794/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms um bráðabirgðaforsjá og lögheimili og umgengni til bráðabirgða. Fyrir Landsrétti laut ágreiningur A og B eingöngu að umgengni B við son málsaðila til bráðabirgða. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að B skyldi ákveðin umgengni til bráðabirgða við drenginn. Í ljósi nýrra gagna sem lögð voru fyrir Landsrétt um breyttar aðstæður B var hins vegar mælt fyrir um takmarkaðri umgengni en gert var í úrskurði héraðsdóms.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. desember 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. desember 2021 í málinu nr. E- [...]/2021 þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um forsjá sonar þeirra, lögheimili og umgengni. Kæruheimild er í 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr.76/2003.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði breytt þannig að hafnað verði kröfu varnaraðila um að úrskurðað verði til bráðabirgða um umgengni varnaraðila við son þeirra. Til vara krefst sóknaraðili þess að úrskurðað verði um takmarkaðri umgengni varnaraðila til bráðabirgða en greinir í hinum kærða úrskurði.

Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4

Með úrskurði héraðsdóms var kröfu varnaraðila um forsjá og lögheimili sonar málsaðila til bráðabirgða hafnað en fallist á kröfu hans um umgengni við drenginn til bráðabirgða, sbr. 1. mgr. 35. gr. barnalaga.

5

Fyrir Landsrétti krefst sóknaraðili eingöngu endurskoðunar á ákvæði hins kærða úrskurðar um umgengni varnaraðila til bráðabirgða við son þeirra en varnaraðili krefst staðfestingar úrskurðarins. Kröfur varnaraðila í héraði um forsjá og lögheimili drengsins koma því ekki til skoðunar fyrir Landsrétti.

6

Fyrir Landsrétti hafa verið lögð fram ný gögn. Meðal þeirra er greinargerð F, deildarstjóra félagsþjónustu og barnaverndar hjá fjölskyldusviði D, í máli sonar aðila 20. janúar 2022 um niðurstöður könnunar samkvæmt 1. mgr. 22. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Mælt var fyrir um slíka könnun á fundi barnaverndar 10. sama mánaðar í kjölfar tilkynningar 3. þess mánaðar um að varnaraðili hefði hvorki sótt drenginn í umgengni 28. desember 2021 né 1. janúar 2022 en sú umgengni hefði verið ákvörðuð með úrskurði héraðsdóms. Þá hefði varnaraðili ekki látið vita að hann hygðist ekki sinna umgengninni í umrædd skipti og hefði vaknað grunur um fíkniefnaneyslu hans.

Könnunin leiddi jafnframt í ljós að varnaraðili leitaði til bráðamóttöku Landspítalans [...]. desember 2021 vegna vímuefnaneyslu og gruns um geðrof en útskrifaðist þaðan degi síðar.

7

Óumdeilt er og ljóst af gögnum málsins að varnaraðili á sögu um vímuefnaneyslu. Af hálfu varnaraðila er því haldið fram að hann hafi haldið vímuefnabindindi undanfarin tvö ár eða allt þar til hann hóf neyslu slíkra efna á nýjan leik 27. desember 2021. Um stutt tímabil hafi verið að ræða og hafi hann hætt allri neyslu 6. eða 7. janúar síðastliðinn.

8

Meðal nýrra gagna fyrir Landsrétti er áætlun fjölskyldusviðs D um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga 20. janúar 2022 sem gerð var í kjölfar könnunar málsins. Þar kemur fram það mat barnaverndarnefndar að mikilvægt sé að gera áætlun með varnaraðila til að tryggja að hann leiti sér aðstoðar vegna fíknisjúkdóms síns, haldist edrú og að ekki verði tengslarof milli hans og sonar aðila, auk þess sem þar er kveðið á um úrræði og aðgerðir sem beita skuli til að þessum markmiðum áætlunarinnar verði náð. Meðal þeirra úrræða er eftirlit barnaverndarnefndar með umgengni varnaraðila við drenginn í allt að fjögur skipti sem verði endurmetið í kjölfarið. Varnaraðili hefur samþykkt áætlunina með undirritun sinni.

9

Af efni þeirra gagna sem lögð hafa verið fyrir Landsrétt um framangreinda breytingu á aðstæðum varnaraðila frá því úrskurður héraðsdóms gekk liggur fyrir að þær forsendur, sem lágu honum til grundvallar um inntak umgengni varnaraðila til bráðabirgða við drenginn í samræmi við tillögu sérfræðings í málefnum barna frá 2. júlí 2021, eru brostnar. Aftur á móti verður við úrlausn á ágreiningi málsaðila um umgengni til bráðabirgða ekki horft fram hjá þeirri meginreglu að barn á rétt á að umgangast með reglubundnum hætti báða foreldra sína sé það ekki andstætt hagsmunum þess, sbr. 46. gr. barnalaga. Þá er umgengni barns við foreldra sína jafnframt mikilvæg til að koma í veg fyrir tengslarof milli þeirra. Eins og áður er getið er það meðal markmiða áætlunar fjölskyldusviðs D að tryggja að ekki verði tengslarof milli varnaraðila og drengsins. Í áætluninni er gert er ráð fyrir því að barnaverndarnefnd sinni eftirliti með umgengninni í allt að fjögur skipti sem verði endurmetið í kjölfarið.

10

Með vísan til alls framangreinds þykir rétt að ákveða varnaraðila umgengni til bráðabirgða við drenginn. Umgengni skal fara fram annan hvern laugardag í þrjár klukkustundir í senn frá klukkan 11 til 14, í fyrsta sinn 5. febrúar 2022, þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu málsaðila. Svo sem að framan er getið liggur fyrir að umgengnin verður undir eftirliti barnaverndar fyrstu fjögur skiptin en eftir þann tíma verður það endurmetið. Svo sem tekið er fram í hinum kærða úrskurði er ekki loku fyrir það skotið að úrskurðað verði á ný til bráðabirgða að kröfu aðila, sbr. 3. mgr. 35. gr. barnalaga, ef aðstæður breytast eða meðferð málsins dregst á langinn.

11

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður. Um gjafsóknarkostnað málsaðila fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir, þar með taldar þóknanir lögmanna þeirra sem þar eru tilgreindar án virðisaukaskatts í samræmi við venju.

Úrskurðarorð :

Umgengni varnaraðila, B, við son málsaðila, C, skal vera annan hvern laugardag í þrjár klukkustundir í senn frá klukkan 11 til 14, í fyrsta sinn 5. febrúar 2022, þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu málsaðila.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 4 0 0.000 krónur.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila, B, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 400.000 krónur.