656/2018

Útdráttur

HO og X voru ákærðir fyrir brot gegn 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 20. gr. sömu laga, með því að hafa hótað G líkamsmeiðingum og reynt að neyða hann til að taka út fjármuni úr hraðbanka. Þá var X jafnframt ákærður fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa slegið G. HO var einnig ákærður fyrir umferðarlagabrot. Talið var sannað með upptöku úr öryggismyndavél og framburði G að HO hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Ekki var hins vegar talið í ljósi meginreglu 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að komin væri fram lögfull sönnun um sekt X. Var X því sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu. HO var sakfelldur fyrir brot gegn 252. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 20. gr. sömu laga, og fyrir brot gegn 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 100. gr. sömu laga. Var refsing HO ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. ágúst 2018 vegna X og 10. sama mánaðar vegna H-kk-ef O-kk-ef í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 13. júlí 2018 í málinu nr. S[…]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3 Ákærði X krefst aðallega sýknu en til vara að refsing hans verði milduð. 4 Ákærði H-kk-nf O-kk-nf krefst sýknu af sakargiftum samkvæmt I. kafla ákæru og refsimildunar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Samkvæmt I. kafla ákæru í máli þessu er ákærðu báðum gefin að sök tilraun til ráns með því að hafa aðfaranótt 18. mars 2016,,hótað A […] líkamsmeiðingum í því skyni að hafa af honum fjármuni en ákærðu fóru með A að Landsbankanum, Bárustíg 15 í Vestmannaeyjum. Ákærði H-kk-nf O-kk-nf fór með A inn í anddyri bankans þar sem hraðbanki er staðsettur og reyndi að neyða hann til að taka fjármuni út úr hraðbankanum en ákærði H-kk-nf meinaði A ítrekað að komast út úr anddyri bankans er hann gerði tilraun til þess. Ákærði X beið fyrir utan anddyri bankans og stóð vörð er verknaðurinn átti sér stað en ákærði H-kk-nf hafði áður beðið hann að aðstoða sig við verknaðinn“.

6 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi kom brotaþoli, A, á lögreglustöð umrædda nótt og kvað mann, sem hann bar ekki kennsl á, hafa tekið veskið sitt og barið sig í höfuðið. Þá hafi maðurinn farið með sig í hraðbanka til að taka út peninga. Hann hafi verið aðeins hærri en brotaþoli og með stutt og frekar ljóst hár. Brotaþoli gaf næst skýrslu hjá lögreglu 27. september 2016. Í skýrslu hans kom fram að um einn mann hafi verið að ræða og hafi sá maður sem verið hafi með honum í hraðbankanum slegið hann bylmingshögg í hnakkann. Maðurinn hafi verið hávaxinn, með skolleitt hár, há kollvik, […] og með hring á vinstri hönd. Við aðalmeðferð málsins í héraði bar brotaþoli á hinn bóginn að eftir að hafa reynt að taka út peninga að kröfu þess manns sem fór með honum í hraðbankann hafi hann mætt öðrum manni sem staðið hafi fyrir utan. Hafi sá maður rifið af honum veskið og gramsað í því. Maðurinn hafi spurt hvort hann ætti peninga annars staðar og brotaþoli þá sagt að hann ætti reiðufé á tilgreindum stað. Maðurinn hafi þá sagt að þeir skyldu fara þangað. Eftir dálítinn spöl hafi brotaþoli fengið bylmingshögg á hnakkann og fallið í gangstéttina, en síðan hlaupið í felur. Hafi maðurinn sem var með brotaþola verið þunnhærður með há kollvik, skollitað hár, um 180 sentimetrar á hæð og með […].

7 Samkvæmt upptöku úr eftirlitsmyndavélum í hraðbanka Landsbankans umrædda nótt sést að ákærði H-kk-nf var með brotaþola þar inni en ekki ákærði X. Ákærði X er samkvæmt gögnum málsins […], en ekki ákærði H-kk-nf.

8 Ákærði H-kk-nf var fyrst yfirheyrður hjá lögreglu vegna máls þessa 24. maí 2016, en síðan 27. september og 21. nóvember sama ár. Í skýrslugjöf hjá lögreglu kannaðist hann við að hafa farið með brotaþola í hraðbankann, en ekkert kom fram um ætlaða þátttöku meðákærða X í þeim brotum sem ákært er fyrir samkvæmt ákærukafla I. Samkvæmt framburði H-kk-ef fyrir héraðsdómi kom ákærði X þar ekki við sögu, en hann kvaðst þá muna lítið eftir atburðum þeim er ákæra lýtur að.

