9/2018

Útdráttur

R og M voru sakfelldir fyrir brot gegn 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og ýmsum ákvæðum vopnalaga nr. 16/1998. R var sakfelldur fyrir að hafa skotið af afsagaðri haglabyssu, skáhallt upp í loftið, í átt að hópi manna og stofna með því á ófyrirleitinn hátt lífi eða heilsu þeirra í augljósan háska og M fyrir að hafa skömmu síðar skotið af sömu haglabyssu á bifreið í um það bil 10 metra fjarlægð, sem A og B voru farþegar í og með því stofnað lífi og heilsu þeirra í stórfelldan háska. R og M voru einnig sakfelldir fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga fyrir að hafa í félagi veist að C með því að skvetta vatnsblönduðu ammoníaki í andlit hans og í kjölfarið draga hann út úr bifreið sem hann var farþegi í og veitast að honum með ofbeldi. Þá voru þeir einnig sakfelldir fyrir brot gegn 225. gr. almennra hegningarlaga fyrir að hafa í félagi þvingað D með hótunum um ofbeldi til þess að aka með þá á nánar tilgreindan stað. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess að sú háttsemi ákærðu sem varðaði brot gegn 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga var sérstaklega ófyrirleitin og alvarleg og mikil mildi að ekki hlaust stórfellt líkamstjón eða dauði af. Var refsing M ákveðin fangelsi í þrjú ár og refsing R tvö ár og sex mánuðir. R og M játuðu báðir nánar tilgreind umferðarlagabrot sem þeim voru gefin að sök og var M sviptur ökurétti ævilangt og ævilöng ökuréttarsvipting R áréttuð.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar með áfrýjunarstefnu 21. mars 2017. Með vísan til 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, um breytingu á lögum um meðferð einkamála og lögum um meðferð sakamála (millidómstig), sbr. 4. gr. laga nr. 53/2017, um breytingu á lögum um dómstóla og fleira, er málið nú rekið fyrir Landsrétti. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 23. febrúar 2017 í málinu nr. S811/2016.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærði, M-x-x W-x-x N-x-x, verði sakfelldur samkvæmt ákærulið 2 í ákæru 28. október 2016 og samkvæmt ákærulið 2 í ákæru 24. nóvember 2016, en að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms að öðru leyti um sakfellingu hans. Ákæruvaldið krefst þess að ákærði, R-x-x M-x-x N-x-x, verði sakfelldur samkvæmt ákærulið 1 í ákæru 28. október 2016 og samkvæmt ákærulið 2 í ákæru 24. nóvember 2016, en að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms að öðru leyti um sakfellingu hans. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing beggja ákærðu verði þyngd og að þeir verði dæmdir til að greiða allan sakarkostnað á báðum dómstigum. Loks krefst ákæruvaldið þess að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um ökuréttarsviptingu beggja ákærðu, sem og um upptöku á skotvopni.

3 Ákærði M-x-x krefst aðallega sýknu af sakargiftum um brot gegn 211. gr., sbr. 20. gr., og 4. mgr. 220 gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, vegna ákæruliðar 2 í ákæru 28. október 2016, sem og sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæruliðum 1 og 2 í ákæru 24. nóvember 2016. Hann krefst einnig mildunar refsingar samkvæmt hinum áfrýjaða dómi og að gæsluvarðhald sem hann sætti vegna málsins komi til frádráttar dæmdri refsivist. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda sínum.

4 Ákærði R-x-x krefst sýknu af sakargiftum um brot gegn 4. mgr. 220 gr. almennra hegningarlaga, vegna ákæruliðar 1 í ákæru 28. október 2016, sem og sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæruliðum 1 og 2 í ákæru 24. nóvember 2016. Komi til sakfellingar krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa og verði refsivist dæmd krefst hann þess að gæsluvarðhald, sem hann sætti vegna málsins, komi þar til frádráttar. Þá krefst hann þess að allur sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, verði felldur á ríkissjóð en til vara að meginhluti hans verði felldur á ríkissjóð.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Málið var höfðað gegn báðum ákærðu með tveimur ákærum héraðssaksóknara sem sameinaðar voru í eitt mál við meðferð málsins í héraði.

1. liður ákæru 28. október 2016

6 Í 1. lið ákæru 28. október 2016 er ákærða R-x-x gefið að sök hættubrot og vopnalagabrot með því að hafa, að kvöldi föstudagsins 5. ágúst 2016, við söluturninn Leifasjoppu við Iðufell í Reykjavík, á ófyrirleitinn hátt stofnað lífi og heilsu A og B, auk fjölda annarra óþekktra vegfarenda, í stórfelldan háska með því að hleypa af skoti úr afsagaðri haglabyssu af gerðinni Winchester á almannafæri og beina byssunni skáhallt upp á við og í áttina að fólkinu eftir að hafa lent í átökum við A. Brotin eru í ákæru talin varða við 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga og nánar tilgreind ákvæði vopnalaga nr. 16/1998.

7 Ákærði R-x-x neitaði sök fyrir héraðsdómi. Útdráttur úr framburði ákærða var lesinn upp við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti og kvaðst hann hafa greint rétt frá atvikum fyrir héraðsdómi. Hann kvað skot hafa hlaupið úr byssunni umrætt sinn fyrir slysni. Hann kvaðst ekki hafa hlaðið byssuna og ekki vita hver hefði gert það. Hann kvaðst ekki muna eftir atvikum vegna langvarandi svefnleysis sólarhringana á undan. M-x-x, bróðir ákærða R-kk-ef, bar fyrir Landsrétti að hann hefði orðið vitni að því að ákærði R-x-x skaut af byssu upp í loftið fyrir utan Leifasjoppu.

