10/2022

Útdráttur

A og B deildu um forsjá fjögurra barna sinna, C, D, E og F, lögheimili þeirra, meðlag og umgengni. Í dómi Landsréttar kom fram að af lýsingum A og B á ágreiningi sínum yrði ekki ráðið að hann væri mjög djúpstæður og var hann ekki talinn standa því í vegi að þeim yrði dæmd sameiginleg forsjá. Rétturinn vitnaði til niðurstöðu dómkvadds matsmanns um að bæði A og B væru hæf til að fara með forsjá barnanna en styrkleikar þeirra væru mismunandi. Börnin væru samkvæmt niðurstöðum matsmanns mjög tengd báðum foreldrum sínum og þau hefðu bæði sýnt þeim hlýju og umhyggju í uppeldinu. Þá fengju börnin mjög góð meðmæli frá kennurum og öðrum fagaðilum sem hefðu tjáð sig um þau. Jafnframt lægi fyrir að eftir fyrirhugaðan búferlaflutning A myndu foreldrar búa nálægt hvort öðru og skóla barnanna.

Samkvæmt öllu þessu var talið börnunum fyrir bestu að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá þeirra. Þá var ákveðið að lögheimili allra barnanna yrði hjá A og var B gert að greiða einfalt meðlag með hverju þeirra frá uppsögu dómsins en ekki þóttu efni til að ákveða meðlagsgreiðslur aftur í tímann. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við málsaðila.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf Ó-kvk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 6. janúar 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 13. desember 2021 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að honum verði falin forsjá barnanna C, D, E og F en til vara að forsjá barnanna verði sameiginleg í höndum aðila og að lögheimili allra barnanna verði hjá áfrýjanda. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndu verði gert að greiða einfalt meðlag með hverju barni fyrir sig, aðallega frá 1. nóvember 2019, til vara frá síðara tímamarki að mati Landsréttar en að því frágengnu frá uppkvaðningu dóms Landsréttar, til 18 ára aldurs þeirra. Einnig krefst áfrýjandi þess að dómurinn kveði á um inntak umgengnisréttar barnanna við stefndu, þannig að börnin dvelji hjá henni aðra hverja helgi frá skólalokum á föstudegi til skólabyrjunar á mánudegi. Umgengni yfir stórhátíðir skuli skiptast jafnt milli foreldra. Um jól skuli börnin dvelja hjá áfrýjanda frá upphafi jólaleyfis til annars dags jóla en hjá stefndu frá þeim degi til loka jólaleyfis. Um páska skiptist aðilar á um að hafa börnin, stefnda um páska árið 2021 og áfrýjandi árið eftir. Um sumar verði börnin í fjórar vikur í sumarleyfi hjá hvorum málsaðila fyrir sig og skuli aðilar fyrir 1. apríl ár hvert hafa ákveðið sumarleyfi barnanna með hvorum málsaðila fyrir sig. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Atvikum málsins er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið deila aðilar um það hvernig forsjá yfir fjórum sameiginlegum börnum verði háttað, hvar þau skuli hafa lögheimili, hver skuli greiða með þeim meðlag og hvernig umgengni þeirra við foreldrana verði háttað.

5

Í hinum áfrýjaða dómi var ákveðið að forsjá yfir börnunum skyldi vera sameiginleg.

Lögheimili barnanna C og D skyldi vera hjá áfrýjanda en lögheimili E og F vera hjá stefndu. Áfrýjanda var gert að greiða stefndu mánaðarlega einfalt meðlag eins og það er ákvarðað hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins með börnunum E og F frá dómsuppsögu og til fullnaðs 18 ára aldurs þeirra. Stefndu var gert að greiða áfrýjanda mánaðarlega einfalt meðlag eins og það er ákvarðað hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins með börnunum C og D frá dómsuppsögu til fullnaðs 18 ára aldurs þeirra. Þá var umgengni barnanna ákveðin þannig að þau skyldu öll vera hjá áfrýjanda frá skólalokum á mánudegi til upphafs skóla á fimmtudögum, en hjá stefndu frá skólalokum á fimmtudögum til upphafs skóladags á mánudögum, þrjár vikur í röð, en fjórðu vikuna verði þau alfarið hjá áfrýjanda. Í dóminum var að auki kveðið á um fyrirkomulag á umgengni þegar skólastarf liggur niðri þannig að hún skiptist jafnt á milli aðila.

