342/2018

Útdráttur

M krafðist viðurkenningar á því að hann væri réttur eigandi að tilteknum fjölda hluta í R sem M keypti af K. S taldi sig hafa orðið eiganda þeirra hluta með yfirlýsingu um beitingu forkaupsréttar. Ekki var um það deilt að frestur til að neyta forkaupsréttar væri 30 dagar en aðila greindi á um við hvað bæri að miða upphaf frestsins. Í dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna um annað en málskostnað, kom fram að 22. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög bæri ótvírætt með sér að upphaf frests til að nýta forkaupsrétt miðaðist við tilkynningu til stjórnar félags um tilboð. Hlutverk stjórnar félags væri einskorðað við að tilkynna hluthöfum þegar í stað um tilboð á grundvelli hluthafaskrár félags. Skilja yrði ákvæðið samkvæmt orðanna hljóðan. Fresturinn hefði því verið liðinn þegar S tilkynnti um nýtingu réttarins til stjórnar R. Var krafa M því tekin til greina.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 13. apríl 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. mars 2018 í málinu nr. E1015/2017.

2 Áfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað, sem ákveðinn verður í einu lagi á báðum dómstigum eins og í dómsorði greinir. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið tillit til þess að rekin hafa verið samhliða tvö önnur mál milli sömu aðila þar sem ágreiningsefni eru sambærileg.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, Sparisjóður Höfðhverfinga ses, greiði stefnda, Mentis ehf, 1.200.000 krónur málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Sératkvæði

V-kk-ef H. V-kk-ef

1 Ég er ósammála meirihluta dómenda um forsendur dómsins og niðurstöðu.

2 Um málsatvik og helstu ágreiningsefni málsins er vísað til hins áfrýjaða dóms.

3 Eins og þar kemur fram gerðu stefndi og Sparisjóður Austurlands hf. með sér kaupsamning hinn 18. apríl 2016 um kaup á hlutafé í Reiknistofu bankanna hf. Í þeim samningi segir meðal annars:,,4.2 Seljandi [Sparisjóður Austurlands hf.] hefur undirritað eftirtalda samninga við aðra hluthafa og við félagið sjálft: 4.2.1 Samkomulag milli hluthafa félagsins, dags. 14. desember 2010, sem fylgir samningi þessum sem viðauki I; og 4.2.2 Hluthafasamning vegna Reiknistofu bankanna hf., dags. 15. desember 2010, sem fylgir samningi þessum sem viðauki II. Kaupandi hefur kynnt sér framangreinda samninga og tekur við öllum réttindum og skyldum seljanda samkvæmt þeim frá afhendingu hins selda.“

4 Með vísan til þessara viðauka, efnis samnings aðila og undirritunar er sannað að stefndi hafði kynnt sér bæði hluthafasamkomulag og samþykktir Reiknistofu bankanna hf. Þá var stefnda kunnugt um réttindi forkaupsréttarhafa í Reiknistofu bankanna hf. til að ganga inn í kaupin og skilyrði fyrir því að forkaupsrétturinn yrði nýttur, bæði um 30 daga frestinn og frá hvaða tíma hann átti að reikna. Með undirritun sinni á kaupsamninginn er stefndi bundinn af samþykktum félagsins um forkaupsrétt hluthafa. Einnig má nefna að allir aðrir sem komu að viðskiptunum fóru eftir ákvæðum samþykktanna og svöruðu tilkynningu Reiknistofu bankanna hf. 19. apríl 2016 innan 30 daga frá því tilkynningin var send út.

5 Í lögum nr. 2/1995 um hlutafélög er ekki að finna ákvæði um forkaupsrétt hluthafa en heimildarákvæði er í 22. gr. laganna. Af því ákvæði má ráða að samningur hluthafa um tilhögun forkaupsréttar gildir innan hvers félags, þó þannig að ákvæðið mælir fyrir um að forkaupsréttar skuli neytt innan tveggja mánaða frá því kaup eiga sér stað. Rúmast ákvæði samþykkta Reiknistofu bankanna hf. því innan þess ramma sem athafnafrelsi hluthafa samkvæmt 22. gr. laga nr. 2/1995 er sett. 6 Hvorki í 22. gr. laga nr. 2/1995 né annars staðar í lögunum er að finna ákvæði þess efnis að ákvæði greinarinnar séu ófrávíkjanleg, eins og héraðsdómur heldur fram. Ákvörðun hluthafa sem fram kemur í samþykktum og hluthafasamkomulagi ræður.

7 Orðið dagur hefur fasta merkingu í íslensku lagamáli og má nefna í því sambandi ákvæði laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála um stefnufrest og áfrýjunarfrest. Með orðinu er átt við heilan dag, 24 klukkustundir. Áfrýjandi hafði því frest til miðnættis 19. maí 2018 til að neyta forkaupsréttar að umræddum hlutum. Þar sem áfrýjandi tilkynnti þann 18. maí 2018 að hann myndi neyta forkaupsréttar að hlutunum gekk hann inn í kaupsamning stefnda og Sparisjóðs Austurlands hf. og varð eigandi hlutanna. Tel ég því einsýnt að sýkna beri áfrýjanda af öllum kröfum stefnda í málinu og dæma stefnda til að greiða honum málskostnað, bæði í héraði og fyrir Landsrétti.