2. liður ákæru 28. október 2016

8 Í 2. lið ákæru 28. október 2016 er ákærða M-x-x gefin að sök tilraun til manndráps, hættubrot og vopnalagabrot, með því að hafa, skömmu eftir atvik sem lýst er í 1. lið ákærunnar, á bifreiðastæði við Rjúpufell í Reykjavík, beint fyrrgreindri haglabyssu að B sem sat í hægra framsæti bifreiðarinnar […] og hleypt af skoti úr haglabyssunni, af um 10 metra færi, sem hæfði hurð og hliðarrúðu bifreiðarinnar að framan hægra megin með þeim afleiðingum að skemmdir hafi orðið á hurðinni, hliðarrúðan brotnað og B fengið glerbrot yfir sig og hlotið af því minni háttar skurði. Ökumaður bifreiðarinnar umrætt sinn hafi verið A en með þessari háttsemi hafi ákærði M-x-x stefnt lífi og heilsu þeirra beggja í stórfelldan háska á ófyrirleitinn hátt.

9 Ákærði M-x-x neitaði sök við yfirheyrslu hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi. Útdráttur úr framburði ákærða var lesinn upp við aðalmeðferð fyrir Landsrétti og kvaðst hann hafa að öllu leyti greint rétt frá atvikum fyrir héraðsdómi. Hann kvað bifreiðina hafa verið komna af stað þegar hann kom að henni og hafi henni verið beygt í áttina að honum. Hann hafi haldið á haglabyssunni í annarri hendi og skot hlaupið af slysni úr henni. Hann hafi beint byssunni niður á við og miðað fyrir neðan bílinn og ekki ætlað að drepa neinn.

10 A bar vitni í málinu fyrir Landsrétti og var skýrsla hans í flestum atriðum sama efnis og framburður hans fyrir héraðsdómi. Hann kvaðst hafa ætlað að kaupa samloku í Leifasjoppu umrætt sinn en þá séð kunningja sinn í átökum og ákveðið að skakka leikinn. Þegar hann hafi séð skotvopn hafi hann flýtt sér í burtu og ekki séð þegar hleypt var af byssu fyrir framan Leifasjoppu. Hann hafi síðan ekið á bakvið söluturninn og farið út úr bifreiðinni til að athuga með kunningja sinn. K-kk-nf hafi þá bent á hann og hann þá farið aftur inn í bifreiðina. Hann hafi ekið af stað og beygt til vinstri. Þá hafi maður nálgast bifreiðina með skotvopn falið undir peysu og skotið úr 5 til 10 metra fjarlægð á hægri hlið bifreiðarinnar, þeim megin sem B sat. Hann hafi ekki þekkt manninn og ekki séð þegar hann skaut en heyrt B öskra og talið að hún væri mikið slösuð. Hann kvaðst ekki hafa komið með afsöguðu haglabyssuna á vettvang. 11 B bar vitni í málinu fyrir Landsrétti og var skýrsla hennar í meginatriðum sama efnis og framburður hennar fyrir héraðsdómi. Hún kvað A hafa farið úr bifreiðinni á bakvið Leifasjoppu en komið aftur. Tveir menn hafi komið að og annar þeirra haldið á einhverju sem hann beindi að bifreiðinni. Hún hafi orðið hrædd og beygt sig niður þegar skot kom á bifreiðina. Fyrir héraðsdómi kvað hún rúðuna hafa brotnað og hún hefði fengið glerbrot yfir sig en ekki hlotið sár. Fyrir héraðsdómi bar hún auk þess að hún hefði ekki farið út úr bifreiðinni fyrir framan Leifasjoppu en A hafi farið úr bifreiðinni og farið að rífast. Hún sá einhvern halda á einhverju en kvaðst ekki vita hvort það hefði verið byssa. Hún kvað A ekki hafa komið með byssu.

12 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð upptaka án hljóðs úr eftirlitsmyndavél úr stigagangi hússins númer 10 við […] í Reykjavík. Samkvæmt upptökunni sýnir hún meðal annars atvik 5. ágúst 2016 frá klukkan 19.15 til 19.50. Upptakan sýnir ákærðu M-x-x og R-x-x ásamt félaga þeirra E meðhöndla barefli, setja í tösku og taka úr henni aftur. Á upptökunni sést ákærði R-x-x meðal annars stinga hlut sem líkist haglabyssu í buxnastreng sinn.

13 Þá var við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti spiluð upptaka án hljóðs úr eftirlitsmyndavél sem sýnir hluta af því svæði fyrir framan Leifasjoppu sem var vettvangur átaka milli ákærðu R-kk-ef og M-x-x annars vegar og nokkuð stórs hóps manna hins vegar. Samkvæmt upptökunni sýnir hún meðal annars atvik 5. ágúst 2016 frá klukkan 19.52 til 20.44. Upptakan sýnir aðdraganda átakanna og hvernig þeim lauk með því að ákærði R-x-x hleypti af skoti úr byssu. Upptakan sýnir ekki vettvang atburða sem um er fjallað í 2. lið ákærunnar.

