509/2022

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B skyldu fara sameiginlega með forsjá tveggja barna sinna, lögheimili þeirra skyldi vera hjá B og A skyldi greiða með þeim meðlag með nánar tilgreindum hætti. Þá skyldi umgengni A við börnin aukin smám saman þannig að frá og með 21. júlí 2023 dveldu börnin aðra hverja viku hjá A. Fyrir Landsrétti laut ágreiningur A og B að ákvörðun um lögheimili barnanna, auk þess sem A krafðist þess að vikulangri umgengni aðra hverja viku yrði komið á strax frá og með uppkvaðningu dóms Landsréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að ekkert hefði komið fram við meðferð málsins og sönnunarfærslu þess fyrir réttinum sem væri til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það væri börnunum fyrir bestu að lögheimili þeirra beggja væri hjá B og að regluleg umgengni barnanna við A yrði aukin smám saman með þeim hætti sem kveðið var á um í héraðsdómi. Var niðurstaða héraðsdóms að því er varðaði lögheimili barnanna, meðlagsgreiðslur og umgengni staðfest með vísan til forsendna hans.

Dómur Landsréttar

M ál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf ásamt A-kk-þgf S-kk-þgf sálfræðingi.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 8. ágúst 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. júlí 2022 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að lögheimili barnanna, C og D, verði hjá henni, en til vara að það gildi aðeins um lögheimili C. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni meðlag með hvoru barni frá dómsuppkvaðningu til fullnaðs 18 ára aldurs þeirra, eins og það er ákveðið hverju sinni af Tryggingastofnun ríkisins. Jafnframt krefst áfrýjandi þess að Landsréttur ákveði hvernig umgengni skuli háttað við það foreldri sem ekki fer með lögheimili barnsins og að umgengnin verði viku og viku í senn frá uppkvaðningu dóms Landsréttar. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst skilmerkilega í hinum áfrýjaða dómi.

5

Fyrir Landsrétti hafa verið lögð fram ný skjöl. Þau eru í fyrsta lagi tölvupóstsamskipti lögmanns áfrýjanda við barnavernd Reykjavíkur 22. nóvember 2022 þar sem staðfest er af hálfu barnaverndar að yngsti sonur áfrýjanda, F, hafi farið aftur í umsjá áfrýjanda 14. ágúst síðastliðinn, í öðru lagi tölvupóstsamskipti á milli sömu aðila 24. nóvember síðastliðinn þar sem staðfest er af hálfu barnaverndar að tekin hafi verið ákvörðun um að loka máli áfrýjanda hjá nefndinni vegna sama barns, í þriðja lagi tölvupóstsamskipti lögmanna aðila 22.- 24. nóvember síðastliðinn vegna ágreinings um hvor aðilanna ætti að fara með börnin í viðtal hjá dómendum Landsréttar og í fjórða lagi vottorð [...]2 8. nóvember 2022 um meðferð áfrýjanda á sjúkrastofnunum SÁÁ frá 22. febrúar til 19. apríl 2022.

6

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu málsaðilar viðbótarskýrslu.

7

Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti sagði áfrýjandi að frá uppkvaðningu héraðsdóms hefðu börnin komið til hennar í umgengni á fimmtudögum og aðra hverja helgi frá laugardegi til sunnudags. Í sumar hefði þó komið fyrir að hún hefði verið með börnin frá fimmtudegi til sunnudags. Hún sagðist hafa farið fram á það við stefnda að umgengninni yrði breytt þannig að fimmtudagsumgengnin færðist yfir á föstudag þær helgar sem börnin kæmu til hennar en stefndi hefði ekki samþykkt það. Hún sagði að lítil samskipti hefðu verið við föður en hann hefði þó spurt hana hvort sonur þeirra mætti fara í karate. Hún sagði að stefndi hefði ákveðið að fara sjálfur með börnin í viðtal hjá dómendum Landsréttar síðastliðinn fimmtudag þrátt fyrir að börnin hefðu átt að kom í umgengni til hennar þennan sama dag. Hún sagði að vel hefði gengið með yngsta barnið, F, eftir að hann kom til hennar aftur úr fósturvistun 14. ágúst síðastliðinn. Hann væri byrjaður á leikskóla og færi til stuðningsfjölskyldu einu sinni í mánuði. Þá sagði hún að eldri dóttir hennar, E, kæmi til hennar í umgengni aðra hverja helgi með systkinum sínum og þá leitaði stúlkan mikið til hennar utan þess.

