347/2021

Útdráttur

A var einn eigenda jarðarinnar Rauðamýrar en jörðinni fylgdi veiðiréttur í Hvannadalsá. A höfðaði mál á hendur V og krafðist þess að fá greiddan arð fyrir árin 2015 og 2017 vegna þess eignarhlutar sem hún var þinglýstur eigandi að. Í dómi Landsréttar kom fram að sameigendur Rauðumýrar hefðu gert með sér samkomulag árið 2000 en í því hefðu öll fjármál sameignarinnar verið falin fjárhaldsmanni. Á aðalfundi sameigenda á árinu 2015 hefði G verið kosinn fjárhaldsmaður og hefði arðgreiðsla þess árs verið greidd til hans. Með því hefði V uppfyllt skyldu sína til útgreiðslu arðs það árið. Vegna ósættis sameigenda hefði G látið af starfi sínu sem fjárhaldsmaður árið 2016. Þar sem fjárhaldsmanni hefði ekki verið fyrir að fara til að taka við arðgreiðslum árið 2017 hefði V uppfyllt skyldu sína til útgreiðslu arðs til sameigendanna með því að inna greiðslur af hendi til hvers og eins þeirra.

Málamyndagerningur milli A og H, þess efnis að eignarhluta hans skyldi þinglýst á nafn A, gæti engu breytt um það. Var V sýknað af öllum kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 27. maí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 3. maí 2021 í málinu nr. E- 1959/2019.

2

Aðaláfrýjandi krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða henni 1.692.857 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.142.857 krónum frá 7. maí 2015 til 31. maí 2017 en af 1.692.857 krónum frá 1. júní 2017 til greiðsludags. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 19. júlí 2021. Gagnáfrýjandi krefst þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu gagnáfrýjanda af kröfum aðaláfrýjanda og að aðaláfrýjanda verði gert að greiða g-kk-þgf aukinn málskostnað fyrir héraðsdómi. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Aðaláfrýjandi krefst þess að hafnað verði kröfu gagnáfrýjanda um aukinn málskostnað í héraði.

Niðurstaða

5

Um lýsingu málavaxta og málsástæðna aðila vísast til hins áfrýjaða dóms.

6

Samkvæmt 53. tölulið 3. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði merkir veiðifélag félag allra veiðiréttarhafa í sama fiskihverfi, veiðivatni eða landsvæði. Þá kemur fram í 57. tölulið að veiðiréttarhafi sé sá einstaklingur sem á hverjum tíma fer með rétt fasteignar til veiði, sbr. fyrirmæli II. kafla laganna. Samkvæmt 5. gr. laganna fylgir hverju eignarlandi veiðiréttur í vatni á eða fyrir því landi, enda sé ekki mælt fyrir um aðra skipan í lögum. Samkvæmt þessu fylgir veiðiréttur sá er ræðir um í máli þessu jörðinni Rauðamýri og veiðiréttarhafi, í skilningi laganna, er sá sem fer með fyrirsvar þeirrar jarðar.

7

Í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 6 1/2006 segir að í því skyni að markmiðum laganna verði náð sé mönnum skylt að hafa með sér félagsskap um skipulag veiði í hverju fiskihverfi. Hlutverk slíks félags sé meðal annars að skipta veiði eða arði af veiði milli félagsmanna í samræmi við rétt þeirra sem og að ráðstafa rétti til stangveiði í fiskihverfi í heild eða að hluta með hagsmuni félagsmanna að leiðarljósi, en þó þannig að gætt sé markmiða laganna um sjálfbæra nýtingu. Í 2. mgr. 37. gr. segir að félagsmenn veiðifélags séu allir þeir sem skráðir eru veiðiréttarhafar á félagssvæðinu s amkvæmt 12. gr., en um atkvæðisrétt þeirra fer samkvæmt 40. gr. laga nna. Þar kemur fram í 1. mgr. að á félagssvæði veiðifélags fylgi eitt atkvæði hverri jörð sem veiðirétt á í samræmi við ákvæði laganna. Þá kemur fram í 6. m gr. 40. gr. að séu eigendur jarðar eða veiðiréttar eða ábúendur jarðar fleiri en einn skuli þeir gera með sér skriflegan samning um hver fari með atkvæðisréttinn og skuli það tilkynnt veiðifélagi með sannanlegum hætti. Hið sama gildi þegar jörð hefur löglega verið skipt í ákveðnum hlutföllum milli eigenda.

8

Í 4. mgr. 39. gr. laganna kemur fram að í samþykktum megi ákveða að félag skuli starfa í deildum, enda taki hver deild yfir tiltekið veiðivatn eða hluta vatns. Hver deild ráðstafar þá veiði í sínu umdæmi með þeim skilyrðum sem aðalfundur félagsins setur.

Þetta er nánar útfært í reglugerð nr. 345/2014 um starfsemi veiðifélaga. Nánar segir í skuli starfa í deildum, enda taki hver deild yfir tiltekið veiðivatn eða hluta vatns. Hver deild ráðstafi þá veiði í sínu umdæmi með þeim skilyrðum sem aðalfundur félagsins setur. Í samþykkt fundarins skuli kveða á um stofnun deilda, starfssvæði, starfshætti deildarinnar, þær heimildir sem deildin hefur lögum samkvæmt og annað eftir því sem við á. Að öðru leyti fari um starfsemi deildarinnar samkvæmt lögum nr. 61/2006.

