528/2019

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir nauðgun og brot gegn blygðunarsemi, með því að hafa á nánar tilgreindu tímabili sýnt af sér lostugt athæfi og sært blygðunarsemi A er hann beitti hana blekkingum og nýtti sér villu hennar um að hann væri annar maður í samskiptum þeirra á milli, í gegnum samfélagsmiðilinn Snapchat, í þeim tilgangi að eiga í kynferðislegum samskiptum við hana og brjóta gegn henni með nánar tilgreindum hætti. Við ákvörðun refsingar var litið til þess sérstaklega hver framganga og háttsemi X hefði verið þann langa tíma sem um ræddi og brot hans áttu sér stað. Hann hefði leikið tveim skjöldum í samskiptum sínum við A um lengri tíma. Ásetningur hans var því metinn einarður og brot hans bæði alvarleg og óvenjuleg. Þá var einnig höfð hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og honum gert að greiða A miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 27. júní 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 21. maí 2019 í málinu nr. S […]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3 Endanlegar kröfur ákærða fyrir Landsrétti eru aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og að því frágengnu krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði bundin skilorði.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði greiði sér miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna með sömu vöxtum og dæmdir voru í héraði.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti lýsti ákæruvaldið því yfir að þau kynferðislegu samskipti, sem ákærða væru nú gefin að sök samkvæmt öðrum lið ákærunnar, að hafa þvingað brotaþola til kynferðislegra samskipta við aðra karlmenn, einskorðuðust við kynferðismök en ekki lægi skýrt fyrir að í þeim hefðu einnig falist kossar og samræði um leggöng.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Í hinum áfrýjaða dómi er atvikum málsins lýst með skilmerkilegum hætti auk þess sem framburður ákærða og vitna fyrir héraðsdómi er ítarlega rakinn.

7 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar í heild hljóð og myndupptökur af framburði ákærða og brotaþola í héraði. Þá gaf ákærði viðbótarskýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

8 Sem fyrr segir krefst ákærði þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Fyrir þeirri kröfu færir hann meðal annars þau rök að málið sé illa rannsakað, rannsóknin hafi ekki snúist um að afla allra gagna sem upplýst geti um atvik málsins, hvort sem þau horfi til sýknu eða sakfellingar, heldur hafi aðeins verið aflað gagna sem stutt geti sakfellingu. Þá hafi verjandi og ákærði ekki fengið afrit af öllum gögnum sem lögregla aflaði.

9 Samkvæmt 1. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er markmið rannsóknar sakamáls að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða hvort sækja skuli mann til sakar, svo og að afla gagna til undirbúnings málsmeðferð fyrir dómi. Að rannsókn lokinni tekur ákærandi ákvörðun um hvort sækja skuli sakborning til sakar og telji hann það sem fram er komið nægilegt eða líklegt til sakfellingar höfðar hann mál á hendur honum, sbr. 145. gr. laganna. Ákærandi hefur metið rannsókn málsins fullnægjandi og á grundvelli hennar gefið út ákæru. Ákvörðun ákæranda þar að lútandi felur í sér beitingu hans á valdheimildum á grundvelli laga og getur eðli máls samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla við úrlausn málsins. Jafnframt er þess að gæta að sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu eftir 108. gr. laganna og verður það að bera hallann af því ef rannsókn máls er ábótavant og ákæra af þeim sökum ekki reist á nægjanlega traustum grunni.

10 Ákæruvaldið hefur lýst því yfir að umfram þau gögn, sem séu meðal málsgagna, liggi ekki fyrir önnur gögn sem tengsl hafi við sakargiftir á hendur ákærða. Þá verður ekki horft fram hjá því að meðal þeirra símagagna sem lögregla afritaði við rannsókn málsins eru upplýsingar um persónuleg samskipti brotaþola. Er ekki unnt að líta svo á að þótt ákærða hafi ekki verið veittur aðgangur að slíkum samskiptum brotaþola, sem eru sakargiftum á hendur ákærða óviðkomandi, hafi réttur hans til aðgangs að gögnum verið takmarkaður.

11 Í samræmi við framangreint eru ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi á grundvelli þeirra röksemda ákærða sem hér um ræðir.

