621/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli E ehf. gegn A hf., B hf., Í hf., L hf. og V hf. var vísað frá dómi. Með málshöfðun sinni höfðaði E ehf. í sjötta sinn mál vegna ætlaðs tjóns K ehf. vegna tilgreindrar háttsemi varnaraðila. Landsréttur féllst á það með E ehf. að málatilbúnaður hans væri nú í því horfi að ekki væri ástæða til að vísa málinu í heild sinni frá dómi. Meðal annars kom fram í úrskurði réttarins að aðalkrafa E ehf. fullnægði áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá fullnægðu þriðja, fjórða og fimmta varakrafa E ehf. áskilnaði sama ákvæðis og samrýmdust 2. mgr. 25. gr. sömu laga. Hins vegar fullnægðu fyrsta og önnur varakrafa E ehf. ekki áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laganna, enda væri þar krafist greiðslu skaðabóta úr hendi varnaraðila án þess að lýst væri því tiltekna skaðaverki sem bæturnar ættu að koma fyrir. Var fyrstu og annarri varakröfu E ehf. því vísað frá héraðsdómi en að öðru leyti var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagtfyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. október 2022. Greinargerðir varnaraðila bárust réttinum 3. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. september 2022 í málinu nr. E- 4112/2021 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast hver fyrir sig staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar, auk álags samkvæmt 2. mgr. 131. gr. laga nr. 91/1991.

Málsatvik og ágreiningsefni

4

Samkeppniseftirlitið hóf á árinu 2006 rannsókn á ætluðum samkeppnislagabrotum varnaraðilans Valitors hf., sem þá hét Greiðslumiðlun hf., varnaraðilans Salt Pay IIB hf., sem þá hét Kreditkort hf. en fékk síðar heitið Borgun hf. áður en félagið fékk núverandi heiti, og Fjölgreiðslumiðlunar hf., síðar Greiðsluveitunnar hf. Laut rannsóknin að greiðslukortaviðskiptum, einkum á árunum 2002 til 2006. Fyrirtækin viðurkenndu ýmis brot gegn 10., 11. og 12. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005, sem miðuðu að því að hindra innkomu danska fyrirtækisins PBS International, er síðar fékk heitið Teller, inn á markað fyrir færsluhirðingu hér á landi, en það félag var í samstarfi við Kortaþjónustuna hf. Gengust hin brotlegu félög undir sektargreiðslur með sáttum við Samkeppniseftirlitið en greint var frá þeirri niðurstöðu 10. janúar 2008 í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 4/2008.

5

Kortaþjónustan hf. höfðaði mál 16. desember 2014 gegn framangreindum þremur fyrirtækjum og krafðist skaðabóta vegna þeirra samkeppnislagabrota sem fjallað var um í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 4/2008. Til stuðnings kröfugerð félagsins lá meðal annars matsgerð dómkvaddra matsmanna 29. október 2013. Málinu lauk með dómsátt 3. mars 2015 en samkvæmt henni skyldu fyrirtækin greiða Kortaþjónustunni hf. samtals 250.250.000 krónur. Með dómsáttinni lýsti Kortaþjónustan hf. því yfir að um fullnaðaruppgjör væri að ræða vegna þeirra brota sem rakin voru í umræddri ákvörðun Samkeppniseftirlitsins og/eða krafist væri skaðabóta fyrir í stefnu málsins.

Fram kom að sáttin takmarkaði þó ekki rétt Kortaþjónustunnar hf. til þess að krefjast bóta fyrir önnur ætluð brot, þar á meðal fyrir ætlaða háttsemi sem lýst væri í andmælaskjali Samkeppniseftirlitsins 8. mars 2013.

6

Í kjölfar erindis Kortaþjónustunnar hf. 3. apríl 2009 hóf Samkeppniseftirlitið rannsókn á ætluðum samkeppnislagabrotum varnaraðila á greiðslukortamarkaði. Laut rannsóknin meðal annars að ætluðu ólögmætu samráði útgefenda greiðslukorta í tengslum við ákvörðun milligjalda sem útgefendurnir fengju greidd af kredit- og d ebetkortafærslum og samtvinnunar á færsluhirðingu og vildarkjörum korthafa. Við meðferð málsins gaf Samkeppniseftirlitið varnaraðilum færi á að tjá sig um frumniðurstöðu sína samkvæmt fyrrgreindu andmælaskjali 8. mars 2013.

Rannsókninni lauk 30. apríl 2015 með ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015.

Ákvörðunin byggðist á sáttum sem varnaraðilar gerðu við Samkeppniseftirlitið vegna málsins 9. júlí, 20. ágúst og 15. desember 2014. Í ákvörðuninni kemur meðal annars fram að fyrirkomulag við ákvörðun milligjalda, sem greidd voru vegna notkunar á VISA og Master Card greiðslukortum, hefði falið í sér „óbeina samvinnu“ um verð milli útgefenda á greiðslukortum á því tímabili sem rannsóknin beindist að, frá 1. janúar 2007 til 31. desember 2009. Hið „óbeina samstarf“ hafi falist í því að útgefendur, sem voru varnaraðilarnir Arion banki hf., Íslandsbanki hf. og Landsbankinn hf. og forverar þeirra, hafi með samningum falið annars vegar Borgun hf., nú Salt Pay IIB hf., og hins vegar Valitor hf., að ákveða í verðskrám milligjöld vegna notkunar greiðslukorta. Umrædd milligjöld hafi í framkvæmd verið ákveðin með samræmdum hætti. Jafnframt hafi þetta fyrirkomulag falið í sér að á vettvangi samtaka varnaraðilanna tveggja, Borgunarhf., nú Salt Pay IIBhf., og Valitors hf., hafi átt sér stað „samvinna og framkvæmd“ sem ekki hafi verið í samræmi við 12. gr. samkeppnislaga.

