468/2021

Útdráttur

W var sakfelldur í héraðsdómi fyrir að hafa árið 2020 ekið tvívegis undir áhrifum fíkniefna og einu sinni án þess að hafa ökuskírteini meðferðis. Játaði hann háttsemi sína skýlaust fyrir héraðsdómi. Var W gert að greiða sekt að fjárhæð 410.000 krónum en sæta ella fangelsi í 24 daga auk þess sem hann var sviptur ökuréttindum í 27 mánuði og honum gert að greiða sakarkostnað. Við ákvörðun refsingar í héraði var með vísan til dóms Landsréttar nr. 689/2019 ekki litið til þess að hann hafði gengist undir lögreglusátt árið 2018 fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 eftir að tetrahýdrókannabínólsýra greindist í þvagi hans. Rakið varað með umferðarlögum nr. 77/2019, sem tóku gildi eftir að W gekkst undir lögreglusáttina en áður en fyrrgreindur fíkniefnaakstur átti sér stað, teldist ökumaður undir áhrifum ávana- og fíkniefna einnig óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- og fíkniefni fyndust í blóði hans og væri því ekki efni til að líta til sáttarinnar við mat á sakaferli ákærða og ákvörðun refsiviðurlaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu W staðfest en við ákvörðun refsingar hans var meðal annar slitið til fyrrgreindrar sáttar. Vísað var til þess að með dómi Hæstaréttar nr. 30/2021 hefði fyrrgreindum dómi Landsréttar verið hrundið og breytt á þann veg að því var slegið föstu að taka skyldi mið af sakaferli þeirra sem gerðust sekir um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem hefðu áður brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a laga nr. 50/1987 sem og vegna þess að ávana- og fíkniefni hefðu einungis mælst í þvagi þeirra. Með hliðsjón af framangreindu var W gert að greiða sekt að fjárhæð 610.000 krónum en sæta ella fangelsi í 32 daga. Ekki var fallist á kröfu ákæruvaldsins um að ökuréttarsvipting W yrði lengd þar sem sú krafa kom fyrst fram í greinargerð fyrir Landsrétti en hefði með réttu átt að koma fram í áfrýjunarstefnu. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um ökuréttarsviptingu ákærða.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 24. júní 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 27. maí 2021 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd og að svipting ökuréttar verði lengd.

3

Ákærði krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 5. janúar 2021 var ákærða gefið að sök að hafa ekið í tvö aðskilin skipti undir áhrifum ávana- og fíkniefna, auk þess að hafa ekki haft ökuskírteini meðferðis í annað skiptið. Voru brotin talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 að því er akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna varðaði. Ákærði játaði háttsemi sína skýlaust fyrir héraðsdómi í þinghaldi 18. maí 2021. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru. Við ákvörðun refsingar leit héraðsdómur til nýgengins dóms Landsréttar í máli réttarins nr. 689/2019 á þann veg að sátt sem ákærði í því máli hafði gengist undir 1. nóvember 2018 fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 hefði ekki áhrif við ákvörðun refsingar í ljósi þess að ólögleg ávana- og fíkniefni hefðu einungis greinst í þvagi í það sinn þar sem í umferðarlögum nr. 77/2019 væri ekki lengur kveðið á um að ökumaður væri óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega við þær aðstæður.

5

Með dómi Hæstaréttar 9. desember 2021 í máli nr. 30/2021 var dómi Landsréttar í máli nr. 689/2019 hrundið og breytt á þann veg að sakaferill ákærða að því marki sem ákærði hefði áður gerst sekur um brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a laga nr. 50/1987, og vegna þess að ávana- og fíkniefni hefðu einungis mælst í þvagi, hefði áhrif á ákvörðun refsingar gagnvart síðari brotum vegna aksturs undir áhrifum ávana-og fíkniefna.

Niðurstaða

6

Ákærði hefur játað þau umferðarlagabrot sem honum er gefin að sök. Verður niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða staðfest. Samkvæmt dómvenju verður við ákvörðun refsingar ákærða að líta til þeirrar sáttar sem ákærði gekkst undir 1. nóvember 2018 er ákærða var gerð sekt fyrir brot gegn 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987. Að því athuguðu og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er refsing ákærða ákveðin 610.000 krónur í sekt til ríkissjóðs sem greiðist innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins, ella sæti ákærði fangelsi í 32 daga.

7

Ríkissaksóknari áfrýjaði máli þessu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 24. júní 2021. Í áfrýjunarstefnu er tekið fram að málinu sé áfrýjað gagnvart ákærða með þeirri kröfu að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing þyngd. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða allan sakarkostnað. Í áfrýjunarstefnu er ekki gerð krafa um að ökuréttarsvipting ákærða verði lengd. Getur ákæruvaldið ekki aukið við kröfur sínar í greinargerð til Landsréttar umfram það sem fram kemur í áfrýjunarstefnu. Verður ákærða því ekki gerð frekari ökuréttarsvipting en í hinum áfrýjaða dómi greinir.

