23/2020

Útdráttur

G krafðist úrlausnar héraðsdóms um fjárnámsgerð og undir rekstri málsins lagði M fram yfirmatsbeiðni til þess að meta nauðungarsöluvirði þeirrar fasteignar sem var andlag fjárnámsins. G krafðist þess að yfirmatsbeiðni M yrði synjað en með úrskurði héraðsdóms var þeirri kröfu G hafnað. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málum sem rekin væru eftir 15. kafla laga nr. 90/1989 um aðför skyldu vitnaleiðslur og mats og skoðunargerðir að jafnaði ekki fara fram, sbr. 94. gr. og 1. mgr. 90. gr. laganna. Hins vegar lægi fyrir í málinu að vikið hefði verið frá framangreindri meginreglu með því að dómkvaddir voru tveir matsmenn að beiðni G. Í ljósi þess væri aðilum málsins mismunað ef M yrði synjað um heimild til þess að afla yfirmats, en G var ekki talin hafa leitt að því líkur að slíkar tafir myndu leiða af yfirmati að það bryti gegn meginreglu einkamálaréttarfars um hraða málsmeðferð. Var því fallist á beiðni M um dómkvaðningu yfirmatsmanna.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 10. janúar 2020, sem barst réttinum sama dag. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. janúar 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 7. janúar 2020 í málinu nr. Y976/2019 þar sem „kröfu sóknaraðila um að synjað verði beiðni varnaraðila um öflun yfirmats í málinu er hafnað“. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. clið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að varnaraðila verði synjað um öflun yfirmats samkvæmt framlagðri yfirmatsbeiðni. Þá krefst hún kærumálskostnaðar og málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4 Mál þetta varðar ágreining um dómkvaðningu yfirmatsmanna til þess að meta virði fasteignarinnar að Vatnsendabletti 510, Kópavogi, með nánar tilgreindum hætti í tengslum við ágreining um aðfarargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu sem lauk 9. júlí 2019 með því að fjárnám var gert að ábendingu varnaraðila í fyrrgreindri fasteign fyrir 26.933.893 krónum.

5 Aðdragandi málsins er sá að með kaupsamningi 25. nóvember 2015 keypti sóknaraðili af varnaraðila fasteignina að Vatnsendabletti 510. Með dómi Landsréttar 12. október 2018 í máli nr. 105/2018 var staðfestur dómur Héraðsdóms Reykjaness 16. janúar 2018 í máli nr. E33/2017, milli sömu aðila, en með dóminum var annars vegar staðfest riftun sóknaraðila á kaupum á fasteigninni og hins vegar var varnaraðila gert að greiða sóknaraðila 40.000.000 króna, auk vaxta, dráttarvaxta og málskostnaðar.

6 Í kjölfar dóms Landsréttar krafðist sóknaraðili fjárnáms hjá varnaraðila með aðfararbeiðni 29. október 2018. Við meðferð aðfararbeiðninnar benti varnaraðili á fasteign sína að Vatnsendabletti 510 til tryggingar kröfum sóknaraðila. Fenginn var löggiltur fasteignasali til þess að virða eignina og lauk aðfarargerðinni 8. janúar 2019 með því að fjárnám var gert í fasteigninni fyrir eftirstöðvum kröfu sóknaraðila. Umrædd aðfarargerð var ógilt með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 6. júní 2019 í máli nr. Y1/2019.

7 Sóknaraðili krafðist á ný fjárnáms hjá varnaraðila með aðfararbeiðni sem tekin var fyrir hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 9. júlí 2019. Varnaraðili varð ekki við áskorun sóknaraðila um að greiða eftirstöðvar kröfu hennar og benti á fasteign sína að Vatnsendabletti 510 til tryggingar kröfunni. Sýslumaður virti eignina til fjár í samræmi við ákvæði 2. mgr. 38. gr. laga nr. 90/1989 og var það mat sýslumanns að verðmæti eignarinnar við nauðungarsölu myndi vera 34.000.000 króna. Sýslumaður hafnaði kröfu sóknaraðila um að fenginn yrði sérfróður virðingarmaður til að virða eignina. Lauk umræddri aðfarargerð með því að gert var fjárnám í fasteigninni fyrir 26.933.893 krónum.

8 Hinn 22. júlí 2019 krafðist sóknaraðili úrlausnar héraðsdómara um fyrrnefnda aðfarargerð. Krafðist hún þess að aðfarargerðinni yrði breytt á þann veg að fram færi fjárnám án árangurs, en til vara að aðfarargerðin yrði felld úr gildi. Sóknaraðili lagði fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna 16. október 2019 til þess að meta hvaða verð mætti ætla að fengist fyrir fasteignina við nauðungarsölu, að frádregnum kostnaði og að teknu tilliti til réttinda sem kynnu að njóta forgangs gagnvart kröfu hennar. Matsgerð hinna dómkvöddu matsmanna var lögð fram í þinghaldi 19. nóvember 2019. Var niðurstaða matsmanna samkvæmt matsgerðinni að áætlað söluverð eignarinnar að frádregnum sölukostnaði og áhvílandi veðskuldum væri 9.025.000 krónur.

9 Varnaraðili lagði fram yfirmatsbeiðni 28. nóvember 2019 en sóknaraðili mótmælti þeirri beiðni. Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila, um að yfirmatsbeiðni varnaraðila yrði synjað, hafnað.

Niðurstaða

10 Líkt og fram kemur í hinum kærða úrskurði skulu vitnaleiðslur og mats og skoðunargerðir að jafnaði ekki fara fram í málum sem rekin eru eftir 15. kafla laga nr. 90/1989, sbr. 94. gr. og 1. mgr. 90. gr. laganna. Í málinu liggur hins vegar fyrir að vikið var frá framangreindri meginreglu með því að dómkvaddir voru tveir matsmenn að beiðni sóknaraðila til að meta nauðungarsöluvirði fasteignarinnar að Vatnsendabletti 510. Í ljósi þess að sóknaraðila hefur verið heimilað að afla mats dómkvaddra matsmanna væri aðilum málsins mismunað ef varnaraðila yrði synjað um heimild til þess að afla yfirmats, en sóknaraðili hefur ekki leitt að því líkur að slíkar tafir myndu leiða af yfirmati að það bryti gegn meginreglu einkamálaréttarfars um hraða málsmeðferð.

11 Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Dómkveðja skal yfirmatsmenn til að framkvæma mat samkvæmt yfirmatsbeiðni varnaraðila, M-kk-ef Þ-kk-ef I-kk-ef, sem lögð var fram í þinghaldi 28. nóvember 2019.

Sóknaraðili, G-kvk-nf G-kvk-nf, greiði varnaraðila 200.000 krónur í kærumálskostnað.