481/2023

Útdráttur

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 1. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar var felldur úr gildi en X þess í stað gert að sæta farbanni á grundvelli 3. mgr. 14. gr. framangreindra laga, sbr.100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð saka mála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 26. júní 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. júní 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til fimmtudagsins 6. júlí 2023 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, til vara að varnaraðila verði gert að sæta annarri og vægari þvingunarráðstöfun og að því frágengnu að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4

Með úrskurði Landsréttar 26. júní síðastliðinn í máli nr. 477/2023 var staðfestur úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. sama mánaðar, en þar var staðfest ákvörðun sóknaraðila 1. júní 2023 um að fallast á beiðni pólskra yfirvalda um að afhenda varnaraðila til Póllands á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar. Krafa sóknaraðila um gæsluvarðhald yfir varnaraðila byggir á 14. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar og b-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 51/2016 skulu ákvæði laga nr. 88/2008 gilda um meðferð mála samkvæmt fyrrgreindu lögunum eftir því sem við á, enda sé ekki annað tekiðfram í þeim.

5

Í 1. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016 segir að telji ríkissaksóknari nauðsynlegt að eftirlýstur maður sé í haldi vegna meðferðar máls á hendur honum skuli hann leggja fram beiðni um gæsluvarðhald í héraðsdómi. Í 3. mgr. 14. gr. laganna kemur fram að beita megi vægari þvingunarráðstöfunum þegar þær teljast fullnægjandi til að koma í veg fyrir að eftirlýstur maður komi sér undan málsmeðferð. Í skýringum við 14. gr. í frumvarpi sem varð að lögum nr. 51/2016 segir að í greininni sé lagt til að í þágu rannsóknar og til að tryggja afhendingu á eftirlýstum manni verði heimilt að beita þvingunarráðstöfunum samkvæmt lögum nr. 88/2008 með hliðstæðum hætti og vegna rannsóknar á sambærilegum verknaði sem sætir málsmeðferð hér á landi, enda geti viðkomandi verknaður sem tilgreindur er í handtökuskipuninni leitt til afhendingar samkvæmt frumvarpinu. Í athugasemdum við 3. mgr. 14. gr. frumvarpsins segir að með vægari þvingunarráðstöfunum sé aðallega átt við beitingu farbanns samkvæmt 100. gr. laga nr. 88/2008. Með hliðsjón af meðalhófsreglunni og reynslu íslenskra stjórnvalda af framsalsmálum megi gera ráð fyrir að því úrræði verði að jafnaði beitt í afhendingarmálum, nema viðkomandi einstaklingur sé eftirlýstur fyrir mjög alvarleg brot eða mikil hætta sé á því aðhann reyni að komast úr landi.

6

Til að fallast megi á gæsluvarðhaldskröfu sóknaraðila þarf samkvæmt framansögðu að liggja fyrir að fullnægt sé skilyrðum b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og að ætla megi að ekki sé unnt að ná því markmiði sem liggur kröfunni til grundvallar með öðru og vægara úrræði, sbr. 100. gr. sömu laga og 3. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016.

7

Gögn málsins gefa til kynna að varnaraðili hafi komið hingað til lands í nóvember 2017 og mun hann síðan hafa búið á Íslandi. Hann býr með konu sinni hér á landi og þau eiga [...] ára barn saman sem býr hjá þeim ásamt [...]barni varnaraðila.

Varnaraðili stundar atvinnu hér á landi og konan hans einnig. Varnaraðili afhenti vegabréf sitt til lögreglu og sætti farbanni allt til 1. ágúst 2023 samkvæmt úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 23. maí 2023, sem hann samþykkti að undirgangast. Honum mun hafa verið gert að tilkynna sig hjá lögreglu meðan á farbanni stóð, en ekkert er fram komið um að misbrestur hafi orðið á því að hann stæði við þá tilkynningarskyldu.

8

Sóknaraðili hefur ekki vísað til þess að varnaraðili hafi í orði eða verki sýnt vilja til að leynast yfirvöldum hér á landi. Samkvæmt gögnum málsins á hann eftir að afplána 11 mánuði og 29 daga af dæmdri refsingu í Póllandi. Í ljósi þeirra tengsla sem varnaraðili hefur við Ísland og þess að hér á hann fjölskyldu þykir sóknaraðili ekki hafa fært viðhlítandi rök fyrirþví að farbann teljist ekki nægilegt þvingunarúrræði til að tryggja nærveru hans þar til afhending getur farið fram. Því ber að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og kveða þess í stað á um að varnaraðili verði bönnuð brottför af landinu, eins og í úrskurðarorði greinir, en fallast verður á að skilyrðum fyrir beitingu þess úrræðis sé fullnægt með vísan til fyrrgreindra lagaákvæða.

9

Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016, greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðila, X, er bönnuð för frá Íslandi allt til fimmtudagsins 6. júlí 2023 klukkan 16.

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, S-kk-ef D-kk-ef lögmanns, 150.660 krónur, greiðist úr ríkissjóði.