93/2018

Útdráttur

H var sakfelldur fyrir kynferðisbrot samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa sett fingur í leggöng A þar sem hún lá sofandi og gat ekki spornað við verknaðinum. Var refsing H ákveðin fangelsi í 15 mánuði. Í ljósi þeirra tafa sem höfðu orðið á málinu og að teknu tilliti til sakaferils ákærða þótti rétt að fresta fullnustu 12 mánaða af refsingunni skilorðsbundið í tvö ár. Þá var H gert að greiða A 900.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar með áfrýjunarstefnu 10. nóvember 2017. Með vísan til 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, um breytingu á lögum um meðferð einkamála og lögum um meðferð sakamála (millidómstig), sbr. 4. gr. laga nr. 53/2017, um breytingu á lögum um dómstóla og fleira, er málið nú rekið fyrir Landsrétti. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands […] 2017 í málinu nr. S[…]/2017.

2 Ákæruvaldið krefst sakfellingar ákærða samkvæmt ákæru og að refsing hans verði þyngd. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar í málinu.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög heimila og að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð. Enn fremur krefst hann þess að sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.000.000 króna með vöxtum frá 1. mars til 7. ágúst 2015, en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Ákærða er í máli þessu gefið að sök kynferðisbrot með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 1. mars 2015, farið inn í svefnherbergi á heimili B að […] þar sem brotaþoli lá sofandi í rúmi, strokið læri hennar og stungið fingri í leggöng gegn vilja hennar, en með því hafi ákærði notfært sér að brotaþoli hafi ekki getað spornað við verknaðinum þar sem hún var sofandi. Í ákærunni er brotið heimfært undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 3. gr. laga nr. 61/2007.

6 Brotaþoli var gestur á heimili B umrætt sinn. Hún hafði komið með […] að […] laugardaginn 28. febrúar 2015 og gisti í svefnherbergi á neðri hæð hússins ásamt […]. Eins og rakið er í héraðsdómi fór hún með B og C ásamt vinafólki þeirra á veitingastað um kvöldið. Hún yfirgaf staðinn á undan öðrum til að […]. Fyrir liggur að ákærði kom ásamt fleira fólki síðar um kvöldið og var í samkvæmi á efri hæð hússins fram á nótt. Að hans sögn yfirgaf hann staðinn upp úr klukkan tvö um nóttina ásamt vitnunum D og E en sneri til baka og fór inn á neðri hæð hússins þar sem brotaþoli gisti. Á atvikið sem ákæran lýtur að þá að hafa átt sér stað.

7 Ákærði neitar sök í málinu. Fyrir dómi kannaðist hann þó við að hafa farið inn í svefnherbergið þar sem hann vissi hvar brotaþoli var og strokið læri hennar eins og rakið er í héraðsdómi. Hann neitar því hins vegar að sú snerting hafi verið af kynferðislegum toga.

8 Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir framburði ákærða og brotaþola sem þau gáfu við aðalmeðferð málsins í héraði. Þar er einnig lýst framburði B, C, D og E en þau voru öll í samkvæminu sem að framan greinir. Í dóminum er einnig gerð grein fyrir framburði F, vinar ákærða, sem og vitnanna G, H, þáverandi kærasta brotaþola, og I, sem ók brotaþola og gestum umrætt kvöld. Hljóðupptökur af skýrslum þriggja síðastnefndu vitnanna voru spilaðar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. J sálfræðingur gaf einnig skýrslu í héraði sem og einn rannsóknarlögreglumaður. Um framburð þessara vitna er vísað til héraðsdóms.

