60/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að leiða fimm nafngreind vitni fyrir dóm til skýrslugjafar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að gjalda yrði varhug við því að takmarka meginreglu 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um forræði aðila á sönnunarfærslu og skýra ákvæði 3. mgr. 46. gr. sömu laga með hliðsjón af því. Ætla mætti að fyrrgreind vitni gætu borið um atvik málsins og yrði ekki talið fyrir fram bersýnilegt að vætti þeirra væri tilgangslaust fyrir úrslit þess. Var því fallist á kröfu A um að leiða vitnin í málinu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. janúar 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 19. febrúar 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. janúar 2021 í málinu nr. E- [...]/2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að fá að leiða fyrir dóm sem vitni við aðalmeðferð málsins B, C, D, E-x-þgf F. Kæruheimild er í b-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála. 2

Sóknaraðili krefst þess að fyrrgreind krafa hennar verði tekin til greina. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Í máli þessu leitar sóknaraðili eftir því að fá felldan úr gildi úrskurð endurupptökunefndar [...] 2017 um að hafna beiðni hennar um endurupptöku hæstaréttarmáls nr. [...] sem dæmt var í Hæstarétti Íslands [...]. Sóknaraðili segist byggja kröfu sína á því að ákvörðun endurupptökunefndar um að synja henni um endurupptöku sé slíkum verulegum annmörkum háð að ógildingu varði „samkvæmt skráðum og óskráðum meginreglum stjórnsýsluréttarins.“ Segir sóknaraðili að með ákvörðun sinni hafi endurupptökunefndin brotið gegn „öryggisreglum stjórnsýsluréttarins, þar á meðal rannsóknarreglunni og andmælareglunni, auk þess sem jafnræðis var ekki gætt. Þá gætti nefndin ekki nægilega að lögmætisreglunni, reglunni um málefnaleg sjónarmið, meðalhóf og skyldu til rökstuðnings“ en allt þetta leiði til þess að ógilda verði ákvörðunina enda hafi nefndin ranglega synjað beiðni sóknaraðila um endurupptöku. Rekur sóknaraðili síðan atvik og málsástæður á tæplega 30 síðum og lýkur þeirri umfjöllun með því að segja að „slíkir annmarkar [séu] á afgreiðslu endurupptökunefndar að niðurstaðan fæst ekki staðist stjórnsýslulög, meginreglur stjórnsýsluréttarins, skilyrði endurupptöku skv. 228. gr. sakamálalaga og grundvallarréttindi [sóknaraðila].“

5

Samkvæmt framansögðu byggir sóknaraðili ekki einvörðungu á því að endurupptökunefnd hafi ekki farið að reglum stjórnsýslulaga við uppkvaðningu úrskurðarins heldur einnig og ekki síður á því að skilyrði 228. gr. laga nr. 88/2008 hafi verið uppfyllt, þar með talið að skilyrði c-liðar um að „verulegar líkur eru leiddar að því að sönnunargögn sem færð voru fram í máli hafi verið rangt metin svo að áhrif hafi haft á niðurstöðu þess“. Endurupptökunefnd hafi af þeim sökum borið að heimila endurupptöku málsins.

6

Ákvæði laga nr. 91/1991 eru meðal annars reist á þeirri meginreglu að aðilar hafi í einkamáli, hvor eða hver fyrir sitt leyti, forræði á sönnunarfærslu og leggi fram sönnunargögn, sem þeir ýmist hafa þegar undir höndum eða afla frá öðrum undir rekstri málsins, sbr. 1. mgr. 46. gr. laganna. Aðili getur meðal annars krafist atbeina þriðja manns við sönnunarfærslu undir rekstri máls með því að fá hann fyrir dóm til að gefa skýrslu sem vitni. Verður í ljósi framangreindrar meginreglu um forræði aðila á sönnunarfærslu að gjalda varhug við því að takmarka þennan rétt aðila. Ákvæði 3. mgr. 46. gr. laganna um að dómari geti meinað aðila um sönnunarfærslu er þannig undantekning frá meginreglunni og ber að skýra hana með hliðsjón af því.

7

Þau vitni sem um ræðir komu að rannsókn þess máls sem sóknaraðili leitast við að fá endurupptekið. Samkvæmt því má ætla að þau geti borið um atvik málsins og verður ekki fyrirfram talið að bersýnilegt sé að vætti þeirra verði tilgangslaust fyrir úrslit málsins, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Afstaða verður fyrst tekin til þess við efnisúrlausn héraðsdóms hvort umbeðnar skýrslur geti haft þar áhrif. Verður jafnframt, eins og mál þetta liggur fyrir, ekki talið skipta máli þótt hluti vitnanna hafi áður gefið skýrslu í sérstöku vitnamáli. Samkvæmt framansögðu verður fallist á kröfu sóknaraðila um umbeðna sönnunarfærslu.

8

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Heimilt er að leiða B, C, D, E og F sem vitni í máli þessu.

Varnaraðilar, íslenska ríkið og ríkissaksóknari, greiði sameiginlega sóknaraðila, A, 350.000 krónur í kærumálskostnað.