874/2019

Útdráttur

TD var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa slegið TZ einu höggi í höfuðið með hafnaboltakylfu. Þá var TZ sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr., sbr.20. gr., sömu laga með því að hafa lagt til TD í tvígang með hníf. Ekki var fallist á þá vörn TD og TZ að háttsemi þeirra hefði helgast af neyðarvörn, sbr. 12. gr. fyrrgreindra laga. Í dómi Landsréttar sagði meðal annars að bæði TD og TZ hefðu haft ýmsa aðra kosti en að vígbúast og mæta hinum með þeim hætti sem þeir gerðu. Refsing TD var ákveðin fangelsi í tíu mánuði en fullnustu sjö mánaða refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár auk þess sem honum var gert að greiða TZ 200.000 krónur í skaðabætur. Þá var refsing TZ ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 5. desember 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. nóvember 2019 í málinu nr. S- 3687/2019.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3

Ákærði T-x-x D-x-x krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing verði bundin skilorði að öllu leyti.

Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, til vara krefst hann sýknu af henni en að því frágengnu að hún verði stórlega lækkuð.

4

Ákærði T-x-x Z-x-x krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að honum verði ekki gerð refsing en að því frágengnu að refsing verði milduð.

5

Brotaþoli, T-x-x Z-x-x, krefst þess aðallega að ákærða, T-x-x D-x-x, verði gert að greiða honum 3.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. júlí 2019 en með dráttarvöxtum samkvæmt 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms um greiðslu skaðabóta.

6

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar myndbandsupptökur af atvikum. Þá gaf ákærði T-x-x D-x-x viðbótarskýrslu fyrir réttinum auk þess sem spiluð var upptaka af skýrslu hans fyrir héraðsdómi og af skýrslum ákærða T-x-x Z-x-x og vitnanna A og B.

Niðurstaða

7

Í málinu liggja fyrir tvö myndbönd af þeim atvikum sem ákært er fyrir. Sést þar hvar ákærði T-x-x snarast umsvifalaust út, er bifreið sem hann er farþegi í stöðvast, með hafnaboltakylfu sem hann reiðir hátt til höggs með báðum höndum. Þá sést ákærði T-x-x ganga greitt á móti ákærða T-x-x með stóran hníf í hægri hendi. Ákærði T-x-x slær ákærða T-x-x síðan með hafnaboltakylfunni og ákærði T-x-x leggur nánast á sama tíma til ákærða T-x-x með hnífnum í tvígang. Báðir ákærðu kannast við sig í myndböndunum en framburður þeirra um atvik er annars að nokkru leyti í ósamræmi við það sem myndböndin sýna. Samkvæmt myndböndunum og því sem að öðru leyti er rakið í hinum áfrýjaða dómi telst sannað að ákærði T-x-x hafi gerst sekur um sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að veitast að og slá ákærða T-x-x einu höggi í höfuð með hafnaboltakylfu, með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru, og að ákærði T-x-x hafi lagt til ákærða T-x-x með hnífi í tvígang og þannig gerst sekur um tilraun til sérstaklega hættulegrar líkamsárásar. Teljast brotin rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

8

Báðir ákærðu bera fyrir sig neyðarvörn. Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er það verk refsilaust sem menn vinna af neyðarvörn, að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það sem af henni mátti vænta gaf ástæðu til. 9

Líkt og nefnt lagaákvæði ber með sér þarf ströngum skilyrðum að vera fullnægt svo að það leysi undan ábyrgð, enda í raun um einstaklingsbundna réttarvörslu að ræða.

Ef tveir menn eiga hlutað átökum, standa nokkurn veginn jafnt að vígi og bera báðir ábyrgð á þeim, teljast þau almennt ekki til ólögmætra árása í skilningi ákvæðisins.

Þannig verður reglum um neyðarvörn ekki beitt þegar um slagsmál tveggja eða fleiri er að ræða, nema einhver breyti eðli þeirra. Þá telst verk almennt ekki nauðsynlegt samkvæmt ákvæðinu ef unnt er að afstýra ólögmætri árás með öðrum hætti en beinni valdbeitingu.

10

Fyrir liggur að undanfari þeirra atvika sem ákært er fyrir var símtal á milli ákærðu.

Bera þeir á mismunandi hátt um hvor hafi þar hótað hinum en stuttu eftir að símtalinu lauk kom ákærði T-x-x vopnaður hafnaboltakylfu þangað sem ákærði T-x-x beið vopnaður hníf og sú atburðarás sem áður er lýst átti sér stað. Báðir höfðu ýmsa aðra kosti eftir símtalið en að vígbúast og mæta hinum með þeim hætti sem þeir gerðu.

