352/2022

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur tryggingafélögunum V hf. og T hf. og krafðist skaðabóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann lenti í slysi á vínveitinga- og skemmtistað árið 2016. Slysið varð með þeim hætti að A féll er hann var að ganga niður stiga og skall í kjölfarið með höfuðið á steyptu gólfi í anddyri staðarins. Deildu aðilar um hvort slysið yrði rakið til saknæmrar háttsemi eiganda fasteignarinnar og rekstraraðila staðarins þannig að A ætti rétt á bótum úr ábyrgðartryggingu þeirra. V hf. og T hf. töldu að um óhappatilvik hefði verið að ræða og að slysið mætti einnig rekja til eigin sakar A. Jafnframt deildu aðilar um einstaka liði bótakröfu A. Í málinu byggði A á því að aðbúnaður stigans hefði verið alls ófullnægjandi og að stiginn hefði meðal annars ekki uppfyllt áskilnað byggingarsamþykktar fyrir Reykjavík frá árinu 1945, sem í gildi hefði verið á byggingartíma stigans. Undir rekstri málsins í héraði var aflað matsgerðar byggingafræðings um ástand stigans. Á grundvelli mælinga matsmanns sló Landsréttur því föstu að stiginn hefði frá öndverðu farið í bága við ákvæði fyrrgreindrar byggingarsamþykktar en einnig ákvæði síðari reglugerða. Taldi Landsréttur að sá annmarki á stiganum, auk ófullnægjandi lýsingar, hefði verið megin orsök slyss A. Enn fremur var talið í ljós leitt að rekstraraðili skemmtistaðarins hefði búið yfir vitneskju um að stiginn væri varhugaverður. Eigandi fasteignarinnar og rekstraraðili staðarins voru samkvæmt framansögðu taldir bera bótaábyrgð gagnvart A og var V hf. og T hf. því gertað greiða honum bætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf og H-kk-nf S-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 31. maí 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 4. maí 2022 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Aðaláfrýjandi krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjanda. Til vara krefst aðaláfrýjandi þess að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 31. maí 2022 og 8. ágúst sama ár.

Gagnáfrýjandi krefst þess að aðaláfrýjandi og stefndi verði dæmdir til að greiða honum óskipt 96.091.103 krónur, auk 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 14.907.821 krónu frá 8. maí 2016 til 4. maí 2017 en af 96.091.103 krónum frá þeim degi til 21. febrúar 2020. Þá krefst gagnáfrýjandi dráttarvaxta af síðastnefndri fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 21. febrúar 2020 til greiðsludags. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Í báðum tilvikum krefst gagnáfrýjandi þess að aðaláfrýjandi og stefndi verði dæmdir til að greiða honum málskostnað óskipt í héraði og fyrir Landsrétti, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

4

Stefndi krefst sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda en til vara að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar.

5

Í gagnsök krefst aðaláfrýjandi þess að kröfum gagnáfrýjanda verði hafnað, auk málskostnaðar.

Málsatvik, málsástæðu rog sönnunarfærsla

6

Málsatvikum og málsástæðum aðila er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið varð gagnáfrýjandi fyrir slysi 8. maí 2016 er hann féll niður stiga á vínveitinga- og skemmtistaðnum [...] við [...]. Við fallið hlaut gagnáfrýjandi alvarlegan höfuðáverka. Hann gekkst strax í kjölfar slyssins undir bráðaaðgerð á Landspítala og dvaldi lengi á gjörgæsludeild spítalans. Eftir þá dvöl fór gagnáfrýjandi til meðferðar á heila- og taugaskurðdeild Landspítala. Að þeirri meðferð lokinni var gagnáfrýjandi lagður inn á endurhæfingardeild spítalans, þaðan sem hann útskrifaðist 19. október 2016.

7

Á grundvelli matsbeiðni gagnáfrýjanda til héraðsdóms voru B taugalæknir og C lögmaður dómkvaddir 8. nóvember 2019 til að meta afleiðingar slyss gagnáfrýjanda.

