139/2023

Útdráttur

O var sakfelldur með dómi héraðsdóms 19. maí 2017 fyrir tilraun til stórfellds fíkniefnalagabrots með því að hafa, í félagi við aðra, fjármagnað, skipulagt og staðið að tilraun til innflutnings á samtals 3735 gaf amfetamíni til landsins. Þá var hann sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa í eitt skipti haft í vörslum sínum 130,04 gaf maríhúana og 14 kannabisplöntur og hafa um skeið ræktað greindar plöntur og með því að hafa í annað skipti haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni 18,74 gaf amfetamíni, 59,60 gaf ecstasy, 86,94 gaf kókaíni, 871, 99 gaf maríhúana, 388,64 gaf kannabislaufum, 181,57 gaf kannabisstönglum og 3 kannabisplöntur auk þess að hafa um skeið ræktað greindar plöntur. Með dómi Landsréttar 16. nóvember 2018 var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu O og hann dæmdur til að sæta fangelsi í tvö og hálft ár. Með úrskurði endurupptökudóms 23. janúar 2023 var fallist á beiðni O um endurupptöku fyrrgreinds landsréttarmáls. Í dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu O. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. og 2. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt því og kröfugerð ákæruvalds og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga var refsing O ákveðin fangelsi í tvö ár en vegna mikils dráttar á meðferð málsins og breyttum högum ákærða var fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf K-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Með beiðni sem barst 14. október 2022 fór ákærði fram á að landsréttarmálið nr. varð við þeirri beiðni með úrskurði 23. janúar 2023 í máli nr. 20/2022 og gaf ríkissaksóknari út fyrirkall til birtingar fyrir ákærða 25. sama mánaðar vegna endurupptöku málsins. Málsgögn bárust réttinum 2. ágúst 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. maí 2017 í málinu nr. S- 467/2016.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3

Ákærði krefst sýknu af sakargiftum samkvæmt ákærukafla I. Að öðru leyti krefst hann vægustu refsingar er lög leyfa sem að öllu leyti verði bundin skilorði.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þá er þar reifaður framburður ákærða, meðákærðu í héraði og vitna fyrir héraðsdómi.

5

Ákærði kom fyrir Landsrétt við aðalmeðferð málsins. Eftir að hafa hlýtt á hljóðupptöku af skýrslu sinni fyrir héraðsdómi staðfesti hann þann framburð sinn.

6

Ákærði bar um stöðu sína í dag að hún væri gjörbreytt frá því sem hún var fyrir rúmum níu árum síðan þegar atvik máls gerðust. Hann væri orðinn faðir og þyrfti að uppfylla framfærsluskyldur sínar og veita barnsmóður sinni stuðning. Þá hefði ákærði aflað sér menntunar á sviði ferðaþjónustu og væri hann starfandi á þeim vettvangi í dag. Í fyrstu hefði hann eingöngu unnið hjá öðrum en síðan sett á stofn eigin rekstur sem hann sinnti samhliða öðrum verkefnum. Ákærði kvaðst vera óvirkur alkóhólisti og sækja [...]í hverri viku. Jafnframt væri hann virkur í starfsemi félagasamtaka sem aðstoðuðu fyrrum fanga við að fóta sig í samfélaginu á nýjan leik. Sagði ákærði menntun sína og starfsreynslu nýtast vel í þeirri vinnu.

Niðurstaða

7

Samkvæmt ákæru er ákærða gefin að sök tilraun til stórfellds fíkniefnabrots haustið 2014 með því að hafa í félagi við sex aðra nafngreinda einstaklinga fjármagnað, skipulagt og staðið að tilraun til innflutnings á 3.735 grömmum af amfetamíni til söludreifingar í ágóðaskyni hér á landi. Þætti ákærða er svo lýst að hann hafi skipulagt innflutninginn ásamt þremur meðákærðu í héraði, Z, Y og X. Þá hafi ákærði veitt A leiðbeiningar um ferðatilhögun og móttöku fíkniefnanna í Amsterdam í Hollandi og fyrirhugaða afhendingu þeirra í Stokkhólmi í Svíþjóð og greitt að hluta uppihald A á meðan hann dvaldi erlendis, auk þess sem hann hafi fengið þriðja aðila til að millifæra fjármuni á reikning A. Þá hafi ákærði afhent X símakort fyrir meðákærðu í héraði, Þ, til ferðarinnar og fé fyrir ferðakostnaði og uppihaldi hennar og meðákærða í héraði, Æ, vegna ferðar þeirra til Stokkhólms, þar sem Þ hafi átt að taka á móti fíkniefnunum og flytja þau til Íslands. Ákærði hafi jafnframt verið í samskiptum við A eftir að hann kom til Amsterdam til að koma því til leiðar að hann veitti fíkniefnunum móttöku, auk þess að vera í samskiptum við X, allt í þeim tilgangi að koma því til leiðar að A hitti Þ í Stokkhólmi til að afhenda henni fíkniefnin, en ákærði hafi átt að fá efnin afhent eftir að þau bærust til Íslands.

