752/2019

Útdráttur

A var sagt upp störfum hjá LR ses. í tilefni af tilkynningum sem K höfðu borist um kynferðislega áreitni af hálfu A. Í kjölfar þess höfðaði A mál gegn LR ses. og K og krafðist skaða og miskabóta vegna uppsagnarinnar. Í málinu byggði A einkum á því að við uppsögnina hefði ekki verið fylgt þeim reglum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 1009/2015, um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, og í Handbók starfsfólks Borgarleikhússins. Þannig hefði A verið borinn þungum sökum án þess að málsmeðferðarreglum hefði verið fylgt og A gefið færi á að verjast þeim. Í dómi Landsréttar var talið að leggja yrði til grundvallar að meðferð málsins hefði ekki verið hagað á þann veg sem lýst væri í fyrrnefndri reglugerð og handbók. Á hinn bóginn yrði hvorki af reglugerðinni né handbókinni ráðið að sú málsmeðferð, sem þar væri kveðið á um að viðhafa skyldi, væri ófrávíkjanlegt skilyrði þess að grípa mætti til uppsagnar á ráðningarsamningi. Tekið var fram að engin skylda hvíldi á vinnuveitendum sem ekki væru stjórnvöld til að rannsaka atvik sem gefa tilefni til að segja starfsmanni upp, gefa honum færi á að tjá sig eða gæta meðalhófs við val á úrræðum, enda yrði slík skylda ekki leidd af almennum reglum vinnu, samninga eða kröfuréttar. Var því talið að heimilt hefði verið að segja A upp á þeim grundvelli sem gert var án þess að viðhafa þá málsmeðferð sem A taldi að skort hefði. Þá var ekki talið liggja fyrir að aðgerðir LR ses. og K hefðu í orði eða verki falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru hans en ekki lá fyrir að þau hefðu tekið afstöðu til sannleiksgildis þeirra ávirðinga sem á hann höfðu verið bornar. Þar sem ekki hefðu verið færðar sönnur á að fullnægt væri því skilyrði bótaskyldu að LR ses. og K hefðu sýnt af sér ólögmæta háttsemi í garð A voru þau sýknuð af kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf J-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Aðaláfrýjendur skutu málinu til Landsréttar 6. nóvember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. október 2019 í málinu nr. E137/2019.

2 Aðaláfrýjendur krefjast sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 5. febrúar 2020. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjendur greiði sér óskipt 10.000.000 króna í skaðabætur og 3.000.000 króna í miskabætur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. desember 2017 til greiðsludags.

Málsatvik og málsástæður

4 Gagnáfrýjandi og aðaláfrýjandi, Leikfélag Reykjavíkur ses., sem rekur Borgarleikhúsið, gerðu með sér tímabundinn ráðningarsamning 16. mars 2017. Upphafsdagur ráðningar var 18. ágúst sama ár og átti samningstíminn að vera eitt ár. Í reit á samningnum, sem ber yfirskriftina „Tegund starfs“, var ritað „Leikari á árssamningi“. Þar kemur einnig fram að stéttarfélag gagnáfrýjanda sé Félag íslenskra leikara. Mælt var fyrir um að ráðningarsamningurinn rynni út án uppsagnar við lok samningstímans ef ráðningin yrði ekki framlengd fyrir 1. júní 2018. Þá segir í stöðluðum samningstexta að um laun og önnur starfskjör fari eftir því sem mælt er fyrir um í ráðningarsamningi og í kjarasamningi viðkomandi stéttarfélags.

5 Kjarasamningur 21. nóvember 2016 milli aðaláfrýjanda, Leikfélags Reykjavíkur ses., og Félags íslenskra leikara gilti um starfskjör gagnáfrýjanda á ráðningartímanum. Í grein 6.2.2 í kjarasamningnum segir að ráðningartími „ársráðins leikara“ sé 12 til 24 mánuðir í senn og renni ráðningarsamningur út án sérstakrar uppsagnar. Gagnkvæmur uppsagnarfrestur á ráðningartímanum skuli aftur á móti vera þrír mánuðir.

6 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi var framangreindum ráðningarsamningi við gagnáfrýjanda sagt upp með uppsagnarbréfi 16. desember 2017. Aðaláfrýjandi, K-kvk-nf E-kvk-nf leikhússtjóri, undirritaði bréfið. Skyldi uppsögnin gilda frá og með næstu mánaðamótum og kom fram að uppsagnarfrestur væri þrír mánuðir. Þar var þess einnig getið að ekki væri óskað eftir vinnuframlagi gagnáfrýjanda á uppsagnartímanum. Ekki var í bréfinu vikið að ástæðum uppsagnarinnar.

7 Uppsagnarbréfið var afhent á fundi 16. desember 2017. Auk aðaláfrýjanda K-kvk-ef og gagnáfrýjanda var þáverandi framkvæmdastjóri leikfélagsins, B-kvk-nf Ó-kvk-nf, viðstödd fundinn. Þar greindi aðaláfrýjandi K-kvk-nf frá því að tilefni uppsagnarinnar væru tilkynningar sem henni hefðu borist að undanförnu frá konum um kynferðislega áreitni af hálfu gagnáfrýjanda. Gagnáfrýjandi bar á þann veg fyrir héraðsdómi að hann hefði ekki fengið svör á fundinum við spurningum sínum um fjölda tilvika, hvenær atvik eigi að hafa gerst eða nánar um hvers eðlis ætluð háttsemi hafi átt að vera. Þó hefði komið fram að eitt atvik átti að hafa gerst í Borgarleikhúsinu eftir að hann hóf þar störf. Lýsti hann því að hann hefði orðið afar hissa á þessum ásökunum og þvertekið fyrir að hafa gert nokkuð á hlut annarra sem geti hafa gefið tilefni til þessara ásakana. Gert hafi verið um 10 mínútna hlé á fundinum meðan aðaláfrýjandi K-kvk-nf hafi leitað ráða hjá ráðgjafa sínum. Að því loknu hefði honum verið tilkynnt að ákvörðunin stæði óbreytt.

