27/2018

Útdráttur

S var sakfelldur fyrir að aka bifreið í fjórgang undir áhrifum ávana og fíkniefna og sviptur ökurétti, þar af í einu tilviki einnig undir áhrifum slævandi lyfja og í öðru tilviki einnig fyrir skjalabrot með því að aka bifreið á röngum skráningarmerkjum. Fyrstu brotin framdi hann áður en dómur 7. apríl 2016 gekk og var honum að því leyti gerður hegningarauki en önnur brot sem hann var sakfelldur fyrir framdi hann eftir þann tíma. Með vísan til sakaferils S þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í sjö mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt. S krafðist sýknu í málinu með vísan til þess að hann teldi að við skipun eins dómara málsins í Landsrétti hefði verið brotið gegn 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þar sem S hafði játað þá háttsemi, sem honum var gefin að sök í ákæru taldi Landsréttur að hann hefði ekki fært fram haldbær rök fyrir sýknukröfu sinni.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 27. júní 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. júní 2017 í málinu nr. S229/2017.

2 Í greinargerð sinni til Hæstaréttar 13. september 2017 krafðist ákærði þess að refsing hans yrði milduð, auk þess sem hann krafðist málsvarnarlauna úr ríkissjóði. Við upphaf aðalmeðferðar 23. apríl 2018 var lögð fram bókun af hálfu ákærða þar sem fram kom breytt kröfugerð hans í málinu. Krefst ákærði nú aðallega sýknu en til vara að refsing hans verði milduð. Þá krefst ákærði málsvarnarlauna fyrir Landsrétti úr ríkissjóði.

3 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, að refsing hans verði þyngd og að ökuréttarsvipting hans verði staðfest. Einnig að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar á báðum dómstigum.

Niðurstaða

4 Í framangreindri bókun ákærða kemur fram að hann telji að við skipun dómara við Landsrétt hafi verið brotið gegn 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrár Íslands og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Við flutning málsins fyrir Landsrétti benti verjandi ákærða á að fjórir af þeim 15 dómurum sem skipaðir hefðu verið í Landsrétt hefðu ekki verið á meðal þeirra 15 hæfustu sem um embættin sóttu að mati dómnefndar samkvæmt 4. gr. a laga nr. 15/1998 um dómstóla. Einn hinna fjögurra dómara skipi nú dóm í málinu en með hliðsjón af framangreindu verði ekki talið að hann sé með réttu handhafi dómsvalds. Við meðferð máls þessa sé því brotið gegn rétti ákærða til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi. Í því ljósi hafi ákærði ákveðið að breyta kröfugerð sinni frá því sem greini í yfirlýsingu hans um áfrýjun og greinargerð til Hæstaréttar og krefjast aðallega sýknu í málinu.

5 Hinn 10. febrúar 2017 auglýsti innanríkisráðuneytið laus til umsóknar embætti 15 dómara við Landsrétt með umsóknarfresti til 28. sama mánaðar. Dómnefnd samkvæmt 4. gr. a laga nr. 15/1998 um dómstóla skilaði dómsmálaráðherra umsögn um umsækjendur 19. maí 2017. Var það niðurstaða nefndarinnar að 15 umsækjendur sem nafngreindir voru í ályktarorði umsagnarinnar væru hæfastir. Voru áðurgreindir fjórir dómarar ekki á meðal þeirra sem dómnefndin taldi hæfasta en þeir voru hins vegar taldir fullnægja almennum lagaskilyrðum til að hljóta skipun í embætti landsréttardómara.

6 Dómsmálaráðherra afhenti forseta Alþingis 29. maí 2017 bréf með tillögum sínum um hverja skyldi skipa dómara við Landsrétt. Þar kom fram að ráðherra hygðist, að fengnu samþykki Alþingis, sbr. 2. mgr. bráðabirgðaákvæðis IV í lögum nr. 50/2016 um dómstóla, leggja til við forseta Íslands að nánar tilgreindir 15 einstaklingar yrðu skipaðir dómarar við Landsrétt. Á meðal þeirra voru áðurgreindir fjórir umsækjendur sem ekki höfðu verið á lista dómnefndar yfir þá 15 hæfustu. Meirihluti stjórnskipunar og eftirlitsnefndar Alþingis gerði 31. maí 2017 tillögu til Alþingis um að þeir umsækjendur sem ráðherra hafði gert tillögu um í framangreindu bréfi yrðu skipaðir dómarar við Landsrétt.

