464/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur lögræði í fjögur ár.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 21. júní 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 4. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 9. júní 2023 í málinu nr. L- [...]/2023 þar sem sóknaraðili var sviptur lögræði í fjögur ár. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr.71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, til vara að kröfu um fjárræðissviptingu hans verði hafnað en að því frágengnu að lögræðissviptingu hans verði verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa verjanda sínum vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hún þóknunar til handa skipuðum talsmanni sínum fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í hinum kærða úrskurði greinir að varnaraðili hafi gefið skýrslu fyrir dómi. Hið rétta er að varnaraðila var kynnt krafan fyrir dómi og honum gefinn kostur á að tjá sig um hana, sbr. 2. mgr. 11. gr. lögræðislaga. Mun varnaraðili hafa mótmælt kröfu sóknaraðila, eins og rakið er í hinum kærða úrskurði.

5

Sóknaraðili hefur nú verið sviptur sjálfræði samfellt í þrjú ár, síðast samkvæmt úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 7. júní 2021, en þá var fallist á kröfu C um sjálfræðissviptingu sóknaraðila í tvö ár. Með hinum kærða úrskurði var krafa varnaraðila um að sóknaraðili yrði áfram sviptur sjálfræði, nú í fjögur ár, tekin til greina, auk þess sem fallist var á kröfu um að svipta hann fjárræði í jafn langan tíma. 6

Með vottorði geðlæknis og framburði hans fyrir dómi er upplýst að sóknaraðili er enn haldinn alvarlegum, langvinnum og meðferðarþráum geðrofssjúkdómi ásamt fíknivanda. Einkenni sjúkdómsins hafa ekki dvínað þótt sóknaraðili hafi dregið úr fíkniefnaneyslu sinni, en ekki hefur tekist, þrátt fyrir sjálfræðissviptingu hans, að fá hann til að taka geðlyfið Clozapine, sem helst hefur virkað fyrir hann á síðustu árum. 7

Í ljósi þess hversu alvarlegur sjúkdómur sóknaraðila er, andstöðu hans við að taka það lyf sem helst getur slegið á einkenni sjúkdómsins og aðstæðna sóknaraðila að öðru leyti, er á það fallist að brýn þörf sé á því að svipta hann sjálfræði tímabundið til að tryggja að hann fái þá meðferð sem honum er nauðsynleg, sbr. a-lið 1. mgr. 4. gr. lögræðislaga. Framlögð gögn bera einnig með sér að hann sé vegna sjúkdómsins ekki fær um að ráða fé sínu. Þannig kemur fram í vottorði læknisins að sóknaraðili hafi endurtekið stofnað til skulda, sem hann hefur ekki getað borgað til baka, og að hann hafi falið reikninga og innheimtubréf að því er virðist í þeirri von að skuldirnar hverfi.

Því stendur einnig brýn þörf til að svipta hann fjárræði. Ekki standa rök til þess að hrófla við niðurstöðu héraðsdóms um tímalengd lögræðissviptingar, sem byggir á mati geðlæknis, en eins og gert er í hinum kærða úrskurði má í því sambandi árétta heimild 15. gr. lögræðislaga til að fella niður lögræðissviptingu að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar ber aðstaðfesta hann.

8

Samkvæmt 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknanir verjanda sóknaraðila og talsmanns varnaraðila fyrir Landsrétti sem ákveðnar eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun verjanda sóknaraðila fyrir Landsrétti, J-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 210.924 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Þóknun talsmanns varnaraðila fyrir Landsrétti, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 210.924 krónur, greiðist úr ríkissjóði.