8 Aðaláfrýjandi K-kvk-nf hefur lýst því fyrir dómi að áður en ákveðið var að segja gagnáfrýjanda upp hefðu henni borist fimm tilkynningar þar sem því var haldið fram að gagnáfrýjandi hefði beitt konur kynferðislegri áreitni eða ofbeldi. Hefði hún sjálf rætt við konurnar sem áttu í hlut og þær lýst atvikum fyrir henni. Óskuðu þær allar eftir trúnaði sem aðaláfrýjandi hefði talið rétt að virða. Á fundinum 16. desember 2017 hefði aðaláfrýjandi komið sér beint að efninu og greint honum frá þeim ásökunum sem á gagnáfrýjanda hefðu verið bornar og að nauðsynlegt væri að segja honum upp. Þá hefði hún upplýst hversu margar konur hefðu kvartað undan háttsemi gagnáfrýjanda en ekki viljað greina nánar frá atvikum til að brjóta ekki trúnað við konurnar.

9 Aðilar eru sammála um að annar fundur hafi verið haldinn um málið 17. desember 2017 að beiðni gagnáfrýjanda. Af hálfu aðaláfrýjanda K-kvk-ef hefur komið fram að við lok fyrri fundarins hefði leikfélagið verið reiðubúið að skoða hvort vægari úrræði gætu komið til álita. Þar sem tvær kvartanir hefðu bæst við milli funda hefði hins vegar verið ákveðið að uppsögnin stæði. Aðaláfrýjendur segja að samtals sjö kvartanir yfir háttsemi gagnáfrýjanda hafi borist um samtals sex tilvik. Þær hafi komið frá ólíkum konum sem ekki tengdust en þrjár þeirra hefðu starfað í Borgarleikhúsinu á þessum tíma. Lýsti aðaláfrýjandi K-kvk-nf því fyrir dómi að umræddir starfsmenn hefðu upplifað ótta, vanlíðan og kvíða við að mæta í vinnuna. Hefðu sum atvik átt sér stað „á vinnutíma og önnur atvik utan hússins“.

10 Eins og rakið er í héraðsdómi fjölluðu fjölmiðlar nokkuð um málið í kjölfar uppsagnarinnar. Þar var tilefni starfsloka gagnáfrýjanda rakið og vísað til þess að fresta hafi þurft frumsýningu í leikhúsinu vegna þeirra.

11 Í héraðsdómi eru einnig rakin bréfaskipti lögmanna aðila í kjölfar uppsagnarinnar. Þar leitaði lögmaður gagnáfrýjanda meðal annars upplýsinga um kvartanirnar og hvernig staðið hefði verið að rannsókn á atvikum auk þess sem hann óskaði aðgangs að verklagsreglum um viðbrögð við einelti, kynferðislegri áreitni og ofbeldi á vinnustaðnum. Svar lögmanns aðaláfrýjenda er rakið í hinum áfrýjaða dómi. Þar kom fram að vegna trúnaðar við þá einstaklinga sem höfðu kvartað undan háttsemi gagnáfrýjanda væri ekki unnt að greina nákvæmlega frá því hvað fælist í þeim. Þá sagði þar að uppsögnin hefði verið ákveðin að undangengnu faglegu mati á öllum þáttum málsins með aðkomu ýmissa sérfræðinga. Hefði leikhússtjóri haft fulla heimild til að grípa til uppsagnar samkvæmt starfssamningi og samþykktum leikfélagsins. Með bréfinu fylgdi Handbók starfsfólks Borgarleikhússins sem jafnframt hefur verið lögð fram í málinu. Þar er vikið að viðbrögðum þegar upp kemur grunur um einelti eða kynferðislega áreitni í leikhúsinu.

12 Mál þetta var höfðað af gagnáfrýjanda 2. janúar 2019. Þar krefst hann þess að aðaláfrýjendur greiði sér 10 milljónir króna í skaðabætur vegna fjártjóns sem hann kveðst hafa orðið fyrir vegna saknæmrar og ólögmætrar framgöngu þeirra við uppsögn hans úr starfi 16. desember 2017. Enn fremur krefst hann þriggja milljóna króna í miskabætur úr hendi aðaláfrýjenda á grundvelli bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

13 Til stuðnings kröfum sínum vísar gagnáfrýjandi einkum til þess að við uppsögnina hafi ekki verið fylgt þeim reglum sem gilda meðal annars þegar kvartanir berast yfir kynferðislegri áreitni. Gagnáfrýjandi vísar þar einkum til ákvæða reglugerðar nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum. Hann leggur þann skilning í ákvæði reglugerðarinnar að vinnuveitanda beri að rannsaka mál af þessum toga og gæta þar bæði að réttindum þess sem kvartar og þess sem kvörtunin beinist að. Beri vinnuveitanda meðal annars að tryggja að hlutaðeigandi starfsmenn fái að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Sömu reglu megi einnig leiða af umfjöllun í Handbók starfsfólks Borgarleikhússins. Misbrestur hafi orðið á því að aðaláfrýjendur fylgdu þessum reglum gagnvart gagnáfrýjanda en stjórnunarréttur vinnuveitanda takmarkist af þeim. Hafi gagnáfrýjandi verið borinn þungum sökum án þess að málsmeðferðarreglum hafi verið fylgt og honum gefið færi á að verjast þeim.

14 Gagnáfrýjandi telur aðaláfrýjanda K-kvk-þf bera ábyrgð á tjóni sínu ásamt leikfélaginu. Því til stuðnings er vísað til þess að hún hafi talið sig þurfa að láta til sín taka í tengslum við Metooumræðuna, sem þá var í hámæli, og bendir gagnáfrýjandi í því sambandi á tiltekin ummæli hennar á samfélagsmiðlum. Þá hefði hún tekið þá ákvörðun að segja gagnáfrýjanda upp.

