461/2022

Útdráttur

Með úrskurði endurupptökudóms 10. júní 2022 var fallist á beiðni E um endurupptöku á máli nr. 64/2018 sem dæmt var í Landsrétti 23. nóvember 2018. Með dómi Landsréttar var E sakfelldur fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft af brotaþolum samtals að jafnvirði 74.336.000 króna með blekkingum á árunum 2010 til 2012. Þá var hann sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál með því að hafa í 18 tilvikum á árunum 2011 til 2013 staðið að ólögmætum fjármagnshreyfingum milli landa að jafnvirði samtals 220.004.105 króna. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brotavilji E hefði verið einbeittur, brot hans þaulskipulögð og úthugsuð. Þá hefðu brotin staðið yfir í langan tíma og varðað háar fjárhæðir. Þótti refsing E hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár auk þess sem honum var gert að greiða brotaþolum skaðabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Með beiðni 1. nóvember 2021 fór ákærði fram á að landsréttarmálið nr. 64/2018 yrði endurupptekið. Endurupptökudómur varð við þeirri beiðni með úrskurði 10. júní 2022 í málinu nr. 38/2021. Af því tilefni gaf ríkissaksóknari út fyrirkall 14. júní 2022 vegna endurupptöku málsins og var það birt fyrir dómfellda 11. júlí sama ár. Málsgögn bárust réttinum 4. janúar 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 2. júní 2017 í málinu nr. S- [...]/2015.

2

Ákæruvaldið krefst þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu, refsingu og upptöku.

3

Ákærði krefst frávísunar frá héraðsdómi en til vara að málinu verði heimvísað. Að því frágengnu að hann verði sýknaður en að öðrum kosti krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfum verði vísað frá héraðsdómi en til vara sýknu af þeim.

4

Einkaréttarkröfuhafi, A, krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

5

Einkaréttarkröfuhafi, B, krefst frávísunar á kröfum ákærða að því er varðar upptöku fjár og ráðstöfun þess til einkaréttarkröfuhafa. Þá krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6

Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Þá er þar skilmerkilega rakinn framburður ákærða, brotaþola og annarra vitna í héraði.

7

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæruliðum I og II fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þar sem hann hefði haft af brotaþolum annars vegar samtals 30.000.000 króna og hins vegar 272.000 evrur, að jafnvirði 44.336.000 krónum, með blekkingum á tímabilinu 14. maí 2010 til 26. nóvember 2012. Þá var ákærði jafnframt sakfelldur samkvæmt ákærulið III fyrir brot gegn 2. mgr. 13. gr. b og 2. mgr. 13. gr. c laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál, með því að hafa á tímabilinu 18. október 2011 til 1. júlí 2013 í 18 tilvikum staðið að ólögmætum fjármagnshreyfingum milli landa að jafnvirði 220.004.105 krónum.

Ákærði var sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákærulið IV og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Refsing ákærða var ákveðin fangelsi í þrjú ár og níu mánuði. Ákærði var loks dæmdur til að greiða einkaréttarkröfuhöfum skaðabætur samtals að fjárhæð 70.756.000 krónur auk vaxta og var þrotabúi SKAJAQUODA ehf. gert að sæta upptöku fjármuna sem fundust á bankareikningi félagsins að fjárhæð 67.536.227 krónur sem lagt var hald á 10. júlí 2013, auk áfallinna vaxta á þá fjárhæð. Fyrir liggur að þrotabú SKAJAQUODA ehf. ákvað að una dómi héraðsdóms en samkvæmt dóminum skyldi ráðstafa fjármununum til greiðslu á skaðabótakröfum einkaréttarkröfuhafa samkvæmt 1. mgr. 69. gr. e almennra hegningarlaga.

8

Með dómi Landsréttar 23. nóvember 2018 í máli nr. 64/2018 var hinn áfrýjaði dómur staðfestur. Eins og áður greinir féllst Endurupptökudómur á beiðni ákærða um endurupptöku málsins með úrskurði 10. júní 2022 í málinu nr. 38/2021.