9 Lögregla tók skýrslu af ákærða X 21. nóvember 2016. Þar kvað ákærði að umrædda nótt hefði hann verið staddur á […]. Hann rámaði í að meðákærði hefði beðið sig að hjálpa sér við að rukka inn einhverja peninga. Hafi hann samþykkt það, en kvaðst muna næst eftir sér fyrir utan Landsbankann. Kvaðst hann síðan hafa farið heim til sín og ekki muna eftir því að hafa slegið brotaþola. Seinna sama dag var hann aftur yfirheyrður um sakarefnið og kvaðst hann ekki muna til þess að meðákærði hefði sagt sér hvernig hann ætlaði að rukka fyrir ætlaða skuld eða hversu há skuldin væri. Myndi hann til þess að læti hefðu verið í anddyri Landsbankans er meðákærði og brotaþoli hafi verið þar inni. Þeir hefðu talað hátt en hann myndi ekki eftir neinum líkamlegum átökum og kvaðst ekki vita hvort ákærða H-kk-þgf hefði tekist að innheimta skuldina.

10 Fyrir héraðsdómi bar ákærði X að hann myndi ekki eftir því hvað þeim meðákærða fór á milli á […]. Myndi hann því ekki eftir því að meðákærði hefði beðið sig um nokkurs konar aðstoð. Þá kvaðst hann hafa gengið einn heim til sín og myndi hann ekki eftir því að hafa heyrt einhvern hávaða úr hraðbankanum.

11 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var tekin viðbótarskýrsla af brotaþola. Beðinn um að lýsa samskiptum sínum við ákærða H-kk-þf eftir að brotaþoli yfirgaf veitingastaðinn kvað hann ákærða þá hafa vikið sér að sér og sagt hann skulda sér bjór sem ákærði hefði borgað fyrir hann. Þegar brotaþoli hafi neitað því hafi ákærði þrifið í hann og sagt honum að þeir þyrftu að fara í bankann að sækja peninga. Í framhaldinu hafi ákærði teymt hann sem leið lá í bankann og hótað honum líkamsmeiðingum. Spurður hvort hann hefði talið ákærða líklegan til að framkvæma hótanirnar kvaðst brotaþoli hafa talið svo vera.

12 Spurður um misræmi milli framburðar síns hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi um hvort einn eða tveir menn hefðu verið að verki kvaðst brotaþoli upphaflega hafa talið að einn maður hefði verið að verki. Upplýsingar um að tveir menn hafi verið að verki hafi brotaþoli fyrst fengið frá lögreglu undir rannsókn málsins. Taldi brotaþoli að lögregla hefði borið kennsl á ákærða X á grundvelli lýsingar sem hann hefði gefið lögreglu á […] sem hann hafði séð á […] gerandans.

Niðurstaða

I. kafli ákæru

13 Við fyrstu skýrslugjöf hjá lögreglu 24. maí 2016 kvaðst ákærði H-kk-nf hafa farið með brotaþola, sem hafi verið mjög ölvaður, í hraðbanka Landsbankans. Hann minnti að hann hefði hjálpað brotaþola við að stimpla inn öryggisnúmer korts brotaþola, en það hafi ekki gengið. Hann kvaðst halda að hann hefði rukkað brotaþola um peninga í […] og svo aftur á leiðinni að hraðbankanum. Kvaðst ákærði örugglega eitthvað hafa hindrað hann í að fara út úr bankanum. Ákærði bar fyrir héraðsdómi að hann hefði munað atburði umræddrar nætur betur við þessa skýrslutöku en þegar hann var spurður um þá fyrir dómi, en þá mundi hann lítið sem ekkert.

14 Í upptöku úr öryggismyndavélum í anddyri hraðbankans sést ákærði H-kk-nf koma inn í anddyrið ásamt brotaþola, varna honum ítrekað útgöngu, ýta brotaþola að úttektarvélinni og standa þar yfir honum. Þar dvöldu þeir í 25 mínútur áður en þeir yfirgáfu bankann saman. Framburður brotaþola, sem ávallt hefur verið staðfastur um að hann hafi, undir hótunum um líkamsmeiðingar, reynt að taka út úr hraðbankanum fé, samrýmist því sem sést á myndum úr öryggismyndavélum bankans og fær stoð í því sem ákærði bar við skýrslugjöf hjá lögreglu, en fyrir héraðsdómi kvaðst hann hafa munað atburði betur þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu en fyrir dómi. Er samkvæmt framangreindu hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði H-kk-nf hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í I. kafla ákærunnar. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða H-kk-ef samkvæmt þessum kafla ákærunnar því staðfest en háttsemi ákærða er þar rétt heimfærð til refsiákvæða.

15 Samkvæmt hinum áfrýjaða dómi var ekki talið sannað að ákærði X hefði hótað brotaþola líkamsmeiðingum, með þeim hætti sem í ákæru greinir. Ákæruvaldið hefur ekki leitað endurskoðunar á því atriði undir áfrýjun málsins og kemur það því ekki til skoðunar hér fyrir dómi. Þá hefur brotaþoli skýrt svo frá hjá lögreglu, fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti að ákærði H-kk-nf hafi einn teymt sig að hraðbankanum umrædda nótt. Verður þeirri lýsingu ákærunnar að þar hafi ákærði X verið að verki, hvorki fundin stoð í framburði ákærðu né brotaþola. Eftir stendur þá sú verknaðarlýsing að ákærði X hafi staðið vörð á meðan ákærði H-kk-nf var að verki í hraðbankanum, en það hafi ákærði X gert fyrir orð ákærða H-kk-ef.

