77/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa án samþykkis haft samræði við A með því að beita hana nánar tilgreindu ofbeldi og ólögmætri nauðung svo að hún hlaut áverka af. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði farið á neyðarmóttöku daginn eftir umrætt atvik þar sem teknar voru myndir af áverkum sem hún hafði. Þá lægju fyrir í gögnum málsins samskipti milli X og A þar sem X hefði gengist við því að hafa beitt A ofbeldi. Þótt X hefði staðfastlega neitað því að hafa beitt A ofbeldi og ólögmætri nauðung í umrætt sinn yrði ekki horft fram hjá áðurnefndum samskiptum við mat á trúverðugleika framburðar hans. Voru gögnin talin veita framburði A aukið vægi. Þá voru framburðir nánar tilgreindra vitna fyrir dómi taldir auka trúverðugleika framburðar A en draga um leið úr trúverðugleika framburðar X. Hefði A frá upphafi verið samkvæm sjálfri sér um meginatriði málsins og var framburður hennar fyrir dómi, sem fengið hefði stoð í nánar tilgreindum gögnum málsins, metinn trúverðugur um þá háttsemi sem X var gefin að sök. Bæri því að leggja frásögn A um atvik í umrætt sinn til grundvallar í málinu. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár. Með vísan til þess að X yrði ekki kennt um að ríflega 13 ár væru liðin síðan brot hans átti sér stað og að hann hefði ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi þótti rétt að fresta fullnustu refsingarinnar að öllu leyti skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var X dæmdur til að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 11. janúar 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. nóvember 2020 í málinu nr. S - [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til þrautavara refsimildunar. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni en að því frágengnu að fjárhæð miskabóta sem ákærði var dæmdur til að greiða brotaþola í hinum áfrýjaða dómi verði lækkuð verulega.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 6.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá [...] ágúst 2008 til 22. júní 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún staðfestingar hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta.

5

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af skýrslum ákærða og brotaþola í héraði auk þess sem þau gáfu viðbótarskýrslur. Þá gaf vitnið B sálfræðingur skýrslu fyrir réttinum. Loks voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af skýrslum vitnanna C, D, E, F, G, H, I, J, K og L fyrir héraðsdómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi að því marki sem ekki er að þeim vikið í niðurstöðukafla dómsins.

7

Fyrir Landsrétti voru lögð fram ýmis ný gögn. Ákæruvaldið lagði fram endurrit af hljóðupptöku af samtali brotaþola og ákærða í [...] og endurrit af hljóðupptöku af símtali M og brotaþola [...]. Hljóðupptökurnar voru lagðar fram í héraði. Þá var lagt fram endurrit af fyrrnefndu samtali ákærða og brotaþola sem mun hafa verið ritað upp af brotaþola. Sækjandi og verjandi upplýstu um að endurritið hefði legið fyrir við aðalmeðferð málsins í héraði en af þingbók héraðsdóms verður ekki ráðið að það hafi verið lagt fram sem dómskjal og var það ekki hluti af málsgögnum sem bárust Landsrétti. Þá voru af hálfu brotaþola lögð fram átta ný gögn frá tveimur sálfræðingum og geðlæknum á tímabilinu frá 5. desember 2019 til 8. september 2021 um greiningar brotaþola, andlega hagi hennar, lyfjagjöf og meðferð. Þá lagði ákærði fram fimm ný gögn, annars vegar bréf verjanda síns til ríkissaksóknara 9. september 2021 varðandi beiðni um frekari rannsókn og tölvupóstsamskipti í tengslum við þá beiðni og hins vegar frétt af vefsíðu [...] og frétt af vefsíðu [...]. Loks lagði ákæruvaldið fram tölvupóstsamskipti saksóknara við hótelstýru [...] 9. nóvember 2021.

8

Eftir að hafa hlýtt á eigin framburði í héraði við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gerðu hvorki ákærði né brotaþoli athugasemdir við þá skýrslugjöf sína. Kváðust þau hvort um sig heldur ekki vilja bæta neinu við framburð sinn.