9

Með bréf ríkissaksóknara 5. apríl 2023 sem barst Landsrétti 13. sama mánaðar var tilkynnt að F-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf saksóknari myndi flytja málið fyrir Landsrétti. Í bréfi verjanda ákærða 21. apríl 2023, sem barst Landsrétti sama dag, krafðist ákærði þess að saksóknarinn flytti málið ekki fyrir Landsrétti vegna vanhæfis, sbr. 5. mgr. 26. gr., sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Fór munnlegur málflutningur fram um kröfuna í þinghaldi 8. maí 2023. Með úrskurði réttarins 2. júní sama ár var kröfunni hafnað.

10

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti kom ákærði fyrir dóm til viðbótarskýrslugjafar.

Einnig kom brotaþoli, B, fyrir dóm til viðbótarskýrslugjafar en áður var spiluð hljóðupptaka af framburði hans við aðalmeðferð málsins í héraði.

11

Í skýrslu fyrir Landsrétti kvaðst ákærði hafa reynslu af eigin fyrirtækjarekstri í tengslum við þau félög sem mál þetta varði. Hefði hann ekki verið í rekstri fyrir atvik máls þessa en starfað áður hjá fjölskyldufyrirtæki. Ákærði skýrði frá því að hann hefði flust til Bandaríkjanna árið 2011 til að reka fyrirtækin SKAJAQUODA CAPITAL

LLC og SKAJAQUODA GROUP. Aðalvinna hans þar hefði falist í að sameina þessi tvö félög og koma sameinuðu félagi á verðbréfamarkað. Aðspurður kvað ákærði það hafa gengið eftir en útboðslýsingin sé hluti af gögnum málsins. Varðandi ávinninginn af því umbreytingarferli kvað ákærði mikil verðmæti felast í skráðum félögum, þar sem skráningarferlið kosti töluvert og hægt sé að selja skráð fyrirtæki án vandkvæða fyrir þrisvar sinnum hærri fjárhæð en nam skráningarkostnaði. Spurður um fjárfestingar félagsins sagði ákærði að þær hefðu aðallega falist í vaxtamunaviðskiptum og gjaldeyrisfjárfestingum árið 2010 en frá 2011 hefði allt snúist um umbreytingarferlið og að ljúka því. Varðandi fjárfestingar á þeim tíma hefðu þær verið í samræmi við óskir hvers og eins viðskiptavinar. Spurður um stöðu mála í dag kvað ákærði fyrirtækið vera mjög laskað eftir það sem gengið hefði á og starfsemi þess legið niðri frá því málið hefði hafist. Ákærði kvaðst ekki hafa tölur á reiðum höndum um fjölda viðskiptavina á þeim tíma sem atvik máls þessa gerðust en það hefðu bæði verið einstaklingar og fyrirtæki. Sagðist ákærði ekki vera viss um hversu mikla fjármuni hann hefði höndlað með fyrir þessa aðila. Taldi ákærði að uppgjör við aðra en þá sem hefðu uppi kröfur í þessu máli væri að mestu lokið, enda hefði framangreint ferli við að koma fyrirtækinu á verðbréfamarkað lokið og með því verið gert uppvið þá sem þar voru inni eins og til hefði staðið.

12

Ákærði kvað brotaþola B aftur á móti hafa verið ótengdan uppgjöri eftir að félagið hefði verið skráð á verðbréfamarkað og fjármunir hans hefðu verið aðgreindir frá öðru fé. Brotaþoli hefði haft hugmyndir um hvernig nota ætti fjármunina og farið hefði verið eftir þeim. Sumarið 2012 hefði brotaþoli beðið ákærða um að koma á sinn fund.

Hefði hann sagt ákærða að hann ætti von á greiðslu frá Allianz sem hann vildi að ákærði flytti til Íslands fyrir hans hönd í gegnum fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands.