Samkvæmt því og með vísan til þess sem áður er rakið um skilyrði neyðarvarnar leysir 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga hvorugan undan ábyrgð. Þá getur 2. mgr. sömu greinar ekki leyst undan ábyrgð, enda felur það ákvæði í sér frávik frá skilyrðinu um forsvaranlega aðferð en kemur ekki til álita þegar öðrum grunnskilyrðum neyðarvarnar er ekki fullnægt.

11

Ákærði T-x-x krefst sýknu á þeim grunni að slíkir annmarkar hafi verið á dómtúlkun fyrir héraðsdómi að brotið hafi verið gegn 2. mgr. 12. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og e-lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Ekki er á það fallist að slíkir annmarkar hafi verið á framkvæmd dómtúlkunarinnar.

Þá gaf ákærði viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti og verjandi hans lýsti því jafnframt yfir að engar athugasemdir væru gerðar við túlkun skýrslunnar.

12

Auk þeirrar lögreglustjórasáttar sem getið er í héraðsdómi gekkst ákærði T-x-x undir sátt 29. júlí 2019 fyrir umferðarlagabrot og var gert að greiða 280.000 króna sekt.

Verður honum dæmdur hegningarauki við nefndar sáttir. Með hliðsjón af 1., 3. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr., 78. gr., sbr. 77. gr., og 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga þykir refsing hæfilega ákveðin íhinum áfrýjaða dómi.

13

Ákærði T-x-x krefst skaðabóta úr hendi ákærða T-x-x, sem krefst sýknu af kröfunni vegna eigin sakar og vísar meðal annars til reglna er snerta samþykki við átökum. Eins og fyrrgreindum atvikum er háttað, þar sem ákærði T-x-x ákvað í kjölfar símtals ákærðu að ganga til átaka við meðákærða vopnaður hníf, er óhjákvæmilegt að hann beri tjón sitt að hluta til sjálfur. Af því virtu þykja bætur hæfilega ákveðnar í hinum áfrýjaða dómi.

14

Samkvæmt framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu ákærðu, refsiákvörðun og einkaréttarkröfu. Þá verða ákvæði hans um upptöku, sakarkostnað og málskostnað staðfest.

15

Ákærðu verða dæmdir til þess að greiða áfrýjunarkostnað eins og greinir í dómsorði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá verður ákærði T-x-x dæmdur til að greiða ákærða T-x-x málskostnað við að halda bótakröfu sinni fram fyrir Landsrétti, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Á kærði T-x-x D-x-x greiði brotaþola T-x-x Z-x-x 250.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Ákærði T-x-x D-x-x greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kvk-ef Ó-kvk-ef W-kvk-ef lögmanns, 942.400 krónur, og helming annars áfrýjunarkostnaðar, sem er í heild 43.044 krónur.

Ákærði T-x-x Z-x-x greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 734.080 krónur, og helming annars áfrýjunarkostnaðar, sem er í heild 43.044 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 22. nóvember 2019

Mál þetta, sem dómtekið var 30. október sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dags. 15. ágúst 2019, á hendur:

„T-x-x D-x-x, kt. [...],

[...]og

T-x-x Z-x-x, albönskum ríkisborgara, [...],

[...],

fyrir eftirtalin brot framin að kvöldi sunnudagsins 7. júlí 2019, framan við [...]í Reykjavík:

1. Gegn ákærða T-x-x, fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa veist að og slegið T-x-x Z-x-x einu höggi í höfuð með hafnarboltakylfu, með þeim afleiðingum að hann hlaut 4 sm langan skurð á mitt enni sem sauma þurfti saman með 5 sporum og heilahristing.

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Gegn ákærða T-x-x, fyrir tilraun til sérstaklega hættulegrar líkamsárásar, með því að hafa ítrekað reynt að stinga T-x-x með hnífi en T-x-x tókst að hlaupa undan.

