845/2019

Útdráttur

A, B, C og D kröfðust þess að þeim yrði heimiluð aðild til varnar í héraðsdómsmáli milli E og dánarbús F þar sem deilt var um það hvort viðurkenna ætti kröfu E við skipti dánarbúsins. Þar sem dánarbúið átti aðild að málinu gátu erfingjar dánarbúsins ekki jafnframt átt sjálfstæða aðild að því, sbr. 2. málslið 3. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Var kröfu A, B, C og D því hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 13. desember 2019, sem barst réttinum 16. sama mánaðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 19. desember 2019. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. desember 2019 í málinu nr. Q[…]/2019 þar sem kröfu sóknaraðila um að þau ættu aðild til varnar að dómsmálinu var hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og þeim verði öllum heimiluð aðild til varnar í héraðsdómsmálinu nr. Q[…]/2019 fyrir Héraðsdómi Reykjaness. Þá krefjast þau málskostnaðar fyrir héraðsdómi auk kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði varðar sakarefni málsins það álitaefni hvort sóknaraðilar geti sem erfingjar dánarbús F átt sjálfstæða aðild að ágreiningsmáli milli þess og varnaraðila.

5 Með kröfulýsingu 2. september 2019 krafðist varnaraðili þess að skiptastjóri í dánarbúi F afhenti honum í arf beinan eignarrétt yfir jörðinni […] með nánar tilgreindum skilyrðum og takmörkunum. Af þessu tilefni boðaði skiptastjóri til skiptafundar í dánarbúinu 3. október 2019 og voru þar meðal annars mættir fulltrúar allra sóknaraðila.

6 Í gögnum málsins liggur fyrir afrit af fundargerð fyrrgreinds skiptafundar. Í henni kemur fram að skiptastjóri hafi þar kynnt þá afstöðu sína að krafa varnaraðila væri ekki fallin niður fyrir vanlýsingu þar sem hún varði afhendingu eignarréttinda sem væru í vörslu búsins og arfs samkvæmt erfðaskrá, sbr. 2. og 3. mgr. 58. gr. laga nr. 20/1991. Jafnframt kemur þar fram að skiptastjóri hafi hins vegar komist að þeirri niðurstöðu að hafna bæri hinni lýstu kröfu varnaraðila. Með stoð í 61. gr. laga nr. 20/1991 kallaði hann eftir afstöðu erfingja til þeirrar niðurstöðu. Í fundargerð skiptafundarins kemur fram að fulltrúi varnaraðila hafi mótmælt þeirri afstöðu skiptastjóra en fulltrúar sóknaraðila og annarra erfingja tekið undir hana. Loks er bókað í fundargerðina að reynt hafi verið án árangurs að ná sáttum með aðilum „um afstöðu til réttmætis hinnar lýstu kröfu“ og ágreiningnum yrði í kjölfarið vísað til héraðsdóms í samræmi við ákvæði 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991, sbr. 3. mgr. 53. gr. sömu laga. Í samræmi við áskilnað 4. töluliðar 1. mgr. síðastnefndrar lagagreinar er bókað í fundargerð að skiptastjóri telji að dánarbúið þurfi að eiga aðild að væntanlegu dómsmáli þar sem krafan beinist „að eignum þess og hagsmunum“.

7 Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að sá ágreiningur sem vísað var til héraðsdóms á grundvelli 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 varðar það álitaefni hvort viðurkenna skuli kröfu varnaraðila við skiptin. Jafnframt liggur fyrir að dánarbúið á aðild að málinu en við þær aðstæður geta erfingjar dánarbúsins ekki jafnframt átt sjálfstæða aðild að því, sbr. 2. málslið 3. mgr. sömu lagagreinar.

8 Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur. Verður sóknaraðilum gert að greiða varnaraðila óskipt kærumálskostnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, A, B, C og D, greiði varnaraðila, E, óskipt 150.000 krónur í kærumálskostnað.