427/2021

Útdráttur

A krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hjá VÍ hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hún æfði sig í að skeiðleggja hest í gegnum opna reiðhöll og datt af baki eftir að hestur hennar beygði skyndilega til hliðar þegar út var komið. Byggði A á því að slysið mætti rekja til vanbúnaðar og hættulegra aðstæðna í reiðhöllinni þar sem starfsfólk B hafði vanrækt að setja upp línur fyrir æfinguna til að afmarka svokallaða niðurhægingarbraut fyrir framan dyrnar þar sem knapar komu á hestum sínum út úr höllinni, oft á mikilli ferð. VÍ hf. krafðist aðallega sýknu af kröfum A en til vara að sök yrði skipt og reisti kröfur sínar á því að um óhappatilvik hefði verið að ræða, og/eða að atvikið væri að rekja til aðgæsluleysis A sjálfrar. Auk þess hefði ekki verið um skipulagða æfingu hjá B að ræða og því gæti B ekki borið ábyrgð á tjóni A. Í dómi héraðsdóms var talið að búast hefði mátt við því að hesturinn brygðist við eins og hann gerði og að slysið hefði ekki orðið ef línur hefðu verið settar upp til að hægja á ferð hestsins þegar út var komið.

Slysið mætti þannig rekja til gáleysis starfsfólks B og var bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hjá VÍ hf. því viðurkennd. Í dómi Landsréttar var rakið að af gögnum málsins mætti ráða að æfingin hefðiverið skipulögð af B vegna móts á vegum B sem halda skyldi í reiðhöllinni tveimur dögum síðar. Þá væri ljóst að sama þörf væri á því að afmarka niðurhægingarbraut fyrir utan húsið við æfingar á flugskeiði í gegnum reiðhöllina og í keppni í sömu grein við sömu aðstæður. Á hinn bóginn var litið til þess að A, sem væri menntaður reiðkennari og tamningamaður, hefði þrátt fyrir vitneskju sína um að engin niðurhægingarbraut væri fyrir utan reiðhöllina tekið þá áhættu að leggja hest sinn á flugskeið við áðurgreindar aðstæður og skyldi hún því bera tjón sitt sjálf að ¼ hluta. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var viðurkenndur réttur A til greiðslu að ¾ hlutum úr ábyrgðatryggingu B hjá VÍ hf. vegna slyssins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 29. júní 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 3. júní 2021 í málinu nr. E- [...] /2019.

2

Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefndu en til vara að sök verði skipt og bótaréttur eingöngu viðurkenndur í samræmi við þá sakarskiptingu. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar úr hendi stefndu.

3

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4

Um lýsingu málavaxta og málsástæðna aðila er vísað til hins áfrýjaða dóms.

5

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi auglýsti Hestamannafélagið B á [...] opnunartíma í reiðhöll félagsins að kvöldi [...] apríl 2016 fyrir skeiðæfingar. Nánar tiltekið var auglýst að reiðhöllin yrði opin fyrir skeiðæfingar á milli klukkan 19 og 22 og að húsið yrði opið í báða enda. Um var að ræða æfingu í aðdraganda móts á vegum félagsins í reiðhöllinni tveimur dögum síðar eða [...]apríl.

6

C, forstöðumaður Reiðhallarinnar á [...] og framkvæmdastjóri Hestamannafélagsins B, kom fyrir héraðsdóm og gaf skýrslu. Bar hann um að reiðhöllin hefði eingöngu verið opin á umræddum tíma fyrir þá sem hugðust keppa í flugskeiði á móti félagsins [...] apríl. Einnig að það hefði verið á forræði og að frumkvæði félagsins að úthluta þessum tíma í reiðhöllinni til að gefa keppendum kost á að æfa sig í að skeiðleggja hest í gegnum höllina fyrir mótið. Þá kom fram í skýrslu hans að þátttakendur í mótinu greiddu hestamannafélaginu mótsgjald. Í ljósi framangreinds verður að líta svo á að um hafi verið að ræða skipulagða æfingu á vegum félagsins vegna móts sem halda skyldi í reiðhöllinni.

7

Í framburði forstöðumanns reiðhallarinnar kom einnig fram að tilgangurinn með svokallaðri niðurhægingarbraut fyrir utan reiðhöllina væri tvíþættur. Annars vegar að auðvelda knapanum að stýra hestinum ákveðna leið þegar hann kæmi út úr reiðhöllinni og hins vegar til að varna því að fólk ætti leið um svæðið þar sem hestarnir kæmu út á mikilli ferð. Varnarlínurnar væru því settar upp til að auka öryggi, bæði keppenda og annarra á svæðinu, og gætu þær varnað því að hesta r stykkju til hliðar þegar þeir kæmu út úr húsinu. Einnig bar forstöðumaðurinn um að slíkar línur væru alltaf settar upp á mótum. Með hliðsjón af framangreindu þykir ljóst að sama þörf hafi verið á slíkum öryggisráðstöfunum við æfingar á flugskeiði í gegnum reiðhöllina og í keppni í sömu grein við sömu aðstæður.

8

Stefnda er menntaður reiðkennari og tamningamaður. Í skýrslu hennar fyrir héraðsdómi kom fram að áður en hún lagði hest sinn á skeið í gegnum reiðhöllina hefði hún teymt hestinn fram og tilbaka í gegnum húsið og út um dyrnar til að kynna honum aðstæður. Þá hefði hún riðið hestinum á feti sömu leið. Kvaðst hún þá hafa tekið eftir að engin niðurhægingarbraut var fyrir utan höllina. Þar sem enginn af væntanlegum keppendum hefði gert athugasemdir við það og að hún hefði verið að leggja hest í fyrsta skipti í gegnum reiðhöll hefði hún ekki heldur gert athugasemdir við þetta. Sagði stefnda að um hugsunarleysi af hennar hálfu hefði verið að ræða og að hún hefði vitað og átt að vita að þegar skeiðað væri í gegnum reiðhöll væri venjan að hafa niðurhægingarbraut fyrir utan húsið þar sem hestarnir kæmu út. Þrátt fyrir þessa vitneskju tók stefnda þá áhættu að leggja hest sinn á flugskeið í gegnum reiðhöllina við áðurgreindar aðstæður og ber hún því einnig sök á slysinu. Þykir hæfilegt að hún beri tjón sitt sjálf að ¼ hluta.

9

Að ofangreindu áréttuðu og að virtri framangreindri sakarskiptingu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er viðurkenndur réttur stefndu til greiðslu að ¾ hlutum úr ábyrgðartryggingu sem Hestamannafélagið B hafði hjá áfrýjanda vegna slyss sem hún varð fyrir [...]apríl 2016.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð en rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað stefndu fyrir Landsrétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Viðurkenndur er réttur stefndu, A, til greiðslu að ¾ hlutum úr ábyrgðartryggingu sem Hestamannafélagið B hafði hjá áfrýjanda, Vátryggingarfélagi Íslands hf., vegna slyss sem hún varð fyrir [...]apríl 2016.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef lögmanns, 875.000 krónur.