703/2022

Útdráttur

Á var ákærður samkvæmt tveimur ákærum fyrir vopnalagabrot. Annars vegar fyrir stórfellt vopnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum á heimili sínu hlaðna skammbyssu, mikinn fjölda skotvopna, skotvopnahluta og skotfæra í ólæstum geymslugámi á landareign sinni og í tveimur bifreiðum mikinn fjölda skotvopna, skotvopnahluta og skotfæra, auk efnis til samsetningar skotfæra, án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu munanna í aðskildum og læstum hirslum. Þá var ákærða gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum óskráða boga og skotvopn sem skráð voru á aðra aðila án þess að hafa tilkynnt lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerðar eða hafa skriflega lánsheimild frá eigendum. Hins vegar fyrir að hafa haft í vörslum sínum í bifreið sem stóð ólæst og mannlaus hlaðna haglabyssu með fjórum haglaskotum í skotgeymi, án lánsheimildar og án þess að hafa gilt skotvopnaleyfi. Í dómi Landsréttar var rakið að Á hafi meðal annars í fyrri ákæru málsins verið gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum skotvopn sem voru skráð á aðra án þess að hafa tilkynnt lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerðar eða haft skriflega lánsheimild.

Sú háttsemi var byggð á reglugerðarákvæði sem átti sér enga stoð í vopnalögum og fól því ekki í sér gilda refsiheimild og var Á því sýknaður af þeim sakargiftum. Staðfest var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða fyrir stórfellt vopnalagabrot með því að hafa vanrækt að tryggja á fullnægjandi hátt vörslu 94 skotvopna, sjö skotvopnahluta og 34.253 skotfæra og geyma þau í aðskildum og læstum hirslum. Varðandi síðari ákæruna var Á sýknaður af þeim hluta ákærunnar er laut að því að hann hafi haft umrætt skotvopn í vörslum sínum án lánsheimildar en að öðru leyti var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða staðfest með vísan til forsendna. Með hliðsjón af 1. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga var refsing Á ákveðin fangelsi í 6 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. nóvember 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 4. maí 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 10. október 2022 í málinu nr. S- 481/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða samkvæmt ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 2. nóvember 2021 og að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru sama lögreglustjóra 15. mars 2022. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing hans verði milduð.

4

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu ákærði og dómkvaddur matsmaður, A byssusmiður, viðbótarskýrslur, auk þess sem spiluð var upptaka úr búkmyndavél lögreglu af vettvangi við [...] 15. nóvember 2021.

Niðurstaða

5

Mál þetta var höfðað á hendur ákærða með tveimur ákærum lögreglustjórans á Norðurlandi eystra. Með fyrri ákærunni 2. nóvember 2021 var ákærða gefið að sök stórfellt vopnalagabrot með því að hafa 2. febrúar 2020 haft í vörslum sínum á heimili sínu að [...] hlaðna skammbyssu, og sama dag og einnig 18. sama mánaðar, verið með í vörslum sínum á heimilinu, í ólæstum geymslugámi á landareign sinni og í tveimur bifreiðum, mikinn fjölda skotvopna, skotvopnahluta og skotfæra, auk efnis til samsetningar skotfæra, án þess að tryggja viðeigandi og áskilda geymslu munanna í aðskildum og læstum hirslum. Þá var ákærða í sömu ákæru gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum óskráða boga og skotvopn sem skráð voru á aðra aðila án þess að hafa tilkynnt lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerðar eða hafa skriflega lánsheimild frá eigendum skotvopnanna. Var háttsemin í ákæru talin varða við 1. og 2. mgr. 23. gr. og f-lið 2. mgr. 30. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998 og nánar tilgreind ákvæði reglugerðarnr. 787/1998 um skotvopn, skotfæri o. fl.

