209/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B og C ehf. um að A yrði gert að setja málskostnaðartryggingu í máli sem hún höfðaði gegn þeim til ómerkingar ummæla, heimtu miskabóta og kostunar birtingar dómsins. Þrátt fyrir að sýnt þætti að A væri ófær um greiðslu málskostnaðar, yrði hún dæmd til greiðslu hans, var talið að það færi í bága við 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar yrði það gert að skilyrði fyrir því að hún fengi úrlausn um kröfur sínar fyrir dómstólum, að hún legði fram málskostnaðartryggingu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf F-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 19. febrúar 2018 en kærumálsgögn bárust réttinum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. febrúar 2018 í málinu nr. E[…]/2017 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að sóknaraðila yrði gert að setja 1.500.000 króna tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu á hendur þeim. Kæruheimild er í olið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að kröfu um málskostnaðartryggingu verði hafnað en til vara að fjárhæð málskostnaðartryggingar verði lækkuð og að gefinn verði rúmur tími til að leggja hana fram. Þá krefst hún málskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða Landsréttar

4 Í blið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 er þeim sem stefnt er til að þola dóm heimilað að krefjast þess að stefnandi leggi fram tryggingu ef leiddar eru líkur að því að stefnandi verði ófær um að greiða málskostnað sem hann kann að verða dæmdur til. Af orðum greinargerðar með frumvarpi er varð að lögum nr. 91/1991 má ráða að löggjafinn hafi hér fyrst og fremst haft í huga þau tilvik þegar aðili er nauðbeygður til að taka til varna gegn tilefnislausri eða tilgangslítilli málssókn og verður fyrir útgjöldum af vörnum sínum, þótt fyrir fram sé sýnt að útilokað sé að stefnandi muni geta greitt honum þann málskostnað, sem hann verði fyrirsjáanlega dæmdur til.

5 Skýra verður ákvæði 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 með hliðsjón af 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. dóm Hæstaréttar frá 2. júní 2015 í máli nr. 340/2015. Þá ber einnig að líta til 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Við beitingu þess ákvæðis fer fram heildstætt mat á því hvort krafa um málskostnaðartryggingu takmarki um of rétt manna til að bera mál undir dómstóla en í því sambandi getur meðal annars haft þýðingu hvort samhliða er metið hvort málsóknin sé tilefnislaus eða tilgangslítil, sbr. til dæmis dóm Mannréttindadómstóls Evrópu í máli T-x-x M-x-x gegn Bretlandi frá 13. júlí 1995.

6 Sóknaraðili höfðaði mál þetta í héraði og gerði þar meðal annars kröfur um ómerkingu ummæla og greiðslu miskabóta vegna frásagnar stefndu af dómsmáli fyrir dómstólum í […]. Varnaraðilar hafa sýnt nægilega fram á að líklegt sé að sóknaraðili muni ekki verða fær um greiðslu málskostnaðar sem hún kann að verða dæmd til að greiða, en málsókn hennar verður ekki talin tilefnislaus. Krafa um að sóknaraðili leggi fram málskostnaðartryggingu í þessu máli þykir því takmarka um of rétt hennar til að fá leyst úr kröfum sínum fyrir dómstólum, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

7 Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila 300.000 krónur í kærumálskostnað.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðilar, B og C ehf., greiði sóknaraðila, A, óskipt 300.000 krónur í kærumálskostnað.