353/2018

Útdráttur

H, G og P voru sakfelld fyrir peningaþvætti af ásetningi samkvæmt 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 í tveimur ákæruliðum. Brotin frömdu þau með því að hafa á nánar tilgreinda vegu tekið við, geymt, nýtt að hluta, flutt að hluta, sent að hluta og millifært að hluta, fjármuni á bankareikning þriðja aðila, þrátt fyrir að þeim hafi ekki getað dulist að um væri að ræða ólöglega fengið fé sem ótilgreindur aðili hafði komist yfir með refsiverðum hætti. C var sakfelldur fyrir peningaþvætti af gáleysi samkvæmt 4. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að því er varðaði annan ákæruliðinn. Þá var fallist á kröfu um upptöku á nánar tilgreindum innistæðum á bankareikningum auk vaxta og verðbóta og andvirði bifreiðar. Við refsiákvörðun H, G og P var meðal annars litið til þess að brot þeirra lutu að verulegum fjárhæðum, þau höfðu talsverðan ávinning af brotunum og að þau stóðu saman að þeim þótt þátttaka þeirra hafi að hluta til verið verkskipt, sbr. 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar G var á hinn bóginn jafnframt tekið tillit til þess að hann hefði veitt lögreglu upplýsingar sem hefðu haft verulega þýðingu við að upplýsa brotin. Var refsing H ákveðin fangelsi í 12 mánuði, refsing G fangelsi í 8 mánuði, refsing P fangelsi í 10 mánuði og refsing C fangelsi í 2 mánuði, en ekki þótti tilefni til að skilorðsbinda refsingu þeirra.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 28. mars 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 8. mars 2018 í málinu nr. S326/2017.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærðu verði sakfelld samkvæmt ákæru, refsing þeirra verði þyngd og að niðurstöðu héraðsdóms um upptöku bankainnistæða verði staðfest að öðru leyti en því að ákærða G-kk-þgf R-kk-þgf verði gert að þola upptöku samkvæmt clið III. kafla ákæru.

3 Ákærða H-kvk-nf krefst þess aðallega að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og hún sýknuð af kröfum ákæruvaldsins en til vara að henni verði ekki gerð refsing eða refsing verði milduð.

4 Ákærði G-kk-nf R-kk-nf krefst þess aðallega að héraðsdómi verði hrundið með eða án frávísunar og breytt þannig að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Komi til sakfellingar krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing verði bundin skilorði.

5 Ákærði P-kk-nf krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og að gæsluvarðhaldsvist hans verði dregin frá dæmdri refsingu. Þá mótmælir hann fjárhæðum í upptökukröfu ákæruvaldsins.

6 Ákærði C-x-x I-x-x krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að dómur héraðsdóms verði staðfestur að öðru leyti en því að refsing verði milduð.

7 Aðalmeðferð málsins fór fram í Landsrétti þriðjudaginn 26. mars 2019. Eftir dómtöku málsins kom í ljós að einn dómari málsins var vanhæfur til meðferðar þess og vék hann því sæti. Var málinu þá úthlutað til nýs dómara og var það dómtekið að nýju að lokinni aðalmeðferð 17. maí 2019.

Niðurstaða

8 Gögn málsins bera það með sér að óþekktur aðili komst inn í tölvupóstssamskipti milli Nesfisks ehf. og suðurkóreska fyrirtækisins Daesung Food One Co. Ltd. varðandi sölu Nesfisks ehf. á fiskafurðum í alls níu gámum til suðurkóreska félagsins sem félögin höfðu samið um í nóvember 2015. Nánar tiltekið kom hinn óþekkti aðili því til leiðar að öll tölvupóstssamskipti milli þessara viðskiptaaðila á tímabilinu 15. desember 2015 til 22. febrúar 2016 höfðu viðkomu hjá honum. Hann breytti síðan efni fjölmargra tölvuskeyta með margvíslegum hætti áður en hann sendi þau áfram eða sendi sjálfur tölvuskeyti sem virtust koma frá öðrum þessara aðila til hins. Í þessum tölvuskeytum beitti hinn óþekkti aðili ýmsum blekkingum til þess meðal annars að fá samningsaðila til að breyta greiðsluaðferð í viðskiptunum, koma röngum greiðsluupplýsingum til kaupanda, hindra að réttar upplýsingar bærust á milli þeirra og skýra fyrir seljanda tafir á greiðslum sem kaupandi var þegar búinn að inna af hendi en höfðu ekki borist seljanda. Með því að falsa með þessum hætti efni tölvuskeyta tókst þessum óþekkta aðila að koma því í kring að hið suðurkóreska fyrirtæki greiddi andvirði tveggja sendinga af fiski frá Nesfiski ehf., sem fóru frá Íslandi 9. og 16. janúar 2016, inn á reikning RG verktaka ehf. í Íslandsbanka hf. 29. janúar og 22. febrúar 2016. Fjárhæðir sem greiða átti fyrir fiskafurðirnar og hinar innlögðu fjárhæðir eru jafnháar. Samkvæmt gögnum málsins er þannig ótvírætt að umræddar tvær greiðslur, samtals að andvirði 53.851.301 króna að frádregnum kostnaði, voru þeir fjármunir sem Daesung Food One Co. Ltd. taldi sig vera að greiða Nesfiski ehf. vegna kaupa á fiskafurðum.