9

Fyrir Landsrétti svaraði ákærði því neitandi þegar hann var spurður hvort hann hefði minningar um samdrátt eða daður milli hans og brotaþola í [...] í aðdraganda atvika málsins á hótelherbergi brotaþola. Spurður um framburð sinn í héraði að um framhjáhald hefði verið að ræða og í hverju það hefði falist kvað ákærði allt hafa bent til þess, þegar hann vaknaði umræddan morgun á hótelherbergi brotaþola, að eitthvað hafi átt sér stað um nóttina. Hann hafi verið hálfklæddur í rúminu, sem hafi verið í óreiðu eins og miklar hreyfingar hafi þar átt sér stað, og brotaþoli „frekar ófeimin bara á nærbuxunum úti í glugga að reykja“. Af þeim aðstæðum hefði hann dregið þá ályktun að eitthvað hefði átt sér stað þeirra á milli. Ákærði hefði á þeim tímapunkti haldið að þau brotaþoli hefðu stundað kynlíf um nóttina en á hinn bóginn efist hann stórlega um að hann hafi verið í ástandi til þess að stunda kynlíf sökum ölvunar. Hann hafi minningarbrot frá nóttinni um að þau brotaþoli hafi verið að „kútveltast“ og að þau hafi dottið á milli rúmanna. Spurður um framburð sinn í héraði að hann muni eftir líkömum þeirra brotaþola saman og andardrætti þeirra kvað ákærði það hafa verið eins og þegar eru,, hvílubrögð eða þú veist kossaflens eða eitthvað svoleiðis“. Að öðru leyti hafi hann nærri engar minningar frá atvikum í umrætt sinn. Spurður um hvort framburður vitnisins H í héraði væri réttur um frásögn ákærða af atvikum, þar á meðal að ákærði hefði sagst hafa „minningar slitrur af kynlífi þessa nótt, sem hefði alveg verið röff“ en þó án þvingunar kvaðst ákærði ekki minnast þess að hafa sagt vitninu frá atvikum með þessum hætti. Þar að auki hefði ákærði verið í miklu uppnámi þegar hann sagði vitninu frá. Ekki þykir ástæða til að gera framburði ákærða fyrir Landsrétti frekari skil.

10

Í skýrslu brotaþola fyrir Landsrétti kom fram að hún hefði aldrei lagst inn á geðdeild eins og ranglega kæmi fram í hinum áfrýjaða dómi. Varðandi aðstæður á hóteli brotaþola í [...] kom fram að þar hefðu ekki verið sjáanlegar yfirstandandi framkvæmdir. Af þeim ástæðum megi ætla að starfsmaður í móttöku hótelsins hafi viljað láta hana vita af framkvæmdum í herbergi undir herbergi hennar á hæðinni fyrir neðan. Þá hefði starfsmaðurinn einnig upplýst um að enginn væri í herberginu fyrir ofan herbergi hennar. Ástæða þess að hún muni eftir umræddu samtali við starfsmann hótelsins væri sú að þegar brotaþoli hefði farið í fáti út í glugga að reykja, til að þurfa ekki að eiga í samskiptum ákærða sem hafi verið nývaknaður, hafi hún hugsað til þess. Þessi hugsun hafi verið fersk í minni brotaþola þegar ákærði réðist á hana stuttu síðar. Það hafi ef til vill, en þó ekki endilega, haft áhrif á viðbrögð hennar en hún hafi til dæmis ekki öskrað. Beðin um skýringar á því hvers vegna vitnin F og E hafi við skýrslutöku í héraði ekki kannast við að brotaþoli hafi spurt þá hvort þeir hafi borið ákærða inn á hótelherbergi sitt umrætt kvöld kvað brotaþoli það ekki sæta furðu enda hefði hún aldrei spurt þá að því. Aftur á móti hefði hún spurt nefnd vitni að því hvort þeir myndu eftir því að einhver einstaklingur [...] hefði dáið áfengisdauða ofan í baðkari. Hún hafi í því sambandi ekki minnst sérstaklega á ákærða, hótelherbergið eða hvort þeir hefðu stutt við einhvern. Spurð kvað brotaþoli það ekki hafa rifjast frekar upp fyrir henni hver það var sem hefði stutt ákærða inn á herbergi hennar í umrætt sinn. Þá lýsti brotaþoli líðan sinni og stöðu frá uppkvaðningu héraðsdóms.