7

Kortaþjónustan hf. höfðaði mál 13. janúar 2015 á hendur varnaraðilum til greiðslu skaðabóta á hliðstæðum grundvelli og sóknaraðili krefst bóta í þessu máli. Aðalkrafa Kortaþjónustunnar hf. í málinu var um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar óskipt úr hendi varnaraðila auk vaxta en til vara var krafist óskipt skaðabóta að álitum dómsins. Að því frágengnu voru gerðar tilteknar kröfur um viðurkenningu skaðabótaábyrgðar varnaraðila er tóku mið af því að hin bótaskylda háttsemi hefði falist í setningu einhliða og samræmdra milligjalda fyrir debet- og kreditkort af hálfu varnaraðila Borgunar hf. og Valitors hf. á tímabilinu 2003 til 2013. Meðan á rekstri málsins stóð aflaði Kortaþjónustan hf. matsgerðar dómkvaddra matsmanna 30. júní 2016, en þá matsgerð hefur sóknaraðili einnig lagt fram í þessu máli til stuðnings því að hann hafi orðið fyrir tjóni og hvert umfang þess sé. Með dómi Hæstaréttar 1. júní 2017 í máli nr. 239/2017 var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur með þeim rökum að verulega skorti á að fullnægjandi upplýsingar lægju fyrir um aðkomu og hlutdeild danska félagsins Teller A/S í viðskiptum Kortaþjónustunnar hf. á því tímabili sem um ræddi, ekki síst hvað varðaði eðli og inntak samstarfs um færsluhirðingu og greiðslu milligjalda. Lægi ekkert fyrir um það hvort Kortaþjónustan hf. eða hið danska félag hefði greitt milligjöldin sem væri grundvöllur þess tjóns sem Kortaþjónustan hf. freistaði að fá staðfest með matsgerð og þar með hvort Kortaþjónustan hf. væri bær til þess að standa ein að málsókn sinni á hendur varnaraðilum í þeim farvegi sem hún hefði sjálf markað henni. Var málatilbúnaður Kortaþjónustunnar hf. að þessu leyti talinn svo óljós og vanreifaður að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

8

Með stefnu 28. september 2017 höfðaði Kortaþjónustan hf. mál að nýju á hendur varnaraðilum og kvaðst þá hafa lagfært þá ágalla á fyrri málatilbúnaði sínum sem leiddu til frávísunar málsins. Með úrskurði Landsréttar 9. maí 2018 í máli nr. 289/2018 var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur. Í úrskurði réttarins var að því vikið að dómkröfur Kortaþjónustunnar hf. væru á því reistar að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna þess að markaðshlutdeild þess og þar með framlegð hefði orðið minni vegna samkeppnislagabrota varnaraðila. Í stefnu Kortaþjónustunnar hf. kæmi fram að skaðbótakrafa félagsins og matsgerð dómkvaddra matsmanna 30. júní 2016 miðaðist við að þóknun þess væri 0,1% afveltu í debetkortaviðskiptum. Fram kom í úrskurðinum að ekki yrði ráðið af matsbeiðni sóknaraðila eða framlagðri matsgerð, sem aðalkrafa hans byggðist á, að miðað væri við þetta þóknunarhlutfall við útreikning á tjóni Kortaþjónustunnar hf. Enda þótt varnaraðilar hefðu haldið því fram og stutt haldgóðum rökum að í matsgerðinni hefði verið miðað við allt annað og hærra þóknunarhlutfall hafi Kortaþjónustan hf. ekki gert reka að því að gera nánari grein fyrir tölulegum grundvelli matsgerðarinnar og þar með aðalkröfu sinnar. Væri sá grundvöllur aðalkröfunnar þannig í mikilvægum atriðum vanreifaður og samhengi kröfugerðar og málatilbúnaðar sóknaraðila að þessu leyti óskýr. Frávísun málsins samkvæmt úrskurðinum var einnig studd þeim rökum að grundvöllur bótakröfunnar, sem fram kæmi í stefnu að einskorðaðist við tjón sem ólögleg framkvæmd við ákvörðun milligjalda olli Kortaþjónustunni hf. á markaði með færsluhirðingu debetkorta, væri í raun mun víðtækari en svo. Þar var vísað til þess að í stefnu kæmi einnig fram að félaginu hafi verið meinaður aðgangur að innlendu greiðslumiðlunarkerfi og hann orðið fyrir öðrum aðgangshindrunum á markaði. Þá væri lítill sem enginn munur gerður á afleiðingum hinnar ólögmætu ákvörðunar milligjalda annars vegar á færsluhirðinn sjálfan, sem annaðist greiðslu milligjaldanna, og hins vegar á Kortaþjónustuna hf., sem hafi haft með höndum afmörkuð verkefni sem tengdust færsluhirðingunni. Sama óskýrleika gætti í matsbeiðni og í matsgerð dómkvaddra matsmanna. Í framangreindum úrskurði Landsréttar var því næst vikið að fyrrgreindri dómsátt 3. mars 2015 þar sem hinum stefndu fyrirtækjum var gert að greiða Kortaþjónustunni hf. samtals 250.250.000 krónur. Af henni yrði ráðið að Kortaþjónustan hf. gæti aðeins átt rétt til bóta fyrir tjón sem væri umfram það tjón sem leiddi af háttsemi sem lýst væri í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 4/2008 og teldist uppgert með sáttinni. Í málatilbúnaði Kortaþjónustunnar hf. væri aftur á móti ekki greint með skýrum hætti á milli afleiðinga þeirra samkeppnislagabrota sem bætt voru með dómsáttinni og afleiðinga ólögmætrar framkvæmdar á ákvörðun milligjalda á markaðshlutdeild og framlegð. Þar af leiðandi yrði ekki ráðið hvort og þá að hvaða leyti Kortaþjónustan hf. hefði þegar fengið bætt það framlegðartap sem félagið krefðist að yrði bætt í málinu. Af öllu framangreindu leiddi að mati réttarins að Kortaþjónustan hf. hefði ekki með fullnægjandi hætti sýnt fram á orsakasamhengi milli þeirra samkeppnislagabrota sem hún reisti málatilbúnað sinn á og þess tjóns sem hún krefði varnaraðila um bætur fyrir. Aðalkröfu Kortaþjónustunnar hf. um tilteknar skaðabætur úr hendi varnaraðila og varakröfum um skaðabætur að mati dómsins var af þeim sökum vísað frá héraðsdómi. Þriðju varakröfu Kortaþjónustunnar hf., sem fólst í þrískiptri kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu, var einnig vísað frá héraðsdómi þar sem félagið hefði, vegna fyrrnefndra annmarka á málatilbúnaðinum, ekki leitt að því nægar líkur að það hefði orðið fyrir tjóni og ekki gert nægilega skýra grein fyrir því hver væru tengsl þess við ætlað skaðaverk.

9

Framangreindum úrskurði Landsréttar var skotið til Hæstaréttar sem vísaði málinu frá réttinum með dómi 13. júní 2018 í máli nr. 15/2018.

10

Með samningi 7. nóvember 2018 framseldi Kortaþjónustan hf. allar bótakröfur sínar vegna samkeppnislagabrota varnaraðila, sem lýst er í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015, til sóknaraðila. Í samningnum kemur fram að um sé að ræða sama sakarefni og vísað hafi verið frá dómi með úrskurði Landsréttar 9. maí 2018 í máli nr. 289/2018 og dómum Hæstaréttar í málum nr. 15/2018 og 239/2017.