6

Framangreind niðurstaða héraðsdóms um umgengni miðaði við að halda því sem næst óbreyttu fyrirkomulagi sem verið hafði á umgengni þeirra við foreldrana frá því að þau slitu samvistum.

7

Áfrýjandi hefur lagt ný gögn fyrir Landrétt. Þar er meðal annars að finna reikninga og greiðsluseðla fyrir útgjöldum sem hann hefur greitt á tímabilinu 1. nóvember 2019 til 12. nóvember 2021 í tengslum við skólastarf barnanna, fermingu, íþróttir, námskeið, sálfræðiþjónustu, læknisþjónustu og fleira. Samtals nemur kostnaðurinn á tímabilinu á umgengni barna við foreldra frá því að þau slitu samvistum sem sýni að börnin hafi verið talsvert meira í umsjá föður en móður á tímabilinu. Jafnframt lagði hann fram upplýsingar um heimalestur barnanna á árinu 2022 og gögn vegna aðfararbeiðni, boðun fjárnáms og upplýsingar úr vanskilaskrá. Að auki lagði áfrýjandi fram ítarlegt yfirlit yfir umgengni barnanna við foreldra frá því að hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp til 25. apríl 2022 ásamt gögnum um samskipti málsaðila vegna umgengni og fleira. Við aðalmeðferð málsins lagði áfrýjandi fram upplýsingar um samskipti hans við [...] vegna starfs sem honum hefur boðist.

8

Áfrýjandi og stefnda gáfu skýrslur fyrir Landsrétti.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

9

Áfrýjandi byggir kröfur sínar á því að hann sé mun hæfari en stefnda til að fara með forsjá barnanna. Hann hafi í raun sinnt öllum helstu forsjárskyldum gagnvart börnunum frá samvistarslitum en móðir hafi einkum haft umgengni við börnin um helgar. Það komi skýrlega fram í niðurstöðu dómkvadds matsmanns að áfrýjandi hafi mun meiri styrkleika til að ala börnin upp heldur en stefnda. Þar er einkum vísað til þess að áfrýjandi hafi, eftir að þau fluttu til Íslands, veitt börnunum stuðning við heimanám og annast öll samskipti við kennara og heilbrigðisstarfsmenn vegna þarfa barnanna. Öll börnin glími við námsvanda og þá einkum í íslensku og lestri þar sem þau hafi verið greind með [...]. Þar hafi áhrif að móðir þeirra, sem er frá [...], talar litla íslensku og samskipti hennar við börnin séu einkum á [...] og ensku. Þá glími börnin einnig við ýmis önnur heilbrigðisvandamál, svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi. Börnin þurfi mikinn stuðning og það hafi sýnt sig að móðirin ráði illa við að koma yngsta syninum, sem grunur leiki á að sé á [...], í skóla þegar hann er í umgengni hjá henni. Í matsgerðinni komi fram að faðir geti sett betri ramma um líf barnanna og almennt stutt betur við þau í leik og starfi og því beri að dæma honum forsjá barnanna.

10

Þá byggir áfrýjandi á því að ef annað foreldrið sé hæfara til að fara með forsjá skuli dæma því forsjá barna. Vísar áfrýjandi til ummæla í nefndaráliti velferðanefndar Alþingis vegna breytinga á barnalögum nr. 76 /2003 sem leiddu til heimildar dómara til að dæma sameiginlega forsjá. Matsgerðin staðfesti að áfrýjandi sé hæfari til að fara með forsjá barnanna en stefnda. Þá sé uppi ýmis konar ágreiningur á milli áfrýjanda og stefndu um greiðslu kostnaðar af umönnun barnanna og fyrirkomulagi á umgengni en almennt eigi sameiginleg forsjá ekki við þegar ágreiningur er á milli aðila um það hvernig uppeldi barna verði best háttað.

11

Ef ekki verði fallist á kröfu áfrýjanda um forsjá sé rétt að lögheimili barnanna verði hjá honum. Hann hafi í raun einn farið með þær heimildir sem mælt er fyrir um að lögheimilisforeldri hafi samkvæmt 28. gr. a í barnalögum. Megi um þetta vísa til nýrra gagna sem áfrýjandi lagði fyrir Landsrétt. Þá leiði niðurstaða héraðsdóms um lögheimili og meðlagsgreiðslur til þess að áfrýjanda verði gert að greiða meðlag með börnum sem að meginreglu búi hjá honum og hann þurfi að framfæra að mestu leyti.

