189/2018

Útdráttur

Kærð voru ákvæði í dómi héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfu G um að Ú og R yrði gert að afhenda tilgreind gögn sem ættu uppruna sinn í kerfum G. Landsréttur taldi að kröfugerð G fullnægði ekki áskilnaði dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Tekið var fram að fyrirmæli ákvæðisins væru ófrávíkjanleg og skipti þá ekki máli þótt vandasamt kynni að vera að setja fram kröfu sem væri nægilega skýr og afdráttarlaus og stefnandi hafi leitað þeirra leiða sem lög nr. 91/1991 bjóða til að ljá kröfugerð sinni eins skýrt inntak og unnt væri. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. febrúar 2018 en kærumálsgögn bárust réttinum 1. mars sama ár. Kærð eru ákvæði í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. febrúar 2018 þar sem vísað var frá dómi nánar tilgreindum aðalkröfum og varakröfum sóknaraðila á hendur hvorum varnaraðila. Þar er annars vegar um að ræða kröfur sóknaraðila um að varnaraðilum verði hvorum um sig gert að afhenda sóknaraðila öll gögn og afrit af þeim sem varnaraðilar hafa í fórum sínum, hvort sem þau eru á rafrænu formi eða öðru formi, og koma úr fórum eða kerfum sóknaraðila. Hins vegar er um að ræða varakröfur sóknaraðila um að varnaraðilum verði hvorum um sig gert að afhenda alls 1.013 skjöl og afrit af þeim sem varnaraðilar hafa í fórum sínum, hvort sem þau eru á rafrænu formi eða öðru formi, og tilgreind eru í bókun sem lögð var fyrir héraðsdóm 18. desember 2017. Kæruheimild er í clið 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. 2 Sóknaraðili krefst þess að framangreind ákvæði í dóminum verði felld úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðilar krefjast staðfestingar á ákvæðum héraðsdóms um frávísun krafnanna og að sóknaraðila verði gert að greiða sér kærumálskostnað.

Niðurstaða Landsréttar

4 Með þeim kröfum sem héraðsdómur vísaði frá dómi er farið fram á dómsúrlausn um skyldu varnaraðila til að afhenda tilgreind gögn sem fullnægja megi með aðför samkvæmt 73. gr. laga nr. 90/1989, um aðför. Þess háttar kröfur verður samkvæmt dlið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 að gera þannig úr garði að skýrt sé hvað beri að afhenda. Yrði fallist á aðalkröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilum um að afhenda öll gögn og afrit þeirra sem varnaraðilar hafa í vörslum sínum, sem komið hafi „úr fórum eða kerfum“ sóknaraðila, væri engan veginn nægilega úr því skorið hvað varnaraðilum bæri að afhenda. Kröfugerðin fullnægir að þessu leyti ekki framangreindum áskilnaði dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

5 Með varakröfum sínum hefur sóknaraðili afmarkað kröfur sínar um afhendingu gagnanna við nánar tilgreind 1.013 gögn sem sóknaraðili telur að varnaraðilar hafi undir höndum en eigi uppruna sinn hjá sóknaraðila. Í breyttri kröfugerð, sem lögð var fram með bókun við fyrirtöku málsins í héraði 18. desember 2017, eru þessi gögn talin upp með stafrænum skráarheitum. Hefst sú lýsing á skjali sem ber heitið „1 engeyingar.pdf“ en lýkur með orðunum „1013 Samantekt um fjárfestingar og hæfi dómara – nefnd um dómarastörf.docx“.

6 Eins og nánar er rakið í bókuninni mun sakamálarannsókn hafa beinst að umræddum 1.013 gögnum sem héraðssaksóknari telur upplýst að eigi uppruna sinn í kerfum sóknaraðila. Eins og fram kemur í bréfi hans 1. mars 2018, sem lagt hefur verið fyrir Landsrétt, var minnislykill, sem innihélt „gögn sem talið er að hafi verið miðlað með ólögmætum hætti m.a. til fjölmiðla“, rannsakaður sérstaklega. Þar segir að skjölin á lyklinum hafi verið rúmlega 1.000 og verður að ætla að þar sé vísað til sömu gagna og talin eru upp í varakröfum sóknaraðila.

7 Ekki liggur fyrir að þau 1.013 gögn sem sóknaraðili krefst til vara að varnaraðilar afhendi sér séu sömu gögnin og fram hefur komið í fréttaflutningi varnaraðila, Útgáfufélagsins Stundarinnar ehf., að félagið hafi undir höndum og hafi unnið með í samvinnu við varnaraðila, Reykjavik Media ehf., og breska blaðið The Guardian. Enn síður er upplýst að þau gögn séu varðveitt með sömu skráarheitum og varakröfurnar vísa til. Þær eru því háðar sömu annmörkum og aðalkröfurnar sem áður hefur verið fjallað um og fara því einnig í bága við áskilnað dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýra og afdráttarlausa kröfugerð.

8 Fyrirmæli dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 eru ófrávíkjanleg. Skiptir þá ekki máli þótt vandasamt kunni að vera að setja fram kröfu sem er nægilega skýr og afdráttarlaus og stefnandi hafi leitað þeirra leiða sem lög nr. 91/1991 bjóða til að ljá kröfugerð sinni eins skýrt inntak og unnt er. Sá annmarki sem er á kröfugerð sóknaraðila leiðir til frávísunar á þeim kröfum sem um ræðir. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið ber að staðfesta ákvæði héraðsdóms þar sem kröfunum er vísað frá héraðsdómi.

9 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

10 Eftir að frestur sóknaraðila samkvæmt 3. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 var liðinn lagði hann fram yfirlit með tilvísunum til dóma og fræðirita. Þar er að finna umfjöllun með viðbótarröksemdum fyrir málatilbúnaði sóknaraðila. Er það í andstöðu við framangreint lagaákvæði.

Úrskurðarorð:

Hin kærðu ákvæði héraðsdóms um að vísa frá dómi aðalkröfum og varakröfum sóknaraðila, Glitnis HoldCo ehf., á hendur varnaraðilum, Útgáfufélaginu Stundinni ehf. og Reykjavik Media ehf., um afhendingu gagna, eru staðfest.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum hvorum fyrir sig 250.000 krónur í kærumálskostnað.