210/2022

Útdráttur

B höfðaði mál á hendur A, systur sinni, og krafði hana um greiðslu á 5.688.287 krónum sem hún kvað vera eftirstöðvar fjármuna sem hún hefði lánað A á tímabilinu frá 2. nóvember 2017 til 3. júní 2019 með samtals 17 millfærslum. A hafnaði því að um lán hefðiverið að ræða en kvaðst hafa framfleytt B og séð um hana á meðan hún bjó hjá A. Byggði A á því að samkomulag hefði verið í gildi um að B tæki þátt í kostnaði A við framfærslu hennar eftir að B næði 18 ára aldri. Þá hefði B ekki haft fjárhagslega burði tilað lána A þá fjármuni sem hún krefðist endurgreiðslu á. Í dómi Landsréttar kom fram að engin haldbær sönnunargögn um slíkt samkomulag hefðu verið lögð fram. Það útilokaði þó ekki að einhverjar færslur sem deilt væri um mætti rekja til þess að A hafi lagt út fyrir tilteknum útgjöldum B. Ekki lægju fyrir afdráttarlaus sönnunargögn um tilefni einstakra færslna. Miðað við framlögð gögn var ekki talið upplýst að fimm millifærslur væru peningalán. Aftur á móti þótti nægjanlega fram komið að B hefði lánað A samtals 3.251.000 krónur með 12 millifærslum eða eftir atvikum falið A að varðveita féð um tíma. Til frádráttar komu 19 greiðslur sem A innti af hendi til B, samtals að fjárhæð 567.000 krónur. Var A því gert að greiða B 2.684.000 krónur en að öðru leyti var A sýknuð af kröfum B.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 11. apríl 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 16. mars 2022 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti, til vara að viðurkennt verði að áfrýjandi eigi gagnkröfu á hendur stefndu til skuldajafnaðar að fjárhæð 14.355.056 krónur,, með vísan til dómskjals P og umfjöllunar í lið F. í kafla VI. greinargerðar þessarar.“ Að því frágengnu krefst áfrýjandi þess að dómkröfur stefndu verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Um málavexti og röksemdir aðila er í meginatriðum vísað til hins áfrýjaða dóms.

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Landsrétt nokkur gögn til viðbótar þeim sem lögð voru fram í héraði. Þeirra á meðal eru fjölmargar myndir af síma áfrýjanda sem sýna SMS- skilaboð sem fóru á milli málsaðila meðan stefnda bjó hjá áfrýjanda, sem og stuttu eftir að hún flutti þaðan. Áfrýjandi hefur einnig lagt fram staðgreiðsluskrár stefndu vegna áranna 2017 til 2022. Enn fremur tvö undirrituð kröfubréf þáverandi lögmanns áfrýjanda, K, sem bæði eru dagsett 22. nóvember 2019, annars vegar um kröfu hennar á hendur stefndu að fjárhæð 14.355.056 krónur, sem reist er á kostnaði af ýmsum toga eftir að stefnda varð 18 ára, og hins vegar um kröfu C ehf. á hendur stefndu um greiðslu 7.229.357 króna, einnig vegna ýmiss kostnaðar. Áfrýjandi lagði einnig fyrir Landsrétt beiðni um dómkvaðningu matsmanns 13. júlí 2022, en með ákvörðun réttarins 20. október sama ár var dómkvaðningu hafnað.

5

Áfrýjandi skoraði á stefndu að gefa viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti. Hún varð við þeirri áskorun og svaraði spurningum lögmanna, meðal annars um þau gögn sem lögð hafa verið fyrir Landsrétt. Þá gaf K lögmaður vitnaskýrslu fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

6

Fyrir héraðsdómi gerði áfrýjandi ekki kröfu um viðurkenningu á gagnkröfu sinni til skuldajafnaðar að fjárhæð 14.355.056 krónur. Það gerði hún fyrst með varakröfu sinni í greinargerð til Landsréttar, en ekki er á hana minnst í áfrýjunarstefnu málsins. Um heimild sína til að hafa þessa kröfu fyrst uppi í greinargerð fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi vísað til 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar segir að hafi aðili borið fram kröfur eða málsástæður, sem hann hafði ekki uppi í héraði, geti Landsréttur byggt á þeim við úrlausn máls, enda hafi þær komið fram í greinargerð aðilans, grundvelli máls sé ekki raskað á þann hátt, afsakanlegt sé að þær hafi ekki verið hafðar uppi í héraði og það yrði aðilanum til réttarspjalla að ekki yrði tekið tillit til þeirra.