9 Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að of mikill vafi léki á því að ákærði hefði stungið fingri í leggöng brotaþola þannig að hafið væri yfir skynsamlegan vafa að það hefði gerst. Ákærði var því sýknaður af þeirri háttsemi í hinum áfrýjaða dómi. Sú niðurstaða var meðal annars reist á því að framburður brotaþola þótti ekki stöðugur um tilgreind atriði auk þess sem staðhæfingar hennar um að hún hefði ekki tekið þátt í samkvæmi á efri hæð hússins stangaðist á við framburð vitnisins I og að nokkru leyti við það sem aðrir gestir töldu sig hafa orðið áskynja. Þá þótti skorta á að læknisfræðileg gögn lægju fyrir í málinu eins og nánar greinir í héraðsdómi. Ákærði var aftur á móti sakfelldur fyrir að hafa strokið brotaþola um læri. Með því var hann talinn hafa gerst brotlegur við 199. gr. almennra hegningarlaga. Refsing ákærða var ákveðin fangelsi í þrjá mánuði, skilorðsbundið í tvö ár, auk þess sem honum var gert að greiða brotaþola 200.000 krónur í miskabætur.

10 Af hálfu ákæruvaldsins eru gerðar athugasemdir við sönnunarmat héraðsdóms og þess krafist að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru. Í hnotskurn telur ákæruvaldið að ætlaður óstöðugleiki í framburði brotaþola fái of mikið vægi í héraðsdómi og að ekki sé tekið nægjanlegt tillit til þess að lýsing hennar á atvikum fái stuðning í framburði vitna og sálfræðings, meðal annars um líðan hennar eftir ætlað brot ákærða. Þá bendir ákæruvaldið á tiltekin atriði í framburði ákærða sem gefi tilefni til þess að efast um trúverðugleika frásagnar hans.

11 Af hálfu ákærða er framangreindum athugasemdum við sönnunarmatið mótmælt og á því byggt að lýsing hans fyrir dómi á atvikum sé trúverðug. Þá verði að leggja til grundvallar lýsingu hans á strokunni og að með henni hafi hann aðeins viljað ná athygli brotaþola enda beri hún á þann veg að hún hafi ekki orðið strokunnar vör. Við munnlegan málflutning var af hálfu ákærða einnig vísað til þess að ekki hafi verið rétt staðið að rannsókn lögreglunnar. Ákærði hafi til dæmis ekki verið kallaður til skýrslutöku fyrr en rúmum fjórum mánuðum eftir að brotaþoli lagði fram kæru. Þá hafi ekki verið upplýst um símasamskipti brotaþola eftir atvikið og engin læknisskoðun farið fram á henni.

12 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu ákærði og brotaþoli skýrslur að nýju. Ákærði bar í aðalatriðum á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði. Þó kom fram hjá honum að hann hefði hringt í vitnið G eftir að hafa sagt skilið við D og E en áður en atvikin sem ákæran lýtur að eiga að hafa orðið. Í héraði sagði hann aftur á móti að þetta símtal hefði átt sér stað eftir að brotaþoli hafði vísað honum á bug og hann yfirgefið húsið í seinna skiptið. Fyrir Landsrétti skýrði ákærði frá því að hann hefði spurt G eitthvað út í brotaþola í símtalinu. Hafi hann ákveðið að snúa við til að hitta bæði hann og brotaþola en ákærði hafi staðið í þeirri trú að hún vildi ræða eitthvað við hann. Var lýsing hans af samskiptum þeirra inni í herberginu í öllum aðalatriðum eins og í héraði. Ákærði taldi sig hafa verið dálítið drukkinn en muna atvik vel.

13 Brotaþoli bar á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði um aðdraganda þess atviks sem ákæran lýtur að, brotið sjálft og eftirmála þess. Kvaðst hún vera alveg viss um að hún hafi verið sofandi niðri […] þegar gesti bar að garði í húsinu og að hún hafi ekki verið viðstödd samkvæmið á efri hæð þess. Þá lýsti hún því að hún hafi vaknað við það að ákærði hafi verið með höndina ofan í nærbuxunum með tvo fingur inni í leggöngunum „alveg á fullu“. Áréttaði hún fyrir Landsrétti að hún hefði legið á bakinu þegar hún vaknaði við aðfarirnar en taldi sig mögulega hafa hallað meira á vinstri hliðina. Engin orðaskipti hafi átt sér stað milli hennar og ákærða heldur hafi hún slegið til hans eftir að hún áttaði sig á aðstæðum en við það hafi ákærði farið. Spurð um klæðnað sinn kvaðst hún hafa verið í nærbuxum. Hún mundi hins vegar ekki hvort hún hefði verið í brjóstahaldara en hún hefði gleymt náttbol heima.

