283/2019

Útdráttur

F ehf. höfðaði mál á hendur I ehf. og krafðist meðal annars ógildingar byggingarleyfis. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi lagði I ehf. fram upplýsingar um að byggingarleyfið hefði verið gefið út til I ehf. og H ehf. sameiginlega. F ehf. höfðaði í kjölfarið sakaukasök á hendur H ehf. sem krafðist frávísunar. Með úrskurði héraðsdóms var krafa H ehf. tekin til greina með vísan til þess að F ehf. yrði metið það til vanrækslu að hafa ekki stefnt H ehf. fyrir þingfestingu málsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í byggingarleyfi sem F ehf. aflaði frá byggingarfulltrúa skömmu fyrir höfðun frumsakar hefði I ehf. verið eitt tilgreint sem leyfishafi. Þar sem um opinbert skjal hefði verið að ræða hefði F ehf. verið rétt að leggja til grundvallar að efni þess væri rétt þar til annað sannaðist. Þá hefðu aðrar upplýsingar sem F ehf. voru aðgengilegar fyrir höfðun frumsakar ekki gefið F ehf. slíkt tilefni til að afla sér frekari upplýsinga að félaginu yrði metið það til vanrækslu að hafa ekki gert það. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf, V-kk-nf H. V-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 17. apríl 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 30. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. apríl 2019 í málinu nr. E3803/2018 þar sem kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar. 3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Sóknaraðili höfðaði mál þetta á hendur varnaraðila til sakaraukningar í málinu nr. E2409/2018, sem hann hafði áður höfðað á hendur Iborg ehf. Sóknaraðili hefur samhliða þeirri kæru sem er til úrlausnar í þessu máli kært til Landsréttar úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur 9. apríl 2019 þar sem kröfum sóknaraðila á hendur Iborg ehf. í frumsökinni var vísað frá dómi. Efniskröfur sóknaraðila í frumsök og sakaukasök lúta að ógildingu nánar tilgreindra afgreiðslna byggingarfulltrúa, umhverfis og skipulagsráðs og borgarráðs Reykjavíkurborgar auk byggingarleyfis sem byggingarfulltrúinn í Reykjavík gaf út 12. júní 2018. Við þingfestingu frumsakarinnar 4. september 2018 lagði sóknaraðili fram afrit af byggingarleyfinu þar sem fram kemur að Iborg ehf. sé veitt leyfi til nánar tilgreindra framkvæmda. Samhliða vörnum sínum í frumsökinni lagði Iborg ehf. fram afrit af byggingarleyfi vegna sömu framkvæmda, dagsett sama dag og efnislega samhljóða hinu fyrra byggingarleyfi að öðru leyti en því að varnaraðili var tilgreindur leyfishafi auk Iborgar ehf. Í kjölfarið höfðaði sóknaraðili sakaukasök þessa 5. nóvember 2018. Ágreiningslaust er að mistök voru gerð af hálfu byggingarfulltrúans í Reykjavík við upphaflega útgáfu umrædds byggingarleyfis.

5 Með hinum kærða úrskurði var kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðila í sakaukasökinni vísað frá dómi þar sem sóknaraðila var metið það til vanrækslu að hafa ekki stefnt varnaraðila fyrir þingfestingu frumsakar, sbr. 3. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991. Önnur skilyrði sakaraukningar voru hins vegar talin fyrir hendi.

6 Í dómaframkvæmd hefur verið látið óátalið að bætt sé úr skorti á skyldubundinni samaðild til varnar eftir þingfestingu máls með sakaraukningu, sbr. dóm Hæstaréttar 1. apríl 1963 í málinu nr. 148/1962, sem enn þykir hafa fordæmisgildi. Slík sakaraukning verður þó að uppfylla sömu skilyrði og fram koma í 3. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991, þar með talið það skilyrði að sakaukastefnanda verði ekki metið til vanrækslu að hafa ekki stefnt nýja aðilanum áður en málið var þingfest.

7 Eins og greinir í hinum kærða úrskurði verður, við mat á því hvort sakaukastefnanda skuli metið til vanrækslu að hafa ekki stefnt sakaukastefnda fyrir þingfestingu frumsakar, að líta meðal annars til þess hvort sakaukastefnandi hafi látið hjá líða að afla sér upplýsinga sem honum voru aðgengilegar á því tímamarki. Forsenda þess að sakaukastefnanda verði metið það til vanrækslu að hafa ekki aflað sér slíkra upplýsinga er þó sú að eðlilegt tilefni hafi gefist til þess fyrir þingfestingu frumsakar að virtum þeim upplýsingum sem fyrir honum lágu á því tímamarki og atvikum máls að öðru leyti.