14 Í málinu liggur fyrir skýrsla tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 30. ágúst 2016 um skotstefnurannsókn og fjarlægðarmælingu með einskota Winchesterhaglabyssu. Að rannsókninni unnu O, sem ritaði skýrslu vegna hennar, og Z rannsóknarlögreglumenn frá tæknideildinni ásamt tveimur lögreglumönnum úr sérsveit ríkislögreglustjóra. Annar þeirra sá um að skjóta en hinn að mæla. Í skýrslunni kemur fram að markmið rannsóknarinnar hafi verið að komast að fjarlægð skotmanns frá skotmarkinu miðað við hagladreifingu á skotmarkinu. Til hliðsjónar hafi verið myndir og mælingar af hægri hurð Toyota Yaris fólksbifreiðar með skráningarnúmerinu […]. Notast hafi verið við tvö skotvopn, annars vegar haglabyssu sérsveitar með stuttu hlaupi og hins vegar ætlað vopn geranda. Rannsóknin hafi sýnt að ummerki eftir skot af 9 og 10 metra færi væru svipuð og ummerki á hurð […] og sýnu meiri líkindi eftir skot af 10 metra færi, sérstaklega hvað kjarna hagla varðaði. Dreifing hagla þegar skotið hafi verið af 12 metra færi hafi hins vegar verið mun meiri en ummerki eftir högl á umræddri hurð. Í lok skýrslunnar segir að erfitt hafi verið að miða byssunni á skotmark af 12 metra færi þar sem vopnið hafi slegið nokkuð þegar hleypt hafi verið af.

15 O bar fyrir héraðsdómi að skottilraunir lögreglu, rannsókn á dreifingu hagla í skotum af mislöngu færi úr hinni afsöguðu haglabyssu og samanburður við dreifingu hagla á hurðinni á bifreiðinni […] hafi leitt í ljós að líklegast væri að skotið hefði verið á bifreiðina af 10 metra færi. Hann kvað haglabyssuna hafa slegið mjög mikið og erfitt hefði verið að miða henni. Ef byssan hafði stuðning upp að líkamanum hafi hún verið stöðugri og miðið betra. Hann kvaðst ekki draga í efa að byssan hafi slegið það mikið að hún lyftist upp eins og ákærði M-x-x hefur borið um. O bar með sama hætti fyrir Landsrétti. Hann kvaðst ekki hafa skotið sjálfur af umræddri haglabyssu en vera vanur að skjóta af slíkri byssu. Það að haglabyssan hafi verið afsöguð hafi breytt eiginleikum hennar. Hann kvaðst telja að það að haglabyssan hafi slegið, þegar hleypt hafi verið af, hafi getað valdið því að byssuhlaupið lyftist upp og skot farið ofar en á þann stað sem byssunni hafi verið miðað. Þessa skoðun kvað hann byggða á reynslu af skotum og skotstefnu. Þá hafi hann nýlega lokið námskeiði í rannsóknum á skotvopnum.

16 Í málinu liggur einnig fyrir matsgerð Q, prófessors í vélaverkfræði, 18. október 2016 en hann var dómkvaddur til að meta hættueiginleika skotvopnsins sem ákærðu beittu í umrætt sinn. Við framkvæmd matsins naut hann aðstoðar P lögreglumanns í sérsveit ríkislögreglustjóra sem sá um að skjóta af byssunni og X sem annaðist myndbandsupptökur með háhraðamyndavél af skottilraununum. Helstu niðurstöður matsgerðarinnar voru þær að haglabyssur væru meðal hættulegustu handvopna sem til væru þegar færið væri innan við þrír metrar. Við það að saga af skefti og hlaupi byssunnar missi hún stöðugleika sem valdi því að erfitt sé að stjórna því hvert skotið fari. Það skapi mikla hættu þegar slíkt vopn sé notað á almannafæri. Skotið hafi verið af byssunni á ökutæki sem samkvæmt samanburðarmælingu á dreifingu hagla hafi verið í 10 metra fjarlægð. Ef skotið hefði farið ofar hefði skapast hætta á að það hafnaði í höfði farþega ökutækisins og ylli áverka á hálsi og höfði. Matsmaður taldi að 41 hagl hefði getað lent í höfði farþegans og miðað við hraða haglanna hefðu þau öll rofið skinn og jafnframt skapað hættu á beinbroti og skaða á skynfærum og heila.

17 Q bar fyrir héraðsdómi að hætta af völdum skotvopna almennt réðist af því hversu þung kúlan eða höglin væru, hversu hratt þau færu og hver væri dreifing þeirra. Það hafi gert umrædda byssu einstaklega hættulega að búið var að saga af skeftinu og þar með væri erfitt að halda henni stöðugri og stýra því hvert skotið væri. Hraði haglanna hafi verið enn meiri í þessu tilviki þar sem notuð hafi verið magnumskot og því aukapúðurhleðsla í skotinu, sem gert hafi það að verkum að miðað við 9 til 10 metra fjarlægð frá hlaupi að ökutæki, hafi hraði haglanna verið svo mikill að höglin gátu valdið mjög alvarlegum áverkum. Þá bar hann að ef hagladrífan hefði lent á hliðarrúðu bifreiðarinnar hefðu fyrstu höglin brotið rúðuna og svo hefði hagladrífan sjálf komið á eftir og farið í gegnum brotna rúðu. Þá hefði hagladrífan getað tekið með sér glerbrot úr rúðunni og þau lent á manneskju sem hefði getað valdið enn meiri hættu. Niðurstaða hans var sú að skot úr þessari haglabyssu af 10 metra færi í gegnum bílrúðu væri lífshættulegt. Q bar fyrir Landsrétti að í skottilraunum með afsöguðu haglabyssunni hefði verið erfitt að miða og hitta skotmark vegna þess hversu óstöðugt skotvopnið var. Í matsbeiðni hefði ekki verið óskað eftir mati á áhrifum þess að hún sló þegar skotið var af henni. Hann taldi ekki óeðlilegt að slátturinn á byssunni gæti hafa haft áhrif á hvar höglin lentu en það hefði ekki verið skoðað sérstaklega. Hann kvað sérsveitarmann sem annaðist prófanir á haglabyssunni hafa orðið að halda vopninu mjög föstu og að afar erfitt hefði verið að halda byssunni ef hún var ekki vel skorðuð. Ekki hafi verið prófað sérstaklega að beina byssunni niður á við í þeim tilgangi að athuga hvort slátturinn á henni myndi beina henni upp á við og hafa þannig áhrif á hvar höglin lentu. Hann kvað erfitt hafa verið að miða byssunni nákvæmlega en þó hafi skotin ekki farið langt yfir markið. Kjarni haglanna hafi í öllum tilvikum lent á fleti sem hafi verið metri á hvorn kant.

