27/2022

Útdráttur

K, H og S vou sakfelldir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot, sbr. 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa staðið saman í sölu- og dreifingarskyni að framleiðslu á dímetýltryptamíni (DMT). Þá var K sakfelldur fyrir brot gegn lögum um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum nr. 84/2018 með því að hafa vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni vefaukandi steralyf. Loks voru H og S einnig sakfelldir fyrir minni háttar fíkniefnalagabrot. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi játuðu ákærðu skýlaust sakargiftir og var farið með málið sem játningarmál samkvæmt heimild í 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti reyndi einkum á sjónarmið sem líta bæri til við ákvörðun refsingar að því er varðaði efnið dímetýltryptamín (DMT) en til þess var vísað að ekki lægju fyrir dómafordæmi þar sem slíkt efni hefði komið við sögu. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki lægju fyrir nægilega haldbær gögn um hættueiginleika efnisins, önnur en þau að það teldist til ávana- og fíkniefna sem bönnuð væru á íslensku yfirráðasvæði. Ákæruvaldið hefði byggt á því að hætta af notkun efnisins væri svipuð og hlotist gæti af notkun hættumeiri fíkniefna á borð við LSD, kókaín eða amfetamín og bæri því að ákvarða refsingu í málinu með hliðsjón af dómaframkvæmd í málum sem litu að framleiðslu slíkra efna. Vísaði Landsréttur til þess að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sýna fram á að hættueiginleikum efnisins svipaði til efna á borð við þau sterku fíkniefni sem áður voru nefnd. Við ákvörðun refsingar bæri einnig að líta til þess að sá hluti hinna haldlögðu efna sem var á fljótandi formi hefði eingöngu innihaldið leifar efnisins en í aðeins einu sýnanna hefði mælst 1% styrkleiki þess. Á hinn bóginn bæri að horfa til þess að styrkleiki efnisins á föstu formi væri almennt mikill. Var niðurstaða héraðsdóms um refsingu K, S og H staðfest. Var K og H gert að sæta fangelsi í 12 mánuði og S í 10 mánuði en fullnustu refsingar þeirra allra var frestað skilorðsbundið, að hluta, eða að undanskildum tveimur mánuðum hennar. Þá var jafnframt staðfest niðurstaða héraðsdóms um nánar tilgreinda upptöku efna, lyfja, muna og fjármuna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 20. desember 2021. Málsgögn bárust réttinum 4. október 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 29. nóvember 2021 í málinu nr. S- 1541/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3

Ákærðu krefjast refsimildunar.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 1. lið ákæru 30. júní 2021 var ákærðu gefið að sök stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa í nóvember og desember 2020 í sölu- og dreifingarskyni staðið saman að framleiðslu á annars vegar samtals 228,67 g og hins vegar samtals 1827,5 ml af dímetýltryptamíni (DMT). Var brotið í ákæru heimfært til 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við meðferð málsins í héraði var þessum ákærulið breytt að því leyti að tekið var fram að sá hluti efnisins sem var á fljótandi formi, 1827,5 ml, hafi innhaldið efnisleifar áðurgreinds efnis. Heimfærsla brotsins til refsiákvæðis var á hinn bóginn óbreytt.

5

Auk framangreinds var ákærða K-x-x samkvæmt 2. lið ákærunnar gefið að sök brot gegn lögum um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum nr. 84/2018 og jafnframt var ákærða H-kk-nf samkvæmt 3. lið ákæru og ákærða S-kk-þgf A-kk-þgf samkvæmt 4. lið ákæru báðum gefin að sök minni háttar fíkniefnalagabrot sem heimfærð voru annars vegar til 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni og hins vegar til sömu refsiákvæða auk 4. gr. sömu laga.

6

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi játuðu ákærðu skýlaust sakargiftir og var farið með málið sem játningarmál samkvæmt heimild í 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærðu K-x-x og H-kk-þgf gert að sæta fangelsi í 12 mánuði og ákærða S-kk-þgf A-kk-þgf í 10 mánuði en fullnustu refsingar allra ákærðu var frestað skilorðsbundið, að hluta, eða að undanskildum tveimur mánuðum hennar. Ákæruvaldið, sem áfrýjaði málinu til Landsréttar, krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd en ákærðu krefjast á hinn bóginn refsimildunar. Í málinu reynir einkum á sjónarmið sem líta ber til við ákvörðun refsingar að því er varðar efnið dímetýltryptamí n (DMT) en ekki liggja fyrir dómafordæmi þar sem slíkt efni hefur komið við sögu. Efnið telst til ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði, sbr. 2. gr. laga nr. 65/1974 með síðari breytingum og 2. gr. reglugerðar nr. 233/2011 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni.