9 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi var ákærða H-kvk-nf frá því um miðjan desember 2015 í samskiptum við erlendan mann, sem ákærðu hafa nefnt S-x-x. Samskiptin miðuðu að því að ákærða útvegaði bankareikning á Íslandi til að leggja inn á fjármuni sem berast áttu frá útlöndum. Úr varð að ákærði G-kk-nf R-kk-nf lagði til bankareikning einkahlutafélags síns RG verktaka í þessu skyni. Andvirði fyrri greiðslunnar frá Daesung Food One Co. Ltd., 244.687,80 USD að frádregnum 18 USD kostnaði, eða 31.599.105 króna var lagt inn á reikning RG verktaka ehf. 29. janúar 2016. Í ákæru er þessi fjárhæð sögð heldur hærri eða 31.600.000 krónur.

10 Fljótlega eftir að fyrri greiðslan barst inn á bankareikning RG verktaka ehf. ráðstöfuðu ákærðu H-kvk-nf og G-kk-nf R-kk-nf hluta greiðslunnar til sjálfra sín og annarra eins og lýst er í ákæru en hófu eftir það tilraunir til að koma stærri hluta greiðslunnar aftur úr landi. Þar sem þau töldu að tilraunir þeirra til að leggja hluta af fyrri greiðslunni inn á reikning félagsins Global Trixim Limited í Hong Kong 4. febrúar 2016 myndu ekki skila árangri fékk ákærði G-kk-nf R-kk-nf ákærða P-kk-þf til að aðstoða þau. Millifærði ákærði P-kk-nf að morgni 5. febrúar 2016, að ákærðu H-kvk-þgf og G-kk-þgf R-kk-þgf viðstöddum, 23.000.000 krónur af fyrri greiðslunni af reikningi RG verktaka ehf. inn á reikning sinn í Íslandsbanka hf. og 5.000 krónu hærri fjárhæð þaðan inn á annan reikning sinn í Arion banka hf. í nokkrum millifærslum dagana 5. til 22. febrúar sama ár. Ákærði P-kk-nf millifærði síðan 20.579.541 krónu, jafnvirði 160.177 USD, af reikningi sínum inn á bankareikning Global Trixim Limited í Hong Kong 8. febrúar 2016 og 1.072.186 krónur, jafnvirði 8.383 USD, inn á sama bankareikning 10. sama mánaðar.

11 Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi kom ákærði C-x-x hingað til lands 2. febrúar 2016 vegna umræddra fjármagnsfærslna og dvaldi hér á landi til 10. sama mánaðar.

12 Samkvæmt framburði ákærðu G-kk-ef R-kk-ef og P-kk-ef, sem fær stoð í upptökum af samtali ákærða G-kk-ef R-kk-ef við starfsmann Íslandsbanka hf. 5. febrúar 2016, áttu ákærðu von á annarri greiðslu frá sama erlenda aðila inn á bankareikning RG verktaka ehf. og barst sú greiðsla inn á reikninginn 22. febrúar 2016. Sendandi var sem fyrr Daesung Food One Co. Ltd. og var andvirði greiðslunnar, 173.575 USD, millifært inn á reikninginn eða 22.252.196 krónur. Í ákæru er þessi fjárhæð sögð 22.200.000 krónur. Ákærði P-kk-nf millifærði stærstan hluta fjárhæðarinnar inn á sinn reikning og ráðstafaði hluta hennar til ákærðu H-kvk-ef. Hefur ákæruvaldið fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að ákærði P-kk-nf hafi einn staðið að þeirri millifærslu.