18 P bar fyrir héraðsdómi að haglabyssan hefði slegið mjög mikið og erfitt hefði verið að halda henni stöðugri. Hins vegar bar hann staðfastlega að slátturinn hefði ekki haft áhrif á skotstefnuna og að skot úr byssunni færu á þann stað sem henni væri beint að. P bar á sama veg fyrir Landsrétti. Framburður hans var skýr um það að skot úr haglabyssunni hefðu farið í þá átt sem henni var beint. Höggið eða slátturinn kæmi eftir að höglin væru lögð af stað úr byssunni. Hann kvað slátt á skotvopni ekki hafa áhrif á hvert fyrsta skot færi en ef um væri að ræða margskota byssu gæti slátturinn sem yrði af fyrsta skotinu haft áhrif á stefnu síðari skota úr henni. Hann kvaðst vera vön skytta og hafa 20 ára reynslu af meðferð skotvopna. Þar sem búið hafi verið að saga af skefti og hlaupi hafi ekki verið unnt að miða byssunni með venjulegum hætti og skjóta frá öxl heldur hafi þurft að halda byssunni við mjöðm þegar skotið hafi verið af henni.

1. liður ákæru 24. nóvember 2016

19 Í 1. lið ákæru 24. nóvember 2016 er ákærðu gefin að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás í félagi, með því að hafa sunnudaginn 27. mars það ár við söluturninn Leifasjoppu við Iðufell í Reykjavík, ráðist á C þannig að ákærði R-x-x hafi skvett vatnsblönduðu ammoníaki í andlit C og í kjölfarið hafi báðir ákærðu dregið hann út úr bifreið sem hann var farþegi í og slegið hann ítrekað með kylfu og spýtu í höfuð og líkama með þeim afleiðingum að hann hafi hlotið mar á hálsi og höfði og ætingu á augnloki og augnsvæði. Háttsemin var í ákæru talin varða við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

20 Hljóðupptaka af framburði ákærða R-kk-ef fyrir héraðsdómi var spiluð við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Ákærði R-x-x játaði fyrir Landsrétti að hafa skvett 1% ammoníaksblöndu í andlit C og að hafa ýtt með spýtu í andlit hans til að verjast öxi sem C hafi verið með. Hins vegar neitaði hann að hafa dregið C út úr bifreiðinni og að hafa slegið hann. Hann kvaðst ekki hafa verið valdur að áverkum á höfði og hálsi C. Hann kvaðst hafa verið á leiðinni í líkamsrækt og ætlað að nota ammoníaksblönduna til að þefa af henni og jafnvel drekka til að auka kraft við lyftingar.

21 Hljóðupptaka af framburði ákærða M-kk-ef fyrir héraðsdómi var spiluð við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Ákærði neitaði sök fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti kvað hann framburð sinn í héraði réttan. Að öðru leyti vísast til hins áfrýjaða dóms hvað varðar framburð ákærða M-kk-ef.

22 Hljóðupptökur af framburði vitnanna C, S og Y fyrir héraðsdómi voru spilaðar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti, að viðstöddum ákærðu, og vísast til hins áfrýjaða dóms varðandi framburð þeirra.

2. liður ákæru 24. nóvember 2016

23 Í 2. lið ákæru 24. nóvember 2016 er ákærðu gefið að sök að hafa laugardaginn 9. júlí, á bifreiðastæði við Drafnarfell í Reykjavík, með hótunum um ofbeldi neytt D til þess að aka bifreiðinni NG470 á tiltekinn stað á höfuðborgarsvæðinu vegna deilna um bifreiðaviðskipti en D hafi ekið bifreiðinni að verslun 10/11 við Smáralind í Kópavogi, þar sem hann hafi náð að yfirgefa bifreiðina og gera lögreglu viðvart. Háttsemin var í ákæru talin varða við 225. gr. almennra hegningarlaga.

24 Ákærði R-x-x neitaði sök fyrir héraðsdómi. Útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi var lesinn upp við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Ákærði neitaði sök fyrir Landsrétti. Hann kvaðst hafa greint rétt frá fyrir héraðsdómi og hefði engu við það að bæta en kvaðst lítið muna um atburði. Þeir M-x-x hefðu mælt sér mót við D vegna innheimtu á skuld vegna bifreiðakaupa. Enginn hafi hótað D og sími hafi ekki verið tekinn af honum. Hann kvaðst ekki minnast þess að talað hefði verið um að klippa á milli fingra og enginn naglbítur hefði verið með í för. Hann kvaðst hafa verið búinn að vera í fíkniefnaneyslu í einhvern tíma þegar atvikið átti sér stað. Ákærði bar fyrir héraðsdómi að D hefði orðið hræddur og hlaupið í burtu en kannaðist ekki við það fyrir Landsrétti.

25 Ákærði M-x-x neitaði sök fyrir héraðsdómi. Útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi var lesinn upp við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Ákærði neitaði sök fyrir Landsrétti og staðfesti framburð sinn fyrir héraðsdómi. Hann kvað mann að nafni Ö hafa skuldað sér vegna bifreiðakaupa og D hafi skuldað Ö vegna bifreiðakaupa. Ö hafi sagt ákærða M-x-x að hann hefði talað við D og að hann mætti sækja bifreiðina. Hann kvað D hafa verið til í að hitta hann og ekki mótmælt því að hann skuldaði Ö vegna bifreiðakaupanna. Hann kvað þá D hafa ætlað að fara í Hafnarfjörð til að sækja lykla að bifreiðinni og hafi D ekið en ákærði setið í aftursæti fyrir aftan hann eða fyrir miðju. Þeir hafi verið að tala saman þegar D hafi allt í einu byrjað að keyra á umferðarskilti. Ákærði M-x-x kannaðist ekki við að hafa haft á orði að honum líkaði að klippa með töngum skinn á milli fingra og hann hafi ekki verið með naglbít. Þá hafi D ekki verið hindraður í að fara úr bifreiðinni.