Ákærði hefði samþykkt að sjá um það. Fjármunirnir hefðu verið millifærðir á reikning SKAJAQUODACAPITALLLC þar sem þeim hefði verið haldið aðgreindum þangað til þeir voru fluttir til Íslands í gegnum fjárfestingarleið Seðlabankans. Á Íslandi hefði átt að nýta fjármunina í fjárfestingu innan ferðaþjónustu og í hótelbyggingu. Ákærði sagði að fjármunirnir hefðu runnið til fyrirtækja á vegum brotaþola, fyrirtækisins [...]ehf., en E og brotaþoli þekktust vel. Breyta hefði átt því félagi í eignarhaldsfélag fyrir þau verkefni sem ráðast átti í.

13

Ákærði kvaðst hafa haft samband við brotaþolana A, C og D þegar hann hefði verið að undirbúa flutning til Bandaríkjanna og kynnt þeim áform sín um að umbreyta SKAJAQUODACAPITALLLC í hlutafélag og koma því á hlutabréfamarkað.

Ákærði hefði hitt þau í september 2011, farið yfir málið og meðal annars látið þau hafa skráningarlýsinguna. Ákærði kvað þau hafa viljað vera hluta af umbreytingarferlinu. Ákærði kvaðst ekki hafa fengið nein fyrirmæli frá brotaþola A um það hvernig ætti að fjárfesta. Fram kom hjá ákærða að umbreytingarferlið hefði hafist árið 2011 og tekið tvö ár, sem hefði verið lengri tími en í upphafi var áætlaður.

Sagði ákærði að A hefði verið farinn að ókyrrast um mitt ár 2012 en verið fullljóst að í gangi væri verkefni sem þyrfti að ljúka áður en fram færi uppgjör. A hefði reynt að rifta samningum þeirra. Ákærði kvaðst eftir umhugsun hafa ákveðið að samningar þeirra ættu að standa en A hefði ekki tekið vel í það. Fram kom hjá ákærða að þegar verkefninu var lokið og komið hefði verið að uppgjöri þá hefði A neitað að það færi fram í samræmi við samning þeirra. Sagði ákærði að hann hefði ráðið sér lögmann til að útbúa samning sem hentaði báðum aðilum og 8. júlí 2013 hefðu þeir verið orðnir sáttir við uppgjör en daginn eftir hefði ákærði verið handtekinn og þetta mál hafist.

Þegar hann hefði verið látinn laus hefði verið búið að haldleggja fjármuni og verðbréf.

Þá hefðu forsendur fyrir uppgjöri ekki verið til staðar lengur.

14

Við skýrslugjöf fyrir Landsrétti kvað vitnið B að til hefði staðið að fjármunir þess, sem lagðir voru inn á reikning SKAJAQUODACAPITALLLC, yrðu ávaxtaðir hjá SKAJAQUODA og svo yrði fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands hugsanlega nýtt til að flytja fjármunina til Íslands. Ekki hefði legið fyrir hversu lengi fjármunirnir yrðu í ávöxtun hjá SKAJAQUODA. Áætlað var að ef peningarnir yrðu fluttir til landsins þá yrði það gert í nafni vitnisins til að kaupa ríkisskuldabréf. Vitnið sagðist hafa átt frumkvæði að því að hefja viðskipti við ákærða, eftir að hafa fengið kynningu á sjóðnum og lýsingu hjá E sem vitnið kvaðst þekkja vel. Vitnið kvaðst hafa tekið ákvörðun um að fjárfesta í SKAJAQUODA óháð fjárfestingarleið Seðlabankans.

Kvaðst vitnið hafa gert sér grein fyrir því í lok júlí eða byrjun ágúst 2013 að ákærði hefði ráðstafað fjármununum í fjárfestingarleið Seðlabankans. Þá hefði ákærði fyrst sagt vitninu frá því að peningarnir hefðu verið kyrrsettir. Vitnið staðfesti að það hefði fengið fjármunina að hluta endurgreidda í kjölfar fyrri dóms Landsréttar.