Telst þetta varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 20. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er þess krafist að haldlagðir munir, hafnarboltakylfa og hnífur, verði gerðir upptækir, sbr. 1. tl. 1. mgr. 69. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu T-x-x Z-x-x, [...] er þess krafist að ákærði, T-x-x D-x-x, verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur aðfjárhæð kr. 3.000.000,- ásamt vöxtum, skv. 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá 7. júlí 2019 en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga, að liðnum mánuði frá birtingu kröfunnar til greiðsludags. Einnig er þess krafist að ákærða verði gert að greiða brotaþola málskostnað að skaðlausu, skv. síðar framlögðum málskostnaðarreikningi eða að mati réttarins, að viðbættum virðisaukaskatti, fyrir að halda fram bótakröfu sinni í málinu.“

Verjandi ákærða T-x-x gerir þær kröfur að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verið dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins sem greiðist úr ríkissjóði.

Verjandi ákærða T-kk-ef gerir þær kröfur að ákærði verði sýknaður en til vara að refsingu verði frestað eða hún felld niður. Til þrautavara krefst hann þess að ákærði verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsingin verði skilorðsbundin að öllu leyti. Þá krefst hann þess að bótakröfunni verði vísað frá dómi, en til vara er krafist sýknu og til þrautavara að hún verði stórlega lækkuð. Þá krefst hann þess að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

I.

Málsatvik

Þann 7. júlí 2019, kl. 21:13, barst lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu tilkynning um mann sem hefði verið laminn með hafnaboltakylfu í höfuðið fyrir utan [...]í Reykjavík. Sjúkralið hafði verið sent á vettvang. Þá barst tilkynning um að menn er tengdust atvikinu væru staddir við söluturninn [...]. Fór lögreglan á vettvang og reyndust mennirnir vera ákærði T-x-x og vitnið A. Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir ákærða T-x-x að hann hafi lent í útistöðum við ákærða T-x-x fyrir utan [...], en sá hefði hótað fjölskyldu hans. Kvað hann ákærða T-x-x hafa „tekið á móti honum með hníf“. Kvaðst hann hafa lamið ákærða T-x-x í höfuðið með hafnaboltakylfunni í sjálfsvörn. Voru ákærði T-x-x og A báðir handteknir og færðir á lögreglustöð.

Lögreglan fór að dvalarstað ákærða T-x-x sem var þar utandyra og var sjúkralið jafnframt á vettvangi og hlúði að honum. Haft er eftir ákærða í skýrslu lögreglu að menn hafi veist að honum með hafnaboltakylfu. Aðspurður kvaðst hann hafa verið með hníf meðferðis og haldið á honum þegar mennirnir réðust að honum. Hafi mennirnir síðan ekið brott á bifreið af gerðinni Porsche. Vísaði ákærði á hnífinn, sem var haldlagður. Þá fannst hafnaboltakylfan á vettvangi.

Í handtöku- og vistunarskýrslu ákærðu beggja kemur fram að lítilsháttar ölvun hafi verið sjáanleg hjá báðum.

Ákærðu voru yfirheyrðir hjá lögreglu 8. júlí 2019. Í skýrslutöku af ákærða T-x-x viðurkenndi hann að hafa slegið ákærða T-x-x í höfuðið með hafnaboltakylfu en bar fyrir sig sjálfsvörn enda hefði sá reynt að leggja til hans með hníf.

Fyrir liggur myndbandsupptaka úr öryggismyndavélum af atvikinu og sem er nánar lýst í frumskýrslunni. Í kjölfarið ákvað lögregla að handtaka ákærða T-x-x á slysadeild. Hefur ákærði sætt farbanni frá 8. júlí 2019.

Í vottorði C, sérfræðilæknis á bráðamóttöku, frá 22. júlí 2019, kemur fram að ákærði T-x-x hafi komið með sjúkrabifreið kl. 21:58. Kvaðst hann hafa verið að skemmta sér þegar á hann var ráðist og hann barinn með hafnaboltakylfu í höfuðið. Hafi hann misst meðvitund en rankað við sér og fundið til ógleði. Fram kemur að ákærði hafi verið undir áhrifum áfengis.

Við skoðun hafi mátt sjá fjögurra cm sár á miðju enni sem blætt hafi talsvert frá. Sárabrúnir hafi legið ágætlega saman og nokkur bólga verið undir sárinu. Saumað hafi verið með fimm sporum. Var hann greindur með opið sár á höfði og heilahristing.

II.

Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna við aðalmeðferð málsins, að því marki sem nauðsynlegt þykir til úrlausnar þess.

