511/2020

Útdráttur

X var ákærður fyrir brot í nánu sambandi, stórfelldar ærumeiðingar og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa veist með ofbeldi að eiginkonu sinni, A, í viðurvist dóttur þeirra, B, er reyndi að koma móður sinni til varnar og fyrir að hafa þá veist með ofbeldi að B. Var háttsemi X í ákæru talin varða við 1. mgr. 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar kom fram að það eitt lægi fyrir um afleiðingar af háttsemi X að B hefði hlotið mar á vinstri framhandlegg. Þá yrði ekki ráðið af framburði brotaþola að árásin hefði staðið yfir í langan tíma. Í ljósi þessa og atvika að öðru leyti var háttsemi X heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og að auki til 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga að því er B varðaði. Þá var háttsemi X ekki heldur færð undir 233. gr. b almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Var X gert að sæta fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. júlí 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júlí 2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 1. lið ákæru 24. september 2019 og að niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu verði staðfest að öðru leyti. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing ákærða verði þyngd og að niðurstaða héraðsdóms um sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna verði staðfest.

3

Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er ákærði meðal annars sóttur til saka fyrir brot í nánu sambandi í garð eiginkonu sinnar, A, og dóttur þeirra, B, stórfelldar ærumeiðingar gagnvart eiginkonunni og brot gegn barnaverndarlögum sunnudaginn 7. október 2018 á heimili þeirra að [...] í Reykjavík. Með dóminum var ákærði sýknaður af þessum sakargiftum. Hann var á hinn bóginn sakfelldur fyrir umferðar-og fíkniefnalagabrot og gert að greiða 700.000 króna sekt í ríkissjóð. Þá var ákærði sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins og honum gert að þola upptöku fíkniefna. Sakfelling ákærða fyrir þessi brot og ákvörðun viðurlaga er ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti. Þó benti sækjandi á það við munnlegan flutning málsins fyrir réttinum að ákærða kynni að hafa verið ákvörðuð of há sekt fyrir brotin og að tilefni kynni að vera til að breyta ákvörðun héraðsdóms um fjárhæð sektarinnar.

5

Samkvæmt frumskýrslu í málinu barst fjarskiptamiðstöð lögreglu tilkynning klukkan 20.34 sunnudaginn 7. október 2018 um ófrið á heimili ákærða í fjölbýlishúsi í Reykjavík. Fram kom að mikill hávaði og öskur bærust frá íbúð á [...]. Á leið lögreglu á vettvang bárust upplýsingar frá sama tilkynnanda um að kona úr íbúðinni væri komin yfir í íbúð tilkynnanda á 2. hæð hússins. Í skýrslunni segir að þegar lögreglumenn komu á vettvang hafi mikið gengið á þar sem margir íbúar hússins hafi verið komnir fram á stigagang vegna látanna. Eiginkona ákærða, A, og dóttir þeirra, B, hefðu verið þar á meðal. Þær hefðu verið í miklu uppnámi og grátið. Lögregla hafi fengið upplýsingar um að ákærði væri inni í íbúðinni og að hann hefði gengið í skrokk á A. Í fyrstu hafi ákærði reynt að varna lögreglu inngöngu í íbúðina og streist á móti við handtöku en að lokum verið handjárnaður og færður á lögreglustöð til vistunar. Segir í skýrslunni að ákærði hafi verið æstur, í annarlegu ástandi og áberandi ölvaður. 6

Í sömu skýrslu lögreglu er haft eftir eiginkonu ákærða að hann hefði verið mjög ölvaður umræddan dag. Ákærði hafi komið heim og sagst ætla að henda henni og tveimur börnum þeirra út úr íbúðinni. Hann hefði rifið í hár hennar og gripið í andlitið á henni. Sýndi brotaþolinn lögreglu hárlufsur sem ákærði hefði rifið úr hári hennar. Þá hefði ákærði hótað að drepa hana. Haft er eftir B að ákærði hefði ýtt í hana og tekið í fót hennar með þeim afleiðingum að hún hefði dottið en þær mæðgur hefðu náð að koma sér út úr íbúðinni og leitað skjóls í íbúð nágranna. Í skýrslunni er haft eftir tilkynnanda að hann hefði heyrt mikil læti og öskur frá íbúðinni og heyrt konu öskra. Haft er eftir öðrum íbúa í húsinu að þegar lætin hefðu byrjað hefði B komið fram á stigaganginn og sagt að ákærði væri að berja móður sína. Skömmu síðar hefði A-x-x út úr íbúðinni.