8

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að því undanskildu að talið var ósannað að hann hefði veitt A leiðbeiningar um ferðatilhögun hans. Var ákærði því sýknaður af þeim sakargiftum og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu héraðsdóms.

9

A var upphaflega meðal ákærðu í málinu en ákæra á hendur honum var afturkölluð sama dag og málið var þingfest í héraði þar sem hann hafði þá þegar hlotið dóm í Svíþjóð vegna síns þáttar í því. Þá var Æ sýknaður með hinum áfrýjaða dómi af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Önnur meðákærðu í héraði voru aftur á móti sakfelld samkvæmt ákæru að því undanskildu að héraðsdómur taldi ósannað að Y hefði útvegað A símakort til ferðarinnar til Svíþjóðar og að Z hefði fengið A til að fara í þá ferð. Tengjast nefnd atriði ekki sakargiftum á hendur ákærða með beinum hætti.

10

Í framburði lögreglumanns númer [...] í héraði kom fram að lögregla hefði komist á snoðir um málið við hlustun á herbergi Z á [...]. Z hefði þá átt samtal við óþekktan aðila þar sem fram hefði komið að hann væri með tvo aðila sem hvor um sig gæti tekið fimm kíló af amfetamíni frá Svíþjóð. Í framhaldinu hefðu átt sér stað fleiri samtöl sem lögregla hefði skilið svo að vörðuðu skipulagningu á innflutningi fíkniefna hingað til lands. Z hefði í kjölfarið fundað með Y og ákærða í húsasundi við Grensásveg í Reykjavík. Í málinu liggur frammi upplýsingaskýrsla sem lögregla vann í tilefni af þeim fundi og er sérstaklega í henni bókað að lögreglumenn hafi borið kennsl á ákærða og Y. Lögreglumaður númer [...] bar enn fremur fyrir dómi að í kjölfar fundarins við Grensásveg hefði Y farið ásamt A í [...]þar sem þeir hefðu keypt tvö símanúmer en um það atriði vísaði vitnið til upptöku úr eftirlitsmyndavél í [...] og upplýsinga sem lögregla hefði aflað frá viðkomandi símafyrirtæki. Y og A hefðu síðan mælt sér mót við ákærða og X í Skeifunni. A hefði í framhaldinu nýtt annað nefndra tveggja símanúmera í samskiptum við X, Y og ákærða og hefðu samskiptin við hina tvo síðastnefndu meðal annars gengið út á að útvega A peninga. Hitt símanúmerið hefði Þ fengið til afnota.

11

Þá kom einnig fram í skýrslu lögreglumanns númer [...] fyrir héraðsdómi að tölva A hefði verið haldlögð í þágu rannsóknar málsins og í tölvunni hefðu fundist Skype- og Facebook- samskipti hans við ákærða og Y sem vitnið bar að virst hefðu snúast um hinn fyrirhugaða fíkniefnainnflutning. Útprentun af þessum samskiptum liggur frammi í málinu og ræða A og ákærði þar meðal annars um ferðalag þess fyrrnefnda og fjárþörf hans því tengda. Þá kemur þar fram að ákærði hafi lagt fjármuni inn á A.

12

Við skýrslugjöf hjá lögreglu bar A um aðkomu ákærða að málinu að hann hefði verið tengiliður hansvið Y. Hefði A átt að setja sig í samband við ákærða ef hann vanhagaði um eitthvað, svo sem fjármuni, og þannig hefði ákærði í tvígang lagt inn á hann peninga fyrir gistingu meðan á ferð hans stóð. Þá kom fram hjá A að hann hefði hitt Y og ákærða í nokkur skipti þar sem skipulag fíkniefnainnflutningsins hefði verið rætt, í eitt skipti framan við [...] í Skeifunni. Þá bar A að annað tveggja símanúmera sem hann og Y keyptu í [...] hefði hann fengið til afnota. Hitt númerið hefðu Y og ákærði afhent manni sem A hefði skilist að átt hefði að koma því áfram til þeirrar stúlku sem A hefði síðar átt að hitta í Stokkhólmi.

13

Fyrir héraðsdómi bar A fyrir sig skert minni vegna andlegra veikinda. Þá dró hann úr framburði sínum varðandi þátt ákærða í málinu og sagðist ekkert hafa rætt ferðina eða fíkniefnainnflutning við hann. Kvaðst A „ekki beint“ hafa vitað um tengsl ákærða við málið og sagði ákærða hafa aðhafst það eitt að lána honum peninga. Við mat á þessum breytta framburði A verður ekki fram hjá því litið að lýsingar hans á atvikum fyrir lögreglu voru ítarlegar og fá um margt stoð í rannsóknargögnum lögreglu og framburði X á fyrri stigum málsins. Verður að því gættu ekki talið að A hafi gefið fullnægjandi skýringar á þeim breytingum sem framburður hans tók samkvæmt áðursögðu.