Niðurstaða

14 Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, sbr. 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, hvílir á ákæruvaldinu að færa sönnur á sekt ákærða. Það er dómenda að meta hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé komin fram um hvert það atriði er varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Tekur þetta mat meðal annars til þess hvaða sönnunargildi skýrsla ákærða eigi að hafa sem og skýrslur vitna. Í þessu sambandi geta skýrslur vitna, sem ekki hafa skynjað atvik af eigin raun, sem og önnur óbein sönnunargögn, haft þýðingu, enda sé unnt að draga ályktanir um sakarefnið af slíkum framburði og gögnum.

15 Í máli þessu lýsa ákærði og brotaþoli atvikum í svefnherberginu umrædda nótt með ólíkum hætti. Ákærði segir að hann hafi einungis sest á rúmstokkinn og strokið brotaþola um læri þar sem hún lá í rúminu og sneri andlitinu frá honum. Brotaþoli segist hins vegar hafa vaknað við það að ákærði var með fingur í leggöngum hennar. Við úrlausn málsins verður því að meta sönnunargildi framburðar ákærða og brotaþola, þar á meðal trúverðugleika hvors um sig, þar sem huga verður meðal annars að ástandi og hegðun þeirra við skýrslugjöf og stöðugleika í frásögn þeirra, sem og áreiðanleika skynjunar þeirra og minni, auk öryggis og skýrleika þeirra í svörum, sbr. 115. og 126. gr. laga nr. 88/2008.

16 Brotaþoli var skýr í svörum um atvik málsins þegar hún gaf skýrslu fyrir Landsrétti. Ekkert er komið fram um ástand hennar aðfaranótt 1. mars 2015 sem gefur tilefni til að draga í efa áreiðanleika skynjunar hennar af atvikum. Þá hefur framburður brotaþola verið stöðugur um helstu atvik allt frá því að hún gaf skýrslu hjá lögreglu 3. mars 2015, tveimur dögum eftir atvikið. Eins og vísað er til í héraðsdómi er þó ákveðið misræmi í frásögn hennar af því hvernig hún lá þegar hún vaknaði, um tegund ofnæmislyfs sem hún tók fyrr um daginn og þess hvaða áhrif slík lyf hafi á hana.

17 Hjá lögreglu greindi brotaþoli frá því að hún hefði legið á vinstri hendinni þegar hún vaknaði með ákærða upp við sig með fingur í leggöngum. Þegar hún í kjölfarið var spurð af lögreglu hvort hún hefði legið á vinstri hliðinni með ákærða fyrir aftan sig játaði hún því. Fyrir dómi hefur hún aftur á móti ítrekað greint frá því að hún hafi legið á bakinu þegar hún vaknaði en ekki á hliðinni.

