311/2022

Útdráttur

R krafðist afsláttar eða skaðabóta vegna galla sem hún taldi vera á fasteign sem hún hafði keypt af H. Með hinum áfrýjaða dómi var H meðal annars gert að greiða R kostnað vegna viðgerðar á útveggjum hússins og bílskúrs. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ágreiningslaust væri að fjárkrafa samkvæmt stefnu hefði ekki tekið til slíks kostnaðar. Þá yrði ekki séð að R hefði leitast við að auka við fjárkröfu sína eftir að yfirmatsgerð lá fyrir, svo sem með því að höfða framhaldssök, og hefði H ekki samþykkt að krafa vegna þessa kæmist að í málinu. Með niðurstöðu hins áfrýjaða dóms var því farið út fyrir kröfugerð R í andstöðu við 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 17. maí 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 19. apríl 2022 í málinu nr. E- 902/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða henni 19.140.859 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. apríl 2021 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess aðallega „að kröfum áfrýjanda byggðum á matsliðum 1 og 2 í viðbótar yfirmatsgerð, að fjárhæð 1.024.091 krónur, að teknu tilliti til endurgreiðslu virðisaukaskatts, verði vísað frá héraðsdómi, en að dómur héraðsdóms um algera sýknu stefnda af öðrum kröfum áfrýjanda, verði staðfestur.“ Til vara krefst stefndi sýknu af kröfum áfrýjanda „byggðum á matsliðum 1 og 2 í viðbótar yfirmatsgerð og að dómur héraðsdóms um algera sýknu stefnda af öðrum kröfum áfrýjanda verði staðfestur.“ Að því frágengnu krefst stefndi staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá er krafist málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í málinu er deilt um hvort áfrýjandi eigi rétt á afslætti eða skaðabótum vegna galla á fasteign sem hún keypti af stefnda með kaupsamningi 9. apríl 2019. Áður en málið var höfðað var, að kröfu áfrýjanda, dómkvaddur maður til að leggja mat á hvort fasteignin væri haldin göllum og kostnað við úrbætur. Matsgerð lá fyrir 23. febrúar 2021 og er fjárkrafa áfrýjanda reist á henni, auk þess sem krafist er bóta vegna óbeins tjóns. Samkvæmt héraðsdómsstefnu er krafan greind í níu liði sem taka til kostnaðar við úrbætur vegna drens, múrhúðar útitrappa, myglu í þakvirki, glugga í fjórum herbergjum, myglu í herbergjum á svefnherbergisgangi, leka eða raka í veggjum undir glugga við svalir í stofu, raka og myglu í kjallara, auk kostnaðar sem rakinn er til þess að húsnæðið hafi verið óíbúðarhæft og kostnaðar vegna leigu á húsnæði meðan á viðgerðum stæði. Með matsbeiðni var jafnframt óskað mats á því hvort þörf væri á úrbótum vegna sprungna í útveggjum fasteignarinnar og útveggjum bílskúrs.

Matsmaður taldi ekki þörf á aðgerðum vegna þessa og mat ekki kostnað við slíkt.

5

Undir rekstri málsins í héraði óskaði stefndi eftir dómkvaðningu yfirmatsmanna til að leggja mat á tiltekna þætti sem matsmaður hafði talið kalla á úrbætur. Áfrýjandi óskaði eftir því að yfirmatsmenn legðu jafnframt mat á hvort þörf væri á úrbótum vegna sprungna í útveggjum hússins og frágangs á útveggjum bílskúrs. Samkvæmt yfirmatsgerð 7. október 2021 var meðal annars talin þörf á aðgerðum vegna sprungna á austur- og suðausturvegg hússins, sem og vegna útveggja bílskúrs, og var metinn kostnaður vegna þessa.

6

Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að stefnda bæri að greiða áfrýjanda 89.745 krónur vegna kostnaðar við úrbætur á útitröppum, enda kæmi fram í söluyfirliti að stefndi myndi annast slíka viðgerð fyrir afhendingu eignarinnar. Þá var vísað til þess að samkvæmt yfirmatsgerð væri nauðsynlegt að gera við sprungur í steypu á austur- og suðausturvegg hússins, sem og á útvegg bílskúrs. Að virtu eignarhlutfalli áfrýjanda næmi kostnaður vegna þessa 1.024.091 krónu að teknu tilliti til endurgreiðslu virðisaukaskatts. Vísað var til þess að stefndi hefði ekki gert athugasemdir við niðurstöðu yfirmats að þessu leyti og kæmi „nefnd kostnaðarkrafa því til úrlausnar dómsins að því leyti sem hún fellur innan stefnufjárhæðar.“

Samkvæmt þessu tók héraðsdómur til efnislegrar úrlausnar hvort stefnda bæri að greiða áfrýjanda bætur vegna kostnaðar við viðgerð á útveggjum hússins og bílskúrs.

Komist var að þeirri niðurstöðu að veittar hefðu verið rangar upplýsingar um múrviðgerðir í söluyfirliti og að stefndi bæri ábyrgð á þessum kostnaði. Ekki var fallist á kröfu áfrýjanda að öðru leyti og var stefnda gert að greiða henni 1.113.836 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Tekur kröfugerð áfrýjanda fyrir Landsrétti til þess að fallist verði á niðurstöðu héraðsdóms að þessu leyti.

7

Fyrir Landsrétti hefur stefndi vakið athygli á því að kröfur vegna úrbóta á útveggjum hússins og bílskúrs hafi hvorki verið hafðar uppi í stefnu né undir rekstri málsins í héraði. Stefndi hafi ekki komið að vörnum vegna þessa og hafi ekki verið heimilt að gera honum að greiða áfrýjanda bætur á þessum grunni.

8

Kröfugerð í einkamálum er í meginatriðum háð vilja aðila og ráðstafa þeir með henni sakarefni máls. Ráða aðilarnir samkvæmt þessu hvort mál verður höfðað, úr hvaða kröfum verður leyst og á hvaða röksemdum, sönnunargögnum og staðreyndum úrslit máls velta. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála má dómari almennt ekki fara út fyrir kröfur aðila í dómi nema með samþykki þeirra en aðilarnir geta einhliða fallið frá kröfum sínum eða dregið úr þeim.

9

Svo sem áður greinir hefur áfrýjandi reist málatilbúnað sinn á því að fasteignin sé haldin tilteknum göllum og tekur fjárkrafa hennar mið af kostnaði við að bæta úr þeim, auk þess sem krafist er bóta vegna óbeins tjóns. Ágreiningslaust er að fjárkrafa samkvæmt héraðsdómsstefnu tók ekki til kostnaðar vegna viðgerðar á útveggjum hússins og bílskúrs. Þá verður ekki séð að áfrýjandi hafi leitast við að auka við fjárkröfu sína eftir að yfirmatsgerð lá fyrir, svo sem með því að höfða framhaldssök samkvæmt 29. gr. laga nr. 91/1991. Að sama skapi hefur stefndi ekki samþykkt að krafa vegna þessa komist að í málinu, en við munnlegan málflutning fyrir Landsrétti áréttaði lögmaður stefnda að breyting á kröfu áfrýjanda hefði ekki komið til umræðu við flutning málsins fyrir héraðsdómi.

10

Samkvæmt því sem að framan er rakið var með niðurstöðu hins áfrýjaða dóms farið út fyrir kröfugerð áfrýjanda í andstöðu við 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991. Vegna þessa annmarka verður ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

11

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.