7

Á vettvang komu einnig fulltrúar frá félagsþjónustu og Barnavernd Reykjavíkur og rannsóknarlögreglumaður sem tók við rannsókn málsins. Tók hann framburðarskýrslu af brotaþola sama kvöld og þau atvik urðu sem eru til umfjöllunar í málinu. Í endurriti skýrslunnar kemur fram, auk frásagnar A, að ekki hafi verið sjáanlegir áverkar á henni „vegna þess að þeir voru á höfði og huldir af hári“.

8

Við aðalmeðferð málsins í héraði neitaði ákærði að tjá sig um sakarefni málsins og brotaþoli, A, skoraðist undan því að gefa vitnaskýrslu, sbr. a-lið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hið sama gerðu þau við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

9

Rannsóknarlögreglumaður tók fyrrnefnda framburðarskýrslu af brotaþola A eftir að hafa kynnt henni þann rétt að hún gæti skorast undan skýrslugjöf, sbr. framangreint ákvæði laga nr. 88/2008. Greindi brotaþoli frá því að ákærði hefði komið heim eftir tveggja daga fjarveru. Hann hefði verið með læti og kastað til pottum og öðrum hlutum í eldhúsi, kallað brotaþola illum nöfnum og óskað þess að hún væri dauð. Hann hefði sagt henni að drulla sér út eða hann myndi drepa hana. Ákærði hefði sakað brotaþola um framhjáhald og haft í hótunum við hana. A kvaðst hafa farið inn í svefnherbergi B til þess að komast undan ákærða en hann hefði elt hana þangað og skipað þeim að fara ekki út úr herberginu, annars hefðu þær verra af. Ákærði hefði svo komið inn í herbergið, öskrað og verið ógnandi, gengið þaðan út og inn og verið ofbeldisfyllri eftir því sem á leið. Ákærði hefði rifið í fótlegg B sem hafi setið á rúminu þannig að hún hafi rekið olnbogann í gólfið og meitt sig. Þegar ákærði hefði gert sig líklegan til að slá hana hafi B gengið á milli en hann hrint henni harkalega með því að ýta á brjóstkassa hennar. Þá greindi eiginkona ákærða frá því að hannhefði kýlt hana með krepptum hnefa hægra megin í höfuðið, rifið í hár hennar og tekið fast um andlit hennar svo að hún hafi fundið til. Hafi B náð að hlaupa út úr herberginu og hafi hún ætlað á eftir henni en ákærði hefði þá gripið í hana, rifið hana niður og dregið hana á hárinu eftir gólfinu þrjú skref en hún að lokum náð að flýja út úr íbúðinni og til nágranna á 2. hæð hússins. Ákærði hafi tekið gleraugu og síma af brotaþola og heimtað lykla frá henni en síðan gengið fram í stofu.

10

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 8. október 2018 að verjanda sínum viðstöddum. Fram kom hjá honum að hann hefði ætlað að henda A út úr íbúð þeirra. Þegar framburður hennar hjá lögreglu var borinn undir ákærða gekkst hann við því að hafa haft í hótunum við hana og rifið í hár hennar og gengið með hana út í forstofu og vísað henni út. Hann neitaði að hafa tekið í fót B.

11

Brotaþoli B, sem var [...] ára þegar atvik gerðust, gaf skýrslu fyrir héraðsdómi í Barnahúsi 18. mars 2019, sbr. a-lið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008, og naut þar aðstoðar réttargæslumanns. Þá var verjandi ákærða viðstaddur skýrslutökuna. Fram kom í framburði hennar að ákærði hefði komið heim umræddan dag, ölvaður. Hann hefði þá ráðist að brotaþolanum A inni í svefnherbergi þeirra hjóna og sparkað í höfuð hennar, „tuffað á hana“, kýlt hana einu sinni í andlitið og togað í hár hennar. Þá hefði hann tekið í fætur brotaþolans B er hún reyndi að koma móður sinni til aðstoðar, svo hún féll niður úr rúmi. Brotaþoli lýsti því að hún hefði síðan hlaupið út úr íbúðinni og nágrannakona hefði þá komið henni til aðstoðar og kallað til lögreglu.