Laut verkefni matsmanna nánar að mati á tímabundnu atvinnutjóni gagnáfrýjanda, tímabili þjáningarbóta, varanlegum miska og varanlegri örorku, stöðugleikapunkti, sbr. 1. mgr. 2. gr. skaðabótalaga, og orsakatengslum milli slyss gagnáfrýjanda og einkenna hans. Mátu dómkvaddir matsmenn varanlegan miska gagnáfrýjanda, sbr. 4. gr. skaðabótalaga, til 40 miskastiga. Þá var varanleg örorka hans samkvæmt 5. gr. sömu laga metin 75%.

8

Í málinu krefst gagnáfrýjandi bóta vegna líkamstjóns síns óskipt úr hendi aðaláfrýjanda og stefnda. Þegar slys hans varð var eigandi fasteignarinnar að [...]með ábyrgðartryggingu húseiganda hjá aðaláfrýjanda en rekstraraðili vínveitinga- og skemmtistaðarins var ábyrgðartryggður hjá stefnda. Með hinum áfrýjaða dómi var bótaábyrgð vegna slyssins felld á eiganda fasteignarinnar og gagnáfrýjanda dæmdar bætur úr hendi aðaláfrýjanda. Var niðurstaða héraðsdóms reist á þeim grunni að stiginn sem gagnáfrýjandi féll í hefði ekki uppfyllt áskilnað byggingarsamþykktar fyrir Reykjavík nr. 195/1945, sem í gildi hefði verið er hann var reistur, meðal annars um lágmarks breidd og framstig stigans. Taldi héraðsdómur að sá „annmarki á hinum bratta og þrönga timburstiga [hlyti] að hafa afgerandi þýðingu sem skýring á því að [gagnáfrýjandi] féll í stiganum“ með fyrrgreindum afleiðingum. Héraðsdómur taldi aftur á móti að ábyrgð vegna annmarka á stiganum yrði ekki felld á rekstraraðila vínveitinga- og skemmtistaðarins og var stefndi því sýknaður af kröfum gagnáfrýjanda.

9

Dómendur gengu á vettvang að [...] undir meðferð málsins fyrir Landsrétti. Fyrir réttinum voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af skýrslum vitnanna D og E í héraði.

Þá gaf viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti dómkvaddur matsmaður í héraði, F byggingafræðingur. Í skýrslu sinni staðfesti matsmaður að þær mælingar sem vísað væri til í matsgerð hans hefði hann sjálfur framkvæmt. Þá gaf hann nánari skýringar á framburði sínum í héraði varðandi breidd þrepa stigans og framstig.

Niðurstaða

10

Í málinu greinir aðila á um hvort slys gagnáfrýjanda megi rekja til sakar eiganda fasteignarinnar að [...]og rekstraraðila vínveitinga- og skemmtistaðar sem rekinn var í fasteigninni er slysið varð. Nánar er á því byggt af hálfu gagnáfrýjanda að aðbúnaður stigans sem hann féll í hafi verið alls ófullnægjandi. Stiginn hafi verið of mjór, þrepsbreidd hans verið of lítil, skref stigans ekki verið nógu langt og aukahandrið skort. Hafi stiginn ekki uppfyllt áskilnað byggingarsamþykktar fyrir Reykjavík nr. 195/1945, sem í gildi hafi verið á byggingartíma hans. Stiginn hafi heldur ekki uppfyllt kröfur síðari tíma byggingarreglugerða. Auk framangreinds hafi stiginn verið of brattur, illa upplýstur og sleipur, en gólfefni og tröppunef hafi verið gömul og úr sér gengin. Stiginn hafi verið stórhættulegur og þekkt að fólk hefði ítrekað hrasað í honum. Aðaláfrýjandi og stefndi mótmæla málatilbúnaði gagnáfrýjanda og segja gerð stigans og aðbúnað í og við hann ekki hafa verið saknæman. Slys gagnáfrýjanda hafi verið óhappatilvik, auk þess sem það megi að nokkru leyti rekja til eigin sakar hans.