11

Sóknaraðili höfðaði mál á hendur varnaraðilum með stefnu 8. nóvember 2018 og kvaðst þá hafa fært til betri vegar þá ágalla sem leiddu til frávísunar málsins með úrskurði Landsréttar í máli nr. 289/2018. Með úrskurði Landsréttar 15. apríl 2019 í máli nr. 167/2019 var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur með þeim rökum að verulega skorti á að sóknaraðili hefði gert viðhlítandi grein fyrir sameiginlegri aðild varnaraðila samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 og sameiginlegri ábyrgð allra varnaraðila á tjóni sem hafi hlotist annars vegar af ólögmætu samráði á vettvangi varnaraðilans Valitors hf. og hins vegar á vettvangi varnaraðilans Borgunar hf., nú Salt Pay IIB hf., en það eitt og sér varðaði frávísun málsins. Þá hefði sóknaraðili hvorki leitt nægilegar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni né gert viðhlítandi grein fyrir tengslum ætlaðs tjóns síns við þau samkeppnislagabrot varnaraðila sem hann vísaði til og þannig ekki bætt úr fyrri ágöllum á málatilbúnaði Kortaþjónustunnar hf.

12

Sóknaraðili mun hafa höfðað mál í fjórða sinn vegna sama sakarefnis í október 2019 en í stefnu segir að það mál hafi verið fellt niður í desember sama ár vegna vangreiddrar málskostnaðartryggingar.

13

Sóknaraðili höfðaði 7. apríl 2020 í fimmta sinn mál á hendur varnaraðilum.

Sóknaraðili taldi sig þá hafa bætt úr þeim ágöllum sem leiddu til frávísunar fyrrgreinds máls hans. Með úrskurði Landsréttar 26. mars 2021 í máli nr. 709/2020 var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur. Í úrskurði Landsréttar var rakið að rökstuðningur sóknaraðila fyrir sameiginlegri aðild varnaraðila samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 og sameiginlegri ábyrgð allra varnaraðila á tjóni sem hafi hlotist annars vegar af ólögmætu samráði á vettvangi varnaraðilans Valitors hf. og hins vegar á vettvangi varnaraðilans Borgunar hf., nú Salt Pay IIB hf., væri efnislega óbreyttur frá fyrra máli sóknaraðila sem lauk með úrskurði Landsréttar í málinu nr. 167/2019. Því var enn talið skorta verulega á að málatilbúnaður sóknaraðila væri reifaður með fullnægjandi hætti hvað varðaði aðild til varnar. Þá var bent á að í þriðju og fjórðu varakröfu sóknaraðila væri krafist viðurkenningar á skaðabótaábyrgð gagnvart Korta hf., áður Kortaþjónustunni hf., en ekki gagnvart sóknaraðila sjálfum, án þess að útskýrt væri hvernig það samræmdist málatilbúnaði hans um að hann hefði fengið öll réttindi tengd sakarefninu framseld til sín. Loks taldi Landsréttur að allir meginágallar sem voru á málatilbúnaði sóknaraðila og áður Kortaþjónustunnar hf., er leiddu til frávísunar á fyrri málum þeirra, væru enn til staðar.

14

Mál það sem hér er til úrlausnar höfðaði sóknaraðili með stefnu 12. ágúst 2021 en það var þingfest 9. september sama ár. Eins og vikið er að í hinum kærða úrskurði telur stefnan 63 þéttskrifaðar blaðsíður. Dómkröfum sóknaraðila samkvæmt stefnu málsins er lýst í hinum kærða úrskurði og er til hans vísað um það efni. Í stefnunni er gerð grein fyrir röksemdum sóknaraðila fyrir aðild hans á grundvelli framsals á kröfu Kortaþjónustunnar hf. 7. nóvember 2018. Þar er einnig lýst röksemdum sóknaraðila fyrir því að krafa hans skarist ekki við mögulega kröfu hins danska samstarfsaðila Kortaþjónustunnar hf. Í stefnunni er sérstaklega vikið að aðild varnaraðila að málinu á grundvelli heimildar samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991. Þar eru tiltekin rök færð fyrir sameiginlegri skaðabótaábyrgð varnaraðila vegna hlut hvers og eins þeirra og forvera þeirra við að koma á ólögmætu kerfi miðlægt ákvarðaðra milligjalda á greiðslukortamarkaðnum. Í stefnunni er einnig útskýrt hvernig þetta kerfi eigi að hafa torveldað Kortaþjónustunni hf. og samstarfsaðila félagsins að hasla sér völl á markaði fyrir færsluhirðingu debetkorta hér á landi. Sóknaraðili lýsir því einnig í stefnu hvernig dómsáttin 3. mars 2015 hafi lotið að annarri háttsemi en þetta mál. Jafnframt eru færð tiltekin rök fyrir því að hin bótaskylda háttsemi hafi átt sér stað allan þann tíma sem dómkröfur sóknaraðila taki mið af. Að lokum eru þar færð ítarleg rök fyrir því tjóni sem sóknaraðili telur að Kortaþjónustan hf. hafi orðið fyrir vegna hins ólögmæta samráðs varnaraðila.

15

Í stefnu sóknaraðila er skjallegum sönnunargögnum, sem lögð voru fram við þingfestingu, lýst í samræmi við g-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þar er á það bent að meðal skjalanna væri beiðni til Samkeppniseftirlitsins um afrit allra gagna úr rannsókn stofnunarinnar sem endaði með ákvörðun nr. 8/2015. Fram kemur í stefnu að sóknaraðili geri ráð fyrir því að skjöl úr þeirri rannsókn komi til með að gegna lykilhlutverki við sönnunarfærslu um lengd tjónstímabils og um verðsamráð varnaraðila Valitor hf. og Borgunar hf., nú Salt Pay IIB hf., sín á milli. Þá væri meðal framlagðra skjala áskorun sem beint væri að varnaraðilum um að leggja fram nánar tilgreind skjöl í þeirra vörslu. Yrðu varnaraðilar ekki við henni segir í stefnu að sóknaraðili byggi á því að leggja beri til grundvallar sem staðreynd, að valdframsal hinna stefndu banka til stefndu Valitor hf. og Borgunar hf. til að ákveða fjárhæð milligjalda vegna færsluhirðinga debetkorta, hafi staðið allt tjónstímabil málsins, frá 21. júní 2003 til 21. júní 2013. Einnig segir í stefnu að sóknaraðili áskilji sér rétt til að afla frekari gagna og leggja fram á síðari stigum, þar á meðal að óska dómkvaðningar matsmanna til að svara viðbótarmatsspurningum og/eða yfirmatsmanna til að svara sömu matsspurningum og svarað var í fyrirliggjandi matsgerð. Enn fremur áskildi sóknaraðili sér í stefnu að kalla eftir skriflegum athugasemdum Samkeppniseftirlitsins og/eða Eftirlitsstofnunar EFTA. Þá áskildi hann sér rétt til þess að að leita ráðgefandi álits EFTA- dómstólsins um það hvort í skaðabótamálum vegna samkeppnisbrota gegn 1. mgr. 53. gr. EES- samningsins beri að horfa til meginreglna tilskipunar Evrópusambandsins nr. 2014/104 um skaðabótamál fyrir dómstólum aðildarríkjanna vegna brota á samkeppnisreglum.