Ákærði T-x-x kvaðst hafa kynnst T-x-x fyrir atvikið. Þeir hafi tekið tal saman og hefði hann í greiðaskyni keypt sígarettur fyrir T-x-x og gefið honum peninga. Þá hefði hann einnig boðið honum upp á bjór á bar. Eftir þetta hefðu þeir hist í eitt skipti en þá hefði ákærði T-x-x látið í ljós að hann vildi ekki frekari samskipti við T-x-x. Aðspurður kvað ákærði samskiptin þó hafa verið eðlileg og á rólegum nótum. Kannaðist hann ekki við að T-x-x hefði móðgað hann eitthvað. Hefði hann komið heim til hans í eitt skipti eftir þetta en þá hefði hann ekki verið heima. [...] hans hefðu hins vegar tekið niður símanúmer T-kk-ef. Þegar hann hefði komið heim hefði hann hringt í hann og hefði hann þá blótað og haft í hótunum við hann og fjölskyldu hans. Hafi komið til snarpra orðaskipta á milli þeirra. Hafi T-x-x sagt honum að komatil sín. Kvaðst hann hafa ákveðið að fara til þess eins að ræða málin en ekki hafa vitað að til átaka myndi koma. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa verið reiður á þeim tímapunkti. Nánar spurður kvaðst hann hafa tekið alvarlega það sem T-x-x sagði og orðið hræddur. Borið var undir hann svar hans við spurningu lögreglu um tilgang fararinnar sem var, „enginn hótar fjölskyldu minni“. Vísaði hann þá til hefða í Albaníu og kvaðst hafa orðið „óhress“ eftir símtalið og móðgaður.

Ákærði kvað [...]sinnsem dvaldi á heimilinu hafi boðist til þess að aka þegar hann hefði orðið var við að hann ætlaði að fara á bílnum undir áhrifum áfengis. Þá hefði annar [...]hans verið staddur fyrir utan húsið og komið með þeim. Hafi liðið um tíu mínútur frá því að hann fékk símtalið og þar til hann var kominn á staðinn. Kvað ákærði það hafa legið fyrir hvert förinni var heitið en hann hafi ekki rætt við [...]um tilgang fararinnar. Kvað hann dvalarstað T-kk-ef vera á hosteli í sömu götu og því ekki langt að fara. Þegar þangað var komið hafi hann séð T-x-x koma með hnífinn og hafi þá komið til átaka á milli þeirra. Kvaðst hann hafa orðið hræddur og hlaupið á brott. Nánar spurður kvaðst ákærði fyrst hafa séð T-x-x sitja fyrir utan hostelið. Aðspurður kvaðst hann hafa slegið T-x-x í höfuðið með hafnaboltakylfu. Hann hefði þó ekki vitað að höggið hefði lent í höfði hans fyrr en eftir á. Kvaðst hann hafa ætlað að stöðva T-x-x en ekki berjast. Hefði hann í reynd ekki orðið reiður fyrr en hann sá hnífinn en það hefði verið er hann var á leið út úr bílnum. Aðspurður kvaðst hann ekki hafa verið með hafnaboltakylfuna hjá sér í bílnum. Hún hefði verið undir farþegasætinu en hann hefði notað hana við að spila og geymt hana þar. Hefði hann gripið til kylfunnar því hann hefði orðið hræddur og allt gerst mjög hratt. Ákærði T-x-x hafi verið kominn í návígi við hann og ætlað að stinga hann. Hafi hann ýtt hnífnum frá. Aðspurður kvaðst ákærði ekki kunna skýringu á því hvers vegna T-x-x hefði verið með hníf en taldi hugsanlegt að það væri vegna símtalsins eða vegna þess að hann væri veikur. Hefði hann sleppt kylfunni og hlaupið á brott. Aðspurður kvaðst hann hafa hringt í lögregluna og sagt að hann hefði lamið T-x-x sem hefði ráðist á sig með hníf.

