47/2022

Útdráttur

H var sakfelldur fyrir að hafa í sex skipti ekið bifreið sviptur ökurétti, þar af þrisvar óhæfur til að stjórna henni vegna áhrifa ávana- og fíkniefna. Þá að hafa í tveimur umræddra tilvika haft amfetamín í vörslum sínum og í einu þeirra einnig framið skjalabrot. Í dómi Landsréttar var vísað til þeirrar dómvenju að litið væri til brotaferils manns við ákvörðun refsingar fyrir umferðarlagabrot á hliðstæðum sjónarmiðum og ítrekunaráhrif þar sem þeirra væri getið í lögum. Samkvæmt sakaferli H hefðu ítrekunaráhrif ekki rofnað á milli brota hans og því yrði við ákvörðun refsingar að líta til brotaferils hans allt frá árinu 2004. Samkvæmt því og með vísan til 78. og 77. gr. almennra hegningarlaga var refsing H ákveðin fangelsi í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 17. janúar 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 24. maí sama ár. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 6. janúar 2022 í málinu nr. S- 1884/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

Niðurstaða

4

Ákæruvaldið hefur vísað til þess að ástæða kunni að vera til þess að ómerkja hinn áfrýjaða dóm án kröfu þar sem dómurinn hafi verið kveðinn upp fjórum vikum og tveimur dögum eftir dómtöku málsins án þess að aflað væri yfirlýsinga frá sakflytjendum um að þeir teldu óþarft að endurflytja málið, sbr. 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærði játaði sakargiftir í héraði og var farið með málið sem játningarmál samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008. Fór því ekki fram í málinu aðalmeðferð samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laganna. Af því leiðir að regla síðari málsliðar 1. mgr. 184. gr. laganna á ekki við, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 24. janúar 2013 í máli nr. 335/2012 og dóm Landsréttar 9. desember 2022 í máli nr. 88/2022. Eru því ekki efni til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm.

5

Eins og áður greinir hefur ákærði játað sakargiftir í málinu en þær eru að hafa á fyrstu fjórum mánuðum ársins 2021 í sex skipti ekið bifreið sviptur ökurétti, þar af þrisvar óhæfur til að stjórna henni vegna áhrifa ávana- og fíkniefna. Þá að hafa í tveimur umræddra tilvika haft amfetamín í vörslum sínum og í einu þeirra einnig framið skjalabrot.

6

Við ákvörðun refsingar ákærða fyrir þau umferðarlagabrot sem honum eru gefin að sök í ákæru var í hinum áfrýjaða dómi litið til sakaferils hans samkvæmt framlögðu sakavottorði sem þó geymdi ekki allar upplýsingar um fyrri umferðarlagabrot hans. Við meðferð málsins í Landsrétti var af hálfu ákæruvalds lagt fram nýtt sakavottorð sem tók til allra fyrri brota. Samkvæmt því gekkst ákærði undir viðurlagaákvörðun dómara 7. maí 2004, sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar í tvo mánuði, vegna aksturs undir áhrifum áfengis og annars minni háttar umferðarlagabrots. Þá gekkst ákærði undir sektargreiðslu hjá lögreglustjóra 1. nóvember 2004 fyrir að aka sviptur ökurétti. Ákærði var dæmdur 30. desember 2004 til greiðslu sektar og sviptingar ökuréttar í tvö ár fyrir akstur undir áhrifum áfengis og akstur sviptur ökurétti en síðarnefnda brotið var hegningarauki við lögreglustjórasáttina frá 1. nóvember sama ár. Með dómi 27. febrúar 2007 var ákærða gert að sæta fangelsi í 30 daga fyrir ölvunarakstur og fyrir að aka sviptur ökurétti. Var ákærði einnig sviptur ökurétti ævilangt. Næst var ákærða með dómi 13. febrúar 2008 gert að sæta 30 daga fangelsi fyrir akstur sviptur ökurétti en einnig hlaut ákærði dóm fyrir hraðakstur. Ákærði tók út refsingu samkvæmt tveimur síðastnefndum dómum með samfélagsþjónustu sem hann lauk 21. janúar 2010. Ákærða mun hafa verið veitt heimild 5. júlí 2012 til að fá ökurétt að nýju ogmunu ökuréttindi hans hafa verið gefin út aftur 4. september sama ár. Um ári síðar eða 24. september 2013 gekkst ákærði undir lögreglustjórasátt, sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar í fjóra mánuði, fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna. Næst gekkst ákærði undir lögreglustjórasátt 17. mars 2014, sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar í tvö ár, vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna og aksturs sviptur ökurétti. Með dómi 22. október 2014 var ákærði dæmdur í 60 daga fangelsi og sviptur ökurétti ævilangt fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna og akstur sviptur ökurétti. Þá var ákærði dæmdur fyrir akstur sviptur ökurétti, annars vegar 13. desember 2016 og hins vegar 8. október 2018, og gert að sæta fangelsi í 30 daga í fyrra skiptið og í 90 daga í það síðara. Með dómi 11. mars 2020 var ákærði dæmdur í 17 mánaða fangelsi fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna og akstur sviptur ökurétti, auk smærri umferðarlagabrota og fíkniefnalagabrots. Þá var ævilöng ökuréttarsvipting ákærða áréttuð. Í einu tilviki af átta hafði ákærði ekið sviptur ökurétti áður en dómurinn frá 8. október 2018 gekk og var ákærða því dæmdur hegningarauki við dóminn hvað það brot varðaði. Loks var ákærði dæmdur í sex mánaða fangelsi 27. janúar 2021 fyrir akstur sviptur ökurétti og hraðakstur.

7

Þótt umferðarlög mæli ekki fyrir um lögbundin ítrekunaráhrif að því er refsingu varðar byggir dómvenja um að litið sé til brotaferils manns við ákvörðun refsingar á hliðstæðum sjónarmiðum og ítrekunaráhrif þar sem þeirra er getið í lögum. Samkvæmt sakarferli ákærða, eins og hann hefur verið rakinn að framan, voru ítrekunartengsl ekki rofin á milli brota ákærða en þegar hann gekkst undir greiðslu sektar hjá lögreglustjóra 24. september 2013 fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna og 17. mars 2014 fyrir sams konar brot, auk sviptingaraksturs, voru í báðum tilvikum liðin innan við fimm ár frá því að hann lauk samfélagsþjónustu 21. janúar 2010 vegna fyrri brota af sama toga, sbr. til hliðsjónar 3. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Bar því að réttu lagi að líta til sakarferils ákærða allt frá árinu 2004 við ákvörðun refsingar í málinu. Þrátt fyrir að ákærða hafi verið veitt ökuréttindi að nýju á árinu 2012 raskar slík veiting ökuréttar ekki réttaráhrifum eldri dóma um ítrekunaráhrif, sbr. dóm Hæstaréttar 22. mars 2016 í máli nr. 711/2015.

8

Brot það sem ákærða er gefið að sök í fyrsta lið ákærunnar framdi hann áður en dómurinn frá 27. janúar 2021 gekk og ber því dæma ákærða hegningarauka við dóminn að því er það brot varðar, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt öllu framangreindu ber að miða við að ákærða sé nú í áttunda sinn gerð refsing fyrir akstur undir áhrifum áfengis eða ávana- og fíkniefna og í 10. sinn fyrir akstur sviptur ökurétti.

9

Að því gættu sem að framan er rakið og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verður staðfest.

11

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, H-kk-nf T-kk-nf P-kk-nf, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, 468.812 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 446.400 krónur.