16

Með úrskurði héraðsdóms í málinu 23. september 2021 var sóknaraðila gert að leggja fram tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar að kröfu varnaraðila. Málið var því næst tekið fyrir 30. sama mánaðar þar sem varnaraðilarnir Landsbankinn hf. og Arion banki hf. lögðu fram greinargerðir sínar. Í þeim var einungis krafist frávísunar málsins en áskilinn réttur til að skila síðar greinargerð um efnisvarnir, sbr. 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991, yrði ekki fallist á að vísa málinu frá dómi. Í þinghaldi 5. október 2021 lögðu aðrir varnaraðilar fram greinargerðir af sinni hálfu þar sem sömu kröfur um frávísun málsins voru hafðar uppi með sama áskilnaði.

17

Með úrskurði Landsréttar 11. nóvember 2021 í máli nr. 592/2021 var staðfestur framangreindur úrskurður héraðsdóms 23. september 2021 um að sóknaraðila væri skylt að leggja fram málskostnaðartryggingu. Málið var því næst tekið fyrir í þinghaldi 9. desember 2021. Þar lagði sóknaraðili fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna auk beiðni um að dómurinn leitaði ráðgefandi álits EFTA- dómstólsins. Í beiðni sinni um dómkvaðningu matsmanna kemur fram að matspurningar í beiðninni fælu í sér viðbót við matspurningar sem svarað var í matsgerð 30. júní 2016. Því væri óskað dómkvaðningar sömu matsmanna og áður. Um tilgang matsbeiðninnar segir að nýrri matsgerð sé ætlað að renna sterkari stoðum undir bótakröfu sóknaraðila og varpa skýrara ljósi á þá þætti sem hefðu þótt umdeilanlegir í fyrri niðurstöðu matsmanna. Í þinghaldinu mótmæltu varnaraðilar því að matsbeiðni næði fram að ganga og að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA- dómstólsins áður en skorið yrði úr um frávísunarkröfur þeirra. Málflutningur fór fram um framangreindan ágreining 3. mars 2022. Með úrskurði 31. sama mánaðar var kröfu sóknaraðila hafnað um að aflað yrði mats dómkvaddra matsmanna og ráðgefandi álits EFTA- dómstólsins áður en munnlegur málflutningur færi fram um frávísunarkröfur varnaraðila. Með úrskurði Landsréttar 19. maí 2022 í máli nr. 199/2022 var framangreindur úrskurður héraðsdóms staðfestur.

18

Í þinghaldi 2. september 2022 lagði sóknaraðili fram bréf Samkeppniseftirlitsins 24. ágúst 2022 ásamt rannsóknargögnum sem lágu til grundvallar ákvörðun stofnunarinnar nr. 8/2015. Því næst fór fram málflutningur um frávísunarkröfur varnaraðila. Sem fyrr greinir var úrskurður héraðsdóms kveðinn upp 30. september 2022 þar sem máli sóknaraðila var vísað frá dómi með þeim rökum sem þar greinir.

19

Varnaraðilar telja að sóknaraðili hafiekki bætt úr ágöllum á fyrri málatilbúnaði sínum og Kortaþjónustunnar hf., sem dómstólar hafi ítrekað fallist á að leiði til frávísunar málsins, og taka undir röksemdir héraðsdóms. Í stuttu máli telja þeir að enn séð aðild vanreifuð í stefnu, bæði til sóknar og varnar, auk þess sem þar sé ekki fjallað með viðhlítandi hætti umhvernig varnaraðilar geti borið óskipta skaðabótaábyrgð á ætluðu tjóni sóknaraðila. Þá byggja varnaraðilar einnig á því að hvorki sé fullnægt skilyrðum samlagsaðildar til varnar samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 né skilyrðum kröfusamlags samkvæmt 27. gr. sömu laga. Málatilbúnaður sóknaraðila sé einnig óljós og þversagnakenndur um ætlaðan bótagrundvöll og hvernig sú háttsemi sem varnaraðilum er gefin að sök eigi að hafa valdið sóknaraðila tjóni. Varakröfur um bætur að álitum fái ekki staðist einar og sér og þá fullnægi varakröfur um greiðslu bóta hlutfallslega milli varnaraðila, án þess að reifað sé hver sú skipting eigi að vera, ekki kröfum einkamálaréttarfars. Kröfur sóknaraðila um viðurkenningu bótaskyldu séu heldur ekki reifaðar með þeim hætti að sýnt sé fram á að áskilnaði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um lögvarða hagsmuni sé fullnægt. Þá gera varnaraðilar athugasemd við að stefna sé lengri og ítarlegri en gert sé ráð fyrir í 1. mgr. 80. gr. sömu laga og að þar sé lítill greinarmunur gerður á aðal- og aukaatriðum. Að lokum telja varnaraðilar að meginreglur einkamálaréttarfars um hraða og afdráttarlausa málsmeðferð og réttur þeirra til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu standi því í vegi að þeim verði gert að þola endurtekna málsmeðferð án þess að sóknaraðili hafi bætt úr málatilbúnaði sínum.

