398/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa ýtt kröftuglega á baðherbergishurð sem A, sambýliskona og barnsmóðir X, stóð og hélt við með þeim afleiðingum að hún féll aftur fyrir sig og brotnaði á úlnlið þegar hún bar fyrir sig vinstri hönd í fallinu.

Talið var að X hlyti að hafa verið ljóst að með því að ýta með miklum krafti á hurðina, sem hann vissi að A stóð og hélt við, væri langlíklegast að A félli við og hlyti skaða af. Var háttsemin heimfærð undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ljóst þótti af atvikum og framburði A að ásetningur X til að valda A tjóni hefði ekki verið einbeittur. Á hinn bóginn hefði árásin beinst að sambýliskonu X og bæri að virða það honum til refsiþyngingar, sbr. 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 28. maí 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 7. desember sama ár. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 18. maí 2021 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara sýknu af henni og að því frágengnu að dæmdar bætur verði lækkaðar.

4

Brotaþoli, A, hefur fallið frá bótakröfu sinni. Kemur krafan því ekki til meðferðar hér fyrir dómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Um lýsingu á málsatvikum er vísað til hins áfrýjaða dóms.

6

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti voru spilaðar upptökur af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi í heild sinni. Þá gáfu ákærði og brotaþoli viðbótarskýrslur fyrir Landsrétti.

7

Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti kvaðst ákærði engu vilja breyta eða bæta við framburð sinn í héraði. Sagðist hann aðspurður ekki muna skýrt eftir atvikum en hafa gert sér ákveðna mynd af þeim eftir að hafa rætt þau við brotaþola. Hann sagði að það hefði verið sér mikið áfall að vakna upp í fangaklefa um morguninn og að hann hefði verið niðurbrotinn þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu. Hefðihann því játað á sig þær sakir sem á hann hefðu verið bornar til að ljúka skýrslutökunni af sem fyrst. Ákærði sagði að reiði hans hefði ekki beinst að brotaþola, heldur því sem gerst hefði á milli þeirra.

Þá hefði hann ekki haft nokkurn ásetning til að meiða hana. Ákærði kvaðst muna eftir því að hafa lokað sig af inni á baðherbergi en ekkert muna frá því að hann fór út af baðherberginu og þar til lögreglan handtók hann á heimilinu. Ákærði sagði að þau brotaþoli hefðu tekið upp sambúð að nýju fyrir um ári og að samband þeirra væri mjög gott í dag.

8

Brotaþoli kvaðst sömuleiðis engu vilja breyta eða bæta við framburð sinn í héraði.

Aðspurð staðfesti hún að hafa fallið frá einkaréttarkröfu í málinu. Þá hefði hún á engu stigi málsins viljað leggja fram kæru á hendur ákærða enda hefði hún ávallt talið að um óhappatilvik hefði verið að ræða. Þau ákærði hefðu bæði verið drukkin og engum væri um að kenna hvernig fór. Þá sagðist hún vita að ákærði hefði ekki haft ásetning til að meiða hana líkamlega. Brotaþoli sagðist hafa verið inni á baðherberginu þegar atvik áttu sér stað enda hefði hún dottið á gólfið við baðkarið. Þau ákærði hefðu verið að rífast og ákærði hefði eflaust gert sér grein fyrir að hún stæði hinum megin við hurðina þegar hann ýtti á hana. Hún sagði að ákærði hefði sakað hana um framhjáhald og sennilega hefði reiði hans sprottið af þeirri ásökun. Brotaþoli sagðist muna eftir að hafa rætt við lögreglumann á vettvangi en ekki muna hvað hún sagði við hann. Þá staðfesti hún að þau hefðu tekið upp sambúð að nýju.

Niðurstaða

9

Með ákæru 14. desember 2020 var ákærða gefin að sök líkamsárás með því að hafa ítrekað ýtt brotaþola þannig að hún lenti utan í veggjum íbúðarinnar og í kjölfar þess ýtt kröftuglega á baðherbergishurð sem brotaþoli stóð og hélt við með þeim afleiðingum að hún féll aftur fyrir sig og lenti á vinstri hlið líkamans. Í fallinu hafi brotaþoli borið fyrir sig vinstri höndina og brotnað á úlnlið. Í héraði var ákærði sýknaður af þeirri háttsemi að hafa ítrekað ýtt brotaþola þannig að hún lenti utan í veggjum íbúðarinnar. Fellir ákæruvaldið sig við þániðurstöðusem og þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að afleiðingar annarrar háttsemi ákærða, sem hann var sakfelldur fyrir, verði metnar honum til stórkostlegs gáleysis en ekki ásetnings.

