591/2019

Útdráttur

K var sagt upp störfum sem lektor hjá H ehf. í kjölfar þess að hann viðhafði tiltekin ummæli á samfélagsmiðli. Aðila greindi í kjölfarið á um lögmæti uppsagnarinnar og krafðist K skaða og miskabóta úr hendi H ehf. K taldi sig við uppsögnina hafa notið réttarstöðu samkvæmt lögum nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og að H ehf. hefði valdið honum miska með því hvernig staðið hafði verið að uppsögninni. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að K hefði borist greinargerð 21. mars 2005 sem send hefði verið með tölvupósti til allra starfsmanna og trúnaðarmanna vegna fyrirhugaðrar sameiningar Tækniháskóla Íslands og Háskólans í Reykjavík. Þar kæmi skýrt fram að lög nr. 70/1996 myndu ekki gilda um starfsmenn hins nýja háskóla heldur almenn löggjöf á sviði vinnuréttar. Meðal annars á þeim grunni hefði um réttarsamband aðila farið samkvæmt ákvæðum ráðningarsamnings K við H ehf., viðeigandi kjarasamnings og reglum hins almenna vinnuréttar. Ágreiningslaust væri að H ehf. hefði ákveðið að segja K upp störfum vegna ummæla hans á samfélagsmiðli. Sú ákvörðun hefði í engu farið gegn heimildum H ehf. samkvæmt ráðningar og kjarasamningi og takmörkun á þeim yrði heldur ekki leidd af stjórnarskrárvörðum rétti K til tjáningarfrelsis. Þá hefði efni yfirlýsingar rektors H ehf. vegna fjölmiðlaumfjöllunar um málið, sem birt var 12. október 2018, ekki falið í sér ólögmæta meingerð gegn æru eða persónu K. Því var ákvörðun H ehf. um uppsögn K ekki talin ólögmæt og ekki talin lagaskilyrði til þess að dæma K miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var H ehf. því sýknaður af kröfum K.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 19. ágúst 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. ágúst 2019 í málinu nr. E4046/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 56.863.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. maí 2019 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti en að því frágengnu að málskostnaður verði látinn niður falla.

Niðurstaða

4 Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Þar er jafnframt vikið að greinargerð 21. mars 2005 sem beint var til starfsmanna og trúnaðarmanna Tækniháskóla Íslands og Háskólans í Reykjavík vegna fyrirhugaðrar sameiningar skólanna tveggja. Kom þar skýrt fram að lög nr. 70/1996 um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna ríkisins myndu ekki gilda um starfsmenn hins nýja háskóla heldur almenn löggjöf á sviði vinnuréttar. Greinargerðin var send samdægurs með tölvupósti rektors Háskólans í Reykjavík til allra starfsmanna og var þar tekið fram að henni væri sérstaklega beint til starfsmanna Tækniháskóla Íslands. Verður lagt til grundvallar að áfrýjanda hafi borist tölvupósturinn og greinargerðin sem fylgdi. Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi dró áfrýjandi það enda ekki í efa þótt hann kvæðist ekki minnast þess sérstaklega.

5 Að því gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, verður staðfest sú niðurstaða hans að um réttarsamband aðila hafi farið eftir ákvæðum ráðningarsamnings áfrýjanda við stefnda, kjarasamnings sem við átti og reglum hins almenna vinnuréttar.

6 Lagt hefur verið til grundvallar í vinnurétti að vinnuveitendur á almennum vinnumarkaði hafi umtalsvert svigrúm til að segja starfsmönnum sínum upp störfum, að því gefnu að réttilega sé að uppsögn staðið og í samræmi við þá samninga sem við vinnusambandið eiga. Framganga vinnuveitanda við uppsögn getur þó verið með þeim hætti að talið verði að hún feli í sér ólögmæta meingerð gegn æru eða persónu starfsmanns svo að hann eigi rétt til miskabóta samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

7 Áfrýjandi og stefndi gerðu með sér ráðningarsamning 24. október 2005. Kom þar fram að um ótímabundinn samning væri að ræða en með gagnkvæmum uppsagnarfresti. Í ráðningarsamningi var einnig vísað til kjarasamnings Félags háskólakennara til fyllingar um tiltekna þætti ráðningarsambandsins.

8 Ágreiningslaust er að stefndi ákvað að segja áfrýjanda upp störfum vegna tiltekinna ummæla sem hann lét falla á samfélagsmiðli. Sú ákvörðun fór í engu gegn heimildum stefnda samkvæmt ráðningarsamningi og kjarasamningi og takmörkun á þeim verður heldur ekki leidd af stjórnarskrárvörðum rétti áfrýjanda til tjáningarfrelsis. Vegna fjölmiðlaumfjöllunar um málið gaf rektor stefnda frá sér yfirlýsingu sem birt var opinberlega 12. október 2018. Kom þar fram að stjórnendur stefnda myndu ekki tjá sig um starfslok áfrýjanda auk þess sem gildi háskólans voru áréttuð. Efni yfirlýsingarinnar fól ekki í sér ólögmæta meingerð gegn æru eða persónu áfrýjanda.

9 Samkvæmt framangreindu verður ekki talið að ákvörðun stefnda um að segja áfrýjanda upp störfum hafi verið ólögmæt. Þá verður ekki talið að lagaskilyrði séu til þess að dæma áfrýjanda miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

10 Rétt þykir að hvor aðila beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.