13 Ítarlegur framburður ákærðu fyrir héraðsdómi, sem rakinn er í meginatriðum í hinum áfrýjaða dómi, er um margt mótsagnakenndur og ósamrýmanlegur um þátt hvers og eins þeirra í samskiptum við fyrrnefndan S-x-x, móttöku fjármunanna, millifærslu þeirra milli reikninga, ráðstöfun hluta þeirra í eigin þágu og annarra og sendingu á drjúgum hluta þeirra inn á erlenda bankareikninga. Það yfirbragð er á framburði allra ákærðu að þau leitast við að gera lítið úr eigin þætti í samanburði við þátt hinna og er framburður þeirra í hæsta máta ótrúverðugur.

14 Með þeim leiðréttingum er að framan greinir samrýmist sú háttsemi sem ákærðu er gefin að sök í ákæru framlögðum bankagögnum, upptökum af símtölum ákærðu við starfsmenn banka og öðrum gögnum málsins hvað varðar fjárhæðir sem millifærðar voru hingað til lands, færðar á milli reikninga innanlands og til útlanda, teknar út í reiðufé eða ráðstafað með öðrum hætti af ákærðu, dagsetningar ráðstafana, reikningsnúmer og eigendur reikninga, allt eins og nánar er rakið í héraðsdómi. Þykir háttsemi ákærðu H-kvk-ef, G-kk-ef R-kk-ef og P-kk-ef sem í ákæru er lýst því sönnuð en þó þannig að 29. janúar 2016 hafi 31.599.105 krónur verið lagðar inn á bankareikning RG verktaka ehf., að 4. febrúar 2016 hafi ákærðu G-kk-nf R-kk-nf og H-kvk-nf gert tilraun til að senda hluta þeirra fjármuna úr landi, að 22. febrúar 2016 hafi 22.252.196 krónur verið lagðar inn á bankareikning RG verktaka ehf., að ákærði P-kk-nf hafi einn staðið að því að millifæra 22.050.000 krónur af umræddu fé inn á bankareikning sinn nr. 327261539 og að 23. sama mánaðar hafi P-kk-nf tekið 1.992.295 krónur út af þeim bankareikningi og afhent H-kvk-þgf stóran hluta þess fjár til þess að hún gæti sent það úr landi.

15 Í ákæru eru brot allra ákærðu talin varða við 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en samkvæmt ákvæðinu skal sá sem tekur við, nýtir eða aflar sér eða öðrum ávinnings af broti á lögunum eða af refsiverðu broti á öðrum lögum, eða meðal annars umbreytir slíkum ávinningi, flytur hann, sendir, geymir, aðstoðar við afhendingu hans, leynir honum eða upplýsingum um uppruna hans, eðli, staðsetningu eða ráðstöfun ávinnings, sæta fangelsi allt að sex árum. Samkvæmt 4. mgr. greinarinnar varðar brot samkvæmt 1. mgr. sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum ef það er framið af gáleysi.

16 Samkvæmt framburði ákærðu fyrir héraðsdómi voru þau öll í margháttuðum samskiptum sem lutu að móttöku, meðferð og ráðstöfun framangreindra fjármuna svo og móttöku skilaboða frá fyrrnefndum Sly. Þá nutu þau öll nokkurs ávinnings af þátttöku sinni í umsýslu með fjármunina og ráðstöfun þeirra. Telst hafið yfir skynsamlegan vafa að þau hafi verið samverkamenn í háttsemi sem svarar til þeirrar hlutrænu verknaðarlýsingar peningaþvættisbrots sem lýst er í 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga og að þau hafi staðið saman að ýmsum þáttum háttseminnar en þátttaka þeirra verið verkskipt að öðru leyti eins og nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

17 Í ákæru er huglægri afstöðu allra ákærðu til háttsemi sinnar lýst sérstaklega með orðunum „þrátt fyrir að þau hafi mátt vita að um væri að ræða ólöglega fengið fé“, „mátti ákærði … vita“ eða „mátti ákærða … vera ljóst“. Óumdeilt er að í refsirétti er slíkt orðalag almennt notað til að lýsa gáleysisbroti en líkindaásetningi er aftur á móti lýst með orðunum „hlaut að vita“ eða „gat ekki dulist“. Hins vegar má ætla að aðrir en lögfróðir geri sér vart grein fyrir því hversu ólík merking er í refsirétti lögð í þetta tvenns konar orðalag sem fljótt á litið virðist aðeins blæbrigðamunur á.