Hún sagði að C sækti mikið í yngsta bróður sinn og liti upp til eldri systur sinnar.

Ástæða þess að hún vildi að börnin væru með lögheimili hjá henni væri einkum sú að þau hefðu alist upp í hverfinu þar sem hún byggi og ættu þar vini. Þá sagði hún að sér fyndist það sanngjarnt að annað barnið væri með lögheimili hjá henni svo að hún hefði einnig eitthvað að segja um uppeldi þeirra og gæti tekið ákvarðanir um daglegt líf þeirra. Sagðist hún leggja mikla áherslu á að umgengnin yrði ákveðin þannig að börnin dveldu aðra hverja viku hjá henni en með því móti myndu börnin alast upp saman og tengsl þeirra við hana og systkinin verða sterk. Sagðist áfrýjandi telja að umgengnin væri aukin of hægt samkvæmt því fyrirkomulagi sem mælt hefði verið fyrir um í héraðsdómi. Aðspurð sagði hún að vel gengi að sinna batanum eftir meðferðina á [...] og hún hefði nú verið edrú í níu mánuði. Kvaðst hún fara daglega á AA- fund, fengi stuðning og eftirfylgni einu sinni í viku frá SÁÁ og mætti einnig til fíkniráðgjafa einu sinni til tvisvar í mánuði.

8

Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti staðfesti stefndi að eftir uppkvaðningu héraðsdóms hefðu börnin farið í umgengni til móður sinnar alla fimmtudaga og aðra hverja helgi frá laugardegi til sunnudags. Í sumar hefði hann boðið áfrýjanda að vera með börnin í tvígang frá fimmtudegi til sunnudags. Í fyrra skiptið hefði C verið að keppa á [...] og á sama tíma hefði hann verið að keppa í [...]. Í seinna skiptið hefði hann einnig verið að keppa í [...] en orðið að sækja börnin fyrr en ætlað var vegna veikinda áfrýjanda. Eftir að yngsti sonur áfrýjanda kom til hennar aftur hefði hún óskað eftir að fá að skila krökkunum úr umgengni klukkan 19 en ekki klukkan 21 eins og ákveðið hefði verið í héraðsdómi og sagðist stefndi hafa samþykkt það. Að öðru leyti hefði umgengnin farið fram í samræmi við það fyrirkomulag sem mælt hefði verið fyrir um í héraðsdómi. Stefndi sagði að bæði börnin æfðu golf og væru í skólahljómsveit [...], þar sem C spilaði á þverflautu og D á klarinett. Auk þessa æfði C fótbolta með [...] en D hefði á hinn bóginn hætt í fótbolta og farið að æfa karate í staðinn. Stefndi neitaði því að [...]sín hefði komið niður á uppeldi barnanna. Hann sagði að þau væru ánægð þegar honum gengi vel í [...] og væru hans helstu stuðningsaðilar. Þá hefðu hann og börnin oft farið saman á [...] í sumar og átt þar góðar stundir. Stefndi staðfesti að samskipti á milli málsaðila hefðu verið lítil en sagðist sjálfur hafa lagt sitt af mörkum til að auka þau en ekki orðið ágengt þar sem áfrýjandi hefði ekki tekið þátt í að byggja þau upp. Stefndi sagði að eftir að áfrýjandi fékk yngsta son sinn til sín aftur, en hann væri mjög kraftmikill og ör, og eftir að skólinn byrjaði hefði hann talið það of mikið álag fyrir áfrýjanda að vera með öll börnin í meiri mæli en lagt hefði verið upp með í héraðsdómi. Sagðist hann ekki hafa viljað vera með það á samviskunni að áfrýjandi færi út af réttri braut í bataferlinu vegna álagsins sem fylgdi því að vera með öll börnin í einu. Hann hefði því tekið ákvörðun um að fylgja því fyrirkomulagi um umgengni sem mælt hefði verið fyrir um í héraðsdómi. Stefndi lýsti því hvernig dagarnir gengju fyrir sig þegar börnin væru hjá honum. Sagðist hann ekki takmarka á neinn hátt símasamskipti á milli áfrýjanda og barnanna. Aðspurður sagðist hann greiða allan framfærslukostnað þeirra. Þá sagðist hann búa hjá föður sínum en sagði að umsókn hans um félagslegt húsnæði hjá [...] hefði verið samþykkt í október síðastliðnum og væri hann nú á biðlista eftir slíku húsnæði. Stefndi kvaðst telja mikilvægt að börnin hefðu lögheimili hjá honum þar sem hann gæti veitt þeim meiri stöðugleika en áfrýjandi og kvaðst einnig telja sig góða fyrirmynd fyrir börnin.