Þar sem héraðsdómur kveðu rá um að elstu börnin tvö skuli hafa lögheimili hjá honum muni staðan fljótlega verða þannig að hann einn greiði meðlag með yngstu börnunum, þótt þau séu að mestu leyti í hans umsjá og á framfærslu hans. Á því er byggt að það sé meginskilyrði fyrir ákvörðun lögheimilis barns að það verði hjá því foreldri sem það búi hjá að mestu leyti. Þá sé mikilvægt að skipta börnunum ekki upp í tvo hópa 12

Þá sé erfitt að framfylgja umgengnisákvæðum hins áfrýjaða dóms þar sem ekki sé leyst úr því hver skuli bera ábyrgð á börnunum á mánudögum og fimmtudögum frá upphafi skólatíma til loka hans þegar þau eru í skólaleyfi og börnin eru í helgarumgengni hjá móður. Þá sé ekkert kveðið á um það hvernig umgengni verði í haust- og vetrarleyfum í skóla.

13

Einnig bendir áfrýjandi á að hann hafi að mestu leyti séð um að greiða útgjöld fyrir börnin sem tengjast skóla, frístundum og heilbrigðisþjónustu allt frá 1. nóvember 2019, eins og ný skjöl sem hann hefur lagt fram sýni fram á. Eðlilegt sé að meðlag verði dæmt frá 1. nóvember 2019 af þeim sökum.

Málsástæður stefndu

14

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Hún byggir á því að báðir foreldrar séu hæfir til að fara með forsjá barnanna. Þetta sé staðfest í niðurstöðu matsmanns og engin efni til að draga þá niðurstöðu í efa. Það sé meginregla að forsjá yfir börnum sé sameiginleg, sbr. 1. mgr. 28. gr. a í barnalögum, og mikið þurfi að koma til svo vikið sé frá þeirri reglu. Ekki sé ástæða til að leggja mikið upp úr því að áfrýjandi aðstoði börnin við heimalærdóm, sé skipulagðari og agaðri heldur en stefnda. Heimanám sé lítið í skóla barnanna, auk þess sem þau eigi rétt á aðstoð við heimanám í skólanum.

Þar sem stefnda talar ekki fullkomna íslensku eigi hún rétt á að fá túlkaþjónustu í samskiptum við skóla, sbr. 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla. Þá megi ekki mismuna foreldrum vegna mismunandi tungumálakunnáttu, auk þess sem fyrir liggi að stefnda sé í íslenskunámi. Þá hafi stefnda aðra styrkleika sem séu mikilvægir fyrir börnin og snúi meðal annars að [...] bakgrunni þeirra.

15

Þótt stefnda hafi samkvæmt niðurstöðu matsmanns ekki sýnt af sér heiðarleika þegar hún deildi upplýsingum með dætrum sínum um mann sem hún var að hitta meðan hún var enn í sambúð með áfrýjanda verði einnig að horfa til þess að áfrýjandi hafi hlotið refsidóm fyrir alvarleg brot á skatta- og bókhaldslögum. Þá hafi áfrýjandi um langt skeið verið atvinnulaus og sé skuldum vafinn meðal annars vegna skattaskulda. Vegna skattabrota áfrýjanda þurfi stefnda að endurgreiða barnabætur þar sem áfrýjandi hafi vantalið tekjur sínar í skattframtölum þeirra. Í matsgerðinni sé ekki tekið tillit til þessa heldur byggt á því að fjármál áfrýjanda séu góð.

16

Við ákvörðun lögheimilis og meðlagsgreiðslna verði að hafa í huga að ekki sé rétt að íþyngja öðrum aðilanum með þungri greiðslubyrði meðlagsgreiðslna. Sú yrði raunin ef lögheimili allra barnanna yrði hjá áfrýjanda og stefndu gert að greiða meðlag með börnunum.