11

Í kjölfar slyss gagnáfrýjanda var lögregla kölluð á vettvang. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu lá gagnáfrýjandi á gólfinu í anddyri vínveitinga- og skemmtistaðarins er lögreglu bar að. Var gagnáfrýjandi án meðvitundar og svaraði ekki áreiti. Í skýrslunni er haft eftir vini gagnáfrýjanda, D, að hann hefði verið að ganga niður stigann er hann hefði hrasað og dottið fram fyrir sig. Gagnáfrýjandi, sem gengið hefði á eftir D niður stigann, hefði hrasað á sama tíma, fallið yfir vin sinn og lent með hnakkann á steyptu gólfinu. Á vettvangi ræddi lögregla einnig við starfsmann vínveitinga- og skemmtistaðarins, E. Í skýrslu lögreglu er eftir honum höfð sú lýsing á slysinu að hann hefði séð gagnáfrýjanda og D standa í stiganum. Þegar þeir hefðu byrjað að ganga niður hefðu þeir báðir hrasað með þeim afleiðingum að D datt fram fyrir sig.

Gagnáfrýjandi hefði síðan fallið yfir hann og lent með hnakkann á gólfinu.

12

Gagnáfrýjandi gaf skýrslu hjá lögreglu 29. mars 2017 og kvaðst hann þá ekkert minni hafa af slysinu. Er það í samræmi við þær alvarlegu afleiðingar sem slysið hafði í för með sér fyrir hann og gögn liggja fyrir um í málinu. Nýtur því ekki frásagnar gagnáfrýjanda af atvikum, hvorki af slysinu sjálfu né því sem gerðist í aðdraganda þess og fyrr um kvöldið.

13

Samkvæmt málsgögnum voru áður greindir tveir aðilar, D og E, einu vitnin að slysi gagnáfrýjanda. Sá fyrrnefndi gaf skýrslu hjá lögreglu 21. mars 2017. Lýsti hann atvikum svo að hann og gagnáfrýjandi hefðu verið á leið niður stigann og verið komnir niður fjórar til fimm tröppur þegar g-kk-nf hefði runnið ofan á hann og síðan dottið fram fyrir sig og lent á steingólfinu neðan við stigann. Taldi D að áður en gagnáfrýjandi datt á hann hefði hann runnið í tröppunum. Við aðalmeðferð málsins í héraði lýsti D málsatvikum svo að hann og gagnáfrýjandi hefðu verið að ganga í rólegheitum niður stigann vinstra megin þegar þeir hefðu dottið. Hefði það atvikast með þeim hætti að gagnáfrýjandi hefði dottið og sópað fótunum undan D með þeim afleiðingum að hann féll aftur fyrir sig og rann niður stigann á bakinu. Taldi D að í kjölfarþess að hann féll aftur fyrir sig hefði gagnáfrýjandi fallið yfir hann. Neitaði D því aðspurður að hann og gagnáfrýjandi hefðu verið að fíflast í stiganum og áréttaði framburð sinn um að þeir hefðu verið að ganga niður hann í rólegheitum.

14

Þegar E gaf skýrslu hjá lögreglu 21. mars 2017 bar hann um málsatvik að hann hefði séð tvo menn koma niður stigann, sem haldið hefðu hvor utan um annan. Sá sem á undan gekk hefði síðan dottið fram fyrir sig og hefði hinn aðilinn, sem byrjaður hefði verið að missa jafnvægið áður en félagi hans datt, þá fallið við og fram fyrir hinn og lent á hnakkanum. Spurður um hvort hann hefði séð hvað olli því að mennirnir duttu svaraði E : „Nei, þegar ég sé aðilana þá eru þeir byrjaðir að detta.“ Í upphafi skýrslu sinnar fyrir héraðsdómi bar E að hann myndi málsatvik ekki fullkomlega. Vísaði hann í því sambandi til þess tíma sem liðinn væri frá atvikum. E lýsti atvikum annars svo að hann hefði staðið við útidyr staðarins og verið að hleypa fólki inn. Í hvert skipti sem hann hefði orðið var við að fólk var að koma niður stigann hefði hann litið í þá átt. Í aðdraganda slyss gagnáfrýjanda hefði hann séð tvo menn koma niður stigann.