12

Fyrir Landsrétti gáfu skýrslu vitnin C og D, svo og lögreglumaður sem ritaði frumskýrslu í málinu og rannsóknarlögreglumaður sem tók skýrslu af brotaþolanum A. Þá var hlýtt á upptökur af framburði ákærða og brotaþolans A hjá lögreglu og spiluð í hljóði og mynd skýrsla brotaþolans B í Barnahúsi.

13

Vitnið C, sem býr í sama húsi og ákærði og fjölskylda hans, skýrði frá því að nágranni hennar í sama húsi hefði vakið athygli hennar á því að mikill hávaði bærist frá íbúð fjölskyldunnar. Sá vitnið B, dóttur ákærða, standa á stigagangi hússins. Sagði dóttirin vitninu frá því að pabbi hennar væri að meiða móður hennar. Skömmu síðar hefði brotaþolinn A komið út úr íbúðinni og kvaðst vitnið hafa farið með þær mæðgur í aðra íbúð þar sem hringt hefði verið eftir aðstoð fyrir þær. Rannsóknarlögreglumaður kom á vettvang og ræddi við eiginkonu og börn ákærða. Hann kvaðst ekki hafa séð áverka á konunni, en hafa séð áverka á barninu B, mar á olnboga og roða á bringu þess. Sömu áverka á barninu sá vitnið D, starfsmaður Barnaverndar Reykjavíkur, sem gaf skýrslu fyrir Landsrétti, en vitnið kom á vettvang og ræddi við barnið þetta sama kvöld. Staðfesti vitnið þá lýsingu sem er skráð í beinni ræðu í bréfi Barnaverndar Reykjavíkur til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu 5. nóvember 2018.

Niðurstaða

14

Svo sem áður er getið skoraðist brotaþolinn A undan því að gefa skýrslu fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti á grundvelli tengsla hennar við ákærða. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Í 3. mgr. greinarinnar kemur fram að dómari meti hvort skýrsla vitnis hjá lögreglu geti haft sönnunargildi í máli þótt vitnið komi ekki fyrir dóminn ef uppfyllt er það skilyrði að ekki hafi verið kostur á að fá það fyrir dóm við meðferð málsins. Í athugasemdum við framangreint lagaákvæði í frumvarpi því er varð að lögum nr. 88/2008 kemur fram að í athugasemdum með frumvarpi til eldri laga um sama efni nr. 19/1991 hafi sambærilegt ákvæði verið skýrt þannig að það ætti við ef vitni, sem gefið hefði skýrslu hjá lögreglu eða öðrum rannsóknaraðila, væri látið eða þess væri annars enginn kostur að ná til þess. Þá segir orðrétt í athugasemdum við 3. mgr. 111. gr. í frumvarpinu: „Hæstiréttur hefur litið svo á að orðalagið „þess er ekki kostur“ geti tekið til þess þegar vitni er svo alvarlega veikt að það gæti stofnað heilsu þess í hættu að koma fyrir dóm til skýrslugjafar [...]. Einnig gæti orðalagið átt við það ef vitni væri horfið og ekki væri vitað hvar það væri niðurkomið eða það neitaði að gefa skýrslu fyrir dómi skv. 117. gr. frumvarpsins. Framburður vitnis, sem hefur gefið skýrslu hjá lögreglu eða öðrum stjórnvöldum, án þess að það hafi komið síðar fyrir dóm, hefur þó sjaldnast jafnríkt sönnunargildi og ella væri. Í því efni skiptir m. a. máli hvort skýrsla vitnis hafi verið tekin á myndband eða mynddisk, svo og hvort verjandi hafi verið viðstaddur skýrslutöku.“ Þar sem brotaþolinn A skoraðist undan því að gefa skýrslu í héraði og fyrir Landsrétti liggur fyrir að ekki var kostur á að fá hana til þess að gefa vitnisburð fyrir dómi í skilningi 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008. Því þarf dómurinn að meta hvort skýrsla hennar hjá lögreglu 7. október 2018 hafi sönnunargildi í málinu og hvert það sé, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands 1. febrúar 2007 í máli nr. 40/2006.

