145/2019

Útdráttur

H var sakfelld fyrir líkamsárás, þjófnað í samverknaði við aðra, akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi, akstur í fjögur aðgreind skipti svipt ökurétti, þar af einu sinni einnig undir áhrifum fíkniefna, og loks fyrir að hafa í tvígang haft fíkniefni í vörslum sínum. Eldri skilorðsdómur var tekinn upp og H gerð refsing í einu lagi fyrir bæði málin. Var refsing H ákveðin fimm mánaða fangelsi en með hliðsjón af þeim drætti sem orðið hafði á meðferð málsins og þeim jákvæðu breytingum sem orðið hefðu á högum hennar var fullnustu refsingar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá voru ákvæði héraðsdóms um upptöku á fíkniefnum, ökuréttarsviptingu og fjárhæð einkaréttarkröfu brotaþola staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 5. febrúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. desember 2018 í málinu nr. S[...]/2018.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að því er varðar sakfellingu ákærðu, sviptingu ökuréttar og upptöku efna, og að refsing hennar verði þyngd.

3 Ákærða krefst þess að refsing hennar verði milduð og að öllu leyti bundin skilorði og að ökuréttarsvipting hennar verði markaður skemmri tími en gert er í hinum áfrýjaða dómi. Þá krefst hún staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar tildæmdar miskabætur.

4 Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærðu verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 1.000.000 króna með vöxtum eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi, en til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta.

Niðurstaða

5 Ákærða kom fyrir dóm við meðferð málsins fyrir Landsrétti og gaf skýrslu um breytta hagi sína og aðstæður.

6 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða, sem játaði brot sín, sakfelld fyrir líkamsárás, þjófnað í samverknaði við aðra, akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi, akstur í fjögur aðgreind skipti svipt ökurétti, þar af einu sinni einnig undir áhrifum fíkniefna, og loks fyrir hafa í tvígang haft fíkniefni í vörslum sínum.

7 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu, upptöku fíkniefna og heimfærslu hegningarlagabrota hennar og brota gegn ávana og fíkniefnalöggjöfinni til refsiákvæða. Brot ákærðu á þágildandi umferðarlögum nr. 50/1987 voru réttilega heimfærð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi.

8 Hinn 1. janúar 2020, eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms, tóku gildi ný umferðarlög nr. 77/2019. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður nú dæmt um umferðarlagabrot ákærðu eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi verknaðar sem ákærðu er gefinn að sök og um refsingu, þó þannig að ekki verður beitt þyngri refsingu en heimilt var á þeim tíma er brotin voru framin. Hið sama á við um refsikennd viðurlög samkvæmt þessari grunnreglu. Ákvæði 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga er efnislega samhljóða 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að því leyti sem hér skiptir máli en til þess er að líta að brot ákærðu gegn ákvæðinu var staðreynt með mælingu fíkniefna í blóði hennar. Brot ákærðu gegn 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga verður nú heimfært til 1. mgr. 58. gr. núgildandi umferðarlaga. Brot gegn þessum ákvæðum laganna varðar sektum eða fangelsi samkvæmt 1. mgr. 95. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga. Ákvæði sambærileg 101. gr. og 102. gr. í eldri umferðarlögum um sviptingu ökuréttar er nú að finna í 99. gr. og 101. gr. núgildandi umferðarlaga.

9 Samkvæmt sakavottorði sætti ákærða fyrst refsingu með dómi 6. desember 2016 fyrir ýmis umferðarlagabrot, meðal annars akstur undir áhrifum fíkniefna og án þess að hafa öðlast ökuréttindi, en einnig fyrir fíkniefnalagabrot, sem og þjófnað og tilraun til fjársvika. Var ákærða dæmd í tveggja mánaða fangelsi, skilorðbundið í tvö ár, og jafnframt svipt ökurétti í 12 mánuði. Með dómi 13. febrúar 2017 var ákærða sakfelld fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna, akstur undir áhrifum áfengis og akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi, svo og fyrir vörslur fíkniefna. Um var að ræða hegningarauka við dóminn frá 6. desember 2016 og var ákærðu ekki gerð frekari refsing. Hún var hins vegar svipt ökurétti í þrjá mánuði frá 7. desember 2017. Loks var ákærða með dómi 1. nóvember 2017 dæmd í þriggja mánaða fangelsi, skilorðsbundið í tvö ár, fyrir fíkniefnalagabrot. Með dóminum var skilorðsdómurinn frá 6. desember 2016 tekinn upp og ákærðu gerð refsing í einu lagi fyrir bæði málin.

10 Brot ákærðu samkvæmt hinum áfrýjaða dómi voru öll framin fyrir uppkvaðningu dómsins frá 1. nóvember 2017. Ber að taka þann dóm upp og gera ákærðu refsingu í einu lagi fyrir bæði málin, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga, og tiltaka refsinguna eftir reglum 77. og 78. gr. sömu laga.

