407/2018

Útdráttur

V hf. krafðist þess að B yrði gert að greiða því skaðabætur vegna fjártjóns sem það taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 16. febrúar 2006 og 19. desember 2007. V hf. taldi tjón sitt verða rakið til þess að B hefði með saknæmum hætti haldið frá því og öðrum markaðsaðilum upplýsingum sem mikilvægar voru þeim sem vildu fjárfesta í hlutabréfum í Landsbankanum og byggði á því að krafa þess hefði stofnast á kaupdegi bréfanna. Því færi um fyrningu skaðabótakröfunnar eftir eldri fyrningarlögum nr. 14/1905 en samkvæmt þeim fyrndist krafa félagsins á 10 árum og væri því ófyrnd. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á það með V hf. að það hefði orðið fyrir tjóni þegar við kaup hlutabréfanna enda var ekki byggt á öðru en að þau hafi orðið verðlaus við fall bankans 7. október 2008. Samkvæmt því miðaðist stofndagur skaðabótakröfu félagsins við það tímamark og um fyrningu kröfunnar færi því eftir lögum um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007. Samkvæmt þeim lögum fyrndist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Landsréttur taldi að V hf. hefði í síðasta lagi í apríl 2010 búið yfir þeirri vitneskju að því væri fært að leita fullnustu kröfu sinnar en þá var kynnt skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna. Hvort sem upphaf fyrningarfrestsins hefði miðast við það tímamark eða þann dag sem fjártjón varð hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað. Þá hefði krafan einnig verið fyrnd þegar mál Málsóknarfélags hluthafa Landsbanka Íslands hf. hefði verið höfðað gegn B í ágúst 2015, en V hf. var þátttakandi í félaginu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 9. maí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. apríl 2018 í málinu nr. E3326/2016.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og kveðið verði á um það með dómi að kröfur hans séu ófyrndar. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Atvikum máls er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

5 Fyrir Landsrétti byggir áfrýjandi á því að málsástæður stefnda um fyrningu, sem fyrst hafi komið fram við málflutning í héraði, séu of seint fram komnar auk þess að vera vanreifaðar. Komist þær því ekki að í málinu, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Með vísan til forsendna hins hins áfrýjaða dóms er því hafnað að málsástæður stefnda um fyrningu séu vanreifaðar. Með sömu rökum er því einnig hafnað að þær séu of seint fram komnar.

6 Eins og rakið er í héraðsdómi reisir áfrýjandi kröfu sína um skaðabætur úr hendi stefnda á því að hann hafi orðið fyrir fjártjóni vegna kaupa á hlutabréfum í Landsbanka Íslands hf. 16. febrúar 2006 og 19. desember 2007. Tjónið verði rakið til þess að stefndi hafi með saknæmum hætti haldið frá honum og öðrum markaðsaðilum upplýsingum sem mikilvægar voru þeim sem vildu fjárfesta í hlutabréfum í Landsbankanum. Telur áfrýjandi kröfu sína hafa stofnast á kaupdegi bréfanna enda þótt hún hafi orðið gjaldkræf á síðara tímamarki. Miðast bótakrafa hans því við kaupverð bréfanna að frádregnum arði sem hann fékk greiddan á árinu 2007.

7 Samkvæmt 28. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007 gilda lögin einvörðungu um þær kröfur sem stofnast eftir gildistöku þeirra, sem var 1. janúar 2008. Telur áfrýjandi að um fyrningu skaðabótakröfunnar fari því eftir eldri fyrningarlögum nr. 14/1905. Samkvæmt því fyrnist hún á 10 árum, sbr. 4. gr. þeirra laga, og sé því ófyrnd.

8 Áfrýjandi átti ekki í samningssambandi við stefnda er hann ákvað að fjárfesta í hlutabréfum í Landsbankanum. Um kröfu hans fer því eftir reglum um skaðabætur utan samninga.

9 Áfrýjandi byggir á því að hann hefði ekki fjárfest í hlutabréfum í Landsbankanum „ef réttar upplýsingar hefðu legið fyrir“ og að tjón hans nemi kaupverði bréfanna að frádreginni arðgreiðslu, eins og að framan greinir. Ekki er fallist á það með áfrýjanda að hann hafi orðið fyrir tjóni þegar við kaup hlutabréfanna enda byggir hann ekki á öðru en að þau hafi orðið verðlaus við fall bankans 7. október 2008. Samkvæmt því miðast stofndagur skaðabótakröfu hans við það tímamark. Um fyrningu kröfunnar fer því eftir lögum nr. 150/2007, sbr. fyrrgreinda 28. gr. þeirra laga.

10 Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 fyrnist krafa um skaðabætur á fjórum árum frá þeim degi er tjónþoli fékk nauðsynlegar upplýsingar um tjónið og þann sem ábyrgð ber á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Í lögskýringargögnum kemur fram að þá fyrst verði talinn grundvöllur fyrir tjónþola að setja fram kröfu sína um bætur. Af þeim verður jafnframt ráðið að í ákvæðinu felist ekki að tjónþoli geti haldið að sér höndum uns hann telur sig öruggan um að niðurstaða málsóknar verði honum í hag, heldur miðist upphaf fyrningarfrests við það tímamark er hann hafði nægilegt tilefni til málsóknar. Í apríl 2010 var kynnt skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna. Telja verður að í síðasta lagi þá hafi tjónþoli búið yfir þeirri vitneskju að honum væri fært að leita fullnustu kröfu sinnar. Hvort sem upphaf fyrningarfrests miðast við það tímamark eða þann dag sem fjártjón varð var krafan fyrnd þegar mál þetta var höfðað með stefnu birtri í nóvember 2016, sbr. 15. gr. laga nr. 150/2007. Þá var krafan einnig fyrnd þegar mál Málsóknarfélags hluthafa Landsbanka Íslands hf. var höfðað gegn stefnda í ágúst 2015, en áfrýjandi var þátttakandi í félaginu.

11 Samkvæmt framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

12 Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Vogun hf., greiði stefnda, B-kk-þgf T-kk-þgf B-kk-þgf, 500.000 krónur í málskostnað.