11

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru brotaþola kynntar útprentanir af fréttum á vefsíðu [...]og frétt af vefsíðu [...]sem getið er að framan. Í nefndum fréttum var birt nafnlaus frásögn konu af nauðgun sem hún hefði orðið fyrir af hálfu samstarfsmanns [...]. [...]. Brotaþoli kvaðst hafa lesið umrædda sögu. [...]. Spurð hvort sagan væri af henni sjálfri svaraði brotaþoli því neitandi. Spurð á ný hvort framangreind saga „kæmi persónulega frá henni“ kvað brotaþoli svo vera, [...] og að hún upplifði það [...] að vera í tygjum við samstarfsmann á vinnustað þeirra. Í eitt skipti hefði átt sér stað þeirra á milli atvik sem í skilningi hegningarlaga myndi flokkast sem kynferðisofbeldi þar sem samþykki hefði ekki verið fyrir hendi en engu „aukalegu“ ofbeldi hefði verið beitt og því væri það mál að öllu leyti eðlisólíkt máli þessu. Ekki þykir ástæða til að gera framburði brotaþola frekari skil.

Niðurstaða

Frávísunarkrafa ákærða

12

Samkvæmt 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómfelldur maður lýsa yfir áfrýjun héraðsdóms í bréflegri tilkynningu til ríkissaksóknara þar sem meðal annars skal tekið nákvæmlega fram í hverju skyni áfrýjað sé og hvaða dómkröfur séu gerðar. Í kjölfarið gefur ríkissaksóknari út áfrýjunarstefnu þar sem meðal annars skal greina hver áfrýi dómi og nákvæmlega í hverju skyni það sé gert, sbr. c-lið 2. mgr. 201. gr. sömu laga.

13

Í tilkynningu ákærða um áfrýjun 11. janúar 2021 kom fram að áfrýjað væri í því skyni að hnekkja niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu. Dómkröfur hans væru aðallega sýkna en til vara að refsing yrði milduð. Þá krefðist hann þess að miskabótakröfu brotaþola yrði vísað frá dómi, til vara að hann yrði sýknaður af henni en til þrautavara að dæmdar bætur í héraði yrðu lækkaðar verulega. Þessi kröfugerð var síðan tekin upp í áfrýjunarstefnu sem gefin var út sama dag.

14

Kröfugerð ákærða í greinargerð til Landsréttar 30. júní 2021 var í samræmi við framangreint en í bréfi til réttarins 10. september sama ár kom fyrst fram krafa um frávísun málsins. Meginröksemdin sem þar er færð fram fyrir frávísunarkröfu ákærða er að ákæruvaldið hafi lagt fram sem sönnunargagn í Landsrétti endurrit af hljóðupptöku af samtali ákærða og brotaþola í [...] sem brotaþoli hafi tekið upp án vitneskju ákærða. Auk þess hafi verið lagt fram endurrit af símtali brotaþola við eiginkonu ákærða [...]sem væri sama marki brennd. Gagna þessara hafi verið aflað af brotaþola í andstöðu við lög og bryti málsmeðferðin gegn rétti sakaðs manns til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi, sbr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Einnig gerði ákærði athugasemd við bréf sem brotaþoli sendi dómurum Landsréttar vegna fyrirhugaðrar birtingar dóms réttarins.

15

Fyrir liggur að hljóðupptaka af framangreindum fundi ákærða og brotaþola í [...] lá fyrir við aðalmeðferð málsins í héraði sem og hljóðupptaka af fyrrgreindu símtali brotaþola við eiginkonu ákærða. Hafi ákærði talið að framlagning þessara gagna ætti að valda frávísun málsins var ekkert því til fyrirstöðu að slík krafa væri gerð í tilkynningu til ríkissaksóknara 11. janúar 2021, í samræmi við fyrrgreindan áskilnað 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008. Þar sem það var ekki gert kemst hún ekki að í málinu. Ekki verður fallist á að slíkir annmarkar séu á meðferð málsins hjá lögreglu, ákæruvaldinu eða fyrir héraðsdómi að þeir geti valdið því að málinu verði vísað frá dómi án kröfu. Samkvæmt því verður ekki fallist á frávísunarkröfu ákærða.