18 Við mat á þýðingu þessa misræmis verður að líta til þess að ekki er óeðlilegt að brotaþola skeiki að einhverju leyti um það hvernig hún lá í rúminu þegar hún vaknaði. Af skýrslugjöf hennar má raunar ráða að þetta atriði hafi ekki verið ofarlega í huga hennar þegar hún rifjaði upp atvik enda hefur það í raun enga þýðingu við úrlausn á því hvað gerðist milli hennar og ákærða umrædda nótt. 19 Þegar brotaþoli var spurð að því hjá lögreglu 3. mars 2015 hvort hún svæfi almennt laust eða fast tók hún fram að hún hefði tekið ofnæmistöflu umrætt sinn þar sem hún væri með ofnæmi fyrir […]. Þegar hún tæki ofnæmislyf yrði hún „mjög þreytt“. Kvaðst hún hafa tekið Telfasttöflu, sem hún tæki þó ekki oft, en hefði gert það að þessu sinni þar sem […]. Bæði í héraði og fyrir Landsrétti var brotaþoli aftur á móti afdráttarlaus um að hún hefði ekki tekið töflu af Telfast heldur Lóritín sem sé vægara ofnæmislyf, enda hafi hún ekki átt Telfast á þessum tíma. Þá kom fram hjá henni að hún hefði tekið töfluna upp úr hádegi á laugardeginum þegar hún kom […] og að útilokað sé að lyfið hafi haft nokkur áhrif á hana þegar atvik urðu. Gaf hún þá skýringu á framburði sínum hjá lögreglu að hún hafi þá verið þjökuð af „bullandi streitu“ og væntanlega bara munað eftir því lyfi sem hún nefndi þar.

20 Sama gildir um misræmi þetta og það sem áður greinir að þetta atriði virðist ekki hafa verið brotaþola ofarlega í huga þegar hún rifjaði upp atvik þessa máls enda hefur það takmarkaða þýðingu við úrlausn sakarefnisins. Ekkert tilefni er til að ætla að umrædd lyf hafi haft nokkur áhrif á skynjun brotaþola af atvikum.

21 Ekki er teljandi misræmi í frásögn brotaþola af áfengisneyslu hennar umrætt kvöld áður en hún lagðist til hvílu […]. Þá hefur brotaþoli allt frá því að hún gaf skýrslu hjá lögreglu verið afdráttarlaus um að hún hafi vaknað við það að ákærði hafi verið með tvo fingur í leggöngum hennar en ekki einn. Þá fær dómurinn ekki séð að slíkt misræmi sé í lýsingu brotaþola á því hvernig hún var klædd þegar hún vaknaði að það hafi nokkur áhrif á trúverðugleika frásagnar hennar.

22 Frásögn brotaþola af dvöl sinni […] þá helgi sem um ræðir er í aðalatriðum í samræmi við lýsingu vitna. Allir sem gátu um það borið skýrðu frá því að hún hefði farið á undan öðrum af veitingastaðnum, þar sem ákærði var einnig, til að […]. Brotaþoli hefur frá öndverðu tekið skýrt fram að hún hafi ekki orðið vör við það þegar B, C og aðrir gestir, þar á meðal ákærði, komu á staðinn og ekki tekið eftir því að samkvæmi væri á efri hæð hússins en hún hafi þá verið farin að sofa. Eins og rakið er í héraðsdómi stangast það á við það sem fram kemur í skýrslu eins vitnis fyrir dómi, I. Hann bar á þann veg að brotaþoli hefði setið með öðrum gestum á efri hæðinni þann stutta tíma sem hann var á staðnum. Önnur vitni treystu sér ekki til þess að slá neinu föstu um þetta atriði fyrir dómi. C sagði þó að honum hefði fundist sem hún hefði komið „aðeins upp“, en að það hefði verið „bara í mjög stuttan tíma“. Vitnið D bar einnig á sama veg fyrir dómi.