12 Ákærði krefst þess jafnframt að öðrum lið ákærunnar verði vísað frá dómi þar sem hann uppfylli ekki kröfur cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um skýrleika ákæru.

13 Samkvæmt clið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal greina í ákæru svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er, sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga. Í dómaframkvæmd hafa þessi fyrirmæli verið skýrð svo að lýsing á háttsemi, sem ákærða er gefin að sök í ákæru, verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að með réttu verði ákærða talið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Að þessu leyti verður ákæra að vera svo skýr að dómara sé kleift af henni að gera sér grein fyrir því hvað ákærði sé sakaður um og hvernig sú háttsemi verði talin refsiverð. Samkvæmt þessu verður ákæran að leggja viðhlítandi grundvöll að saksókninni svo að dómur verði lagður á málið í samræmi við ákæru, enda verður ákærði ekki sakfelldur fyrir aðra hegðun en þar greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Það veltur síðan á atvikum og eðli brots hvaða nánari kröfur verða gerðar samkvæmt framansögðu til skýrleika ákæru.

14 Í verknaðarlýsingu í tilvitnuðum öðrum lið ákæru er ákærða gefið að sök að hafa þvingað brotaþola til kynferðislegra samskipta við aðra karlmenn, sem fólust meðal annars í því að kyssa, hafa samræði um leggöng og stunda önnur kynferðismök með mönnunum og láta hana taka upp og senda sér myndir, myndupptökur eða hljóðupptökur af framangreindum samskiptum, með því að hóta að birta opinberlega kynferðislegar myndir af brotaþola sjálfum. Fer þannig ekki á milli mála fyrir hvaða háttsemi ákærði er ákærður. Þrátt fyrir að þessi liður ákæru sé ekki nánar afmarkaður hvað snertir einstök tilvik og fjölda þeirra, svo sem unnt hefði verið þótt um óþekkta menn væri að ræða að hluta, verður ekki séð að ákærða hafi verið óhægt um vik að taka afstöðu til sakargiftanna og halda uppi viðhlítandi vörnum, sbr. 1. mgr. 180. gr. laganna. Fullnægir ákæruliðurinn þar af leiðandi skilyrðum cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 og eru samkvæmt framansögðu engin efni til að vísa málinu frá á þessum grunni.

15 Samkvæmt því sem greinir hér að framan er hafnað aðalkröfu ákærða um að málinu verði vísað frá héraðsdómi. 16 Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa á tímabilinu frá mars 2015 til byrjunar árs 2017 sýnt af sér lostugt athæfi og sært blygðunarsemi brotaþola er hann beitti hana blekkingum og nýtti sér villu hennar um að hann væri Y í samskiptum þeirra á milli, í gegnum samskiptaforritið Snapchat, í þeim tilgangi að eiga í kynferðislegum samskiptum við hana og brjóta gegn henni með þeim hætti sem nánar er gerð grein fyrir í ákæru í þremur töluliðum.

17 Samkvæmt fyrsta tölulið ákæru er broti ákærða nánar lýst þannig að ákærði hafi fengið brotaþola til að senda sér kynferðislegar myndir af henni sjálfri. Er það brot talið varða við 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum.

18 Svo sem fram er komið gaf ákærði skýrslu fyrir Landsrétti. Þar staðfesti hann að hafa beðið brotaþola að senda sér nektarmyndir af sér og að hann hafi gert það í gegnum samskiptaforritið Snapchat undir auðkenninu […]. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða í þessum ákærulið og heimfærslu til refsiákvæðis.

19 Ákærða er nú samkvæmt öðrum tölulið ákæru gefið að sök að hafa þvingað brotaþola til kynferðislegra samskipta við aðra karlmenn, sem fólust í kynmökum og að láta hana taka upp og senda sér myndir, myndupptökur eða hljóðupptökur af framangreindum samskiptum, með því að hóta að birta opinberlega kynferðislegar myndir af brotaþola.

