338/2022

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur S hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hárgreiðslu stóll, sem hún hafði sest í, gaf sig með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið. Deildu aðilar um hvort líkamstjón A yrði rakið til saknæmrar háttsemi þannig að hún ætti rétt á bótum úr frjálsri ábyrgðar- tryggingu hárgreiðslustofunnar B sf. hjá S hf. eða hvort um óhappatilvik hefði verið að ræða. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að málmfesting á armi undir stólnum hefði brotnað. Ekki lægi fyrir hvers vegna festingin hefði brotnað og byggði A á því að S hf. yrði að bera hallann af því að rannsókn í því tilliti hefði ekki farið fram. Landsréttur tók fram að á B sf. hefði hvílt skylda til að hafa eftirlit með hár- greiðslustólum og gæta að viðhaldi eftir þörfum, sbr. til hliðsjónar 10. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Ekki var fallist á að B sf. hefði vanrækt eftirlit eða viðhald hárgreiðslustóla með saknæmum hætti. Miða yrði við að S hf. hefði ekki kynnt B sf. kröfu A án ástæðulauss dráttar en þegar það var gert hafði viðgerð þegar farið fram. Hvað sem því liði væri ekki ágreiningur um aðdraganda slyssins og væru atvik nægilega upplýst til að unnt væri að slá því föstu að slysið yrði ekki rakið til saknæmrar háttsemi B sf. Það hefði því ekki þýðingu þótt ekki hefði verið leitast við að rannsaka sérstaklega ástæðu þess að málmfestingin brotnaði. Taldi Landsréttur að líkamstjón A yrði rakið til óhappatilviks og var S hf. því sýknað af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kvk-nf R-kvk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 25. maí 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 28. apríl 2022 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af dómkröfum stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4

Málsatvikum og málsástæðum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram höfðaði stefnda mál þetta á hendur áfrýjanda til viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir 14. nóvember 2017 þegar hárgreiðslu stóll, sem stefnda hafði sest í, gaf sig með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið. Við fallið fékk stefnda áverka á baki og hefur varanleg örorka hennar verið metin 8% samkvæmt matsgerð 11. júlí 2019.

5

Ágreiningur málsaðila lýtur að því hvort líkamstjón stefndu verði rakið til saknæmrar háttsemi þannig að hún eigi rétt á bótum úr frjálsri ábyrgðartryggingu B sf. hjá áfrýjanda eða hvort um óhappatilvik hafi verið að ræða.

6

Stefnda beindi tjónstilkynningu til áfrýjanda 30. nóvember 2017 og kom þar fram að tjón hefði borið að með þeim hætti að „[s]tóll brotnar og [stefnda] fellur í gólfið“. Í aðilaskýrslu stefndu fyrir héraðsdómi kom fram að hún hefði verið að hagræða sér í stólnum, sem hefði brotnað, og næst vitað af sér þar sem hún lá á gólfinu. Í greinargerð áfrýjanda í héraði var vísað til þess að slysið hefði orðið þar sem annar armur stálfestingar undir stólnum hefði brotnað, en það er í samræmi við lýsingu í athugasemdum áfrýjanda til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum 14. nóvember 2018. Að sama skapi kom fram í greinargerð stefndu til Landsréttar að það liggi fyrir að málmfestingar undir stólnum hafi brotnað.

7

Samkvæmt framangreindu verður lagt til grundvallar að slysið verði rakið til þess að málmfesting á armi undir stólnum hafi brotnað. Ekki liggur fyrir hvers vegna festingin brotnaði og hefur stefnda lagt áherslu á að áfrýjandi verði að bera hallann af því að rannsókn í því tilliti fór ekki fram. Svo sem rakið er í héraðsdómi hafði áfrýjandi fyrst samband við vátryggingartaka rúmum fjórum mánuðum eftir að tjónstilkynning stefndu barst og hafði þá verið gert við stólinn. Annar eigenda vátryggingartaka lýsti því í skýrslu fyrir héraðsdómi að viðskiptavinur hefði boðist til að „sjóða [stólinn] fyrir [s]ig“ og hefði viðgerðin líklega farið fram eftir jólin 2017. Frekari upplýsingar um viðgerðina liggja ekki fyrir.

