770/2022

Útdráttur

N var ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa komið aftan að A og slegið hann ítrekað með klaufhamri og jarðhaka í höfuð og líkama, meðal annars með þeim afleiðingum að hann þríhöfuðkúpu- og rifbeinsbrotnaði. Þá var N gefin að sök tilraun til manndráps, en til vara sérstaklega hættuleg líkamsárás, með því að hafa í framangreint sinn komið aftan að B og slegið hann með klaufhamri í höfuð þannig að hann hlaut skurð aftan við eyra. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um að N hafi slegið A þremur höggum í höfuð með klaufhamri og einu höggi með jarðhaka í líkamann. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um þá áverka sem hlutust af atlögunni, að því frátöldu að gögn málsins þóttu ekki bera ótvírætt með sér að A hafi hlotið brot á rifbeinum. Var N því sýknaður af sakargiftum að því leyti. Með vísan til vættis vitna og gagna málsins var ráðið að hending ein hafi ráðið því að lífshættulega áverka leiddi ekki af atlögunni gegn A. N hafi ekki getað dulist að mannbani gæti hlotist af verknaðinum en hann látið sér það í léttu rúmi liggja. Var hann því talinn hafa gerst sekur um tilraun til manndráps, sbr. 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Niðurstaða héraðsdóms var staðfest um að sannað væri að N hafi veist að B svo sem lýst var í ákæru og með þeim afleiðingum sem þar greindi og var sú háttsemi heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar N var litið til 1., 3., 5. og 8. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 76. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, en í ljósi verknaðarins og huglægrar afstöðu N á verknaðarstundu var ekki talið unnt að hafa hliðsjón af 2. mgr. 20. gr. laganna við ákvörðun refsingar. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Þá var N gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna og B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. nóvember 2022. Málsgögn bárust réttinum 17. febrúar 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. nóvember 2022 í málinu nr. S- 3935/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst sýknu af ákæru um tilraun til manndráps og að brot hans samkvæmt ákæru verði heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa en til vara að ákvörðun héraðsdóms um refsingu verði staðfest. Loks krefst ákærði þess að einkaréttarkröfur brotaþola verði lækkaðar.

4

Af hálfu brotaþola, A, er þess aðallega krafist að ákærða verði gert að greiða honum miska- og skaðabætur að fjárhæð 5.000.000 króna en til vara lægri fjárhæð, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. júní 2022 til 15. október sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

5

Af hálfu brotaþola, B, er þess aðallega krafist að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna en til vara 800.000 krónur. Í báðum tilvikum krefst brotaþoli vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 17. júní 2022 til 19. október sama áren dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Að því frágengnu krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta.

6

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð mynd- og hljóðupptaka af skýrslum ákærða, brotaþolans B og vitnanna C og D fyrir héraðsdómi, auk þess sem ákærði gaf viðbótarskýrslu fyrir réttinum.

Málsatvik og sönnunarfærsla

7

Með ákæru héraðssaksóknara 9. september 2022 var ákærða gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa 17. júní það ár komið aftan að A þar sem hann sat niður við jörð og slegið hann ítrekað með klaufhamri og jarðhaka í höfuð og líkama með þeim afleiðingum að hann hafi þríhöfuðkúpubrotnað, hlotið eymsl, mar og bólgu hægra megin á brjóstkassa og ótilfært brot á tveimur rifbeinum hægra megin, auk áverka á framhandlegg, hægri hendi og hægri ökkla. Þá var ákærða gefin að sök tilraun til manndráps, til vara sérstaklega hættuleg líkamsárás, með því að hafa í framangreint sinn komið aftan að B og slegið hann með klaufhamri í höfuð þannig að hann hlaut skurð aftan við vinstra eyra.

8

Atvik sem um ræðir í ákæru áttu sér stað við tilgreint hús á [...] þar sem ákærði og brotaþolar voru við vinnu. Eru málsatvik ítarlega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Þar er einnig gerð grein fyrir afskiptum lögreglu af ákærða á vettvangi, skýrslum ákærða og vitna fyrir héraðsdómi og læknisfræðilegum gögnum í málinu.

9

Fyrir Landsrétti var ákærði meðal annars spurður um hljóð- og myndupptöku úr búkmyndavél lögreglu af vettvangi í umrætt sinn, en í hinum áfrýjaða dómi kemur fram að hann hafi í kjölfar handtöku og eftir að gætt hafði verið réttarfarsákvæða viðhaft eftirfarandi ummæli: „This guy want to kill me, I want to kill him.“ Ákærði kvaðst ekki hafa séð þessa upptöku og neitaði því að hafa sagst hafa ætlað að drepa brotaþola. Í ljósi framburðar ákærða var upptakan spiluð við aðalmeðferðina en á henni má heyra hann viðhafa ummælin sem að framan greinir. Nánar spurður um þetta kvaðst ákærði ekki hafa meint það sem hann sagði. Hann tók fram að hann hefði ætlað að lemja brotaþola en ekki drepa þá.

Niðurstaða

10

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að sannað sé að ákærði hafi veist að B með þeim hætti sem lýst er í ákæru og með þeim afleiðingum sem þar greinir, svo og að ákærði hafi með þeirri háttsemi sinni brotið gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

11

Þá taldi héraðsdómur sannað að ákærði hefði í umrætt sinn slegið A þremur höggum með klaufhamri í höfuð og einu höggi með jarðhaka í líkamann með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir, að öðru leyti en því að talið var ósannað að áverkar á framhandlegg, hægri hendi og hægri ökkla yrðu raktir til atlögunnar.

