252/2022

Útdráttur

S ehf. höfðaði mál, gegn K ehf. og L slf. til vara, til greiðslu nánar tilgreindrar fjárhæðar og til viðurkenningar á skaðabótaábyrgð vegna ætlaðs tjóns sem stafaði af kyrrsetningu tilgreindra fasteigna í eigu S ehf. Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem var vísað frá dómi annars vegar kröfum gagnvart L slf. á grundvelli 1., sbr. 2. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 og hins vegar viðurkenningarkröfu á hendur K ehf. þar sem hún var talin varða sama tjón og fjárkrafan tæki til að hluta og færi því gegn d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga n. r 91/1991. Í úrskurði Landsréttar kom fram að sóknaraðili hefði með beiðni sinni til Endurupptökudóms vegna atvika sem liggja máli þessu til grundvallar ekki ráðstafað sakarefni þess. Landsréttur taldi aftur á móti að fjárkrafan og viðurkenningarkrafan sköruðust hvað varðaði ætlað tjón vegna kyrrsetningar fasteignanna Selbrautar 82 á Seltjarnarnesi og Ósgerði í Ölfusi. Að því leyti sem fjárkrafa og viðurkenningarkrafa sóknaraðila sköruðust hefði S ehf. ekki lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr viðurkenningarkröfunni. Þá væri í stefnu málsins ekkert fjallað um það í hverju annað tjón S ehf. vegna kyrrsetningar framangreindra tveggja fasteigna gæti falist. Væri málatilbúnaður S ehf. að því leyti ekki í samræmi við kröfur e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. S ehf. hefði því hvað þennan þátt viðurkenningarkröfu sinnar varðaði ekki reifað með viðhlítandi hætti þau atriði sem væru skilyrði þess að viðurkenningarkrafa yrði höfð uppi á grundvelli 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Framangreindir réttarfarsannmarkar væru aftur á móti ekki fyrir hendi varðandi þann þátt viðurkenningarkröfu S ehf. sem lyti að ætluðu tjóni hans vegna þess að fasteignirnar Eyrarvegur 2 á Selfossi og Egilsstaðir í Ölfusi voru kyrrsettar. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur að öðru leyti en því að lagt var fyrir héraðsdóm að taka til úrlausnar þann þátt viðurkenningarkröfunnar er laut að bótaábyrgð vegna kyrrsetningar fasteignanna Eyrarvegs 2 á Selfossi og Egilsstaða í Ölfusi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. apríl 2022. Greinargerðir varnaraðila bárust réttinum 16. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. apríl 2022 í málinu nr. E- 3991/2021 þar sem tilgreindum kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá héraðsdómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi að því er varðar frávísun á kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðilanum Logos slf. sem og frávísun á seinni kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilanum KPMG ehf., um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð vegna tjóns sem stafi af kyrrsetningu fasteigna með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 19. júlí 2017, og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili þess að ákvæði hins kærða úrskurðar um að sóknaraðili greiði varnaraðilanum Logos slf. 800.000 krónur í málskostnað verði fellt úr gildi. Loks krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Varnaraðilinn KPMG ehf. byggir á því fyrir Landsrétti að staðfesta eigi hinn kærða úrskurð um að vísa viðurkenningarkröfu sóknaraðila á hendur þessum varnaraðila frá dómi. Er meðal annars á því byggt að viðurkenningarkrafan fari gegn ákvæði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 þar sem kveðið er á um að dómstólar hafi vald til að dæma um hvert það sakarefni sem lög og landsréttur nái til nema það sé skilið undan lögsögu þeirra. Nánar tiltekið er í þessu sambandi á því byggt að sóknaraðili byggi viðurkenningarkröfu sína á grundvelli atvika sem hann hafi sjálfur staðhæft að séu röng í endurupptökubeiðni til Endurupptökudóms. Með því að vísa til endurupptökubeiðninnar í stefnu málsins sé sóknaraðili bundinn af þeim yfirlýsingum sem þar komi fram, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991. Tilraun til að koma fram dómi á hendur þessum varnaraðila á öðrum grundvelli fari í bága við ákvæði 142. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eða sé í það minnsta siðferðilega ámælisverð og heyri því ekki undir dómstóla.

5

Í stefnu er vísað til þess að sóknaraðili sé efnislega ósammála dómi Hæstaréttar 29. október 2020 í máli nr. 19/2020. Það mál var höfðað af þrotabúi EK 1923 ehf. á hendur sóknaraðila til riftunar á kaupsamningi um fasteignina Skútuvog 3 í Reykjavík.

Sóknaraðili leitað endurupptöku málsins með beiðni til Endurupptökudóms 14. desember 2020 en málinu mun hafa verið vísað frá Endurupptökudómi. Í stefnu máls þessa byggir sóknaraðili aftur á móti á því að í framangreindum dómi Hæstaréttar felist endanleg niðurstaða og verði forsendur hans því lagðar til grundvallar við að meta ábyrgð þeirra sem þátt áttu í atvikum að baki riftunarmálinu. Ráðstöfun sakarefnis bindur aðila dómsmáls gagnvart öðrum aðilum þess, eða þeim sem koma þeirra í stað í viðkomandi lögskiptum, eftir reglum um gildi loforða, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991. Framangreint lagaákvæði kemur aftur á móti ekki í veg fyrir að byggt sé á andstæðum málsástæðum í öðru dómsmáli, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 5. júní 2019 í máli nr. 9/2019, sem vísað er til í hinum kærða úrskurði. Þá verður ekki fallist á það með varnaraðilanum KPMG ehf. að með þessu sé sóknaraðili að leitast við að koma fram dómi með broti gegn ákvæði 142. gr. almennra hegningarlaga eða öðrum siðferðilega ámælisverðum hætti, þannig að málshöfðunin fari í bága við ákvæði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991. Verður framangreindum málsástæðum þessa varnaraðila því hafnað.