18 Í dómi Hæstaréttar 28. apríl 2005 í máli nr. 347/2004 var fjallað um notkun orðalagsins „hafi mátt vera ljóst“ sem notað var í ákæru til að lýsa huglægri afstöðu ákærðu til brots sem þar var heimfært til 254. gr. almennra hegningarlaga, sem aðeins tekur til ásetningsbrota, en til vara 264. gr. sömu laga, sem auk ásetningsbrota tekur til gáleysisbrota. Í dómi Hæstaréttar var komist að þeirri niðurstöðu að 116. gr. þágildandi laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála áskildi ekki að í ákæru væri lýst huglægri afstöðu ákærða til þess verknaðar sem ákært væri fyrir enda skæru dómstólar en ekki ákæruvaldið úr um saknæmi. Þá kom fram í dóminum að málflutningur ákæruvaldsins væri að öðru leyti miðaður við að um ásetningsbrot væri að ræða og að ákærðu hefði þess vegna mátt vera ljóst að þeir væru ákærðir fyrir ásetningsbrot. Var umrætt orðalag ákæru ekki talið hafa skaðað vörn þeirra sem bæði hefði tekið mið af því að verjast sakargiftum um ásetningsbrot og gáleysisbrot.

19 Lög nr. 88/2008 um meðferð sakamála hafa leyst lög nr. 19/1991 af hólmi. Ákvæði sambærilegt 116. gr. eldri laga er nú að finna í 152. gr. nýju laganna. Í inngangi 1. mgr. 152. gr., sem fjallar um efni ákæru var bætt við setninguna „Í henni skal greina“ orðunum „svo glöggt sem verða má.“ Í athugasemdum við greinina í greinargerð með frumvarpi sem varð að lögum nr. 88/2008 er eingöngu vísað til 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála hvað þessa breytingu varðar. Þá var bætt við upptalningu 1. mgr. 152. gr. nýjum staflið d, þar sem mælt var fyrir um að í ákæru skyldi greina röksemdir sem málsóknin væri byggð á, ef þörf krefði, svo sem ef mál væri flókið eða umfangsmikið, en röksemdafærslan skyldi þá vera gagnorð og svo skýr að ekki færi á milli mála hverjar sakargiftir væru. Í fyrrnefndum athugasemdum kom fram að ef sakarefnið væri einfalt væri óþarft að rökstyðja málsóknina frekar en að greina þá háttsemi sem ákært væri út af og heimfæra ætlað brot ákærða til viðeigandi refsiákvæðis. Enn fremur sagði þar: „Stundum er það hins vegar ekki nægilegt til þess að ákærða megi vera ljóst hverjar þær sakir eru sem á hann eru bornar, heldur getur þurft að gera frekari grein fyrir þeim, t.d. með því að skýra það ákvæði, sem háttsemi ákærða er heimfærð til, og sýna fram á, með vísun til málsatvika, hvers vegna háttsemin er talin falla undir það ákvæði.“ Annar munur á orðalagi ákvæðanna er óverulegur.

20 Háttsemi ákærðu er ítarlega lýst í ákæru. Sakarefni málsins þykir hins vegar hvorki svo flókið né umfangsmikið að þörf hafi verið á sérstökum viðbótarrökstuðningi til að ákærðu væri ljóst hverjar sakir væru á þau bornar, svo sem til að skýra það refsiákvæði sem brot þeirra voru heimfærð til eða gera grein fyrir því hvers vegna háttsemi ákærðu væri felld undir það. Af framangreindum athugasemdum um dlið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 verður ekki ráðið að ætlunin hafi verið að í röksemdum með ákæru yrði sérstaklega vikið að huglægri afstöðu ákærða eða sönnun fyrir henni. Þær breytingar sem 152. gr. laga nr. 88/2008 fól í sér á kröfum til efnis og skýrleika ákæru verða því ekki taldar raska fordæmisgildi framangreinds dóms Hæstaréttar.

21 Sem fyrr segir kemur skýrlega fram í ákæru að brot ákærðu teljist varða við 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, sem aðeins tekur til peningaþvættis af ásetningi. Málatilbúnaður ákæruvaldsins í héraði og fyrir Landsrétti hefur, að öðru leyti en hvað varðar fyrrnefnt orðalag í ákæru, verið miðaður við að um ásetningsbrot hafi verið að ræða. Að því gættu mátti ákærðu vera ljóst að þau væru ákærð fyrir ásetningsbrot og tóku varnir þeirra í héraði og fyrir Landsrétti meðal annars mið af því að verjast slíkum sakargiftum. Hefur framangreint orðalag ákæru því ekki skaðað varnir þeirra. Efni ákærunnar telst með hliðsjón af málatilbúnaði ákæruvaldsins að öðru leyti nægilega skýrt til þess að efnisdómur verði lagður á þær kröfur ákæruvalds að ákærðu verði sakfelld og refsað fyrir peningaþvætti af ásetningi. Fyrir Landsrétti er því til úrlausnar að leggja mat á hvort sannað teljist að ákærðu hafi haft ásetning til peningaþvættis.