17

Stefnda bendir á að hún hafi frá upphafi viljað hafa jafna umgengni en látið undan kröfum og yfirgangi áfrýjanda. Ekki megi láta hana gjalda þess að hafa gefið eftir í því skyni að samskipti þeirra vegna uppeldis barnanna yrðu betri. Niðurstöður héraðsdóms byggi á því að raska ekki því fyrirkomulagi sem í raun byggðist á kröfum áfrýjanda og var í samræmi við niðurstöður matsmanns. Þá komi fram í niðurstöðu matsmanns að rétt sé að auka umgengni barna við stefndu eftir því sem færni hennar í íslensku og þekking á reglum og staðháttum aukist.

Niðurstaða

18

Í hinum áfrýjaða dómi er skilmerkilega rakið hvernig umönnun og umgengni foreldra við börnin hefur verið háttað frá því þau fluttust hingað til lands frá [...] og eftir að foreldrarnir slitu samvistum. Þá er í dóminum ítarlega gerð grein fyrir forsendum og niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns, G sálfræðings. Í matsgerðinni var komist að þeirri niðurstöðu að báðir foreldrarnir væru hæfir til að fara með forsjá barnanna en faðirinn þó talinn hafa meiri styrkleika í uppeldishlutverkinu sem þjónuðu hag barnanna nú. Styrkleiki föður felst einkum í því að hann geti betur aðstoðað börnin við nám vegna íslenskunnáttu hans, auk þess sem hann hefði yfirleitt séð um samskipti við starfsmenn skóla barnanna og fagaðila vegna heilbrigðisþjónustu fyrir þau. Þá sé faðirinn betur í stakk búinn að setja börnunum nauðsynleg mörk og skýrar reglur á virkum dögum.

19

Matsmaður ræddi við börnin og er afstöðu þeirra lýst í matsgerðinni. Þar kemur fram að þrjú af fjórum börnum væru sátt við fyrirkomulag á búsetu og umgengni en yngsti sonurinn vildi vera meira hjá móður. Taldi matsmaður að líðan barnanna væri góð við núverandi aðstæður og að þau hefði aðlagast vel því fyrirkomulagi sem hefði verið á umgengninni. Afstaða barnanna til fyrirkomulags á búsetu og umgengni við foreldra koma að mati dómsins nægjanlega skýrt fram í matsgerðinni og er því ekki sérstakt tilefni til að afla frekari upplýsinga frá þeim fyrir Landsrétti. Matsmaður mælti með því að tilhögun á umgengni héldist að mestu óbreytt en lagði til að gert yrði kleift að auka samskiptin við móður í samræmi við óskir og vilja barnanna. Hún mælti gegn því að systkinin yrðu aðskilin þar sem þau væru náin og leituðu hvert til annars. Einnig taldi matsmaður mikilvægt að foreldrar bættu samskipti sín á milli. Þá kemur fram í niðurstöðum matsmanns að börnin hafi viðamiklar þarfir sem kalli á stuðning fagfólks bæði nú og framvegis.

20

Samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga skal kveða á um hvernig forsjá barns eða lögheimili verði háttað eftir því sem barni er fyrir bestu. Við mat á því ber dómara meðal annars að líta til hæfis foreldra, stöðugleika í lífi barns, tengsla barns við báða foreldra, skyldu þeirra til að tryggja rétt barnsins til umgengni, hættu á að barnið, foreldri eða aðrir á heimili barnsins hafi orðið eða verði fyrir ofbeldi og vilja barns, að teknu tilliti til aldurs og þroska. Í 4. mgr. 34. gr. barnalaga er mælt fyrir um að við mat á því hvort forsjá skuli vera sameiginleg beri dómara, auk atriða sem nefnd eru í 2. mgr., að taka mið af því hvort forsjáin hafi áður verið sameiginleg, semog aldri og þroska barns. Þá beri sérstaklega að líta til þess hvort ágreiningur eða samskipti foreldra séu líkleg til að koma í veg fyrir, hindra eða draga úr möguleikum barns til að alast upp við þroskavænleg skilyrði.

21

Af gögnum málsins má ráða að aðilar hafi haft ólíkar skoðanir á því hvernig umgengni við börnin ætti að vera háttað allt frá því að þau slitu samvistum. Stefnda hafi fallist á tillögu áfrýjanda um að börnin hefðu umgengni við hana þrjár helgar í mánuði en þau væru annars búsett hjá áfrýjanda. Þá kemur fram í gögnum og vitnisburði aðila að nokkur ágreiningur hafi verið milli þeirra um greiðslu útgjalda vegna barnanna og hvernig halda ætti utan um uppeldi þeirra. Af lýsingum aðila á ágreiningnum verður ekki ráðið að hann sé mjög djúpstæður heldur frekar að þau hafi haft ólíkar skoðanir á því hvernig málum barnanna um búsetu, umgengni og útgjöld yrði best fyrir komið.