16 Ákærði H-kk-nf hefur hvorki hjá lögreglu né fyrir héraðsdómi borið um að hann hafi beðið ákærða X að aðstoða sig við þá háttsemi sem ákært er fyrir. Einvörðungu nýtur við óljóss framburðar ákærða X hjá lögreglu um aðstoð til handa meðákærða við að rukka inn einhverja peninga en ákærði X vissi hvorki hvernig féð skyldi innheimt né um hversu háa skuld var að ræða. Samkvæmt þessu og í ljósi þeirrar meginreglu sem fram kemur í 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, er ekki fram komin lögfull sönnun þess að ákærði X hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í I. kafla ákærunnar greinir. Ber af þeim sökum að sýkna hann af kröfum ákæruvaldsins að því er varðar þennan kafla ákærunnar.

II. kafli ákæru

17 Í II. kafla ákæru er ákærða X gefið að sök brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í kjölfar þeirra atvika sem lýst er í fyrsta kafla hennar og eftir að hafa gengið með brotaþola frá bankanum nánar tilgreinda leið slegið hann í hnakkann þannig að hann féll í götuna og hlaut bólgu aftan á hnakkann.

18 Eins og rakið hefur verið, hefur ákærði neitað því frá upphafi rannsóknar málsins að hafa slegið brotaþola í höfuðið. Einskis annars en frásagnar brotaþola nýtur því við um þá ætluðu árás en hún hefur tekið nokkrum breytingum undir meðferð málsins. Brotaþoli taldi við upphaf rannsóknar málsins að um einn og sama mann hefði verið að ræða, sem í kjölfar þeirra atvika sem áttu sér stað í hraðbankanum og fyrr er lýst, hefði gengið með sér nokkurn spöl og síðan slegið sig í höfuðið. Hann lýsti manninum sem ljóshærðum í fyrstu skýrslugjöf sinni hjá lögreglu 18. mars 2016 og í skýrslugjöf sinni hjá lögreglu 27. september sama ár lýsti hann honum sem hávöxnum með skolleitt hár, há kollvik, […] á […] og hring á vinstri hendi, þótt fyrir liggi að ekkert af framangreindu eigi við um meðákærða H-kk-þf sem var sá maður sem sannanlega fór með brotaþola í hraðbanka umrædda nótt. Þá bar brotaþoli fyrir Landsrétti að lögregla hefði undir rannsókn málsins upplýst hann um að hugsanlega hefðu tveir menn verið að verki. Við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi bar brotaþoli að um tvo menn hefði verið að ræða og aðgreindi þá fyrst ætlaðan þátt hvors þeirra í brotum þeim sem ákært er fyrir. Að þessu virtu eru slíkar brotalamir á framburði brotaþola að hann verður ekki, gegn neitun ákærða X, lagður til grundvallar sönnun sektar hans um þá háttsemi sem greinir í II. kafla ákæru. Ber því einnig að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins að því er varðar þann kafla ákærunnar.

III. kafli ákæru

19 Með III. kafla ákærunnar er ákærða H-kk-þgf gefið að sök brot gegn 2. mgr. 37. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga, með því að hafa ekið nánar tilgreindri bifreið á 104 km hraða á klukkustund á nánar tilgreindum stað og tíma. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi hefur ákærði skýlaust játað að hafa viðhaft þessa háttsemi og fær játning hans stoð í öðrum gögnum málsins. Verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu fyrir þá háttsemi sem greinir í þessum kafla ákærunnar og heimfærslu brotsins til refsiákvæða.

20 Samkvæmt öllu framansögðu verður ákærði X sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í málinu en niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða H-kk-ef O-kk-ef samkvæmt I. og III. kafla ákærunnar staðfest.

21 Samkvæmt framansögðu var ekki um samverknað beggja ákærðu að ræða. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verða staðfest ákvæði hans um ákvörðun refsingar ákærða H-kk-ef og um sakarkostnað að því er hann varðar. Verður ákærði H-kk-nf jafnframt dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, að virðisaukaskatti meðtöldum, svo og helming annars kostnaðar af áfrýjun málsins eins og í dómsorði greinir. Sakarkostnaður sem felldur var á ákærða X með hinum áfrýjaða dómi, svo og málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans fyrir Landsrétti, og helmingur kostnaðar af áfrýjun málsins, greiðist úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Ákærði, H-kk-nf O-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði greiði samtals 1.221.326 krónur af sakarkostnaði málsins í héraði og áfrýjunarkostnaði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir héraðsdómi, A-kvk-ef Ó-kvk-ef lögmanns, 450.120 krónur og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, L-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 744.000 krónur.

Annar sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X, H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 484.840 krónur fyrir héraðsdómi og 744.000 krónur fyrir Landsrétti, greiðist úr ríkissjóði.