20

Sóknaraðili mótmælir því að framangreindir ágallar séu enn fyrir hendi á málatilbúnaði hans. Bendir hann á að ítarlega sé fjallað um röksemdir hans fyrir aðild til sóknar og varnar í stefnu sem og um sameiginlega ábyrgð varnaraðila á því tjóni Kortaþjónustunnar hf. sem leiddi af kerfi miðlægt ákvarðaðra milligjalda vegna færsluhirðingar debetkorta sem varnaraðilar hafi komið á og haldið við. Dómkröfur sóknaraðila eigi því rætur að rekja til sömu aðstöðu og því sé fullnægt skilyrði samlagsaðildar samkvæmt 19. gr. laga nr. 91/1991 og kröfusamlags samkvæmt 27. gr. sömu laga. Telur sóknaraðili sig einnig hafa fært rök fyrir því að um heildarverðsamráð allra varnaraðila hafi verið að ræða á þeim tíma sem kröfugerð miðast við, meðal annars á milli Borgunar hf. og Valitors hf., en sóknaraðili telur þá ályktun meðal annars fá stoð í nýlega framlögðum gögnum úr rannsókn Samkeppniseftirlitsins. Þá byggir sóknaraðili á því að í stefnu málsins sé gerð fullnægjandi grein fyrir áhrifum samráðs varnaraðila á tekjur Kortaþjónustunnar hf. í tengslum við færsluhirðingu debetkorta og þar með hvernig háttsemi varnaraðila hafi valdið félaginu tjóni sem hægt sé að greina frá tjóni samstarfsaðila félagsins. Nýrri matsgerð sé einnig ætlað að varpa skýrara ljósi á það atriði. Þá sé í stefnu gerð grein fyrir því hvernig tjón vegna samráðs um milligjöld vegna debetkortafærslna sé annað en það tjón sem dómsáttinni 3. mars 2015 hafi verið ætlað að bæta. Nýrri matsgerð sé einnig ætlað að skýra það atriði enn frekar auk þess sem hún komi til með að varpa gleggra ljósi á forsendur fyrir útreikningi á tjóni Kortaþjónustunnar hf. sem varnaraðilar hafi talið óljósar.

Niðurstaða

21

Það er meginregla í einkamálaréttarfari að málsaðilar hafa forræði á því hvaða kröfur þeir gera á hendur gagnaðila, hvaða röksemdum þeir tefla fram til stuðnings kröfugerð sinni og hvernig þeir hyggjast færa sönnur á staðhæfingar sínar um atvik eða aðstæður.

Þessi meginregla sætir takmörkunum samkvæmt lögum, þar á meðal á grundvelli 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 sem fjallar um efni skriflegrar stefnu. Þannig verður sóknaraðili í einkamáli að gera afdráttarlausa grein fyrir dómkröfum sínum í stefnu málsins, lýsa þar málsástæðum sem liggja til grundvallar málsókninni á gagnorðan og skýran hátt og geta helstu sönnunargagna sem aflað hefur verið og eftir er að afla, sbr. d - og e-lið, auk g-liðar greinarinnar. Með stefnu leggur sóknaraðili þannig grunn að allri frekari meðferð málsins, enda getur hann almennt ekki aukið við sakarefnið með því að breyta kröfugerð eða rökstuðningi fyrir henni eftir höfðun málsins. Þá er þessari lýsingu í stefnu ætlað að veita gagnaðila nauðsynlegar upplýsingar um grundvöll málsóknarinnar svo honum sé unnt að ákveða hvort og þá með hvaða rökum hann eigi að grípa til varna.

22

Sóknaraðili í einkamáli hefur almennt einnig forræði á því að hverjum hann beinir málsókn sinni. Eftir sem áður verður hann á grundvelli fyrrgreindrar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að útskýra í stefnu með hvaða rökum hann telur að varnaraðili beri þá skyldu gagnvart honum sem dómkröfur hans lúta að. Ef sóknaraðili stefnir fleiri en einum varnaraðila í máli, og aðstæður eru ekki þannig að þeir beri óskipta skyldu, þurfa dómkröfur hans einnig að eiga rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings, sbr. 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Sé einhverju þessara skilyrða ekki fullnægt ber að fallast á kröfu varnaraðila um að vísa máli frá dómi. Aftur á móti leiða varnir byggðar á aðildarskorti, eins og aðrar efnisvarnir, til sýknu ef fallist er á þær, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

23

Í stefnu máls þessa færir sóknaraðili tiltekin rök fyrir því að hann sé réttur aðili að málinu til sóknar á grundvelli framsals tjónþola, Kortaþjónustunnar hf., 7. nóvember 2018, en sóknaraðili mun áður hafa verið aðaleigandi Kortaþjónustunnar hf. Þar er jafnframt fjallað um samstarf Kortaþjónustunnar hf. og dansks samstarfsaðila félagsins um færsluhirðingu greiðslukorta. Þar segir meðal annars að meðan á samstarfi félaganna stóð hafi átt að haga skiptingu þóknunar milli þeirra þannig að þóknunarhlutur Kortaþjónustunnar hf. væri 0,1% af veltu debetkorta meðan danska félagið hafi átt að fá 0,5% veltunnar í sinn hlut. Fullyrt er að dómkvaddir matsmenn hafi reiknað tjón Kortaþjónustunnar hf. eftir eigin aðferð en að hlutföllin hafi þar verið svipuð. Telur sóknaraðili að með þessu séu færð viðhlítandi rök fyrir því að kröfugerð hans sé ekki um óskipt réttindi hans og hins danska félags.

24

Á það er fallist að lýsing í stefnu á þeim málsástæðum sem sóknaraðili styður aðild sína við sé nægjanlega skýr. Ekki er því efni til að vísa málinu frá á þeim grunni að aðild sóknaraðila sé vanreifuð í stefnu þannig að fari í bága við framangreindan áskilnað 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Málsvörn varnaraðila um að framsal Kortaþjónustunnar hf. sé takmarkaðra í tíma en málsóknin miðast við lýtur að ætluðum aðildarskorti sóknaraðila vegna hluta krafna hans á hendur varnaraðilum.

Málsástæða af þeim toga leiðir eins og áður segir ekki til frávísunar máls heldur til sýknu og kemur því einungis til álita við efnisúrlausn málsins.

25

Í stefnu er ítarlega fjallað um það á hvaða grunni sóknaraðili reisir sameiginlega aðild varnaraðila. Er þar leitast við að færa rök fyrir því að samráð um greiðslu milligjalda til útgefenda greiðslukorta vegna debetkortafærslna hafi verið víðtækara en varnaraðilar telja að ráða megi af ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015 og sáttum sem liggja þeirri ákvörðun til grundvallar. Af lestri stefnunnar má ljóst vera að sóknaraðili byggir á því að ekki hafi verið um tvö aðskilin samkeppnislagabrot að ræða af þeirra hálfu eins og varnaraðilar telja að ráða megi af framangreindri ákvörðun. Telur sóknaraðili meðal annars að gögn úr rannsókn Samkeppniseftirlitsins, sem nýlega hafa verið lögð fram í málinu eftir að þau fengust afhent, styðji þá ályktun sem fram komi í stefnu að varnaraðilar hafi allir staðið saman að því að komaá kerfi miðlægt ákvarðaðra milligjalda til útgefenda greiðslukorta sem stangast hafi á við 10. og 12. gr. samkeppnislaga auk 53. gr. EES- samningsins. Óháð því byggir sóknaraðili á því í stefnu að tjón Kortaþjónustunnar hf. megi rekja til tveggja tjónsorsaka sem varnaraðilar hafi viðurkennt að hafi átt sér stað annars vegar á vettvangi varnaraðila Borgunar hf., nú Salt Pay IIB hf., og hins vegar á vettvangi varnaraðila Valitors hf. Þegar svo hátti til sé meginreglan sú að bótaábyrgð sé sameiginleg öllum varnaraðilum.