Sýknukrafa ákærða

16

Ákærða er í máli þessu gefin að sök nauðgun með því að hafa aðfararnótt [...] ágúst 2008 í hótelherbergi á [...]í [...], án samþykkis haft samræði við brotaþola með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung eins og nánar er rakið í ákæru og hinum áfrýjaða dómi. Er háttsemi ákærða í ákæru talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

17

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Sem endranær þarf við sakarmat í málinu jafnframt að gæta þeirrar meginreglu sem fram kemur í 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Samkvæmt henni metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn. Þá er í 2. mgr. sömu greinar mælt fyrir um að dómari meti hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það.

18

Fyrir liggur að brotaþoli fór á neyðarmóttöku daginn eftir atvikið sem um ræðir, [...]ágúst 2008. Voru þar teknar myndir af áverkum sem hún hafði. Í niðurstöðukafla skýrslu N læknis segir meðal annars að brotaþoli hafi þar gefið „greinargóða sögu“. Hún hafi verið „dofin og tætt“ og „aum um allan líkama og í kynfærum“. Hún hafi verið með „marga marbletti á líkama og rispur og núningssár sem [geti] samrýmst sögu hennar“. Í framburði N fyrir héraðsdómi kemur meðal annars fram að marblettur á bringu brotaþola geti samrýmst því að árásarmaður hafi sett hnéð ofan á bringuna á henni og að mar á framhandleggjum gætu samrýmst því að hann hafi tekið um báða handleggi hennar eins og brotaþoli hefði lýst. Kom jafnframt fram í skýrslu hennar að litlar sprungur eða rifur hefðu verið á slímhúð brotaþola við leggangaop sem hafi getað komið við samfarir en segi hins vegar ekki til um hvort þær hafi verið með eða án samþykkis hennar.

19

Ákærði neitaði sök hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi. Hann kannaðist hins vegar við að hafa gist inni á herbergi brotaþola umrædda nótt en hefur borið við minnisleysi um nánari atvik vegna áfengisáhrifa. Kveðst hann ekki hafa séð neina áverka á brotaþola morguninn eftir eða tekiðeftir neinu óeðlilegu í fari hennar. Í skýrslutöku hjá lögreglu kvaðst hann muna „bara slitrur þarna um nóttina“. Hann muni eftir því að þau hefðu legið þarna saman og að hann muni eftir „einhverju svona brambolti“ og að þau hefðu dottið milli rúmanna semhafi færst í sundur. Í framburði hans fyrir héraðsdómi kom meðal annars fram um þetta: „Það eru bara einhver svona minningarbrot eins og ég hef sagt frá að greinilegt að líkamar okkur voru saman og ég fann fyrir andardrætti hennar. Ég man að við duttum á milli rúmanna í einhverjum svona, ja, einhverjum faðmlögum eða kútveltast.“ Kom fram hjá honum að hann hafi litið á samskipti þeirra umrædda nótt sem framhjáhald en kannaðist ekki við að hafa beitt brotaþola ofbeldi. 20

Í gögnum málsins liggja fyrir samskipti milli ákærða og brotaþola í gegnum samskiptaforritið Messenger þar sem ákærði gekkst við því að hafa beitt brotaþola ofbeldi. Nánar tiltekið kemur þar meðal annars fram að hann hafi sagt eiginkonu sinni frá því að hafa „brotið hræðilega gróflega á [brotaþola] og beitt [hana] líkamlegu ofbeldi“. Sagðist hann þar jafnframt hafa sagt henni að hann hefði „gengist við broti“ sínu og sótt sér sálfræðiaðstoð að tilhlutan brotaþola. Við skýrslutöku fyrir héraðsdómi kannaðist hann við að hafa verið í síðastnefndum samskiptum við brotaþola en hann bar því hins vegar við að hann hafi með ummælum sínum eingöngu verið að þóknast henni.