20 Ákærði neitar sök. Ákærði greindi frá því fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði sent sér persónulega, sem X, myndir í hvert skipti sem hún „fór heim með strák úr djamminu þá sendi hún kannski eitthvað vídeó sem er ekkert endilega kynferðislegt bara heim með þessum í kvöld, þannig var bara húmorinn“. Hún hefði þannig sent sér mynd „eitthvað […] blurr á snapp svona fyrir ofan sig og skrifar eitthvað, fór heim með […], eitthvað í þá áttina“. Ákærði neitaði því hins vegar að hún hefði sent þeim, sem hún taldi vera Y, slíkar myndir utan að brotaþoli hefði sent ætluðum Y mynd af sjálfum sér, það er hinum raunverulega Y, sofandi við hlið sér. Hjá lögreglu bar ákærði að brotaþoli hefði sent honum, persónulega, myndir til að sanna að hún hefði farið heim með strák. Þau hefðu gert það „[b]ara upp á gamanið“. Eftir sumarið 2016 hefði hún sent ætluðum Y myndir, hann hefði þóst „vera brjálaður og hún vissi alveg að það var fake. Þá gerði hún eitthvað svona bara svona, þá tók hún bara snapp niðri í bæ bara af einhverjum strák og sagði bara, ég er að spá í að fara að tala við þennan eða þennan, bara eitthvað þannig.“ Ef brotaþoli hefði verið „að einhverju kynferðislegu skilurðu þá spurði [ætlaður Y] bara taktu mynd til að sanna það“. Þetta hafi verið eins konar hefnd af hennar hálfu til að sá, sem hún taldi vera Y, yrði afbrýðisamur. Myndirnar sem hún sendi Y hafi hún sent honum til að pirra hann til að sýna honum „að hún væri að færa sig áfram“. Ætlaður Y hafi viljað hætta að tala við hana og „þá varð hún alltaf reið og síðan fór hún á djammið og þá tók hún svona myndir“. Hún hefði breyst. Fyrst hafi hún „ekkert alltaf [verið] með strákum eða að djamma, síðan byrjaði hún að djamma mjög mikið“ og að það hafi örugglega verið eftir að hún útskrifaðist […].

21 Eins og rakið er í héraðsdómi gaf brotaþoli skýrslu og kvað ákærða í tvígang hafa þvingað sig, með því að hóta því að birta myndir af henni nakinni, til að hitta ókunnugan mann og hafa við hann munnmök í bílakjallara. Hún hafi að skipun ákærða fengið ókunnuga manninn til að taka kynmökin upp á Snapchat og senda honum. Í skýrslu brotaþola hjá lögreglu greindi hún með sama hætti frá atvikum, þó þannig að í síðara skiptið hefði hún hitt ókunnuga manninn á bílastæði, rétt við bílakjallarann. Fyrir héraðsdómi greindi brotaþoli jafnframt frá því að ákærði hefði skipað henni að fara heim með strák sem hún þekkti, D. Ákærði hefði viljað hlusta á samskipti þeirra á meðan og reiðst þegar hann heyrði ekki en brotaþoli hafi vafið símanum inn í sæng til að hann myndi ekki heyra. Hefði ákærði sent sér fjölda skilaboða á hringdu.is meðan á þessu stóð, verið mjög reiður og sagt meðal annars: „Viltu að ég beili á þér.“ Þá staðfesti brotaþoli aðspurð að þetta hefði átt sér stað 23. október 2016. Er brotaþoli var spurð að því hvað hefði gerst ef hún hefði ekki farið heim með D þetta kvöld svaraði hún því til að hún gæti ekki útskýrt hversu stjórnsamur og yfirþyrmandi ákærði væri og að hann hefði væntanlega dregið myndirnar inn í þetta, hann gæti alltaf lekið þessum myndum. Hjá lögreglu bar brotaþoli með sama hætti og sagði að hún hefði sofið hjá D að skipan ákærða. Hann hefði þó ekki hótað sér með myndbirtingu. Loks bar brotaþoli að ákærði hefði fengið sig til að stofna aðgang á samskiptamiðlinum Tinder. Þar hefði hún komist í kynni við mann, C, og hefði ákærði sagt sér að mæla sér mót við hann. Á stefnumótinu hafi hann í gegnum síma skipað sér að bjóða honum munnmök. Þau kynmök hafi gengið eftir á bílastæði. Hjá lögreglu bar brotaþoli með sama hætti og jafnframt að hún hefði átt kynmök við C undir hótun um að annars myndi ákærði birta myndir af henni nakinni.

