1/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem bú A var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu þrotabús B á grundvelli 1. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 30. desember 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 20. janúar 2023. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 16. desember 2022 í málinu nr. X- [...]/2022 þar sem bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 2 1/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá er þess krafist að B-kk-nf J-kk-nf, skiptastjóri varnaraðila, verði úrskurðaður til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti. Verði ekki á það fallist er þess krafist að varnaraðili verði úrskurðaður til að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Atvik máls eru rakin í hinum kærða úrskurði en eins og þar kemur fram hefur varnaraðili stöðu lánardrottins í málinu.

5

Krefjist lánardrottinn gjaldþrotaskipta verður hann að færa líkindi fyrir ógjaldfærni skuldarans eftir einhverri þeirri leið sem mælt er fyrir um í 1. og 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 en í því skyni getur hann meðal annars stuðst við að fjárnám hafi verið gert hjá skuldaranum án árangurs á þremur síðustu mánuðum fyrir frestdag, sbr. 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laganna. Telji gerðarþoli að annmarki hafi verið á framkvæmd fjárnámsins eða að skilyrði hafi ekki verið fyrir henni á hann rétt á því að leita úrlausnar héraðsdóms um gerðina eftir að henni er lokið, samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Þá á skuldari þess alltaf kost að verjast kröfu um gjaldþrotaskipti á grundvelli hinnar árangurslausu gerðar með því að sýna fram á gjaldfærni sína, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 18. febrúar 2011 í máli nr. 58/2011.

6

Héraðsdómi barst krafa varnaraðila um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta 3. október 2022. Kröfu sína um gjaldþrotaskipti á búi sóknaraðila styður varnaraðili við tvö fjárnám sem fram fóru hjá sóknaraðila 24. ágúst sama ár án árangurs. Mun sóknaraðili ekki hafa neytt réttar síns samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989 til að krefjast úrlausnar héraðsdómara um framkvæmd sýslumanns á aðfarargerð, þrátt fyrir áform um slíkt í lok gerðanna.

7

Sóknaraðili byggir á því að hún sé þrátt fyrir framangreint gjaldfær. Hefur húnmeðal annars vísað til þess að hún hafi 24. nóvember 2022 greitt upp þær tvær kröfur, sem hin árangurslausu fjárnám vörðuðu. Jafnframt sé hún „skiptabeiðandi í bú varnaraðila og fari fyrir yfir 99,99% lýstra krafna“. Þá vísar hún til þess að skiptastjóri varnaraðila hafi samþykkt kröfu sem hún hafi lýst í búið að fjárhæð 9.658.336 krónur en fyrir liggi sú afstaða skiptastjórans að hann telji að allar samþykktar kröfur fáist greiddar úr búinu. Ennfremur hafi lögmaður hennar 11. og 13. janúar 2023 afhent nýskipuðum skiptastjóra þrotabús hennar, G-kk-þgf D-kk-þgf S-kk-þgf lögmanni, samtals 11.080.290 krónur, sem sóknaraðili kveður meðal annars vera fjármuni sem varnaraðili greiddi upp í samþykkta kröfu sem hún hafði lýst í varnaraðila og hlaut númerið 9 í kröfuskrá þrotabúsins. Einnig hefur sóknaraðili vísað til þess að hún eigi umtalsverðar kröfur á hendur Vátryggingafélagi Íslands vegna starfsábyrgðartrygginga fasteignasalans sem sá um sölu fasteignarinnar að C.

8

Varnaraðili styður kröfu sína um gjaldþrotaskipti við 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 þar sem ekki voru liðnir þrír mánuðir frá því að fjárnám var gert hjá sóknaraðila án árangurs ogþar til héraðsdómi barst krafan. Við gildistöku laganna var gerður sá fyrirvari samkvæmt ákvæðinu að ekki yrði krafist gjaldþrotaskipta á búi skuldara ef ástæða væri til að ætla að árangurslaust fjárnám, sem gert hefði verið hjá honum á síðustu mánuðum fyrir frestdag, gæfi ekki rétta mynd af fjárhag hans. Þessi fyrirvari var felldur brott með 17. gr. laga nr. 95/2010. Að þessu virtu verður að lítaá hin árangurslausu fjárnám, sem gerð voru hjá sóknaraðila 24. ágúst 2022, sem sönnunargagn um ógjaldfærni hennar. Hefur ekki úrslitaþýðingu í því sambandi þótt skuldir þær sem leiddu til fjárnámsins hafi verið greiddar, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 18. febrúar 2011 í máli nr. 58/2011.