15

Eins og fram er komið liggur fyrir hljóðupptaka af skýrslugjöf brotaþolans A hjá lögreglu 7. október 2018 sem hlýtt var á við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Svo sem áður er rakið skýrði hún svo frá þar að hún hefði orðið fyrir líkamsárás af hálfu ákærða og lýsti því hvernig hann hefði veist að henni og dóttur þeirra, B. Þá er lýsing brotaþolans B fyrir dómi á atvikum í öllum meginatriðum í samræmi við framburð móður hennar hjá lögreglu. Um sönnunargildi vitnisburðar stúlkunnar er sérstaklega litið tilþessað af endurriti hans er ljóst að henni var kynnt efni 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 fyrir skýrslutökuna, en eins og fram er komið hafði henni þá verið skipaður réttargæslumaður. Þá fær framburður hennar stoð í framburði nágranna sem hún leitaði til, vitnanna E, F og C, sem skýrðu frá hávaða úr íbúð brotaþolans og geðshræringu hennar þegar hún kom út úr íbúðinni. Einnig fær framburður brotaþolans A hjá lögreglu stoð í framburði tveggja lögreglumanna sem komu á vettvang skömmu eftir að tilkynning barst til fjarskiptamiðstöðvar lögreglu vegna málsins.

16

Samkvæmt öllu framangreindu verður framburður brotaþolanna, A hjá lögreglu og Bí Barnahúsi, lagður til grundvallar niðurstöðu málsins að því er varðar 1. lið ákæru 24. september 2019, en framburður þeirra fær stoð í rannsóknargögnum og framburði vitna. Samkvæmt því telst sannað að ákærði hafi veist að brotaþolum á heimili þeirra 7. október 2018. Að gættum þeim kröfum sem gerðar eru til sönnunar í sakamálum, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem að þessu lýtur og lýst er í þessum lið ákærunnar að því undanskildu að ekki telst sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi sparkað í höfuð A, enda bar hún ekki um það að ákærði hefði viðhaft þá háttsemi í umrætt sinn.

17

Í ákæru er brot ákærða talið varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga þar sem segir að hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar getur það varðað fangelsi allt að 16 árum ef brot er stórfellt. Jafnframt er ákærða í 1. lið ákæru gefið að sök að hafa með framgöngu sinni brotið gegn 233. gr. b almennra hegningarlaga en þar segir að hver sem móðgar eða smánar maka sinn eða fyrrverandi maka, barn sitt eða annan mann sem er nákominn geranda, og verknaður verður talinn fela í sér stórfelldar ærumeiðingar, skuli sæta fangelsi allt að tveimur árum.

18

Ákvæði 1. mgr. 218. g r. b almennra hegningarlaga, sem kom inn í þau lög við setningu laga nr.23/2016, fól í sér nýmæli eins og fram kemur í athugasemdum með ákvæði 4. gr. laganna. M eð á kvæðinu er lögð áhersla á að ofbeldi í nánum samböndum feli ekki einungis í sér samansafn einstakra tilvika heldur megi virða slíka háttsemi sem eina heild. Athyglin sé þannig færð á það ógnar- og óttaástand sem getur skapast og jafnframt á þá viðvarandi andlegu þjáningu, kúgun og vanmátt sem þolandi upplifir við slíkar aðstæður. Samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins erþað gert að skilyrði að háttsemi sé endurtekin eða alvarleg svo að hún verði refsiverð samkvæmt ákvæðinu. Með því að háttsemi sé endurtekin er vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó séekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Minni háttar brot sem ekki ná því stigi gætu eftir sem áður varðað við vægari refsiákvæði eins og 1. mgr. 217. gr. laganna. Við mat á grófleika, og þar með hvort brot sé stórfellt, skuli sérstaklega litið til þess hvort stórfellt líkams- eða heilsutjón eða bani hafi hlotist af. Enn fremur beri að líta til þess hvort brot hafi staðið yfir í langan tíma eða hvort gerandi hafi misnotað freklega yfirburðastöðu sína gagnvart þolanda.

