900/2018

Útdráttur

A krafði T hf. um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir við það að veggskápur féll ofan á hana er hún var við vinnu á tannlæknastofu sem tanntæknir. Ágreiningur var um orsök þess að skápurinn féll á A. Í málinu lá fyrir að orsök slyssins hafði ekki verið rannsökuð af Vinnueftirliti ríkisins. Þá var málsástæða T hf. um að orsök slyssins mætti rekja til mistaka verktaka sem festi upp skápinn hvorki studd matsgerð dómkvadds matsmanns né öðrum haldbærum sérfræðilegum gögnum. Að því virtu var T hf. látin bera hallann af því að ekki hefði farið fram viðhlítandi rannsókn á orsökum slyssins. Við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku var horft til tekna A árin 2011, 2012 og 2013, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en A var ekki talin hafa sýnt fram á að annar mælikvarði gæfi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hennar, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Kröfu A um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón vísað frá dómi án kröfu sökum vanreifunar.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 6. desember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. nóvember 2018 í málinu nr. E2169/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og hann sýknaður af öllum kröfum stefndu en til vara að dæmdar bætur verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefnda krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Til vara er þess krafist að áfrýjanda verði gert að greiða henni 14.354.242 krónur ásamt 4,5% vöxtum frá 5. september 2014 til 29. júlí 2017 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt en til vara að málskostnaður verði látinn niður falla.

Málsatvik

4 Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi eru atvik málsins þau að veggskápur féll ofan á stefndu er hún var við vinnu á tannlæknastofu sem tanntæknir 5. september 2014 með þeim afleiðingum að hún varð fyrir varanlegu líkamstjóni.

5 Af hálfu stefndu er á því byggt að aðstæður á vinnustaðnum hafi ekki verið forsvaranlegar og ekki staðist þær kröfur sem gerðar séu samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða. Áfrýjandi byggir á hinn bóginn á því að stefnda hafi ekki fært sönnur á að rekja megi slysið til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi vátryggingartaka.

Niðurstaða

6 Samkvæmt 1. mgr. 79. gr. laga nr. 46/1980 skal atvinnurekandi án ástæðulausrar tafar tilkynna Vinnueftirliti ríkisins öll slys þar sem starfsmaður verður óvinnufær í einn eða fleiri daga. Slys þar sem líkur eru á að starfsmaður hafi orðið fyrir langvinnu eða varanlegu heilsutjóni skal tilkynna Vinnueftirlitinu eigi síðar en innan sólarhrings. Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar skal atvinnurekandi innan viku tilkynna skriflega um slysið til Vinnueftirlits ríkisins.

7 Fyrir liggur að vátryggingartaki og vinnuveitandi stefndu tilkynnti Vinnueftirliti ríkisins ekki um slysið. Á hinn bóginn var lögreglu tilkynnt um það og kom hún á vettvang, tók myndir og ritaði skýrslu þar sem tildrögum slyss var lýst í stuttu máli. Í skýrslunni kemur jafnframt fram að haft hafi verið samband við Vinnueftirlit ríkisins að frumkvæði lögreglu og því gerð grein fyrir slysinu en það hefði ekki séð „ástæðu til að koma á vettvang“.

8 Ágreiningur er um orsök þess að skápurinn féll á stefndu en af hennar hálfu er meðal annars á því byggt að skápurinn hafi verið ofhlaðinn. Með rannsókn Vinnueftirlits ríkisins á orsökum slyssins hefði verið unnt að staðreyna hvort svo hafi verið miðað við þær festingar sem voru notaðar til að hengja hann upp á vegginn og uppgefna burðargetu. Vátryggingartaki getur ekki firrt sig ábyrgð með því að vísa til þess að það hafi verið hlutverk lögreglu og Vinnueftirlits ríkisins að rannsaka orsakir slyssins, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 19. mars 2009 í máli nr. 363/2008 og 4. febrúar 2010 í máli nr. 286/2009. Áfrýjandi hefur borið því við að líklegasta orsök slyssins sé sú að skápurinn hafi ekki verið réttilega festur upp af hálfu sjálfstæðs verktaka sem vátryggingartaki beri ekki ábyrgð á. Þessi málsástæða áfrýjanda getur ekki komið til athugunar þar sem hann hefur ekki stutt hana við matsgerð dómkvadds matsmanns eða önnur haldbær sérfræðileg gögn. Að öllu þessu virtu er óhjákvæmilegt að áfrýjandi beri hallann af því að ekki hafi farið fram viðhlítandi rannsókn á orsökum slyss stefndu. Af því leiðir að vátryggingartaki telst ekki hafa gætt þess á fullnægjandi hátt að vinnustaður stefndu væri þannig úr garði gerður að þar væri gætt fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 46/1980 og 1. tölulið 3. gr. reglna nr. 581/1995.