15 Um tjón gagnáfrýjanda er af hans hálfu vísað til þess að tekjuöflunarhæfi hans sem leikara sé verulega skert vegna háttsemi aðaláfrýjenda. Tjón hans sé umtalsvert og telur hann sig eiga tilkall til skaðabóta að álitum að fjárhæð 10 milljónir króna. Í því efni vísar gagnáfrýjandi meðal annars til þess að hann hafi misst starf sitt við lestur auglýsinga fyrir verslunarkeðjuna Krónuna vegna málsins. Hafi tekjurnar numið 150.000 krónum á mánuði sem samlagsfélagið Krummi hafi fengið greiddar en það sé í eigu gagnáfrýjanda. Tjón félagsins sé jafnframt tjón gagnáfrýjanda en félagið hafi að auki framselt honum kröfuna til öryggis. Um miskabótakröfuna vísar gagnáfrýjandi til þess að meiðandi ákvörðun hafi verið tekin sem hafi verið óréttlætanleg í ljósi þess að engin rannsókn hefði farið fram á sannleiksgildi þeirra alvarlegu aðdróttana sem fram höfðu komið. Með því hafi verið vegið að æru gagnáfrýjanda á opinberum vettvangi þannig að fullnægt sé skilyrðum bótaskyldu samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga.

16 Aðaláfrýjendur reisa kröfur sínar um sýknu einkum á því að með uppsögn gagnáfrýjanda hafi vinnuveitandi hans einfaldlega neytt réttar síns samkvæmt gagnkvæmum ákvæðum ráðningarsamnings til að segja honum upp. Hafi gagnáfrýjanda verið greidd laun á uppsagnarfresti í samræmi við grundvallarreglur íslensks vinnuréttar, ráðningarsamning aðila og kjarasamning Félags íslenskra leikara. Það hafi verið mat aðaláfrýjenda að rétt væri að segja gagnáfrýjanda upp störfum til að tryggja starfsfrið, koma í veg fyrir vanlíðan starfsmanna og vernda orðspor leikfélagsins. Engin afstaða hefði verið tekin til sektar eða sakleysis gagnáfrýjanda. Aðaláfrýjendur draga í efa að þær reglur sem gagnáfrýjandi telur að hafi verið brotnar hafi veitt honum aukinn rétt sem reisi skorður við heimild vinnuveitanda til að segja upp ráðningarsamningi við starfsmann. Í því sambandi er vísað til þess að tilgangur reglugerðar nr. 1009/2015 sé að vernda starfsfólk gegn því að verða fyrir einelti, kynferðislegri áreitni og ofbeldi á vinnustað en ekki að veita þeim sem borinn er sökum um slíka háttsemi vernd gegn uppsögn. Þá hafi einstökum ákvæðum reglugerðarinnar verið fylgt að því marki sem unnt hafi verið. Þannig hafi gagnáfrýjandi fengið tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri á tveimur fundum. Þar hefði afstaða gagnáfrýjanda komið fram en hann kvaðst aldrei hafa sýnt af sér háttsemi sem geti hafa falið í sér kynferðislega áreitni. Þá hefði hann fengið þær upplýsingar sem unnt var að veita að teknu tilliti til þess trúnaðar sem veittur hefði verið.

17 Aðaláfrýjendur telja enn fremur að ætlað tjón gagnáfrýjanda sé ósannað hvað varðar umfang og orsakatengsl. Hann hafi fengið greidd laun út umsaminn uppsagnarfrest og snúið aftur til starfa í Þjóðleikhúsinu að þeim tíma liðnum. Ekki sé rökstutt hvernig háttsemi aðaláfrýjenda geti leitt til skaðabótaskyldu gagnvart gagnáfrýjanda vegna ætlaðra áhrifa á tekjur Krumma slf. Þá hafi aðaláfrýjendur gætt þess sérstaklega að tjá sig ekki um málið í fjölmiðlum nema til að bregðast við rangfærslum. Hafi gagnáfrýjandi hins vegar sjálfur kosið að greina óviðkomandi frá starfslokum sínum og þannig stuðlað að opinberri umræðu um málið. Enn fremur hafi gagnáfrýjandi ekki leitast við að sýna fram á fjártjón sitt og yrði hann að bera hallann af því. Ekki sé heldur grundvöllur til greiðslu miskabóta í málinu á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Að lokum krefst aðaláfrýjandi K-kvk-nf sýknu með þeim rökum að ekki sé fullnægt skilyrðum til að hún geti borið persónulega skaðabótaábyrgð á ætluðu tjóni gagnáfrýjanda. Vísar hún til þess að hún hafi ekki komið fram í málinu persónulega heldur fyrir hönd Leikfélags Reykjavíkur ses. Um þetta atriði vísar hún einnig til 2. mgr. 23. gr. skaðabótalaga.

18 Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að aðaláfrýjendum hefði borið að fylgja reglum sem mælt er fyrir um í reglugerð nr. 1009/2015 þegar kvartanir bárust yfir háttsemi gagnáfrýjanda. Hafi meðal annars borið að gefa honum kost á því að koma sjónarmiðum sínum á framfæri í samræmi við 1. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar. Í því skyni hafi verið skylt að upplýsa gagnáfrýjanda um hvers eðlis ásakanirnar á hendur honum væru. Gæti trúnaður gagnvart viðkomandi einstaklingum ekki leitt til þess að réttarstaða hans væri lakari að þessu leyti. Þar sem ekki hafi verið farið eftir reglunum í umrætt sinn var komist að þeirri niðurstöðu að aðaláfrýjendur hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi. Bæru þeir sameiginlega ábyrgð á því tjóni sem af því hefði hlotist. Fallist var á kröfu gagnáfrýjanda um greiðslu miskabóta að fjárhæð 1.500.000 krónur. Þá voru bætur vegna fjárhagstjóns gagnáfrýjanda ákveðnar að álitum. Að teknu tilliti til upplýsinga sem lágu fyrir þóttu þær hæfilega ákveðnar fjórar milljónir króna. Dráttarvaxtakröfu gagnáfrýjanda var vísað frá dómi þar sem hún fullnægði ekki áskilnaði dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

19 Aðaláfrýjendur og gagnáfrýjandi leita hver um sig endurskoðunar á framangreindum dómi héraðsdóms. Gagnáfrýjandi krefst þess að fallist verði á þær fjárkröfur sem hann gerði fyrir héraðsdómi. Þar fór hann fram á að aðaláfrýjendur greiddu sér samtals 13 milljónir króna „með dráttarvöxtum frá 16. desember 2017 til greiðsludags“. Vaxtakröfunni var vísað frá héraðsdómi en þeirri niðurstöðu var ekki skotið til Landsréttar með kæru samkvæmt XXIV. kafla laga nr. 91/1991. Fyrir Landsrétti krefst gagnáfrýjandi nú dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Gagnáfrýjanda er ekki unnt að bæta á þennan hátt úr þeim annmörkum á kröfu um dráttarvexti sem leiddu til þess að henni var vísað frá héraðsdómi enda liggur ekki fyrir efnisdómur um hana. Því ber að vísa þeirri kröfu frá Landsrétti.