7

Áfrýjandi átti þess kost að hafa uppi gagnkröfu í héraði, af þeim toga sem hann gerir í varakröfu sinni fyrir Landsrétti, með gagnstefnu, sbr. 2. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991, eða krefjast sýknu með vísan til hluta gagnkröfunnar, sbr. 1. mgr. sömu greinar. Það gerði hún ekki, en ekki hefur verið teflt fram ástæðum sem afsaka það. Þegar af þeirri ástæðu ber að vísa varakröfu áfrýjanda frá Landsrétti.

8

Í málinu gerir stefnda kröfu um að áfrýjandi greiði sér 5.688.287 krónur, sem hún kveður vera eftirstöðvar fjármuna, sem hún hafi lánað áfrýjanda á tímabilinu frá 2. nóvember 2017 til 3. júní 2019, eins og nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi. Um er að ræða 17 færslur af reikningi stefndu nr. [...]í viðskiptabanka hennar inn á reikning áfrýjanda á framangreindu tímabili, samtals að fjárhæð 8.421.287 krónur. Til sönnunar á lánveitingum sínum leggur stefnda fram þrjú reikningsyfirlit, auk millifærslukvittana vegna þessara 17 færslna. Yfirlitin einskorðast við færslu fjármuna milli umræddra reikninga málsaðila og takmarkast við tímabilið frá 1. janúar 2017 til 31. desember 2019. Fyrsta greiðslan átti sér stað 2. nóvember 2017 en sú síðasta 3. júní 2019. Á sama tímabili voru 567.000 krónur greiddar með 19 færslum af reikningi áfrýjanda inn á reikning stefndu. Upphaflega höfðaði stefnda málið um mismun þessara tveggja fjárhæða, 7.854.287 krónur, en undir rekstri málsins í héraði féllst hún á að 2.166.000 krónur, af 3.856.920 króna millifærslu 8. júní 2018, væri endurgreiðsla á láni sem hún hafi fengið árið 2017 í tengslum við kaup hennar á fasteign að [...] í Reykjavík. Stefnda lækkaði því dómkröfu sína í 5.688.287 krónur fyrir aðalmeðferð málsins í héraði.

9

Eins og rakið er í héraðsdómi eru málsaðilar systur og bjó stefnda á heimili áfrýjanda frá júlímánuði 2013, þegar hún var 15 ára, þar til í júní 2019, en þá var hún 21 árs.

Enginn ágreiningur er um að áfrýjandi hafi boðið stefndu að dvelja hjá sér vegna þess að hún bjó þá við ófullnægjandi aðstæður á heimili móður þeirra. Áfrýjandi kveðst hafa framfleytt stefndu og séð um hana meðan hún bjó hjá henni. Hún mótmælir því að umræddar færslur inn á reikning hennar hafi verið peningalán. Með þeim hafi stefnda þvert á móti endurgreitt ýmsan kostnað vegna uppihalds og greitt til baka fjármuni, sem hún hafi fengið hjá áfrýjanda og sambúðarmanni hennar, meðal annars í reiðufé. Ber hún því við að samkomulag hafi verið í gildi um að stefnda tæki þátt í kostnaði áfrýjanda við framfærslu hennar eftir að hún næði 18 ára aldri, með sjálfsaflafé sínu að því marki sem hún hefði tök á. Þá hefur áfrýjandi byggt á því að málatilbúnaður stefndu sé ótrúverðugur, enda hafi hún ekki haft fjárhagslega burði til að lána áfrýjanda þá fjármuni sem hún krefst endurgreiðslu á.

10

Í aðilaskýrslu sinni í héraði kannaðist stefnda ekki við að ætlast hafi verið til þess að hún tæki þátt í almennum kostnaði sem hlaust af búsetu hennar hjá áfrýjanda, hvorki fyrir né eftir að hún næði 18 ára aldri. Engin haldbær sönnunargögn hafa verið lögð fram um að samkomulag af þeim toga hafi verið í gildi milli aðila og því ekki unnt að leggja það til grundvallar við úrlausn málsins. Þetta útilokar þó ekki að einhverjar færslur sem um er deilt megi rekja til þess að áfrýjandi hafi lagt út fyrir tilteknum útgjöldum stefndu sem eðlilegt hafi þótt að hún endurgreiddi.