Ákærði T-x-x kvaðst hafa verið staddur á landinu sem ferðamaður og heimsótt [...]sinn sem bjó í íbúð ákærða T-kk-ef, sem hann hefði þá hitt. Sjálfur hafi hann gist á hosteli á [...]. Kvaðst hann hafa hitt T-x-x aftur í söluturni í götunni en ákærði hefði keypt fyrir hann sígarettur og gefið honum peninga. Að því búnu hefði hann boðið ákærða upp á bjór á barnum[...]en B hefði verið með þeim. Samskipti hans og T-kk-ef hafi verið vinsamleg en ákærði kvaðst hafa gert ákveðnar athugasemdir um lífsstíl T-kk-ef og talið hann vanrækja fjölskyldu sína í Albaníu. Taldi hann hugsanlegt að hann hefði móðgað ákærða þó hann hefði ekki látið það í ljós þá. Tveimur dögum síðar hafi hann komið við hjá T-x-x en hann hafi ekki verið heima. Nokkrum klukkustundum síðar hafi hann fengið símtal frá honum og hafi hann verið reiður og stressaður og sagt að hann mætti ekki koma heim til hans, blótað og hafði ljót orð um fjölskyldu ákærða. Kvaðst hann hafa svarað í sömu mynt. Hafi hann átt von á því að T-x-x kæmi og slagsmál væru í uppsiglingu enda hefði hann sagt að hann ætlaði að koma og berja hann. Kvaðst ákærði hafa tekið hníf úr eldhúsi hostelsins og sest utandyra. Um tveimur mínútum síðar hafi hann séð bíl T-kk-ef en hann hafi verið í framsætinu farþegamegin. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa leynt hnífnum en hannhefði ekki vitað hverju hann mætti búast við og viljað að ákærði sæi hann. Ákærði kvaðst hafa séð hafnaboltakylfuna strax og ákærði T-x-x opnaði bíldyrnar. Hefði T-x-x reitt kylfuna til höggs og slegið hann en þá hefði hann gripið til hnífsins með þeim hætti sem sjáist á upptökunni. Kvaðst ákærði hæglega hafa getað stungið T-x-x hefði hann ætlað sér það enda hefðu þeir verið í návígi. Síðan hefði ákærði T-x-x dottið og misst kylfuna. Kvaðst hann þá hafa tekið kylfuna en ekki elt T-x-x. Aðspurður kvaðst ákærði ekki hafa séð fyrir sér þá leið að flýja af hólmi eða leita til lögreglunnar enda hefði hann ekki þekkt aðstæður hér á landi.

Ákærði lýsti áverkum sínum eftir höggið en úr skurðinum hefði blætt mikið. Lögreglan hefði komið á vettvang og hann vísað henni á hnífinn sem starfsmaður hostelsins hefði farið með eftir atvikið. A kvaðst hafa verið staddur hér á landi er atvik áttu sér stað og hafa búið hjá [...]sínum T-x-x. Umrætt kvöld hafi T-x-x, sem hann hafði hitt tvisvar áður, komið og spurt eftir T-x-x sem ekki hafi verið heima. Kvaðst vitnið hafa tekið niður símanúmer T-kk-ef. Þegar T-x-x hafi komið heim einhverju síðar hafi hann hringt í T-x-x. Kvaðst vitnið ekki hafa hlustað á símtalið. T-x-x hafi síðan ætlað út á bílnum en vitnið boðist til að aka enda hefði T-x-x verið undir áhrifum áfengis. Virtist hann vera „að fara á taugum“. Hefði T-x-x sagt honum hvert hann ætti að aka en ekki meira en það. Þá hafi B verið fyrir utan húsið og komið með þeim. Þegar á leiðarenda var komið kvaðst vitnið hafa séð T-x-x koma hlaupandi á móti þeim með hníf í hendi. Þá hefði hann séð T-x-x með hafnaboltakylfu og hefði komið til átaka og allt gerst mjög hratt. Nánar spurður kvaðst vitnið ekki hafa séð T-x-x með kylfuna í bílnum. Hafi hann verið að fylgjast með ákærða T-x-x allan tímann. Kvaðst hannþví ekki geta lýst átökunum frekar. Hann hafi síðan farið út úr bílnum og hlaupið skelfdur burt.

B kvaðst hafa verið í göngutúr þegar T-x-x og vinur hans hefðu komið akandi. Hann hafi farið með þeim í bíltúr en ekki vitað hvert förinni væri heitið. Þeir hafi stöðvað bílinn og hafi vitnið þá séð T-x-x með stóran hníf. Þá hafi T-x-x slegið T-x-x með hafnaboltakylfu í varnarskyni en hann hafi ekki séð hvar höggið lenti. Vitnið kvaðst einnig hafa séð T-x-x reyna að beita hnífnum. Hann kvaðst aðspurður ekki hafa séð kylfuna í bílnum áður en komið var á leiðarenda.