22 Ákærðu hafa frá upphafi gefið margar og misvísandi upplýsingar og skýringar í bönkum, skýrslutökum hjá lögreglu og framburði fyrir héraðsdómi um uppruna þeirra fjármuna sem fluttir voru á bankareikning RG verktaka ehf. og í hvaða tilgangi þeir voru millifærðir á umrædda bankareikninga hér á landi.

23 Við mat á því hvort ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf hafi vitað eða þeim hafi ekki getað dulist að umræddir fjármunir hafi verið ávinningur af refsiverðri háttsemi er til margra atriða að líta.

24 Þegar ákærði P-kk-nf millifærði hluta fjármunanna inn á bankareikning í Hong Kong 8. og 10. febrúar 2016 framvísaði hann í banka vörureikningum sem stílaðir voru á hann og báru með sér að vera vegna kaupa á ýmsum vörum frá Global Trixim Limited í Hong Kong. Ákærðu H-kvk-nf og G-kk-nf R-kk-nf höfðu áður reynt að millifæra heldur stærri hluta fjármunanna 4. febrúar 2016 til sama aðila í Hong Kong á grundvelli annars vörureiknings frá sama félagi sem stílaður var á RG verktaka ehf. Af framburði þessara ákærðu um tilurð reikninganna og um nána samvinnu þeirra um millifærslurnar er ljóst að þeim gat ekki dulist að reikningarnir væru tilbúningur og endurspegluðu ekki á nokkurn hátt tilgang millifærslnanna. 25 Ákærðu eru ekki fagfólk á sviði fjármálaþjónustu eða fjármagnsflutninga. Engu að síður tóku þau að sér milligöngu um að taka við fjármunum frá óþekktum erlendum aðila, G-kk-nf R-kk-nf fyrir milligöngu H-kvk-ef inn á bankareikning einkahlutafélags síns og ákærði P-kk-nf inn á eigin bankareikninga, án þess að gera nokkurn reka að því að ganga úr skugga um uppruna fjármunanna. Þá millifærðu þau eða tóku þátt í að færa hluta þessara fjármuna til ýmissa erlendra aðila.

26 Í framburði þessara ákærðu fyrir héraðsdómi voru þau missaga um tengsl ákærðu H-kvk-ef við fyrrnefndan S-x-x svo og um samskipti sín við hann. Sama gildir um framburð þeirra um samskipti sín við ákærða C-x-x og skýringar á komu hans til landsins. Samskipti ákærðu H-kvk-ef, G-kk-ef R-kk-ef og P-kk-ef við nefnda S-x-x og C-x-x í tengslum við milligöngu þeirra um móttöku og ráðstöfun fjármunanna voru með þeim hætti að full ástæða var fyrir þau að efast um að uppruni fjármunanna væri lögmætur.

27 Ákærðu G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf báru báðir fyrir héraðsdómi að þeir og H-kvk-nf hefðu átt að fá þóknun fyrir milligönguna og má helst skilja framburð þeirra svo að þóknun hvers þeirra hafi átt að vera 5% af fjármununum sem þau tóku á móti. Með vísan til gagna málsins og framburðar þeirra þykir sannað að þeir og ákærða H-kvk-nf fengu eða tóku sér tiltölulega háar þóknanir fyrir milligöngu sína og nutu þannig ávinnings af refsiverðu broti. Þóknanirnar sem ákærðu G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf báru um að þau þrjú hafi átt að fá voru svo háar að ákærðu gat ekki dulist að afar ólíklegt væri að löglegur eigandi fjármuna væri tilbúinn að greiða slíkar fjárhæðir fyrir þá milligöngu sem þau tóku að sér.