Fyrir liggur að foreldrarnir hafa í stórum dráttum fylgt niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um það hvernig umgengni barnanna yrði háttað og virðast þau hafa verið í ágætri samvinnu við úrlausn á þeim álitaefnum sem upp hafa komið í uppeldi barnanna. Með dómi þessum verður skorið úr þeim ágreinings efnum sem foreldrarnir hafa einkum deilt um og að fenginni þeirri niðurstöðu má gera ráð fyrir að ágreiningsefnum foreldranna muni fækka og þau hafa góða samvinnu um að uppeldi barnanna verði í góðum farvegi. Verður ágreiningur foreldra ekki talinn standa því í vegi að aðilum verði dæmd sameiginleg forsjá.

22

Áfrýjandi byggir á því að hann sé samkvæmt niðurstöðu matsmanns hæfari en stefnda til að fara með forsjá barnanna og því beri að taka kröfu hans um forsjá yfir börnunum til greina. Svo sem áður er rakið var það niðurstaða matsmanns að báðir foreldrar væru hæfir til að fara með forsjá barnanna en að styrkleikar þeirra væru mismunandi, meðal annars vegna mismunandi menningarlegs bakgrunns. Taldi matsmaður að styrkleikar föður nýttust börnunum betur miðað við að þau byggju nú á Íslandi og að aðaltungumál þeirra væri íslenska. Hann væri betur í stakk búinn að setja börnunum skýran ramma um líf þeirra á virkum dögum. Móðirin hefði aðra styrkleika sem tengdust meðal annars menningarlegum bakgrunni hennar og barnanna.

23

Börnin eru samkvæmt niðurstöðum matsmanns mjög tengd báðum foreldrum sínum og hafa þeir báðir sýnt þeim hlýju og umhyggju í uppeldinu. Þá fá börnin mjög góð meðmæli frá kennurum og öðrum þeim fagaðilum sem hafa tjáð sig um þau. Jafnframt liggur fyrir að eftir fyrirhugaðan búferlaflutning föður munu foreldrar búa skammt frá hvort öðru og nálægt skóla barnanna. Samkvæmt öllu því sem að framan er rakið er það mat dómsins að það sé börnunum fyrir bestu að forsjá foreldra verði áfram sameiginleg og er því niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest að þessu leyti.

24

Fyrir liggur að frá samvistarslitum hafa börnin búið hjá áfrýjanda á virkum dögum en stefnda hefur haft börnin hjá sér þrjár helgar í mánuði þegar þau eru í skóla. Faðirinn hefur fyrst og fremst aðstoðað börnin við heimanám og annast samskipti vegna þeirra við skólastarfsmenn og fagaðila í heilbrigðisþjónustu. Þá hefur faðir greitt talsverðan hluta af útgjöldum sem tengjast leik og starfi barnanna í skóla og tómstundum.

25

Samkvæmt 2. mgr. 28. gr. a barnalaga hefur það foreldri sem barnið á lögheimili hjá heimild til að taka afgerandi ákvarðanir um daglegt líf þess, svo sem hvar barnið skuli eiga lögheimili innanlands, um val á leikskóla, grunnskóla og daggæslu, venjulega eða nauðsynlega heilbrigðisþjónustu og reglubundið tómstundastarf. Forsjárforeldrar skulu þó ávallt leitast við að hafa samráð áður en þessum málefnum barns er ráðið til lykta. Ljóst er af gögnum málsins að áfrýjandi hefur að miklu leyti tekið ákvarðanir um framangreind málefni barnanna frá því að foreldrar slitu samvistum. Jafnframt liggur fyrir að börnin hafa dvalið talsvert meira hjá áfrýjanda í um það bil tvöog hálft ár. Til þess að geta tekið ákvarðanir sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 28. gr. a barnalaga er nauðsynlegt að barn eigi lögheimili hjá því foreldri sem betur getur sinnt þeim verkefnum sem talin eru upp í lagagreininni. Fyrir liggur að matsmaður telur ekki tilefni til þess að gera breytingar á því fyrirkomulagi sem verið hefur um umönnun barnanna á virkum dögum. Þegar litið er til framangreindra viðmiða við ákvörðun á lögheimili sem tilgreind eru í 2. og 4. mgr. 34. gr. barnalaga, og að börnin virðast vera sátt við það fyrirkomulag sem verið hefur, þykir ekki tilefni til þess að gera breytingar á þeirri tilhögun að börnin séu hjá áfrýjanda á virkum dögum og að stefnda hafi umgengni við börnin um helgar. Að fenginni þeirri niðurstöðu að börnin skuli að meginstefnu búa hjá áfrýjanda og vera í umsjá hans og að teknu tilliti til þess að matsmaður telur ekki rétt að skipta upp búsetu barnanna er rétt að lögheimili allra barnanna verði hjá áfrýjanda.

