466/2021

Útdráttur

I höfðaði mál gegn J og N ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu þeirra á tjóni er I taldi hafa orðið á þáverandi fasteign hennar vegna jarðvegsframkvæmda og fleygunar á klöpp á þáverandi fasteign J á næstu lóð sem nú væri í eigu N ehf. Til þess var vísað í dómi Landsréttar að svo að unnt væri að fallast á dómkröfu I yrði að sýna fram á saknæma og ólögmæta háttsemi J og N ehf. í tengslum við jarðvegsframkvæmdirnar sem valdið hefðu tjóni á fasteign I, en J var byggingarstjóri fasteignarinnar í umrætt sinn. Fleygunar klapparinnar hefði verið nauðsynlegur liður í heildarframkvæmdum við byggingu fasteignarinnar og með hliðsjón af ákvæðum 15. og 29. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki hefði J sem eigandi og byggingarstjóri mannvirkisins borið ábyrgð á og skyldi hafa virkt eftirlit með því að þeir sem að byggingarframkvæmdunum kæmu færu að lögum og reglum um byggingu mannvirkja.

Að mati Landsréttar hefði ekkert komið fram í málinu sem benti til að óvarlega hefði verið staðið að verkinu eða að unnt hefði verið að fleyga klöppina og grunda húsið á henni með öðrum hætti en gert var. Lægi því ekki annað fyrir en að unnið hefði verið faglega að jarðvegsframkvæmdunum og að J hefði sem eigandi fasteignarinnar og byggingarstjóri sýnt þá aðgát við verkið sem af honum var krafist. Hefði I ekki sýnt fram á eða gert sennilegt að tjón á þáverandi fasteign hennar vegna titrings frá framkvæmdunum yrði rakið til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi J. Voru J og N ehf. því sýknaðir af kröfum I.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 12. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 14. júní 2021 í málinu nr. E- 884/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefndu J-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef og Nauthóls ehf. á tjóni á fasteigninni að Grænatúni 22 í Kópavogi, fastanúmer [...]

, vegna jarðvegsframkvæmda og fleygunarvinnu á fasteigninni að Grænatúni 20 A- 20 B í Kópavogi, fastanúmer [...]

, á tímabilinu 8. apríl 2016 til júlí 2016. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar í Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir málavöxtum og málsástæðum aðila og er til þeirrar umfjöllunar vísað. Í málinu krefst áfrýjandi að viðurkennd verði skaðabótaskylda stefndu vegna tjóns, sem hún telur að orðið hafi á fasteigninni að Grænatúni 22 í Kópavogi vegna jarðvegsframkvæmda og fleygunar á klöpp á næstu lóð, númer 20 við Grænatún. Á þeirri lóð var byggt parhús sem ber nú númerin 20 A og 20 B. Upplýst er í málinu að á umræddri lóð var unnið að fleygun klappar með hléum í maí og byrjun júní 2016. Stefndi J-kk-nf S-kk-nf Ó-kk-nf var eigandi fasteignarinnar að Grænatúni 20 á þeim tíma en 5. desember sama ár afsalaði hann eigninni til einkahlutafélagsins Nauthóls sem stofnað hafði verið 20. júlí 2016.

Áfrýjandi var eigandi fasteignarinnar að Grænatúni 22 þegar áðurgreindar jarðvegsframkvæmdir áttu sér stað en seldi fasteignina móður sinni, S-kvk-þgf B-kvk-þgf, 25. mars 2019. Ári síðar eða 24. mars 2020 framseldi S-kvk-nf áfrýjanda bótakröfu á hendur stefndu vegna þess tjóns á fasteigninni sem um er fjallaðí málinu.

5

Áfrýjandi kveður húsið að Grænatúni 22 hafa nötrað og skolfið á meðan klöppin á grannlóðinni var fleyguð og hafi titringurinn valdið því að sprungur mynduðust í loftum og veggjum hússins að innanverðu og í múrhúð og steypu þess að utanverðu.

Byggir áfrýjandi kröfur sínar á matsgerð dómkvadds matsmanns 8. janúar 2021 sem aflað var undir rekstri málsins í héraði. Í matsgerðinni kemur fram að sprungur séu víða í húsinu að Grænatúni 22 en um sé að ræða sprungur sem algengar séu í steyptum húsum og eðlilegar miðað við aldur hússins, byggingarefni og burðarvirki. Hluti af þessum sprungum hafi á hinn bóginn myndast löngu eftir að steypa og múr í húsinu hafði rýrnað og plötur sigið og náð jafnvægi. Á þeim sprungum sé ekki önnur haldbær skýring en sú að hreyfing hafi orðið á húsinu, titringur eða skjálfti, og þá á grunni hússins þegar klöpp var brotin í grunni húss númer 20. Titringur frá brotinu hafi leitt beint úr klöppinni í undirstöðu húss númer 22.