6

Samkvæmt síðari ákærunni 15. mars 2022 var ákærða gefið að sök vopnalagabrot með því að hafa 15. nóvember 2021 haft í vörslum sínum í bifreið sem stóð ólæst og mannlaus fyrir utan [...], hlaðna Remington haglabyssu með fjórum haglaskotum í skotgeymi, án lánsheimildar og án þess að hafa gilt skotvopnaleyfi, en skotvopnaleyfi ákærða hafði verið afturkallað tímabundið með ákvörðun lögreglustjóra 10. febrúar 2020. Var háttsemin talin varða við 1. og 2. mgr. 20. gr., 1. mgr. 21. gr. og 1. og 2. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga, sbr. og tilgreind ákvæði reglugerðar nr.

7

Um málsatvik er vísað til þess sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram er upphaf málsins að rekja til afskipta lögreglu af ákærða og húsleitar á heimili hans 2. og 18. febrúar 2020 en leitað var í íbúðarhúsi og tveimur bifreiðum og geymslugámi á landareign hans. Ákærði er meindýraeyðir og mun nota skotvopn við þann starfa, auk þess sem hann fæst við viðgerðir á skotvopnum og hefur söfnun þeirra að áhugamáli. Í málinu liggja fyrir skýrslur lögreglu um skotvopn, skotvopnahluta, skotfæri og aðra muni sem fundust við leit og umbúnað þeirra. Þá liggja fyrir ljósmyndir og myndupptökur sem sýna aðstæður á vettvangi, auk þess sem lögreglumenn sem komu að leitinni gáfu skýrslur fyrir héraðsdómi. Með hliðsjón af framangreindum gögnum leikur ekki vafi á því að varsla ákærða á skotvopnum og munum þeim tengdum var óforsvaranleg og að þau voru aðgengileg óviðkomandi aðilum á heimili hans og fyrrgreindum geymslustöðum. Með ákvörðun lögreglustjóra 10. febrúar 2020, sem birt var ákærða 18. sama mánaðar, var afturkallað til bráðabirgða skotvopnaleyfi hans ásamt ýmsum leyfum því tengdu. Þann 15. nóvember 2021 höfðu lögreglumenn svo afskipti af ákærða utan við verslun við [...] en hann reyndist þá vera með hlaðna haglabyssu í bifreið sinni þrátt fyrir að vera sviptur skotvopnaleyfi.

8

Í ákærunni 2. nóvember 2021 er því lýst að ákærði hafi haft í vörslum sínum samtals 157 skotvopn, skotvopnahluti og önnur vopn og 34.253 skotfæri en upptalning í ákæru byggði á tilgreiningu í skrá lögreglu um muni sem lagt var hald á við húsleit, svo sem að framan greinir. Undir rannsókn málsins var dómkvaddur matsmaður fenginn til að yfirfara þau vopn og skotfæri sem um ræðir. Í fylgigögnum með matsgerð og framburði hins dómkvadda manns fyrir héraðsdómi kom fram að 31 skotvopnanna hefðu verið gerð varanlega óvirk. Með hliðsjón af því var það niðurstaða hins áfrýjaða dóms að þau teldust ekki vopn í skilningi 2. mgr. 1. gr. vopnalaga. Með vísan til skýrslu matsmannsins fyrir héraðsdómi var jafnframt lagt til grundvallar að fallbyssa, sem tilgreind er í ákæru, væri verkfæri ætlað til snjóflóðavarna og því undanskilið gildissviði laganna, sbr. b-lið 2. mgr. 3. gr. vopnalaga. Þá var talið að ekki hefði verið sýnt fram á að ákærða hefði samkvæmt f-lið 2. mgr. 30. gr. laganna verið óheimilt að hafa í vörslum sínum fjóra boga, sem einnig var vísað til í ákæru. Var ákærði því sýknaður af sakargiftum hvað þessa muni varðaði. Ákæruvaldið unir þeirri niðurstöðu og kemur hún því ekki til endurskoðunar hér fyrir dómi.