8 Við þingfestingu frumsakarinnar lagði sóknaraðili sem fyrr greinir fram afrit þess byggingarleyfis sem ógildingarkrafa hans í héraði lýtur meðal annars að en samkvæmt því byggingarleyfi var Iborg ehf. eini leyfishafinn. Sóknaraðili aflaði afrits þessa byggingarleyfis hjá embætti byggingarfulltrúans í Reykjavík skömmu fyrir höfðun málsins. Leyfi þetta er prentað á bréfsefni byggingarfulltrúans í Reykjavík og undirritað og ber það skýrlega með sér að um opinbert skjal er að ræða í skilningi 71. gr. laga nr. 91/1991. Var sóknaraðila því rétt í samræmi við 3. mgr. greinarinnar að leggja til grundvallar málatilbúnaði sínum að efni þess, þar með talin sú tilgreining sem þar kom fram á leyfishafa, væri rétt þar til annað kynni að sannast.

9 Eins og áður greinir lagði Iborg ehf. fram leiðrétt eintak byggingarleyfisins samhliða vörnum sínum í frumsökinni en í hinu leiðrétta eintaki kemur fram að leyfið sé veitt Iborg ehf. og varnaraðila sameiginlega. Í málinu nýtur engra gagna um hvenær leiðréttingin var gerð eða að hvaða tilefni. Hvað sem því líður hefur því ekki verið haldið fram af hálfu varnaraðila að sóknaraðila hafi mátt vera kunnugt um leiðréttinguna fyrir þingfestingu frumsakar 4. september 2018.

10 Þótt sóknaraðili hafi samhliða ógildingu byggingarleyfisins jafnframt krafist ógildingar nánar tilgreindra afgreiðslna umhverfis og skipulagsráðs og borgarráðs Reykjavíkurborgar þar sem varnaraðili var tilgreindur sem aðili samhliða Iborg ehf. verður ekki talið að það eitt hafi getað gefið sóknaraðila tilefni til að vefengja efni byggingarleyfisins að þessu leyti. Endanleg útgáfa byggingarleyfis samkvæmt 13. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki er í höndum byggingarfulltrúa hlutaðeigandi sveitarfélags, sbr. 2. mgr. 9. gr. laganna. Ekkert er því til fyrirstöðu að aðild að umsókn um byggingarleyfi geti tekið breytingum meðan á meðferð umsóknarinnar stendur sem leiði til þess að leyfishafar útgefins byggingarleyfis séu færri en upphaflegir umsækjendur.

11 Loks er ekkert því til fyrirstöðu samkvæmt lögum nr. 160/2010 að byggingarleyfi sé veitt öðrum aðila en eiganda hlutaðeigandi fasteignar eða mannvirkis, enda hafi sá aðili tryggt sér fullnægjandi heimildir til þeirra framkvæmda sem leyfið lýtur að. Enn síður er áskilið samkvæmt lögunum að allir eigendur fasteignar eða mannvirkis fari sameiginlega með handhöfn byggingarleyfis. Með vísan til efnis þess byggingarleyfis sem sóknaraðili hafði undir höndum gátu þær upplýsingar, um eignarhald hlutaðeigandi fasteigna og mannvirkja, sem sóknaraðili bjó yfir við þingfestingu frumsakar, því ekki veitt honum tilefni til að ætla að leyfishafar framangreinds byggingarleyfis væru fleiri en sá sem þar var tilgreindur.

12 Að virtum þeim upplýsingum sem lágu fyrir sóknaraðila við þingfestingu frumsakarinnar 4. september 2018 var samkvæmt framansögðu ekki slíkt tilefni til þess að hann aflaði sér frekari upplýsinga um leyfishafa byggingarleyfisins að honum verði metið til vanrækslu að hafa ekki gert það. Að því gættu og þar sem fallist verður á forsendur hins kærða úrskurðar um að önnur skilyrði fyrir sakarauka hafi verið uppfyllt verður hinn kærði frávísunarúrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

13 Eftir atvikum er rétt að kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.