526/2019

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var A sakfelld fyrir umferðarlagabrot, akstur án ökuréttinda, akstur undir áhrifum ávana og fíkniefna, ölvunarakstur og vopnalagabrot og var dæmd til fangelsisvistar, ævilangrar ökuréttindasviptingar og upptöku á fíkniefnum, hnífum, sverðum, bareflum, og piparúða. Í dómi Landsréttar var sakfelling A staðfest í öllum ákæruliðum. Með hliðsjón af 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga var meðal annars dæmt eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að fyrrgreindur dómur féll. Þar sem hluti háttseminnar sem A var sakfelld fyrir í héraðsdómi var ekki lengur refsiverður var fangelsisvist hennar stytt til samræmis og var henni jafnframt gert að greiða sekt vegna þeirra brota sem varða nú einungis sektum. Þá voru ákvæði um sviptingu ökuréttar, upptöku eigna og sakarkostnað óröskuð.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 2. júlí 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 31. maí 2019 í málinu nr. S189/2019.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3 Ákærða krefst þess að refsing verði milduð.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi játaði ákærða þau brot sem henni voru gefin að sök með tveimur ákærum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefnum 5. mars og 20. maí 2019. Var farið með málið sem játningarmál samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá samþykkti ákærða upptöku á vopnum að undanskildum fjórum „spánarsverðum“ í 1. lið ákærunnar sem gefin var út 5. mars 2019. Héraðsdómari féllst á upptökukröfuna eins og hún var sett fram í ákæru og unir ákærða þeirri niðurstöðu.

Niðurstaða

5 Með hinum áfrýjaða dómi var talið sannað með játningu ákærðu og öðrum gögnum málsins að hún væri sek um þá háttsemi sem henni var gefin að sök.Var ákærðu gert að sæta refsingu í tvö ár og níu mánuði. Með dóminum var tekinn upp skilorðshluti dóms Héraðsdóms Reykjavíkur frá 24. maí 2017 þar sem ákærða var dæmd í tveggja ára fangelsi, hvar af 22 mánuðir voru skilorðsbundnir. Þau brot sem ákærða var sakfelld fyrir í liðum 14 í ákæru 5. mars 2019 voru framin fyrir uppkvaðningu framangreinds dóms og var ákærðu dæmdur hegningarauki hvað þau brot varðaði, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með öðrum brotum sínum hafði ákærða að mati héraðsdóms rofið skilorð dómsins frá 24. maí 2017 og var því skilorðshluti dómsins tekinn upp og ákærðu gerð refsing í einu lagi, sbr. 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga.

6 Brot ákærðu, þar á meðal brot á þágildandi umferðarlögum nr. 50/1987, voru réttilega heimfærð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi. Ný umferðarlög nr. 77/2019 tóku gildi eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms. Í samræmi við ákvæði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga verður nú dæmt um háttsemi ákærðu eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi þeirra verknaða sem ákærðu eru gefnir að sök og um refsingu, að því gefnu að hin nýju ákvæði séu henni í hag eða inntak þeirra hið sama og áður gildandi refsiákvæða.

7 Ákvæði 3. mgr. 7. gr. núgildandi umferðarlaga er nákvæmar orðað en 1. mgr. 5. gr. eldri umferðarlaga, en sú breyting hefur ekki þýðingu varðandi refsinæmi þeirrar háttsemi ákærðu, samkvæmt 8. lið ákæru 5. mars 2019, að virða ekki biðskyldu. Brot gegn 7. gr. núgildandi umferðarlaga varðar aftur á móti aðeins sektum, sbr. 94. gr. þeirra laga, í stað sekta eða fangelsisrefsingar áður, sbr. 1. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga. Verður framangreint brot ákærðu því heimfært til 3. mgr. 7. gr. núgildandi umferðarlaga en henni ekki gerð fangelsisrefsing vegna brotsins, sbr. 94. gr. þeirra laga.

