindri úttekt. Ekki hafi verið talin þörf á starfsmanni til að gegna umræddu starfi og að vel hafi verið hægt að dreifa verkefnum hans þannig að sviðsstjóri tæki þau yfir og annaðist sjálfur eða fæli forstöðumönnum að annast þau.

Þá hafi launasetning áfrýjanda verið óeðlilega há og því hafi mátt ná fram töluverðum sparnaði með niðurlagningu starfsins. Ekki hafi verið talið ráðlegt að leggja í staðinn niður starf umsjónarmanns Fasteigna Ísafjarðarbæjar ehf., enda hefðu þá öll verkefni sem tilheyrðu því starfi hvílt á herðum sviðsstjóra og ekki unnt að fela öðrum að annast þau.

8

Lýsing bæjarstjóra á undirbúningi ákvörðunarinnar fær vissa stoð í vitnaskýrslu sviðsstjóra umhverfis- og eignasviðs sem einnig er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þótt sviðsstjórinn hafi talið ótímabært að leggja starf áfrýjanda niður gefur skýrslan til kynna að bæjarstjórinn hafi áður rætt við hann um þá tillögu sem fram kom í úttekt HLH ráðgjafar er laut að störfum á umhverfis- og eignasviði. Kvaðst sviðsstjórinn hafa reynt að verja sitt svið, þar á meðal starf áfrýjanda, en átt erfitt með það þar sem ekki hafi legið fyrir haldbær gögn um umfang starfans. Þá bar sviðsstjórinn á þann veg að ekki hafi verið unnt að fela áfrýjanda önnur störf á sviðinu.

9

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið verður að líta svo á að niðurstaða bæjarstjóra hafi verið reist á viðhlítandi rannsókn á þeim valkostum sem til staðar voru í því augnamiði að ná fram tiltekinni hagræðingu í rekstri stefnda. Það fjárhagslega markmið sem lá til grundvallar þeirri ákvörðun að leggja starfið niður var málefnalegt en um það má vísa til skyldu sveitarstjórna samkvæmt 64. gr. og 77. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011. Af þessu leiðir einnig að líta mátti til mismunandi launasetningar starfsfólks til að ná fram hinu lögmæta markmiði. Þá er staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með niðurlagningu á starfinu hafi ekki verið gengið lengra en nauðsyn bar til. Hvorki liggur því fyrir að með ákvörðuninni hafi verið brotið gegn rannsóknarreglu, réttmætisreglu né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar eða að farið hafi verið í bága við jafnræðisreglu sem áfrýjandi ber fyrir sig.

10

Þótt bæjarráð stefnda hafi á fundi 30. mars 2020, eftir að hafa hlýtt á kynningu á úttekt HLH ráðgjafar, falið bæjarstjóra að vinna málið áfram og leggja fyrir að nýju, fær það ekki breytt þeirri lögmæltu skipan semkveðið er á um í 56. gr. sveitarstjórnarlaga og 49. til 51. gr. samþykkta um stjórn Ísafjarðarbæjar og fundarsköp bæjarstjórnar. Draga verður þá ályktun af þessum ákvæðum að bæjarstjóri sé bær til að veita starfsfólki sveitarfélags, er gegnir störfum sem hann ræður í, lausn frá störfum. Aftur á móti er ekki fallist á að valdmörk að þessu leyti milli bæjarstjórnar og bæjarstjóra fari eftir reglum sem í gildi voru þegar ákveðið var í bæjarstjórn stefnda 16. ágúst 1984 að ráða áfrýjanda í starf yfirverkstjóra stefnda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 17. maí 2001 í máli nr. 25/2001.

11

Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

12

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður milli aðila fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.