7 Meirihluti Alþingis samþykkti tillögur dómsmálaráðherra um skipun dómara við Landsrétt í atkvæðagreiðslu sem fram fór 1. júní 2017 og voru tillögurnar ásamt skipunarbréfum í kjölfarið sendar forseta Íslands. Hinn 8. júní 2017 undirritaði hann skipunarbréf þeirra 15 dómara við Landsrétt sem dómsmálaráðherra hafði gert tillögu um og Alþingi samþykkt. Voru þeir skipaðir til að vera dómarar við Landsrétt frá og með 1. janúar 2018. Er skipun þeirra ótímabundin og hefur ekki verið haggað.

8 Fyrir liggur að við meðferð málsins fyrir héraðsdómi játaði ákærði þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og hann var dæmdur fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Sú afstaða var áréttuð af verjanda hans við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Að þessu gættu og með vísan til þess sem að framan greinir hefur ákærði ekki fært fram haldbær rök fyrir sýknukröfu sinni.

9 Ákærði á að baki samfelldan sakarferil sem nær allt aftur til ársins 2004. Þau brot ákærða sem áhrif hafa á ákvörðun refsingar í málinu eru framin á árunum 2011 til 2014. Hinn 8. mars 2011 var ákærði dæmdur í 45 daga fangelsi fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna, akstur án þess að hafa öðlast ökurétt, brot gegn 1. mgr. 5. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og fíkniefnalagabrot. Þá var ákærði sviptur ökurétti í þrjú ár. Hinn 26. janúar 2012 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar fyrir hraðakstur, akstur undir áhrifum fíkniefna og akstur sviptur ökurétti. Einnig var ákærði sviptur ökurétti í fjögur ár. Hinn 13. mars 2012 var ákærði dæmdur til greiðslu sektar fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna, akstur sviptur ökurétti og fíkniefnalagabrot. Voru þau brot framin áður en dómurinn frá 26. janúar 2012 gekk. Jafnframt var ákærði sviptur ökurétti í tvö ár. Næst gekkst ákærði undir viðurlagaákvörðun 4. apríl 2012, sektargreiðslu og sviptingu ökuréttar í 12 mánuði, vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna, aksturs sviptur ökurétti, fíkniefnalagabrot og gripdeild. Voru þau brot einnig framin áður en dómurinn frá 26. janúar 2012 gekk. Hinn 24. mars 2014 var ákærði dæmdur í 30 daga fangelsi og til sviptingar ökuréttar ævilangt fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna, akstur sviptur ökurétti og fíkniefnalagabrot. Síðast var ákærði dæmdur 7. apríl 2016 í níu mánaða fangelsi fyrir hylmingu og fíkniefnalagabrot.

10 Ákærði hefur nú í fjögur skipti gerst sekur um akstur undir áhrifum fíkniefna og akstur sviptur ökurétti. Brot samkvæmt fyrsta lið ákæru var framið áður en dómurinn frá 7. apríl 2016 gekk og ber því að dæma ákærða hegningarauka við dóminn hvað það brot varðar. Þá hefur ákærði einnig gerst sekur um brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 44. gr. umferðarlaga og 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga. Að virtum sakarferli ákærða og í samræmi við dómvenju verður við ákvörðun refsingar við það miðað að ákærði hafi nú í fjórða sinn gerst sekur um að aka undir áhrifum fíkniefna og í þriðja sinn sviptur ökurétti. Að þessu virtu og með hliðsjón af ákvæðum 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sjö mánuði. Ekki eru efni til að skilorðsbinda refsinguna. Með vísan til 3. mgr. 101. gr. umferðarlaga er ævilöng ökuréttarsvipting ákærða áréttuð.

11 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest. Dæma ber ákærða til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, sem verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, S-kk-nf M-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í sjö mánuði.

Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 259.077 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 248.000 krónur.