19

Að framan er komist að þeirri niðurstöðu að sannað sé að ákærði hafi veist með tilteknum hætti að eiginkonu sinni og dóttur þeirra. Að því er afleiðingar þessarar háttsemi ákærða varðar telst það eitt liggja fyrir að brotaþolinn B hlaut mar á vinstri framhandlegg. Þá verður ekki ráðið af framburði brotaþola að árásin hafi staðið yfir í langan tíma. Í ljósi þessa og atvika að öðru leyti verður þessi háttsemi ákærða heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og að auki til 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 að því er brotaþolann B varðar, en vörnum ákærða varð í engu áfátt þótt háttsemi hans hafi í ákæru verið talin varða við annað hegningarlagaákvæði enda var sérstaklega lagt fyrir sakflytjendur daginn fyrir aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti að það yrði reifað með hliðsjón af þessu við munnlegan flutning þess. Þá verður sú háttsemi ákærða sem hann er hér sakfelldur fyrir á grundvelli verknaðarlýsingar í ákæru heldur ekki færð undir 233. gr. b almennra hegningarlaga. Að því er varðar heimfærslu brots ákærða gagnvart eiginkonu sinni og heimfærslu þess til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga er þess að gæta að ekki er gert að skilyrði að áverkar hljótist af árás til að hún verði felld undir ákvæðið, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands 20. desember 2007 í máli nr. 424/2007.

20

Ákærði á sér ekki sakaferil sem þýðingu hefur við ákvörðun refsingar. Refsing hans fyrir brot samkvæmt 1. lið ákæru 24. september 2019 er hæfilega ákveðin, sbr. 1., 3. og 6. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar skal frestað eins og nánar greinir í dómsorði.

21

Ekki eru efni til að hrófla við þeirri sektarrefsingu sem ákærða var gerð með hinum áfrýjaða dómi fyrir brot gegn umferðarlögum og lögum um ávana- og fíkniefni samkvæmt ákæru 21. janúar 2020. Verður ákvæði héraðsdóms um hana því staðfest.

22

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna verða staðfest.

23

Eftir þessum úrslitum málsins verður ákærði dæmdur til að greiða þann sakarkostnað sem dæmdur var í héraði og allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef R-kk-ef lögmanns, sem eru hæfilega ákveðin eins og greinir í dómsorði að virðisaukaskatti meðtöldum.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sekt og vararefsingu hennar, sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna eru staðfest.

Ákærði greiði 1.214.010 krónur í sakarkostnað í héraði og allan áfrýjunarkostnað málsins, 446.912 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, K-kk-ef R-kk-ef lögmanns,424.080 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júlí 2020

I

Mál þetta, sem dómtekið var 11. júní síðastliðinn, var höfðað með tveim ákærum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Fyrri ákæran var gefin út 24. september 2019, á hendur ákærða, X, kt. [...], [...], Reykjavík, „fyrir eftirgreind hegningar-, barnaverndar- og fíkniefnalagabrot sunnudaginn 7. október 2018 á heimili hans að [...] hér í borg:

1. Brot í nánu sambandi, stórfelldar ærumeiðingar og brot gegn barnaverndarlögum með því að veitast með ofbeldi að eiginkonu sinni, A, kt. [...] í viðurvist dóttur þeirra, B, kt. [...], er reyndi að koma móður sinni til varnar en ákærði veittist þá með ofbeldi að B og dró hana úr rúmi niður á gólf og sló síðan A í höfuðið, sparkaði í hana, reif í hár hennar ásamt því að grípa um andlit hennar og hóta henni lífláti en á meðan hljóp B eftir aðstoð og er A reyndi slíkt hið sama reif ákærði hana niður á hárinu og dró nokkur skref uns hann sleppti og hún komst undan. Telst atburðarásin hafa verið til þess fallin að niðurlægja A í viðurvist dóttur sinnar og hafði einnig þær afleiðingar að hún hlaut áverka á höfði og B hlaut mar á vinstri framhandlegg.

