280/2018

Útdráttur

E og Á kröfðust skaðabóta úr hendi W hf. þar sem seinkun hefði orðið á brottför flugs þeirra. Talið var að seinkun flugsins mætti rekja til erfiðra aðstæðna og veðurs í Keflavík um morguninn umræddan dag sem hefði orsakað keðjuáhrif seinkana. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ákvæði 106. gr. laga nr. 60/1998 um loftferðir fæli í sér sakarlíkindareglu. Flytjandi bæri ábyrgð á tjóni, sem yrði af völdum tafa í flutningi, nema hann gæti sannað að allt, sem sanngjarnt gæti talist, hefði verið gert til að koma í veg fyrir að svo yrði eða að ógerlegt hefði verið að koma í veg fyrir slíkt. Fallist var á með W hf. að ekki yrði gerð sú krafa til félagsins við þær aðstæður sem uppi voru í málinu að það gerði ráðstafanir og leigði sérstaka flugvél til að fljúga með farþega og farangur umrætt sinn. Var W hf. því sýknað af kröfu E og Á.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 16. mars 2018 að fengnu áfrýjunarleyfi. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. janúar 2018 í máli nr. E1277/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þá leið að málinu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefndu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða stefndu, hvoru um sig, skaðabætur að fjárhæð 400 evrur og að málskostnaðarákvörðun héraðsdóms standi óbreytt. Að því frágengnu krefjast stefndu þess að bætur verði ákveðnar að álitum allt að 45.000 krónur til hvors þeirra ásamt vöxtum samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og að málskostnaðarákvörðun héraðsdóms standi óbreytt. Þá krefjast þau málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4 Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti var rekstrarformi áfrýjanda breytt úr einkahlutafélagi í hlutafélag.

Niðurstaða

5 Fyrir héraðsdómi gerði áfrýjandi þá kröfu að máli þessu yrði vísað frá dómi vegna vanreifunar en þeirri kröfu var hafnað með úrskurði 28. september 2017. Þar sem áfrýjandi áfrýjaði ekki úrskurðinum ásamt héraðsdómi í málinu til Landsréttar samkvæmt heimild í 1. mgr. 151. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 5. gr. laga nr. 38/1994 um breytingu á lögum um meðferð einkamála, kemur frávísunarkrafa hans, sem byggð er á sama grunni og í héraði, ekki til álita við úrlausn málsins hér fyrir dómi. Það stendur þó ekki í vegi fyrir að málinu verði vísað frá héraðsdómi án kröfu ef málatilbúnaður stefndu gefur tilefni til.

6 Stefndu byggja kröfur sínar um skaðabætur úr hendi áfrýjanda á meginreglum skaðabótaréttar og lögum nr. 60/1998 um loftferðir, sbr. reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 261/2004/EB frá 11. febrúar 2004 um sameiginlegar reglur um skaðabætur og aðstoð til handa farþegum sem neitað er um far og þegar flugi er aflýst eða mikil seinkun verður, sbr. einnig reglugerð nr. 1048/2012 um skaðabætur og aðstoð til handa farþegum í flugi sem neitað er um far og þegar flugi er aflýst, seinkað eða flýtt eða vegna tapaðs farangurs eða tjóns á honum. Fallist er á með héraðsdómi að í málsástæðum og lagarökum stefndu komi nægilega fram á hverju málsóknin sé byggð og að málatilbúnaður þeirra sé ekki svo vanreifaður eða óskýr að leiða eigi til frávísunar málsins.

7 Stefndu krefjast skaðabóta úr hendi áfrýjanda þar sem 219 mínútna seinkun hafi orðið á brottför flugs þeirra WW815 19. desember 2016 frá London til Keflavíkur. Brottför flugvélarinnar hafi verið áætluð klukkan 19:50 og lending í Keflavík klukkan 23:25. Flugvélin hafi hins vegar lagt af stað frá London klukkan 23:29 og lent í Keflavík klukkan 3:23 aðfaranótt 20. desember.

8 Áfrýjandi kveður ástæður seinkunarinnar fyrst og fremst mega rekja til erfiðra aðstæðna á Keflavíkurflugvelli að morgni 19. desember 2016 vegna óveðurs og ofankomu. Aðfaranótt 19. desember hafi snjóað töluvert. Mikill snjór hafi verið á flugbrautum sem hafi valdið því að þær voru ónothæfar á tímabili. Þetta hafi valdið seinkun á morgunflugum áfrýjanda, sem hafi óhjákvæmilega leitt til seinkana allan þennan dag á flugum áfrýjanda.

9 Áfrýjandi kveður fyrsta flug flugvélar þeirrar, sem flutti stefndu heim frá London að kvöldi 19. desember 2016 og ber auðkennið TFSIS, hafa verið að morgni þess dags frá Keflavík til Dublin og hafi áætlaður brottfarartími verið klukkan 6:45. Brottför vélarinnar hafi seinkað til klukkan 9:30, að stærstum hluta vegna erfiðra aðstæðna og veðurs á Keflavíkurflugvelli. Flugvélin hafi lent í Dublin klukkan 12:15. Annað flug flugvélarinnar TFSIS þennan sama dag hafi verið frá Dublin til Keflavíkur og hafi áætlaður brottfarartími verið klukkan 11:05. Vegna seinkunar á fyrsta flugi vélarinnar til Dublin hafi óhjákvæmilega orðið seinkun á fluginu frá Dublin en flugvélin hafi lagt af stað klukkan 13:50 eða 2 klukkustundum og 45 mínútum á eftir áætlun. Þriðja flugi flugvélarinnar frá Keflavík til Dublin hafi einnig seinkað vegna sömu keðjuverkandi orsaka, sem mátti rekja til veðuraðstæðna í Keflavík um morguninn og hafi seinkunin þá numið þremur klukkustundum og átta mínútum. Fjórða flugi flugvélarinnar frá London til Keflavíkur, sem stefndu áttu pantað flug með, seinkaði svo af sömu orsökum. Megi ástæðuna, eins og fram sé komið, einkum rekja til slæms veðurs og erfiðra aðstæðna á Keflavíkurflugvelli að morgni þessa dags og keðjuverkunaráhrifa þeirrar seinkunar.