21

Þótt ákærði hafi staðfastlega neitað því í skýrslutöku hjá lögreglu og fyrir dómi að hafa beitt brotaþola ofbeldi og ólögmætri nauðung í umrætt sinn verður við mat á trúverðugleika framburðar hans um þetta ekki horft fram hjá síðastnefndum samskiptum hans við brotaþola í gegnum forritið Messenger. Er sú skýring hans fyrir dómi að hann hafi þar eingöngu verið að þóknast brotaþola ekki trúverðug þegar horft er til þess hversu afdráttarlaust hann játar þar að hafa beitt hana grófu ofbeldi auk þess sem fyrir liggur að hann féllst á ósk hennar um að leita sér sálfræðiaðstoðar. Veita þessi gögn framburði brotaþola aukið vægi en um það er að auki til þess að líta að vitnið H bar fyrir héraðsdómi að ákærði hefði í símtali við sig í janúar eða febrúar 2018 lýst atvikum umrædda nótt þannig að ákærði hafi verið borinn upp á herbergi til brotaþola og að hann ætti „minningar slitrur af kynlífi þessa nótt, sem hefði alveg verið röff en ekki, að hans upplifun, sem sagt- já röff en ekki- alls ekki eitthvað- einhver-einhver þvingun eða nauðgun eða neitt...“. Þessi lýsing vitnisins eykur trúverðugleika skýrslu brotaþola en dregur samhliða úr trúverðugleika fyrrgreindrar fullyrðingar ákærða fyrir dómi um að hann og brotaþoli hafi umrædda nótt eingöngu verið í „einhverjum faðmlögum eða kútveltast“. Þá hefur fyrrgreind skýrsla N læknis um áverka á brotaþola daginn eftir að umrætt atvik átti sér stað sömu áhrif á mat á trúverðugleika skýrslna þeirra sem og skýrsla I sálfræðings fyrir héraðsdómi. Í skýrslu vitnisins kom meðal annars fram að hún hefði fengið símtal frá brotaþola um kvöldmatarleytið [...]ágúst 2008. Hafi hún strax heyrt að brotaþoli væri í uppnámi en hún hefði þá greint sér frá því að hún hefði orðið fyrir kynferðisbroti. Hún hafi svo komið í viðtal hjá sér daginn eftir þar sem hún hafi veitt brotaþola áfallahjálp. Hafi brotaþoli titrað og verið „mjög dofin og í sjokki“ með mikil líkamleg einkenni. Húnhafi greint sér frá atvikinu uppi á hótelherbergi en ekki nafngreint gerandann. Hún hafi sagt sér að hún hefði reynt að berjast á móti en það hefðu verið „mikil slagsmál“. Hún hefði haft alvarleg einkenni áfallastreitu. Í framburði vitnisins kom jafnframtfram að hún myndi eftir „miklum líkamlegum einkennum“ á brotaþola. Mjög mikið bakslag hefði orðið hjá brotaþola og hafi hún sýnt einkenni sem hún hefði ekki verið með í lengri tíma vegna eldri kynferðisbrota. Hefði meðferð brotaþola vegna eldri brota verið nánast lokið á þessum tíma.

22

Eins og fram er komið var skýrsla brotaþola fyrir héraðsdómi tekin upp í hljóði og mynd og upptakan spiluð við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti þar sem hún gaf auk þess viðbótarskýrslu. Hefur brotaþoli frá upphafi verið samkvæm sjálfri sér um meginatriði málsins. Hún hefur og gefið á því trúverðugar skýringar hvers vegna hún ákvað að kæra málið ekki til lögreglu. Er fallist á það með héraðsdómi að framburður brotaþola sem þar er rakinn sé trúverðugur um þá háttsemi sem ákærða er gefin að sök. Gildir hið sama um framburð hennar hér fyrir dómi. Þykir ekki breyta því mati þótt ekki sé upplýst í málinu hvort og þá hver hafi fylgt ákærða upp á hótelherbergi umrædda nótt og hvernig það kom til nákvæmlega að hann gisti þar. Þá fær framburður brotaþola stoð í gögnum málsins sem rakin eru hér að framan. Er því fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að leggja beri frásögn brotaþola um atvik í umrætt sinn til grundvallar í málinu en ekki verður talið að ný gögn sem hafa verið lögð fram fyrir Landsrétti og áður hefur verið gerð grein fyrir hafi áhrif á þá niðurstöðu. Samkvæmt því er sannað að ákærði hafi, eins og honum er gefið að sök í ákæru, án samþykkis haft samræði við brotaþola með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung svo sem nánar er rakið í ákæru og með þeim afleiðingum sem þar er lýst. Er háttsemin réttilega heimfærð í ákæru til 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Háttsemin átti sér stað í [...]en samkvæmt 1. mgr. 5. gr. almennra hegningarlaga skal íslenskum ríkisborgurum refsað eftir íslenskum hegningarlögum fyrir verknað sem framinn er erlendis og refsivald annars ríkis nær til að þjóðarétti, ef brotið var þá jafnframt refsivert eftir lögum þess ríkis, sbr. 2. tölulið sömu málsgreinar. Hafði þá ekki tekið gildi núgildandi undanþága 3. mgr. 5. gr. um brot gegn 194. gr. sömu laga. Það athugast að ekkert var að þessu vikið í hinum áfrýjaða dómi eða í málatilbúnaði ákæruvaldsins en óumdeilt er hins vegar að brotið var refsivert samkvæmt [...]lögum er háttsemin átti sér stað, sbr. [...]. gr. [...]. kafla [...] hegningarlaga nr. [...], sbr. og síðari breytingar. Samkvæmt framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