Niðurstaða

Krafa ákærða um frávísun málsins

15

Ákærði byggir frávísunarkröfu sína á því að saksóknarinn, F-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf, og embætti héraðssaksóknara, sem fór með málið fyrir héraðsdómi, hafi verið vanhæf til þess, sbr. 2. og 5. mgr. 26. gr., sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008. Byggir krafan á sömu röksemdum og færðar voru fram þegar úrskurðað var 2. júní 2023 um hæfi saksóknarans til að flytja málið fyrir Landsrétti. Við aðalmeðferð málsins hér fyrir dómi lýsti verjandi því yfir að frávísunar væri enn krafist á þessum forsendum.

16

Með vísan til forsendna úrskurðar Landsréttar 2. júní 2023 í máli þessu er því hafnað að vísa málinu frá á þeim forsendum að saksóknarinn, F-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf, sem og embætti héraðssaksóknara, hafi verið vanhæf til meðferðar málsins í héraði.

17

Jafnframt byggir krafa ákærða um frávísun málsins á því að ákæra sé óskýr. Í ákæru sé vísað til þess að ákærði hafi ráðstafað fjármunum í eigin þágu en því sé ekki lýst frekar. Þá komi ekki fram hverjar ætlaðar fjárfestingar brotaþola hafi verið og hvernig vikið hafi verið frá þeim.

18

Ætla verður að framangreindur hluti frávísunarkröfunnar beinist eingöngu að ákæruliðum I og II í ákæru, enda vísa röksemdir ákærða aðeins til ætlaðra fjársvikabrota ákærða.

19

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal greina í ákæru, svo glöggt sem verða má, hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga. Af þessu leiðir að verknaðarlýsing í ákæru verður að vera það greinargóð og skýr að ákærði geti ráðið af henni hvaða refsiverða háttsemi honum er gefin að sök og hvaða lagaákvæði hann er talinn hafa brotið svo að honum sé fært að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum gegn þeim, sbr. einnig a-lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Verður ákæra að leggja fullnægjandi grundvöll að máli þannig að fella megi dóm á það samkvæmt því, sem í henni segir, enda verður ákærði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá, sem í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

20

Í ákæruliðum I og II í ákæru er lýst tiltekinni háttsemi ákærða sem þar er talin fela í sér blekkingu sem varði refsingu samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga en til vara 247. gr. sömu laga. Verður ákæran ekki skilin á annan veg en að þar sé ákærði talinn hafa blekkt brotaþola á nánar tilgreindum tíma um að hann starfrækti fjárfestingarsjóð, SKAJAQUODA FUND, og hafi fengið brotaþola til að greiða sér nánar tilgreindar fjárhæðir í þeirri trú að þeir rynnu til fjárfestinga í slíkum sjóði og þannig hagnýtt sér ranga eða óljósa hugmynd þeirra um það atriði. Ekki er fallist á að lýsingu á ætlaðri refsiverðri háttsemi ákærða í ákæru og heimfærslu hennar til laga sé svo ábótavant samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 að efni séu til að vísa ákæruliðum I og II frá dómi, sbr. til hliðsjónar dóm Landsréttar 26. júní 2020 í máli nr. 358/2019.

21

Að öðru leyti eru engir þeir annmarkar á meðferð málsins hjá lögreglu, ákæruvaldi eða fyrir dómi sem geta valdið frávísun málsins án kröfu.

Krafa ákærða um ómerkingu hins áfrýjaða dóms

22

Krafa ákærða um ómerkingu hins áfrýjaða dóms byggir á sömu röksemdum og frávísunarkrafa hans. Engir annmarkar eru á ákæru eða hæfi saksóknara eða embættis héraðssaksóknara til meðferðar málsins í héraði, svo sem ákærði heldur fram en þær réttarfarsástæður myndu auk þess leiða til frávísunar málsins frá héraðsdómi en ekki ómerkingar þess, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 20. apríl 2016 í máli nr. 103/2015.