22 Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi hefur framburður brotaþola um þau atvik sem liggja til grundvallar þessum ákærulið verið stöðugur, brotaþoli hafi verið samkvæm sjálfri sér frá öndverðu og sé ekkert fram komið sem sérstaklega sé til þess fallið að varpa rýrð á trúverðugleika framburðar hennar. Ákærði hefur að sama skapi verið nokkuð stöðugur í sínum framburði. Misræmis gætir þó í framburði hans í héraði og fyrir lögreglu um mikilvæg atriði sem er til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar hans. Þannig gætir misræmis í framburði hans um myndsendingar brotaþola, af sér með öðrum mönnum, til ákærða sjálfs persónulega annars vegar og til ákærða í hlutverki Y hins vegar. Fyrir héraðsdómi bar ákærði að brotaþoli hefði sent sér persónulega slíkar myndir en ekki þeim, sem hún taldi vera Y. Hjá lögreglu bar ákærði á hinn bóginn að hún hefði, eftir að hún útskrifaðist […], sent ætluðum Y slíkar myndir í því skyni að pirra hann. Þá er, eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi, misræmi í framburði hans í héraði og hjá lögreglu um hvort brotaþoli hafi sent honum myndir af sér að eiga munnmök við karlmenn. Fyrir héraðsdómi kannaðist ákærði ekki við að brotaþoli hefði sent honum myndir af sér að veita öðrum mönnum munnmök en hjá lögreglu bar ákærði á hinn bóginn ítrekað að brotaþoli hefði sent sér mynd af henni að eiga munnmök við karlmann. Aðspurður fyrir héraðsdómi kvað ákærði framburð sinn hjá lögreglu um þetta atriði ekki réttan. Fyrir Landsrétti skýrði ákærði þetta misræmi í framburði sínum þannig að hjá lögreglu hefði hann átt við að brotaþoli hefði vistað mynd af sér að veita manni munnmök í „Story“ í Snapchat en það hefði gert það að verkum að hann hefði haft aðgang að myndinni eins og öðrum myndum sem hún vistaði með þessum hætti. Hann hefði hins vegar aldrei beðið hana um að senda sér slíka mynd.

23 Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi fær framburður brotaþola stoð í framburði vitna. Fyrir héraðsdómi staðfesti vitnið D að brotaþoli hefði farið heim með honum 23. október 2016. Hann minnti að þau hefðu átt í kynferðislegum samskiptum við það tækifæri en hann hefði verið ölvaður og það væri langt síðan þetta gerðist, hann gæti því ekki svarað því „100%“. Þá mundi hann ekki eftir að brotaþoli hefði verið að mynda þau saman. Hjá lögreglu bar vitnið að þau hefðu stundað kynlíf og að hún hefði verið „eitthvað í símanum“ en að hann hefði ekki orðið var við að hún hefði tekið upp samskipti þeirra.

24 Vinkona brotaþola, vitnið K, bar fyrir héraðsdómi að hún myndi eftir að hafa verið í bænum með brotaþola og vinkonum þegar brotaþoli hefði horfið. Daginn eftir hefði brotaþoli svarað því aðspurð að hún hefði farið heim með D, sem hefði komið sér á óvart þar sem hún hefði vitað að brotaþoli hefði engan áhuga haft á honum. Þá greindi vitnið frá því að hún hefði einhverju sinni verið með brotaþola á skemmtistaðnum [...] þegar brotaþoli hefði brotnað saman og greint vitninu frá því að ákærði, sem brotaþoli taldi þá vera Y, hefði látið hana „hitta einhverja menn í bílakjallara … látið sig totta einhverja menn“. Hjá lögreglu bar vitnið á sama veg og taldi aðspurð að þær hefðu verið á skemmtistaðnum í mars eða apríl 2017. Brotaþoli greindi frá þessu sama atviki hjá lögreglu og sagði að hún hefði í febrúar eða byrjun mars 2017 verið á skemmtistaðnum [...] með vinkonu sinni og séð mann sem hún taldi sig hafa veitt munnmök að ósk þess, sem hún taldi vera Y. Henni hefði brugðið mjög við þetta, brotnað saman og sagt vinkonu sinni frá.

