54/2019

Útdráttur

H var sakfelldur fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A og beitt til þess ofbeldi og notfært sér að A gat ekki sökum máttleysis og slævðrar meðvitundar spornað við verknaði hans. Var refsing H ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A 1.800.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 9. janúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. desember 2018 í málinu nr. S99/2018.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að refsing hans verði milduð og einkaréttarkrafa brotaþola lækkuð.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 2.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. febrúar 2016 til 4. nóvember 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar ákvæða hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu hennar. Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi sem og framburður þeirra vitna sem gáfu skýrslu við meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Líkt og þar greinir staðfesti deildarstjóri Rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði gögn um niðurstöðu greiningar á blóð og þvagsýnum úr ákærða og brotaþola. Kvað hún lyfið Gabapentín sem fannst í þvagi brotaþola vera slævandi lyf sem notað væri við flogaveiki og/eða taugaverkjum. Umbrotsefni benzódíazepínsambanda sem einnig fundust í þvagi brotaþola hafi verið af gerðinni flúnítrazepam sem sé virka efnið í svefnlyfinu Rohypnol. Bæði framangreind lyf séu samverkandi með alkóhóli þannig að hvert auki áhrif hins.

6 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur af skýrslum sem ákærði og brotaþoli gáfu við meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Einnig var tekin viðbótarskýrsla af vitninu B.

7 Vitnið B staðfesti framburð sinn fyrir héraðsdómi. Nánar spurð um það sem eftir henni var haft í lögregluskýrslu um að þegar hún hefði komið inn á salernið til ákærða og brotaþola hefði hún ekki áttað sig á því hvort brotaþoli væri samþykk því sem þar fór fram, en að hún hefði talið þau bæði samþykk, kvaðst vitnið ekki hafa upplifað ofbeldi í fyrstu en skömmu síðar hafa orðið þess áskynja að ákærði héldi brotaþola. Hún hefði því ekki upplifað aðstæður á salerninu með þeim hætti að það sem þar fór fram hefði gerst með samþykki brotaþola. Spurð um hvernig ákærði hefði haldið brotaþola kvaðst vitnið ekki muna það. Kvað hún brotaþola hafa legið hreyfingarlausa á gólfinu og ekki hafa virst vita hvar hún væri. Hefði hún þurft að draga hana upp af gólfinu.

Niðurstaða

8 Ákærði hefur játað að hafa aðfaranótt laugardagsins 14. febrúar 2016 haft samræði við brotaþola á salerni veitingastaðarins […] í Reykjavík en ber fyrir sig að hún hafi verið því samþykk.

9 Fallist er á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að framburður brotaþola um atvik málsins sé trúverðugur og að framburður ákærða um að hún hafi verið samþykk samförum við hann sé að sama skapi ótrúverðugur.

10 Líkt og að framan greinir fundust merki um slævandi lyf, sem verkað geta saman með alkóhóli, í þvagsýni sem tekið var frá brotaþola á Neyðarmóttöku 14. febrúar 2016. Þá báru þrjár vinkonur hennar um ástand hennar umrætt kvöld á þann hátt sem nánar greinir í héraðsdómi og staðfesti vitnið B framburð sinn fyrir Landsrétti. Með því að ákærði notfærði sér þannig að brotaþoli, sökum máttleysis og slævðrar meðvitundar, gat ekki spornað við verknaði hans telst háttsemi hans varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Vitnið B, sem kom að ákærða að hafa samfarir við brotaþola, bar auk þess bæði í héraðsdómi og fyrir Landsrétti að ákærði hefði haldið brotaþola niðri. Kemur það heim og saman við áverka brotaþola en samkvæmt læknisvottorði um skoðun á Neyðarmóttöku 14. febrúar 2016 var hún með marbletti báðum megin á hálsi sem gætu samræmst hálstaki, roða og eymsli aftan á upphandleggjum, þreifieymsli um báða úlnliði og á lífbeini auk fleiri áverka sem læknirinn taldi geta verið nýlega. Verður því talið sannað að ákærði hafi einnig beitt brotaþola ofbeldi. Hefur hann því jafnframt gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

11 Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæða.

12 Ákærði er fæddur árið 1985 og hefur ekki áður unnið til refsingar svo vitað sé. Hann braut gegn mikilvægum hagsmunum brotaþola og verður ekki fallist á það með honum að óhóflegar tafir, aðrar en þær sem hann var sjálfur valdur að með því að fara af landi brott, hafi orðið á rannsókn málsins. Að þessu virtu verður ákvæði hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða staðfest.

13

Í málinu h afa verið lögð fram vottorð tveggja sálfræðinga um áhrif framangreindra atburða á brotaþola en brot það sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir er almennt til þess fallið að valda þeim sem fyrir verður sálrænum erfiðleikum . Á brotaþoli því rétt á miska bótum vegna háttsemi hans á grundvelli b liðar 1. mgr.

26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar

1.800.000 krónur og skulu þær bera vexti eins og í dómsorði greinir.

14

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði verður staðfest.

15

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en miskabætur.

Ákærði, H-x-x R-x-x H-x-x, greiði brotaþola, A, 1.800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. febrúar 2016 til 4. nóvember 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.184.567 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, K-kvk-ef T-kvk-ef lögmanns, 800.000 krónur, og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 100.000 krónur, og J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 200.000 krónur.