11 Við ákvörðun refsingar er litið til þess að þjófnaðarbrot ákærðu var unnið í félagi með öðrum og er það virt henni til refsiþyngingar. Á hinn bóginn ber að virða ákærðu til refsimildunar að hún gekkst við brotum sínum og viðurkenndi bótaskyldu sína gagnvart brotaþola vegna tjóns sem hún olli með líkamsárás sinni. Einnig er litið til þess að brot ákærðu, önnur en hegningarlagabrot hennar, varða sektarrefsingu. Að þessu virtu og með vísan til 1., 2. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 2. mgr. sömu greinar og 77. og 78. gr. laga nr. 19/1940 er fallist á með héraðsdómi að hæfileg refsing ákærðu sé fimm mánaða fangelsi.

12 Fjögur brota ákærðu voru framin á tímabilinu júlí til nóvember 2016 og lauk rannsókn þriggja þeirra á því ári og líkamsárásarmálsins í febrúar 2017. Fimm brota ákærðu voru framin á tímabilinu janúar til ágúst 2017 og lauk rannsókn síðasta brotsins í lok janúar 2018. Ákæra í líkamsárásarmálinu var ekki gefin út fyrr en 5. apríl 2018 eða einu og hálfu ári eftir að brotið var framið og rúmu ári eftir að rannsókn lauk. Ákæra vegna annarra brota ákærðu var gefin út 29. maí 2018 en þá voru liðin tæp tvö ár frá því að þjófnaðarbrotið var framið og um 12 til 18 mánuðir frá framningu stórs hluta annarra brota ákærðu. Yfirlýsing ákærðu um áfrýjun héraðsdóms barst ríkissaksóknara 31. janúar 2019. Dómsgerðir héraðsdóms bárust ekki ríkissaksóknara fyrr en 4. nóvember 2019, eða átta mánuðum síðar, auk þess sem þá liðu enn um fjórir mánuðir þar til málsgögn bárust Landsrétti 2. mars 2020. Sá dráttur sem orðið hefur á málinu af þessum sökum og ákærðu verður ekki um kennt er ámælisverður.

13 Eins og áður greinir gaf ákærða skýrslu fyrir Landsrétti og lýsti þeim breytingum sem orðið hefðu á högum hennar frá þeim tíma sem brotin voru framin. Kvaðst hún hafa undirgengist áfengis og fíkniefnameðferð og hvorki hafa neytt áfengis né fíkniefna frá byrjun nóvember 2017. Þá hefur ákærða lagt fram gögn um að hún hafi lokið endurhæfingu í svonefndu [...] í maí 2020 og njóti nú stuðnings starfsendurhæfingarsjóðs [...] til náms í [...]. Lýsti ákærða því að hún stefndi að því að ljúka stúdentsprófi og hefja að því loknu nám í [...]. Þá hefði hún eignast barn [...] 2019 og bæri ein ábyrgð á umönnun og uppeldi þess.

14 Eftir uppkvaðningu og birtingu héraðsdóms hefur ákærða tvívegis verið staðin að akstri svipt ökurétti, 26. febrúar og 7. júní 2020. Gekkst ákærða undir sektargerð hjá lögreglu vegna fyrra brotsins 18. maí 2020 og þá var ákæra gefin út 7. október sama ár vegna síðara brotsins.

15 Að virtum þeim mikla drætti sem orðið hefur á málinu og þeim jákvæðu breytingum sem samkvæmt framansögðu hafa orðið á högum ákærðu þykir, þrátt fyrir nýleg umferðarlagabrot ákærðu, rétt að fresta fullnustu refsingar hennar og ákveða að hún falli niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

16 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða svipt ökurétti í tvö ár vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna en um var að ræða annað brot hennar af því tagi. Í 6. mgr. 102. gr. þágildandi umferðarlaga var kveðið á um að ökuréttarsvipting í slíkum tilvikum skyldi ekki vara skemur en tvö ár. Hefur sá lágmarkstími nú verið lengdur í þrjú ár, sbr. 7. mgr. 101. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019. Eins og áður greinir verður ákærða ekki beitt þyngri viðurlögum en heimilt var að dæma á þeim tíma er brotið var framið, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 19/1940. Verður ákvæði héraðsdóms um ökuréttarsviptingu ákærðu því staðfest.

17 Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um fjárhæð einkaréttarkröfu brotaþola og málskostnað, svo og um sakarkostnað ákærðu.

18 Með hliðsjón af niðurstöðu málsins fellur málskostnaður brotaþola, A, fyrir Landsrétti niður.

19 Með hliðsjón af öllu framangreindu þykir rétt að allur áfrýjunarkostnaður málsins, 470.813 krónur, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu fyrir Landsrétti, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 434.000 krónur.

Dómsorð:

Ákærða, H-kvk-nf N-kvk-nf A-kvk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði en fullnustu refsingarinnar er frestað og skal hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku á fíkniefnum hjá ákærðu, sviptingu ökuréttar hennar, einkaréttarkröfu brotaþola, A, og málskostnað hans skulu vera óröskuð.

Málskostnaður brotaþola fyrir Landsrétti fellur niður.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað ákærðu skal vera óraskað.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins, 470.813 krónur, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu fyrir Landsrétti, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 434.000 krónur.