„ [E]ins og ég man þetta þá finnst mér ég sjá eins og annar þeirra sé að reyna að fara, þú veist, þeir eru eitthvað að asast. Annar er að reyna, kannski að reyna að fara á hestbak á hinum eða eitthvað álíka. Ég man það ekki alveg.“ Síðar í skýrslunni tók E fram um þess atvik að hann „rámaði“ í að atvik hefðu verið með þessum hætti en að hann væri „ekki 100, þú veist, á því.“ Hann kvaðst síðan hafa snúið sér við til að sinna viðskiptavinum og í kjölfarið heyrt „bankið þegar hann lendir á gólfinu bak við mig.“

Hann hefði því ekki séð er gagnáfrýjandi féll.

15

Svo sem að framan er rakið hafa hvorki D né E getað borið með skýrum hætti um ástæðu þess að gagnáfrýjandi féll í stiganum. Af framburði þeirra er þó ljóst að gagnáfrýjandi og D voru komnir áleiðis niður stigann þegar slysið varð. Frásögn D af atvikum í stiganum er heildstæð og hefur hann borið að gagnáfrýjandi hafi fyrst fallið á sig og síðan yfir sig og niður stigann. Af framburði E má aftur á móti ráða að hann hafi veitt tvímenningunum athygli ofarlega í stiganum. Hann hefði síðan litið af þeim til að sinna viðskiptavinum og í kjölfarið heyrt „bankið“ þegar gagnáfrýjandi skall í gólfinu fyrir neðan stigann. Samkvæmt þessu sá E ekki allt það sem gerðist í stiganum, þar með talið ekki sjálft fall gagnáfrýjanda.

16

Málatilbúnað aðaláfrýjanda og stefnda verður að skilja svo að af þeirra hálfu sé á því byggt að gagnáfrýjandi og D hafi sýnt af sér galsa og óvarlega hegðun er þeir gengu niður stigann. Hvað það varðar er til þess að líta að sá síðarnefndi hefur samkvæmt framansögðu allt frá upphafi lýst atvikum svo að hann og gagnáfrýjandi hafi gengið niður stigann í rólegheitum. Þá er eins og áður var lýst ekkert haft eftir E í frumskýrslu lögreglu um að galsi hafi verið í tvímenningunum. Segir þar eingöngu að þeir hafi báðir hrasað með þeim afleiðingum að D datt fram fyrir sig og að g-kk-nf hafi í kjölfarið farið yfir félaga sinn og lent með hnakkann á gólfinu. Að þessu og öðru því virtu sem að framan er getið um framburð vitnanna þykja ekki hafa verið færðar á það sönnur að gagnáfrýjandi hafi sýnt af sér gáleysislega hegðun í aðdraganda þess að hann féll í stiganum. Samkvæmt því verður staðfastur og trúverðugur framburður D, þess efnis að hann og gagnáfrýjandi hafi verið að ganga niður stigann í rólegheitum þegar sá síðarnefndi rann til og datt á hann með fyrrgreindum afleiðingum, lagður til grundvallar við úrlausn málsins.

17

Af framburði D við skýrslugjöf hjá lögreglu 21. mars 2017 og við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi má ráða að gagnáfrýjandi hafi drukkið nokkra bjóra í aðdraganda slyssins, bæði í samkvæmi sem þeir D sóttu fyrr um kvöldið og á vínveitinga- og skemmtistaðnum þar sem slys gagnáfrýjanda varð. Tók D fram í skýrslu sinni í héraði að þeir hefðu verið langt frá því að vera ofurölvi. Fyrir lögreglu var framburður hans um það atriði með sambærilegum hætti. Um ástand gagnáfrýjanda og D er haft eftir E í lögregluskýrslu 2 1. mars 2017 að þeir hefðu „alls ekki [verið] mjög ölvaðir og [...] ekki [átt] erfitt með gang.“ Engin læknisfræðileg gögn liggja fyrir í málinu um ætlað ölvunarástand gagnáfrýjanda, en ekki verður ráðið að blóð hafi verið dregið úr honum til rannsóknar eftir slysið. Þegar alls þessa er gætt fer því fjarri að færðar hafi verið á það sönnur að gagnáfrýjandi hafi verið ölvaður er atvik máls gerðust þannig að áhrif hafi haft á að slysið varð. Þeim málatilbúnaði er því hafnað.