10

Eftir stendur því sú háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru, það er að hafa ýtt kröftuglega á baðherbergishurð sem brotaþoli stóð og hélt við með þeim afleiðingum að hún féll aftur fyrir sig, lenti á vinstri hlið líkamans og brotnaði á úlnlið er hún bar fyrir sig vinstri höndina. Í héraðsdómi var framburður ákærða metinn óstöðugur enda hefði hann játað fyrir lögreglu að hafa ýtt við brotaþola með áðurgreindum afleiðingum en fyrir dómi hefði hann dregið þá játningu til baka og borið fyrir sig minnisleysi um atvik. Engar haldbærar skýringar væru á hinum breytta framburði. Á hinn bóginn þótti unnt að leggja til grundvallar framburð brotaþola um að ákærði hefði ýtt við henni af ásetningi með þeim afleiðingum að hún féll aftur fyrir sig og úlnliðsbrotnaði. Ekki þótti skipta máli þótt framburður brotaþola um hvort ákærði hefði ýtt við henni með baðherbergishurðinni eða einungis með höndunum hefði ekki verið stöðugur enda væri ljóst af framburði hennar að ákærði hefði ýtt við henni af ásetningi. Var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi og talið að hún félli nægjanlega innan verknaðarlýsingar ákæru. Eins og áður greinir fellir ákæruvaldið sig við þá niðurstöðu héraðsdóms að rétt sé að meta afleiðingar háttseminnar til stórkostlegs gáleysis ákærða en telur á hinn bóginn að leggja beri til grundvallar að atvik hafi gerst með þeim hætti sem lýst er í síðari hluta ákærunnar.

11

Í skýrslutöku hjá lögreglu lýsti ákærði atvikum svo að á hann hefði skyndilega runnið æði og hann meðal annars rifið í skápa og brotið skúffur. Hann hefði reynt að loka sig inni á herbergi en brotaþoli hefði komið þar að og reynt að stöðva hann. Hann hefði þá ýtt henni frá hurðinni, farið fram og síðan ýtt brotaþola frá sér þannig að hún datt.

Tók ákærði fram að háttsemi hans teldist vera ofbeldi en hann hefði ýtt brotaþola þegar hann gekk fram hjá henni með þeim afleiðingum að hún datt og meiddi sig. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi neitaði ákærði á hinn bóginn sök og bar fyrir sig minnisleysi um framangreind atvik líktog hann gerði í skýrslu sinni fyrir Landsrétti.

Kannaðist ákærði hvorki við að hafa ýtt við brotaþola með höndum né með því að ýta kröftuglega á baðherbergishurðina. Tók hann fram að hann hefði verið inni á baðherberginu og hurðin þar opnaðist inn. Hann hefði opnað dyrnar til að hleypa brotaþola inn og síðan rokið út af baðherberginu í kjölfarið.

12

Eins og að framan greinir hefur framburður ákærða ekki verið stöðugur. Í skýrslu sinni hjá lögreglu greindi ákærði frá atvikum kvöldsins og næturinnar í frjálsri frásögn og játaði að hafa ýtt við brotaþola þannig að hún datt og slasaðist. Fyrir héraðsdómi og Landsrétti dró hann þá játningu til baka og hefur eins og áður greinir borið fyrir sig minnisleysi um atvik eftir að hann fór út af baðherberginu. Ákærði hefur engar haldbærar skýringar gefið á breyttum framburði sínum. Verður með hliðsjón af öllu framansögðu að telja framburð hans ótrúverðugan.

13

Á meðal gagna málsins er samantekt framburðar brotaþola á vettvangi sem í skýrslu lögreglu er sögð hafa verið tekinn upp á búkmyndavél. Í samantektinni er haft eftir brotaþola að hún hafi reynt að stoppa ákærða af þegar þau voru inni á baðherberginu með því að setja framhandlegg sinn að bringu hans og halda honum upp við vegg.

Hafi ákærði þá hent henni í gólfið og við það hafi hún meitt sig mikið í vinstri hönd.

Ekki er því alls kostar rétt sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi að brotaþoli hafi í skýrslu á vettvangi lýst atvikum svo að ákærði hefði ýtt henni frá baðherbergishurðinni, farið út af baðherberginu og síðan ýtt henni frá sér með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið og slasaðist.