12

Samkvæmt vottorði E, heila- og taugaskurðlæknis, sem liggur fyrir í málinu, reyndist brotaþolinn A við skoðun vera með þrjá djúpa skurði á höfði, sem voru um 4 cm að lengd, hægra og vinstra megin aftarlega og hægra megin við gagnaugasvæði og sýndu tölvusneiðmyndir af höfði samsvarandi brot á höfuðkúpu. Í vottorðinu segir að um hafi verið að ræða eitt innkýlt brot vinstra megin í hvirfilbeini aftarlega, sem myndaði ávala dæld, 14 x 8 mm, og tvö nær ótilfærð brot, annað í hnakka við hvirfil þar sem flísast hefði úr innanverðri höfuðkúpunni en hitt í hvirfilbeini hægra megin sem teygði sig niður í skeljarsaum og áfram niður á gagnaugasvæði. Fram kemur í vottorðinu að áverkarnir hafi verið taldir alvarlegir en ekki lífshættulegir en litlu hefði mátt muna þar sem bareflið sem notað var hafi brotið höfuðkúpuna á þremur stöðum og tvö brotin hafi verið innkýld. Í vitnisburði læknisins fyrir héraðsdómi áréttaði hann að það hafi þýðingu hvar högg sem þessi lendi þar sem mótstaða höfuðkúpunnar sé mismikil. Hafi höggin, sérstaklega tvö þeirra, lent þar sem höfuðkúpubeinið er mjög þykkt. Ef slík högg lendi á þynnsta staðnum við gagnaugasvæðið sé mótstaðan hins vegar mjög lítil og færu þau léttilega í gegn. Talsvert högg þurfi til að brjóta höfuðkúpu eins og gerðist í þessu tilviki og þekkt séu tilvik þar sem högg með hamri hafi leitt til dauða. Þá nefndi vitnið að ef innkýlt brot eins og brotaþoli fékk vinstra megin á höfuðkúpuna lenti í miðlínu, til dæmis yfir mið bláæða stokknum, gæti það valdið lífshættulegum skaða.

13

Í vottorði læknisins kom einnig fram að tölvusneiðmyndir af brjóstholi hafi sýnt „grun um ótilfærð brot á rifjum 11 og 12 hægra megin“. Fram kom í vitnisburði læknisins fyrir héraðsdómi að hann hefði ekki skoðað þennan áverka sérstaklega en stuðst við gögn frá bráðadeild við ritun vottorðsins. Í gögnum úr sjúkraskrá brotaþola sem liggja fyrir í málinu kemur fram að tölvusneiðmynd sem tekin var af brjóstholi á bráðadeild í kjölfar atviksins hafi sýnt óeðlilega og nokkuð skarpa sveigju „postero- lateralt“ í rifbeinum 11 og 12 hægra megin og sé „grunur um nær ótilfærð rifbrot“.

14

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að sannað sé að ákærði hafi slegið A þremur höggum í höfuð með klaufhamri og einu höggi með jarðhaka í líkamann, nánar tiltekið í brjóstkassa hægra megin. Jafnframt er staðfest niðurstaða héraðsdóms um áverka sem hlotist hafi af atlögunni, að því frátöldu að gögn málsins þykja ekki bera ótvírætt með sér að brotaþoli hafi hlotið brot á rifbeinum og verður ákærði sýknaður afsakar giftum að því leyti.

15

Af framburði vitna verður ráðið að ákærði veittist að A fyrirvaralaust og honum að óvörum þar sem hann var við vinnu sína, og sló hann þrívegis með klaufhamri í höfuðið, svo þungum höggum að höfuðkúpan brotnaði. Af vottorði og framburði heila- og taugaskurðlæknis, sem rakin hafa verið, verður ályktað að hending ein hafi ráðið því að lífshættulega áverka leiddi ekki af atlögunni. Ákærða gat ekki dulist að mannsbani gæti hlotist af verknaðinum en hann lét sér þær afleiðingar í léttu rúmi liggja. Hefur hann gerst sekur um tilraun til manndráps og varðar háttsemin við 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

16

Samkvæmt framangreindu er ákærði í máli þessu sakfelldur fyrir brot gegn 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga gagnvart brotaþolanum A og 2. mgr. 218. gr. sömu laga gagnvart brotaþolanum B. Refsing fyrir brot gegn 211. gr. laganna skal að lágmarki vera fimm ára fangelsi. Með vísan til þess sem rakið hefur verið um verknað ákærða og huglæga afstöðu hans á verknaðarstundu er ekki unnt að hafa hliðsjón af 2. mgr. 20. gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar. Að því gættu, en að öðru leyti með vísan til sjónarmiða sem reifuð eru í héraðsdómi, verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Gæsluvarðhaldsvist kemur til frádráttar refsingu, sbr. 76. gr. almennra hegningarlaga.

17

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um ákvörðun miskabóta og greiðslu útlagðs kostnaðar til handa A er staðfest. Ákærða verður gert að greiða B 800.000 krónur í miskabætur á grundvelli a-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, með vöxtum eins og í dómsorði greinir, og 400.000 krónur í málskostnað fyrir héraðsdómi.

18

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest. Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanna brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, N-x-x H-x-x, sæti fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Óslitið gæsluvarðhald ákærða frá 17. júní 2022 kemur til frádráttar refsingu.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um miskabætur og greiðslu útlagðs kostnaðar til handa A skal vera óraskað.

Ákærði greiði B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur, með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, og 400.000 krónur í málskostnað fyrir héraðsdómi.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 2.332.968 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef Ó-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.355.940 krónur, og þóknun réttargæslumanna brotaþola, lögmannanna Ó-kk-ef R.

V-kk-ef og S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef, 451.980 krónur til hvors um sig.