25 Önnur vinkona brotaþola, vitnið J, bar fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði greint sér frá því í janúar eða byrjun febrúar 2017 að sá, sem brotaþoli taldi vera Y, hefði beðið hana um að hitta einhverja menn og taka það upp og hún hafi „hitt mann í einhverjum bíl einhvers staðar og gefið honum munnmök“. Í samtali hennar og brotaþola hafi komið fram að ákærði hefði blandað „aðeins myndum eitthvað inní og þú veist segir að hann eigi þær og, ég veit ekki hvort hann hafi svona beint hótað henni með þeim en svona samt eiginlega eða þú veist jú ég held að hann hafi gert það og verið bara þú veist að ég á myndir af þér og af hverju ekki, mér myndi finnast það svo spennandi eða eitthvað svona …“. Hjá lögreglu bar vitnið að í janúar 2017 hefði brotaþoli greint sér frá því að hinn ætlaði Y hefði „beðið hana um að fara og hitta einhverja menn og hérna, hvað heitir þetta, totta þá í bílnum hjá þeim …“ og að hún hefði á þeim tíma sagst hafa gert það tvisvar eða þrisvar sinnum. Þá greindi vitnið frá því að þegar brotaþoli hefði ætlað að slíta sambandinu við ætlaðan Y hefði hann hótað að leka nektarmyndum af brotaþola á netið.

26 Vitnið C gaf skýrslu í héraði og staðfesti frásögn brotaþola af tildrögum fundar þeirra og að brotaþoli hefði boðist til að veita honum munnmök en forsenda þess væri að hann tæki þau upp á Snapchat svo að hún gæti sent kærasta sínum. Fram kom einnig að brotaþoli hefði verið í símanum meðan á ökuferð þeirra stóð en hann hefði þó ekki séð hvað hún var að gera í símanum.

27 Þá fær sá framburður brotaþola, að ákærði hefði reiðst þegar hann heyrði ekki samskipti hennar og D og sent henni fjölda skilaboða á hringdu.is, þar sem meðal annars sagði: „Viltu að ég beili á þér“, stoð í smáskilaboðum sem liggja fyrir í málinu. Þau sýna að brotaþoli fékk 23. október 2016 eftirfarandi skilaboð send í síma sinn frá hringdu.is: „Snap“, „Svaraðu“, „Svara“, „Sloktu a þessu hljoði“, „Snap“, „Ertu að grinast“, „Viltu eg beila a þer“ og „2min eða eg beila“. Ákærði staðfesti fyrir héraðsdómi að hafa sent þessi skilaboð en skýrði þau ekki nánar. Þá hefur hann hafnað því að hafa átt nokkurn þátt í því að brotaþoli fór heim með D umrædda nótt eða að hann hafi viljað hlusta á samskipti þeirra.

28 Þegar litið er til trúverðugs framburðar brotaþola, sem eins og að framan greinir hefur stuðning af framburði vitna og smáskilaboðum sem liggja fyrir í málinu, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að brotaþoli hafi átt kynmök við vitnið C undir þvingun vegna hótana ákærða um að birta viðkvæmar kynferðislegar myndir af henni og að ákærða hafi mátt vera þetta ljóst. Með sama hætti er hafið yfir skynsamlegan vafa að hún hafi í tvígang hitt ókunnugan mann og veitt honum munnmök í bifreið hans, að kröfu og undir hótunum ákærða um myndbirtingu. Verður eins og atvik horfa við ekki talið skipta máli þótt rannsókn málsins hafi ekki leitt í ljós hver ókunnugi maðurinn var en samkvæmt framburði vitnanna K og J greindi brotaþoli þeim frá því að hún hefði veitt fleirum en einum manni munnmök að kröfu ákærða. Byggt á þeim framburði verður því slegið föstu að ekki hafi einvörðungu verið um vitnið C að ræða. Á hinn bóginn var brotaþoli skýr í framburði sínum fyrir héraðsdómi og hjá lögreglu um að ákærði hefði, í tilviki D, ekki hótað henni með því að birta opinberlega kynferðislegar myndir af henni, eins og honum er gefið að sök í ákæru. Verður ákærði því sýknaður af því að hafa þvingað brotaþola til kynferðislegra samskipta við D með þeim hætti sem í öðrum ákærulið greinir.