Ákæruliðir I og II

23

Krafa ákærða um sýknu af ákæruliðum I og II er meðal annars reist á því að héraðsdómur hafi ekki fjallað um auðgunarásetning sem sé skilyrði fjársvikabrota, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga, en brotaþolar hafi ekki orðið fyrir fjártjóni.

24

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms telst sannað að fjármunum þeim sem um getur í ákæruliðum I. A, I. C og II var ráðstafað inn á reikninga SKAJAQUODA ehf. og SKAJAQUODA CAPITALLLC, sem voru í eigu og undir stjórn ákærða. Þá telst sannað með vísan til forsendna héraðsdóms að ákærði hafi móttekið 10.000.000 króna sem ákært er fyrir í ákærulið I. B en hann hefur ekki getað gert grein fyrir hvað hafi orðið um þá fjármuni. Ákærði hefur ekki sýnt fram á eða gert líklegt að fjármunirnir, sem sannað er að hann hafi tekið við, hafi runnið til þess sjóðs sem hann taldi brotaþolum trú um að þeir væru að fjárfesta í. Óumdeilt er að ákærði var aðaleigandi og stjórnandi hjá fyrrgreindum tveimur félögum. Verður því slegið föstu að ákærði hafi ráðstafað fjármunum brotaþola með öðrum hætti en hann hafði talið þeim trú um.

Hefur hann ekki með fullnægjandi hætti gert grein fyrir því hvert peningarnir að endingu runnu. Skiptir þá engu hvort eða að hvaða marki brotaþolar urðu fyrir tjóni.

Verður því ekki fallist á kröfu ákærða um sýknu á framangreindum grundvelli, enda skilyrði 243. gr. uppfyllt.

25

Varðandi ákærulið II kom fram í framburði ákærða hér fyrir dómi, eins og að framan er nánar rakið, að brotaþoli B hefði óskað eftir því að ákærði flytti fjármuni sem hann átti von á erlendis til Íslands í gegnum fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands.

Framangreindur framburður ákærða er ekki í samræmi við framburð hans í héraði, þar sem hann sagði brotaþola hafa óskað eftir því að setja fjármunina í sjóðinn hjá ákærða en hefði auk þess haft aðrar fjárfestingarhugmyndir. Framburður ákærða hefur samkvæmt framansögðu verið óstöðugur um tildrög og forsendur viðskipta hans og brotaþolans. Að mati réttarins rennir framangreint misræmi enn frekari stoðum undir þá ályktun að framburður ákærða sé ótrúverðugur.

26

Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms um ákæruliði I og II, er staðfest sú niðurstaða hans að ákærði hafi gerst sekur um brot gegn 248. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 243. gr. sömu laga.

Ákæruliður III

27

Krafa ákærða um sýknu af ákærulið III byggir á því að tilfærslur fjármuna innan sömu samstæðu hafi verið refsilausar, enda um að ræða lántökur eða lánveitingar milli félaga innan sömu samstæðu, sbr. 1. mgr. 13. gr. g laga nr. 87/1992. Umræddar röksemdir gætu aðeins átt við um tilfærslur fjármuna milli SKAJAQUODA ehf. eða AGSN ehf. annars vegar og SKAJAQUODACAPITALLLC hins vegar en þær eru átta af þeim 18 millifærslum sem málið varðar.