2. Fíkniefnalagabrot, með því að hafa haft í vörslum sínum 0,75 gaf maríhúana sem A vísaði lögreglu á og lögregla lagði hald á.

Telst brot í 1. lið varða 1. mgr. 218. gr. b. og 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og telst brot í 2. lið varða við 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, sbr. lög nr. 13/1985 og lög nr. 68/2001, og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002 og auglýsingu nr. 232/2001.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta upptöku á framangreindum fíkniefnum samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.“

Síðari ákæran var gefin út á hendur ákærða 21. janúar síðastliðinn „fyrir

I.

Hegningar- og fíkniefnalagabrot, með því að hafa:

1. Fimmtudaginn 18. júlí 2019 í Reykjavík........ haft í vörslum sínum 0,03 gaf ecstasy og 1,09 gaf kókaíni sem lögregla fann við leit og lagði hald á.

Telst brot í 1. lið varða við............. 2. gr., sbr. 5. gr. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, sbr. lög nr. 13/1985 og lög nr. 68/2001, og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr.233/2001, sbr. reglugerð nr. 848/2002 og auglýsingu nr. 232/2001.

II.

Umferðarlagabrot, með því að hafa:

2. Laugardaginn 27. október 2018 í Reykjavík ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist tetrahýdrókannabínól 1,7 ng/ml og kókaín 115 ng/ml) norður Lambhagaveg og á bifreiðina [...] er ekið var í veg fyrir hann.

3. Sunnudaginn 2. desember 2018 í Reykjavík ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist kókaín 400 ng/ml) um Fálkabakka og Arnarbakka uns lögregla stöðvaði aksturinn.

4. Fimmtudaginn 20. júní 2019 í Reykjavík ekið bifreiðinni [...] óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist kókaín 400 ng/ml) um Holtaveg uns lögregla stöðvaði aksturinn.

Teljast brot í 2., 3. og 4. lið varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til sviptingar ökuréttar skv. 99. gr. og 101. gr. nefndra umferðarlaga. Jafnframt er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta upptöku á framangreindum fíkniefnum samkvæmt 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001.“

Við upphaf aðalmeðferðar 13. mars síðastliðinn féll ákæruvaldið frá hluta af ákæru í fyrsta lið seinni ákærunnar.

Ákærði hefur játað sök í öllum ákæruliðum nema í fyrri lið fyrri ákærunnar. Þar neitar hann sök og krefst sýknu af honum en vægustu refsingar vegna hinna ákæruliðanna. Hann krefst þess að málsvarnarlaun verjanda hans og annar sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Málavextir varðandi fyrri lið fyrri ákærunnar eru þeir að lögreglan var kvödd að heimili ákærða að kvöldi þess dags er í ákæru greinir. Á vettvangi fengust þær upplýsingar að mikill hávaði hefði heyrst frá íbúð ákærða og hefðu íbúar því hringt í lögreglu. Fyrir framan íbúðina voru eiginkona ákærða og dóttir hennar og ákærða og voru þær í miklu uppnámi. Lögreglan fékk þær upplýsingar að ákærði hefði gengið í skrokk á eiginkonunni og hann væri inni í íbúðinni ásamt [...]þeirra. Eftir þref við ákærða opnaði hann fyrir lögreglumönnum og var hann handtekinn og færður á lögreglustöð. Þurftu lögreglumenn að hóta valdbeitingu til að fá hann til að fylgja fyrirmælum.

Eftir eiginkonunni og dótturinni var haft að ákærði hefði verið mjög ölvaður og hefði hann rifið í hár eiginkonunnar og tekið í fót dótturinnar með þeim afleiðingum að hún datt. Eiginkonan sýndi lögreglumönnum hárlufsur sem hún kvað ákærða hafa rifið úr hári hennar og dóttirin sýndi mar á vinstri framhandlegg. Þá ræddu lögreglumenn við íbúa í húsinu og báru þeir um að hafa heyrt mikil læti og öskur úr íbúð ákærða. Ekki kemur fram að þeir hafi séð eitthvað sem tengist ákæruefninu.