29 Samkvæmt öðrum tölulið ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Var fallist á þá heimfærslu til refsiákvæðis í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði mótmælir því að háttsemi hans verði færð undir framangreint refsiákvæði en ekkert liggi fyrir í málinu um að hún hafi haft kynferðislegan tilgang.

30 Við úrlausn um heimfærslu framangreindrar háttsemi ákærða til refsiákvæða verður að líta til þess að með lögum nr. 40/1992 og 61/2007 var ákvæðum XXII. kafla almennra hegningarlaga um kynferðisbrot breytt verulega meðal annars með því markmiði að tryggja svo sem kostur væri virðingu fyrir kynfrelsi hvers manns og réttarvernd handa þolendum slíkra brota. Þær breytingar sneru ekki síst að 194. gr. laganna en hugtakið nauðgun var þá rýmkað verulega og tók eftir breytingar til háttsemi sem áður varðaði vægari viðurlögum. Meðal annars voru svonefnd önnur kynferðismök lögð að jöfnu við samræði og hvorttveggja fellt undir ákvæðið. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi sem varð að lögum nr. 40/1992 sagði um hugtakið önnur kynferðismök að í því fælist kynferðisleg misnotkun á líkama annars manns, sem komi í stað hefðbundins samræðis eða hafi gildi sem slíkt. Þetta séu athafnir sem veiti eða séu almennt til þess fallnar að veita geranda kynferðislega fullnægingu.

31 Ákærði neyddi brotaþola, meðal annars með hótunum um að birta af henni nektarmyndir, til að hafa kynferðismök við aðra karlmenn og senda sér myndir af þeim eða hljóðupptökur. Háttsemin var af kynferðislegum toga og afar niðurlægjandi fyrir brotaþola. Skiptir ekki máli hvort tilgangur ákærða hafi verið einhver annar en að veita sér kynferðislega fullnægju enda nægir að verknaður sé almennt til þess fallinn. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í öðrum tölulið ákæru, eins og hann stendur nú, og eru brot hans þar réttilega heimfærð til refsiákvæðis.

32 Samkvæmt þriðja tölulið ákæru er broti ákærða nánar lýst þannig að ákærði hafi í tvö skipti, að kvöldi 9. nóvember 2015 og að kvöldi 13. mars 2016, mælt sér mót við brotaþola á […] og eftir að hún kom þangað bundið fyrir augu hennar þannig að hún sá ekki hver hann var og haft samræði við hana um leggöng og þannig nýtt sér að hún var í villu um hver hann raunverulega var. Er það brot talið varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga.

33 Vitnið J greindi frá því fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði greint sér frá því í nóvember 2016 að hún hefði farið með þeim, sem hún taldi vera Y, á hótel og hefðu þau „sofið saman þar“ og hefði brotaþoli verið með bundið fyrir augun. Hefði þetta gerst tvisvar sinnum. Sagðist vitnið muna betur eftir frásögn brotaþola af fyrra skiptinu en brotaþoli hefði greint sér seinna frá síðara skiptinu. Vitnið K bar fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði greint henni og tveimur öðrum vinkonum, þegar þær voru allar að „fara að djamma“, frá því að hafa farið með ætluðum Y á hótel, þetta væri einhver „fantasía hjá Y“ og hefði hann bundið fyrir augun á henni og þau síðan „sofið saman“. Seinna hefði brotaþoli sagt sér að hún hefði hitt hann aftur. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í þriðja tölulið ákæru sem er þar réttilega heimfærð til refsiákvæðis.

34 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um refsingu ákærða og sakarkostnað í héraði. 35 Brot þau sem ákærði er sakfelldur fyrir voru til þess fallin að valda brotaþola miklum miska. Með hliðsjón af því og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verða miskabætur til brotaþola ákveðnar 1.800.000 krónur með vöxtum eins og í dómsorði greinir.