28 Eins og fram kemur í upptöku úr borðsíma í Íslandsbanka hf. 5. febrúar 2015 villti ákærði P-kk-nf á sér heimildir í samtali við starfsmann bankans og sagðist heita Ó-kk-nf. Þetta staðfesti ákærði fyrir héraðsdómi. Þótt ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf hafi ekki að öðru leyti villt á sér heimildir í samskiptum við banka í tengslum við ráðstöfun umræddra fjármuna beittu þau bæði blekkingum og ósannindum til að leyna raunverulegum tilgangi millifærslnanna. Þessa háttsemi hafa ákærðu ekki skýrt með trúverðugum hætti og er nærtækasta skýringin sú að þeim hafi ekki getað dulist að fjármagnsfærslurnar væru ekki liður í lögmætri starfsemi og talið að réttar upplýsingar myndu vekja tortryggni bankastarfsmanna.

29 Af framburði ákærðu G-kk-ef R-kk-ef og P-kk-ef er ljóst að ýmsar viðvörunarbjöllur hljómuðu um að ekki væri allt með felldu í þessum viðskiptum en allt að einu kusu þeir að líta fram hjá fjölmörgum skýrum merkjum um að þeir væru að taka þátt í refsiverðri háttsemi.

30 Hvað ákærða P-kk-þf varðar er ljóst að þáttur hans í geymslu, nýtingu og flutningi fjármuna sem um er fjallað í kafla I í ákærunni var mikilvægur hlekkur í þeirri orsakakeðju sem leiddi til þess að stærstur hluti fjármunanna var fluttur úr landi og nýttist þannig þeim sem stóðu að fjársvikabrotinu. Breytir því engu um refsinæmi háttsemi hans þótt atburðarásin hefði mögulega getað tekið aðra stefnu áður en til kasta ákærða P-kk-ef kom.

31 Í málinu liggja fyrir niðurstöður greindarprófs sem ákærði G-kk-nf R-kk-nf gekkst undir hjá A sálfræðingi 6. janúar 2012 en samkvæmt því reyndist heildartala greindar hans lág og gaf til kynna skerta greind. Þá benda framburðir annarra ákærðu og vitna til þess að hann hafi lítil tök á enskri tungu og kunni ekki að nota heimabanka. Af því sem upplýst er í málinu um þátttöku hans í þeirri háttsemi sem ákæran lýtur að og skýrslutökum af honum verður þó ekki annað ráðið en að hann hafi tekið virkan þátt í háttseminni og gert sér grein fyrir hvað í henni fólst.

32 Það athugast að þrátt fyrir að ákæruvaldið hafi fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að ákærði P-kk-nf hafi einn millifært fjármuni, sem lagðir voru inn á reikning RG verktaka ehf. 22. febrúar 2016, inn á bankareikning sinn í Arion banka en ekki hann og ákærðu H-kvk-nf og G-kk-nf R-kk-nf sameiginlega eins og lýst er í 2. tölulið II. kafla ákæru er því engu að síður haldið fram að þessi ákærðu hafi gerst sek um peningaþvætti í sameiningu hvað varðar meðferð umræddra fjármuna.

33 Þegar framangreind atriði eru virt heildstætt telst hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærðu H-kvk-þgf, G-kk-þgf R-kk-þgf og P-kk-þgf hafi ekki getað dulist að fjármunirnir væru ávinningur af refsiverðu broti. Telst sú háttsemi þeirra sem lýst er í ákæru, að því leyti sem samkvæmt framansögðu telst í ljós leitt hvað varðar fjárhæðir, dagsetningar og þátttöku hvers þeirra um sig, því peningaþvætti af ásetningi sem heimfært verður undir 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga. Ákærðu verða þó ekki sakfelld fyrir peningaþvætti hvað varðar hærri fjárhæðir en tilgreindar eru í ákæru.

34 Ákæruvaldið unir þeirri niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að þeir verknaðarþættir í ákæru sem lúta að því að ákærði C-x-x hafi gefið meðákærðu fyrirmæli um peningaþvættið eftir að hann kom til landsins 2. febrúar 2016 og að hann hafi afhent meðákærðu tilhæfulausa reikninga sem framvísað hafi verið í Arion banka, teljist ósannaðir. Hins vegar krefst ákæruvaldið þess að ákærði C-x-x verði sakfelldur fyrir peningaþvætti af ásetningi fyrir að hafa komið hingað til lands gagngert til þess að sjá til þess að umræddir fjármunir yrðu sendir tilteknum erlendum aðilum og fyrir að hafa 8. febrúar 2016 flutt hluta af fjármununum úr landi. Hvað ákærða C-x-x varðar þykja gögn málsins, framburður hans og annarra ákærðu ekki hafa leitt í ljós, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að hann hafi vitað eða að honum hafi ekki getað dulist að umræddir fjármunir, sem honum var ætlað að fylgja eftir að væru fluttir frá landinu, væru ávinningur af refsiverðu broti. Hins vegar fá þær skýringar sem hann gaf fyrir héraðsdómi á tilgangi ferðar sinnar hingað til lands og sú mynd sem hlaut að blasa við honum af flutningi fjármunanna til Íslands, meðferð þeirra hér á landi og flutningi þeirra úr landi, svo illa samræmst því að fjármunirnir ættu lögmætan uppruna að ekki fer á milli mála að ákærði C-x-x mátti vita að svo væri ekki. Að því gættu telst ákærði C-x-x hafa gerst sekur um peningaþvætti af gáleysi hvað varðar þá verknaðarþætti ákæru sem í héraðsdómi voru réttilega taldir sannaðir og verður brot hans að því leyti heimfært undir 4. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga.