Hvorki eiginkonan né dóttirin leituðu til slysadeildar og liggja því ekki fyrir læknisvottorð um áverka á þeim. Þá voru ekki teknar myndir á vettvangi, hvorki af íbúðinni né brotaþolum.

Málavextir varðandi aðra ákæruliði verða ekki raktir heldur er vísað um þá til ákæru, sbr. 4. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008.

III

Við aðalmeðferð ítrekaði ákærði að hann játaði sök í öllum ákæruliðum nema í fyrsta lið fyrri ákærunnar. Þar neitaði hann sök sem fyrr en neitaði að öðru leyti að tjá sig um málið.

Eiginkona ákærða og [...] skoruðust undan því að bera vitni.

Dóttir ákærða var yfirheyrð fyrir dómi í Barnahúsi 18. mars 2019. Hún bar að faðir hennar, ákærði, hefði komið drukkinn heim og farið að veitast að móður hennar. Hún kvaðst hafa komið að og farið upp í rúm í svefnherbergi þeirra og þá hefði ákærði togað hana úr rúminu. Í framhaldinu hefði ákærði byrjað að kýla móður hennar og sparka í hana. Þá hefði hann togað í hárið á henni. Hún kvaðst hafa reynt að róa ákærða en þegar það hefði ekki tekist hefði hún hlaupið út úr íbúðinni til að sækja hjálp. Dóttirin kvaðst hafa fengið marblett við þessa atlögu ákærða.

Nágrannakona ákærða bar að hafa heyrt dynki, öskur og læti frá íbúð ákærða. Hún kvaðst einnig hafa heyrt að þetta voru barsmíðar, eins og hún orðaði það. Þetta hefði ekki verið óalgengt að heyra frá íbúðinni. Hún kvað mann sinn hafa heyrt þetta líka og hringt á lögregluna sem hefði komið. Skömmu síðar hefði dóttirin komið út úr íbúðinni og farið inn til nágrannakonu og sagt „hann drepur hana, hann drepur hana“. Brotaþolar hefðu svo komið inn til sín og verið þar þar til lögreglan hafði fært ákærða á brott. Dóttirin hefði sagt að ákærði drykki mikið og notaði eiturlyf. Þá hefði hann hótað að drepa eiginkonuna. Hún kvaðst ekki muna til þess að hafa séð áverka á brotaþolum en þær hefðu verið í mikilli geðhræringu. Konan tók fram að hún hefði ekkert séð, heldur bara heyrt.

Eiginmaður framangreindrar konu bar að hafa hringt á lögregluna eftir að hafa heyrt læti frá íbúð ákærða, enda hefðu lætin verið svo mikil að hann hefði talið að ákærði væri að ganga frá eiginkonu sinni, eins og hann orðaði það. Hann kvað brotaþola báða hafa komist út og farið inn í íbúð á annarri hæð. Þær hafi báðar verið í mikilli geðshræringu og grátið en hann kvaðst ekki muna eftir áverkum á þeim.

Önnur nágrannakona ákærða bar að lætin í íbúð ákærða hefðu hafist um tvöleytið. Brotaþolar hefðu svo komist út úr íbúðinni og lögreglan hefði komið. Hún kvaðst ekki hafa séð áverka í andliti þeirra. Þá hafði hún eftir þeim að ákærði hefði ekki ætlað að drepa eiginkonuna heldur meiða hana.

Lögreglumaður sem kom á vettvang og ritaði frumskýrslu málsins staðfesti hana. Hún kvaðst ekki hafa orðið vitni að ætluðum ofbeldisverkum ákærða. Allt slíkt hefði verið um garð gengið þegar lögreglan kom á vettvang. Hún kvað brotaþola hafa sýnt sér hárlufsur sem ákærði hefði rifið lausar úr hári hennar. Dóttirin hefði sýnt mar á handlegg sem hefði komið þegar ákærði hefði ýtt við henni og tekið í fót hennar þannig að hún hefði fallið í gólfið. Hún kvað ákærða hafa verið mjög æstan, ölvaðan og ósamvinnuþýðan. Annar lögreglumaður sem kom á vettvang gat ekki borið um áverka á brotaþolum en hann hefði að vísu aðallega komið að handtöku ákærða.