8 Ákvæði 2. mgr. 37. gr. eldri umferðarlaga sem nú er í 3. mgr. 37. gr. laganna er einnig nákvæmar orðað en áður án þess að sú breyting hafi þýðingu í málinu. Þá er 5. mgr. 37. gr. núgildandi umferðarlaga samhljóða 4. mgr. 37. gr. eldri umferðarlaga. Varðar þetta 1. lið í ákæru 20. maí 2019 og 9. lið í ákæru 5. mars 2019 og verða hraðakstursbrot ákærðu samkvæmt þeim ákæruliðum heimfærð til 3. mgr. 37. gr. núgildandi umferðarlaga. Jafnframt verða hraðakstursbrot ákærðu í ákæruliðum 6 og 7 í ákæru 5. mars 2019 heimfærð til 3., sbr. 5. mgr. 37. gr. núgildandi umferðarlaga.

9 Ákvæði 3. mgr. 80. gr. núgildandi umferðarlaga um hættulegan umbúnað farms er efnislega samhljóða ákvæði 3. mgr. 73. gr. eldri umferðarlaga sem háttsemi ákærðu samkvæmt 5. lið ákæru 5. mars 2019 er heimfærð til. Þá er brot gegn 1. mgr. 47. gr. a eldri umferðarlaga samkvæmt ákærulið 8 í ákæru 5. mars 2019, réttilega heimfært til 1. mgr. 57. gr. núgildandi umferðarlaga. Brot gegn 3. mgr. 80. gr. og 1. mgr. 57. gr. núgildandi umferðarlaga varða aftur á móti aðeins sektum, sbr. 94. gr. þeirra laga, og verður ákærðu því ekki gerð fangelsisrefsing vegna þeirra.

10 Þá eru brot ákærðu gagnvart 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga samkvæmt ákæruliðum 13 í ákæru 20. maí 2019 og ákæruliðum 315 í ákæru 5. mars sama ár nú réttilega heimfærð til 1. mgr. 58. gr. núgildandi umferðarlaga.

11 Eftir 1. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga er óheimilt að stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef ökumaður er undir áhrifum áfengis. Eru ákvæði 2. og 3. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga efnislega samhljóða 2. og 3. mgr. 45. gr. eldri umferðarlaga að því leyti sem hér skiptir máli. Vínandamagn ákærðu í blóði var í ákæruliðum 3, 8, 10 og 13 í ákæru 5. mars 2019 yfir 0,5 prómillum og hið sama á við um ákærulið 2 í ákæru 20. maí sama ár. Fyrrgreind brot eru því réttilega heimfærð til 1., sbr. 2. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga. Vínandamagn í blóði ákærðu samkvæmt 3. lið í ákæru 19. maí 2019 mældist 1,93 prómill og er brotið því réttilega heimfært til 1., sbr. 3. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga.

12 Ákvæði 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga er efnislega samhljóða 1. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að því leyti sem hér skiptir máli, en til þess er að líta að brot samkvæmt ákæruliðum 3, 5, 8 og 1013 í ákæru 5. mars 2019 og ákærulið 2 í ákæru 20. maí 2019 voru staðreynd með mælingu í blóði ákærðu. Það á þó ekki við um 3. lið í ákæru 20. maí 2019 þar sem tetrahýdrókannabínólsýra mældist einungis í þvagi ákærðu. Með 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga voru gerðar þær breytingar á 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að ökumaður telst nú aðeins undir áhrifum ávana og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana og fíkniefni eða lyf samkvæmt 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., finnast í blóði hans en samkvæmt eldra ákvæðinu nægði að slík efni fyndust í blóði eða þvagi hans. Samkvæmt ákvæðinu telst ökumaður ekki lengur óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana og fíkniefni mælast einungis í þvagi. Líta verður svo á að þessi breyting á umferðarlögum beri vitni um breytt mat löggjafans á refsinæmi verknaðarins. Er því rétt með vísan til lokamálsliðar 1. mgr. og 2. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga að refsing ákærðu vegna þessa verknaðar falli niður, enda hefur refsing samkvæmt hinum áfrýjaða dómi ekki komið til framkvæmdar. Hefur þessi verknaður ákærðu því ekki áhrif á refsingu sem henni verður gerð í þessu máli fyrir önnur brot. Hins vegar mældist vínandi í blóði ákærðu við sama tækifæri sem jafnframt er ákært fyrir í sama ákærulið og verður henni því gerð refsing fyrir það.