35 Samkvæmt framansögðu hófst liðveisla ákærðu H-kvk-ef og G-kk-ef R-kk-ef við fyrrnefndan Sly, áður en fyrra fjársvikabrotið var fullframið og útvegun bankareiknings RG verktaka ehf. var nauðsynlegur þáttur í fullframningu þess. Afskipti ákærða P-kk-ef af millifærslu fjármunanna hófust jafnframt áður en síðara fjársvikabrotið var fullframið.

36 Við ákvörðun refsingar ákærðu er horft til þess að þau áttu augljóslega mikilvægan þátt í að koma ávinningi refsiverðs brots, sem framið var með rafrænum hætti á netinu, í hendur þeirra sem stóðu að því. Brot af þessu tagi virðast færast í vöxt og eru til þess fallin að valda miklu tjóni og draga úr trausti í viðskiptum þar sem reynir á rafræn samskipti.

37 Jafnframt verður við ákvörðun refsingar tekið tillit til þess að brot ákærðu lutu að verulegum fjárhæðum og þau höfðu talsverðan ávinning af þeim. Við ákvörðun refsingar ákærðu H-kvk-ef verður litið til þess að hún var upphaflega tengiliður hér á landi við hinn óþekkta erlenda aðila sem að fjársvikunum stóð og hafði milligöngu um að fá ákærða G-kk-þf R-kk-þf til þátttöku í peningaþvættinu. Við ákvörðun refsingar ákærða G-kk-ef R-kk-ef verður tekið tillit til þess að hann veitti lögreglu upplýsingar sem höfðu verulega þýðingu við að upplýsa brot hans og meðákærðu. Með dómi Landsréttar 1. mars síðastliðinn í máli nr. 504/2018 var staðfestur dómur Héraðsdóms Suðurlands 22. maí 2018 í máli nr. S33/2017 þar sem ákærða G-kk-þgf R-kk-þgf var gert að sæta fangelsi í sex mánuði. Samkvæmt dómi Landsréttar var refsingin ákveðin sem hegningarauki við héraðsdóm í þessu máli sem kveðinn var upp 8. mars 2018. Umræddur dómur Landsréttar hefur því ekki áhrif á þyngd refsingar sem ákveðin verður í þessum dómi. Loks verður við ákvörðun refsingar allra ákærðu litið til þess að þau stóðu saman að peningaþvættinu þótt þátttaka þeirra væri að hluta til verkskipt, sbr. 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

38 Að framangreindu virtu og því að ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf eru sakfelld fyrir peningaþvætti af ásetningi, sem varðar allt að sex ára fangelsi, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms fyrir ákvörðun refsinga, þykir hæfilegt að ákærða H-kvk-nf sæti 12 mánaða fangelsi, ákærði P-kk-nf 10 mánaða fangelsi en ákærði G-kk-nf R-kk-nf 8 mánaða fangelsi.

39 Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða C-x-x verður staðfest með vísan til forsendna fyrir þeirri refsiákvörðun.