26

Þegar þetta er virt verður ekki á það fallist með varnaraðilum að röksemdum fyrir sameiginlegri aðild og óskiptri ábyrgð þeirra séu gerð ófullnægjandi skil í stefnu málsins með tilliti til áskilnaðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Hefur sóknaraðili enn fremur fært viðhlítandi rök fyrir því að kröfugerð hans eigi rætur að rekja til sömu aðstöðu þannig að heimilt sé að sækja fleiri en einn í sama máli á grundvelli 1. mgr. 19. gr. sömu laga. Sama gildir um heimild hans til að sækja fleiri en eina kröfu á hendur varnaraðilum í sama máli í samræmi við heimild 1. mgr. 27. gr. laganna. Að svo komnu máli verður við efnisúrlausn málsins leyst úr því hvort fallast megi á röksemdir sóknaraðila fyrir sameiginlegri ábyrgð varnaraðila að þessu leyti.

27

Í hinum kærða úrskurði er talið að sóknaraðili hafi ekki fært rök fyrir því að varnaraðilarnir Arion banki hf., Íslandsbanki hf. og Landsbankinn hf., eigi að bera ábyrgð á tjóni sem stofnast hafi fyrir stofnun bankanna haustið 2008. Ekki var vikið að þessu atriði í greinargerðum varnaraðila í héraði en til þessa virðist hafa verið vísað í málflutningi um frávísunarkröfur fyrir héraðsdómi. Varnir á þessum grunni lúta að ætluðum aðildarskorti þessara varnaraðila að tilgreindum hluta kröfugerðar sóknaraðila, en eins og áður segir leiða slíkar varnir til sýknu en ekki frávísunar máls.

Ekki er ætlast til þess að í stefnu sé fjallað um mögulegar efnisvarnir sem byggjast á aðildarskorti varnaraðila. Slíkum vörnum er almennt svarað efnislega af hálfu sóknaraðila við aðalmeðferð máls en í greinargerð vegna kæru sóknaraðila til Landsréttar er gerð grein fyrir efnislegum röksemdum hans er lúta að því atriði.

Skortur á umfjöllun um þetta atriði í stefnu veldur því ekki frávísun málsins.

28

Af hálfu sóknaraðila er því lýst yfir í stefnu að hin skaðabótaskylda háttsemi varnaraðila, sem hann telur að hafi valdið Kortaþjónustunni hf. tjóni, sé „algerlega afmörkuð við ólögmætt verðsamráð um ákvörðun milligjalda“ til útgefenda greiðslukorta vegna debetkortafærslna. Málsgrundvöllur sóknaraðila er þannig í öllum aðalatriðum í samræmi við fyrrgreinda ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015 að öðru leyti en því að í stefnu er miðað við lengra brotatímabil en í ákvörðuninni. Sóknaraðili kveður umrædda ákvörðun vera meginsönnunargagn sitt í málinu um hina bótaskyldu háttsemi varnaraðila en lýsir því jafnframt að með öðrum sönnunargögnum hyggist hann færa sönnur á að sú háttsemi hafi varað allan þann tíma sem kröfugerð hans tekur mið af.

29

Af þessu virðist mega draga þá ályktun að ekki sé á því byggt af hálfu sóknaraðila að önnur háttsemi varnaraðila en að framan greinir hafi valdið Kortaþjónustunni hf. því tjóni sem hann leitast við að fá bætt í þessu máli. Þó er á nokkrum stöðum í stefnu vikið að slíkri háttsemi eins og að það hafi valdið félaginu tjóni. Þar virðist því meðal annars haldið fram að hið ólögmæta kerfi miðlægt ákvarðaðra milligjalda, sem sóknaraðili telur að varnaraðilar hafi komið á fót, hafi í raun hindrað að Kortaþjónustan hf. semdi beint við útgefendur greiðslukorta um milligjöld vegna færsluhirðingar debetkorta, en málaleitan Kortaþjónustunnar hf. í þá veru hafi verið hafnað. Þá er í málsatvikalýsingu í stefnu jafnframt lýst háttsemi af hálfu varnaraðila Borgunar hf. sem hann lýsir sem misnotkun á markaðsráðandi stöðu þess varnaraðila.

Þótt þessi umfjöllun í stefnu kunni að einhverju leyti að stangast á við fyrrgreinda yfirlýsingu verður í ljósi hennar að líta svo á að dómkröfur hans séu einungis reistar á framangreindri málsástæðu um verðsamráð varnaraðila um milligjöld til útgefenda greiðslukorta, sbr. fyrrgreinda ákvörðun Samkeppniseftirlitsins.

30

Í stefnunni er leitast við að færa rök fyrir því að hið ólögmæta samráð varnaraðila um milligjöld til útgefenda greiðslukorta hafi veikt stöðu Kortaþjónustunnar hf. í samkeppni við varnaraðila Valitor hf. og Borgun hf. um færsluhirðingu vegna debetkorta. Vísar sóknaraðili til þess að milligjöldin myndi gólf undir þóknun fyrir færsluhirðingu sem söluaðilar greiði færsluhirði. Með hinu ólögmæta kerfi um ákvörðun milligjalda hafi varnaraðilunum Valitor hf. og Borgun hf. verið gefið færi á að lækka eða halda gjöldunum lægri en þeim sem keppinautar á borð við Kortaþjónustuna hf. þurftu að greiða. Þessir varnaraðilar hafi því getað stillt milligjöldin af þannig að keppinautar þeirra gætu ekki náð fótfestu á markaði fyrir færsluhirðingu. Byggir sóknaraðili á því að samráðið hafi valdið því að Kortaþjónustan hf. hafi greitt hærri þóknun til útgefenda greiðslukorta en samkeppnisaðilar þeirra á markaði fyrir færsluhirðingu. Því hafi gólfið sem milligjöldin mynduðu hjá Kortaþjónustunni hf. legið hærra gagnvart söluaðilum en hjá varnaraðilunum Borgun hf. og Valitor hf. Hafi það valdið því að félagið gat ekki boðið söluaðilum eins lága þóknun og framangreindir varnaraðilar er leiddi til skertrar markaðshlutdeildar félagsins og minni framlegðar þess. Af lestri stefnunnar er ljóst að kröfugerð sóknaraðila miðar að því að fá bætt það fjárhagstjón sem fólst í missi þess hagnaðar sem Kortaþjónustan hf. varð af sökum þessa.

