611/2021

Útdráttur

S höfðaði mál á hendur A og krafðist skaðabóta vegna virðisrýrnunar á fasteign hennar vegna deiliskipulags fyrir svokallaðan Drottningarbrautarreit á Akureyri.

Byggði S á því að með byggingu húsa á reitnum á grundvelli deiliskipulagsins á árinu 2016 hefði hún orðið fyrir tjóni vegna sjónmengunar og útsýnisskerðingar, auk þess sem breyting hefði orðið á nýtingarmöguleikum baklóðar fasteignar hennar. Í héraði var sakarefni málsins skipt þannig að fyrst var leyst úr þeirri málsástæðu A að krafa S væri fyrnd. Ídómi Landsréttar kom fram að S hefði þegar mátt vera ljóst við birtingu auglýsingar um deiliskipulagið að það kynni að leiða til verðrýrnunar á fasteign hennar. Hefði fyrningarfrestur kröfu S því byrjað að líða við birtingu auglýsingarinnar 29. maí 2012. Fyrningarfrestur ætlaðrar skaðabótakröfu S hefði því verið liðinn þegar málið var höfðað 4. júní 2020. Af þeim sökum var A sýknaður af skaðabótakröfu S.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 15. október 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 17. september 2021 í málinu nr. E- 262/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að viðurkennt verði að dómkrafa hennar hafi ekki verið fallin niður vegna fyrningar þegar málið var höfðað 4. júní 2020. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Atvik málsins eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir krefst áfrýjandi skaðabóta úr hendi stefnda vegna virðisrýrnunar á fasteign hennar að [...]á Akureyri vegna deiliskipulags fyrir svokallaðan Drottningarbrautarreit. Áfrýjandi byggir kröfuna á því að þegar hús hafi verið byggð á reitnum á grundvelli deiliskipulagsins á árinu 2016 hafi hún orðið fyrir tjóni vegna sjónmengunar og útsýnisskerðingar auk þess sem breyting hafi orðið á nýtingarmöguleikum baklóðar fasteignarinnar. Í héraði var sakarefni málsins skipt þannig að til úrlausnar nú er eingöngu málsástæða stefnda um að krafa áfrýjanda sé fyrnd. Byggir stefndi á því að miða beri upphaf fyrningarfrestsins við birtingu auglýsingar um deiliskipulagið og því hafi fjögurra ára fyrningarfrestur samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda verið liðinn þegar málið var höfðað. Áfrýjandi telur á hinn bóginn að fyrningarfresturinn hafi ekki byrjað að líða fyrr en tjónið hafi komið fram þegar hús voru byggð á reitnum árið 2016 í samræmi við deiliskipulagið.

5

Skaðabótakrafa áfrýjanda byggist á 51. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Á þeim tíma sem deiliskipulagið var samþykkt og birt í B- deild Stjórnartíðinda sagði meðal annars í 1. mgr. ákvæðisins að ylli gildistaka skipulagsáætlunar því að verðmæti fasteignar lækkaði ætti sá sem sýnt gæti fram á að hann yrði fyrir tjóni af þessum sökum rétt á bótum úr sveitarsjóði. Fram kom í 1. málslið 2. mgr. ákvæðisins að við ákvörðun bóta vegna skipulagsaðgerða skyldi taka tillit til þeirrar verðbreytingar sem aðgerðirnar kynnu að hafa í för með sér á viðkomandi eign. Af orðalagi reglunnar, eins og það var á þessum tíma, verður ráðið að bótaréttur hafi stofnast á hlutlægum grunni samkvæmt ákvæðinu við gildistöku skipulagsáætlunar en ekki síðar þegar framkvæmdir hefjast á grundvelli hennar.

6

Deiliskipulagið sem samþykkt var 14. mars 2012 gerði ráð fyrir að byggð yrðu ný hús austan og suðaustan við hús áfrýjanda. Deili skipulagið var birt með auglýsingu 29. maí 2012 í B- deild Stjórnartíðinda. Í greinargerð með deiliskipulaginu er tekið fram að nýbyggingarnar hafi talsverð áhrif á „stöðu“ gömlu húsanna austan Hafnarstrætis og að útsýni frá þeim til austurs skerðist verulega. Í henni er gerð grein fyrir heildar byggingarmagni nýbygginga og að miðað sé við að þær verði tvær hæðir og portbyggt ris auk kjallara.

7

Eins og atvikum er hér háttað mátti áfrýjanda þegar vera ljóst við birtingu auglýsingar um deiliskipulagið að það kynni að leiða til verðrýrnunar á fasteign hennar. Á þeim tíma má ætla að hún hafi haft nægar upplýsingar um tjón sitt og þann sem bar ábyrgð á því, en að öðrum kosti hafi henni borið að afla sér slíkra upplýsinga, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Verður því að líta svo á að fyrningarfrestur kröfunnar hafi byrjað að líða við birtingu auglýsingarinnar 29. maí 2012, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 14. apríl 2016 í máli nr. 549/2015 og 1. mars 2018 í málum nr. 200/2017 og nr. 201/2017.

8

Samkvæmt framansögðu er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að fyrningarfrestur ætlaðrar skaðabótakröfu áfrýjanda hafi verið liðinn er málið var höfðað 4. júní 2020.

Verður því tekin til greina krafa stefnda um sýknu af skaðabótakröfu áfrýjanda. Hinn áfrýjaði dómur verður því staðfestur þar á meðal um málskostnað.

9

Rétt þykir að aðilar beri hvor sinn málskostnað fyrir Landsrétti.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.