509/2019

Útdráttur

Í málinu var deilt um kröfu sem E Ltd. lýsti í þrotabú A um afhendingu á helmingshlut í einkahlutafélaginu B ehf. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu hafði áður fallist á kröfu þrotabús A um að umræddir hlutir yrðu afhentir því með beinni aðför og gefið út afsal til hans fyrir eignarhlutanum. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 9. maí 2018 var kröfu E Ltd. um að fella aðfarargerðina úr gildi hafnað þar sem E Ltd. hefði ekki gert viðhlítandi grein fyrir meintu eignarhaldi sínu á umræddum hlutum. Með hinum kærða úrskurði vísaði héraðsdómur málinu frá dómi og reisti niðurstöðu sína á því að með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur frá 9. maí 2018 hefði því verið slegið föstu að E Ltd. hefði ekki tekist sönnun um að umræddur eignarhlutur í B ehf. væri eign hans og að krafa hans yrði að efni til ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól, sbr. 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar kom fram að krafa E Ltd. í eldra dómsmálinu, um að aðfarargerðin yrði felld úr gildi, hefði verið reist á ákvæðum 92. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Eins og kröfugerð og málsástæðum E Ltd. hefði verið háttað í því dómsmáli yrði ekki talið, þrátt fyrir forsendur úrskurðar héraðsdóms, að í honum hefði verið tekin endanleg afstaða til þeirrar kröfu sem sóknaraðili gerði í því máli sem lægi að baki hinum kærða úrskurði. Því stæði 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi að E Ltd. gæti fengið úrlausn um kröfu sína samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga 21/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka kröfur sóknaraðila til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf settur landsréttardómari kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 1. júlí 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 5. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. júní 2019 í málinu nr. X18/2018 þar sem kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraðsdómi og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4 Málið varðar kröfu sem sóknaraðili lýsti í þrotabú varnaraðila um afhendingu á 50% hluta í einkahlutafélaginu B ehf. Með beiðni 5. september 2017 til sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu krafðist varnaraðili þess að C yrði með aðför gert að afhenda varnaraðila 50% hlutafjár í einkahlutafélaginu B ehf. í samræmi við dóm Hæstaréttar í málinu nr. 527/2016. Sýslumaður féllst á kröfu varnaraðila og gaf út afsal til hans fyrir eignarhlutanum. Sóknaraðili krafðist þess með beiðni sem barst Héraðsdómi Reykjavíkur 2. október 2017, sbr. mál nr. Y20/2017, að innsetningargerð sýslumanns sem fór fram að beiðni varnaraðila yrði felld úr gildi. Var krafa sóknaraðila um ógildingu aðfarargerðarinnar á því reist að hann væri eigandi að umræddum eignarhlut í B ehf. Með úrskurði héraðsdóms 9. maí 2018 var kröfu sóknaraðila um að fella aðfarargerðina úr gildi hafnað. Í úrskurði héraðsdóms er vísað til þess að sóknaraðili hafi enga viðhlítandi grein gert fyrir því hvernig hann hefði eignast 50% eignarhlut í B ehf. Jafnframt var því hafnað að síðari breytingar á hlutaskrá félagsins og ársreikningar þess fyrir rekstrarárið 2014, sem gerð hafi verið á seinni hluta ársins 2015, væru fullnægjandi sönnun fyrir meintu eignarhaldi sóknaraðila.

5 Málið er rekið samkvæmt 171. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991. Sóknaraðili gerir þá kröfu aðallega að varnaraðila verði gert skylt að afhenda sóknaraðila 50% hluta í B ehf. Vísar sóknaraðili til 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 þar sem kveðið sé á um að afhenda skuli eign í vörslum þrotabús þriðja manni ef hann sannar eignarrétt sinn að henni. Heldur sóknaraðili því fram að umræddir hlutir séu eign hans á grundvelli kaupsamnings við C 4. nóvember 2014 en sá samningur hafi ekki legið fyrir þegar héraðsdómur úrskurðaði um gildi innsetningargerðarinnar 9. maí 2018. Varnaraðili hafnar því að sóknaðili hafi sýnt fram á að hann eigi hlutina sem hann vísar til í kröfulýsingunni.

