803/2022

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu um að X sætti gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 19. desember 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. desember 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að sæta gæsluvarðhaldi var hafnað. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi til fimmtudagsins 12. janúar 2023 klukkan 16.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Með ákæru héraðssaksóknara 9. desember 2022 er varnaraðili sóttur til saka fyrir tilraun til hryðjuverka með því að hafa ákveðið að valda ótilgreindum hópi fólks, á ótilgreindum stað, bana eða stórfelldu líkamstjóni eða stefna lífi þeirra í hættu með stórfelldum eignaspjöllum, og sýnt þann ásetning ótvírætt í verki með tilgreindum hætti á tímabilinu maí til september 2022, allt í þeim tilgangi að valda almenningi verulegum ótta og mikilli ringulreið í þjóðfélaginu, en lögregla hafi stöðvað áform hans er hann var handtekinn 13. og 21. september 2022. Telst þetta varða við 1., 2. og Þá eru varnaraðila einnig gefin að sök stórfelld brot gegn vopnalögum nr. 16/1998.

5

Krafa sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að sæta gæsluvarðhaldi er reist á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt ákvæðinu má úrskurða sakborning í gæsluvarðhald ef sterkur grunur leikur á að hann hafi framið afbrot sem að lögum getur varðað tíu ára fangelsi, enda sé brotið þess eðlis að ætla megi varðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Með skilyrðinu um sterkan grun eru gerðar aðrar og meiri kröfur um styrkleika grunsemda en við eiga um skilyrði gæsluvarðhalds samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 þar sem nægilegt er að um rökstuddan grun sé að ræða.

6

Í ljósi sakargifta ræðst niðurstaða um gæsluvarðhaldskröfu sóknaraðila af því hvort líta megi svo á að fyrir liggi sterkur grunur um að varnaraðili hafi gerst sekur um þá tilraun til hegningarlagabrots sem hann er ákærður fyrir, enda teljast önnur skilyrði gæsluvarðhalds samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 uppfyllt. Við mat um þetta verður fyrst að huga að því með hvaða hætti varnaraðili á að hafa sýnt það í verki að hann hafi tekið um það ákvörðun að fremja hryðjuverk. Verknaðarlýsing í ákæru sem að þessu snýr er svohljóðandi: „[Með] orðfæri og yfirlýsingum á dulkóðaða samskiptaforritinu Signal og með því að útbúa, framleiða og afla sér skotvopna, íhluta í skotvopn þ. m. t. swift link, skotfæra og varnarbúnað, keypt árásarriffla af gerðinni AK- 47 og AR- 15, sem [varnaraðili] breytti í hálfsjálfvirkan, sækja og tileinka sér efni frá þekktum aðilum sem framið hafa hryðjuverk, orðið sér út um efni og upplýsingar um sprengju- og dróna gerð, reynt að verða sér út um lögregluskilríki, lögreglufatnað og lögreglubúnað, með það fyrir augum að villa um fyrir fólki í tengslum við skotárás á fólk.“

7

Varnaraðili neitar sök hvað þennan þátt ákæru varðar og hafnar því alfarið að hafa haft uppi áform um brot gegn framangreindu ákvæði almennra hegningarlaga.

8

Í 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga segir að hver sá sem tekið hefur ákvörðun um að vinna verk, sem refsing er lögð við í lögunum, og ótvírætt sýnt þann ásetning í verki, sem miðar eða er ætlað að miða að framkvæmd brotsins, hafi, þegar brotið er ekki fullkomnað, gerst sekur um tilraun til þess. Í þessu felst að til refsiábyrgðar á grundvelli ákvæðisins getur komið vegna undirbúningsathafna einna og sér. Með undirbúningsathöfnum er átt við þær athafnir eða ráðstafanir geranda sem miða að framkvæmd brots eða er ætlað að miða að framkvæmd þess en nægja þó ekki til að brot geti fullframist. Af þeim þarf þó að vera unnt að draga þá ályktun að ásetningur standi til fullframningar brots og þá að undangengnu ströngu mati á huglægri afstöðu geranda til þeirra athafna sem um ræðir, sbr. orðalag ákvæðisins um að hann hafi ótvírætt sýnt þann ásetning í verki.

9

Samkvæmt gögnum málsins liggja fyrir upplýsingar um athafnir varnaraðila í aðdraganda þess að hann var handtekinn, sem hlutlægt séð má virða sem undirbúning að framningu þess hegningarlagabrots sem ákæra tekur til. Á hinn bóginn telst vera uppi í málinu vafi um hvort fullnægt sé kröfum um huglæga afstöðu varnaraðila til fullframningar þess, en niðurstaða þar um ræðst af sönnunarfærslu fyrir dómi.

Samkvæmt þessu og í ljósi þess sem áður greinir um þær kröfur sem gera verður við mat á huglægri afstöðu varnaraðila er ófært á þessu stigi máls að slá því föstu að fyrrgreindu skilyrði 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um sterkan grun sé fullnægt.

10

Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.