31

Við þetta er það að athuga að í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015, sem sóknaraðili vísar til í stefnu til sönnunar á bótaskyldri háttsemi varnaraðila, kemur ekki fram að samvinna um milligjöld, sem kortafyrirtækin greiddu útgefendum debetkorta, hafi leitt til þess að gjöldin væru lægri en ella vegna færslna sem fóru um kerfi varnaraðila. Þvert á móti virðist ákvörðunin hafa miðað að því að lækka umrædd milligjöld frá því sem verið hafði. Af þessu álykta varnaraðilar að Samkeppniseftirlitið hafi litið svo á að hið ólögmæta samráð, sem þeir voru reiðubúnir að viðurkenna að hafi átt sér stað á árunum 2007 til 2009, hafi valdið því að milligjöldin voru ákveðin of há, með tilheyrandi kostnaðarauka fyrir söluaðila vöru og þjónustu, en ekki of lág með þeim afleiðingum sem sóknaraðili lýsi. Varnaraðilar virðast því draga í efa að ákvörðunin styðji þá meginforsendu í málatilbúnaði sóknaraðila að hin ólögmæta háttsemi, sem bótaskyld háttsemi varnaraðila er sögð einskorðast við, hafi gert Kortaþjónustunni hf. og dönskum samstarfsaðila félagsins erfitt um vik að hasla sér völl á markaði fyrir færsluhirðingu.

32

Óháð því hvort fallast megi á réttmæti framangreindrar ályktunar varnaraðila eru röksemdir sóknaraðila fyrir þeim neikvæðu áhrifum, sem hann telur að samráð varnaraðila hafi haft á möguleika Kortaþjónustunnar hf. til að semja um færsluhirðingu debetkorta við söluaðila, reifaðar með viðhlítandi hætti í stefnu. Í því efni ber jafnframt að hafa í huga að sóknaraðili styður málatilbúnað sinn að þessu leyti ekki einungis við ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015, heldur einnig við frumathugun sömu stofnunar, sem birtist í andmælaskjali 8. mars 2013, og við nýlega framlögð gögn sem sú athugun var reist á. Sama gildir um aðrar staðhæfingar sóknaraðila um atvik, svo sem um þann tíma sem hann telur að bótaskyld háttsemi varnaraðila hafi varað. Lánist sóknaraðila að færa viðhlítandi sönnur á þessi atriði með framangreindum gögnum og annarri sönnunarfærslu, sem hann hefur hug á að fram fari fyrir dómi, getur það ráðið úrslitum um hvort fallist verði á kröfugerð hans í heild eða að hluta eða hvort sýkna beri varnaraðila. Athugasemdir varnaraðila við sönnunargildi einstakra sönnunargagna sóknaraðila eða hvaða ályktun megi af þeim draga um framangreind atriði koma til álita við þá efnismeðferð en geta við svo búið ekki leitt til frávísunar málsins.

33

Aðalkrafa sóknaraðila styðst við útreikninga í matsgerð dómkvaddra matsmanna 30. júní 2016 á því hver markaðshlutdeild Kortaþjónustunnar hf. hefði orðið ef ekki hefði komið til þeirrar háttsemi sem lögð var til grundvallar í matsgerð. Í matsgerðinni er greint frá því hvað ætla megi um hagnaðarmissi Kortaþjónustunnar hf. er hlaust af minni markaðshlutdeild félagsins af þessum sökum. Komist er að þeirri niðurstöðu að samtals nemi það tap 922.921.239 krónum sem í matsgerð og í stefnu er skipt á fjögur tímabil í samræmi við matsbeiðni Kortaþjónustunnar hf. Fyrsta tímabilið nær frá 21. júní 2003 til 31. desember 2006, annað tímabilið nær frá 1. janúar 2007 til 31. desember 2009, þriðja tímabilið frá 1. janúar 2010 til 21. júní 2013 og það fjórða frá þeim degi „til framtíðar“. Í stefnu er því aftur á móti lýst að með aðalkröfu sé leitast við að bæta tjón Kortaþjónustunnar hf. frá 21. júní 2003 til og með 21. júní 2013 en síðasta tímabilið í matsgerð fellur utan þess tíma. Þetta misræmi gefur þó ekki alveg nægjanlegt tilefni til að vísa málinu frá dómi. Skiptir í því sambandi máli að auðveldlega má ráða af matsgerð hvert ætlað tjón Kortaþjónustunnar hf. á að hafa verið á því bótatímabili sem lýst er í stefnu.

34

Í stefnu málsins rökstyður sóknaraðili að með matsgerð dómkvaddra matsmanna sé einungis metið það tjón sem Kortaþjónustan hf. hafi orðið fyrir vegna minni markaðshlutdeildar í debetkortaveltu vegna ólögmætrar framkvæmdar við ákvörðun milligjalda til útgefenda greiðslukorta. Þar eru jafnframt færð rök fyrir því að dómsáttin 3. mars 2015, sem áður er getið, hafi einskorðast við tjón vegna missis hagnaðar Kortaþjónustunnar hf. sem hlaust af því að félagið náði ekki eðlilegri markaðshlutdeild í kreditkortaveltu á tilgreindu tímabili. Dómsáttin skarist því ekki við kröfugerð í máli þessu. Í stefnu er um þá afmörkun vísað til mats dómkvaddra matsmanna 29. október 2013 en kröfugerð í dómsmáli, sem Kortaþjónustan hf. höfðaði með stefnu 16. desember 2014 og lauk með umræddri dómsátt, studdist við það mat. Telur sóknaraðili að umrædd matsgerð beri það með sér að þar sé einungis litið til markaðshlutdeildar í veltu kreditkorta en ekki debetkorta. Þar er einnig vísað til þess hvernig háttsemi þeirra félaga, sem ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 4/2008 laut að, var lýst í þeirri ákvörðun, en fyrrgreint dómsmál var eins og áður segir einkum reist á þeirri ákvörðun.