26

Áfrýjandi gerir kröfu um að stefndu verði gert að greiða einfalt meðlag með hverju barni fyrir sig, aðallega frá 1. nóvember 2019, til vara frá síðara tímamarki að mati Landsréttar en að því frágengnu frá uppkvaðningu dóms Landsréttar, til 18 ára aldurs þeirra. Áfrýjandi hefur, svo sem áður er rakið, lagt fram ný gögn fyrir Landsrétt sem eiga að sýna að hann hann hafi á tímabilinu frá 1. nóvember 2019 til 12. nóvember 2021 greitt 2.486.463 krónurí ýmis útgjöld sem tengjast skólastarfi, tómstundum og heilbrigðisþjónustu barnanna. Stefnda hafi á engan þátt tekið í þessum útgjöldum, auk þess sem börnin hafi búið meira hjá honum og þannig notið framfærslu hans í ríkara mæli. Stefnda byggir á því að þessi útgjöld segi ekki alla söguna þar sem hún hafi keypt föt á börnin og borgað fyrir þau tómstundir og annað án þátttöku áfrýjanda. Hún hafi hins vegar ekki talið tilefni til þess að taka þessar upplýsingar saman. Þá byggir stefnda á því að greiðsla meðlags með fjórum börnum sé verulega íþyngjandi, svo sem staðfest hafi verið í hinum áfrýjaða dómi.

27

Í 54. gr. barnalaga er mælt fyrir um að ef barn á fasta búsetu hjá öðru foreldra sinna beri hinu foreldrinu skylda til að taka þátt í framfærslu barnsins með greiðslu kostnaðar við framfærsluna eða með greiðslu meðlags. Í samræmi við þessa skyldu foreldris til þess að framfæra börn sín verður ekki fallist á þá röksemd stefndu að greiðsla meðlags með börnum hennar verði henni of íþyngjandi og eigi því að leiða til niðurfellingar á framfærsluskyldu hennar. Í ljósi þess að lögheimili barnanna verður hjá áfrýjanda verður stefndu gert að greiða einfalt meðlag með hverju barni eins og það er ákvarðað hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins frá uppsögu dóms þessa og til fullnaðs 18 ára aldurs. Ekki eru efni til þess að ákveða meðlagsgreiðslur aftur í tímann þar sem ekki liggja fyrir afgerandi upplýsingar um kostnað hvors aðila um sig við framfærslu barnanna, auk þess sem búsetu þeirra hefur að nokkru verið skipt á milli foreldra.

28

Í samræmi við það sem að framan greinir verður stefndu gert að greiða áfrýjanda mánaðarlega einfalt meðlag eins og það er ákvarðað hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins með C, D, E og F frá dómsuppsögu og til fullnaðs 18 ára aldurs þeirra.

29

Við ákvörðun á umgengni verður haft til hliðsjónar að raska sem minnst því fyrirkomulagi sem verið hefur á umgengi barnanna við foreldra, enda stendur vilji barnanna almennt til þess. Þó verður einnig að taka tillit til þess að ákveðið hefur verið að lögheimili barnanna verði hjá föður og munu þau því dvelja hjá honum að mestu leyti virka daga á þeim tíma sem þau eru í skóla. Eðlilegt þykir að áfrýjandi hafi því sem næst jafnan rétt við stefndu til umgengni við börn um helgar en á móti komi að umgengni stefndu við börnin aðra hverja helgi verði ákveðin nokkuð rýmri þannig að hún fái börnin til sín í umgengni við skólalok á fimmtudögum og skili þeim í skóla á mánudagsmorgni.

