245/2020

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að C yrði svipt fjárræði til bráðabirgða á grundvelli 1. mgr. 6. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 16. apríl 2020, sem barst réttinum degi síðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. apríl 2020 í málinu nr. L[...]/2019 þar sem kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði svipt fjárræði til bráðabirgða var hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinum kærða úrskurði verði breytt þannig að fallist verði á kröfu þeirra um að varnaraðili verði svipt fjárræði til bráðabirgða. Þá krefjast sóknaraðilar þess að málskostnaður fyrir héraðsdómi bíði endanlegs úrskurðar í málinu og að kærumálskostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og „málskostnaðar úr ríkissjóði“.

Niðurstaða

4 Sóknaraðilar, sem eru dætur varnaraðila, lögðu fram kröfu fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 7. ágúst 2019 um að varnaraðili yrði með úrskurði dómsins svipt aðallega sjálfræði og fjárræði til fimm ára en til vara fjárræði jafn lengi. Málið er enn til meðferðar fyrir héraðsdómi. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði gerðu sóknaraðilar, í tölvuskeyti til dómara 1. apríl 2020, kröfu um að varnaraðili yrði með úrskurði svipt fjárræði til bráðabirgða. Kröfunni var mótmælt af hálfu varnaraðila með tölvupósti til héraðsdómara 2. apríl 2020. Skrifleg krafa sóknaraðila um sviptingu fjárræðis til bráðabirgða er dagsett 3. apríl 2020 og studd við alið 4. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. lögræðislaga. Sama dag fór fram munnlegur flutningur um kröfuna.

5 Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. lögræðislaga má svipta mann lögræði til bráðabirgða ef skilyrði 4. gr. laganna þykja vera fyrir hendi og brýn þörf er á lögræðissviptingu þegar í stað, enda hafi þá verið borin fram krafa um lögræðissviptingu fyrir sama dómstóli samkvæmt öðrum ákvæðum umrædds kafla laganna.

6 Í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar kemur fram að héraðsdómari hafi boðað til aðalmeðferðar í lögræðissviptingarmálinu 8. maí næstkomandi. Með vísan til þess og þar sem ekki er ástæða til að ætla annað en að aðalmeðferð málsins geti farið fram á fyrirhuguðum degi teljast sóknaraðilar ekki hafa sýnt fram á að þörfin fyrir að svipta varnaraðila fjárræði sé svo aðkallandi og brýn að skilyrði 1. mgr. 6. gr. lögræðislaga til að svipta hana fjárræði til bráðabirgða teljist uppfyllt. Niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna þeirri kröfu sóknaraðila verður því staðfest.

7 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga skal greiða úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda, skipaðs talsmanns sóknaraðila og annan málskostnað. Í 2. mgr. greinarinnar segir hins vegar að ef málskot til Landsréttar eða Hæstaréttar hefur verið bersýnilega tilefnislaust megi gera kæranda að endurgreiða ríkissjóði kærumálskostnaðinn. Í hinum kærða úrskurði er sóknaraðilum gert að greiða varnaraðila 200.000 krónur í málskostnað þar sem ekki hafi verið tilefni til að setja fram kröfuna á þeim tíma sem það var gert. Í úrskurðinum er hvorki skipuðum verjanda né talsmanni sóknaraðila ákveðin þóknun og ekki gerð grein fyrir því hvaða kostnaður það er sem sóknaraðilum er gert að greiða varnaraðila sem málskostnað. Ekki er heldur ljóst af forsendum úrskurðarins á hvaða lagagrunni málskostnaður er úrskurðaður í þessum þætti málsins sérstaklega. Með vísan til framangreinds er rétt að úrlausn um þóknun skipaðs verjanda og skipaðs talsmanns sóknaraðila svo og annan málskostnað í héraði bíði endanlegs úrskurðar í málinu.

8 Ekki er tilefni til annars en að þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila og skipaðs verjanda varnaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, sbr. 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga, og verður hún ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Staðfest er ákvæði hins kærða úrskurðar um að hafna kröfu sóknaraðila, B og A, um að varnaraðili, C, verði svipt fjárræði til bráðabirgða.

Fellt er úr gildi ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað. Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, S-kk-ef S-kvk-ef F-kk-ef lögmanns, og skipaðs verjanda varnaraðila, J-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti, 248.000 krónur til hvors þeirra, greiðist úr ríkissjóði.