13 Með nýjum umferðarlögum var XIII. kafli eldri umferðarlaga um fébætur og vátryggingu felldur á brott samhliða því að 1. janúar 2020 tóku gildi ný lög um ökutækjatryggingar nr. 30/2019. Í þeim lögum er ekki að finna refsiákvæði. Verður ákærðu því ekki gerð refsing fyrir brot gegn 1. mgr. 93. gr. eldri umferðarlaga, samkvæmt ákæruliðum 5 og 8 í ákæru 5. mars 2019.

14 Samkvæmt hinum áfrýjaða dómi var kveðinn upp dómur Héraðsdóms Reykjavíkur yfir ákærðu 24. maí 2017 sem kvað á um að ákærða skyldi sæta fangelsi í tvö ár og að 22 mánuðir refsingarinnar væru skilorðsbundnir til tveggja ára. Þar var reynslulausn ákærðu jafnframt dæmd upp og ákærðu gerð refsing í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Brot ákærðu eftir ákæruliðum 14 í ákæru 5. mars 2019 voru framin fyrir uppkvaðningu fyrrgreinds dóms og var ákærðu dæmdur hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga vegna þeirra brota. Þá var talið að með öðrum brotum sínum hefði ákærða rofið skilorð fyrrgreinds dóms. Var skilorðsbundinn hluti dómsins frá 24. maí 2017 tekinn upp og ákærðu gerð refsing í einu lagi eftir 77. gr. almennra hegningarlaga.

15 Samkvæmt sakavottorði ákærðu var henni meðal annars gerð refsing fyrir brot gegn 1. sbr. 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga með dómi 10. júní 2008. Ákærða gekkst auk þess undir viðurlagaákvörðun 22. desember 2011 og var dæmd 24. maí 2017 meðal annars vegna brota gegn sama ákvæði. Með vísan til dómvenju verður refsing ákærðu nú fyrir að aka undir áhrifum ávana og fíkniefna og áfengis ákveðin líkt og henni hafi þrívegis áður verið gerð refsing fyrir slík brot frá og með árinu 2008.

16 Í 3. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga segir að ef dæmt er í einu lagi fyrir tvö eða fleiri brot, er annað eða sum varða fangelsi en hin sektum, sé heimilt að dæma sektir samhliða fangelsi. Sú háttsemi ákærðu að virða ekki biðskyldu, nota farsíma við akstur og aka með hættulegan umbúnað farms, sem nú verður heimfærð til 3. mgr. 7. gr., 1. mgr. 57. gr. og 3. mgr. 80. gr. núgildandi umferðarlaga, varðar sem fyrr greinir nú aðeins sektum samkvæmt 94. gr. laganna. Önnur þau umferðarlagabrot sem ákærðu eru gefin að sök varða hins vegar sektum eða fangelsi samkvæmt 95. gr. núgildandi umferðarlaga og sama gildir um brot ákærðu gegn vopnalögum nr. 16/1998, sbr. 1. mgr. 36. gr. laganna. Brot ákærðu sem í ákæru var heimfært til 1. mgr. 93. gr. eldri umferðarlaga er nú jafnframt refsilaust og verður ákærðu ekki gerð refsing vegna þess. Verður tekið tillit til þessara atriða við ákvörðun refsingar.

17 Sá dráttur sem varð á málinu á rannsóknarstigi gefur ekki tilefni til lækkunar eða skilorðsbindingar refsingar, en til þess er að líta að um fjölmörg brot er að ræða sem framin voru yfir langan tíma.

18 Með vísan til alls framangreinds en jafnframt til þeirra röksemda sem fram koma í héraðsdómi og að teknu tilliti til 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og átta mánuði. Að auki verður ákærða dæmd til greiðslu fésektar sem verður ákveðin 20.000 krónur með hliðsjón af 98. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 8. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga um fullkomna samlagningu sekta. Um vararefsingu fer eins og í dómsorði segir. Þá er staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar, upptöku eigna og sakarkostnað.

19 Ákærða verður dæmd til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, A-kvk-nf K-kvk-nf U-kvk-nf, sæti fangelsi í tvö ár og átta mánuði.

Ákærða greiði 20.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæti ella fangelsi í tvo daga.

Ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar, upptöku eigna og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærða greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 356.729 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 316.200 krónur.