19/2019

Útdráttur

H var sakfelldur fyrir peningaþvætti samkvæmt 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa um nokkurt skeið fram til 15. maí 2017 aflað sér ávinnings með refsiverðum brotum. Var honum jafnframt gert að sæta upptöku á 2.530.000 krónum og Teslu bifreið. Í dómi Landsréttar kom fram að ákærði hefði ekki gefið trúverðugar skýringar á misræmi í útstreymi fjár af reikningum hans og skráðum tekjum hans á sama tímabili. Þá hefði H verið sakfelldur í tveimur sakamálum á árunum 2017 og 2018 sem lutu meðal annars að fíkniefnalagabrotum og innflutningi fíkniefna til söludreifingar. Þannig væru brot hans til þess fallin að hafa í för með sér verulegan fjárhagslegan ávinning. Með hliðsjón af framangreindu og eins og atvikum var að öðru leyti háttað taldi dómurinn hafið yfir skynsamlegan vafa að H hefði á umræddum tíma aflað sér ávinnings að fjárhæð allt að 8.121.760 krónum með refsiverðum brotum og var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu H og upptöku fyrrnefndra fjármuna og bifreiðar staðfest. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot hans voru hegningarauki við þrjá eldri dóma, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga, og var einn þeirra skilorðsdómur sem var tekinn upp og dæmdur með málinu, sbr. 60. gr. sömu laga. Var refsing H ákveðin fangelsi í 20 mánuði.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf, fyrrverandi landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 2. janúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 23. nóvember 2018 í málinu nr. S[...]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd. 3 Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing verði milduð og að upptökukröfur ákæruvaldsins sæti lækkun.

4 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur af framburði ákærða og X, meðákærða í héraði, fyrir héraðsdómi ásamt upptökum af framburði vitnanna A, B og C.

Niðurstaða

5 Með ákæru er ákærða gefið að sök peningaþvætti með því að hafa um nokkurt skeið fram til 15. maí 2017 aflað sér ávinnings að fjárhæð allt að 8.121.760 krónum með refsiverðum brotum. Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærði og meðákærði í héraði, X, sem einnig var gefið að sök peningaþvætti, sakfelldir í samræmi við ákæru og unir sá síðarnefndi dómi.

6 Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir málsatvikum og framburði ákærða, meðákærða og vitna fyrir héraðsdómi.

7 Ákvæði 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 149/2009, kveður á um að hver sá sem tekur við, nýtir eða aflar sér eða öðrum ávinnings af broti á lögum þessum eða af refsiverðu broti á öðrum lögum, eða meðal annars umbreytir slíkum ávinningi, flytur hann, sendir, geymir, aðstoðar við afhendingu hans, leynir honum eða upplýsingum um uppruna hans, eðli, staðsetningu eða ráðstöfun ávinnings, skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Í 2. mgr. sömu greinar, sbr. lög nr. 149/2009, er fjallað um sjálfsþvætti ávinnings en þar segir að sá sem framið hefur frumbrot og fremur jafnframt brot samkvæmt 1. mgr. skuli sæta sömu refsingu og þar greinir.

8 Ákvæði 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 10/1997, eins og það hljóðaði fyrir breytingu með lögum nr. 149/2009, var skýrt svo að þótt áskilið væri að um ávinning væri að ræða af broti samkvæmt almennum hegningarlögum yrði með tilliti til eðlis og tilgangs ákvæðisins ekki gerð sú krafa að nákvæmlega lægi fyrir hvert brotið væri, heldur yrði að meta í ljósi atvika hverju sinni hvort sýnt væri nægilega fram á að ávinningur væri ekki af lögmætum toga, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 8. nóvember 2001 í máli nr. 200/2001. Það felur þó ekki í sér að sönnunarbyrði sé lögð á ákærða í andstöðu við meginreglu 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. til hliðsjónar ákvörðun Mannréttindadómstóls Evrópu 2. maí 2017 í máli nr. 23572/07. Í athugasemdum með frumvarpi, sem varð að lögum nr. 149/2009 og leiddi til breytinga á 264. gr. almennra hegningarlaga, sagði að breytingarnar raski í engu þeirri skýringu á 1. mgr. 264. gr. sem fram kæmi í framangreindum dómi Hæstaréttar, sbr. einnig dóm Hæstaréttar 2. desember 2010 í máli nr. 495/2010.