Lögreglumaður Dlýsti aðkomu sinni að málinu en hann hafi sinnt útkalli ásamt félaga sínum. Í fyrstu hafi verið óljóst hvað gerst hefði en tvær tilkynningar hefðu borist. Sú fyrri um að maður hefði verið barinn í höfuðið með hafnaboltakylfu og hin síðari um að menn tengdir atvikinu væru við söluturninn [...]. Hafi ákærði T-x-x og vitnið A verið þar staddir og verið æstir, með „adrenalínið í botni“. Hafi ákærði T-x-x sagt að maður hefði reynt að stinga hann og haft í hótunum við hann. Hafi hann viljað verja sig. Á vettvangi við hostelið hafi ákærði T-x-x verið og sjúkraflutningamenn hafi hlúð að honum. Lagt hafi verið hald á hnífinn, sem var í eldhúsi hostelsins. Einnig hafi verið lagt hald á kylfu sem notuð hafði verið til að berja ákærða T-x-x í höfuðið. Kvað vitnið sér hafa virst sem eitthvert uppgjör hefði verið í gangi á milli ákærðu.

Lögreglumaður nr. E kvaðst hafa farið á vettvang og atvik hefðu í fyrstu verið óljós en skýrst er á leið. Hafi vitnið rætt við ákærða T-x-x en hann hafi verið ágætlega áttaður þrátt fyrir höfuðhögg. Hann hafi ekki verið æstur en ekki kært sig um afskipti lögreglunnar og viljað leysa málin með sínum hætti.

Lögreglumaður nr. F kvaðst hafa farið á slysadeild og rætt við ákærða T-x-x sem hefði sagst hafa vitað af því að ákærði T-x-x væri að koma og hefði hann ætlað að taka á móti honum. Hafi hann ekkert verið að fela að svo hefði verið. Kannaðist vitnið við að hann hefði haft á orði í lögreglubifreiðinni að hann ætlaði að sjá um þessimál með sínum hætti og hefna sín á ákærða T-x-x.

C, sérfræðingur á slysa og bráðadeild, fór yfir helstu atriði læknisvottorð síns vegna komu ákærða T-x-x. Hafi hann verið ágætlega áttaður og sjálfur lýst einkennum sem gátu samrýmst heilahristingi. Þá hefði hann sagst hafa drukkið áfengi en rödd hans hefði ekki verið drafandi. Hafi verið talið óhætt að senda hann heim eftir að skurður á höfði hafði verið saumaður saman. Kæmi hann væntanlega til með að bera ör til framtíðar. Kvað læknirinn sér ekki vera kunnugt um frekari afleiðingar, en ákærða hefði verið ráðlögð eftirfylgni.

III.

Niðurstaða

Í málinu liggur fyrir að til átaka kom á milli ákærðu utandyra framan við [...]. Ákærða T-x-x D-x-x er gefin að sök sérlega hættuleg líkamsárás á ákærða T-x-x Z-x-x, semer ákærður fyrir tilraun til sérlega hættulegrar líkamsárásar á þann fyrrnefnda.

Um aðdraganda að því sem gerðist ber ákærðu ekki saman og saka þeir hvor annan um að hafa haft uppi formælingar og hótanir í sinn garð í símtali skömmu áður, sem þeir hafi tekið alvarlega. Hvað sem því líður liggur fyrir að strax í kjölfar samtalsins ákvað ákærði T-x-x að fara að dvalarstað ákærða T-x-x. Með honum í för voru, sem fyrr segir, vitnin A og B Þá liggur fyrir að ákærði T-x-x átti von á T-x-x og beið hans vopnaður hníf utandyra við [...].

Í málinu liggur fyrir upptaka af því sem gerðist í framhaldinu. Á henni sést er bifreið ákærða T-kk-ef er ekið inn á bifreiðastæði og situr hann í framsæti farþegamegin en ökumaður er vitnið A. Þá situr vitnið B í aftursætinu. Sést er ákærði T-x-x snarast umsvifalaust út þegar bifreiðin stöðvast með hafnaboltakylfu sem hann reiðir hátt til höggs með báðum höndum. Þá sést ákærði T-x-x ganga greitt á móti ákærða T-x-x með stóran hníf í hægri hendi. Ákærði T-x-x slær T-x-x með hafnaboltakylfunni og T-x-x leggur til T-kk-ef með hnífnum í tvígang, en hann hörfar og missir kylfuna á hlaupum. Átökin voru snörp og stóðu yfir í örstutta stund og komu vitnin A og B út úr bifreiðinni en héldu sig til hlés. Tók ákærði T-x-x kylfuna upp og gekk nokkur skref og horfði á ákærða T-x-x en lét svo þar við sitja.