20 Ráðning gagnáfrýjanda í þjónustu aðaláfrýjanda, Leikfélags Reykjavíkur ses., var tímabundin. Af grein 6.2.2 í kjarasamningi sem gilti um réttarsambandið verður þó ráðið að samningsaðilum hafi báðum verið heimilt að segja ráðningarsamningnum upp með þriggja mánaða fyrirvara. Um beitingu þeirrar heimildar giltu almennar reglur vinnuréttar. Samkvæmt þeim reglum eru ekki reistar skorður við því að vinnuveitandi segi upp ráðningarsamningi við starfsmann með umsömdum fyrirvara nema að það leiði af samningi eða lagareglu. Í máli þessu greinir aðila meðal annars á um hvort ástæður uppsagnar gagnáfrýjanda, sem honum var greint frá á fundi, hafi vegna fyrirmæla í reglugerð nr. 1009/2015 valdið því að ekki var unnt að grípa til uppsagnar nema að undangenginni þeirri málsmeðferð sem þar er lýst.

21 Framangreind reglugerð er sett með stoð í lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Samkvæmt 1. gr. laganna er tilgangur þeirra að tryggja öruggt og heilsusamlegt starfsumhverfi sem jafnan sé í samræmi við félagslega og tæknilega þróun í þjóðfélaginu, sbr. alið ákvæðisins. Þá er með þeim leitast við að tryggja skilyrði fyrir því að innan vinnustaðanna sjálfra sé hægt að leysa öryggis og heilbrigðisvandamál í samræmi við gildandi lög og reglur, ráðleggingar aðila vinnumarkaðarins og ráðleggingar og fyrirmæli Vinnueftirlits ríkisins, eins og segir í blið ákvæðisins. Samkvæmt 13. gr. laganna hvílir sú almenna skylda á atvinnurekanda að tryggja að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustað. Í 1. mgr. 37. gr. laganna er kveðið á um að vinnu skuli haga og framkvæma þannig að gætt sé fyllsta öryggis og góðs aðbúnaðar og hollustuhátta. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skal þá fylgja viðurkenndum stöðlum, ákvæðum laga og reglugerða og fyrirmælum Vinnueftirlits ríkisins hvað þetta varðar. Í 38. gr. laganna er mælt fyrir um að ráðherra setji reglugerð að fenginni umsögn Vinnueftirlits ríkisins um hvaða kröfur skuli uppfylltar varðandi skipulag, tilhögun og framkvæmd vinnu. Meðal þess sem fjalla skal um í reglugerð sem sett er með stoð í ákvæðinu eru aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, sbr. elið 1. mgr. 38. gr. laganna. Framangreind reglugerð nr. 1009/2015 er sett með stoð í þessum lagareglum. Í 13. gr. reglugerðarinnar er jafnframt vísað til 65. gr., 65. gr. a og 66. gr. laganna um heimild fyrir setningu hennar. Þar er fjallað um ábyrgð atvinnurekanda á því að gera skriflega áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað, sérstakt áhættumat með tilliti til öryggis og heilsu starfsmanna og áhættuþátta í vinnuumhverfi og áætlun um heilsuvernd.

22 Samkvæmt 2. gr. reglugerðarinnar er markmið hennar að koma í veg fyrir einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni og ofbeldi á vinnustöðum og stuðla að gagnkvæmri virðingu á vinnustöðum, sbr. a og blið ákvæðisins. Enn fremur er með henni leitast við að tryggja að gripið verði til aðgerða í samræmi við skriflega áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað, sbr. II. kafla reglugerðarinnar, komi fram kvörtun, ábending eða rökstuddur grunur um einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni eða ofbeldi á vinnustað, eða ef atvinnurekandi verður var við háttsemi sem getur falið það í sér, sbr. c og dlið ákvæðisins. Í 3. gr. reglugerðarinnar er skilgreind sú háttsemi sem henni er ætlað að stemma stigu við. Þar segir meðal annars að með kynferðislegri áreitni sé átt við hvers kyns kynferðislega hegðun sem er í óþökk þess sem fyrir henni verður og hefur þann tilgang eða þau áhrif að misbjóða virðingu viðkomandi.

23 Í II. kafla reglugerðarinnar er mælt fyrir um gerð og efni áhættumats og áætlunar að því er varðar áhættuþætti og forvarnir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustað. Skal í áætlun um heilsuvernd, sbr. 66. gr. laga nr. 46/1980, meðal annars gera grein fyrir þeim aðgerðum sem grípa skal til komi fram kvörtun, ábending eða rökstuddur grunur um slíka háttsemi á vinnustað.