35

Ekki verður betur séð en að gerð sé viðhlítandi grein fyrir því í stefnu hvers vegna sóknaraðili telur að það tap sem bætt var með dómsáttinni 3. mars 2015 sé annað en það sem leitast er við að fá bætt með kröfugerð í þessu máli. Þá er til þess að líta að með matsbeiðni sem liggur fyrir í málinu er meðal annars óskað svara við því hvort tjón Kortaþjónustunnar hf. samkvæmt matsgerðinni frá 30. júní 2016 kunni að skarast við tjón sem metið var með matsgerð 29. október 2013. Fyrirmæli laga nr. 91/1991 standa því ekki í vegi að sóknaraðili leitist á þennan hátt við að bæta úr annmörkum við sönnun á tjóni sem varnaraðilar skírskota til í greinargerðum sínum, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 26. september 2013 í máli nr. 491/2013. Ekki er því efni til að vísa málinu frá sökum vanreifunar á þessu atriði.

36

Varnaraðilar hafa gagnrýnt matsgerð dómkvaddra matsmanna 30. júní 2016 meðal annars með þeim rökum að hún samræmist ekki þeirri forsendu sem fram komi af hálfu sóknaraðila að þóknunarhlutfall Kortaþjónustunnar hf. hafi að átt að vera 0,1% af kortaveltu debetkorta. Telja þeir að matsgerðin miði við mun hærra þóknunarhlutfall eins og nánar er rökstutt í greinargerðum þeirra. Er þá miðað við forsendur um heildarveltu í debetkortaviðskiptum og þá auknu markaðshlutdeild sem matsmenn telja að félagið hefði notið ef ekki hefði komið til ólögmæts samráðs varnaraðila. Telja varnaraðilar að í matsgerðinni og dómkröfum sóknaraðila sé það þóknunarhlutfall af veltunni, sem Kortaþjónustan hf. og danski samstarfsaðili félagsins hafi samanlagt áskilið sér, lagt til grundvallar þó að stærsti hluti þeirrar þóknunar hafi átt að koma í hlut danska fyrirtækisins.

37

Sóknaraðili mótmælir þessum röksemdum bæði í stefnu málsins og í greinargerð til Landsréttar. Hann vísar til þess að í matsgerðinni hafi ekki verið stuðst við tiltekið þóknunarhlutfall heldur hafi matsmenn byggt mat sitt á tekjum og gjöldum Kortaþjónustunnar hf. og öðrum rauntölum úr rekstri félagsins. Ekki þurfi því að taka afstöðu til þóknunarhlutfalls hins danska samstarfsaðila félagsins. Þá sé með nýrri matsbeiðni meðal annars leitað svara við því hvort eitthvað af því tjóni sem lýst sé í matsgerðinni 30. júní 2016 sé tjón sem danski samstarfsaðili Kortaþjónustunnar hf. hafi orðið fyrir.

38

Þær athugasemdir varnaraðila sem hér er vísað til lúta að sönnunargildi framlagðrar matsgerðar að teknu tilliti til forsendu sem sóknaraðili leggi til grundvallar í málatilbúnaði sínum. Sóknaraðili telur þá forsendu ekki skipta máli við mat á tjóni sínu í ljósi þeirra aðferða sem matsmenn noti. Almennt er leyst úr ágreiningi af þessum toga við efnismeðferð á máli, sbr. 2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991. Sóknaraðili hyggst meðal annars leita frekari sönnunar um þetta atriði með dómkvaðningu matsmanna samkvæmt nýrri matsbeiðni sem lögð hefur verið fram í málinu. Eins og málið liggur nú fyrir gefur framangreint álitaefni ekki tilefni til þess að vísa því frá dómi. Sama á við um aðrar athugasemdir sem varnaraðilar hafa gert við efnistök í matsgerðinni.

39

Í stefnu sóknaraðila eru rakin ýmis atriði úr gögnum og fyrri úrlausnum dómstóla sem ekki verður séð að þörf hafi verið á að tilgreina jafn ítarlega og þar er gert. Að þessu leyti virðist sóknaraðili ekki hafa gætt þess að greina í stefnu á gagnorðan hátt frá málsástæðum sínum svo sem áskilið er í e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Eins og hér stendur á verður aftur á móti ekki talið að þessi annmarki á framsetningu málatilbúnaðar sóknaraðila geti einn og sér leitt til frávísunar málsins.

40

Sóknaraðili hefur nú höfðað í sjötta sinn mál vegna ætlaðs tjóns Kortaþjónustunnar hf. vegna háttsemi varnaraðila sem lýst er í ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015. Endurtekin málshöfðun vegna sama sakarefnis byggir á heimild 1. mgr. 22. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Ekki er unnt að fallast á með varnaraðilum að með því neyta þeirrar heimildar til að bæta í hvert sinn úr fyrri málatilbúnaði sé brotið á réttindum varnaraðila samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu þannig að frávísun málsins varði.

41

Aðalkrafa sóknaraðila fullnægir áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem málatilbúnaður sóknaraðila gegn varnaraðilum er nú í því horfi að ekki þykir ástæða til að vísa málinu frá dómi er á það fallist að aðalkrafan eigi að koma til efnismeðferðar.

42

Með fyrstu og annarri varakröfu sóknaraðila er krafist greiðslu skaðabóta úr hendi varnaraðila annars vegar „insolidum“ og hins vegar „pro rata“, í báðum tilvikum að álitum dómsins, án þess að lýst sé því tiltekna skaðaverki sem bæturnar eigi að koma fyrir. Þessar kröfur fullnægja ekki áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og því ber að vísa þeim kröfum frá dómi.

43

Þriðja, fjórða og fimmta varakrafa sóknaraðila eru allar um viðurkenningu skaðabótaábyrgðar varnaraðila vegna tilgreindrar háttsemi þeirra sem þar er lýst, ýmist óskipt eða „pro rata“ ellegar að viðurkennd verði „sólidarísk“ skaðabótaábyrgð annars vegar varnaraðilanna Borgunar hf., nú Salt Pay IIB hf., og Arion banka hf., Íslandsbanka hf. og Landsbankans hf., og hins vegar varnaraðilanna Valitors hf. og fyrrgreindra banka. Kröfur þessar fullnægja áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og samrýmast 2. mgr. 25. gr. sömu laga. Ekki er því efni til að vísa þeim frá dómi.

44

Samkvæmt framansögðu ber að vísa fyrstu og annarri varakröfu sóknaraðila frá dómi.

Að öðru leyti verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og málinu vísað til efnismeðferðar í héraðsdómi.

45

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir en ákvörðun málskostnaðar í héraði bíður efnislegrar úrlausnar í málinu.

Úrskurðarorð :

Fyrstu og annarri varakröfu sóknaraðila, EC- Clear ehf., er vísað frá héraðsdómi.

Að öðru leyti er hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, Arion banki hf., Íslandsbanki hf., Landsbankinn hf., Salt Pay IIB hf. og Valitor hf., greiði sóknaraðila óskipt 1.000.000 króna í kærumálskostnað.