18

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi mældi dómkvaddur matsmaður, F byggingafræðingur, að teknu tilliti til þeirra skýringa sem hann gaf við skýrslugjöf í héraði og fyrir Landsrétti, hæð þrepa í stiganum, svokallað uppstig, 200 mm, og dýpt þrepa, svokallað framstig, 210 mm, en mæling fór fram 450 mm frá vegg. Algengasta breidd þrepa reyndist 1020 mm en neðstu þrjú þrepin reyndust breiðari, allt að 1260 mm. H andrið, sem er öðrum megin í stiganum, mældist 70 til 80 mm frá vegg. Breidd stiga að handriði nemur því 940 til 950 mm. Hæð handriðs mældist 900 mm, nema þar sem stiginn beygir en þar reyndist hún 800 mm. Samkvæmt mælingum hins dómkvadda matsmanns telst skref stiga vera 200 mm+ 200 mm + 210 mm, eða 610 mm. Þeim mælingum hins dómkvadda matsmanns sem hér hefur verið lýst hefur ekki verið hnekkt og verða þær lagðar til grundvallar við úrlausn málsins.

19

Um bótaábyrgð vegna líkamstjóns sem rekja má til fasteignar, búnaðar hennar eða eiginleika, eða þess að viðhaldi hennar eða umhirðu hefur ekki verið sinnt, fer eftir almennu skaðabótareglunni. Þó er það svo að samkvæmt dómaframkvæmd hafa fasteignareigendur og umráðamenn fasteigna þar sem rekin er verslun eða þjónusta þurft að sæta strangara sakarmati. Rökin að baki því eru einkum að slík fyrirtæki leitast við að laða að sér fólk og því eðlilegt að til þeirra séu gerðar þær kröfur að viðskiptavinum þeirra sé tryggt sem mest öryggi.

20

Hinn dómkvaddi matsmaður komst að þeirri niðurstöðu að stiginn sem áfrýjandi féll í hefði verið byggður árið 1947. Samkvæmt því og að virtum öðrum gögnum málsins verður staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að við mat á lögmæti þess stiga sem gagnáfrýjandi féll í beri að miða við byggingarsamþykkt Reykjavíkur nr. 195/1945. Í héraðsdómi er rakið að stiginn hafi ekki uppfyllt skilyrði 4. gr. samþykktarinnar um breidd stiga, þar sem hún nemi 940 til 950 mm, skilyrði 6. gr. um lágmarks lengd skrefa í stiga, 630 mm, sem reynst hafi vera 610 mm, og skilyrði sömu greinar um lágmarksdýpt þreps gang línu, 240 mm, en framstig þreps hafi mælst 210 mm. Verður samkvæmt þessu staðfest niðurstaða héraðsdóms um að gagnáfrýjanda hafi tekist að færa á það sönnur að stiginn hafi í lýstum atriðum ekki uppfyllt lágmarkskröfur 4. og 6. gr. byggingarsamþykktarinnar, sbr. einnig grein 202 í byggingarreglugerð nr. 441/1998 og til hliðsjónar greinar 6.4.9. og 6.4.10. í núgildandi byggingarreglugerð nr. 112/2012. Samkvæmt því liggur fyrir að stiginn hefur frá öndverðu í framangreindum atriðum farið í bága við byggingarsamþykkt sem í gildi var á byggingartíma hans en einnig síðari reglugerðir hvað framstig varðar. Sá annmarki sem stiginn er haldinn hvað varðar breidd framstigs þrepa eykur á hættueiginleika hans, sérstaklega þegar gengið er niður, líkt og gagnáfrýjandi var að gera er slys hans varð. Að þessu gættu og með vísan til annars framangreinds þykir mega slá því föstu að lýstur annmarki á stiganum hafi verið megin orsök þess að gagnáfrýjandi féll í honum.

21

Gagnáfrýjandi reisir kröfur sínar jafnframt á því að stiginn hafi verið illa upplýstur.

Um það atriði kom fram hjá E fyrir héraðsdómi að fyrir ofan stigann hefði verið ljósakróna „en hún gefur ekkert frá sér eitthvað svaðalegt ljós, ef ég man rétt. [...]