26 D bar vitni fyrir héraðsdómi. Hann kvaðst hafa keypt græna Audibifreið af manni en hún hefði bilað innan sólarhrings frá kaupunum og hann hefði selt hana daginn eftir viðgerðarmanni í Kópavogi en keypt sér aðra Audibifreið. Hann sagðist hafa fengið símhringingu frá manni sem hefði sagst vilja skoða bifreiðina og þar sem hann hefði verið fús til að selja hana hefðu þeir mælt sér mót uppi í Breiðholti. Æ vinur hans hafi verið með honum og setið í framsæti bifreiðarinnar. Þegar þangað var komið hafi ákærðu og þriðji maður sem heiti Þ sest aftur í bifreiðina og hann þá strax áttað sig á að ætlun þeirra væri ekki sú að skoða bifreiðina. Þeir hafi þá sagt honum að aka af stað og ná í grænu Audibifreiðina. Sú bifreið hafi verið komin í Hafnarfjörð en hann hafi ekki sagt ákærðu hvar hún væri. Hann kvað ákærða R-kk-þf hafa verið með naglbít sem hann hafi sýnt í bifreiðinni. R-x-x hafi ekki beinlínis sagt að hann ætlaði að klippa af honum fingurinn en sagt að hann elskaði að klippa á milli fingranna. D sagðist hafa orðið hræddur og óttast um líf sitt eða allavega fingurna. Hann hafi þó reynt að halda ró sinni og ekið af stað úr Breiðholti og niður Dalveg í Kópavogi. Hann kvaðst hafa hringt í neyðarlínuna og sett símann undir hægri fótinn svo það uppgötvaðist ekki að hann væri að hringja. Ákærðu hafi tekið af honum símann til þess að koma í veg fyrir að hann hringdi í lögregluna. Honum hafi lengst af verið haldið upp við sætið í bifreiðinni og meinað að fara úr henni. Hann hafi viljað koma sér úr þessum aðstæðum og loks ekið að […] við Smáralind og tekist að hlaupa út úr bifreiðinni. Ákærðu og Þ hafi þá yfirgefið bifreiðina.

27 Fyrir Landsrétti var lesinn upp útdráttur úr framburði D í héraði. D kvaðst telja að maður sem seldi honum græna Audibifreið hefði ráðið ákærðu til að fá bifreiðina til baka þar sem maðurinn hafi séð eftir sölunni. D sagðist hafa fengið bifreiðina ódýrt en greitt umsamið kaupverð að fullu. Ákærðu hefðu komið inn í bifreið hans í Breiðholti og viljað annaðhvort fá peninga eða að hann æki þeim að hinni bifreiðinni. Hann kvaðst muna að annar ákærðu hefði verið með naglbít í brjóstvasanum, tekið hann upp og sagt að hann elskaði að klippa á milli fingra. D kvaðst geta farið „hratt í panikk“. Hann kvaðst efast um að ákærðu hefðu gert alvöru úr hótunum sínum við hann. Hann hefði hins vegar á þeim tíma upplifað að þeir gætu gert það. Hann hefði upplifað atvik þannig að honum væri haldið eins og fanga í bifreiðinni og að hann væri sviptur frelsi. Hann hefði reynt að hringja í neyðarlínuna en síminn dottið á milli sæta og ákærðu síðan tekið símann. Tveimur árum síðar líti hann atvikin ekki eins alvarlegum augum. Hann kvað framburð sem hann gaf hjá lögreglu réttan og í samræmi við það sem hann hefði upplifað á þeim tíma.

28 Æ gaf skýrslu í málinu fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi var lesinn upp í Landsrétti. Framburður hans fyrir héraðsdómi er rakinn í hinum áfrýjaða dómi og hann bar á svipaða lund fyrir Landsrétti. Hann kvaðst vera vinur D, hefði verið með honum í bifreið við Mini Market í Breiðholti og setið í framsæti, þegar ákærðu og þriðji maður hefðu sest í aftursæti bifreiðarinnar. Þeir hefðu haft í hótunum varðandi bifreiðaviðskipti, haft töng meðferðis og annar ákærðu sagt að hann elskaði að klippa á milli fingra. Æ kvaðst ekki viss um hvort ákærðu hefðu látið verða af hótunum sínum en D hefði hins vegar trúað því. Eftir að D hafi hlaupið út úr bifreiðinni við […] í Smáralind hafi ákærðu yfirgefið bifreiðina en Æ kallað á þá að skilja síma D eftir og hafi þeir þá kastað honum inn í bifreiðina. Fyrir héraðsdómi bar Æ að ákærðu hefðu gefið D tvo kosti, annaðhvort að skila grænu Audibifreiðinni eða greiða eina milljón króna. 29 Þ gaf skýrslu í málinu fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi var lesinn upp fyrir honum í Landsrétti. Hann kvaðst vera félagi ákærðu og hafa verið með þeim í för þegar þeir settust inn í bifreiðina hjá D. Hann kvað tilefnið hafa verið einhver bifreiðaviðskipti og rifrildi hefði orðið vegna þeirra. Hann kvaðst lítið muna og kannaðist ekki við að D hefði verið þvingaður eða honum hótað. Hann kvaðst ekki hafa séð töng og kannaðist ekki við að talað hefði verið um töng. Hann kannaðist við að síminn hefði verið tekinn af D. Hann hafi ekki veitt því athygli að D væri hræddur en skyndilega hafi hann stöðvað bifreiðina og hlaupið út.

