877/2018

Útdráttur

A og S hf. deildu um bótaskyldu S hf. vegna áverka sem A hlaut þegar bifreið var ekið aftan á bifreið hennar í maí 2016. S hf. hafnaði bótaskyldu og taldi að rekja mætti einkenni A til annars umferðarslyss sem hún varð fyrir á árinu 2014. A reisti kröfu sína á matsgerð eins læknis, sem A aflaði án aðkomu S hf., en hann mat varanlega örorku A 2% og varanlegan miska 4 stig. S hf. aflaði matsgerðar dómkvadds matsmanns um hraða bifreiðarinnar sem ekið var aftan á bifreið A og taldi matsmaðurinn að líklegasti hraði hennar hefði verið 8,5 km/klst. við áreksturinn. Í dómi Landsréttar kom fram að einkennum A hefði í matsgerðinni verið lýst á svipaðan hátt og í læknisvottorði sem ritað var tæpum fjórum mánuðum fyrir síðara umferðarslysið. Með vísan til þess að árekstur bifreiðanna hefði verið mjög vægur og að virtum afleiðingum þess líkamstjóns sem A varð fyrir í umferðarslysi á árinu 2014 staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að A hefði ekki sýnt fram á að orsakatengsl væru milli umferðarslyssins í maí 2016 og þeirra einkenna sem lýst væri í matsgerðinni. Var S hf. því sýknað af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 28. nóvember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. nóvember 2018 í málinu nr. E3302/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þann veg að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.254.847 krónur með 4,5% vöxtum af 423.160 krónum frá 27. maí 2016 til 27. ágúst sama ár, en af 1.234.159 krónum frá þeim degi til 19. maí 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 af 1.254.847 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar úr hendi stefnda í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða sér málskostnað fyrir Landsrétti. Til vara krefst stefndi þess að kröfur áfrýjanda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður falli niður.

Niðurstaða

4 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi kemur fram í læknisvottorði 2. febrúar 2016 vegna umsóknar áfrýjanda um örorkubætur að hún hefði í kjölfar umferðarslyss á árinu 2014 glímt við verulega verki frá hálsi og hrygg og ætti við aukið svefnleysi að stríða. Sá læknir sem ritaði læknisvottorðið taldi hana hafa verið óvinnufæra frá 16. júlí 2012. Í matsgerð B læknis 29. mars 2017, um afleiðingar líkamstjóns sem áfrýjandi varð fyrir í umferðarslysi 27. maí 2016 kemur fram að áfrýjandi hefði í slysinu hlotið væga hálstognun og tognun á brjósthrygg og að fyrri einkenni hefðu ýfst upp og versnað. Var varanleg örorka áfrýjanda metin 2% og varanlegur miski 4 stig. Einkennum hennar var þannig lýst í matsgerðinni á svipaðan hátt og lýst er í framangreindu læknisvottorði sem ritað var tæpum fjórum mánuðum fyrir síðara umferðarslysið.

5 Með vísan til þeirra forsendna héraðsdóms að árekstur bifreiðar áfrýjanda og bifreiðarinnar […] 27. maí 2016 hafi verið mjög vægur og að virtu því sem að framan hefur verið rakið um afleiðingar þess líkamstjóns sem áfrýjandi varð fyrir í umferðarslysi á árinu 2014 hefur hún ekki sýnt fram á að orsakatengsl séu milli umferðarslyssins 27. maí 2016 og þeirra einkenna sem lýst er í framangreindri matsgerð. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

6 Rétt er að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Sératkvæði

V-kk-ef H. V-kk-ef

7 Ég er ekki sammála forsendum og niðurstöðu meirihluta dómenda.

8 Áfrýjandi byggir dómkröfur sínar á matsgerð B læknis, 29. mars 2017, en matsgerðin er sérfræðilegt álit um örorku og/eða miskastig tjónþola samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Í matsgerðinni er lýst ítarlegri læknisskoðun á áfrýjanda, árekstri bifreiðanna, einkennum áfrýjanda eftir líkamstjón í fyrri aftanákeyrslu og einkennum eftir hina seinni. Einnig reifar matsmaðurinn PCCrashútreikninga J 5. júní 2016, sem þá lágu fyrir í málinu og stefnda byggði synjun bótaskyldu á. Í matsgerðinni kemur fram að matsmaðurinn hefur kynnt sér útreikningana sem byggjast á formbreytingum (tjóni) á ökutækjunum með hliðsjón af gagnagrunni í sambærilegum tjónum. Matsmaðurinn segir slíka útreikninga geta veitt vísbendingu um hvort líkamstjón hafi hlotist af árekstri en einnig verði að líta til þess að um líkindaútreikning sé að ræða þar sem metinn sé líklegasti hraði bílsins við áreksturinn en annað ekki svo sem ekki líkamlegt ástand tjónþola eftir slysið. Matsmaðurinn bendir einnig á að áreksturspróf í tilraunaskyni nái ekki að endurskapa aðstæður við raunverulega árekstra en þar séu ökumenn ekki viðbúnir árekstrinum og því í mjög mismunandi líkamlegu ástandi til að þola afleiðingar hans ólíkt ökumönnum í tilraununum. Þannig komi fjölmargir aðrir þættir en eðlisfræðilegir til við mat á því að ákvarða umfang hins líkamlega skaða.

