700/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn B var vísað frá dómi með vísan til þess að aðilar málsins hefðu ekki undirgengist sáttameðferð fyrir höfðun málsins í samræmi við 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Í úrskurði Landsréttar var skírskotað til 5. mgr. sömu lagagreinar um að gert væri ráð fyrir að sáttamaður gæfi út sáttavottorð ef foreldrum tækist ekki að gera samning eða ef þeir mættu ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis. Til þess var jafnframt vísað að samkvæmt 2. mgr. 33. gr. a barnalaga skuli sýslumaður bjóða aðilum sáttameðferð en að aðilar geti einnig leitað til annarra sem hafi sérfræðiþekkingu í sáttameðferð og málefnum barna. A hafði leitað til sjálfstætt starfandi sáttamanns, svo sem honum hafði verið heimilt, en fyrir lá að B hafði verið boðuð tvívegis á fund sáttamanns en hafði í hvorugt skiptið sinnt þeirri boðun. Með vísan til þess var talið að með því hefði fullnægjandi sáttameðferð samkvæmt 33. gr. a barnalaga farið fram. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi og var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. nóvember 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 3. nóvember 2021 í málinu nr. E- [...]/2021 þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar fyrir héraðsdómi auk kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði er foreldrum skylt að leita sátta áður en krafist er úrskurðar eða höfðað mál um forsjá, lögheimili, umgengni, dagsektir eða aðför, sbr. 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003, sem lögfest var með 12. gr. laga nr. 61/2012. Þá er mælt fyrir um það í 2. mgr. sömu lagagreinar að sýslumaður skuli bjóða aðilum sáttameðferð en að aðilar geti einnig leitað til annarra sem hafi sérfræðiþekkingu í sáttameðferð og málefnum barna. Í 3. mgr. segir að það sé markmið sáttameðferðar að hjálpa foreldrum að gera samning um þá lausn máls sem er barni fyrir bestu og skuli foreldrar mæta sjálfir á þá sáttafundi sem sáttamaður boðar til, auk þess sem gefa skuli barni sem náð hefur nægilegum þroska kost á að tjá sig.

Þá er í 5. mgr. kveðið á um að gefa skuli út vottorð um sáttameðferð ef foreldrum tekst ekki að gera samning eða ef þeir mæta ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis. Loks segir í 6. mgr. að í vottorði um sáttameðferð skuli gera grein fyrir því hvernig meðferðin fór fram, helstu ágreiningsatriðum, afstöðu aðila og sjónarmiðum barns, nema það sé talið ganga gegn hagsmunum þess. Í almennum athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 61/2012 segir að gert sé ráð fyrir því að sáttamaður meti hvenær hann telur ekki unnt að ná sáttum og geti til dæmis gefið út sáttavottorð ef foreldrar mæti ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvisvar. 5

Sóknaraðili leitaði til D, sjálfstætt starfandi sáttamanns hjá [...], svo sem honum var heimilt samkvæmt 2. mgr. 33. gr. a barnalaga. Vottorð hennarum sáttameðferð 5. maí 2021 liggur frammi í málinu. Þar er tekið fram að virk sáttameðferð hafi ekki farið fram og að sáttavottorðið sé gefið út á grundvelli ítrekaðrar boðunar á sáttafund.

6

Málsaðilar voru fyrst boðaðir til sáttafundar 21. apríl 2021 hjá nefndum sáttamanni með bréfi 7. sama mánaðar. Sóknaraðili mætti til fundarins en varnaraðili sendi sáttamanni tölvubréf 20. apríl 2021 þar sem hún kvaðst ekki ætla mæta. Varnaraðili upplýsti jafnframt að hún sæi sér ekki fært á að mæta nema sáttameðferðin færi fram hjá sýslumanni. Sáttamaður innti varnaraðila eftir því hvort mál aðila væri til meðferðar hjá sýslumanni en varnaraðili svaraði því ekki. Málsaðilar voru boðaðir öðru sinni til sáttafundar 5. maí 2021 með bréfi 27. apríl sama ár. Fyrir liggur að sóknaraðili mætti á báða sáttafundina en varnaraðili á hvorugan, þrátt fyrir að hafa fengið kvaðningu tvívegis.

7

Samkvæmt 5. mgr. 33. gr. a barnalaga er gert ráð fyrir að sáttamaður gefi út sáttavottorð ef foreldrum tekst ekki að gera samning. Þá er heimilt að gefa út sáttavottorð ef foreldrar mæta ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis.

Svo sem hér að framan greinir liggur fyrir að varnaraðili var boðuð tvívegis á fund sáttamanns en sinnti þeirri boðun í hvorugt skiptið. Með vísan til alls framangreinds verður að telja að með því hafi fullnægjandi sáttameðferð samkvæmt 33. gr. a barnalaga farið fram fyrir höfðun þessa máls. Eru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi og verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm aðtaka málið til efnismeðferðar.

8

Kærumálskostnaður fellur niður en um gjafsóknarkostnað varnaraðila fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður varnaraðila, B, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef, 300.000 krónur.