3. og 4. liður ákæru 24. nóvember 2016

30 Í ákæru 24. nóvember 2016 er hvorum ákærða um sig gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið undir áhrifum áfengis og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna, R-x-x sviptur ökurétti en M-x-x án þess að hafa öðlast ökurétt. Ákærðu játuðu þessi brot fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

Niðurstaða

Um 1. lið ákæru 28. október 2016

31 Framburður ákærðu R-kk-ef og M-x-x um hvernig afsagaða haglabyssan komst í hendur þeirra og um haglaskotin sem þeir notuðu er afar ótrúverðugur. Með framburði B og A og upptöku úr eftirlitsmyndavél í stigagangi fjölbýlishússins að […] að kvöldi 5. ágúst 2016 telst sannað að ákærðu R-x-x og M-x-x komu við hjá kunningja þeirra E milli klukkan 19.15 og 19.50 og handléku þar barefli og hlut sem líktist skotvopni því sem síðar fannst, ásamt sex ónotuðum haglaskotum, í tösku í ruslageymslu fjöleignarhússins númer […] við […] í Breiðholti. Ákærðu hafa kannast við að hafa komið skotvopninu fyrir þar.

32 Af upptöku úr eftirlitsmyndavél í söluturninum Leifasjoppu í Breiðholti milli klukkan 19.52 og 20.44 sama kvöld verður ráðið að ákærðu komu að söluturninum ásamt E með umrædd barefli og afsagaða haglabyssu sem þeir komu fyrir í bifreið vinkonu sinnar fyrir framan söluturninn. Af upptökunni má glögglega ráða að ákærðu voru afar órólegir og báru sig að eins og þeir væru að búa sig undir átök en það samrýmist vel þeim framburði ákærðu að þeir hafi átt í útistöðum við hóp Pólverja sem hafi talið sig eiga sökótt við þá. Skömmu eftir að ákærðu komu að söluturninum dreif að hóp manna sem sótti að ákærðu en þó með fremur tilviljunarkenndum hætti. Meiri harka færðist í átökin þegar A kom og blandaði sér í þau. Á upptökunni sést glögglega þegar ákærði R-x-x opnaði dyr á fyrrnefndri bifreið og náði í afsagaða haglabyssu. Byssunni beindi ákærði R-x-x fyrst að þeim mönnum sem sóttu að honum án þess að það virtist hafa mikil áhrif á þá og hörfaði hann þá undan. Skömmu síðar kom ákærði R-x-x til baka með skotvopnið við síðu og skaut af því einu skoti skáhallt upp í loftið í áttina að en þó yfir höfðum fólks sem var á flótta undan honum.

33 Í framburði sínum fyrir héraðsdómi sagðist ákærði R-x-x ýmist hafa ætlað að hræða með byssunni eða að skot hefði hlaupið óviljandi úr henni. Fyrir Landsrétti kvað hann það hafa verið óhapp að skot hljóp úr byssunni. Í skýrslu hjá lögreglu neitaði hann hins vegar að hafa hleypt af byssunni. Samkvæmt því hefur gætt mótsagna í framburði hans um tildrög þess að hann hleypti af skoti úr byssunni. Meðákærði M-x-x bar fyrir héraðsdómi að ákærði R-x-x hefði skotið af byssunni upp í loftið til að hræða A eða hópinn. Af framangreindri upptöku úr eftirlitsmyndavél í Leifasjoppu og að nokkru leyti með hliðsjón af framburði ákærðu telst sannað að ákærði R-x-x miðaði byssunni skáhallt upp í loftið og hleypt vísvitandi af henni í nálægð fólks sem var á víð og dreif á planinu framan við söluturninn.

34 Í málinu liggur fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns um hættueiginleika skotvopnsins, sem var einskota haglabyssa af tegundinni Winchester, en hluti af skefti og hlaupi hafði verið sagaður af. Þá liggur fyrir framburður sérsveitarmanns sem hleypti af byssunni við rannsókn sem matsmaðurinn lét framkvæma og framburður rannsóknarlögreglumanns í tæknideild sem hafði umsjón með rannsókn á skotvopninu. Þeim ber öllum saman um að þar sem sagað hafði verið af skeftinu á byssunni hafi verið afar erfitt að halda henni stöðugri þegar skotið var af henni og því erfitt að miða á skotmark. Það að búið hafi verið að saga af hlaupinu hafi valdið því að höglin dreifðust fyrr en ella. Það var samdóma álit þeirra að hin afsagaða haglabyssa hafi verið sérstaklega hættulegt skotvopn.

35 Með skírskotun til framangreinds og með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms telst sannað að ákærði R-x-x hafi, með því að skjóta með framangreindum hætti í átt að hópi manna úr afsagaðri haglabyssu, sem honum hlaut að vera ljóst að væri stórhættulegt vopn, stofnað á ófyrirleitinn hátt lífi eða heilsu ótilgreinds fjölda manna í augljósan háska. Af framburði vitnanna B og A verður hins vegar ráðið að þau hafi verið í nokkurri fjarlægð þegar ákærði R-x-x hleypti af skoti úr haglabyssunni og telst ósannað að þeim hafi verið sérstök hætta búin. Verður ákærði R-x-x því sýknaður af því að hafa stefnt lífi eða heilsu þeirra B og A í augljósa hættu en að öðru leyti verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum lið ákærunnar og telst brot hans réttilega heimfært til 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga og ákvæða vopnalaga sem tilgreind eru í ákæru.