9

Fyrir aðalmeðferð málsins ræddu dómendur við börn málsaðila. Stúlkan C sagðist vilja vera áfram í [...] og því vilja búa hjá föður. Hún vildi á hinn bóginn dvelja að jöfnu hjá báðum foreldrum og óskaði eftir að fyrirkomulag umgengni yrði vika í senn hjá hvoru þeirra. Drengurinn D sagðist einnig vilja vera áfram í [...] en vilja dvelja heldur lengur hjá föður en móður. Fram kom hjá báðum börnunum að þeim þætti afar vænt um báða foreldra sína.

10

Gerð var grein fyrir meginatriðum þess sem kom fram í viðræðum við börnin við upphaf aðalmeðferðar.

Niðurstaða

11

Með hinum áfrýjaða dómi var ákveðið að málsaðilar skyldu fara sameiginlega með forsjá barna sinna, C og D, lögheimili þeirra skyldi vera hjá stefnda og áfrýjandi greiða með þeim einfalt meðlag frá dómsuppsögu til 18 ára aldurs þeirra. Þá skyldi umgengni móður við börnin aukin smám saman þannig að frá og með 21. júlí 2023 dveldu börnin aðra hverja viku hjá áfrýjanda.

12

Ágreiningur málsaðila fyrir Landsrétti lýtur eingöngu að ákvörðun um lögheimili barnanna. Þau eru á hinn bóginn sammála um að fyrirkomulag umgengni verði með þeim hætti að börnin dvelji aðra hverja viku hjá því foreldri sem þau eiga ekki lögheimili hjá. Telur áfrýjandi rétt að því fyrirkomulagi verði komið á strax frá og með uppkvaðningu dóms Landsréttar en stefndi krefst staðfestingar á þeirri niðurstöðu héraðsdóms að umgengni móður við börnin verði aukin smám saman þar til hún verði vika í senn aðra hverja viku frá og með 21. júlí 2023.

13

Við meðferð málsins og sönnunarfærslu fyrir Landsrétti hefur ekkert komið fram sem er til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það sé börnunum fyrir bestu að lögheimili þeirra beggja sé hjá stefnda og að regluleg umgengni móður við börnin verði aukin smám saman þannig hún verði að endingu vika í senn aðra hverja viku.

Samkvæmt framangreindu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms að því er varðar lögheimili barnanna, meðlagsgreiðslur og umgengni staðfest með vísan til forsendna hans.

14

Með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um lögheimili barnanna, C og D, greiðslu meðlags með þeim og umgengni barnanna við áfrýjanda, A.

Áfrýjandi greiði stefnda, B, 930.000 krónur í málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.