Niðurstaða

6 Í málinu eins og það liggur fyrir Landsrétti gerir sóknaraðili þá kröfu að úrskurður héraðsdómara 19. júní 2019, þar sem málinu var vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

7 Niðurstaða héraðsdóms um frávísun málsins er á því reist að með úrskurði héraðsdóms 9. maí 2018 hafi því verið slegið föstu að sóknaraðila hafi ekki tekist sönnun um að umræddur eignarhlutur í B ehf. sé eign hans. Í úrskurðinum er vísað til 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, en ákvæðið mælir svo fyrir að krafa sem dæmd hefur verið að efni til verði ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól framar en segi í lögunum.

8

Sóknaraðili heldur því fram að í úrskurði héraðsdóms 9. maí 2018 hafi eingöngu verið lögð fyrir héraðsdóm afmörkuð krafa um að innsetningargerð sýslumanns yrði felld úr gildi. Með úrskurði dómsins hafi aftur á móti ekki verið leyst úr því hver væri eigandi eignarhlutanna sem um ræðir.

Varnaraðili telur á hinn bóginn að með framangreindum úrskurði liggi fyrir bindandi niðurstaða um þann ágreining sem deilt er um í málinu. Beri því, með vísan til 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991

, að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um frávísun málsins.

9

Í 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 segir að dómur sé bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila og þeirra, sem koma að lögum í þeirra stað, um þær kröfur sem eru dæmdar þar að efni til.

Þá segir í 2. m gr. sömu lagagreinar að kr afa sem hefur verið dæmd að efni til verði ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól framar en segi í lögunum og að nýju máli um slíka kröfu skuli vísað frá dómi.

10

Krafa sóknaraðila um að aðfarargerðin yrði felld úr gildi var reist á ákvæðum 92. gr. laga nr. 90/1989. Í ákvæðinu felst heimild fyrir málsaðila, þar á meðal þriðja mann sem hagsmuni hefur af gerðinni, til að bera undir héraðsdómara öll atriði er varða aðfarargerð sem lokið er , þar á meðal efnislegt réttmæti kröfu gerðarbeiðanda.

Málsmeðferð um innsetningarkröfu í eignarhluti í einkahlutafélagi sem var til umfjöllunar í úrskurði héraðsdóms 9. maí 20128 í máli nr. Y

20/2017 er takmörkuð í samanburði við almennt einkamál og var ekki rekið til að fá bindandi úrlausn um réttindi aðila vegna tiltekinna lögskipta , heldur um það hvort aðför m ætti fara fram.

M á þar meðal annars nefna að málsaðilum eru settar vissar skorður við aðfaragerð við því að koma fram fullri sönnun um þau réttindi sem tekist er á um í máli. Þannig mælir 94. gr. laga nr. 90

/1989, sbr. 1. mgr. 90. gr. sömu laga, fyrir um að vitnaleiðslur og mats og skoðunargerðir skuli að jafnaði ekki fara fram í málum af þessum toga.

11

Í máli nr.

Y

20/2017 krafðist sóknaraðili þess að innsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu, sem fram fór að kröfu varnaraðila , yrði ógilt með úrskurði héraðsdóms. Málsástæður og lagarök sóknaraðila í því máli lutu að því að sýslumaður hefði ekki haft fullnægjandi grundvöll til að gefa út afsal til varnaraðila fyrir 50% hlut í B ehf. fyrir hönd C þar sem hún hafi ekki verið eigandi að honum . Málsástæður sóknaraðila í málinu lutu þannig að efnislegu réttmæti kröfu gerðarbeiðanda.

Héraðsdómur hafnaði aftur á móti kröfu um ógildingu gerðarinnar á þeim grundvelli að sóknaraðili sjálfur hefði ekki fært fullnægjandi sönnun fyrir eignarhaldi sínu að umræddum hlut . Eins og kröfugerð sóknaraðila og málsástæðum var háttað í framangreindu máli verður ekki talið, þrátt fyrir forsendur úrskurðar héraðsdóms, að í honum hafi verið tekin endanleg afstaða til þeirrar kröfu sem sóknaraðili gerir í því máli sem kærumál þetta er risið af.

Stendur 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi að sóknaraðili geti fengið úrlausn um kröfu sína samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga

21/1991.

12

Samkvæmt þessu verður úrskurðurinn felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka kröfur sóknaraðila til efnismeðferðar. Rétt er að ákvörðun málskostnaðar í héraði vegna þessa þáttar bíði efnisdóms en varnaraðili greiði sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, þrotabú A, greiði sóknaraðila, EW Deliveries (London) Ltd., 350.000 krónur í kærumálskostnað fyrir Landsrétti.