6

Áfrýjandi beinir dómkröfum sínum að stefnda J-kk-þgf S-kk-þgf sem byggingarstjóra framkvæmdanna á lóðinni númer 20 við Grænatún og sem eiganda fasteignarinnar á þeim tíma er umræddar jarðvegsframkvæmdir stóðu yfir. Hinn 9. febrúar 2016 undirritaði stefndi J-kk-nf S-kk-nf yfirlýsingu um ábyrgð sína sem byggingarstjóri húsbyggingarinnar að Grænatúni 20 og var tilkynning um það skráð hjá skipulagsyfirvöldum í Kópavogsbæ 8. apríl sama ár. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að tilkynnt hafi verið um annan byggingarstjóra síðar. Dómkröfum áfrýjanda er beint að stefnda Nauthóli ehf. sem núverandi eiganda fasteignarinnar.

7

Í nábýlisrétti gildir sú meginregla að fasteignareiganda ber að gæta þess við nýtingu og framkvæmdir á eign sinni að ekki verði tjón á nærliggjandi fasteignum. Þegar framkvæmdir á fasteign valda tjóni á granneign hefur í dómaframkvæmd verið byggt á sakarreglunni, sbr. dóma Hæstaréttar 19. nóvember 2015 í máli nr. 197/2015, 27. nóvember 2014 í máli nr. 93/2014 og 21. mars 2005 í máli nr. 359/2004.

8

Um grundvöll skaðabótaábyrgðar byggingarstjóra er fjallað í 7. mgr. 29. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki en þar segir að hljóti eigandi eða þriðji maður tjón af völdum gáleysis byggingarstjóra í starfi beri hann skaðabótaábyrgð á því samkvæmt almennum reglum. Í athugasemdum með lagagreininni í frumvarpi til áðurgreindra laga segir að um sé að ræða hefðbundna sakarábyrgð á grundvelli almennra skaðabótareglna utan samninga en þó megi gera ráð fyrir að við sakarmat verði byggt á ströngum sérfræðimælikvarða.

9

Samkvæmt framangreindum lögskýringargögnum og dómaframkvæmd Hæstaréttar liggur fyrir að til þess að unnt sé að fallast á dómkröfu áfrýjanda verður að sýna fram á saknæma og ólögmæta háttsemi stefndu í tengslum við áðurgreindar jarðvegsframkvæmdir sem valdið hafi tjóni á fasteigninni að Grænatúni 22.

10

Fleygun klapparinnar var nauðsynlegur liður í heildarframkvæmdum við byggingu mannvirkisins að Grænatúni 20 og með hliðsjón af ákvæðum 15. og 29. gr. laga nr. 160/2010 bar stefndi J-kk-nf S-kk-nf sem eigandi og byggingarstjóri mannvirkisins ábyrgð á og skyldi hafa virkt eftirlit með því að þeir sem að byggingarframkvæmdunum kæmu færu að lögum og reglum um byggingu mannvirkja.

11

Fyrir liggur að stefndi J-kk-nf S-kk-nf fékk útgefið byggingarleyfi fyrir húsbyggingu á lóðinni. Fram kemur í gögnum málsins að samkvæmt teikningum frá 8. apríl 2016 var húsið grundað á klöpp en fyrri teikningar gerðu ráð fyrir að það yrði byggt á púða.

Upplýst er í málinu að fleyga hefði þurft mun meiri klöpp en gert var hefði húsið verið byggt á púða eins og til stóð í fyrstu. Ekki hefur verið sýnt fram á að við jarðvegsframkvæmdirnar hafi verið notuð önnur eða stærri tæki en hefðbundið er við framkvæmdir af þessu tagi. Þá hafa starfsmenn verktakafyrirtækisins Lava ehf., sem annaðist fleygun á klöppinni, borið um að þægilegt hafi verið að fleyga klöppina þar sem hún hafi verið gljúp og sprungin. Í framlagðri matsgerð kemur fram að slík klöpp leiði högg í minna mæli en þétt og heil klöpp. Einnig hafa sömu starfsmenn staðfest í skýrslum sínum fyrir héraðsdómi að stefndi J-kk-nf S-kk-nf hafi sem byggingarstjóri fylgst með fleygun klapparinnar. Jafnframt liggur fyrir að einu kvartanirnar sem bárust á meðan á jarðvegsframkvæmdunum stóð voru vegna hávaða og ónæðis þegar unnið var að þeim í tvígang á frídegi. Samkvæmt framangreindu hefur ekkert komið fram í málinu sem bendir til að óvarlega hafi verið staðið að verkinu eða að unnt hefði verið að fleyga klöppina og grunda húsið á henni með öðrum hætti en gert var. Liggur því ekki annað fyrir en að unnið hafi verið faglega að jarðvegsframkvæmdunum og að stefndi hafi sem eigandi fasteignarinnar og byggingarstjóri sýnt þá aðgát við verkið sem af honum var krafist. Hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á eða gert sennilegt að tjón á fasteigninni að Grænatúni 22 vegna titrings frá framkvæmdunum verði rakið til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda J-kk-ef S-kk-ef og ber því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um sýknu hans af dómkröfum áfrýjanda. Af því leiðir að einnig ber að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu núverandi eiganda fasteignarinnar, stefnda Nauthóls ehf., af kröfum áfrýjanda.

12

Eftir atvikum þykir rétt að hver aðila beri sinn málskostnað á báðum dómstigum.

Dómsorð :

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sýknu stefndu, J-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef og Nauthóls ehf., af dómkröfum áfrýjanda, I-kvk-ef Ó-kvk-ef Ó-kvk-ef, skal vera óraskað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.