9 Þessar athugasemdir matsmannsins eiga einnig við um eðlisfræðilegan útreikning H, dómkvadds matsmanns, í matsgerð 4. maí 2018, en hún er byggð á sömu forsendum.

10 Það er rökstudd niðurstaða matsmannsins að í umferðarslysinu 27. maí 2016 hafi áfrýjandi hlotið væga hálstognun og tognun á brjósthrygg og að fyrri einkenni hafi ýfst upp og versnað. Varanlegur miski áfrýjanda er svo metinn 4% og við matið stuðst við töflu örorkunefndar um miskastig, að teknu tilliti til fyrra heilsufars tjónþola eins og segir í matsgerðinni. Matsmaðurinn telur því læknisfræðilegt orsakasamhengi vera milli árekstursins og aukins miska áfrýjanda. Þá kemur einnig fram að matsmaður telur ekki útilokað að áfrýjandi hefði getað átt afturkvæmt á vinnumarkað þrátt fyrir fyrri einkenni. Afleiðingar seinna slyssins séu til þess fallnar að draga úr þeirri getu og varanleg örorka hennar af þess völdum því metin 2%.

11 Matsmaður kom fyrir héraðsdóm, staðfesti matsgerðina og svaraði spurningum lögmanna aðila og dómara. Meðal annars kom þar fram að hann teldi framlagða PCskýrslu um áreksturinn og matsgerð H ekki breyta niðurstöðu matsgerðar sinnar. Virtist matsmaðurinn H reyndar fyrir dómi taka undir þá skoðun að það væri ekki hans að meta afleiðingar árekstursins heldur „lækna eða eitthvað slíkt að meta sko hvort að miðað við þennan árekstur að þetta hafi haft einhver frekari áhrif“ eins og fram kemur í endurriti af þinghaldinu.

12 Engu að síður var matsgerð Á-kk-ef það gagn sem héraðsdómur lagði til grundvallar sýknudómi sínum. Héraðsdómur, sem var ekki skipaður sérfróðum meðdómendum, taldi því að áreksturinn 27. maí 2016 hefði verið svo vægur að ósannað væri að áfrýjandi hefði orðið fyrir líkamstjóni af völdum hans. Héraðsdómur vék þannig fyrirliggjandi matsgerð læknis á læknisfræðilegum afleiðingum árekstursins á áfrýjanda til hliðar með eigin mati. Hraði jeppabifreiðarinnar var þó metinn á bilinu 711 kílómetrar á klukkustund við áreksturinn og reyndist afturstuðari bifreiðar áfrýjanda aflagaður eftir hann auk þess sem formbreyting varð á hægri hluta stuðarans eftir höggið eins og getið var hér að framan. Slíkur hraði við aftanákeyrslu hefur verið talinn nægilegur til þess að valda óviðbúnum ökumanni varanlegu líkamstjóni, sbr. dóm Hæstaréttar í sambærilegu máli nr. 542/2012 þar sem ökuhraði við árekstur var í eðlisfræðilegu mati talinn vera 6,1 km. á klukkustund.

13 Áfrýjandi krafði stefnda um greiðslu skaðabóta á grundvelli fyrrnefndrar læknisfræðilegrar matsgerðar sem er fullgilt sönnunargagn samkvæmt 10. gr. skaðabótalaga, bæði um mat á áhrifum fyrri áreksturs og um orsakasamhengi, en héraðsdómur komst að annarri niðurstöðu án fullnægjandi rökstuðnings. Stefndi ákvað að nýta sér ekki heimild 10. gr. skaðabótalaga til að bera matsgerðina og niðurstöðu hennar undir örorkunefnd og óskaði ekki eftir dómkvaðningu matsmanna til að hnekkja matsgerðinni. Með henni telst því sannað að áfrýjandi varð fyrir líkamstjóni í árekstrinum 27. maí 2016 og ber þess vegna að taka kröfur áfrýjanda fyrir Landsrétti til greina eins og Hæstiréttur hefur ítrekað gert þegar fyrirliggjandi örorkumati hefur ekki verið hnekkt með álitsgerð örorkunefndar eða mati dómkvaddra matsmanna, sbr. mál nr. 386/2004 og 104/2012. Ekki er tölulegur ágreiningur með aðilum. Samkvæmt framansögðu tel ég því að fallast beri á kröfu áfrýjanda og dæma stefnda til að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.