24 Í III. kafla reglugerðarinnar er fjallað um skyldur atvinnurekenda í þessu efni. Þar segir meðal annars að þeim beri skylda til að láta einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni eða ofbeldi á vinnustað ekki viðgangast og gera starfsmönnum ljóst með skýrum hætti að slík hegðun sé óheimil, sbr. 3. mgr. 6. gr. reglugerðarinnar. Þá segir í 4. mgr. sömu greinar að við meðferð máls skuli atvinnurekandi sýna varfærni og nærgætni í aðgerðum sínum með virðingu og einkahagi hlutaðeigandi starfsmanna í huga, meðal annars með því að veita ekki óviðkomandi aðilum upplýsingar um mál og tryggja að utanaðkomandi aðilar, sem kunna að koma að meðferð máls, geri slíkt hið sama. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar hvílir sú skylda á atvinnurekanda að bregðast við eins fljótt og kostur er þegar honum berst kvörtun eða ábending um einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni eða ofbeldi á vinnustaðnum. Í niðurlagi greinarinnar segir að hann skuli jafnframt tryggja að við matið sé hlutaðeigandi starfsmönnum gefinn kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri og að alla jafna sé rætt við einn aðila máls í senn. Eins og segir í 2. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar skal atvinnurekandi grípa til aðgerða í samræmi við skriflega áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað, sbr. II. kafla reglugerðarinnar, ef mat á aðstæðum leiðir í ljós rökstuddan grun um að hegðun, sem reglugerðinni er ætlað að stemma stigu við, eigi sér stað eða hafi átt sér stað á vinnustaðnum. Skulu aðgerðirnar miða að því að stöðva hegðunina, sé hún enn til staðar, og að koma í veg fyrir að hegðunin endurtaki sig. Í 4. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar segir enn fremur að atvinnurekandi skuli skrá niður allt sem tengist meðferð máls og halda hlutaðeigandi starfsmönnum og vinnuverndarfulltrúum upplýstum meðan á meðferðinni stendur, meðal annars með því að veita þeim aðgang að öllum upplýsingum og gögnum í málinu, að teknu tilliti til laga um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga.

25 Í málinu verður að leggja til grundvallar að ástæða uppsagnar gagnáfrýjanda hafi verið að nokkur fjöldi kvenna, þar á meðal þrjár konur sem störfuðu í Borgarleikhúsinu, höfðu tilkynnt um háttsemi af hálfu gagnáfrýjanda sem framangreindri reglugerð er ætlað að stemma stigu við. Til stuðnings frásögn aðaláfrýjenda í þá veru er vísað til framburðar trúnaðarmanns tæknimanna í Borgarleikhúsinu sem bar fyrir dómi að tvær konur hefðu leitað til hennar og lýst því að gagnáfrýjandi hefði áreitt þær kynferðislega en hún vísað málinu til leikhússtjóra. Af framburði málsaðila verður ráðið að einhver hluti tilkynninganna hafi lotið að atvikum sem eiga að hafa gerst í Borgarleikhúsinu en að önnur ætluð atvik hafi átt sér stað utan veggja vinnustaðarins.

26 Framangreind ákvæði reglugerðarinnar miða ljóslega að því að atvinnurekandi taki af festu á ábendingum um háttsemi af þessum toga og að hann leitist við að varpa ljósi á hvað hafi gerst meðal annars með því að gefa viðkomandi starfsmönnum kost á að tjá sig. Er við það miðað að atvinnurekandi leggi síðan mat á hvort það sem fyrir liggur gefi til kynna að rökstuddur grunur sé um að einhver sú háttsemi, sem falli að skilgreiningu 3. gr. reglugerðarinnar, hafi átt sér stað á vinnustaðnum. Ber honum því næst að grípa til aðgerða til að stemma sigu við henni. Mælt er fyrir um hliðstætt verklag í starfsreglum sem koma fram í Handbók starfsfólks Borgarleikhússins og gerð er grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi.

27 Miðað við það sem fram er komið um aðdraganda starfsloka gagnáfrýjanda og þá fundi sem fram fóru í tengslum við uppsögnina verður að leggja til grundvallar að meðferð málsins hafi ekki verið hagað á þann veg sem lýst er í reglugerðinni og fyrrgreindri handbók. Virðist það raunar vera óumdeilt með því að aðaláfrýjendur hafa lýst því að þess hafi verið gætt af þeirra hálfu að taka enga afstöðu til þess hvort gagnáfrýjandi hefði gerst sekur um kynferðislega áreitni áður en honum var sagt upp. Þá er vandséð hvernig aðaláfrýjendur hefðu átt að geta staðið að meðferð málsins þannig að samræmdist að öllu leyti fyrirmælum reglugerðarinnar. Helgast það af því að þær konur sem kvörtuðu undan háttsemi gagnáfrýjanda vildu halda því leyndu hverjar þær væru. Sú takmarkaða lýsing sem aðaláfrýjandi K-kvk-nf gat af þeim sökum gefið af atvikum áður en gagnáfrýjanda var sagt upp hlaut því að hindra að hann gæti í raun andmælt þeim.

28 Reglugerð nr. 1009/2015 er sett með stoð í löggjöf sem leggur ákveðnar skyldur á atvinnurekanda til að grípa til aðgerða sem miða að því að tryggja öryggi starfsmanna og heilbrigði á vinnustað. Sækir hún sérstaka stoð í 38. gr. laga nr. 46/1980 sem vísar til þess hvaða kröfur skuli gera varðandi skipulag, tilhögun og framkvæmd vinnu. Hvergi í lögunum er vikið með beinum eða óbeinum hætti að því að með ákvæðum þeirra eða fyrirmælum, sem sett eru á grundvelli þeirra, séu reistar skorður við því að atvinnurekandi beiti hefðbundnum úrræðum gagnvart starfsmanni með stoð í samningi eða almennum reglum kröfuréttar. Þá er til þess að líta að reglugerðin mælir aðeins fyrir um að atvinnurekendur skuli grípa til aðgerða til að stemma stigu við þeirri háttsemi sem reglugerðin tekur til þannig að hún endurtaki sig ekki, án þess að það sé útskýrt nánar í hverju þær aðgerðir eigi að felast. Sama á við um það verklag sem fram kemur í Handbók starfsfólks Borgarleikhússins að fylgja beri þegar tilkynning berst um einelti eða kynferðislega áreitni. Hvorki verður af reglugerðinni né handbókinni ráðið að sú málsmeðferð, sem þar er kveðið á um að viðhafa skuli, sé ófrávíkjanlegt skilyrði þess að grípa megi til annarra úrræða eins og uppsagnar á ráðningarsamningi þó að tilefnið sé það sama. Í þessu ljósi er ekki unnt að leggja þann skilning í ákvæði reglugerðarinnar að útilokað hafi verið að segja gagnáfrýjanda upp störfum nema að undangenginni þeirri málsmeðferð sem reglugerðin og handbókin mælir fyrir um. Er þá jafnframt til þess að líta að sú vernd sem einstaklingar njóta, sem hafa veitt upplýsingar um kynbundna eða kynferðislega áreitni á vinnustað, samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, tekur ekki til ætlaðra gerenda.