11

Ekki liggja fyrir afdráttarlaus sönnunargögn um tilefni einstakra færslna sem um er deilt. Enginn samningur eða önnur skrifleg samtímagögn liggja fyrir í málinu sem geta varpað ljósi á ætlan málsaðila í því efni. Í framlögðum millifærslukvittunum er þess til að mynda ekki getið til skýringar að um lán sé að ræða eða eitthvað annað, eins og færi hefði verið á að nefna í skýringarreit. Þá er þess ekki getið í framlögðum skattframtölum stefndu frá þessum tíma að hún eigi kröfu á hendur áfrýjanda, sbr. 72. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt.

12

Í SMS- skilaboðum, sem fóru milli málsaðila og lögð hafa verið fyrir Landsrétt, er fyrst vikið að ætluðum lánveitingum stefndu um miðjan júní 2019, um það leyti er hún flutti af heimili áfrýjanda. Óskaði stefnda þá ítrekað eftir því að fá peninginn sinn til baka, sem áfrýjandi sæi um að „geyma fyrir“ hana, og vísaði hún meðal annars til þess að þetta væri sparnaðurinn hennar. Á þessum tíma virðist stefnda því hafa talið að hún hafi falið áfrýjanda að varðveita eitthvað af sjálfsaflafé sínu í trausti þess að geta gengið að því síðar. Í SMS- skilaboðunum nefndi hún ekki neina fjárhæð í þessu sambandi, en í aðilaskýrslu stefndu fyrir héraðsdómi lýsti hún því að hún hafi haldið að þetta væru um tvær milljónir króna.

13

Skilja verður svör áfrýjanda í þessum skilaboðum á þann veg að hún hafi ekki talið sig skulda stefndu fé. Þar kannaðist hún aftur á móti við að stefnda hafi um tíma átt um 700 þúsund krónur í sparnað, en lýsti því jafnframt að hún væri þegar búin að eyða honum í ferðalag og til að kaupa rúm. Þá ýjar áfrýjandi að því að á heimilinu hafi tíðkast að stefnda fengi reiðufé í hendur frá sambúðarmanni áfrýjanda, hún legði féð inn á reikninginn sinn og endurgreiddi það síðar með því að millifæra inn á reikning áfrýjanda. Þessa getur áfrýjandi einnig í aðilaskýrslu sinni í héraði, auk þess sem sambúðarmaður áfrýjanda lýsir þessu í vitnaskýrslu sinni fyrir héraðsdómi, sem og dóttir þeirra. Þá minntist fyrrverandi kærasti stefndu, sem bjó jafnframt á heimili áfrýjanda frá miðju ári 2017 til júní 2018, þess að stefnda hafi í nokkur skipti lagt pening inn á reikning áfrýjanda og fengið reiðufé í staðinn.

14

Eins og áður segir eru þau reikningsyfirlit sem stefnda lagði fram við þingfestingu málsins í héraði takmörkuð við millifærslur milli málsaðila og ná aðeins frá 1. janúar 2017 til 31. desember 2019. Í greinargerð áfrýjanda í héraði skoraði hún á stefndu að leggja fram reikningsyfirlit sem sýndu „stöðu bankareikninga stefnanda frá 13 ára aldri“. Einnig að stefnda legði fram gögn sem sýndu að hún „hafi haft fjárhagslegt svigrúm til þess að“ lána áfrýjanda þá fjármuni sem um ræðir. Stefnda brást ekki við þessari áskorun, hvorki undir rekstri málsins í héraði né fyrir Landsrétti.

15

Hæsta einstaka millifærslan af reikningi stefndu yfir á reikning áfrýjanda átti sér stað 8. júní 2018, en hún var að fjárhæð 3.856.920 krónur. Eins og áður segir hefur stefnda fallist á að 2.166.000 krónur af þeirri færslu sé endurgreiðsla á láni sem hún hafi fengið annars vegar frá sambúðarmanni áfrýjanda og hins vegar frá vinkonu áfrýjanda í tengslum við kaup stefndu á fasteign að [...] haustið 2017. Það sem eftir standi af millifærslunni 8. júní 2018, 1.690.920 krónur, telur hún aftur á móti vera peningalán til áfrýjanda. Þessu mótmælir áfrýjandi og byggir á því að öll færslan sé endurgreiðsla á peningum sem hún og sambúðarmaður hennar hafi lánað stefndu til að fjármagna kaupsamningsgreiðslur og kostnað við fasteignakaupin, enda hafi hún ekki átt sjálf neinn pening til að fjármagna þau.