6

Í stefnu er viðurkenningarkrafa sóknaraðila á hendur varnaraðilanum KPMG ehf. orðuð þannig að hún nái til tjóns sem stafaði af því að fasteignirnar Eyrarvegur 2 á Selfossi og Egilsstaðir í Ölfusi annars vegar og Selbraut 82 á Seltjarnarnesi og Ósgerði í Ölfusi hins vegar voru kyrrsettar. Kveður sóknaraðili fyrrnefndu tvær fasteignirnar hafa verið vera í eigu sóknaraðila en hinar síðarnefndu í eigu fyrirsvarsmanns félagsins. Í másástæðukafla stefnu er krafan skýrð þannig að hún lúti annars vegar að skaðabótakröfu, sem sóknaraðili fékk samkvæmt gögnum málsins framselda frá Leiti eignarhaldsfélagi ehf. Lúti sú skaðabótakrafa að ætluðu tjóni vegna þess að síðarnefnda félagið hafi ekki getað tekið þátt í hlutafjáraukningu í Löxum fiskeldi ehf. þar sem ekki hefði verið hægt að veðsetja fasteignir í eigu sóknaraðila í tengslum við fjármögnun hennar. Hins vegar lúti viðurkenningarkrafan að því að ekki hafi verið unnt að ráðstafa hinum kyrrsettu eignum að öðru leyti. Á sama tíma er einnig í málinu gerð fjárkrafa vegna ætlaðs tjóns sóknaraðila af því að fasteignir voru kyrrsettar, nánar tiltekið vegna þóknana að fjárhæð samtals 124.400.157 krónur, sem greiddar voru fyrirsvarsmanni félagsins vegna kyrrsetningar eigna hans. Fjárkrafan og viðurkenningarkrafan skarast þannig hvað varðar ætlað tjón vegna kyrrsetningar fasteignanna Selbrautar 82 á Seltjarnarnesi og Ósgerði í Ölfusi. Að því leyti sem fjárkrafa og viðurkenningarkrafa sóknaraðila skarast hefur hann ekki lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr viðurkenningarkröfunni, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 4. maí 2005 í máli nr. 475/2004. Þá er í stefnu málsins ekkert fjallað um það í hverju annað tjón sóknaraðila vegna kyrrsetningar framangreindra tveggja fasteigna gæti falist. Er málatilbúnaður hans að því leyti ekkií samræmi við kröfur e- liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Hefur hann því hvað þennan þátt viðurkenningarkröfu sinnar varðar ekki reifað með viðhlítandi hætti þau atriði sem eru skilyrði þess að viðurkenningarkrafa verði höfð uppi á grundvelli 2. mgr. 25. gr. sömu laga. Framangreindir réttarfarsannmarkar eru aftur á móti ekki fyrir hendi varðandi þann þátt viðurkenningarkröfu sóknaraðila er lýtur að ætluðu tjóni hans vegna þess að fasteignirnar Eyrarvegur 2 á Selfossi og Egilsstaðir í Ölfusi voru kyrrsettar. Að öllu framangreindu virtu verður vísað frá dómi þeim þætti viðurkenningarkröfu sóknaraðila á hendur varnaraðilanum KPMG ehf. er varðar bótaábyrgð vegna kyrrsetningar fasteignanna Selbrautar 82 á Seltjarnarnesi og Ósgerðis í Ölfusi en lagt fyrir héraðsdóm að taka til úrlausnar þann þátt viðurkenningarkröfunnar er lýtur að bótaábyrgð vegna kyrrsetningar fasteignanna Eyrarvegs 2 á Selfossi og Egilsstaða í Ölfusi.

7

Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur, á þann hátt sem í úrskurðarorði greinir, hvað varðar frávísunarkröfur varnaraðila.

8

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað í héraði eru staðfest.

9

Sóknaraðili greiði varnaraðilanum Logos slf. 400.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

10

Kærumálskostnaður milli sóknaraðila og varnaraðilans KPMG ehf. fellur niður.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður skal vera óraskaður að öðru leyti en því að lagt er fyrir héraðsdóm að taka til úrlausnar kröfu sóknaraðila, Sjöstjörnunnar ehf., um að viðurkennd verði skaðabótaábyrgð varnaraðila, KPMG ehf., vegna tjóns sem stafaði af því að fasteignirnar Eyrarvegur 2, fnr. 227- 0582, Selfossi, og Egilsstaðir, fnr. 231-4805 og 171697, Ölfusi, voru kyrrsettar með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 19. júlí 2017 nr. K- 41- 2017.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað í héraði skulu vera óröskuð.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, Logos slf., 400.000 krónur í kærumálskostnað.

Kærumálskostnaður fellur að öðru leyti niður.