Um 2. lið ákæru 28. október 2016

36 Með framburði ákærða M-x-x og þeirra B og A telst sannað að ákærði M-x-x hleypti af skoti úr afsagaðri haglabyssu á plani á bakvið söluturninn Leifasjoppu að kvöldi 5. ágúst 2008. Höglin lentu á hægri framhurð rauðrar Toyota Yarisbifreiðar sem A ók en B sat í hægra framsæti bifreiðarinnar. Með framburði þeirra allra telst sannað að bifreiðinni hafði verið ekið af stað og að hún hafi enn verið á hægri ferð þegar skotinu var hleypt af. Stærstur hluti hagladrífunnar hæfði hurðina rétt fyrir neðan rúðuna en að minnsta kosti eitt hagl hæfði rúðuna og braut hana en glerbrot féllu á B. Með niðurstöðu rannsóknar tæknideildar lögreglunnar og matsgerð dómkvadds matsmanns þykir sannað að ákærði M-x-x skaut á bifreiðina úr um það bil 10 metra fjarlægð.

37 Ákærði M-x-x bar fyrir héraðsdómi að 10 til 15 mínútum eftir átökin fyrir framan Leifasjoppu hefðu hann og R-x-x farið aftur fyrir Leifasjoppu en þá hafi A komið akandi og stokkið út úr bifreið sinni. Ákærði kvaðst þá hafa tekið byssuna af R-x-x og miðað henni á A sem hafi verið í 10 til 15 metra fjarlægði. Hann hafi beint byssunni að jörðinni er skot hafi hlaupið úr henni en í sömu andrá hefði byssan slegið og kastast upp á við svo að höglin hefðu hafnað í hurð bifreiðarinnar. Hann hafi ekki haft ásetning til að skjóta á bifreiðina eða að drepa neinn heldur aðeins að hræða. Fyrir Landsrétti kvaðst ákærði M-x-x ekki hafa séð byssuna áður og gat enga skýringar gefið á því hvaðan skothylkið kom sem var í byssunni eða hver hefði hlaðið hana að nýju eftir að ákærði R-x-x skaut úr henni. Hann kvaðst hafa haldið á byssunni í annarri hendi er skot hefði óvart hlaupið úr henni. Enginn stuðningur hafi verið við byssuna. Með hliðsjón af framburði ákærða sjálfs um tildrög þess að hann skaut úr byssunni, einkum framburði hans í héraði um að ætlun hans hafi verið að hræða með byssunni og því að um einskotabyssu var að ræða sem þurfti að hlaða aftur eftir að ákærði R-x-x skaut úr henni skömmu áður, telst sannað að ákærði M-x-x hafi skotið af byssunni af ásetningi.

38 Svo sem áður hefur verið rakið bar lögreglumaður sem skaut úr byssunni við prófanir og rannsóknarlögreglumaður tæknideildar sem viðstaddur var prófanir á henni, að byssan hefði slegið mikið og að erfitt hefði verið að halda henni stöðugri þegar skotið hefði verið af henni. Samkvæmt niðurstöðu dómkvadds matsmanns missti byssan stöðugleika við það að sagað var af skefti og hlaupi sem olli því að erfitt var að stjórna því hvert skot úr henni fóru. Það valdi því að þegar slíkt vopn sé notað á almannafæri skapist mikil hætta. Rannsókn tæknideildar lögreglu og matsgerð dómkvadds matsmanns var ekki ætlað að leiða í ljós hvort það að byssan sló hefði getað haft þau áhrif að skot úr henni lenti ofar en henni var miðað. Þá var framburður lögreglumanna og dómkvadds matsmanns fyrir Landsrétti ekki á sömu lund um þessi áhrif.

39 Með vísan til alls framangreinds og gegn eindreginni neitun ákærða M-x-x telst ósannað að hann hafi af ásetningi beint byssunni að bifreiðinni þegar hann skaut úr henni. Ásetningur hans til manndráps telst því ekki hafinn yfir skynsamlegan vafa og verður því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu ákærða af tilraun til manndráps.

40 Það var mat Q, dómkvadds matsmanns, að ef skotið hefði farið ofar hefði skapast hætta á að það lenti í höfði farþega ökutækisins og ylli hættulegum áverka á hálsi og höfði. Hraði haglanna hefði verið nægilegur til að valda rofi á skinni, beinbroti og skaða á skynfærum og heila.

41 Með vísan til þess að ákærða M-x-x hlaut að vera ljóst að hin afsagaða haglabyssa væri óstöðugt og stórhættulegt skotvopn, þess að ákærði hefur sjálfur borið að hafa haldið á byssunni í annarri hendi og án stuðnings þegar hann skaut en jafnframt í ljósi þess hversu nálægt hann var bifreiðinni þegar hann skaut af byssunni og hvernig hann miðaði henni, hlaut honum að hafa verið ljóst að með háttsemi sinni stefndi hann lífi og heilsu B og A í stórfelldan háska. Með skírskotun til þess og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans staðfest um sakfellingu ákærða og heimfærslu háttseminnar, eins og henni er lýst í ákæru, til 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga og þeirra ákvæða vopnalaga sem tilgreind eru í ákæru.

