43/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í tvö skipti á tilteknu tímabili káfað á kynfærum barnungrar dóttur sinnar, utanklæða. Refsing X var ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða hennar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var X gert að greiða dóttur sinni miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 23. nóvember 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti

2 . janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr.

76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma . Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykja víkur […] 2017 í málinu nr. S

[…]

/201

7 .

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfu ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi. Hann krefst þess til vara að refsing verði milduð og hún skilorðsbundin að öllu leyti, enn fremur að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en að því frágengnu að hann verði sýknaður af kröfunni eða fjárhæð hennar lækkuð verulega.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. júní 2015 til 23. júlí 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún þess að ákvæði hins áfrýjaða dóms um miskabætur til hennar verði staðfest.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa þrisvar sinnum í stofu á heimili sínu á tímabilinu febrúar til maí 2015 káfað utanklæða á kynfærum brotaþola, en ósannað var talið að hann hefði snert kynfæri hennar innanklæða eins og ákært er fyrir. Ákæruvaldið unir niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða eins og að framan greinir og sýknu hans af öðrum og þriðja lið ákæru.

6 Ákærði kom fyrir Landsrétt og gaf skýrslu. Þá var horft og hlýtt á skýrslu brotaþola í Barnahúsi og hlýtt á skýrslur sem systir hennar og móðir gáfu fyrir héraðsdómi. Loks var hlýtt á skýrslu D fyrir héraðsdómi, en hún er vinkona móður brotaþola.

7 Brotaþoli gaf skýrslu á dómþingi sem háð var í Barnahúsi 2. júlí 2015. Þar lýsti hún því skýrlega með orðum og látbragði að ákærði hefði nuddað kynfæri hennar. Hefði hann gert það oft.

8 Móðir brotaþola gaf skýrslu hjá lögreglu 10. júní 2015 og á ný fyrir héraðsdómi við aðalmeðferð málsins. Við skýrslugjöf hjá lögreglu sagði hún að sér liði mjög illa en þá voru liðnar um sex vikur frá því að hún fór af heimilinu með dætur sínar […]. Skýrsla móður brotaþola hjá lögreglu er brotakennd. Á einum stað í skýrslu sinni kvað hún ákærða hafa tvisvar verið með hendurnar í klofi brotaþola. Síðar kvaðst hún hafa séð ákærða með hendurnar í klofi brotaþola, tvívegis á meðan þau dvöldu […] og einu sinni hér á landi. Fyrir héraðsdómi bar hún um tilvik þegar brotaþoli hefði sagt henni að ákærði hefði komið til hennar og nuddað á henni kynfærin en hún sjálf þóst vera sofandi. Þá kvaðst vitnið einnig hafa séð hann gera þetta bæði […] og eins eftir að þau komu til Íslands. Hér á landi hafi þetta verið tvisvar eða þrisvar sinnum í svefnherbergi brotaþola, einu sinni eða tvisvar sinnum í hjónaherberginu og einu sinni eða tvisvar í stofunni. Hún kvaðst þó ekki muna nákvæmlega hve oft hún hafi séð þetta. Atvikinu í svefnherberginu lýsti hún svo að hún hefði orðið þess vör að ákærði var farinn úr rúmi þeirra um klukkan þrjú um nótt. Þá hefði hún fundið hann í rúminu hjá brotaþola og hefði tekið af þeim sængina. Hún hefði þá séð að hann var með höndina á kynfærum hennar. Atvikinu í stofunni lýsti hún þannig að hann hefði legið við hlið brotaþola með hendurnar á kynfærum hennar.

9 Systir brotaþola gaf skýrslu í Barnahúsi 2. júlí 2015. Hún lýsti þar atviki þegar hún kom að ákærða sofandi þar sem brotaþoli lá við hliðina á honum og hönd hans var á kynfærum hennar. Systirin gaf síðan skýrslu á ný við aðalmeðferð málsins í héraði. Þar bar hún afdráttarlaust að hún hefði séð að ákærði hefði haft hendur á kynfærum brotaþola og hann hreyft hendurnar. Þau hafi þá legið í sófanum á heimili þeirra […].

10 Í skýrslu vitnisins D við aðalmeðferð málsins í héraði kom fram að hún hefði tekið eftir því að dætur ákærða væru ekki alveg í jafnvægi og að þær reyndu að fela sig fyrir ákærða. Hún sagði að brotaþoli hefði sagt að ákærði hefði verið að leika leik sem henni líkaði ekki. Hefði brotaþoli sýnt henni með höndum kynferðislegar hreyfingar sem ákærði hefði viðhaft þegar hann horfði á naktar konur í sjónvarpi. Hún hefði ekki sagt sér beint að ákærði hefði snert hana, en sýnt á dúkku að hann hefði sett fingur í klof. Henni hefði ekki verið ljóst hvort þessi atvik hefðu gerst eftir að fjölskyldan kom hingað til lands eða á meðan hún dvaldi […].

