394/2021

Útdráttur

J var ákærður í tveimur ákæruliðum. Í þeim fyrri fyrir fíkniefnalagabrot og brot á barnaverndarlögum með því að hafa á heimili sínu selt þremur ónafngreindum stúlkum, sem voru 14 og 16 ára gamlar, kannabisefni, leyft tveimur þeirra að neyta kannabisefna og gefið annarri þeirra amfetamín. Samkvæmt síðari ákæruliðnum var J ákærður fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft 14 grömm af kannabisefni, 1,42 grömm af amfetamíni og 98 skammta af LSD efnum í vörslum sínum. Fyrir héraðsdómi játaði J að hafa haft í vörslu sinni fyrrgreint magn af fíkniefnum. J neitaði á hinn bóginn að hafa ætlað efnin til sölu eða dreifingar og krafðist aðallega frávísunar en til vara sýknu af fyrri ákæruliðnum. Frávísunarkrafa hans sneri að því að verknaðarlýsing ákæruliðarins uppfyllti ekki kröfur um skýrleika. Í dómi Landsréttar var rakið að rétt hefði verið að tilgreina nöfn og kennitölur þeirra stúlkna sem brotin sem ákærða voru gefin að sök beindust gegn. Á hinn bóginn færi ekki á milli mála um hvaða refsiverðu háttsemi J var þar sakaður og hvaða ákvæði refsilaga J var talinn hafa brotið gegn. Ekki var talið að ónákvæmni í ákæru hafi gert að verkum að J hafi ekki verið unnt að taka afstöðu til sakargiftanna og halda uppi vörnum og var frávísunarkröfu hans því hafnað. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu J samkvæmt báðum ákæruliðum var staðfest og þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 4 mánuði.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. júní 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Austurlands 4. júní 2021 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að frávísunarkröfu ákærða verði hafnað og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess aðallega að I. kafla ákæru verði vísað frá héraðsdómi en til vara sýknu af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í I. kafla ákæru. Þá krefst ákærði þess að refsing hans verði milduð.

Niðurstaða

4

Í I. kafla ákæru er ákærða gefin að sök brot á barnaverndarlögum með því að hafa laugardaginn 7. nóvember 2020 á heimili sínu selt þremur stúlkum sem voru 14 og 16 ára gamlar um það bil eitt gramm af kannabisefni og í framhaldi af því leyft tveimur þeirra, sem voru 14 og 16 ára gamlar, að neyta kannabisefna á heimilinu og jafnframt gefið annarri þeirra amfetamín. Segir í ákæru að þessi háttsemi teljist fela í sér hvatningu til barna til lögbrota og fíkniefnaneyslu og til hegðunar sem stefnt gat heilsu stúlknanna og þroska eða lífi í alvarlega hættu. Telst þetta varða við 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni, og 2. gr., sbr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og

önnur eftirlitsskyld efni.

5

Krafa ákærða um frávísun I. kafla ákæru byggir á því að þar séu ekki nefnd nöfn og kennitölur þeirra þriggja stúlkna sem hann á að hafa selt kannabisefni, þeirra tveggja stúlkna sem hann á að hafa leyft að neyta kannabisefna á heimili sínu og þeirrar stúlku sem hann á að hafa gefið amfetamín. Vegna þessa uppfylli I. kafli ákæru ekki skilyrði 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um skýrleika ákæru.

6

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal greina í ákæru svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er fyrir, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla ef því er að skipta. Í dómaframkvæmd hefur kröfunni um skýrleika ákæru verið beitt þannig að lýsing á háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni og þeim röksemdum sem færðar kunna að vera fyrir sakargiftum á hendur honum hvaða refsiverðu háttsemi hann sé sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann sé talinn hafa brotið. Ekki megi vera slík tvímæli á því hverjar sakargiftirnar séu að ákærða verði ekki með réttu talið fært að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum gegn þeim.

Ákæra verði og að vera svo skýr að þessu leyti að dómara sé fært að gera sér grein fyrir því um hvað ákærði sé sakaður og hvernig telja megi þá háttsemi refsiverða. Í þessum efnum verður ákæra að leggja fullnægjandi grundvöll að máli þannig að fella megi dóm á það samkvæmt því sem í henni segir, enda verður ákærði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir. Lýsing á ætlaðri refsiverðri háttsemi ákærða þarf jafnframt að samsvara verknaðarlýsingu í því refsiákvæði eða þeim refsiákvæðum sem honum er gefið að sökað hafa brotið gegn, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 16. desember 2021 í máli nr. 31/2021.

7

Í I. kafla ákæru hefði verið rétt að tilgreina nöfn og kennitölur þeirra stúlkna sem brotin sem ákærða eru gefin að sök beindust gegn. Á hinn bóginn fer ekki á milli mála hvaða refsiverðu háttsemi ákærði er þar sakaður um. Háttseminni er nokkuð ítarlega lýst, ásamt stað og stund, og aldur stúlknanna sem um ræðir er tilgreindur. Einnig er skýrt hvaða ákvæði refsilaga ákærði er talinn hafa brotið gegn og lýsingin á ætlaðri refsiverðri háttsemi ákærða samsvarar verknaðarlýsingu í þeim ákvæðum. Þá verður ekki talið að fyrrnefnd ónákvæmni í ákæru geri að verkum að ákærða hafi ekki verið unnt að taka afstöðu til sakargiftanna og halda uppi vörnum gegn þeim. Í því sambandi er til þess að líta að ákærði hefur allt frá upphafi viðurkennt að þrjár stúlkur hafi komið í íbúð hans og hann afhent þeim fíkniefni, að tvær þeirra hafi síðan komið aftur og reykt fíkniefnið auk þess sem önnur þeirra hafi neytt amfetamíns. Þá lágu fyrir lögregluskýrslur af stúlkunum sem um ræðir þar sem nöfn og kennitölur þeirra koma skýrt fram. Að öllu framangreindu virtu verður að telja I. kafla ákæru nægilega skýran til að ákærða hafi verið ljóst hvaða refsiverða háttsemi honum væri gefin að sök og hvaða lagákvæði hann væri talinn hafa brotið og að honum hafi því verið fært að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum gegn þeim. Er kröfu ákærða um frávísun I. kafla ákæru frá dómi því hafnað.

8

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um þau atriði hans sem hér eru til endurskoðunar.

9

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, J-kk-nf G-kk-nf H-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 455.444 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns,418.500 krónur.