9

Um þá málsástæðu sóknaraðila að hún fari fyrir 99,99% lýstra krafna er það að segja að skiptastjóri varnaraðila hefur aðeins samþykkt tvær af átta kröfum sem sóknaraðili lýsti í þrotabúið en alls hefur sóknaraðili lýst kröfum að fjárhæð 299.787.216 krónur.

Aðra þeirra, kröfu nr. 9, mun varnaraðili hafa greitt inn á vörslureikning lögmanns sóknaraðila, annars vegar með greiðslu að fjárhæð 4.500.000 krónur 30. mars 2022 og hins vegar með greiðslu 15. ágúst sama ár að fjárhæð 16.677.405 krónur. Hina kröfuna, nr. 6, hefur skiptastjóri varnaraðila, samkvæmt kröfuskrá sem liggur fyrir í gögnum málsins, samþykkt sem almenna kröfu að fjárhæð 9.658.336 krónur og 241.475 krónur sem eftirstæða kröfu. Ágreiningi um aðrar kröfur sóknaraðila hefur skiptastjóri vísað til úrlausnar héraðsdóms í framhaldi af skiptafundi 20. október 2022. 10

Sóknaraðili byggir einnig á því að þeir fjármunir, sem lögmaður hennar greiddi til skiptastjóra þrotabús hennar að fjárhæð 11.080.290 krónur, dugi ásamt inneign á debetkortareikningi hennar og fyrrgreindri kröfu nr. 6, sem skiptastjóri varnaraðila hafi samþykkt, fyrir kröfum varnaraðila á hendur henni. Um það er til þess að líta að óvíst er um eignarhald sóknaraðila á framangreindum fjármunum í vörslu skiptastjóra þrotabús hennar en sóknaraðili benti ekki á þessa fjármuni við fjárnámsgerðina 24. ágúst 2022 heldur lýsti þess í stað yfir eignaleysi. Þá er með öllu óljóst hvaða þýðingu tilkynning um framsal kröfu nr. 9 aftur til sóknaraðila 18. október 2022 hefur varðandi eignarhald á þessum fjármunum en krafan hafði þá þegar verið greidd og hún því fallin niður.

11

Samkvæmt framansögðu hefur sóknaraðili ekki hnekkt þeim líkindum fyrir ógjaldfærni sinni sem leidd verða af fjárnámsgerðunum 24. ágúst 2022. Geta aðrar málsástæður sem sóknaraðili hefur teflt fram, svo sem um ætlaða vanrækslu skiptastjóra í störfum sínum fyrir varnaraðila, engu breytt þar um en þess ber að geta að héraðsdómur hefur fjallað um hluta ávirðinga sóknaraðila á hendur skiptastjóranum og ýmist hafnað eða vísað kröfum sóknaraðila frá dómi, sbr. úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 8. júní 2022 í málum nr. X- [...]/2021 og X- [...]/2021. Hið sama gildir um þá málsástæðu sóknaraðila að hún eigi kröfu á hendur Vátryggingafélagi Íslands hf. en samkvæmt gögnum málsins telja bæði sóknaraðili og varnaraðili sig eiga rétt til bóta úr starfsábyrgðartryggingunni og mun dómsmál vera rekið um kröfur varnaraðila fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Samkvæmt öllu framangreindu hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á að hún sé fær um að standa full skil á skuldbindingum sínum þegar þær koma í gjalddaga eða að hún verði það innan skamms tíma, sbr. 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður staðfestur, þar með talið um málskostnað.

12

Hvað varðar málskostnaðarkröfu sóknaraðila á hendur skiptastjóra varnaraðila skal samkvæmt b-lið 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála greina í kæru kröfu um breytingu á hinni kærðu dómsathöfn. Í kæru sóknaraðila til Landsréttar er aðeins krafist þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi sem og málskostnaðar úr hendi varnaraðila í héraði og fyrir Landsrétti. Þegar af þeirri ástæðu kemst krafa sóknaraðila um málskostnað úr hendi skiptastjórans ekki að fyrir Landsrétti.

13

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, þrotabúi B, 500.000 krónur í kærumálskostnað.