8

Stefnda byggir á því að rekja megi slysið til saknæmrar vanrækslu vátryggingartaka sem hafi ekki sinnt fullnægjandi eftirliti og viðhaldi með hárgreiðslustólum á stofunni.

Á vátryggingartaka, sem rekur hárgreiðslustofu, hvíldi skylda til að grípa til sanngjarnra ráðstafana til að tryggja öryggi viðskiptavina sem þangað sækja þjónustu.

Vátryggingartaka bar þannig að hafa eftirlit með hárgreiðslustólunum og gæta að viðhaldi eftir þörfum, sbr. til hliðsjónar 10. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja sem sett var með stoð í lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Ekki verður séð að í gildi séu reglur um hvernig haga skuli eftirliti og viðhaldi hárgreiðslustóla umfram þau almennu viðmið sem greinir í reglugerðarákvæðinu.

9

Fyrir héraðsdómi bar annar eigenda vátryggingartaka að hárgreiðslustólar stofunnar væru að jafnaði skoðaðir tvisvar á ári. Hún lýsti því nánar að starfsmenn stofunnar skoðuðu stólana ásamt eiginmanni eigandans sem væri iðnaðarmaður. Loftpumpur og setur stólanna væru skoðaðar, auk þess sem skrúfur væru hertar ef talin væri þörf á.

Ekki væri haldin skrá um eftirlitið, en það færi yfirleitt fram í janúar og september þar sem þá væri „rólegri tími“.

10

Við mat á þeim kröfum sem gera má til eftirlits af hálfu vátryggingartaka verður að líta til hættueiginleika hárgreiðslustólanna. Þá skiptir máli hvort athugasemdir við ástand þeirra hafi komið fram eða ábendingar. Að virtu því sem rakið hefur verið verður lagt til grundvallar að forsvarsmenn hárgreiðslustofunnar hafi séð til þess að hárgreiðslustólar væru skoðaðir með reglulegu millibili og að viðhald færi fram eftir þörfum. Ekki verður annað séð en að fyrirkomulag við skoðun hafi verið í samræmi við 10. gr. reglugerðar nr. 367/2006, en þar er meðal annars gert ráð fyrir því að starfsmenn geti annast skoðunina. Þá liggur fyrir að Vinnueftirlitið kannaði aðstæður á hárgreiðslustofunni árlega og að ekki komu fram athugasemdir vegna stólanna. Að sama skapi hefur því ekki verið haldið fram að starfsfólk, viðskiptavinir eða aðrir hafi gert athugasemdir við ástand stólanna þannig að forsvarsmenn hárgreiðslustofunnar hafi haft ástæðu til að ætla að þeir væru vanbúnir eða að viðhalds væri þörf.

Samkvæmt framangreindu og að virtri þeirri takmörkuðu hættu sem stafar af notkun hárgreiðslustóla verður ekki fallist á að vátryggingartaki hafi vanrækt eftirlit eða viðhald stólanna með saknæmum hætti.

11

Svo sem áður greinir ber að leggja til grundvallar að stefnda hafi slasast vegna þess að málmfesting á armi undir stólnum brotnaði. Miða verður við að áfrýjandi hafi ekki kynnt vátryggingartaka kröfuna án ástæðulauss dráttar, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, en þegar það var gert hafði viðgerð farið fram.

Hvað sem þessu líður er ekki ágreiningur um aðdraganda slyssins og verður að telja atvik nægilega upplýst til þess að unnt sé að slá því föstu að slysið verði ekki rakið til saknæmrar háttsemi vátryggingartaka. Það hefur því ekki þýðingu fyrir sönnunarfærsluna þótt ekki hafi verið leitast viðað rannsaka sérstaklega ástæðu þess að umrædd málmfesting brotnaði.

12

Samkvæmt framangreindu verður ekki fallist á að líkamstjón stefndu verði rakið til atvika sem vátryggingartaki ber sakarábyrgð á, heldur er um að ræða óhappatilvik.

Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfum stefndu.

13

Rétt þykir að málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti falli niður. Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað stefndu verður látið standa óraskað en um gjafsóknarkostnað hennar fyrir Landsrétti fer samkvæmt því sem í dómsorði segir.

Dómsorð :

Áfrýjandi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., er sýkn af kröfum stefndu, A.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um gjafsóknarkostnað skal vera óraskað. Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef, 900.000 krónur.