7

Við meðferð málsins í héraði aflaði ákæruvaldið hvorki álitsgerðar sérfróðs manns né matsgerðar dómkvadds matsmanns um hættueiginleika efnisins dímetýltryptamí n s (DMT), sbr. heimild í 86. og 128. gr. laga nr. 88/2008. Á hinn bóginn er á meðal rannsóknargagna upplýsingaskýrsla lögreglu um eiginleika og áhrif dímetýltryptamíns (DMT), sem og um neyslu- og framleiðsluaðferðir á efninu. Þar kemur fram að efni skýrslunnar sé unnið upp úr upplýsingum sem finna megi á netinu en einnig hafi verið byggt á upplýsingum frá Europol.

8

Í upplýsingaskýrslu lögreglu kemur fram að auðveldasta aðferðin við framleiðslu dímetýltryptamíns (DMT) sé að vinna það úr plöntum sem innihaldi efnasambandið í miklu magni, svo sem berki mímósa- plöntunnar eins og ákærðu í málinu gerðu. Þá kemur fram að efnið sé öflugt en skammverkandi hugbreytandi vímuefni sem valdi sjón- og heyrnarofskynjunum og breyttri skynjun í tíma og rúmi. Hægt sé að neyta efnisins á margvíslegan hátt en áhrif þess komi fljótt fram, séu áhrifamikil en vari í tiltölulega skamman tíma eða frá nokkrum mínútum og upp í fáeinar klukkustundir.

Efnið hafi mismunandi áhrif á notendur þess. Sumir upplifi vellíðan, aukna sköpunargáfu og andlega innsýn við notkun efnisins en upplifun annarra sé yfirþyrmandi og ógnvekjandi. Áhrifin fari einnig eftir skammtastærðum og því hvernig efnisins sé neytt. Þess sé yfirleitt neytt í tiltölulega litlum skömmtum eða á bilinu 10 til 60 mg og allt upp í 100 mg þegar efnið er reykt. Í gögnunum kemur fram að rannsóknir bendi ekki til þess að efnið sé líkamlega ávanabindandi.

9

Sönnunarbyrðin um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008, sbr. einnig 109. gr. sömu laga. Eins og máli þessu er háttað liggja ekki fyrir nægilega haldbær gögn um hættueiginleika efnisins dímetýltryptamíns (DMT), önnur en þau að það telst til ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði eins og áður hefur verið rakið. Ákæruvaldið byggir á því að hætta af notkun efnisins sé svipuð og hlotist getur af notkun hættumeiri fíkniefna á borð við LSD, kókaín eða amfetamín og beri því að ákvarða refsingu í málinu með hliðsjón af dómaframkvæmd í málum sem lúta að framleiðslu slíkra efna.

Eins og málið liggur fyrir verður ekki talið að ákæruvaldinu hafi tekist að sýna fram á að hættueiginleikum efnisins dímetýltryptamíns (DMT) svipi til efna á borð við þau sterku fíkniefni sem áður voru nefnd. Við ákvörðun refsingar ber einnig að líta til þess að sá hluti hinna haldlögðu efna sem var á fljótandi formi innihélt eingöngu leifar efnisins en í aðeins einu sýnanna mældist 1% styrkleiki þess. Á hinn bóginn ber að horfa til þess að styrkleiki efnisins á föstu formi var almennt mikill. Í ljósi framangreinds en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að því er varðar ákvörðun refsingar verður niðurstaða hans um refsingu ákærðu staðfest.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað og upptöku fíkniefna, vefaukandi steralyfja og annarra muna og fjármuna eru staðfest.

11

Rétt þykir að allur áfrýjunarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu, greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kk-ef A-x-x, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 903.960 krónur, skipaðs verjanda ákærða, H-kk-ef S-kk-ef, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 693.036 krónur og skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef, Á-kk-ef Þ-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 693.036 krónur, greiðist úr ríkissjóði.