23

Með hliðsjón af 1., 2., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár. Háttsemin sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir átti sér stað fyrir ríflega 13 árum síðan og liggur fyrir að sá langi tími verður ekki rakinn til atvika sem hann ber ábyrgð á. Að teknu tilliti til þess og að ákærði hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar í þrjú ár frá uppkvaðningu dóms þessa haldi hann almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga.

24

Ákærði krefst sýknu af kröfu brotaþola um greiðslu miskabóta en til vara lækkunar á fjárhæð bótanna. Ekki verður fallist á að krafa brotaþola um miskabætur hafi fallið niður fyrir tómlæti en um það er meðal annars til þess að líta að ákærði gat ekki haft réttmætar væntingar til þess að ætla að brotaþoli hefði fallið frá slíkri kröfu ef og þegar til saksóknar kæmi vegna háttsemi hans. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á að ákærða verði gert að greiða brotaþola miskabætur. Þótt fyrir liggi að brotaþoli hafi orðið fyrir öðrum kynferðisbrotum fyrir [...] ágúst 2008 er þess að gæta að I sálfræðingur bar við skýrslutöku fyrir héraðsdómi að meðferð brotaþola vegna þeirra hefði þá nánast verið lokið. Kom fram í skýrslu hennar fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði fyrir [...]ágúst 2008 haft lítil eða væg einkenni áfallastreituröskunar og hafi þá legið fyrir að hún ætti að „útskrifast“ eftir fjóra til sex meðferðartíma. Að teknu tilliti til þess og alvarleika brotsins þykir fjárhæð miskabóta hæfilega ákveðin 2.000.000 króna. Mál þetta var höfðað með útgáfu ákæru 16. apríl 2020 og eru vextir sem féllu á kröfu brotaþola fyrir 16. apríl 2016 því fyrndir, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 1. febrúar 2007 í máli nr. 329/2006. Verður ákærði því sýknaður af kröfu um greiðslu vaxta fyrir þann tíma en honum gert að greiða dráttarvexti frá 22. júní 2020 er mánuður var liðinn frá því honum var kunngerð krafan við þingfestingu málsins í héraði, sbr. 9. gr. og 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

25

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

26

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjú ár en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 2.000.000 króna ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 16. apríl 2016 til 22. júní 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 3.463.736 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 2.167.530 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.178.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur mánudaginn 30. nóvember 2020

Ákærði var sakfelldur fyrir nauðgun, sbr. 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa í ágúst 2008 í hótelherbergi erlendis, án samþykkis haft samræði við brotaþola, með því að beita hana ofbeldi og ólögmætri nauðung, en meðal annars kastaði ákærði sér á brotaþola þar sem hún lá í rúmi og hélt henni fastri, og eftir að hún féll í gólfið í átökum þeirra aftraði ákærði henni að standa á fætur með því að grípa í fótlegg hennar svo hún skall harkalega með hné í gólfið og datt á bakið en ákærði setti hné í bringu hennar og eftir að brotaþoli náði að skríða upp í rúm kom ákærði á eftir henni, lagðist ofan á hana og hafði við hana samræði, en af þessu hlaut hún marbletti og sár á ýmsum stöðum. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 6. og 7. töluliða 1. mgr. 70. gr. og b- og c-liða 195. gr. almennra hegningarlaga. Þá var jafnframt litið til þess hversu langt var um liðið frá brotinu og þess hve langan tíma rannsókn málsins tók. Var refsing ákærða ákveðin fangelsi í tvö og hálft ár en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var ákærða gert að greiða brotaþola 2.500.000 krónur í miskabætur.