Ákærði T-x-x hefur viðurkennt að hafa beitt ákærða T-x-x ofbeldi með þeim hætti sem lýst er í ákæru. Sannað er með játningu ákærða T-kk-ef og öðrum gögnum málsins að hann hafi gerst sekur um það brot sem honum er gefið að sök. Fyrir liggur læknisvottorð sem staðfestir að ákærði T-x-x hafi hlotið þá áverka sem þar greinir. Ekki eru efni til þess að véfengja að ákærði hafi einnig fengið heilahristing, þó vægur hafi verið, enda sennileg afleiðing af höfuðhöggi með hafnaboltakylfu. Brot ákærða er rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru en það að beita hafnarboltakylfu með þeim hætti sem ákærði gerði er stórhættuleg aðferð og til þess fallin að valda miklum skaða.

Ákærði T-x-x hefur borið því við að verknaðurinn hafi verið unninn í neyðarvörn og sé háttsemi hans því refsilaus samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga.

Dómurinn metur framburð ákærða T-kk-ef á heildina litið mjög ótrúverðugan og mótsagnakenndan, ekki síst um tilgang þess að fara á dvalarstað T-x-x. Þá voru skýringar hans á hafnaboltakylfunni í bifreiðinni sömuleiðis ótrúverðugar. Jafnframt er ótrúverðugur framburður vitnanna A og B um að þeir hafi ekki orðið varir við kylfuna í bifreiðinni. Telur dómurinn engan vafa leika á því að ákærði T-x-x var í árásarham og að fyrir honum hafi vakað að veita ákærða T-x-x ráðningu. Breytir þar engu þó að hann hafi séð ákærða á vettvangi með hnífinn, eins og glögglega sést á upptökunni. Hafði ákærði tök á því að hverfa frá en sjálfur hefur hann borið að hann hafi á leið sinni úr bílnum séð ákærða T-x-x sitja fyrir utan hostelið og hnífinn í höndum hans.

Samkvæmt því sem að framan greinir verður árás ákærða T-kk-ef ekki réttlætt með neyðarvörn sem nauðsynleg hafi verið til þess að afstýra yfirvofandi árás. Verður því ekki fallist á að skilyrði 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga séu uppfyllt. Af sömu ástæðum kemur 2. mgr. 12. gr. ekki til álita í málinu. Verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru.

Ákærði T-x-x hefur sömuleiðis borið fyrir sig neyðarvörn en að auki kveðst hann ekki hafa haft ásetning til að skaða ákærða T-x-x.

Eins og áður segir bar ákærði T-x-x að hann hefði vænt komu ákærða T-kk-ef. Kvaðst hann aðspurður ekki hafa leynt hnífnum þegar ákærða bar að garði.

Að mati dómsins var framburður ákærða T-x-x trúverðugur um atvik á vettvangi og samrýmist hann því sem sjá má á fyrirliggjandi upptöku. Á henni sést svo ekki verður um villst að ákærði T-x-x leggur til ákærða T-kk-ef með hnífnum nánast á sama tíma og ákærði T-x-x réðst á hann með hafnaboltakylfunni. Hlaut ákærða að vera ljóst að sú háttsemi hans að leggja til manns sem var í návígi við hann, með stórum hníf, var stórhættuleg aðferð og til þess fallin að valda miklu líkamstjóni. Verður brot hans því heimfært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 20. gr. sömu laga.

Dómurinn fellst ekki á að verknaðurinn hafi verið ákærða refsilaus samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði hafði fleiri en eitt tækifæri til þess að koma sér hjá því að hitta ákærða T-x-x umrætt sinn en kaus að nota það ekki. Þá var hann staddur við hostelið þar sem fleira fólk var og gat leitað sér hjálpar. Vera kann að ætlun hans með því að hafa hníf við höndina hafi verið sú að aftra ákærða T-x-x frá því að veitast að sér en engu að síður var hann reiðubúinn í átök ef til kæmi, eins og raun bar vitni. Breytir hér engu þó hann hafi ekki fylgt ákærða T-x-x eftir er hann hörfaði. Voru skilyrði neyðarvarnar samkvæmt framansögðu ekki uppfyllt. Þá kemur 2. mgr. 12. gr. ekki til álita.

IV.

Ákærði T-x-x hefur samkvæmt framlögðu sakavottorði ekki áður gerst sekur um ofbeldisbrot. Þann 11. júlí 2019 gekkst hann undir lögreglustjórasátt fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna og var gert að greiða 130.000 króna sekt. Brot ákærða er framið eftir þann tíma og verður honum dæmdur hegningarauki við sáttina.