11 Ákærði hefur staðfastlega neitað sök, bæði fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti kvaðst hann telja að sakargiftir á hendur sér væru samantekin ráð þeirra mæðgna um að koma höggi á hann og útiloka hann frá umgengni við dætur sínar.

Niðurstaða

12 Ákærði byggir á því að verknaðarlýsing 1. liðar ákæru sé ekki nægilega skýr um fjölda tilvika. Ekki nægi að lýsa fjölda tilvika sem ákært er fyrir með orðunum „fleiri skipti“. Þá sé ákært fyrir káf innanklæða, en með hinum áfrýjaða dómi hafi verið sakfellt fyrir káf utanklæða.

13 Með hinum tilvitnuðu orðum er í ákæru byggt á því að fjöldi tilvika sé óviss. Viðlíka verknaðarlýsing hefur verið talin fullnægja skilyrðum cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. og 1. mgr. 180. gr. sömu laga, meðal annars í dómum Hæstaréttar 5. febrúar 2015 í máli nr. 513/2014 og 22. október 2009 í máli nr. 259/2009. Þá er í verknaðarlýsingu ákæru lýst broti gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga og sakfellt fyrir það brot með hinum áfrýjaða dómi þótt ekki teldist sannað að ákærði hefði káfað innanklæða á brotaþola.

14 Skýrsla brotaþola í Barnahúsi er trúverðug þótt hún sé brotakennd, enda er um að ræða framburð stúlku sem var nýorðin […] ára þegar skýrslan var tekin. Framburður systur brotaþola fyrir héraðsdómi er skýr um eitt tilvik þar sem hún kveðst hafa séð ákærða setja hönd á kynfæri brotaþola í stofu á heimili þeirra og er það að nokkru í samræmi við skýrslu hennar í Barnahúsi. Móðir brotaþola bar hjá lögreglu að hún hefði einu sinni séð ákærða með hendurnar á kynfærum brotaþola hér á landi. Fyrir héraðsdómi kvaðst hún hafa séð þetta í nokkur skipti, en lýsti þó aðeins tveimur tilvikum nánar, öðru í stofunni og hinu í svefnherbergi. Með framburði brotaþola og skýrslu móður hennar og systur er hins vegar sannað að ákærði hafi einu sinni káfað á kynfærum stúlkunnar þegar þau voru í stofunni á heimili þeirra. Ekki verður af framburði móður og systur brotaþola ráðið hvort atvik þau sem þær segja hafa gerst í stofunni séu aðgreind tilvik. Jafnframt er sannað með framburði brotaþola og móður hennar að ákærði hafi káfað á kynfærum hennar öðru sinni í svefnherbergi brotaþola. Með vísan til þessa verður ekki fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að fram sé komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi í þremur tilvikum gerst sekur um að káfa á kynfærum dóttur sinnar. Þessi tvö brot sem dómurinn telur sönnuð hafa verið framin á tímabilinu frá 29. janúar 2015, þegar […], til 1. maí sama ár, er mæðgurnar munu hafa flutt […]. Brotin eru réttilega heimfærð til 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.

15 Ákærði hefur ekki áður sætt refsingum. Brot hans eru alvarleg og beindust að barnungri dóttur hans. Við ákvörðun refsingar ber að líta til 5. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Rannsókn máls þessa hófst 6. júní 2015 er lögreglu barst bréf barnaverndarnefndar Reykjavíkur. Var tekin skýrsla af móður brotaþola 10. sama mánaðar og af brotaþola og systur hennar í Barnahúsi 2. júlí sama ár. Hinn 11. júlí 2016 höfðu öll rannsóknargögn borist lögreglu en bótakröfur voru lagðar fram 19. ágúst sama ár. Ákæra var gefin út 12. júní 2017. Málsmeðferð hefur því tafist að óþörfu og hefur þessi töf ekki verið skýrð. Í ljósi framangreinds er refsing ákærða ákveðin fangelsi í níu mánuði sem verður skilorðsbundin að hluta eins og í dómsorði greinir.

16 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest ákvæði hans um miskabætur til handa brotaþola.

17 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest. Með vísan til 1. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008 skal greiða áfrýjunarkostnað úr ríkissjóði. Málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns brotaþola eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í níu mánuði. Fresta skal fullnustu sex mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta til brotaþola, A, og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun L-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.054.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, V-kvk-ef V-kvk-ef, 450.000 krónur.