28

Ákvæði 13. gr. g kom inn í lög nr. 87/1992 með breytingarlögum nr. 127/2011, sbr. ákvæði 3. gr. g þeirra laga. Í athugasemdum frumvarps með síðarnefndu lögunum við framangreint ákvæði segir: „Í 13. gr. g er lagt til að lántökur og lánveitingar milli innlendra og erlendra aðila verði óheimilar nema um sé að ræða viðskipti milli landa með vöru og þjónustu. Slíkar lántökur milli félaga innan sömu samstæðu munu þó verða heimilar. Er hér um að ræða þrönga undantekningu frá hinu almenna banni 3. mgr. 13. gr. b á fjármagnshreyfingum í innlendum gjaldeyri og á hún ekki við nema greiðsla eigi sér stað með úttekt af reikningi í eigu greiðanda hjá fjármálafyrirtæki hér á landi.“ Af þessum athugasemdum má ráða að undanþága 13. gr. g laga nr. 87/1992 felur ekki í sér sjálfstæða heimild til að kaupa erlendan gjaldeyri og millifæra hann til erlends aðila innan sömu samstæðu og greiðandi, eins og gert var við þá fjármagnsflutninga sem þessi liður ákæru lýtur að. Enn síður getur undanþágan átt við þegar fjármunirnir voru greiddir til félags utan samstæðunnar jafnvel þótt þeir hafi síðar haft viðkomu í félagi innan samstæðunnar. Samkvæmt því er ljóst að undanþágan getur ekki átt við um þau tilvik sem ákærði hefur vísað til í málatilbúnaði sínum.

29

Kröfu um sýknu af ákærulið III byggir ákærði jafnframt á því að verknaður sá sem lýst sé í ákæruliðnum sé ekki refsiverður í dag, enda hafi lög nr. 87/1992 verið felld úr gildi með lögum nr. 70/2021 um gjaldeyrismál og ekki hafi verið lögfestar sambærilegar takmarkanir á fjármagnshreyfingum sem ákærða sé gefið að sök í III. ákærulið, sbr. 2. mgr. 13. gr. b og 2. mgr. 13. gr. c laga nr. 87/1992. Refsinæmi verknaðarins sé því fallið niður, sbr. 2. gr. almennra hegningarlaga.

30

Afnám ákvæða 2. mgr. 13. gr. b og 2. mgr. 13. gr. c laga nr. 87/1992 byggist á breyttum aðstæðum en ekki breyttu mati löggjafans á refsinæmi verknaðanna, sem ákvæðunum var ætlað að hindra, meðan slíks var talin þörf af þjóðfélagslegum aðstæðum. Leysir afnám ákvæða þessara ákærða ekki undan refsingu fyrir brot á þeim, sbr. 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga, sbr. og til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 26. júní 1956 í máli nr. 85/1955, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 457.

31

Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms um þennan lið ákæru verður hann staðfestur.

Ákvörðun refsingar

32

Skýra ber 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 svo, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 6. júní 2023 í máli nr. 6/2023, að hlutur ákærða megi aldrei verða lakari en hann var eftir hinum upphaflega dómi Landsréttar. Ákærði var með dómi Landsréttar 23. nóvember 2018 dæmdur til að sæta fangelsi í þrjú ár og níu mánuði eins og að framan greinir.

33

Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Hann er í máli þessu sakfelldur fyrir umfangsmikil fjársvik, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga og stórfelld brot gegn lögum nr. 87/1992. Brotavilji ákærða var einbeittur og brot hans þaulskipulögð og úthugsuð. Þá stóðu brotin yfir í langan tíma og vörðuðu háar fjárhæðir. Við ákvörðun refsingar verður litið til ákvæða 1., 2. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði á sér ekki málsbætur.

34

Í ljósi atvika málsins þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár. Fyrir liggur að meðferð málsins hefur tafist verulega, meðal annars vegna endurupptöku þess. Þær tafir eru ekki á ábyrgð ákærða en vegna alvarleika brotsins þykir ekki unnt að skilorðsbinda refsinguna, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 24. janúar 2013 í máli nr. 574/2012 og dóm Landsréttar 7. október 2022 í máli nr. 61/2022. Samkvæmt 76. gr. almennra hegningarlaga skal draga frá refsingu gæsluvarðhald sem ákærði hefur sætt vegna málsins að fullri dagatölu, eins og nánar greinir í dómsorði.

