284/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur lögræði í tíu ár. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki yrði skýrlega ráðið af gögnum málsins hvers vegna krafist væri jafn langrar sviptingar og gert var. Þótt ráða mætti af matsgerð dómkvadds matsmanns og vætti hans fyrir dómi að vonir um framfarir hjá A væru litar þótti ekki sýnt fram á að framfarir væru útilokaðar. Var A því sviptur lögræði í fimm ár.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. maí 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 30. apríl 2020 í málinu nr. L[…]/2020 þar sem sóknaraðili var sviptur sjálfræði og fjárræði í tíu ár. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að lögræðissviptingu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum talsmanni sínum.

Niðurstaða

4 Í matsgerð dómkvadds matsmanns og skýrslu matsmannsins fyrir héraðsdómi, sem rakin er í hinum kærða úrskurði, er sjúkrasögu og núverandi ástandi sóknaraðila lýst. Þar kemur meðal annars fram að sökum langvarandi áfengisneyslu búi sóknaraðili við heilabilun og þjáist af minnisskerðingu. Sóknaraðili hafi ekki innsæi í eigið ástand, hann sýni dómgreindarbrest og hvatvísi. Þá sé sóknaraðili ófær eða illa fær um ýmsar athafnir daglegs lífs og hafi enga yfirsýn eða vitneskju um fjármál sín. Telur matsmaður sóknaraðila ófæran um að ráða persónulegum högum sínum og fé. Þá telur matsmaður afar líklegt að sóknaraðili tæki aftur upp drykkju ef hann hefði stjórn á persónulegum högum sínum og fé en jafnvel þótt hann tæki ekki upp drykkju að nýju sé sóknaraðili engu að síður ófær um að ráða persónulegum högum sínum. Ólíklegt sé að breytingar verði á högum sóknaraðila og von um framfarir sé afar veik.

5 Með hliðsjón af framangreindu og gögnum málsins verður fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að skilyrði a og bliða 1. mgr. 4. gr. lögræðislaga, til þess að svipta sóknaraðila lögræði, séu fyrir hendi. Hins vegar verður ekki skýrlega ráðið af gögnum málsins hvers vegna krafist sé jafn langrar sviptingar og gert er. Þótt ráða megi af fyrrgreindri matsgerð og vætti matsmannsins fyrir héraðsdómi að von um framfarir hjá sóknaraðila séu litlar þykir ekki sýnt fram á að framfarir séu útilokaðar. Með hliðsjón af því og 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga þykir rétt að sviptingunni verði markaður skemmri tími eða fimm ár í stað tíu.

6 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila vegna flutnings málsins fyrir Landsrétti úr ríkissjóði og ákveðst hún að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

7 Varnaraðili þessa máls er sveitarfélag og byggist aðild þess á dlið 2. mgr. 7. gr. lögræðislaga. Af gögnum málsins má ráða að S-kk-nf S-kk-nf lögmaður hafi verið skipaður talsmaður varnaraðila í héraði og var krafa um lögræðissviptingu sóknaraðila sett fram af lögmanninum fyrir hönd sveitarfélagsins. Með hliðsjón af tilgangi heimildar 3. mgr. 10. gr. lögræðislaga til að skipa sóknaraðila talsmann, eins og honum er lýst í lögskýringargögnum með því ákvæði, voru ekki efni til þess að skipa varnaraðila talsmann í máli þessu. Þar sem það var engu að síður gert ber samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga að ákveða honum þóknun úr ríkissjóði vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

Úrskurðarorð:

Sóknaraðili, A, er sviptur lögræði í fimm ár.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

Þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, J-kk-ef P-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 148.800 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Þóknun skipaðs talsmanns varnaraðila, S-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 148.800 krónur, greiðist úr ríkissjóði.