23 Ákveðið misræmi er því í frásögn brotaþola og vitna um þetta atriði. Af þeim sökum verður ekki ráðið með vissu hvort brotaþoli hafi vitað af gestagangi í húsinu og hvort hún hafi að einhverju leyti blandað geði við gestina áður en hún fór að sofa á neðri hæð hússins. Ekki verður úr því skorið eins og málum er háttað. Það rýrir á hinn bóginn ekki trúverðugleika lýsingar brotaþola af atvikum þegar hún vaknaði síðar um nóttina. 24 Þegar hefur verið gerð grein fyrir því að framburður brotaþola hafi verið stöðugur um meginatriði málsins. Framangreind frávik frá þeirri lýsingu sem brotaþoli gaf hjá lögreglu tveimur dögum eftir að atvik áttu sér stað eru ekki svo veruleg að það veiki að neinu ráði trúverðugleika framburðar hennar fyrir dómi. Lýsing hennar er einnig í öllum aðalatriðum í samræmi við það sem önnur vitni hafa borið um að hún hafi sagt þeim um atvik skömmu eftir að þau áttu sér stað. Þá styður lýsing vitnisins G á ástandi brotaþola um nóttina við framburð hennar. Sama gildir um framburð þáverandi kærasta brotaþola um líðan hennar daginn eftir atvikið og næstu daga. Að lokum er vottorð og framburður sálfræðings um andlega vanlíðan brotaþola til þess fallinn að styðja við lýsingu hennar af atvikum. Fram kom hjá sálfræðingnum að eftir formlegt greiningarmat 6. september 2017 hafi hún uppfyllt öll greiningarviðmið fyrir áfallastreituröskun sem rekja mætti til atviksins sem ákæran lýtur að.

25 Eins og áður segir bar ákærði svo til á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði. Við skýrslugjöfina svaraði hann spurningum greiðlega og ekkert í hegðun hans eða framkomu var til þess fallið að veikja trúverðugleika lýsingar hans á atvikum. Frásögn hans af orðaskiptum við brotaþola þegar hann kom inn í svefnherbergið um miðja nótt, þar sem hann mátti reikna með að hún lægi sofandi, og af samskiptum þeirra í kjölfarið, er hins vegar með nokkrum ólíkindum. Þannig segir hann að myrkur hafi verið í herberginu og að brotaþoli hafi snúið andlitinu frá honum þegar hún hafi sagt „hæ“ án þess þó að líta við. Hafi hann þá farið hljóðlega að rúmstokknum, sest niður og strokið henni til að gera vart við sig, þó að af frásögn hans verði ráðið að hún hafi þegar átt að vera meðvituð um nærveru hans.

26 Þegar ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 7. júlí 2015, rúmlega fjórum mánuðum eftir framangreind atvik, virtist hann ekki muna vel hvað gerðist milli hans og brotaþola. Nánar tiltekið kvaðst hann hjá lögreglu hafa strokið brotaþola „eitthvað“. Þegar hann var spurður nánar út í hvað hann ætti við með því svaraði hann að hann væri „ekki alveg klár á því, ég man það nú ekki alveg lengur, enja ég strýk henni eitthvað... þarna bara í myrkrinu“. Síðar í skýrslutökunni tók hann fram að hann hefði strokið henni eitthvað „um lærin og ég bara er ekki, man það ekki návæmlega“. Enn síðar var hann beðinn um að lýsa því hvernig hann hefði strokið henni og svaraði þá: „Ég bara man það ekki alveg hvernig það var.“ Þegar hann var að lokum beðinn um að tjá sig um þá lýsingu brotaþola að hann hafi farið með hendur á kynfæri hennar segir hann: „Ég bara man það ekki.“ Og aðspurður hvort hann hefði farið með fingur inn í leggöngin á brotaþola sagði hann: „Já ég vill nú ekki, það vill ég ekki meina.“ Hann var þá beðinn um að skýra hvað gerði það að verkum að hann vildi „ekki meina það“ og svaraði þá: „Af því að ég bara man ekki til þess, held ég hafi ekki gert það.“

27 Fyrir héraðsdómi svaraði ákærði aftur á móti nákvæmlega til um það hvernig og hvar hann hefði strokið brotaþola og bæði í héraði og fyrir Landsrétti þvertók hann fyrir að hafa komið nálægt kynfærum hennar. Þá kvaðst hann jafnframt muna atvik núna vel, betur en þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu. Gaf hann þá skýringu á þessu að hann hafi ekkert velt þessu atviki fyrir sér áður en hann var kallaður í skýrslutöku hjá lögreglu fjórum mánuðum eftir umrædda nótt. Síðan þá hafi hann getað rifjað atvik betur upp. Þrátt fyrir þessa skýringu verður ekki hjá því komist að líta til þess við mat á trúverðugleika framburðar ákærða fyrir dómi að rúmlega fjórum mánuðum eftir að atvik urðu virðast þau ekki hafa staðið honum eins skýrt fyrir hugskotssjónum og þegar hann gaf skýrslu fyrir dómi um tveimur og hálfu ári síðar.