Við ákvörðun refsingar horfir til þyngingar að atlaga ákærða var ofsafengin og hættuleg þrátt fyrir að líkamstjón hefði ekki orðið meira en raun bar vitni. Árásin var til þess fallin að valda brotaþola miklu líkamstjóni og hefði hæglega getað farið verr. Verður litið til 1., 3. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar. Að framangreindu virtu og með vísan til 78., sbr. 77. gr., almennra hegningarlaga þykir hæfileg refsing ákærða vera fangelsi í tíu mánuði en fresta skal fullnustu sjö mánaða refsingarinnar og hún falli niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til lagaákvæðis í ákæru skal ákærði sæta upptöku á hafnarboltakylfu sem lögregla lagði hald á undir rannsókn málsins.

Ákærði T-x-x hefur ekki áður gerst sekur um refsivert brot svo vitað sé. Refsirammi fyrir tilraun er hinn sami og fyrir fullframið brot og eru skilyrði refsilækkunar samkvæmt 2. mgr.20. gr. almennra hegningarlaga ekki uppfyllt. Við ákvörðun refsingar horfir til þyngingar að ákærði beitti hættulegu vopni og skeytti ekki um afleiðingar þess. Vísast í þessu sambandi til 1., 3. og 6. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá lítur dómurinn til atvika í aðdraganda þess að ákærði lagði til ákærða T-kk-ef með hnífnum, en komist er að þeirri niðurstöðu að sá síðarnefndi hafi átt upptökin að því sem gerðist með því að hrinda af stað þeirri atburðarás sem áður er lýst. Auk þess er litið til þess að ákærði T-x-x kom í bifreið við þriðja mann en í því fólst ögrun eins og það horfði við ákærða T-x-x. Framangreint verður því virt honum til refsilækkunar og litið til sérreglu 3. mgr. 218. gr. c í almennum hegningarlögum. Þykja efni standa til að beita seinni málslið ákvæðisins þó að ákærði hafi verið sakfelldur fyrir tilraun en ekki fullframið brot. Hafa dómstólar auk þess heimildir til að beita ólögmæltum meginreglum við ákvörðun refsingar og m. a. líta til atvika máls.

Að öllu framangreindu virtu þykir hæfileg refsing ákærða vera fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Með vísan til lagaákvæðis í ákæru skal ákærði sæta upptöku á hníf sem lögregla lagði hald á undir rannsókn málsins.

Ákærði T-x-x, sem jafnframt er brotaþoli í málinu, á rétt á miskabótum úr hendi ákærða T-kk-ef á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Fyrir liggur að hannmun til langframa bera ör á enni eftir árásina. Varakrafa ákærða T-kk-ef um sýknu af einkaréttarkröfu verður skilin svo að hún sé reist á eigin sök brotaþola. Á það fellst dómurinn ekki enda er komist að þeirri niðurstöðu að hann hafi ekki átt upptökin að þeirri atburðarás sem áður er rakin. Þykja miskabætur til brotaþola því hæfilega ákveðnar 200.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir. Þá ber ákærða T-x-x að greiða málskostnað við að halda bótakröfunni fram, en hann þykir hæfilega ákveðinn 180.000 krónur auk vaxta eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði T-x-x greiði málsvarnarlaun verjanda síns, E-kvk-ef Ó-kvk-ef W-kvk-þgf lögmanns, og annan sakarkostnað sem til féll vegna öflunar læknisvottorðs eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði T-x-x greiði málsvarnarlaun verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, eins og nánar greinir í dómsorði.

Við ákvörðun málsvarnarlauna lögmanna var höfð hliðsjón af tímaskýrslum þeirra og vinnu á rannsóknarstigi sem til féll hjá verjanda ákærða T-x-x. Litið er til reglna Dómstólasýslunnar nr. 11/2018.

S-kvk-nf H-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, T-x-x D-x-x, sæti fangelsi í tíu mánuði en fresta skal fullnustu sjö mánaða refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði T-x-x Z-x-x 200.000 krónurmeð vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. júlí 2019 til 3. október 2019 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og 180.000 krónur í málskostnað.

Ákærði sæti upptöku á hafnarboltakyflu.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kvk-ef Ó-kvk-ef W-kvk-ef lögmanns, 758.880 krónur, og 42.300 krónur í annan sakarkostnað.

Ákærði, T-x-x Z-x-x, sæti fangelsi í sex mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði sæti upptöku á hníf.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 927.520 krónur.