8

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest. Rétt er að áfrýjunarkostnaður fyrir Landsrétti verði felldur á ríkissjóð með vísan til 2. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, W-x-x T-x-x W. T-kk-nf, greiði 610.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæti ella fangelsi í 32 daga.

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ökuréttarsviptingu ákærða og sakarkostnað.

Allur áfrýjunarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Landsrétti, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 446.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Dómur Héraðs dóms Norðurlands eystra 27. maí 2021

Mál þetta, sem var dómtekið 20. maí sl., var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Norðurlandi eystra, dagsettri 5. janúar 2021, á hendur W-x-x T-x-x W. T-kk-þgf, kt. [...], óstaðsettur í hús, „fyrir eftirtalin umferðarlagabrot:

I (316-2020-[...])

Með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 3. júlí 2020, ekið bifreiðinni [...], án þess að vera með ökuskírteini meðferðis og undir áhrifum ávana- og fíkniefna, (í blóðsýni sem tekið úr ákærða vegna rannsóknar málsins mældist amfetamín 305 ng/ml.) austur Bankastíg á Akureyri þar sem lögreglan stöðvaði akstur hans.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 8. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

II. (316-2020-[...])

Með því að hafa laugardaginn 10. október 2020, ekið bifreiðinni [...], undir áhrifum ávana- og fíkniefna (í blóðsýni sem tekið var úr ákærða vegna rannsóknar málsins mældist amfetamín 85 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 12 ng/ml) frá Akureyri áleiðis til Húsavíkur, uns lögreglan stöðvaði akstur hans á Norðausturvegi í Aðaldalshrauni.

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar samkvæmt 99. gr. og 101. gr. nefndra umferðarlaga.“

Verjandi krefst aðallega að ákærða verði gerð refsing eins og um fyrsta brot sé að ræða og svipting ökuréttar verði 27 mánuði. Til vara gerir hann kröfu um sömu sekt og að svipting ökuréttar verði 3 ár. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar til handa skipuðum verjanda.

Ákærði hefur komið fyrir dóm og játað sök samkvæmt ákæru. Með játningu hans, sem ekki er ástæða til að efa að sé sannleikanum samkvæm, og gögnum málsins, er nægilega sannað að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru er lýst og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða. Verður lagður dómur á málið án frekari sönnunarfærslu, sbr. heimildarákvæði 164. gr. laga nr. 88/2008.

Þann 1. nóvember 2018 gekkst ákærði undir sátt hjá Lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987, en í þvagsýni mældist tetrahýdrókannabínólsýra. Var refsing ákveðin 90.000 króna sekt.

Ákvæði 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga nr. 50/1987 er að mörgu leyti samhljóða 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019. Með 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga voru gerðar þær breytingar á 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að ökumaður telst nú aðeins undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- og fíkniefni finnast í blóði hans en samkvæmt eldra ákvæðinu nægði að slík efni fyndust í þvagi hans.

Þar af leiðandi, samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga, verður manni ekki gerð refsing samkvæmt ákvæðinu nema ávana- og fíkniefni mælist í blóði hans. Háttsemi ákærða sem honum var refsað fyrir í fyrrgreindri sátt er því ekki lengur refsinæm. Með vísan til þess og dóms Landsréttar í máli nr. 689/2019 kemur fyrrgreind sátt ekki til skoðunar við mat á sakaferli ákærða og ákvörðun refsiviðurlaga.

Ákærði er nú sakfelldur fyrir að aka án þess að hafa ökuskírteini meðferðis og aka tvívegis undir áhrifum fíkniefna en í bæði skiptin var hann með mikið magn fíkniefna í blóði. Í samræmi við það sem að framan er rakið verður við refsiákvörðun í málinu lagt til grundvallar að um fyrsta brot ákærða sé að ræða. Refsing er ákveðin 410.000 króna sekt til ríkissjóðs. Skal 24 daga fangelsi koma í stað sektarinnar verði hún eigi greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms að telja.

Með vísan til 99. gr. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 ber að svipta ákærða ökurétti í 27 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Með vísan til dómsniðurstöðu verður ákærði dæmdur til greiðslu sakarkostnaðar, þ. e. vegna blóðsýnatöku og rannsóknar á blóðsýni, 248.425 krónur. Þóknun skipaðs verjanda hans, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 141.360 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum, og ferðakostnaður hans, 70.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði, B-kvk-nf H-kvk-nf aðstoðarmaður dómara kveður upp dóminn.

Ákærði, W-x-x T-x-x W. T-kk-nf, greiði 410.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 24 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í 27 mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 248.425 krónur í sakarkostnað.

Þóknun skipaðs verjanda, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 141.360 krónur og ferðakostnaður hans, 70.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.