28 Við mat á sönnunargildi framburðar ákærða ber einnig að líta til þess að á báðum dómstigum leitaðist hann við að draga úr ölvun sinni miðað við það sem haft var eftir honum hjá lögreglu. Í ljósi framburðar vitna sem voru viðstödd samkvæmið á heimili B er framburður hans fyrir dómi um að hann hafi ekki snert brotaþola af kynferðislegum hvötum afar ótrúverðugur. Því til stuðnings er enn fremur vísað til þess að við skýrslugjöf ákærða hjá lögreglu varð honum tíðrætt um að hann hefði skilið samskipti sín og brotaþola rúmu ári fyrr sem svo að hún hafi gefið honum „undir fótinn“ og að það hefði „kveikt í“ honum að fara inn til hennar, enda hefði hann talið að hún væri „til í eitthvað meira“. Þá er upplýst að ákærði hringdi í G, rétt áður en hann fór inn til hennar og innti hann meðal annars eftir því hvort hún væri „á lausu“. Svaraði hann að svo væri. Að lokum verður ekki litið fram hjá því að lýsing ákærða á atvikum fær illa samrýmst því sem fyrir liggur um viðbrögð brotaþola og áfall í kjölfar atviksins.

29 Þó að ekki sé hægt að útiloka að með læknisrannsókn á brotaþola hefði verið unnt að staðfesta þá sýkingu sem hún greindi lögreglu frá hefði slík rannsókn í raun engu breytt um sönnun atvika málsins fyrir dómi. Þá verður ekki á það fallist að öflun símagagna úr síma brotaþola hefði haft aðra þýðingu en að staðreyna það sem vitni hafa greint frá um tilraunir brotaþola til að ná símasambandi við þáverandi kærasta sinn og síðari símtöl hennar. Óeðlilega langur tími leið frá því að brotaþoli lagði fram kæru þar til ákærði var kallaður í skýrslutöku hjá lögreglu. Með því var ákærða gert að rifja upp atvik sem gerðust rúmlega fjórum mánuðum fyrr. Það kemur hins vegar ekki í veg fyrir að við mat á trúverðugleika frásagnar hans fyrir dómi sé litið til þess sem fram kom hjá honum í lögregluskýrslunni.

30 Samkvæmt framansögðu er á það fallist með ákæruvaldinu að lýsing brotaþola á atvikum í svefnherberginu umrædda nótt sé í heild trúverðug og að hún fái stoð í framburði annarra vitna. Jafnframt hefur hér verið gerð grein fyrir nokkrum atriðum sem eru fallin til þess að draga úr trúverðugleika framburðar ákærða fyrir dómi. Að þessu gættu verður framburður brotaþola um atvik lagður til grundvallar niðurstöðu málsins. Samkvæmt þessu er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi sett fingur í leggöng brotaþola þar sem hún lá sofandi og gat því ekki spornað við verknaðinum. Verður ákærði af þessum sökum sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, en hún á undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga eins og þar er vísað til, með síðari breytingum, sbr. nú 1. gr. laga nr. 16/2018. 31 Ákærði er fæddur árið 1989. Við ákvörðun refsingar hans verður litið til þess að hann hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi sem getur haft þýðingu við refsimatið. Með þeirri háttsemi sem ákærði hefur verið fundinn sekur um braut hann gegn kynfrelsi brotaþola og liggur fyrir að brot hans hefur valdið henni mikilli vanlíðan. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 15 mánuði.