Einkaréttarkröfur

35

Einkaréttarkröfuhafi, B, krefst frávísunar á kröfum ákærða hvað varðar upptöku fjár og ráðstöfun þess til einkaréttarkröfuhafa. Eins og áður er rakið ákvað þrotabú SKAJAQUODA ehf. að krefjast ekki endurskoðunar á þessum hluta hins áfrýjaða dóms en samkvæmt dóminum skyldi ráðstafa fjármununum til greiðslu á skaðabótakröfum einkaréttarkröfuhafa samkvæmt 1. mgr. 69. gr. e almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu er ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku ekki til úrlausnar fyrir réttinum og verður því frávísunarkröfu einkaréttarkröfuhafans hafnað.

36

Einkaréttarkröfuhafar krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms en þar voru, eins og fram er komið, kröfur um skaðabætur þeim til handa teknar til greina ásamt nánar tilgreindum vöxtum. Þá var með vísan til 1. mgr. 69. gr. e tekin til greina krafa þeirra um að fjármunum sem gerðir voru upptækir hjá SKAJAQUODA ehf. að fjárhæð 74.981.746 krónur, skyldi ráðstafað til greiðslu á skaðabótakröfum þeirra. Greiddur skyldi höfuðstóll beggja krafna að fullu en því sem eftir stæði, 4.225.746 krónur, skyldi skipt að jöfnu milli kröfuhafa til greiðslu á vöxtum, dráttarvöxtum og málskostnaði.

37

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um greiðslu skaðabóta til einkaréttarkröfuhafa og málskostnað þeirra. Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti upplýsti lögmaður einkaréttarkröfuhafans A að greitt hafi verið inn á kröfuna 18. janúar 2019 33.800.640 krónur í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms að uppteknu fé skyldi ráðstafað til greiðslu einkaréttarkrafna. Með sama hætti upplýsti lögmaður einkaréttarkröfuhafans B að hann hefði á sama degi fengið greiddar 44.556.640 krónur. Þessar innborganir dragast frá dæmdum einkaréttarkröfum eins og nánar greinir í dómsorði. Þá greiðist úr ríkissjóði málskostnaður einkaréttarkröfuhafa fyrir Landsrétti sem ákveðinn er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Sakarkostnaður

38

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verður staðfest.

39

Sakarkostnaður vegna landsréttarmáls nr. 64/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 23. nóvember 2018.

40

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 6. mgr. 232. gr., sbr. 231. gr. laga nr. 88/2008. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, E-kk-nf Á-kk-nf, sæti fangelsi í þrjú ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 10. til 14. júlí 2013.

Ákærði greiði einkaréttarkröfuhafa, A, 30.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 5.000.000 króna frá 14. maí 2010 til 31. október 2010, af 15.000.000 króna frá 1. nóvember 2010 til 20. september 2011, af 30.000.000 króna frá 20. september 2011 til 21. febrúar 2013, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 30.000.000 króna frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun á kröfuna 18. janúar 2019 að fjárhæð 33.800.640 krónur. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað einkaréttarkröfuhafans skal vera óraskað. Málskostnaður hans fyrir Landsrétti 350.000 krónur greiðist úr ríkissjóði.

Ákærði greiði einkaréttarkröfuhafa, B, 40.756.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 15. júní 2015 til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun á kröfuna 18. janúar 2019 að fjárhæð 44.556.640 krónur.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað einkaréttarkröfuhafans skal vera óraskað.

Málskostnaður hans fyrir Landsrétti 350.000 krónur greiðist úr ríkissjóði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði skal vera óraskað.

Sakarkostnaður vegna reksturs landsréttarmáls nr. 64/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 23. nóvember 2018.

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 2.500.000 krónur.