883/2018

Útdráttur

A krafði Í um bætur vegna rannsóknaraðgerða lögreglu. Bótaskylda Í var óumdeild og laut ágreiningur A og Í einungis að fjárhæð miskabóta til handa A. Við ákvörðun miskabóta var litið til þess að þær aðgerðir sem A sætti hefðu falið í sér röskun á mikilvægum hagsmunum hans, friðhelgi einkalífs og frelsi. Aðgerðirnar hefðu verið umfangsmiklar þar sem A sætti leit og handtöku á heimili sínu og leit í fyrirtæki og í tveimur öðrum fasteignum í eigu hans og maka hans. Þá hefðu síma og tölvugögn A verið skoðuð og upplýsingar um notkun á síma hans frá og með 1. maí 2016 til og með 1. nóvember sama ár. Loks hefði A sætt gæsluvarðahaldi frá morgni 3. nóvember 2016 til síðdegis 7. sama mánaðar, og einangrun meðan á því stóð. Voru miskabætur til A ákveðnar 1.000.000 króna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 3. desember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. nóvember 2018 í málinu nr. E1142/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að bætur til handa stefnda verði lækkaðar og að málskostnaður fyrir Landsrétti verði felldur niður.

3 Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt.

Niðurstaða

4 Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Í málinu er óumdeilt að áfrýjandi er bótaskyldur samkvæmt þágildandi 2. mgr., sbr. 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. nú 1. og 2. mgr. 246. gr. sömu laga eins og þeim var breytt með lögum nr. 17/2018. Er þar mælt fyrir um bætur vegna aðgerða samkvæmt IX.

XIV. kafla laganna til handa þeim sem borinn hefur verið sökum í sakamáli sem fellt hefur verið niður eða hann verið sýknaður með endanlegum dómi, án þess að það hafi verið gert vegna þess að hann var talinn ósakhæfur.

Um hlutlæga bótaskyldu er að ræða og lýtur ágreiningur aðila einungis að fjárhæð miskabóta til handa stefnda.

5 Við ákvörðun fjárhæðar miskabóta er litið til þess að þær aðgerðir sem stefndi sætti fólu í sér röskun á mikilvægum hagsmunum hans, friðhelgi einkalífs og frelsi, og voru almennt til þess fallnar að valda honum miska. Aðgerðirnar voru umfangsmiklar þar sem stefndi sætti leit og handtöku á heimili sínu og leit í fyrirtæki og í tveimur öðrum fasteignum í eigu hans og maka hans. Þá voru síma og tölvugögn stefnda skoðuð og upplýsingar um notkun á síma hans frá og með 1. maí 2016 til og með 1. nóvember sama ár. Loks sætti stefndi gæsluvarðhaldi frá morgni 3. nóvember 2016 til síðdegis 7. sama mánaðar, og einangrun meðan á því stóð. Að öllu framangreindu virtu verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda miskabætur að fjárhæð 1.000.000 króna með vöxtum eins og í dómsorði greinir en líkt og greinir í hinum áfrýjaða dómi hefur upphafsdegi vaxta og dráttarvaxta ekki verið sérstaklega mótmælt af hálfu áfrýjanda.

6 Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

7 Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður en um gjafsóknarkostnað hér fyrir dómi fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, A, 1.000.000 króna, með vöxtum eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 250.000 krónur.