32 Brotaþoli kærði kynferðisbrotið þegar hún gaf skýrslu hjá embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 3. mars 2015. Eins og áður greinir urðu nokkrar tafir á rannsókn málsins en ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 7. júlí sama ár. Gögn málsins bera með sér að ákæra hafi verið gefin út af hálfu héraðssaksóknara í lok mars 2017 og að fyrirhugað hafi verið að aðalmeðferð færi fram í málinu 7. júní sama ár. Ákæran var afturkölluð með bréfi saksóknara 22. maí 2017 vegna atvika sem gerð er grein fyrir í gögnum málsins en í kjölfarið var málið fellt niður fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 31. maí 2017. Það var framsent ríkissaksóknara sama dag og hann gaf út nýja ákæru 6. júní sama ár. Málið var þá höfðað fyrir Héraðsdómi Suðurlands sem felldi dóm á það 3. nóvember 2017, tveimur árum og átta mánuðum eftir að kæra hafði verið lögð fram. Í ljósi þessara tafa á málinu og að teknu tilliti til sakaferils ákærða þykir rétt að fresta fullnustu refsingar ákærða skilorðsbundið að hluta í samræmi við blið 1. mgr. 57. gr. og 1. mgr. 57. gr. a almennra hegningarlaga eins og í dómsorði greinir.

33 Brotaþoli hefur krafist endurskoðunar á dæmdri einkaréttarkröfu til hækkunar og gerir sömu kröfur og í héraði. Með þeirri háttsemi sem ákærði hefur verið sakfelldur fyrir bakaði hann sér skyldu til þess að greiða brotaþola miskabætur samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að teknu tilliti til alvarleika brotsins og áhrifa þess á líðan brotaþola eru bæturnar hæfilega ákveðnar 900.000 krónur. Krafan ber vexti samkvæmt 8. gr. skaðabótalaga frá þeim degi er hið bótaskylda atvik átti sér stað eins og í dómsorði greinir. Fyrir liggur að bótakrafa brotaþola var kynnt ákærða 7. júlí 2015 og er þess krafist að bæturnar beri dráttarvexti frá 7. ágúst sama ár. Dráttarvaxtakrafan er í samræmi við 9. gr. skaðabótalaga og verður hún því tekin til greina.

34 Ákærða verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði, 1.270.940 krónur, þar með talið þóknanir lögmanna sem þar voru ákveðnar.

35 Ákærða verður einnig gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, H-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 15 mánuði en fresta skal fullnustu 12 mánaða af refsingunni og hún falla niður tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði,

A

,

900.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 1. mars 2015 til 7. ágúst sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði, 1.270.940 krónur, þar með talið þóknanir lögmanna sem þar voru ákveðnar.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.008.780 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 744.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 248.000 krónur.

Sératkvæði

H-kvk-ef Þ-kvk-ef

1 Ég er ósammála niðurstöðu meirihluta dómenda Landsréttar.

2 Um reifun málsatvika og ágreining um hvað sannað sé í málinu vísast til hins áfrýjaða dóms og atkvæðis meirihluta dómenda Landsréttar. Þar kemur meðal annars fram að ákærði og brotaþoli séu tvö ein til frásagnar um þá háttsemi sem ákærða er gefin að sök í málinu og finna má misfellur í framburði þeirra beggja. Jafnvel þótt miða megi við að framburður brotaþola sé um sumt stöðugri en framburður ákærða og að nokkurrar ónákvæmni gæti í frásögn hans þá nægir það og önnur gögn ekki til þess að fram sé komin lögfull sönnun um að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi að stinga fingri í leggöng brotaþola.

3 Að þessu gættu tel ég að staðfesta eigi hinn áfrýjaða dóm með vísan til forsendna hans um sannaða háttsemi ákærða og heimfærslu hennar til refsiákvæðis, sem og ákvörðun hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða og fjárhæð miskabóta. Ég tel og rétt að ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði en að sakarkostnaður fyrir Landsrétti falli á ríkissjóð.