9 Ákærði játaði fyrir héraðsdómi að eiga þá peninga sem haldlagðir voru á heimili hans 15. maí 2017, samtals að fjárhæð 2.530.000 krónur og að hafa 13. apríl 2017 keypt bifreiðina [...], af gerðinni Tesla Model 2, árgerð 2014, í Litháen fyrir 46.000 evrur eða 5.591.760 krónur. 10 Í gögnum málsins er greinargerð lögreglu um fjármál ákærða 1. janúar 2016 til 11. maí 2017. Samkvæmt henni var innstæða á bankareikningi ákærða í upphafi tímabilsins að fjárhæð 217.729 krónur. Greiðslur frá Tryggingastofnun til ákærða inn á sama bankareikning á tímabilinu námu samtals 3.756.993 krónum en „útstreymi fjár“ af bankareikningi hans á sama tíma nam 11.556.480 krónum. Nemur munur á framangreindri inneign og innborgunum á bankareikningi ákærða á tímabilinu og því fé, sem hann ráðstafaði af bankareikningi sínum á þessum tíma, 7.581.758 krónum. Ákærði hefur ekki gefið trúverðugar skýringar á þessum mismun. Ákærði á að baki sakaferil frá árinu 2003 og hefur meðal annars hlotið dóma fyrir þjófnað, fjársvik, fíkniefnalagabrot og fyrir innflutning fíkniefna til söludreifingar. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. maí 2017 var hann dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga og með dómi sama dómstóls 12. janúar 2018 í sex mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára, fyrir brot gegn lögum nr. 65/1974 um ávana og fíkniefni, tollalögum nr. 88/2005, lyfsölulögum nr. 30/1963 og lyfjalögum nr. 93/1994. Vörðuðu báðir dómarnir brot ákærða á árinu 2014. Hafði ákærði því verið viðriðinn ólögleg ávana og fíkniefni nokkru áður en atburðir þeir gerðust er mál þetta varðar og voru brot hans til þess fallin að hafa í för með sér verulegan ávinning. Verður í ljósi framangreinds og eins og atvikum er að öðru leyti háttað í þessu máli ekki fallist á með ákærða að ákæruvaldinu verði gert að tilgreina frumbrot ákærða frekar en gert er í ákæru enda ekki ákært fyrir það eða þau brot, sbr. einnig áðurnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 200/2001.

11 Að framangreindu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi um nokkurt skeið fram til 15. maí 2017 aflað sér ávinnings að fjárhæð allt að 8.121.760 krónum með refsiverðum brotum. Hann verður því sakfelldur samkvæmt ákæru og er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæðis.

12 Sakaferill ákærða var að nokkru rakinn hér að framan. Brot ákærða nú voru framin áður en framangreindir dómar 19. maí 2017 og 12. janúar 2018 gengu. Verður ákærða samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga dæmdur hegningarauki við þá dóma vegna þess brots sem hér er fjallað um. Þá verður í samræmi við 60. gr. sömu laga skilorðsdómurinn 12. janúar 2018 tekinn upp og dæmdur með þessu máli. Að auki var ákærði, eftir að hinn áfrýjaði dómur gekk, dæmdur í 20 mánaða fangelsi fyrir brot gegn 2. mgr. 244. gr., sbr. 1. og 4. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga með dómi Héraðsdóms Reykjaness 17. janúar 2019. Brot hans, sem hér er fjallað um, eru framin áður en sá dómur var upp kveðinn. Verður refsing ákærða í þessu máli því einnig hegningarauki við þann dóm. Með hliðsjón af framansögðu er refsing ákærða hæfilega ákveðin 20 mánaða fangelsi.

13 Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað verða staðfest.

14 Eftir þessum úrslitum verður ákærði dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef J-kk-ef lögmanns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði, að því frátöldu að sá hluti málsvarnarlauna verjanda sem stafar af endurflutningi málsins fyrir Landsrétti, 141.360 krónur, verður felldur á ríkissjóð.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf L-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 20 mánuði.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku og sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði greiði 1.178.000 krónur af 1.319.360 króna málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns, B-kk-ef J-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti. Ákærði greiði jafnframt annan sakarkostnað fyrir Landsrétti, 52.359 krónur.