30

Umgengni barnanna við stefndu verður samkvæmt þessu hagað þannig að öll börnin dvelja hjá henni aðra hverja helgi frá skólalokum á fimmtudögum til upphafs skóladags á mánudögum. Þegar skólastarf liggur niðri á sumrin skulu börnin öll vera hjá hvoru foreldri í fjórar vikur samfleytt en síðan viku og viku til skiptis uns skólastarf hefst að nýju. Foreldrar skulu semja um nánari tilhögun á fyrirkomulagi sumarleyfis fyrir 1. apríl ár hvert. Í sumarleyfi 2022 dvelja börnin hjá móður fyrstu fjórar vikur sumarleyfis barnanna en hjá föður næstur fjórar vikur þar á eftiren síðan viku og viku til skiptis uns skólastarf hefst að nýju. Um jól og áramót skulu börnin vera hjá aðilum til skiptis, þannig að frá skólalokum og fram til 27. desember klukkan 12 verði börnin hjá öðru foreldrinu og frá þeim tíma og til upphafs skólastarfs skulu börnin vera hjá hinu foreldrinu. Börnin verða hjá áfrýjanda fyrri hluta jólaleyfis jólin 2022 en hjá stefndu fyrri hluta jólaleyfis jólin 2023 og þannig koll af kolli. Á páskum skulu börnin vera hjá aðilum til skiptis, þannig að þau verði hjá stefndu í páskaleyfi árið 2023 en hjá áfrýjanda í páskaleyfi árið 2024 og svo koll af kolli. Í haust- og vetrarleyfum skulu börnin dvelja til skiptis hjá foreldrum, fyrst hjá stefndu í haustleyfi 2022 og hjá áfrýjanda í vetrarleyfi 2023 og svo koll af kolli.

31

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað í héraði.

32

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

33

Um gjafsóknarkostnað málsaðila fyrir Landsrétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að áfrýjandi, A, og stefnda, B, skuli fara sameiginlega með forsjá barna þeirra, C, D, E og F.

Lögheimili allra barnanna verði hjá áfrýjanda.

Stefnda greiði áfrýjanda mánaðarlega einfalt meðlag eins og það er ákvarðað hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins með C, D, E og F frá uppsögu dóms þessa og til fullnaðs 18 ára aldurs þeirra.

Umgengni barnanna verður þannig að öll börnin verða í umgengni hjá stefndu aðra hverja helgi frá skólalokum á fimmtudögum til upphafs skóladags á mánudögum.

Þegar skólastarf liggur niðri á sumrin skulu börnin öll vera hjá hvoru foreldri í fjórar vikur samfleytt en síðan viku og viku til skiptis uns skólastarf hef stað nýju. Foreldrar skulu semja um nánari tilhögun á fyrirkomulagi sumarleyfis fyrir 1. apríl ár hvert. Í sumarleyfi 2022 dvelja börnin hjá móður fyrstu fjórar vikur sumarleyfis barnanna en hjá föður næstu fjórar vikur þar á eftir en síðan viku og viku til skiptis uns skólastarf hefst að nýju. Um jól og áramót skulu börnin vera hjá aðilum til skiptis, þannigað frá skólalokum og fram til 27. desember klukkan 12 verði börnin hjá öðru foreldrinu og frá þeim tíma og til upphafs skólastarfs skulu börnin vera hjá hinu foreldrinu. Börnin verða hjá áfrýjanda fyrri hluta jólaleyfis jólin 2022 en hjá stefndu fyrri hluta jólaleyfis jólin 2023 og þannig koll af kolli. Á páskum skulu börnin vera hjá aðilum til skiptis, þannig að þau verði hjá stefndu í páskaleyfi árið 2023, en hjá áfrýjanda í páskaleyfi árið 2024 og svo koll af kolli. Í haust- og vetrarleyfum skulu börnin dvelja til skiptis hjá foreldrum, fyrst hjá stefndu í haustleyfi 2022 og hjá áfrýjanda í vetrarleyfi 2023 og svo koll af kolli.

Staðfest er niðurstaða héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, V-kvk-ef Þ. S-kvk-ef, 1.200.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef, 1.200.000 krónur.