10 Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. laga nr. 60/1998 ber flytjandi ábyrgð á tjóni sem verður af völdum tafa í flutningi á farþegum, farangri og farmi eða vegna þess að flutningi hefur verið flýtt. Þó verður flytjandi ekki talinn bera ábyrgð á tjóni sem orsakast af þessum völdum geti hann sannað að hann og starfsmenn hans og umboðsmenn hafi viðhaft þær aðgerðir sem sanngjarnt getur talist að viðhafðar séu eða að ógerlegt hafi verið að framkvæma slíkar aðgerðir.

11 Í ákvæði 1. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 1048/2012, sem er meðal annars sett með stoð í 4. mgr. 106. gr. laga nr. 60/1998, segir að farþegi, sem verður fyrir seinkun og kemur á ákvörðunarstað að minnsta kosti þremur klukkustundum síðar en upphaflega var áætlað, geti átt rétt á bótum. Stefndu byggja á því að seinkun á flugi þeirra 19. desember 2016 hafi numið 219 mínútum eða 3 klukkustundum og 39 mínútum og miða þar augljóslega við seinkun á brottför flugvélarinnar frá London miðað við áætlaðan brottfarartíma. Þá er því ómótmælt af hálfu áfrýjanda að áætlaður lendingartími flugvélarinnar í Keflavík hafi verið klukkan 23:25 en að flugvélin hafi lent þar klukkan 3:23 aðfaranótt 20. desember eða 3 klukkustundum og 58 mínútum á eftir áætlun.

12 Ákvæði 106. gr. laga nr. 60/1998 felur í sér sakarlíkindareglu. Flytjandi ber, eins og áður greinir, ábyrgð á tjóni, sem verður af völdum tafa í flutningi, nema hann geti sannað að allt, sem sanngjarnt geti talist, hafi verið gert til að koma í veg fyrir að svo yrði eða að ógerlegt hafi verið að koma í veg fyrir slíkt. Áfrýjandi hefur lýst því svo að seinkun flugs WW815 frá London til Keflavíkur að kvöldi 19. desember 2016 megi rekja til veðurs og erfiðra aðstæðna í Keflavík um morguninn þann dag, sem hafi orsakað keðjuáhrif seinkana. Öllum fjórum flugum flugvélarinnar þennan dag hafi seinkað vegna veðuraðstæðna um morguninn. Stefndu hafa ekki mótmælt þessari lýsingu áfrýjanda eða borið brigður á að veður hafi verið með þeim hætti að morgni 19. desember, sem áfrýjandi lýsir. Auk þess liggur fyrir í málinu yfirlit frá Veðurstofu Íslands yfir veðurfar á Keflavíkurflugvelli í desember 2016. Samkvæmt yfirlitinu var 1,2 stiga meðalhiti á Keflavíkurflugvelli 19. desember, lægsta hitastig dagsins var 0,9 stiga frost, meðalvindur mældist 11,8 m/s, mesti vindur 19,6 m/s og vindstyrkur í hviðu 25,2 m/s.

13 Samkvæmt lýsingu áfrýjanda lagði flugvélin TFSIS 2 klukkustundum og 45 mínútum síðar af stað í fyrsta flug sitt frá Keflavík til Dublin 19. desember en flugáætlun gerði ráð fyrir. Sama seinkun var á flugáætlun flugvélarinnar í öðru flugi hennar frá Dublin til Keflavíkur eða 2 klukkustundir og 45 mínútur. Þegar lagt er mat á hvort áfrýjandi hafi gert allt til að koma í veg fyrir seinkun á síðari flugum flugvélarinnar þennan dag, sem sanngjarnt geti talist eða var gerlegt, verður að líta til þess að þegar flugvélin lagði upp í annað flug sitt frá Dublin til Keflavíkur var ekki enn orðin þriggja klukkustunda seinkun á áætlun flugvélarinnar og ekki útilokað að sú seinkun kynni jafnvel að vinnast að nokkru upp áður en lagt yrði af stað í þriðja flug vélarinnar. Fallast verður á með áfrýjanda að ekki verði gerð sú krafa til áfrýjanda við þær aðstæður, að hann gerði ráðstafanir og leigði sérstaka flugvél í stað flugvélar TFSIS til að fljúga með farþega og farangur frá London til Keflavíkur að kvöldi 19. desember 2016. Þá verður því ekki heldur slegið föstu að slík ráðstöfun, jafnvel þótt áfrýjandi hefði gripið til hennar þegar í ljós kom að meir en þriggja klukkustunda seinkun varð á brottför flugvélarinnar í þriðja flug dagsins frá Keflavík til London, hefði komið í veg fyrir seinkun á flugi stefndu en þegar þar var komið var ekki langur tími til stefnu til að útvega aðra flugvél.

14 Þegar af framangreindri ástæðu verður áfrýjandi sýknaður af kröfum stefndu.

15 Rétt er að hvorir aðilar um sig beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Wow air hf., er sýkn af kröfum stefndu, E-kvk-ef M-kvk-ef Á-kvk-ef og Á-kk-ef F-kk-ef H-kk-ef.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.