[Þ]að er góð lýsing niðri í hurðinni fyrir mig en hún mætti alveg vera betri í stiganum.“

D bar um þetta atriði er hann gaf skýrslu hjá lögreglu að frekar dimmt hefði verið í stiganum og í skýrslu hans fyrir héraðsdómi kom fram að „[þ]að var alltaf mjög léleg lýsing í þessum stiga.“ Að lokum er í þessu sambandi til þess að líta að veggir við stigann voru dökkrauðir og þá voru stigaþrepin úr dökkbrúnum við. Þegar allt þetta er virt þykir réttað leggja til grundvallar að birtuskilyrði í stiganum hafi ekki verið góð og að auðvelt hefði verið að bæta þar úr. Var hin takmarkaða lýsing til þess fallin að auka hættuna á að slys hlytist af fyrrgreindum annmarka á stiganum.

22

Samkvæmt öllu framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir mega slá því föstu að gagnáfrýjanda hafi nægjanlega tekist að sanna að slys hans megi rekja til fyrrgreinds vanbúnaðar stigans. Á honum ber eigandi fasteignarinnar bótaábyrgð gagnvart gagnáfrýjanda. Verður því staðfest niðurstaða héraðsdómsumgreiðsluskylduaðaláfrýjanda vegna tjóns gagnáfrýjanda.

23

Í skýrslu sinni í héraði bar E að slys gagnáfrýjanda væri eina slysið sem hann myndi eftir að orðið hefði í stiganum. Aftur á móti hefði það komið fyrir áður að fólk hefði hrasað í honum, bæði gestir og starfsmenn. Sérstaklega hefði það átt við um starfsmenn er þeir hefðu verið að flýta sér upp og niður stigann, hann sjálfur þar með talinn. Samkvæmt þessu er ljóst að starfsmaður rekstraraðila vínveitinga- og skemmtistaðarins bjó yfir vitneskju um að stiginn væri varhugaverður. Þá bar D, sem reglulega kvaðst hafa komið á staðinn vegna starfs síns sem [...], að hann hefði mjög oft runnið til í stiganum, þó svo að hann hefði aldrei dottið þar áður. Þegar þessa er gætt og í ljósi umráða rekstraraðila staðarins á fasteigninni þykir rétt að fella bótaábyrgð á fyrrgreindum vanbúnaði stigans einnig á rekstraraðilann, en ekki verður talið að ákvæði 15. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki standi því í vegi að bótaábyrgð verði felld á hann á þeim grunni sem hér um ræðir. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður greiðsluskylda vegna tjóns gagnáfrýjanda felld óskipt á aðaláfrýjanda og stefnda.

24

Samkvæmt niðurstöðu dómsins hér að framan telst ósannað að slys gagnáfrýjanda megi rekja til eigin sakar hans. Verða bætur til hans því ekki skertar á þeim grunni.

25

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um fjárhæð bóta. Um vexti og dráttarvexti af dæmdum bótum fer eins og greinir í dómsorði en rétt þykir að upphafstími dráttarvaxta miðist við 14. maí 2020 er mánuður var liðinn frá því útreikningur tryggingastærðfræðings var sendur aðaláfrýjanda og stefnda, sbr. 9. gr. laga nr. 38/2001, enda var sú breyting sem gerð var á kröfunni undir rekstri málsins í héraði óveruleg.

26

Aðaláfrýjanda og stefnda verður gert að greiða málskostnað óskipt í héraði eins og hann var þar ákveðinn.

27

Aðalafrýjandi og stefndi greiði óskipt í málskostnað fyrir Landsrétti með þeim hætti sem segir í dómsorði, sem renni í ríkissjóð.

28

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað gagnáfrýjanda verður staðfest.

29

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans sem tilgreind er án virðisaukaskatts, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Aðaláfrýjandi, Vörður tryggingar hf., og stefndi, TM tryggingar hf., greiði gagnáfrýjanda, A, óskipt 91.103.598 krónur, auk 4,5% vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, af 10.233.311 krónum frá 8. maí 2016 til 4. maí 2017 en af 91.103.598 krónum frá þeim degi til 14. maí 2020, og dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af síðast greindri fjárhæð frá þeim degi til greiðsludags.

Aðaláfrýjandi og stefndi greiði óskipt málskostnað í héraði eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað gagnáfrýjanda skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi og stefndi greiði óskipt 1.500.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti, sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, E-kk-ef D-kk-ef E-kk-ef, 1.500.000 krónur.