16

Ágreiningslaust er að áfrýjandi átti frumkvæði að því að stefnda, sem þá var 19 ára, festi kaup á umræddri íbúð árið 2017. Ástæða fasteignakaupanna var að fjölskyldan hugðist flytja búferlum [...], en stefnda vildi verða eftir á Íslandi og vantaði því þak yfir höfuðið. Af gögnum málsins verður ráðið að áfrýjandi hafi að mestu séð um að af kaupunum gæti orðið af hálfu stefndu. Í málinu liggur meðal annars fyrir yfirlýsing 20. júlí 2017 sem báðir málsaðilar undirrituðu. Yfirlýsingin er með yfirskriftinni „Til þess er málið varðar. Staðfesting á eigin fé vegna íbúðarkaupa.“ Þar segir orðrétt:

Hér með staðfestist að ég, undirrituð, A [...] mun leggja til fjárhæð allt að 4.397.300 kr í eigið fé vegna fyrirhugaðra íbúðarkaupa B [...] á eign að [...]samkvæmt fyrirliggjandi samþykktu kauptilboði með fyrirvara um greiðslumat. Ekki er gerð krafa um endurgreiðslu útlagðs fjármagns ásamt öðrum kostnaði fyrr en íbúðin verður seld úr eigu B til þriðja aðila.

17

Samkvæmt kaupsamningi 21. ágúst 2017 nam kaupverð íbúðarinnar 22.500.000 krónum. Kaupverðið átti að greiða með tveimur milljónum króna í peningum við undirritun kaupsamnings, með tveimur lánum sem átti að þinglýsa samhliða kaupsamningi, en höfuðstóll þeirra nam samtals 19.124.500 krónum, með greiðslu 375 þúsund króna í peningum 2. október 2017 og með greiðslu á einni milljón króna í peningum við gerð afsals 15. nóvember 2017.

18

Í málinu liggur fyrir millifærslukvittun þar sem sambúðarmaður áfrýjanda greiðir 1.766.000 krónur inn á reikning stefndu 21. júlí 2017. Einnig er upplýst að vinkona áfrýjanda greiddi sama dag 400 þúsund krónur inn á reikning stefndu, en áfrýjandi endurgreiddi vinkonunni sömu upphæð 25. júlí 2017. Stefnda lagði tvær milljónir króna inn á reikning áfrýjanda 24. júlí 2017. Í málinu er einnig að finna millifærslukvittun þar sem áfrýjandi greiðir 1.699.500 krónur 21. ágúst 2017 inn á reikning fasteignasölu sem hafði milligöngu um fasteignaviðskiptin. Áfrýjandi kveðst hafa greitt allt sem vantaði upp á kaupsamningsgreiðslur og kostnað með reiðufé. Eins og áður segir heldur stefnda því fram að það sé rangt, enda hafi hún greitt það sem upp á vantaði, það er 1.209.000 krónur, auk kostnaðar. Í aðilaskýrslu sinni í héraði bar hún að þennan pening hafi hún átt „uppsafnaðan“ hjá áfrýjanda. Hún bætti svo við að „þá átti ég að eiga 1.355.000 krónur hjá henni.“

19

Eins og áður segir styðst krafa stefndu við þrjú yfirlit reiknings nr. [...] í hennar eigu sem sýna færslur af honum yfir á reikning áfrýjanda og frá reikningi áfrýjanda yfir á reikning stefndu. Elsta yfirlitið á að sýna færslur milli þessara tveggja reikninga allt árið 2017. Þar er einungis getið um tvær millifærslur, annars vegar þar sem stefnda leggur 190.000 krónur inn á reikning áfrýjanda 2. nóvember 2017 og hins vegar þar sem áfrýjandi leggur 17.000 krónur inn á reikninginn 23. sama mánaðar. Í yfirlitinu er aftur á móti í engu getið um færslu fjármuna til áfrýjanda áður en stefnda festi kaup á íbúðinni. Yfirlitið bendir því ekki til þess að stefnda hafi verið að safna inneign hjá áfrýjanda á árinu 2017.

