437/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni A ehf. um útgáfu stefnu til flýtimeðferðar í máli sem A ehf. hugðist höfða á hendur R ohf. og íslenska ríkinu til ógildingar á ákvörðun um heimild R ohf. til að framkvæma eignarnám á landspildu í eigu A ehf. Upplýst var við meðferð málsins í héraði að R ohf. hefði, að ákvörðun um heimild til eignarnáms genginni, sent öðrum héraðsdómi aðfararbeiðni með kröfu um að landspildan yrði tekin úr vörslum A ehf. og fengin R ohf. með beinni aðfarargerð. Landsréttur féllst ekki á með héraðsdómi að A ehf. hefði dregið svo að hlutast til um höfðun málsins að hann yrði af þeim sökum ekki talinn hafa uppfyllt það skilyrði 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að brýn þörf væri á skjótri úrlausn. Á hinn bóginn ætti A ehf. þess kost að koma að þeim vörnum vegna hinnar framkomnu aðfararbeiðni að eignarnámsheimild R ohf. fengi ekki staðist að lögum og þá væri og að líta til þess að A ehf. kynni að eignast bótarétt á grundvelli 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 um aðför ef síðar yrði leitt í ljós að skilyrði hefði skort fyrir aðfarargerð. Eins og málið lægi fyrir hefði A ehf. því ekki nægilega sýnt fram á brýna þörf á að mál það sem hann hygðist höfða sætti flýtimeðferð og var niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna beiðni A ehf. þar um því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 14. júlí 2020 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 13. júlí 2020 í málinu nr. F4426/2020 þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um flýtimeðferð máls sem hann hyggst höfða gegn varnaraðilum. Kæruheimild er í nlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að gefa út stefnu til flýtimeðferðar í því máli sem sóknaraðili hyggst höfða á hendur varnaraðilum.

3 Varnaraðilar hafa ekki átt þess kost að láta málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Í máli því sem sóknaraðili hyggst höfða á hendur varnaraðilum hyggst sóknaraðili gera þá kröfu að „ógilt verði með dómi ákvörðun atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins frá 27. maí 2020 um heimild Rarik ohf. til að framkvæma eignarnám til ótímabundinna afnota vegna lagningar stofnpípu hitaveitu, ásamt nauðsynlegum samskiptalögnum milli dælustöðva og rafmagns jarðstreng, sem liggur frá Hoffelli að Höfn“.

5 Sóknaraðili byggir beiðni sína um flýtimeðferð málsins á því að þörf sé á skjótri úrlausn þar sem matsnefnd eignarnámsbóta hafi nú þegar, með vísan til 14. gr. laga nr. 11/1973 um framkvæmd eignarnáms, heimilað varnaraðilanum Rarik ohf. umráðatöku á landspildu í eigu sóknaraðila. Sé því hætta á að stjórnarskrárvarin eignarréttindi sóknaraðila fari forgörðum án þess að leyst hafi verið úr lögmæti framangreindrar ákvörðunar ráðuneytisins um eignarnám. Þá byggir sóknaraðili á því að málið varði stórfellda hagsmuni hans og hafi almenna þýðingu. Eins og greinir í hinum kærða úrskurði upplýsti sóknaraðili jafnframt við meðferð málsins í héraði að varnaraðilinn Rarik ohf. hefði 8. júlí síðastliðinn sent aðfararbeiðni til Héraðsdóms Austurlands með kröfu um að landspilda í eigu sóknaraðila yrði tekin úr vörslum hans og fengin varnaraðilanum með beinni aðfarargerð.

6 Í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 koma fram þau skilyrði sem fullnægja þarf svo mál geti sætt flýtimeðferð. Málið þarf í fyrsta lagi að varða ákvörðun eða athöfn stjórnvalds eða verkfall, verkbann eða aðrar aðgerðir, sem tengjast vinnudeilu og málið færi ella eftir almennum reglum laga nr. 91/1991. Þá þarf í öðru lagi að vera brýn þörf á skjótri úrlausn málsins, enda hafi hún í þriðja lagi almenna þýðingu eða varði stórfellda hagsmuni þess sem hyggst höfða málið.

7 Stefna ásamt beiðni sóknaraðila um flýtimeðferð máls vegna framangreindrar ákvörðunar atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins barst héraðsdómi 7. júlí síðastliðinn. Ákvörðun ráðuneytisins var sem fyrr greinir tekin 27. maí 2020 og verður því ekki fallist á það með héraðsdómi að sóknaraðili hafi dregið svo að hlutast til um höfðun málsins að hann verði af þeim sökum ekki talinn hafa uppfyllt það skilyrði 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 að brýn þörf sé á skjótri úrlausn þess.

8 Í 1. mgr. 78. laga nr. 90/1989 um aðför er kveðið á um að réttindi sem gerðarbeiðandi tjáir sig eiga skuli vera svo ljós að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum sem aflað verði eftir 1. mgr. 83. gr. þeirra laga. Samkvæmt 3. mgr. 83. gr. laganna skal aðfararbeiðni hafnað ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem þannig er heimilt að afla. Af framangreindu og ákvæði 60. gr. stjórnarskrárinnar leiðir að sóknaraðili þessa máls mun í máli vegna aðfararbeiðni varnaraðilans Rarik ohf. eiga kost á að koma þeim vörnum að fyrir héraðsdómi að eignarnámsheimild varnaraðilans fái ekki staðist að lögum, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 16. september 2015 í máli nr. 576/2015. Þá er og til þess að líta að í 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 er kveðið á um að hafi gerðarbeiðandi krafist fullnustu kröfu eða réttinda með aðfarargerð, sem síðar er leitt í ljós að skilyrði skorti til, beri honum að bæta allt tjón sem aðrir hafi orðið fyrir af þeim sökum. Eins og mál þetta liggur fyrir verður sóknaraðili því ekki talinn hafa nægilega sýnt fram á að brýn þörf sé á því að mál það sem hann hyggst höfða um lögmæti framangreindrar ákvörðunar atvinnuvega og nýsköpunarráðuneytisins sæti flýtimeðferð samkvæmt ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91/1991. Verður því staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að hafna beiðni sóknaraðila um flýtimeðferð.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.