29 Í ráðningarsamningi aðila var hvorki vísað til Handbókar starfsmanna Borgarleikhússins né var þar að finna nein önnur ákvæði sem gátu gefið til kynna að skylt væri að fylgja tilteknu verklagi í aðdraganda uppsagnar. Þá voru engin ákvæði í framlögðum kjarasamningi sem miðuðu að því að tryggja réttindi starfsmanna við uppsögn með umsömdum fyrirvara, önnur en að hann gat farið fram á viðtal til að fá uppgefnar ástæður hennar en ella að fá skriflegar skýringar, sbr. bókun 3 í samningnum. Engin skylda hvílir á vinnuveitendum sem ekki eru stjórnvöld, að rannsaka atvik sem gefa tilefni til að segja starfsmanni upp, gefa honum færi á að tjá sig eða gæta meðalhófs við val á úrræðum, enda verður slík skylda ekki leidd af almennum reglum vinnu, samninga eða kröfuréttar. Því var aðaláfrýjendum heimilt að segja gagnáfrýjanda upp á þeim grundvelli sem gert var án þess að viðhafa þá málsmeðferð sem hann heldur fram að skort hafi.

30 Hvað sem framangreindu líður um heimild vinnuveitanda til að beita uppsögn á grunni almennra reglna er ekki útilokað að framferði vinnuveitanda við töku slíkrar ákvörðunar geti leitt til bótaskyldu að uppfylltum skilyrðum bótaábyrgðar. Getur það einkum átt við ef framferði vinnuveitanda í tengslum við uppsögn felur í sér ærumeiðandi meingerð í garð viðkomandi sem leiðir til tjóns fyrir hann. Við úrlausn á því hvort það eigi við í því máli sem hér er til umfjöllunar verður að hafa í huga að uppsögnin var reist á því mati aðaláfrýjanda K-kvk-ef að vegna þeirra ásakana sem fram höfðu komið væri hagsmunum leikfélagsins sem vinnuveitanda betur borgið með því að binda enda á ráðningu gagnáfrýjanda með umsömdum fyrirvara fremur en að hann væri áfram við störf í leikhúsinu. Í íslenskum rétti hefur verið út frá því gengið að vinnuveitandi hafi rúmt svigrúm við þetta hagsmunamat enda enginn annar betur til þess fallinn.

31 Ekkert liggur fyrir í málinu um að við uppsögnina eða á síðari stigum málsins hafi aðaláfrýjendur haldið því fram eða gengið út frá því að færðar hefðu verið sönnur á að gagnáfrýjandi hefði gerst sekur um kynferðislega áreitni. Hafa aðaláfrýjendur einungis rökstutt uppsögnina með því að vísa til þess að með henni hafi ætlunin verið að tryggja starfsfrið innan leikhússins, gæta að orðspori þess og tryggja vellíðan starfsmanna. Með því að segja gagnáfrýjanda upp í tilefni af þeim tilkynningum sem bárust, þar á meðal frá þremur starfsmönnum Borgarleikhússins, voru framangreindir hagsmunir leikhússins og starfsmanna þess teknir fram yfir hagsmuni gagnáfrýjanda. Með því var hins vegar engin afstaða tekin til sannleiksgildis þeirra ávirðinga sem bornar höfðu verið á gagnáfrýjanda.

32 Samkvæmt framlögðum gögnum birtist fyrst frétt um uppsögnina á vefmiðlum 19. desember 2017. Þar var meðal annars vitnað til tilkynningar gagnáfrýjanda sjálfs þar sem hann kvað ástæðu „brottrekstrar“ hans hafa verið nafnlausar ásakanir á hendur honum. Í frétt daginn eftir var vitnað til samtals fréttamanns við aðaláfrýjanda K-kvk-þf. Þar greindi hún frá því að gagnáfrýjanda hefði verið gerð grein fyrir því hvers eðlis tilkynningarnar hefðu verið og að uppsögnin hefði verið viðbragð við „beinum tilkynningum“ meðal annars frá starfsfólki leikhússins. Þá hefði ríkt einhugur um ákvörðunina milli leikhússtjóra, framkvæmdastjóra og stjórnar leikfélagsins og að hún hefði verið tekin „eftir mikla yfirlegu og að vandlega ígrunduðu máli“. Ekki liggur fyrir að aðaláfrýjendur hafi látið önnur orð falla um uppsögnina á opinberum vettvangi. Engin meingerð fólst í framangreindum ummælum aðaláfrýjanda K-kvk-ef. Þá er ósannað að aðaláfrýjendur hafi stuðlað að þeirri umfjöllun sem málið hlaut í fjölmiðlum.

33 Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður að leggja til grundvallar að uppsögnin hafi rúmast innan þeirra heimilda sem aðaláfrýjendur höfðu samkvæmt ráðningar og kjarasamningi. Ekki er á það fallist að það hafi verið skilyrði uppsagnar gagnáfrýjanda að meðferð málsins yrði hagað á þann veg sem hann heldur fram. Þá liggur ekki fyrir að aðgerðir aðaláfrýjenda í málinu hafi í orði eða verki falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru hans. Ekki hafa því verið færðar sönnur á að fullnægt sé því skilyrði bótaskyldu, þar á meðal bótaskyldu á grundvelli bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, að aðaláfrýjendur hafi sýnt af sér ólögmæta háttsemi í garð gagnáfrýjanda. Því ber að sýkna aðaláfrýjendur af bótakröfum gagnáfrýjanda.