36 Ákærði verður dæmdur til þess að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og segir í dómsorði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dómsorð:

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði, X, greiði brotaþola, A, 1.800.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum eins og dæmdir voru í héraði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.911.674 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 1.295.800 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 471.200 krónur.

Sératkvæði

H-kvk-nf B-x-x

1 Ég er sammála forsendum og niðurstöðu meirihluta dómenda um að hafna frávísunarkröfu ákærða og um sakfellingu ákærða af fyrsta lið ákærunnar og heimfærslu þess brots til refsiákvæðis.

2 Þótt ég sé sammála því mati meirihluta dómenda að framburður brotaþola hafi heilt á litið verið stöðugur og trúverðugur en framburður ákærða verið það síður, þá verður sakfelling gegn eindreginni neitun ákærða ekki reist á mati á trúverðugleika einvörðungu. Með hliðsjón af þeirri sönnunarbyrði sem á ákæruvaldinu hvílir, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008, þarf ákæruvaldið að sýna fram á að trúverðugur framburður brotaþola um einstök tilvik eða atriði fái slíka stoð í hlutrænum sönnunargögnum eða áreiðanlegum vitnisburði að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að refsiskilyrðum sé fullnægt.

3 Hvað annan lið ákærunnar varðar hefur ákæruvaldið byggt á því að um fjögur tilvik sé að ræða, þar af tvö sem tengjast óþekktum manni. Þrátt fyrir trúverðugan framburð brotaþola um atvik varðandi hinn óþekkta mann fær sá framburður ekki næga stoð í hlutrænum sönnunargögnum eða áreiðanlegum vitnisburði til þess að unnt sé að leggja hann til grundvallar sakfellingu ákærða. Að öðru leyti er ég sammála forsendum og niðurstöðu meirihluta dómenda um þennan ákærulið. 4 Hvað þriðja lið ákærunnar varðar er ég ósammála niðurstöðu meirihluta dómenda um að sakfella ákærða fyrir fullframin nauðgunarbrot. Framburður ákærða um að brotaþoli hafi hætt við í fyrra skiptið, og hann sjálfur í seinna skiptið, áður en til samræðis kom, getur eins og atvikum er háttað ekki talist síður trúverðugur en framburður brotaþola. Gegn þeirri neitun ákærða hefur framburður brotaþola um að samræði hafi átt sér stað í bæði skiptin ekki þá stoð í hlutrænum sönnunargögnum eða vitnisburði að nægi til sakfellis fyrir fullframin nauðgunarbrot. Með framburði ákærða sjálfs, sem samræmist framburði brotaþola og gögnum málsins, svo sem um greiðslu hans fyrir hótelherbergi, er þó fram komin næg sönnun fyrir því að ákærði blekkti brotaþola tvívegis til að hitta sig á hótelinu í kynferðislegum tilgangi undir því yfirskyni að hann væri Y, pantaði og greiddi fyrir gistinguna og hafði meðferðis grímu og band sem notað var til að binda brotaþola og hylja augu hennar þegar á hótelherbergið var komið. Ákærði viðurkennir að í síðara skiptið hafi þetta gengið svo langt að hann snerti brotaþola með kynferðislegum hætti, áður en hann yfirgaf hótelherbergið af ótta við að upp um hann kæmist. Hefur ákærði með þessu gerst sekur um tilraun til nauðgunar og varðar það við 2. mgr. 194. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Á þeim tíma sem brotin áttu sér stað vörðuðu þau við 209. gr. sömu laga og verður ákærða því ekki gerð þyngri refsing en honum hefði verið gerð fyrir fullframin brot gegn því ákvæði, sbr. 2. gr. sömu laga, eins og er jafnframt niðurstaða meirihluta dómenda og héraðsdóms.

5 Í ljósi alls framanritaðs tel ég að dæma beri ákærða til vægari refsingar og til greiðslu lægri miskabóta en kveðið var á um í héraðsdómi, auk þess sem ég tel að leggja beri hluta sakarkostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti á ríkissjóð. Vegna niðurstöðu meirihluta dómenda er þó ekki ástæða til að fjalla hér nánar um þau atriði.