120/2020

Útdráttur

Fallist var á kröfu þrotabús S ehf. um að greiðsla félagsins á skuld við B ehf. með afhendingu á 149 stólum væri riftanleg ráðstöfun á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Greiðslan hefði verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi framangreinds ákvæðis og gæti ekki talist venjuleg eftir atvikum. Í dómi Landsréttar var B ehf. ekki talinn hafa sýnt fram á að samningur um eignarréttarfyrirvara hefði verið undirritaður af báðum aðilum né að hann hefði verið gerður fyrir eða samtímis afhendingu stólanna. Hefði B ehf. því ekki sannað að hann hefði selt stólana með eignarréttarfyrirvara sem jafna mætti til söluveðs samkvæmt 42. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð. Í málinu var jafnframt deilt um hvort B ehf. væri heimilt að skila greiðslunni. Undir rekstri málsins í Landsrétti var aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns. Í dómi réttarins kom fram að samkvæmt matsgerðinni væru stólarnir til staðar og hefði verðmæti þeirra ekki rýrnað óhæfilega frá því að B ehf. fékk þá afhenta. Væru því uppfyllt skilyrði 144. gr. laga nr. 21/1991 um heimild B ehf. til að krefjast skila á stólunum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 3. mars 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 4. febrúar 2020 í málinu nr. E1319/2019.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda. Til vara er krafist sýknu af fjárkröfu stefnda og að viðurkennt verði að áfrýjanda sé heimilt að skila greiðslunni, 149 stólum, til hans. Að því frágengnu er þess krafist að kröfur stefnda verði lækkaðar verulega. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvikum málsins og málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

5 Með héraðsdómi var fallist á kröfu stefnda um riftun á greiðslu skuldar Skelfiskmarkaðarins ehf. við áfrýjanda með afhendingu á 149 stólum sem félagið keypti af áfrýjanda í ágúst 2018. Hafnað var málsástæðu áfrýjanda um eignarrétt hans að stólunum á grundvelli eignarréttarfyrirvara sem jafna mætti til söluveðs. Þá var einnig hafnað kröfu áfrýjanda um að honum yrði gert að skila stólunum ef fallist væri á riftunarkröfur stefnda. Var áfrýjanda með dómnum gert að greiða stefnda 6.719.095 krónur auk vaxta.

6 Áfrýjandi aflaði matsgerðar undir rekstri málsins fyrir Landsrétti í því skyni að sýna fram á að skilyrði 144. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. fyrir skilum á greiðslu væru uppfyllt í málinu. Í fyrsta lagi var þess óskað að matsmaður staðreyndi hvort umræddir stólar væru hjá áfrýjanda og hvort geymsla þeirra væri forsvaranleg. Í öðru lagi var matsmaður beðinn um að meta ástand stólanna og hvort verðmæti þeirra hefði rýrnað óhæfilega miðað við að þeir hefðu verið í notkun á veitingastað Skelfiskmarkaðarins ehf. áður en þeir voru afhentir áfrýjanda. Í þriðja lagi var matsmaður beðinn að meta rýrnun á verðmæti stólanna til peningaverðs með hliðsjón af upphaflegu söluverði þeirra. Matsmaðurinn komst að þeirri niðurstöðu að geymsla stólanna hjá áfrýjanda að Dalvegi 4 í Kópavogi væri forsvaranleg. Taldi hann að 50% verðmætarýrnun stólanna væri eðlileg miðað við sex mánaða notkun á veitingastað.

Niðurstaða

7 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða hans að hafna þeirri málsástæðu áfrýjanda að afhending 149 stóla til áfrýjanda hafi ekki falið í sér ráðstöfun þrotamanns í skilningi XX. kafla laga nr. 21/1991.

8 Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð er það skilyrði fyrir stofnun söluveðs að samningur um veðsetninguna sé gerður skriflega og í síðasta lagi samtímis afhendingu söluhlutarins til kaupanda. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um samningsveð kemur fram að samningurinn þurfi að vera undirritaður af báðum aðilum til þess að uppfylla skilyrðið um skriflegan samning. Framangreind regla um skilyrði fyrir réttarvernd samnings um söluveð gildir einnig um stofnun eignarréttarfyrirvara við sölu á hlut, sbr. 42. gr. laganna. Áfrýjandi hefur hvorki sýnt fram á að samningur um eignarréttarfyrirvara hafi verið undirritaður af báðum aðilum né að hann hafi verið gerður fyrir eða samtímis afhendingu stólanna. Hefur áfrýjandi því ekki sannað að hann hafi selt stólana með eignarréttarfyrirvara sem jafna megi til söluveðs samkvæmt 42. gr. laga nr. 75/1997.

9 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á þá niðurstöðu hans að greiðsla á skuld stefnda við áfrýjanda í marsmánuði 2019 með afhendingu á 149 stólum sé riftanleg ráðstöfun á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991.

10 Kemur þá til skoðunar krafa áfrýjanda um að honum sé heimilt að krefjast þess að skila greiðslunni, sbr. ákvæði 144. gr. laga nr. 21/1991. Í ákvæðinu er mælt fyrir um að ef annar hvor aðila krefst þess skuli skila greiðslum í þeim mæli sem þær eru enn til enda verði það gert án óhæfilegrar rýrnunar verðmæta. Samkvæmt matsgerð dómkvadds matsmanns, sem ekki hefur verið hnekkt, eru stólarnir til staðar og hefur verðmæti þeirra ekki rýrnað óhæfilega frá því að áfrýjandi fékk þá afhenta. Eru því uppfyllt skilyrði 144. gr. um heimild áfrýjanda til að krefjast skila á stólunum.

11 Samkvæmt því sem að framan er rakið verður fallist á varakröfu áfrýjanda á þann hátt sem í dómsorði greinir.

12 Í ljósi úrslita málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðst í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Rift er greiðslu Skelfiskmarkaðarins ehf. á skuld við áfrýjanda, Bitter ehf., sem fram fór með afhendingu 149 stóla í marsmánuði 2019.

Áfrýjandi skal skila stefnda, þrotabúi Skelfiskmarkaðarins ehf., þeim 149 stólum sem hann fékk afhenta frá Skelfiskmarkaðinum ehf. í marsmánuði 2019.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.