34 Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að hver málsaðila beri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Vaxtakröfu gagnáfrýjanda, A-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, er vísað frá Landsrétti.

Aðaláfrýjendur, Leikfélag Reykjavíkur ses. og K-kvk-nf E-kvk-nf, eru sýkn af öðrum kröfum gagnáfrýjanda.

Málskostnaður fellur niður í héraði og fyrir Landsrétti.

Sératkvæði

E-kk-ef J-kk-ef

1 Ég er sammála niðurstöðu meirihluta dómenda um að sýkna beri aðaláfrýjandann K-kvk-þf E-kvk-þf af kröfum gagnáfrýjanda. Þá er ég sammála meirihlutanum um að sýkna beri aðaláfrýjandann Leikfélag Reykjavíkur ses. af skaðabótakröfu gagnáfrýjanda og vísa vaxtakröfu hans frá Landsrétti. Ég tel hins vegar að dæma beri aðaláfrýjandann Leikfélag Reykjavíkur ses. til að greiða gagnáfrýjanda 1.000.000 króna í miskabætur samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

2 Aðaláfrýjandinn Leikfélag Reykjavíkur ses. sagði gagnáfrýjanda upp störfum 16. desember 2017 og greiddi honum laun út uppsagnarfrest. Sem vinnuveitandi hafði aðaláfrýjandinn fullan rétt til slíkrar uppsagnar og óumdeilt er í málinu að gagnáfrýjandi eigi engan frekari rétt á grundvelli ráðningarsambandsins. Eftir stendur hvort framganga aðaláfrýjenda í tengslum við uppsögnina hafi verið með þeim hætti að það veiti gagnáfrýjanda sjálfstæðan rétt til skaðabóta utan samninga, en uppsögnin var skýrð með vísan til tilkynninga um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi gagnáfrýjanda, sem honum var svo ekki gerð nánari grein fyrir. Í því sambandi þarf að meta hvort háttsemi aðaláfrýjenda hafi verið saknæm.

3 Líkt og endranær við mat á saknæmi í skaðabótarétti skiptir mestu máli hvort háttsemi aðaláfrýjenda hafi verið í samræmi við hlutlæg viðmið sem sett hafa verið um þá háttsemi sem um ræðir, einkum skráðar reglur. Eins og fram kemur í atkvæði meirihlutans var háttsemi aðaláfrýjenda ekki í samræmi við hlutlæg viðmið sem fyrir liggja um viðbrögð við tilkynningum af þeim toga sem vísað var til sem ástæðu uppsagnarinnar. Nánar tiltekið var háttsemi aðaláfrýjenda hvorki í samræmi við reglugerð nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum né þau viðmið sem aðaláfrýjandinn Leikfélag Reykjavíkur ses. hafði sjálfur sett sér í handbók starfsfólks Borgarleikhússins. Þannig segir meðal annars í nefndri handbók að ef upp kemur grunur um kynferðislega áreitni skuli rætt við aðila málsins og farið yfir atvik. Að því loknu leggi sérfræðingur mat á málið, en í slíku mati á að felast „rökstutt álit um það hvort um einelti sé að ræða eða annars konar samskiptavanda og gerð er áætlun um úrlausn máls“. Þá kemur fram í 1. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 að við mat atvinnurekanda skuli tryggja að hlutaðeigandi starfsmönnum sé gefinn kostur á að koma sínum sjónarmiðum á framfæri, en mat atvinnurekanda samkvæmt 1. mgr. er undanfari aðgerða samkvæmt 2. mgr. sömu greinar. Óumdeilt er að af hálfu aðaláfrýjenda var ekkert rætt við gagnáfrýjanda um þær ásakanir sem aðaláfrýjendur kveða hafa verið komnar fram um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi gagnáfrýjanda fyrr en honum var skýrt frá ásökununum samhliða því að honum var afhent skriflegt uppsagnarbréf. Samkvæmt aðaláfrýjendum byggðist þetta á faglegu mati sérfræðinga, sem hafði þannig þegar farið fram án þess að gagnáfrýjandi vissi af eða að nokkuð hefði verið rætt við hann. Með þessu var skýrlega vikið frá þeim hlutlægu viðmiðum sem samkvæmt framansögðu voru fyrir hendi samkvæmt reglugerð nr. 1009/2015 og handbók starfsfólks Borgarleikhússins. Aðaláfrýjendur kusu samkvæmt þessu að fylgja ekki nefndum reglum í aðdraganda uppsagnarinnar en byggðu hana samt á atvikum sem féllu að reglunum. Óhjákvæmilegt er að meta þetta frávik frá skráðum hátternisreglum til sakar. Engu breytir í því sambandi þótt ekki hafi verið vísað til handbókarinnar í ráðningarsamningi aðila enda hafði aðaláfrýjandinn Leikfélag Reykjavíkur ses. með henni sjálfur sett sér viðmið um hvernig honum bæri að haga sér við umræddar aðstæður.

4 Fjártjón gagnáfrýjanda af þessum sökum er ósannað. Hann fékk greidd laun á uppsagnarfresti, hóf aftur störf hjá Þjóðleikhúsinu og launatekjur hans árið 2018 voru hærri en 2017. Hefur hann í reynd ekkert gert til að sýna fram á fjártjón sitt nema leggja fram bréf frá verslunarkeðjunni Krónunni og fjárhagslegar upplýsingar um samlagsfélagið Krumma. Svo að til greina komi að dæma bætur að álitum þarf tjónþoli að sanna að tjón hafi orðið og hann gert það sem í hans valdi stóð til að tefla fram þeim sönnunargögnum sem hann mögulega gat. Þessum lágmarksskilyrðum er ekki mætt í málinu. Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna aðaláfrýjendur af skaðabótakröfu gagnáfrýjanda.