40 Ekki þykir tilefni til að skilorðsbinda refsingu ákærðu.

41 Í clið III. kafla ákæru er þess krafist að ákærða G-kk-þgf R-kk-þgf verði gert að sæta upptöku á 21.000 krónum á bankareikningi nr. 301225441 hjá Arion banka hf. sem stofnaður var af embætti héraðssaksóknara til að varðveita reiðufé sem haldlagt var við húsleit á heimili hans að Rauðarárstíg 24 í Reykjavík, 26. febrúar 2016. Upptökukrafan tekur einnig til áfallinna og áfallandi vaxta og verðbóta af fjárhæðinni frá upptökudegi til greiðsludags. Um upptökukröfuna er í ákæru vísað til 69. gr. og 69. gr. b almennra hegningarlaga. Í umræddri 69. gr. er meðal annars kveðið á um að gera megi upptækan ávinning af broti eða fjárhæð sem svarar til hans í heild eða að hluta. Eins og fram kemur í forsendum hins áfrýjaða dóms liggur fyrir að samkvæmt framburði ákærða G-kk-ef R-kk-ef tók hans sér 3,2 milljónir króna af þeirri fjárhæð sem hinn óþekkti aðili lagði inn á reikning RG verktaka ehf. 29. janúar 2016 og hafði hann því verulegan ávinning af brotum sínum. Andvirði þeirra verðmæta ákærða G-kk-ef R-kk-ef sem lögregla haldlagði og ákæruvaldið krefst að verði gerð upptæk í ríkissjóð nemur mun lægri fjárhæð. Með vísan til þess og þar sem 69. gr. almennra hegningarlaga heimilar að jafnvirði ávinnings af broti sé haldlagt verður fallist á þessa upptökukröfu.

42 Með vísan til 69. gr. almennra hegningarlaga er fallist á niðurstöðu héraðsdóms um aðrar upptökukröfur samkvæmt ákæru.

43 Eftir þessum úrslitum verða ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf dæmd til að greiða hvert um sig verjendum sínum málsvarnarlaun eins og þau voru ákveðin í héraði og málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Landsrétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, að því frátöldu að sá hluti málsvarnarlauna hvers verjanda um sig sem stafar af endurflutningi málsins fyrir Landsrétti, 210.800 krónur verður felldur á ríkissjóð. Þá verða ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf dæmd til að greiða óskipt ¾ hluta annars sakarkostnaðar fyrir Landsrétti en að ofan greinir, eins og nánar greinir í dómsorði.

44 Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað ákærða C-x-x og málsvarnarlaun verjanda hans í héraði.

45 Sá sakarkostnaður sem eftir stendur verður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða C-x-x fyrir Landsrétti, að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, H-kvk-nf G-kvk-nf V-kvk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærða sætti frá 27. febrúar 2016 til 4. mars sama ár að fullri dagatölu.

Ákærði, P-kk-nf Þ-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 10 mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 26. febrúar 2016 til 4. mars sama ár að fullri dagatölu.

Ákærði, G-kk-nf R-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 8 mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 26. febrúar 2016 til 4. mars sama ár að fullri dagatölu. Hinn áfrýjaði dómur er óraskaður um refsingu ákærða, C-x-x I-x-x O-x-x, og um sakarkostnað hvað hann varðar.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku eru staðfest en jafnframt skal ákærði G-kk-nf R-kk-nf sæta upptöku á 21.000 króna innstæðu á bankareikningi nr. 301225441 hjá Arion banka hf., en sú fjárhæð var haldlögð við húsleit á heimili hans að Rauðarárstíg 24 í Reykjavík 26. febrúar 2016, auk áfallinna og áfallandi vaxta og verðbóta af fjárhæðinni frá þeim degi.

Ákærða H-kvk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef H-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, eins og þau voru ákveðin í héraði og 1.054.000 krónur af 1.264.800 króna málsvarnarlaunum hans fyrir Landsrétti.

Ákærði G-kk-nf R-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, eins og þau voru ákveðin í héraði og 1.054.000 krónur af 1.264.800 króna málsvarnarlaunum hans fyrir Landsrétti.

Ákærði P-kk-nf greiði málsvarnarlaun verjenda sinna á fyrri stigum málsins, lögmannanna S-kk-ef F-kk-ef og V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef, svo og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, V-kk-ef S-kk-ef P-kk-ef lögmanns, eins og þau voru ákveðin í héraði og 1.054.000 krónur af 1.264.800 króna málsvarnarlaunum hans fyrir Landsrétti.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, C-x-x, fyrir Landsrétti, K-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.264.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði og jafnframt sá hluti málsvarnarlauna verjenda ákærðu H-kvk-ef, P-kk-ef og G-kk-ef R-kk-ef fyrir Landsrétti sem ákærðu er ekki gert að greiða.

Annar sakarkostnaður fyrir Landsrétti, samtals 567.647 krónur, greiði ákærðu H-kvk-nf, G-kk-nf R-kk-nf og P-kk-nf óskipt að ¾ hlutum en ¼ hluti þess kostnaðar greiðist úr ríkissjóði.