9 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi reisir stefnda aðalkröfu sína um skaðabætur á 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Byggir hún á því að aðstæður hennar síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysdag hafi verið óvenjulegar og gefi tekjur hennar þau ár því ekki rétta mynd af líklegum framtíðartekjum. Miðast aðalkrafa stefndu við full laun tanntæknis í 100% starfi en gögn málsins bera með sér að hún hafði síðustu þrjú almanaksárin fyrir slysdag einungis gegnt því starfi sem hlutastarfi. Samkvæmt gögnum málsins lauk stefnda námi sem tanntæknir árið 2001 og sinnti því starfi til 2012 er hún ákvað að fara í nám í […] sem hún lauk árið 2013. Af hálfu stefndu hafa ekki verið lögð fram skattframtöl fyrir tekjuárin 2001 til 2010 er hún starfaði sem tanntæknir og liggja engar upplýsingar fyrir um laun hennar á því tímabili. Verður því ekki ráðið af gögnum málsins hvort og þá hvaða áhrif nánar tilgreindar aðstæður stefndu tekjuárin 2011 til 2013 hafi haft á tekjur hennar. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki talið að stefnda hafi sýnt fram á að annar mælikvarði en tekjur hennar árin 2011 til 2013 gefi réttari mynd af líklegum framtíðartekjum hennar, sbr. skilyrði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt því verður við uppgjör skaðabóta að horfa til tekna hennar árin 2011, 2012 og 2013, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga.

10 Varakrafa stefndu um bætur fyrir varanlega örorku byggir á árslaunaviðmiði þrjú síðustu almanaksárin fyrir þann dag er tjón varð, leiðrétt samkvæmt launavísitölu til þess tíma sem upphaf varanlegrar örorku miðast við, sbr. 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt 9. gr. skaðabótalaga skal við útreikning bóta reiknað með að margfeldisstuðull samkvæmt 6. gr. laganna breytist hlutfallslega jafnt milli töflugilda sem þar eru tilgreind en þau miðast við upphaf aldursárs. Fyrir liggur að stefnda var 37 ára og 168 daga gömul 15. september 2015 sem upphaf varanlegrar örorku hennar miðast við. Við útreikning viðmiðunarlauna bar stefndu því að notast við margfeldisstuðulinn 11,092 en ekki 11,317. Að því gættu nemur krafa hennar um bætur fyrir varanlega örorku 10.902.058 krónum (3.931.503 x 11,092 x 0,25).

11 Krafa stefndu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón er í málatilbúnaði hennar reiknuð hlutfallslega út frá meðalatvinnutekjum hennar eins og þær voru reiknaðar út samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laganna skal ákveða bætur fyrir tímabundið atvinnutjón miðað við raunverulegt fjártjón sem tjónþoli hefur orðið fyrir. Í kröfugerð stefndu er ekki að finna sundurliðun á þeim tekjum sem hún naut á tímabilinu frá slysdegi 5. september 2014 til 5. september 2015 sem upphaf varanlegrar örorku hennar miðast við. Þar er ekki heldur að finna neinar upplýsingar um hvort og þá hvaða greiðslna hún hafi notið á þessu tímabili sem koma skulu til frádráttar samkvæmt 2. mgr. 2. gr. skaðabótalaga. Af þessum sökum verður ekki hjá því komist að vísa þessum kröfulið stefndu frá dómi án kröfu vegna vanreifunar, sbr. dlið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

12 Í kröfugerð stefndu um þjáningarbætur samkvæmt 1. mgr. 3. gr. skaðabótalaga er miðað við dagafjöldann 256 sem átti samkvæmt hennar eigin málatilbúnaði að vera 252 dagar. Að því gættu nemur fjárhæð þessa kröfuliðar 466.200 krónum.

13 Samkvæmt öllu framangreindu verður varakrafa stefndu tekin til greina að því marki sem rakið hefur verið hér að framan. Verður áfrýjanda því gert að greiða stefndu 11.368.258 krónur (10.902.058 + 466.200) í skaðabætur. Vaxtakrafa stefndu er tekin til greina en samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga miðast upphafstími vaxta fyrir varanlega örorku við 5. september 2015.

14 Eftir þessum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefndu málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir og rennur í ríkissjóð. Allur gjafsóknarkostnaður stefndu í héraði og fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, eins og nánar segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Tryggingamiðstöðin hf., greiði stefndu, A, 11.368.258 krónur, ásamt 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 466.200 krónum frá 5. september 2014 til 5. september 2015 en af 11.368.258 krónum frá þeim degi til 29. júlí 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá þeim degi til greiðsludags.

Kröfulið stefndu um bætur samkvæmt 2. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi greiði samtals 2.400.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti, er renna í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar í héraði og fyrir Landsrétti, 2.400.000 krónur.