704/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist hafði verið á kröfu brotaþola um að X yrði gert að víkja úr dómsal á meðan hún gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Landsréttur vísaði til þess að ekki kæmi fram í vottorði læknis að nærvera X gæti haft áhrif á framburð brotaþola, svo sem áskilið er í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008. Auk vottorðsins var lögð fram yfirlýsing ráðgjafa hjá nánar tilgreindum samtökum þar sem lýst var vanlíðan brotaþola vegna fyrirhugaðrar skýrslutöku. Yfirlýsingin var óundirrituð og hvergi kom fram hvort ráðgjafinn hefði sérþekkingu til að leggja sjálfstætt mat á hvort og þá hvaða áhrif nærvera X myndi geta haft á framburð brotaþola. Með hliðsjón af framangreindu, atvikum málsins og aldri brotaþola var ekki talið að efni væru til að líta svo á að aðstæður væru með þeim sérstaka hætti að unnt væri að víkja frá þeirri meginreglu að ákærði fengi að vera viðstaddur skýrslugjöf vitnisins fyrir dómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 22. október 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 21. október 2019 í málinu nr. S[…]/2019 þar sem fallist var á kröfu brotaþola um að varnaraðila verði gert að víkja úr þinghaldi á meðan hún gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í nlið 1 mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Brotaþoli krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og tekur sóknaraðili undir þá kröfu án þess að hafa látið málið til sín taka að öðru leyti hér fyrir dómi. 3 Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, til vara að hann verði ómerktur en til þrautavara að dómari hagi skýrslutöku af brotaþola þannig að „ákærði sitji, eftir atvikum með verjanda, aftar í dómsal þannig að hann geti hlýtt á vitnisburðinn án þess að brotaþoli þurfi að sjá ákærða“. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð máls. Þó getur dómari, samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess. Á þeirri undantekningarreglu byggir brotaþoli kröfu sína um að varnaraðila verði gert að víkja úr þinghaldi þegar hún gefur skýrslu.

5 Samkvæmt framansögðu gildir sú meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningar frá þeirri reglu ber að skýra þröngt og þarf ríka ástæðu til að vikið verði frá henni, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 13. september 2017 í máli nr. 569/2017 og dóm Landsréttar 14. maí 2018 í máli nr. 406/2018.

6 Í málinu liggur fyrir vottorð læknis þar sem fram kemur að tilhugsunin um að mæta varnaraðila sé brotaþola um megn að mati læknisins og því mæli hann með því að dómsmálið verði rekið með þeim hætti að hún þurfi ekki að mæta geranda í réttarsal. Í vottorðinu er ekkert álit gefið á því hvort ætla megi að nærvera varnaraðila geti haft áhrif á framburð brotaþola, svo sem áskilið er í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008.

7 Auk framangreinds vottorðs liggur fyrir í málinu yfirlýsing ráðgjafa hjá Samtökum […] þar sem lýst er vanlíðan brotaþola vegna fyrirhugaðrar skýrslutöku. Í yfirlýsingunni kemur auk þess fram það mat ráðgjafans að nærvera varnaraðila geti haft áhrif á framburð brotaþola án þess að því sé lýst nánar. Yfirlýsingin er óundirrituð og kemur hvergi fram í gögnum málsins hvort ráðgjafinn hefur sérþekkingu til að leggja sjálfstætt mat á hvort og þá hvaða áhrif nærvera varnaraðila muni geta haft á framburð brotaþola.

8 Með hliðsjón af framangreindu, atvikum máls og aldri brotaþola eru ekki efni til að líta svo á að aðstæður séu með þeim sérstaka hætti að unnt sé að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kemur í 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 að ákærði fái að vera viðstaddur skýrslugjöf vitna. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

9 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.