5 Kröfum til sönnunar um miska er að nokkru leyti öðruvísi farið. Þannig hafa kröfur til sönnunar um tilvist miska samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga almennt ekki verið ríkar í dómaframkvæmd, sbr. til dæmis dóma Hæstaréttar 22. janúar 2009 í máli nr. 239/2008, 22. desember 2014 í máli nr. 326/2014 og 15. janúar 2015 í máli nr. 389/2014. Í því máli sem hér er til úrlausnar var gagnáfrýjanda sagt upp störfum vegna ásakana er fram höfðu komið um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi af hans hálfu án þess að rætt hefði verið við hann og honum gefinn kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri áður en ákvörðun var tekin. Enginn vafi er á því að uppsögn af þessum sökum var til þess fallin að verða gagnáfrýjanda til hnekkis og vekja mikla athygli, sem raunin varð. Þá er ljóst að þótt aðaláfrýjendur hafi ekki lýst þeirri afstöðu að ásakanirnar væru á rökum reistar gaf framganga þeirra, þar sem gagnáfrýjanda var sagt upp vegna tilkynninga um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi, án þess að fyrrnefndu verklagi væri fylgt, ótvírætt til kynna að málið væri mjög alvarlegt. Þá lýsti aðaláfrýjandinn K-kvk-nf því jafnframt yfir, í þeirri fjölmiðlaumfjöllun sem varð, að hún hefði ekki verið að bregðast við nafnlausum tilkynningum heldur „beinum tilkynningum“ og að ákvörðunin hafi verið tekin „eftir mikla yfirlegu og að vandlega ígrunduðu máli“. Slíkar yfirlýsingar voru tæplega til þess fallnar að gefa til kynna að engin afstaða hefði verið tekin til ásakananna. Loks er til þess að líta að það verklag sem áður er lýst styðst meðal annars við þau rök að mál vegna ásakana um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi eru í eðli sínu viðkvæm fyrir alla hlutaðeigandi, þar á meðal þá sem ásakaðir eru, enda mælir 4. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 sérstaklega fyrir um að við meðferð slíkra mála skuli atvinnurekandi sýna varfærni og nærgætni í aðgerðum sínum með virðingu og einkahagi hlutaðeigandi starfsmanna í huga. Er sú regla raunar í samræmi við almennar reglur í kröfurétti um tillitsskyldur aðila í gagnkvæmu samningssambandi.

6 Í ljósi þess sem að framan greinir um tilvist saknæmrar háttsemi aðaláfrýjenda og sjónarmiða um sönnun á miska, sem og þeirra krafna sem Hæstiréttur hefur gert til sönnunar um tilvist ólögmætrar meingerðar í skilningi bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, meðal annars í fyrrnefndum dómum, verður að telja að skilyrði séu fyrir hendi til að dæma gagnáfrýjanda bætur samkvæmt ákvæðinu. Getgátur um hvort einhverju hefði breytt að ræða við gagnáfrýjanda og gefa honum kost á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri í aðdraganda uppsagnarinnar eru þýðingarlausar í þessu samhengi enda verða aðaláfrýjendur að bera hallann af því að hafa ekki viðhaft þá háttsemi sem bar samkvæmt fyrrnefndum viðmiðum, með tilheyrandi óvissu um hver atvik ella hefðu orðið. Þá getur engu breytt þótt aðaláfrýjendur hafi, eftir að gagnáfrýjanda var sagt upp, íhugað hvort fært væri að draga uppsögnina til baka og fundað með gagnáfrýjanda um málið, enda var framganga þeirra eftir sem áður í ósamræmi við fyrrnefnd viðmið í reglugerð nr. 1009/2015 og handbók starfsmanna Borgarleikhússins.

7 Sem fyrr segir var uppsögn gagnáfrýjanda lögmæt. Þannig voru aðaláfrýjendur í fullum rétti til að segja honum upp störfum, gegn greiðslu út uppsagnarfrest, og hefðu við þessar aðstæður getað gert það án þess að tilgreina nokkra ástæðu af þeim toga sem gert var. Með því að tengja uppsögnina á framangreindan hátt ásökunum um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi, bæði í upphafi og svo í fjölmiðlum, sem óhjákvæmilega var til þess fallið að vekja mikla athygli og verða gagnáfrýjanda til hnekkis, án þess að fylgja þeim hlutlægu viðmiðum sem bar við þær aðstæður, bakaði aðaláfrýjandinn Leikfélag Reykjavíkur ses. sér hins vegar bótaábyrgð samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, sbr. og regluna um vinnuveitandaábyrgð.

8 Við mat á fjárhæð bóta er óhjákvæmilegt að líta til þess að gagnáfrýjandi virðist hafa átt þátt í þeirri umræðu og fjölmiðlaumfjöllun sem varð um málið. Að þessu virtu og í ljósi annarra atvika og dómaframkvæmdar tel ég bótafjárhæð hæfilega ákveðna 1.000.000 króna.

9 Í 2. mgr. 23. gr. skaðabótalaga kemur fram að skaðabótaábyrgð starfsmanns gagnvart tjónþola megi skerða eða fella niður ef það verður talið sanngjarnt þegar litið er til atvika sem getið er í 1. mgr. sömu greinar og hagsmuna tjónþola. Af ákvæðinu hefur verið talið leiða að það sé einungis í undantekningartilvikum sem skaðabótakrafa á hendur starfsmanni nái fram að ganga samhliða kröfu á hendur vinnuveitanda enda hefur réttarþróun verið í þá átt að skaðabótaábyrgð skuli endanlega lenda á vinnuveitandanum í þeim tilvikum sem reglan um vinnuveitandaábyrgð á við. Í ljósi þessa, atvika málsins og þess að ekki verður séð að gagnáfrýjandi hafi nokkra fjárhagslega hagsmuni af dómi á hendur aðaláfrýjandanum K-kvk-þgf, samhliða aðaláfrýjandanum Leikfélagi Reykjavíkur ses., tel ég rétt að sýkna aðaláfrýjandann K-kvk-þf á grundvelli 2. mgr. 23. gr. skaðabótalaga. 10 Samkvæmt öllu framansögðu tel ég að sýkna beri aðaláfrýjandann K-kvk-þf en dæma aðaláfrýjandann Leikfélag Reykjavíkur ses. til að greiða gagnáfrýjanda 1.000.000 króna auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.