20

Báðir málsaðilar gáfu fyrrgreinda yfirlýsingu 20. júlí 2017 um fjármögnun kaupanna á íbúðinni í því skyni að kaupin gengju eftir. Fjárhæð hennar tekur til kaupsamningsgreiðslna sem greiða átti í peningum og gott betur en það. Hefðu fjármunir í eigu stefndu verið til reiðu til að fjármagna fasteignakaupin mætti reikna með að yfirlýsingin bæri það með sér. Málatilbúnaður stefndu byggir á því að yfirlýsingin hafi ekki gengið eftir nema að hluta og að hún hafi sjálf fjármagnað um þriðjung þess sem greiða bar við kaupin með peningum. Ekki hafa verið lögð fram í málinu sönnunargögn því til stuðnings að hún hafi átt þá fjármuni inni hjá áfrýjanda eða að hún hafi sjálf haft þá handbæra þegar kaupsamningsgreiðslur voru inntar af hendi. Í ljósi fyrrgreindrar yfirlýsingar, sem stefnda undirritaði ásamt áfrýjanda, og að teknu tilliti til þess að hún hefur ekki orðið við áskorun áfrýjanda, sem kom fram í greinargerð hennar í héraði, um að leggja fram frekari gögn um fjárhagsstöðu sína, meðal annars á þessum tíma, verður hún að bera hallann af þeim sönnunarskorti.

21

Fyrrgreind millifærsla að fjárhæð 3.856.920 krónur, sem gerð var 8. júní 2018, kemur til af sölu framangreindrar íbúðar að [...] sama dag. Eins og gildir um aðrar millifærslur sem um er deilt liggja ekki fyrir skrifleg gögn um tilefni hennar. Í ljósi fjárhæðarinnar var sérstök ástæða til að geta þess í skýringum hafi hún í heild eða að hluta átt að vera lán til áfrýjanda. Ágreiningslaust er að færslan skýrist að stórum hluta af uppgjöri milli aðila vegna fjármögnunar áfrýjanda og sambúðarmanns hennar á fasteignaviðskiptunum ári áður. Í ljósi þess sem fyrir liggur í málinu verður að telja sennilegt að sú skýring eigi við um alla greiðsluna, fremur en að hún sé að hluta til lánveiting til áfrýjanda. Eftir atvikum þykir stefnda ekki hafa fært fyrir því viðhlítandi rök að hún eigi fjárkröfu vegna framangreindrar millifærslu.

22

Framlögð gögn um staðgreiðslu stefndu og skattframtöl sýna að hún aflaði tekna bæði áður og á meðan millifærslurnar áttu sér stað. Miðað við framlögð gögn um tekjur stefndu gat hún auðveldlega staðið undir greiðslu 190.000 króna inn á reikning áfrýjanda 2. nóvember 2017. Hún átti ríflega 700.000 krónur inni á reikningi sínum í árslok það ár. Í því ljósi og að teknu tilliti til fyrirliggjandi upplýsinga um tekjur hennar og aðrar greiðslur, sem henni bárust á árinu 2018 og fram á mitt ár 2019, auk upplýsinga um stöðu reikningsins hverju sinni eftir hverja greiðslu, verður í aðalatriðum að hafna þeirri málsástæðu áfrýjanda að stefndu hafi verið fyrirmunað að ráðstafa sjálfsaflafé sínu inn á reikning áfrýjanda. Það á þó ekki við um þrjár færslur eins og hér verður nánar vikið að í efnisgreinum 23, 24 og 25.

23

Samkvæmt staðgreiðsluskrá var stefnda ekki með neinar tekjur í júlí og ágúst 2018.

Ekki liggja heldur fyrir gögn um aðrar greiðslur til hennar þessa tvo mánuði, aðrar en þærsem rekja má til lokauppgjörs vegna sölu íbúðarinnar að [...]. Stefnda kveður þeim fjármunum hafa verið ráðstafað inn á reikning áfrýjanda 9. og 11. júlí 2018, en eftir síðari greiðsluna voru einungis 4.043 krónur inni á reikningi stefndu. Í lok júlímánaðar var innstæða á reikningnum 581 króna, en þá lagði áfrýjandi 60.000 krónur inn á hann.