9

Gagnáfrýjandi hefur sett sér samþykkt nr. 336/1972 fyrir Veiðifélag Langadalsár, Hvannadalsár og Þverár. Í 2. gr. hennar kemur fram að félagið nái til allra jarða sem eiga land að fyrrgreindum ám. Í 4. gr. hennar segir að stjórn félagsins skipi þrír menn sem kosnir séu á aðalfundi til þriggja ára í senn. Í 10. gr. samþykktarinnar segir að félagið starfi í þremur deildum, ein fyrir veiðieigendur í hverri á. Segir jafnframt að hver deild skuli sjá algerlega um rekstur, fjárhag, fiskirækt og leigu fyrir hverja á.

Skuli hver deild skipa sér stjórn á grundvelli samþykktarinnar og hafa skýrslur og greinargerðir tilbúnar svo tímanlega að aðalfundi veiðifélagsins þurfi ekki að seinka.

10

Af fyrrgreindum ákvæðum laganna og samþykktar leiðir að veiðiréttindi fylgja einstökum jörðum sem liggja að vatni á eða fyrir því landi, óháð því hvernig eignarhaldi á einstökum jörðum er háttað og hvort heldur eigendur eru einn eða fleiri.

11

Um fyrirsvar jarða í sameign, eins og hér háttar til, fer eftir ákvæðum jarðalaga nr. 81/2004. Í þágildandi 9. gr. laganna kom fram að væru eigendur jarðar fleiri en þrír fjárráða einstaklingar eða lögaðilar væri þeim skylt að tilnefna fyrirsvarsmann sem hefði umboð til að koma fram fyrir hönd annarra eigenda jarðarinnar við úrlausn mála sem lytu að réttindum og skyldum sameigenda og taka ýmsar smærri ákvarðanir um daglegan rekstur. Sambærilegt ákvæði er nú í 7. gr. a jarðalaga, sbr. 2. gr. laga nr. 74/2022.

12

Í málinu liggur fyrir að sameigendur Rauðamýrar gerðu með sér samkomulag í október 2000, þar á meðal um fyrirsvar í fjárhagslegum málefnum, en í því voru öll fjármál sameignarinnar falin fjárhaldsmanni. Þá liggur fyrir að frá því samkomulag þetta var gert hefur fjárhaldsmaður fengið arðgreiðslum ráðstafað til sín og séð um að skipta þeim meðal sameiganda jarðarinnar eftir að hafa greitt opinber gjöld, annan lögskyldan og afborganir af áhvílandi láni. Fyrir liggur að eigendur jarðarinnar hafa skipst á að sinna hlutverki fjárhaldsmanns, en aðaláfrýjandi var fjárhaldsmaður á árunum 2011- 2014. Á aðalfundi sameigenda á árinu 2015 var réttargæslustefndi í héraði, G-kk-nf I-kk-nf Ó-kk-nf, kosinn fjárhaldsmaður og var arðgreiðsla þess árs greidd til hans. Með þessu uppfyllti gagnáfrýjandi skyldu sína til útgreiðslu arðs til eigenda Rauðamýrar það árið. Getur engu breytt þótt eigendur kunni að greina á um skiptingu hans sín á milli.

13

Af gögnum málsins verður ráðið að vegna ósættis sameigenda að Rauðamýri lét G-kk-nf I-kk-nf af starfi sínu sem fjárhaldsmaður árið 2016 oghafði hann þá ekki lengur umboð til að móttaka arðgreiðslur árið 2017 fyrir hönd allra eigenda. Vegna þessa ráðstafaði gagnáfrýjandi arðgreiðslum ársins 2017 beint til einstakra eigenda, þar með talið til H-kk-ef I-kk-ef. Var greiðslan til hans innt af hendi á þeirri forsendu, sem er óumdeild í málinu, að hann væri eigandi 1/7 hluta jarðarinnar þótt eignarhlut hans væri þinglýst á nafn aðaláfrýjanda. Þar sem fjárhaldsmanni var þá ekki fyrir að fara til að taka við arðgreiðslunum uppfyllti gagnáfrýjandi, og þar með Hvannadalsárdeild félagsins, skyldur sínar til útgreiðslu arðs til eigenda Rauðamýrar með því að inna greiðslurnar af hendi til hvers og eins þeirra. Getur málamyndagerningur milli aðaláfrýjanda og bróður hennar H-kk-ef I-kk-ef þess efnis að eignarhluta hans skyldi þinglýst á nafn aðaláfrýjanda engu breytt um það.

14

Að framangreindu áréttuðu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður hann staðfestu rum annað en málskostnað.

15

Gagnáfrýjandi krefst þess meðal annars fyrir Landsrétti að aðaláfrýjanda verði gert að greiða gagnáfrýjanda aukinn málskostnað fyrir héraðsdómi og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Ekki eru næg efni til að dæma aðaláfrýjanda til að greiða gagnáfrýjanda álag á málskostnað samkvæmt 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991. Í ljósi niðurstöðu málsins verður aðaláfrýjanda gert að greiða gagnáfrýjanda málskostnað sem ákveðst í einu lagi í héraði og fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Aðaláfrýjandi, A-kvk-nf H-kvk-nf Ó-kvk-nf, greiði gagnáfrýjanda, Veiðifélagi Langadalsár, Hvannadalsár og Þverár, samtals 2.0 00.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.