Rannsóknarlögreglumaður bar að hafa séð marbletti á dótturinni en mundi ekki eftir að hafa séð áverka á eiginkonu ákærða.

IV

Ákærði neitar sök í fyrri lið fyrri ákærunnar. Þar er honum í fyrsta lagi gefið að sök brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þar er lögð refsing við því ef einhver endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð maka síns, niðja og annarra sem upp eru taldir í ákvæðinu. Dóttir ákærða gaf skýrslu í Barnahúsi og var hún rakin hér að framan. Ákærði, eiginkona hans og [...] skoruðust öll undan því að tjá sig fyrir dómi um ákæruefnið. Nágrannar og lögreglumenn sem komu fyrir dóm voru ekki vitni að því sem ákært er fyrir í þessum ákærulið. Þá fóru brotaþolar ekki á slysadeild og ekki voru teknar af þeim myndir. Hér er einvörðungu ákært fyrir einn einstakan atburð og á grundvelli þeirra gagna sem lögð hafa verið fyrir dóminn er ekki hægt að slá því föstu að ákærði hafi á alvarlegan hátt ógnað lífi eiginkonu sinnar eins og hann er ákærður fyrir. Það má hins vegar ljóst vera, samkvæmt framburði nágranna og lögreglumanna, að til átaka hafi komið nefndan dag í íbúð ákærða og brotaþolar voru í mikilli geðshræringu er þeir komu út úr íbúðinni. Á grundvelli gagna málsins eru hins vegar ekki efni til að heimfæra ætlað brot ákærða undir önnur ákvæði XXIII. kafla almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu verður ákærði sýknaður af ákæru fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

Í ákæru segir að atburðarásin teljist hafa verið til þess fallin að niðurlægja eiginkonuna í viðurvist dóttur sinnar og það talið varða við 233. gr. b almennra hegningarlaga. Með því að ákærði hefur verið sýknaður af því að hafa brotið gegn 1. mgr. 218. gr. b nefndra laga verður hann einnig sýknaður af broti gegn nefndri 233. gr. b, enda byggist sá hluti ákærunnar á því að hann yrði sakfelldur fyrir brot gegn fyrrnefndri grein laganna.

Loks er ákærða gefið að sök brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa veist að eiginkonunni í viðurvist dóttur þeirra. Ákærði hefur verið sýknaður af því að hafa brotið gegn þeim ákvæðum almennra hegningarlaga er honum er gefið að sök að hafa brotið og af þeirri sýknu leiðir að ósannað er að hann hafi gerst brotlegur við nefnd ákvæði barnaverndarlaga. Ákærði verður því sýknaður af því sem honum er gefið að sök í fyrri lið fyrri ákærunnar.

Ákærði hefur að öðru leyti játað sök samkvæmt ákærunum, eins og síðari ákærunni var breytt. Játning hans styðst við önnur gögn málsins og verður hann því sakfelldur og eru brot hans rétt færð til refsiákvæða í ákærunum.

Á árunum 2009 til 2016 var ákærði þrisvar sinnum sektaður fyrir brot gegn umferðar- og fíkniefnalögum. Refsing hans verður ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga og er hún hæfileg 700.000 króna sekt að viðlagðri vararefsingu eins og í dómsorði segir. Þá verður ákærði sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins fyrir honum. Fíkniefni verða gerð upptæk eins og í dómsorði greinir.

Loks verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað eins og í dómsorði segir. Með hliðsjón af úrslitum málsins er rétt að ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru með virðisaukaskatti í dómsorði, að hálfu en að hálfu skulu þau greidd úr ríkissjóði.

A-kk-nf Í-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóminn.

Dómsorð

Ákærði, X, greiði 700.000 krónur í sekt og komi 34 daga fangelsi í stað sektar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins.

Upptæk skulu vera 0,75 gaf maríjúana, 0,03 gaf ecstasy og 1,09 gaf kókaíni.

Ákærði greiði 333.610 krónur í sakarkostnað og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef M-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 880.400 krónur, að hálfu en að hálfu skulu þau greidd úr ríkissjóði.