Mánuði síðar, eða 30. ágúst 2018, voru 40.000 krónur færðar af reikningi stefndu yfir á reikning áfrýjanda og myndar færslan hluta af fjárkröfu stefndu í málinu. Í ljósi framlagðra gagna þykir stefnda ekki hafa leitt nægar líkur að því að innstæða hennar þennan dag sé sjálfsaflafé sem hún hafi getað látið áfrýjanda í té. Stefnda hefði getað varpað ljósi á tilurð innstæðunnar með því að verða við áskorun áfrýjanda um að leggja fram fyllra reikningsyfirlit er sýndi fjárhagsstöðu hennar á þessum tíma. Ber stefnda hallann af þeirri óvissu sem af því leiðir og verður því að hafna málsástæðu hennar sem byggir á framangreindri færslu.

24

Eftir millifærslu 26. september 2018 að fjárhæð 734.000 krónur var reikningur stefndu svo til tómur. Engar upplýsingar liggja fyrir um greiðslur inn á reikninginn frá þeim degi til 2. október 2018. Samkvæmt staðgreiðsluskrá var stefnda þó með launatekjur að fjárhæð 168.268 krónur í október 2018, en 6.731 króna var dregin frá til að greiða í lífeyrissjóð. Þann 2. október 2018 voru millifærðar 539.000 krónur af reikningi stefndu inn á reikning áfrýjanda og myndar færslan hluta af fjárkröfu stefndu í málinu.

Voru þá eftir 54.739 krónur inni á reikningnum. Framtaldar launatekjur stefndu geta ekki skýrt innstæðu hennar þennan dag nema að litlu leyti. Hefur stefnda því ekki leitt nægar líkur að því að hún hafi átt sjálfsaflafé inni á reikningi sínum, sem hún hafi getað lánað áfrýjanda, eins og hún byggir á, nema að því marki sem umræddar tekjur hrukku til. Ekki liggur aftur á móti fyrir hvenær þær tekjur voru greiddar inn á reikning stefndu. Hún hefði getað varpað ljósi á tilurð innstæðunnar þennan dag með því að leggja fram fyllra reikningsyfirlit er sýndi fjárhagsstöðu hennar á þessum tíma. Ber stefnda hallann af þeirri óvissu sem af því leiðir og verður því að hafna málsástæðu hennar sem byggir á framangreindri færslu.

25

Samkvæmt staðgreiðsluskrá fékk stefnda mánaðarlega greiddar bætur frá Tryggingastofnun ríkisins á árinu 2019. Þann tíma sem hér skiptir máli námu þær 246.891 krónu, en að jafnaði voru um 35.000 krónur dregnar frá í staðgreiðslu opinberra gjalda. Þann 2. maí 2019 voru færðar 190.000 krónur af reikningi stefndu inn á reikning áfrýjanda. Á móti millifærði áfrýjandi samtals 160.000 krónur inn á reikning stefndu með fjórum færslum í maímánuði. Síðasta færslan var 40.000 króna greiðsla 22. maí 2018, en eftir þá innlögn voru 62.166 krónur inni á reikningi stefndu.

Þann 3. júní 2019 voru 489.000 krónur færðar af reikningi stefndu inn á reikning áfrýjanda, en við það tæmdist reikningur stefndu að mestu leyti. Ljóst er að greiðslan frá Tryggingastofnun ríkisins getur aðeins skýrt tæpan helming innstæðunnar 3. júní 2019. Hefur stefnda ekki leitt nægar líkur að því innstæðan sé sjálfsaflafé, sem hún hafi getað lánað áfrýjanda, eins og hún byggir á, nema að því marki sem bótagreiðslan hrekkur til. Ekki liggur þó fyrir hvenær sú greiðsla barst inn á reikning stefndu í júní 2019. Stefnda hefði getað varpað ljósi á tilurð innstæðunnar umræddan dag með því að verða við áskorun áfrýjanda um að leggja fram fyllra reikningsyfirlit. Ber stefnda hallann af þeirri óvissu sem af því leiðir. Því ber að hafna málsástæðu hennar sem byggir á framangreindri færslu.

26

Að auki verður að líta til þess hvort áfrýjandi hafi gert sennilegt að einhverjar greiðslur kunni að vera endurgreiðsla á útlögðum kostnaði vegna stefndu. Áfrýjandi hefur í þessu sambandi lagt fram reikning 14. janúar 2018 að fjárhæð 264.016 krónur vegna kaupa á rúmi í versluninni Betra baki. Í aðilaskýrslu í héraði kannaðist stefnda við að rúmið hafi verið keypt fyrir hana eftir aðgerð sem hún hafði farið í stuttu áður. Í SMS- samskiptum málsaðila 18. júní 2019 upplýsti stefnda að hún gæti ekki tekið rúmið því ekkiværi pláss fyrir það á þeim stað þar sem hún ætlaði að dvelja eftir að hún flutti af heimili áfrýjanda. Það gefur til kynna að hún hafi talið að rúmið væri í hennar eigu en ekki áfrýjanda. Af svari áfrýjanda má ráða að hún hafi jafnframt gengið út frá því að svo væri. Stefnda krefst meðal annars endurgreiðslu á 245.367 krónum sem færðar voru af reikningi stefndu inn á reikning áfrýjanda 17. janúar 2018, þremur dögum eftir að áfrýjandi keypti rúmið. Með færslunni tæmdist reikningur stefndu. Miðað við það sem fyrir liggur í málinu hefur stefnda ekki fært sönnur á að þessi peningafærsla sé lán til áfrýjanda sem hún eigi rétt á að fá greitt til baka. Benda gögn málsins fremur til þess að með henni hafi stefnda greitt áfrýjanda fyrir framangreint rúm. Því ber einnig að hafna málsástæðu stefndu sem byggir á þessari færslu.

27

Þær 12 færslur sem eftir eru nema samtals 3.251.000 krónum. Eins og áður hefur verið vikið að liggja ekki fyrir óyggjandi sönnunargögn um tilefni þessara greiðslna. Í því efni verður að hafa í huga að almennt verður sá sem telur sig eiga kröfu á hendur öðrum manni að bera hallann af því ef ekki eru færðar viðhlítandi sönnur á að til kröfuréttarsambands hafi stofnast. Af dómaframkvæmd má þó ráða, að þegar fjármunir hafa sannanlega verið færðir milli manna, til að mynda með millifærslu milli reikninga, er jafnan lagt til grundvallar að greiðandinn eigi kröfu um endurgreiðslu, enda hafi ekki verið gert sennilegt að greiðslan sé endurgjald af einhverju tagi eða að um örlætisgerning sé að ræða. Má um þetta meðal annars vísa til dóma Hæstaréttar 21. október 1999 í máli nr. 185/1999, 8. desember 2011 í máli nr. 221/2011 og 16. janúar 2014 í máli nr. 523/2013.

28

Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á líkindi þess að stefnda hafi ekki átt nægt sjálfsaflafé inni á reikningi sínum til að láta henni í té þær 3.251.000 krónur sem greiddar voru áfrýjanda með framangreindum 12 færslum. Þá hafa heldur ekki verið lögð fram gögn sem veita vísbendingu um að áfrýjandi hafi lagt út fyrir tilteknum útgjöldum í þágu stefndu er geta skýrt framangreindar færslur. Eins og rakið hefur verið báru áfrýjandi og aðrir fjölskyldumeðlimir, auk fyrrverandi kærasta stefndu, að hún hafi í einhverjum mæli fengið reiðufé í hendur og greitt til baka með millifærslu inn á reikning áfrýjanda eða fengið slíkt reiðufé til ráðstöfunar eftir að hafa lagt inn á reikning áfrýjanda. Engar vísbendingar liggja fyrir í málinu um umfang slíkra ráðstafana á þeim tíma sem hér um ræðir. Ekki er því upplýst að þær færslur, sem kann að vera hægt að skýra með þessu, séu umfram það sem fært var inn á reikning áfrýjanda 30. ágúst og 2. október færslurnar 1.068.000 krónum.

29

Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið ber að leggja til grundvallar að stefnda hafi lánað áfrýjanda samtals 3.251.000 krónur með umræddum 12 færslum eða eftir atvikum falið henni að varðveita féð um tíma. Á hún rétt á að fá eftirstöðvar þessara greiðslna endurgreiddar, en til frádráttar koma þær 19 greiðslur sem óumdeilt er að áfrýjandi innti af hendi til stefndu á sama tíma samtals að fjárhæð 567.000 krónur. Því ber að fallast á að áfrýjandi greiði stefndu 2.684.000 krónur með sömu dráttarvöxtum og greinir í hinum áfrýjaða dómi.

30

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

31

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður. Um gjafsóknarkostnað stefndu fer samkvæmt því sem greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Varakröfu áfrýjanda, A, er vísað frá Landsrétti.

Áfrýjandi greiði stefndu, B, 2.684.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. nóvember 2019 til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.000.000 króna.