Um 1. lið ákæru 24. nóvember 2016

42 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir sannað að ákærði R-x-x hafi skvett blöndu af ammoníaki og vatni í andlit C og að ákærðu hafi í átökum við C valdið honum áverkum á hálsi og höfði með bareflum eins og lýst er í ákæru. Fyrir liggur að C leitaði á bráðamóttöku eftir árásina og þar voru augu hans skoluð. Hættueiginleikar umræddrar ammoníaksblöndu voru ekki rannsakaðir sérstaklega. Samkvæmt læknisvottorði sem liggur fyrir í málinu varð C fyrir ætingu á augnloki og augnsvæði, var marinn á hálsi og höfði en ekki með neina alvarlega áverka. Af læknisfræðilegum gögnum verður hins vegar ráðið að hann hafi ekki orðið fyrir varanlegum augnskaða. Með framburði ákærðu og vitna þykir í ljós leitt að C hafi haft öxi meðferðis og beitt henni í átökum gegn ákærðu. Ákærði R-x-x hefur viðurkennt að hafa ýtt kylfu C. Með vísan til framburðar ákærðu og vitna og þeirra áverka sem C varð fyrir telst ekki sannað að líkamsárás ákærðu hafi verið svo hættuleg að hún verði heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar telst sannað að ákærðu hafi í sameiningu gerst sekir um líkamsárás sem heimfærð verður til 217. gr. almennra hegningarlaga og verður þeim gerð refsing fyrir það brot, sbr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

Um 2. lið ákæru 24. nóvember 2016

43 Með framburði vitnanna D og Æ, sem á sér nokkra stoð í framburði ákærðu og vitnisins Þ, telst sannað að ákærðu hafi mælt sér mót við D vegna kaupa hans á bifreið og gengu umrætt sinn erinda seljanda bifreiðarinnar. Ákærðu hafa ekki bent á neinn lögmætan tilgang með afskiptum sínum af uppgjöri umræddra bifreiðaviðskipta. Með trúverðugum framburði D og Æ telst sannað að ætlun ákærðu hafi verið að þvinga D til að skila bifreiðinni eða inna af hendi viðbótargreiðslu. Með nokkuð samhljóða framburði þeirra D og Æ, sem fær stuðning í tilraun D til að ná sambandi við neyðarlínuna meðan á ökuferðinni stóð, telst sannað að ákærðu þvinguðu í sameiningu D til að aka með þá til að ná í umrædda bifreið eða lykla af henni með því að hafa uppi lítt dulbúnar hótanir um að beita hann líkamlegu ofbeldi með töng. Þessi háttsemi ákærðu var til þess fallin að valda D ótta um líkamlega heilsu sína og fól í sér refsiverða nauðung í skilningi 225. gr. almennra hegningarlaga. Þótt ekki sé fyllilega upplýst um hlut hvors ákærða í umræddri nauðung telst sannað að þeir hafi báðir átt þann hlut að máli að um samverknað þeirra teljist vera að ræða og verða þeir því báðir sakfelldir fyrir þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í þessum ákærulið og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Um 3. og 4. lið ákæru 24. nóvember 2016

44 Ákærðu hafa játað þau umferðarlagabrot sem þeim voru gefin að sök í 3. og 4. lið ákæru 24. nóvember 2016. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða dómsins um sakfellingu ákærðu, heimfærslu til refsiákvæða og sviptingu ökuréttar staðfest. Um ákvörðun refsingar og sakarkostnað

45 Með dómi Landsréttar eru ákærðu, auk þeirra brota sem þeir voru sakfelldir fyrir í héraði, sakfelldir fyrir brot gegn 225. gr. almennra hegningarlaga. Sú háttsemi ákærðu að hleypa af skoti úr afsagaðri haglabyssu þar sem fjöldi fólks var nærri var sérstaklega ófyrirleitin og alvarleg og mikil mildi að ekki hlaust stórfellt líkamstjón eða dauði af. Á það sérstaklega við um skot það sem ákærði M-x-x hleypti af úr haglabyssunni af stuttu færi en það hafnaði á hurð bifreiðar sem ung stúlka sat fyrir innan og er óhjákvæmilegt að horfa til þess við ákvörðun refsingar hans. Við ákvörðun refsingar ákærðu verður jafnframt litið til þess að ákærði R-x-x átti stærri þátt en ákærði M-x-x í brotum samkvæmt 1. og 2. lið ákæru 24. nóvember 2016. Þó verður litið til þess að varanlegt líkamstjón hlaust ekki af brotum ákærðu og að líkamsárásarbrot ákærðu hefur í Landsrétti verið heimfært undir 217. gr. almennra hegningarlaga. Með skírskotun til þess, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður refsing ákærða M-kk-ef ákveðin fangelsi í 3 ár en refsing ákærða R-kk-ef fangelsi í 2 ár og 6 mánuði. Til frádráttar refsingu þeirra kemur gæsluvarðhaldsvist þeirra eins og nánar greinir í dómsorði.

46 Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ökuréttarsviptingu ákærðu og upptöku á haglabyssu af gerðinni Winchester.

47 Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um greiðslu ákærðu á útlögðum sakarkostnaði ákæruvaldsins.

48 Ákærðu greiði að fullu málsvarnarlaun og aksturskostnað verjenda sinna í héraði eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi.

49 Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna, sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, M-x-x W-x-x N-x-x, sæti fangelsi í 3 ár, en til frádráttar refsingu kemur gæsluvarðhald hans frá 6. ágúst 2016 til 23. febrúar 2017.

Ákærði, R-x-x M-x-x N-x-x, sæti fangelsi í 2 ár og 6 mánuði, en til frádráttar refsingu kemur gæsluvarðhald hans frá 8. ágúst til 30. nóvember 2016.

Ákærðu greiði að fullu málsvarnarlaun og aksturskostnað skipaðra verjenda sinna í héraði eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi.

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um greiðslu ákærðu á útlögðum sakarkostnaði ákæruvaldsins, ökuréttarsviptingu ákærðu og upptöku á haglabyssu af gerðinni Winchester. Ákærðu greiði hvor fyrir sitt leyti málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Landsrétti, lögmannanna J-kk-ef M-kk-ef og B-kk-ef J-kk-ef, 992.000 krónur hvorum þeirra. Ákærðu greiði óskipt annan áfrýjunarkostnað málsins, 70.296 krónur.