14

Í skýrslutöku hjá lögreglu 13. október 2020 lýsti brotaþoli atvikum á þann veg að hún hefði farið inn á baðherbergi og reynt að loka að sér. Ákærði hefði ýtt á hurðina á móti henni þannig að hún hefði misst jafnvægið, dottið aftur fyrir sig og lent á hendinni sem við það hefði brotnað. Brotaþoli bar á svipaðan veg í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi. Þar sagði hún að þau ákærði hefðu rifist heiftarlega og hann meðal annars rifið hurðir af skápum og kastað þeim að henni. Það hefði síðan gerst að hún og ákærði hefðu bæði farið að baðherberginu og hún reynt að loka sigþar inni. Ákærði hefði ýtt á baðherbergishurðina á móti henni til að komast inn og þar sem hann væri mun sterkari en hún hefði hún fallið aftur fyrir sig, dottið á höndina og fundið að hún brotnaði. Fyrir Landsrétti kvaðst brotaþoli engu hafa við skýrslu sína í héraði að bæta en staðfesti sérstaklega aðspurð að hún hefði verið inni á baðherberginu þegar atvik áttu sér stað enda hefði hún dottið á gólfið við baðkarið. Þá sagði hún að ákærði hefði eflaust gert sér grein fyrir að hún stæði hinum megin við hurðina þegar hann ýtti á hana.

15

Samkvæmt framangreindu hefur brotaþoli greint frá atvikum í og við baðherbergið á sama veg, bæði í formlegri skýrslu sinni hjá lögreglu og fyrir dómi. Hefur hún frá öndverðu borið um að hún hefði reynt að loka að sér inni á baðherberginu en ákærði ýtt á baðherbergishurðina á móti henni til að komast inn. Þar sem hann væri mun sterkari en hún hefði hún misst jafnvægið og fallið aftur fyrir sig með áðurgreindum afleiðingum. Framburður brotaþola fær stuðning í læknisvottorði B 2. apríl 2020 en þar kemur fram að brotaþoli hafi leitað á bráðamóttöku Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja aðfaranótt 3. febrúar 2019 eða skömmu eftir að atvik gerðust. Leiddi skoðun þá í ljós bólgu og mar á vinstri framhandlegg brotaþola og skerta hreyfigetu á úlnlið. Af röntgenmynd sem tekin var af hendi brotaþola daginn eftir mátti greina sprungu í sveifarbeini í úlnlið. Í vottorðinu er sú lýsing höfð eftir brotaþola að unnusti hennar hafi hrint henni og hún dottið aftur á bak og borið fyrir sig vinstri hönd.

16

Samkvæmt framangreindu hefur framburður brotaþola verið stöðugur og fær stuðning áðurgreindu læknisvottorði. Telst hann því trúverðugur. Verður lagt til grundvallar niðurstöðu í málinu að atvik hafi gerst eins og í síðari hluta ákæru greinir. Sú lýsing á atvikum sem höfð er eftir brotaþola á vettvangi er á hinn bóginn óstaðfest. Samkvæmt samantekt lögreglunnar bar brotaþoli þó á vettvangi einnig um það að ákærði hefði hent sér í gólfið inni á baðherberginu þannig að hún brotnaði á úlnlið.

17

Ákærði hefur sjálfur borið um að hann hafi verið mjög drukkinn og að á hann hafi runnið skyndilegt æði um nóttina. Þykir ljóst af atvikum að reiði hans beindist að brotaþola. Samkvæmt framburði brotaþola liggur einnig fyrir að þau ákærði ýttu á baðherbergishurðina á móti hvort öðru og því var ákærði þess meðvitaður að brotaþoli stæði fyrir innan dyrnar. Ljóst er að ákærði hefur ýtt með miklum krafti á hurðina enda hefur brotaþoli borið um að hafa við það misst jafnvægið og dottið aftur fyrir sig. Fær það einnig stuðning í framburði þess læknis sem kom fyrir héraðsdóm og bar um að úlnliðsbrot brotaþola samræmdist því að hún hefði fallið harkalega aftur fyrir sig og á höndina. Hlaut ákærða að vera ljóst að með því að ýta með miklum krafti á hurðina sem brotaþoli stóð og hélt við inni á baðherberginu væri langlíklegast að brotaþoli félli við og hlyti skaða af. Ber því að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða að því er áðurgreinda háttsemi varðar.

18

Brot ákærða telst réttilega heimfært til 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Ljóst er af atvikum og framburði brotaþola að ásetningur ákærða til að valda henni tjóni var ekki einbeittur. Árás ákærða beindist á hinn bóginn að sambýliskonu hans og ber að virða það honum til refsiþyngingar, sbr. 3. mgr. 70. gr. sömu laga. Með hliðsjón af framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir rétt að binda hana skilorði eins og nánar greinir í dómsorði.

19

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

20

Rétt þykir að fella þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola fyrir Landsrétti á ríkissjóð en á kærða verður gert að greiða annan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem, eins og þóknun réttargæslumanns, verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsií 60 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, A, fyrir Landsrétti, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 279.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði annan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 728.917 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 697.500 krónur.