9

Svo sem að framan greinir var ákærða í sömu ákæru meðal annars gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum skotvopn sem skráð voru á aðra án þess að hafa tilkynnt lögreglu um móttöku skotvopna til viðgerðar eða haft skriflega lánsheimild frá eigendum skotvopnanna. Sú háttsemi var í ákæru talin varða við 35. gr. reglugerðar nr. 787/1998, sem sett er með heimild í 40. gr. vopnalaga, en í 4. mgr. þeirrar greinar kemur fram aðsé skotvopn afhent til viðgerðar eða sölu skuli það gert með skriflegri lánsheimild og skuli viðgerðar- eða söluaðili senda lögreglustjóra tilkynningu um móttöku og afhendingu vopna. Framangreint reglugerðarákvæði á sér enga stoð í vopnalögum og felur því ekki í sér gilda refsiheimild, sbr. 1. mgr. 1. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ber því að sýkna ákærða af sakargiftum að þessu leyti.

10

Samkvæmt 1. mgr. 23. gr. vopnalaga skal eigandi eða vörsluaðili skotvopns og skotfæra ábyrgjast vörslu þeirra með þeim hætti að óviðkomandi aðili nái ekki til þeirra. Í 2. mgr. sömu greinar kemur fram að þegar skotvopn og skotfæri eru ekki í notkun skuli skotvopn annars vegar og skotfæri hins vegar geymd í aðskildum og læstum hirslum. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laganna gilda ákvæði þeirra um einstaka hluta tækja sem tilgreind eru í 1. mgr. greinarinnar. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 16/1998 er sérstaklega tekið fram að þetta eigi við um einstaka hluta skotvopna. Með vísan til þessa og forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir þá háttsemi að hafa vanrækt að tryggja á fullnægjandi hátt vörslu 94 skotvopna, sjö skotvopnahluta og 34.253 skotfæra og geyma þau í aðskildum og læstum hirslum. Varðar brot hans við 1. og 2. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga.

11

Hvað sakargiftir samkvæmt síðari ákærunni 15. mars 2022 varðar bar ákærði fyrir héraðsdómi að hann hefði haft skotvopnið sem um ræðir til viðgerðar og hefði hann verið í þann mund að skila því til eiganda þess er lögregla hafði afskipti af honum í umrætt sinn. Ákærði áréttaði frásögn sína fyrir Landsrétti en hún fær jafnframt stoð í framburði vitnisins J sem kvaðst fyrir héraðsdómi vera eigandi byssunnar en ákærði hefði haft hana til viðgerðar. Verður lagt til grundvallar að svo hafi verið. Þegar af þeirri ástæðu verður ákærði sýknaður af þeim hluta ákæru er lýtur að því að hann hafi haft skotvopnið í vörslum sínum án lánsheimildar.

12

Að öðru leyti verður niðurstaða héraðsdóms hvað síðari ákæruna varðar staðfest með vísan til forsendna. Varða brot þau sem ákærði er samkvæmt því sakfelldur fyrir við 1. og 2. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga.

13

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hefur ákærði tvívegis áður hlotið refsidóma fyrir brot gegn vopnalögum og vörðuðu bæði málin vanrækslu hans við að tryggja á fullnægjandi hátt vörslu skotvopna og skotfæra. Með brotum þeim sem ákærði er nú sakfelldur fyrir hefur hann enn sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi í þessu efni. Þá var brot samkvæmt ákærunni 2. nóvember 2021 stórfellt í skilningi 1. mgr. 36. gr. vopnalaga. Samkvæmt framangreindu og með hliðsjón af 1. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuðien rétt þykir að hún verði bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

14

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað. Ákærða verður gert að greiða ¾ hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða í heild að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, Á-kk-nf L-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dómsins að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði ¾ hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild nemur 956.476 krónum, en ¼ hluti hans greiðist úr ríkissjóði. Þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, I-kk-ef V-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 903.960 krónur.