14

Við skýrslugjöf hjá lögreglu bar X um aðkomu ákærða að málinu. Þannig kvaðst hann hafa bent ákærða á Þ sem mögulegt burðardýr fíkniefna og hann síðar látið hana fá símakort sem hann hefði fengið frá ákærða. Þá hefði ákærði látið X fá fjármuni, meðal annars til að standa straum af kostnaði við kaup á flugfari fyrir Þ. Enn fremur bar X að ákærði hefði upplýst hann um að fíkniefnin, sem til stæði að flytja til landsins, væru amfetamín. Fyrir dómi neitaði X aftur á móti sök og kvaðst ekkert muna eftir þeim atvikum sem lýst væri í ákæru. Gaf X enga haldbæra skýringu á hinum breytta framburði sínum, sem var gjörólíkur framburði hans hjá lögreglu og í andstöðu við framburð Þ og rannsóknargögn málsins.

15

Í málinu liggja frammi frekari gögn er styðja að ákærði hafi verið í samskiptum við A, Y og X í aðdraganda ferðalags þess fyrstnefnda og meðan á því stóð. Má þar nefna að samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu var ákærði með Nokia farsíma í vörslum sínum er hann var handtekinn í þágu rannsóknar málsins en í símanum voru SMS- skilaboð sem ákærði móttók frá nefndum aðilum á tímabilinu 28. september 2014 til 3. október sama ár.

16

Frásögn ákærða af málsatvikum fær afar takmarkaða stoð í gögnum málsins. Svo sem að framan er rakið er framburður ákærða þvert á móti í andstöðu við margt annað sem fram er komið í málinu. Að því sögðu en einnig að því gættu sem um framburð hans segir í niðurstöðu héraðsdóms þykir mega slá því föstu að framburðurinn sé ótrúverðugur og að á honum verðiekki byggt við úrlausn málsins.

17

Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða.

18

Ákvarða ber refsingu ákærða eftir fyrirmælum 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá ber jafnframt að líta til 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. og 2. mgr. 70. gr. laganna. Eins og rakið er í úrskurði Endurupptökudóms í máli nr. 20/2022 var ákærði með dómi Landsréttar 16. nóvember 2018 í máli nr. 55/2018 sakfelldur og dæmdur til fangelsisvistar í tvö ár og sex mánuði. Í hinum áfrýjaða dómi var refsing ákærða aftur á móti ákveðin tveggja ára fangelsi. Fyrir Landsrétti krefst ákæruvaldið staðfestingar héraðsdóms og þegar af þeirri ástæðu verður ákærði ekki dæmdur til þyngri refsingar en honum var þar gerð.

19

Í hinum áfrýjaða dómi er sakaferill ákærða reifaður og vísast til þeirrar umfjöllunar.

Ákærði hlaut síðast fangelsisrefsingu í september 2011 í Færeyjum en þá var honum gert að sæta fangelsi í 30 daga fyrir fíkniefnabrot. Þá gekkst ákærði undir sektargerð lögreglustjóra í október 2013 vegna umferðarlagabrota. Ákærði hefur samkvæmt þessu ekki sætt refsingum í rúman áratug.

20

Samkvæmt öllu framangreindu þykir refsing ákærða réttilega ákvörðuð fangelsi í tvö ár.

21

Í héraðsdómi, sem kveðinn var upp 19. maí 2017, var sérstaklega til þess vísað að dráttur hefði orðið á málinu sem dómurinn lét hafa áhrif við ákvörðun refsingar. Brot þau sem ákærði er sakfelldur fyrir í málinu voru framin haustið 2014 og í apríl 2016 og þá var hinn endurupptekni dómur Landsréttar kveðinn upp 16. nóvember 2018. Af þessu er ljóst að mjög mikill dráttur hefur orðið á meðferð málsins sem ákærða verður ekki um kennt. Fór málsmeðferðin gegn ákvæðum 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, og þeim réttindum sakbornings sem þeim ákvæðum er ætlað að tryggja. Af þeim sökum og í ljósi þeirra breytinga sem orðið hafa á högum ákærða frá því atvik máls gerðust verður refsing hans bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

22

Eftir úrslitum málsins skulu ákvæði hins áfrýjaða dóms, sem ákærða varða, um sakarkostnað og upptöku á fjármunum, fíkniefnum, lyfjum og öðrum munum vera óröskuð.

23

Sakarkostnaður vegna rekstrar landsréttarmáls nr. 55/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 16. nóvember 2018.

24

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 6. mgr. 232. gr., sbr. 231. gr. laga nr. 88/2008. Málsvarnarlaun verjanda ákærða eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, O-kk-nf Ö-kk-nf Þ-kk-nf, sæti fangelsi í tvö ár en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms, sem ákærða varða, um upptöku og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Sakarkostnaður vegna rekstrar landsréttarmáls nr. 55/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 16. nóvember 2018.

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, V-kk-ef H.

V-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur.