458/2020

Útdráttur

A höfðaði mál gegn V hf. til viðurkenningar bótaskyldu úr slysatryggingu hans hjá V hf. vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við fall af bifhjóli. Deildu aðilar málsins um hvort sannað væri með fullnægjandi hætti að A hefði lent í bifhjólaslysi í umrætt sinn. Í dómi Landsréttar var rakin sú almenna regla að sá sem hefði uppi skaðabótakröfu yrði að sanna að hann hefði orðið fyrir tjóni og hvert tjón hans væri. Vísað var til þess að A hefði í þrígang lýst umræddu atviki fyrir mismunandi starfsfólki á bráðadeild Landspítala og aldrei nefnt að um umferðarslys hefði verið að ræða. Eigandi bifhjólsins, bróðir A, ritaði tjónstilkynningu til V hf. vegna tjóns á bifhjólinu, tæpum þremur mánuðum eftir óhappið. Krafðist hann þá fyrst greiðslu úr kaskótryggingu bifhjólsins vegna skemmda á því. V hf. hefði mótmælt því að í greiðslu skaðabóta úr kaskótryggingunni fælist viðurkenning á því hvaða dag tjónið varð. Önnur sjónarmið væru lögð til grundvallar við útgreiðslu á slíkri tryggingu en úr ábyrgðartryggingu. Gegn mótmælum V hf. hefði greiðsla bóta úr kaskótryggingunni takmarkaða þýðingu við sönnun á tjóni A. Þegar litið væri til upphaflegar lýsingar A á ástæðum tjónsins og þeirra takmörkuðu sönnunargagna er hann tefldi fram að öðru leyti fyrir staðhæfingum sínum, sbr. og 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, hefði honum ekki, gegn mótmælum V hf., tekist sönnun á staðhæfingu sinni um að orsakir þess líkamstjóns sem hann varð fyrir væri að rekja til falls af bifhjólinu. V hf. var því sýknað af kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 17. júlí 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júní 2020 í málinu nr. E- [...]/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og honum breytt þannig að áfrýjandi verði sýknaður af öllum kröfum stefnda. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila eru gerð ítarleg skil í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið krefst stefndi þess að viðurkennd verði bótaskylda áfrýjanda úr slysatryggingu ökumanns hjá áfrýjanda vegna líkamstjóns sem stefndi varð fyrir 29. janúar 2014. Stefndi staðhæfir að hann hafi þann dag slasast á bifhjólinu [...] þegar það féll á hægri hliðina í hringtorginu við gömlu Hringbraut í Reykjavík. Ástæða fallsins hafi verið sú að bíll hafi ekið í veg fyrir hann. Stefndi leitaði á bráðadeild Landspítalans til aðhlynningar þennan dag klukkan 17.12. Bifhjólið [...] var á slysdegi tryggt með ábyrgðar- og kaskótryggingu hjá áfrýjanda.

5

Áfrýjandi hafnar bótaskyldu úr slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] á þeim grundvelli að ósannað sé að stefndi hafi fallið á bifhjólinu, svo sem hann staðhæfi.

Fyrir liggi að við komu á bráðadeild Landspítala þennan dag hafi stefndi lýst óhappinu þannig að hann hafi slasast við fall heima hjá sér. Engin vitni hafi orðið að atvikinu.

Þá sé ótrúverðug sú staðhæfing stefnda að tveir erlendir ferðamenn hafi orðið vitni að slysinu, en stefndi hafi hvorki getað framvísað nöfnum né símanúmerum umræddra ferðamanna. Þá sé ekki unnt að líta til yfirlýsingar og vitnisburðar E um að stefndi hafi slasast á bifhjólinu þennan dag, þar sem umrætt vitni hafi á slysdegi verið í sambandi með dóttur stefnda og sé barnsfaðir hennar í dag. Eins hafi umrætt vitni ekki séð óhappið sjálft.

Niðurstaða

6

Samkvæmt slysaskráningarkerfi bráðadeildar Landspítalans kom stefndi á bráðadeild spítalans 29. janúar 2014 klukkan 17.12. Um ástæður komu er skráð að stefndi hafi orðið fyrir slysi eða óhappi. Væri hann með verk í öxl hægra megin sem komið hafi við fall. Slysið hafi orðið kl. 16.00 þennan sama dag. Er skráð í slysaskráningarkerfið að slysið hafi átt sér stað innandyra á íbúðarsvæði. Hafi það orsakast af lágu falli eða við það að stefndi stökk.

7

F, sérfræðilæknir á bráðadeild Landspítala, hefur ritað læknabréf 30. janúar 2014 vegna stefnda. Því er lýst í bréfinu að stefndi hafi komið á bráðadeild Landspítala 29. janúar 2014 klukkan 17.12. Stefndi hafi dottið niður stiga og fallið á hægri öxlina.

Hann hafi verið mjög verkjaður og líklega með brot á upphandlegg. F ritaði C bæklunarskurðlækni bréf 18. júlí 2014 vegna málefna stefnda. Fram kemur að stefndi hafi farið fram á að bráðadeild Landspítala breytti skráningu sinni frá 29. janúar 2014 um ástæðu komu stefnda á bráðadeild í slys við fall á bifhjóli. Í bréfinu rekur F ástæðu komu stefnda á bráðadeild þennan dag. Skráning í meðferðarseðil fyrir stefnda miði við að ástæða komu sé að stefndi hafi runnið á pappa heima hjá sér og dottið á vinstri hlið. Í skráningu hjá ritara við skráningu inn á deildina komi fram að orsakir áverka stefnda séu lágt fall eða stökk. Í handskrifuðum nótum læknisins komi fram að stefndi hafi fallið á öxl á heimili sínu. Loks komi fram í fyrrnefndu læknabréfi F að stefndi hafi dottið niður stiga og fallið á hægri öxl. Geti F ekki annað séð en að um sé að ræða samhljóða upplýsingar á öllum stöðum sem ekki orki tvímælis. Verði fyrri skráningu því ekki breytt.

8

Sem fyrr greinir styður stefndi staðhæfingu sína um fall á bifhjólinu [...] þannig að hann hafi verið að flytja hjólið frá [...]að [...] í Reykjavík. Vitnið E hafi farið á undan honum frá [...] að [...]til að opna bílskúr og aka honum til baka. Þegar slysið átti sér stað hafi ekki verið önnur vitni á staðnum en tveir erlendir ferðamenn og hann því ekki tekið niður upplýsingar um þá. Á hinn bóginn hafi stefndi greint vitninu E frá slysinu þegar þeir hittust á [...] í beinu framhaldi af atvikinu. Þeir hafi farið saman á slysavettvanginn og tekið upp rúðu sem dottið hafi af bifhjólinu. Stefndi kveður ástæðu þess að skráning á bráðadeild sé röng vera þá að hann hafi verið að ræða við móður sína í síma þegar skráningin hafi farið fram. Hafi stefndi ekki viljað vekja ótta hjá móður sinni og því lýst fyrir henni í síma að hann hefði dottið á heimili sínu. Þá lýsingu hafi starfsmaður á bráðadeild tekið niður og fært inn í slysaskráningarkerfi Landspítalans. Að lokum verði að líta til þess að áfrýjandi hafi þegar greitt eiganda umrædds bifhjóls fullar bætur úr kaskótryggingu bifhjólsins vegna skemmda á hægri hlið þess. Í því felist viðurkenning á tjónsatvikinu.

9

Sönnunarmat dómara í einkamáli er frjálst, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá er það almenn regla að sá sem hefur uppi skaðabótakröfu verður að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni og hvert tjón hans sé. Sé deilt um staðreyndir í tengslum við tjónsatburð hefur vátryggður að jafnaði sönnunarbyrði fyrir því að tjón hafi verið af völdum áhættu sem tilgreind er í ábyrgðarákvæði vátryggingarskilmála. Eins er til þess að líta að dómstólar hafa að jafnaði lagt sönnunarbyrði á þann aðila sem stóð nær að tryggja sér sönnun um tiltekna staðreynd.

10

Svo sem fyrr var rakið er í fyrstu skráningu í afgreiðslu bráðadeildar Landspítala óhappinu lýst þannig af hálfu stefnda að hann hafi runnið til á pappa heima hjá sér og dottið. Við skráningu inni á bráðadeild í framhaldi lýsti stefndi því að orsakir áverkans hafi verið lágt fall innandyra. Í viðtali við sérfræðilækni skömmu síðar lýsti stefndi því að hann hafi dottið niður stiga og fallið á hægri öxl. Samkvæmt þessu hefur stefndi í þrígang lýst atvikinu fyrir mismunandi starfsfólki á bráðadeild og aldrei nefnt að um umferðarslys væri að ræða. Þegar til þessa er litið fær vart staðist, gegn mótmælum áfrýjanda, sú staðhæfing stefnda sem fyrst kom fram við munnlega skýrslugjöf hans fyrir héraðsdómi, að símtal við móður hans hafi orsakað þennan misskilning.

11

Eigandi bifhjólsins, bróðir stefnda, ritaði tjónstilkynningu til áfrýjanda 27. maí 2014 vegna tjóns á bifhjólinu [...], tæpum þremur mánuðum eftir óhappið. Krafðist hann þá fyrst greiðslu úr kaskótryggingu bifhjólsins vegna skemmda á því. Áfrýjandi hefur mótmælt því að í greiðslu skaðabóta úr kaskótryggingunni felist viðurkenning á því hvaða dag tjónið varð. Önnur sjónarmið eru lögð til grundvallar við útgreiðslu á slíkri tryggingu en úr ábyrgðartryggingu. Gegn mótmælum áfrýjanda hefur greiðsla bóta úr kaskótryggingunni takmarkaða þýðingu við sönnun á tjóni stefnda.

12

Þegar til upphaflegar lýsingar stefnda á ástæðum tjónsins er litið og þeirra takmörkuðu sönnunargagna er stefndi teflir fram að öðru leyti fyrir staðhæfingum sínum, sbr. og 59. gr. laga nr. 91/1991, hefur stefnda ekki, gegn mótmælum áfrýjanda, tekist sönnun á staðhæfingu sinni um að orsakir þess líkamstjóns sem hann varð fyrir 29. janúar 2014 sé að rekja til falls á bifhjólinu [...]. Ber af þeim sökum að sýkna áfrýjanda af

öllum kröfum stefnda.

13

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er staðfest.

14

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Dómsorð :

Áfrýjandi, Vátryggingarfélag Íslands hf., er sýkn af öllum kröfum stefnda, A.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er staðfest.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júní 2020

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð þess, þann 3. júní sl., var höfðað með stefnu, sem birt var þann 11. desember 2019, af A [...], Reykjavík, á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf., Ármúla 3, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði bótaskylda úr slysatryggingu ökumanns hjá stefnda vegna líkamstjóns sem stefnandi varð fyrir í umferðarslysi við gömlu Hringbraut í Reykjavík á mótorhjólinu [...], þann 29. janúar 2014.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar af stefnda að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda, auk málskostnaðar úr hans hendi.

Ágreiningsefni og málsatvik

Í máli þessu greinir málsaðila einkum á um það álitaefni hvort sannað teljist, miðað við allt það sem liggur fyrir í málinu, að stefnandi hafi þann 29. janúar 2014 slasast í umferðarslysi við Hringbraut í Reykjavík á mótorhjólinu [...], eða hvort slys stefnanda hafi borið að með öðrum hætti, eins og viss frumgögn gefa til kynna, en úrlausn um sönnun þessa ræður óumdeilt lyktum þess hvort viðurkenna beri bótaskyldu stefnda samkvæmt slysatryggingu ökumanns gagnvart stefnanda. Er óumdeilt í málinu að stefndi tryggði mótorhjólið [...] slysatryggingu ökumanns og eiganda 29. janúar 2014, en skráður eigandi hjólsins á tjónsdegi var B.

Af hálfu stefnanda eru tildrög hins umdeilda tjónsatviks rakin svo að þann 29. janúar 2014 hafi hann lent í umferðarslysi í hringtorginu á mótum gömlu Hringbrautar og Sóleyjargötu. Þann dag hafi hann staðið í flutningum, en hann hafði geymt mótorhjól bróður síns með skráningarnúmerinu [...]í bílskúrnum hjá sér að [...]. En vegna flutninganna hafi stefnandi ekið umræddu mótorhjóli frá [...] og að [...]. Þegar stefnandi hafi komið í fyrrnefnt hringtorg hafi annar ökumaður ekið í veg fyrir hann með þeim afleiðingum að hann hafi fallið af mótorhjólinu og við það slasast á hægri öxl og handlegg.

Óumdeilt er að stefnandi leitaði þennan samadag á bráðamóttöku Landspítala - háskólasjúkrahúss (LSH) vegna verkja í hægri öxl. Var stefnandi síðan sendur í röntgenmyndatöku og reyndist hann vera axlarbrotinn. Í framhaldi af því var stefnandi sendur í aðgerð á öxlinni og var hún framkvæmd 6. febrúar 2014 af C lækni. Í fyrirliggjandi aðgerðarlýsingu kemur fram að sett hafi verið plata með fjölmörgum skrúfum í öxlina en stefnandi búi enn við mikil einkenni frá hægri öxl. Eins og fram kemur í greinargerð C læknis þá er stefnandi nú á biðlista eftir því að fá gervilið í hægri öxl vegna mikilla óþæginda og beindreps sem kom í öxlina í kjölfar áverkans sem hann hlaut í slysinu þann 29. janúar 2014.

Stefndi telur það hins vegar vera ósannað að framangreint líkamstjón stefnanda sé í raun að rekja til mótorhjólaslyss þar sem samtímagögn frá LSH í málinu gefi til kynna að hann hafi í umrætt sinn leitað til sjúkrahússins eftir fall í stiga eða tröppum.

Af hálfu stefnanda eru skýringar á framangreindu misræmi um orsakir slyssins í læknisfræðilegum frumgögnum sagðar vera þær að í læknabréfi, dags. 29. janúar 2014, þá hafi ranglega verið ritað að orsök slyssins væri sú að hann hefði dottið í stiga. Þessi mistök hafi síðan verið leiðrétt í aðgerðarlýsingu C læknis og komi þar réttilega fram að orsökin hafi verið fall af mótorhjóli.

Stefndi hefur hins vegar ekki tekið gildar framangreindar skýringar stefnanda á því að leiðrétta hafi borið lýsingu á tildrögum slyssins, og byggir það á eftirfarandi:

Fyrsta skráning líkamstjónsins sé í sjúkraskrá slysa- og bráðadeildar LSH, en í læknabréfi sem unnið hafi verið upp úr skráningu í sjúkraskrá stefnanda komi eftirfarandi fram: „[ A ] er maður fæddur [...] með kroniskt verkjasyndrome eftir slys á hálsi og hrygg. Er á Contalgin 20 mg x 2. Hann datt niður stiga og féll á hægri öxlina kemur hingað mjög verkjaður og líklegur að hafa brot á upphandleggnum.“. Telur stefndi að ganga verði út frá því að þessi lýsing á slysinu í upphafi hljóti að hafa stafað frá stefnanda sjálfum, en ekkert í gögnum málsins bendi til þess að upphafleg skráning í sjúkraskrá hafi verið gerð fyrir mistök.

Í sama læknabréfi komi síðan fram í meðferðaráætlun að D læknir hafi tekið við málinu að morgni. Í nótu hans komi eftirfarandi fram: „Nú Axlarbrot. Bæklun ráðleggur aðgerð. Verður ekki gerð fyrr en í næstu viku. Fer á sjúkrahótelið í millitíðinni þar sem hann er milli heimila (var að flytja þegar hann slasaðist) og er með töluverða verki.“ Leggur stefndi áherslu á að hvergi sé minnst á umferðarslys í þessari nótu D læknis sem riti undir vottorðið.

Í NOMESCO – slysaskráningu bráðadeildar LSH komi síðan enn fremur fram að ástæða komu stefnanda hafi verið sú að hann hafi dottið og sé með verk í öxl hægra megin. En varðandi staðsetningu slyss/óhapps sé þar skráð: „Íbúðarsvæði innan dyra, annað.“ Hins vegar sé þar ekkert skráð í slysaskráningarsvæði sem geri ráð fyrir samgönguóhappi, umferðarsvæði, ökutæki eða gangstígum.

Líti stefndi því svo á að beiðni um að leiðrétta tilurð slyssins í læknisfræðilegum gögnum málsins hafi stafað frá stefnanda sjálfum viku eftir tjónsdaginn en ekkert í málsgögnum bendi til þess að um rangar skráningar hafi verið ræða. Í fyrirliggjandi læknisvottorði, er kallist greinargerð vegna slyss, dags. 10. júní 2014, sem óskað hafi verið eftir af hálfu lögmanns stefnanda, taki meðferðarlæknir stefnanda, C, fram að ekki sé hægt að ábyrgjast það hvernig slysið hafi átt sér stað, en segi hins vegar að áverkinn hafi verið alvarlegur og hann hafi gert aðgerð á brotinu.

Fyrir liggur að hjá stefnda er fyrir hendi lögboðin slysatrygging fyrir ökumann og eiganda bifhjólsins [...], umræddan dag sem slys stefnanda átti sér stað, sbr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og gerði stefnandi kröfu á grunni hennar. Barst stefnda fyrst tilkynning um tjón stefnanda og kröfuna með ódagsettri tilkynningu í maí 2014. Eftir skoðun málsins, sbr. framangreint, hafnaði stefndi bótaskyldu úr slysatryggingunni með bréfi, dags. 3. nóvember 2014. Byggðist höfnunin á því að það teldist með öllu ósannað að það atvik sem leiddi til líkamstjóns stefnanda hefði verið umferðarslys, en fram kæmi í læknabréfi LSH, dags. 30. janúar 2014, að stefnandi hefði dottið niður stiga og fallið á hægri öxl. Var því jafnframt hafnað af hálfu stefnda að síðar tilkomnar breytingar á atvikalýsingu hefðu nokkurt gildi í málinu, en í bréfi stefnda var vísað til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 47/2006 í því sambandi.

Synjun stefnda var síðan borin undir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum með málskoti, dags. 11. mars 2015. Í áliti nefndarinnar nr. 93/2015, dags. 21. apríl 2015, var komist að þeirri niðurstöðu að líkamstjón stefnanda teldist, eins og málið lægi fyrir, ekki vera bótaskylt úr slysatryggingu ökumanns og eiganda bifhjólsins [...].

Stefnandi unir ekki þeirri afstöðu stefnda og úrskurðarnefndarinnar og hefur því höfðað mál þetta á hendur stefnda til viðurkenningar á bótaskyldu vegna afleiðinga framangreinds slyss, sbr. lagaheimild til þess í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggi á því að samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 skuli hver ökumaður er stjórni ökutæki vera tryggður sérstakri slysatryggingu, en ágreiningslaust sé að fyrir mótorhjólið [...] hafi slík lögboðin trygging verið í gildi hjá stefnda. Samkvæmt 2. mgr. 92. gr. skuli vátryggingin tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss, sem ökumaður verði fyrir við stjórn ökutækisins, enda verði slysið rakið til notkunar þess í merkingu 88. gr. laganna. Á því sé byggt að öll skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt og því eigi stefnandi rétt til bóta úr umræddri slysatryggingu ökumanns, en hann hafi réttilega beint kröfu að stefnda vegna þessa í kjölfar slyssins 29. janúar 2014. Þar sem stefnandi hafi verið ökumaður mótorhjólsins [...] sem hafi verið í notkun í umrætt sinn eigi hann rétt á bótum úr slysatryggingu ökumanns hjá stefnda.

Villa sé í læknabréfi, dags. 30 janúar 2014, um fyrstu komu stefnanda á bráðadeild LSH í Fossvogi deginum áður þar sem ranglega sé ritað að stefnandi hafi dottið í stiga og slasast á hægri öxl. Sú villa hafi verið leiðrétt viku síðar, sbr. aðgerðarlýsingu C læknis, dags. 6. febrúar 2014. Sé því ekki um að ræða að rangar upplýsingar hafi verið leiðréttar löngu eftir að þær voru ritaðar heldur hafi einungis liðið vika frá því að stefnandi hafi mætt á bráðadeild eftir slysið þar til upplýsingarnar hafi verið leiðréttar. Fyrirliggjandi gögn sanni að umrætt umferðarslys hafi verið orsök tjóns stefnanda. Ótækt sé að það verði metið stefnanda í óhag að læknar á bráðadeild hafi haft ranglega eftir honum hver orsök slyssins hafi verið, einkum með tilliti til þess að upplýsingarnar hafi verið leiðréttar sjö dögum síðar.

Framburður stefnanda um málsatvik sé m. a. studdur umræddri aðgerðarlýsingu C, beiðni um sjúkraþjálfun, dags. 10. febrúar 2014, greinargerð C vegna slyssins, dags. 10. júní 2014, læknisvottorði vegna umsóknar um örorkubætur, dags. 14. apríl 2015, matsbeiðni Sjóvár- Almennra trygginga hf., dags. 15. nóvember 2016, álitsgerð Örorkunefndar, dags. 27. maí 2016, tveimur matsgerðum dómkvaddra matsmanna úr öðrum málum er varða stefnanda og greinargerð C, dags. 11. desember 2018.

Þá sé vakin sérstök athygli á því að vitnið E hafi hitt stefnanda rétt eftir slysið og geti staðfest málsatvik, sbr. fyrirliggjandi yfirlýsingu hans. Þar komi m. a. fram að vitnið hafi verið að hjálpa stefnanda að flytja og hafi hitt hann að [...] eftir slysið. Þá hafi mótorhjólið verið skemmt og stefnandi hafi kvartað undan verkjum í öxl. Vitnið hafi síðan ekið stefnanda á Landspítalann.

Fram hafi farið tjónamat á mótorhjólinu [...] þar sem viðgerðarkostnaður hafi verið metinn svo hár að gert hafi verið verðmat. Í tölvupósta samskip um stefnanda við stefnda um það segi: „Það var að berast tjónamat á [...] og viðgerðarkostnaður er kominn uppí 1.828.908 kr. og ég er hræddur um að við náum ekki viðgerð á hjólið, það koma verðmat á hjólið frá Reykjavík Motor Center og þar segir að viðmiðunarverð á hjóli sé 1.250.000, skoðaðu málið og heyrðu í mér.“ Umrætt tjónamat stefnda á mótorhjólinu sýni það að miklar skemmdir hafi orðið á hjólinu í umferðarslysinu 29. janúar 2014 og staðfesti frásögn stefnanda um tjónsatburðinn.

Með vísan til framangreinds og fyrirliggjandi gagna telji stefnandi að sannað sé að hann hafi lent í umferðarslysi 29. janúar 2014 og hafi við slysið hlotið líkamstjón. Af því leiði að uppfyllt séu skilyrði bótaábyrgðar stefnda úr slysatryggingu ökumanns, sbr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, og beri því að viðurkenna bótaskyldu í málinu.

Kröfur stefnanda styðjist við umferðarlög nr. 50/1987, einkum 92. gr., sbr. 88. gr., lög um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og hlutaðeigandi vátryggingarskilmála. Þá vísist til skaðabótalaga nr. 50/1993 og almennra meginreglna skaðabótaréttarins. Um heimild til að hafa uppi viðurkenningarkröfu sé vísað til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, en um málskostnað til XXI. kafla laganna, einkum 1. mgr. 130. gr. Stefnandi sé ekki virðisaukaskattsskyldur og taka verði tillit til þess varðandi málskostnað.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi krefjist sýknu en málið fari eftir almennum sönnunarreglum vátrygginga- og skaðabótaréttar. Leiði af þeim að sönnunarbyrði hvíli óskipt á þeim sem krefjist skaðabóta. Sá verði að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni, hvaða atvik hafi verið þar að baki og að orsakasamband sé á milli tjóns og atviks. H víli sönnunarbyrðin því á stefnanda um að hann hafi orðið fyrir slysi sem átt hafi sér stað með þeim hætti sem hann haldi fram. Takist slík sönnun ekki geti hér ekki komið til bótaábyrgðar stefnda.

Stefndi byggi sýknukröfu á því að ekki sé fyrir hendi bótaréttur úr slysatryggingu ökumanns og eiganda bifhjólsins [...] sem í gildi hafi verið hjá stefnda á tjónsdegi. Það sé ósannað að líkamstjón stefnanda hafi orðið með þeim hætti að hann hafi fallið af mótorhjólinu, eins og haldið sé fram í stefnu málsins og í málatilbúnaði stefnanda.

Stefndi mótmæli síðar tilkominni atvikalýsingu sem rangri enda í ósamræmi við samtímagögnum atvikið. Stefndi leggi áherslu á það að rétt atvikalýsing sé lögð til grundvallar í málinu. Lýsing líkamstjónsins af hálfu stefnanda hafi tekið grundvallarbreytingum á milli læknisheimsókna hans. Byggir stefndi á því að breytt lýsing stefnanda á orsökum umstefnds líkamstjóns eigi ekki að hafa þýðingu og að ekki sé rétt að byggja á breyttri og síðar tilkominni atvikalýsingu.

Þá hafni stefndi því að einhverju skipti fyrir málatilbúnað stefnanda að ekki hafi liðið meira en vika frá upphaflegum skráningum þar til hann hafi óskað eftir því að upplýsingar um komu sína yrðu leiðréttar. Færa megi augljós rök fyrir því að vika sé langur tími í þessu samhengi. Að mati stefnda sé það þó ekki daga- eða vikufjöldinn frá því að skráð hafi verið eftir stefnanda í sjúkraskrá hvernig hann slasaðist og þar til hann óskaði eftir því að sú skráning yrði leiðrétt er skipti hér máli. Staða málsins hefði verið sú sama hvort sem tímabilið hefði verið skemmra eða lengra.

Atvikalýsing sú sem stefnandi vilji leggja til grundvallar hafi fyrst komið fram þegar hann hafi mætt til aðgerðar viku eftir tjónsdag. Ekkert í frumgögnum málsins bendi hins vegar til þess að líkamstjón stefnanda hafi orðið með þeim hætti sem hann byggi nú á. Þvert á móti byggi stefndi á hinu gagnstæða, það er að um rétta skráningu hafi verið að ræða í upphafi. Því til stuðnings bendi stefndi meðal annars á nótu D yfirlæknis vegna skoðunar á stefnanda daginn eftir komu á slysadeild, þar sem fram komi að stefnandi hafi verið að flytja þegar hann hafi slasast. Ekkert er minnst á umferðaróhapp við þessa skráningu, sem virðist gerð daginn eftir slysið.

Þá styðji það málatilbúnað stefnda að C læknir vilji ekki ábyrgjast hvernig slysið hafi átt sér stað í greinargerð um slysið til lögmanns stefnanda, enda þótt óskað hafi verið eftir því að C leiðrétti tilurð áverka hans. Þessu til frekari stuðnings sé NOMESCO, slysaskráning bráðadeildarinnar, þar sem skráð sé að staðsetning slyss sé íbúðarsvæði innan dyra en engin skráning um samgönguóhapp, umferðarsvæði eða ökutæki. Þá séu samtímaskráningar í fyrirliggjandi gögnum málsins, sem staðfesti að umstefnt líkamstjón hafi ekkert með umferðaróhapp á mótorhjóli að gera, það margar að ekki sé hægt að líta fram hjá þeim og byggja á síðari tíma atvikalýsingu er stefnandi hafi sjálfur óskað eftir að yrði breytt.

Stefndi byggi og á því að ekkert í gögnum málsins bendi til þess að fyrstu samtíma atvikaskráningar á slysa- og bráðadeild hafi af einhverjum ástæðum ekki verið réttar. Hafi stefnandi ekki lagt fram nein gögn, skýringar eða nokkuð annað sem geti útskýrt eða stutt það að um ranga skráningu hafi verið að ræða í upphafi eða að læknar og starfsfólk bráðadeildarinnar hafi ranglega haft eftir stefnanda um ástæður slyssins. En samkvæmt 19. gr. laga nr. 34/2012 þá beri heilbrigðisstarfsmönnum að gæta varkárni, nákvæmni og óhlutdrægni við útgáfu vottorða, álitsgerða, faglegra yfirlýsinga og skýrslna og votta það eitt er þeir viti sönnur á og sé nauðsynlegt í hverju tilviki. Verði því að gera ráð fyrir því að atvikalýsing sú sem skráð er í bráðamóttökuskrá sé rétt.

Þá hafni stefndi því að þau nánar tilteknu gögn er liggi fyrir í málinu, og stefnandi vísi sérstaklega til í stefnu til stuðnings málatilbúnaði sínum, séu sönnun um það hvernig umstefnt atvik hafi viljað til. Ljóst sé að atvikalýsingar í þessum skjölum byggist ýmist á breyttri atvikalýsingu í gögnum málsins eða séu tilkomnar vegna síðari tíma atvikalýsingar stefnanda sjálfs. Atvikalýsingar þessara skjala séu því ekkert meira en endurrit af þeirri atvikalýsingu sem stefnandi hafi sjálfur óskað breytinga á eða stafi frá honum sjálfum eftir að hann hafi breytt atvikalýsingu sinni.

Stefndi hafnar því einnig að vitnisburður E hafi einhverja þýðingu. Virðast vitnið og stefnandi vinveittir eða þekkjast með einhverjum hætti, enda hafi E verið að hjálpa fjölskyldu stefnanda að hreinsa úr bílskúrnum að [...] vegna flutninga á tjónsdegi. Dragi þetta úr vægi vitnisburðarins. Þá hafi E ekki verið eiginlegt vitni að meintum tjónsatburði og byggi hann atvikalýsingu sína á lýsingum stefnanda, eins og skýrt komi fram í skýrslu hans. Loks líður meira en eitt ár frá meintu atviki til þess að yfirlýsingin sé gefin. Að mati stefnda hafi vitnisburður þessa aðila því afar takmarkað gildi og í raun ekkert þegar hliðsjón sé höfð af atvikum máls og fyrirliggjandi samtímagögnum.

Stefndi bendi hér einnig á að stefnandi virðist ekki hafa séð ástæðu til að tilkynna lögreglu eða öðrum viðbragðsaðila um meint umferðaróhapp þrátt fyrir að mótorhjólið hafi orðið fyrir miklu tjóni og stefnandi fyrir alvarlegum meiðslum. Þá hafa engin vitni verið dregin fram er séð hafi sjálft atvikið eða veitt aðstoð á vettvangi. Sé það afar óvenjulegt þegar hliðsjón sé höfð af staðsetningu, tímasetningu, stærð og þyngd hjólsins, líkamsástandi stefnanda og öðrum atvikum meints tjónsatburðar.

Þá bendi stefndi á að í fyrirliggjandi læknisfræðilegum gögnum málsins sé þess hvergi getið að þegar stefnandi hafi komið á slysadeild hafi hann verið með skrámur, hrufl eða önnur sár á líkamanum fyrir utan slæmt brot á upphandlegg/öxl. Að mati stefnda styðji það enn frekar að umstefnt atvik sé ekki að rekja til mótorhjólaslyss.

Stefndi telji rétt að hafna því sérstaklega að sú staðreynd að tjónamat hafi farið fram á mótorhjólinu [...], sbr. fyrirliggjandi samskipti haustið 2014, hafi nokkra þýðingu fyrir mál þetta og umstefnt líkamstjón stefnanda. Stefndi hafi aldrei borið því við að umrætt mótorhjól hafi ekki orðið fyrir tjóni, enda staðfesti ljósmyndir og tjónamat að mótorhjólið hafi orðið fyrir skemmdum. Stefndi hafni því hins vegar að líkamstjón stefnanda sé að rekja til notkunar þess, eins og ítrekað hafi komið fram.

Til stuðnings því sem að framan hefur verið rakið byggi stefndi á því að ráða megi af bæði fræðiskrifum og dómaframkvæmd að strangar kröfur séu gerðar til þess þegar viðurkenna eigi slíka síðar tilkomna atvikalýsingu er stangist á við fyrri atvikalýsingu. Kæmi þá helst til greina að styðjast við síðar tilkomna atvikalýsingu sem gæti rúmast innan upphaflegrar atvikalýsingar og/eða þegar fram komi gögn sem geti sannað aðra atvikalýsingu. Hvorugt slíkt sé uppi í þessu máli og því ekkert sem styðji það að leggja hér til grundvallar síðar framkomna atvikalýsingu stefnanda.

Loks vísi stefndi til niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum í máli nr. 93/2015 sem stefndi telji að styðji og við málatilbúnað og dómkröfur hans í málinu.

Stefndi telji að öllu framangreindu virtu ekki vera sannað að umstefnt líkamstjón stefnanda sé að rekja til umferðaróhapps í hringtorginu á mótum gömlu Hringbrautar og Sóleyjargötu og af þeim sökum beri að sýkna stefnda. Krafa stefnda um að stefnandi greiði honum málskostnað sé byggð á 129.– 130. gr. laga nr. 91/1991. Vísist og til almennra reglna vátrygginga- og skaðabótaréttar, einkum meginreglna um sönnun, sönnunarbyrði og orsakasamband, til skaðabótalaga nr. 50/1993, laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004 og laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Einnig sé vísað til laga um heilbrigðisstarfsmenn nr. 34/2012, einkum 19. gr. þeirra laga.

Niðurstaða

Mál þetta hefur skýrst enn frekar við aðalmeðferð að því leyti að í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi upplýsti stefnandi um það að hann hefði tjáð heilbrigðisstarfsmönnum við komu sína á bráðamóttöku á slysdag, 29. janúar 2014, að hann hefði slasast við fall heima hjá sér þótt rétt væri að hann hefði í raun slasast við fall af vélahjólinu [...] með þeim hætti sem hér að framan greinir í atvikalýsingu af hans hálfu.

Fyrir dómi lýsti stefnandi atvikum svo að 29. janúar 2014 hefði hann staðið í flutningum og verið að tæma húsnæði sitt að [...] í Reykjavík. Vegna þessa hafi hann þurft að skila af sér vélhjóli í eigu bróður hans á [...], en hann hafi farið með það til skoðunar fyrr um daginn. Þáverandi tengdasonur hans hafi því farið akandi á undan honum á [...] til að opna þar bílskúr fyrir hjólið. Á leiðinni frá [...] og á [...] hafi bíll ekið í veg fyrir hann á vélhjólinu á hringtorgi við Njarðargötu hjá N1 við BSÍ og hann þá fallið þar af hjólinu og lent illa á öxlinni. Hann hafi þó risið upp og tveir ferðamenn komið að sem hafi aðstoðað við að reisa við hjólið og hann ekið áfram að [...] án þess að gera sér grein fyrir alvarleika áverkanna. Á [...] hafi hann hitt fyrir tengdason sinn og greint honum frá slysinu en þó ekki gert of mikið úr þessu og þeir síðan ekið á slysavettvang og sótt þar rúðu sem dottið hafi af hjólinu. Verkir hafi síðan ágerst og hann þá tekið sterk verkjalyf en ástandið enn versnað og tengdasonur hans þá ekið honum á slysadeild. Þegar þangað kom hafi stefnandi rætt við móður sína í síma og sagt henni að hann hefði slasast við að renna á pappa heima hjá sér við flutningana. Þetta hafi hann gert sökum þess að móður hans hafi hugnast illa slysasaga hans á vélhjólum og hann ekki viljað íþyngja henni með frekari slíkum sögum og því sagt henni ósatt. Telur stefnandi að vegna þessa hafi sú ranga útgáfa af slysinu að hann hefði slasast við flutninga heima hjá sér verið skráð við móttöku á sjúkrahúsinu, en honum hafi fljótlega eftir komuna þangað verið gefið enn meira af sterkum verkjalyfjum og muni hann því illa hvað hann hafi síðan sagt þar frekar við lækna og heilbrigðisstarfsfólk. Hann hafi svo séð gögn um skráð tildrög slyssins þegar hann hafi verið að fara í aðgerð um viku síðar og þá séð að þar væri skráð röng lýsing á tildrögum slyssins og þá tjáð það aðgerðarlækni, C, og óskað eftir því við hann að þetta yrði leiðrétt.

Fyrir dómi gaf skýrslu vitnið F læknir og kvaðst hafa verið á vakt og tekið á móti stefnanda á bráðadeild LSH þegar hann leitaði þangað 29. janúar 2014. Um hafi verið að ræða slæmt brot ofarlega á upphandlegg og stefnandi mjög verkjaður við komu. Tildrög slyssins hafi verið skráð eftir stefnanda sjálfum í móttöku og einnig af vitninu við skoðun á stefnanda, það er að slys stefnanda hefði átt sér stað við fall við flutninga innanhúss. Í júlí sama ár hafi vitninu síðan borist erindi frá C lækni um það að leiðrétta skráninguna á slysinu og hefði hann þá farið að skoða málið og komist að þeirri niðurstöðu að þetta hlyti að hafa verið rétt skráð eftir frásögn stefnanda sjálfs, en ekkert hefði verið getið þar um vélhjól eða umferðarslys, enda væri þá allt annað ferli við rannsókn og skráningu slyss hjá LSH.

Þá gaf skýrslu vitnið C læknir, sem staðfesti að stefnandi hefði í samskiptum þeirra óskað eftir leiðréttri skráningu á tildrögum slyssins en hann gæti sjálfur ekki fullyrt hvort áverkinn væri eftir umferðaróhapp eða annars konar fall. Hafi vitninu verið falið að gera skurðaðgerð á öxl stefnanda sem gerð var 6. febrúar 2014. Þá hafi stefnandi bent á að leiðrétta þyrfti atvikalýsingu þar sem hann hefði slasast við fall af vélhjóli og vitnið séð að það var á skjön við gögnin en þó afráðið að geta um þá leiðréttingu af hálfu stefnanda í aðgerðargögnum. Síðar hafi svo lögmaður á vegum VÍS hf. sett sig í samband vegna þessa og vitnið þá óskað eftir frekari upplýsingum frá F lækni, sem sent hafi honum bréf, dags. 18. júlí 2014. Vitnið kvaðst ekki geta lagt ótvírætt mat á það hvernig áverkinn gæti hafa átt sér stað.

Þá gaf skýrslu vitnið E, sem kvaðst hafa verið sambýlismaður dóttur stefnanda þegar slysið átti sér stað. Staðfesti vitnið að hann hefði látið í té skriflega yfirlýsingu um atvik, sem liggi fyrir í málinu. Bar vitnið fyrir dómi að hann og stefnandi hefðu verið hjá stefnanda á [...]og ætlað að koma vélhjólinu á [...] og vitnið farið þangað á undan stefnanda á bifreið til að opna bílskúr fyrir hjólið. Vitnið hafi verið farið að lengja eftir stefnanda þegar hann hafi loks komið að [...] á hjólinu og honum þá orðið ljóst að stefnandi væri meiddur. Stefnandi hafi þá sagt honum frá slysinu og þeir síðan farið saman á bílnum að sækja framrúðu sem hefði dottið af hjólinu við fallið á hringtorginu rétt hjá N1. Síðan hafi vitnið ekið stefnanda á slysadeild og hann þá verið þjáður og ekki getað hreyft öxlina. Hafi stefnandi lýst slysinu fyrir honum svo að hann hefði fallið af hjólinu í hringtorginu en hann sjálfur ekki verið sjónarvottur. Kvaðst vitnið muna það að skemmdir hefðu verið sjáanlegar á vélhjólinu, en þó ekki virst verulegar að sjá, að því er hann hefði talið.

Sé litið til fyrirliggjandi gagna málsins verður ekki séð að framangreind skýring stefnanda á því hvers vegna tildrög slyssins séu ekki rétt skráð þegar í upphafi sé þar sérstaklega tilgreind sem ástæða þess að hann óskaði síðan leiðréttingar á tildrögum slyssins í læknagögnum um viku eftir tjónsatburðinn, sem er þó, eins og stefnandi bendir réttilega á, áður en fyrir liggur synjun stefnda á bótaskyldu. Það sem styður hins vegar framburð stefnanda, auk skýrslu E hér fyrir dómi, er sú staðreynd að stefndi hefur þegar gert tjónamat á umræddu vélhjóli [...] og bætt það tjón að fullu gagnvart eiganda þess, en fyrirliggjandi myndefni í málinu gefur einnig til kynna að ákoma þess tjóns hafi einkum verið á hægri hlið vélhjólsins. Fellst dómurinn á það að líkur standi til þess að um einn og sama tjónsatburð sé hér að ræða.

Að framangreindu virtu þá er það mat dómsins að nægilega hafi hér verið leiddar líkur að því að fyrirliggjandi líkamstjón stefnanda í umrætt sinn hafi orðið með þeim hætti sem lýst er í stefnu málsins og í samsvarandi framburði stefnanda hér fyrir dómi.

Að öllu hér framangreindu virtu þá verður það því niðurstaðan, að þrátt fyrir framanlýsta framgöngu stefnanda, sem getur þó ein og sér ekki leitt til réttindamissis, þá teljist nú vera nægilega sannað að hann hafi í reynd lent í umferðarslysi á bifhjólinu [...] við Hringbraut í Reykjavík, þann 29. janúar 2014, og hlotið áverka sína við það. Er að því virtu óumdeilt um að ræða bótaskylt tjón stefnda gagnvart stefnanda, sbr. 92. gr., sbr. 88. þágildandi laga nr. 50/1987 og fyrirliggjandi vátryggingu í málinu.

Að mati dómsins verður þá heldur ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður hafi við svo búið sérstaka þýðingu í málinu eða geti leitt til annarrar niðurstöðu hvað framangreint varðar, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Eins og mál þetta er vaxið þykir þó rétt að málskostnaður á milli aðila verði látinn niður falla, þar sem það telst öðru fremur vera á ábyrgð framgöngu stefnanda sjálfs að höfða hafi þurft mál til sönnunar á kröfu hans, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991.

Málið fluttu G-kvk-nf B-kvk-nf lögmaður fyrir stefnanda, en G-kk-nf Ö-kk-nf R-kk-nf S-kk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð :

Viðurkennd er bótaskylda úr slysatryggingu ökumanns hjá stefnda, Vátryggingafélagi Íslands hf., vegna líkamstjóns sem stefnandi, A, varð fyrir í umferðarslysi við Hringbraut í Reykjavík á mótorhjólinu [...], þann 29. janúar 2014.