870/2018

Útdráttur

A og G voru sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa í störfum sínum, A sem stjórnarformaður og daglegur stjórnandi S ehf. og G sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins, á tilteknum tímabilum á árunum 2014 og 2015 látið hjá líða að standa skil á virðisaukaskattskýrslu og skila staðgreiðsluskilagreinum og standa skil á slíkum gjöldum. Var refsing A og G hvors fyrir sig ákveðin fangelsi í fimm mánuði en fullnustu hennar frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum héldu þeir almennt skilorð. Þá var A dæmdur til að greiða 23.300.000 króna sekt í ríkissjóð og skyldi 300 daga fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd. Loks var G dæmdur til að greiða 22.500.000 króna sekt í ríkissjóð og skyldi 300 daga fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 16. nóvember 2018 og 12. desember 2018 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. október 2018 í málinu nr. S101/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3 Ákærði, A-kk-nf B-kk-nf, krefst aðallega sýknu, til vara að ákvörðun refsingar verði frestað en að því frágengnu að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. 4 Ákærði, G-kk-nf S. G-kk-nf, krefst aðallega sýknu en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing hans verði skilorðsbundin að öllu leyti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Í málinu er ákærðu sem stjórnendum Smiðju Hreiðars ehf. gefið að sök meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti og virðisaukaskattsskýrslum svo og staðgreiðslu opinberra gjalda og staðgreiðsluskilagreinum fyrir nánar tilgreind tímabil á árunum 2014 og 2015.

6 Samkvæmt gögnum málsins var ákærði A-kk-nf B-kk-nf formaður stjórnar Smiðju Hreiðars ehf. á því tímabili sem um ræðir og prókúruhafi. Fyrir héraðsdómi lýsti ákærði aðkomu sinni að daglegum rekstri félagsins þannig að hann hefði séð um erlend samskipti og pantanir og jafnframt séð um að greiða reikninga. Hann hafi fylgst vel með málefnum félagsins frá degi til dags og hafi hann og meðákærði ákveðið í sameiningu hvaða reikninga skyldi greiða, þar með talið skatta. Ástæðu þess að skattar voru ekki greiddir kvað ákærði vera fjárskort félagsins.

7 Ákærði G-kk-nf S. G-kk-nf var framkvæmdastjóri Smiðju Hreiðars ehf. frá 28. apríl 2010 til 23. júní 2015. Þá sat hann í stjórn félagsins frá 8. apríl 2015. Í framburði ákærða fyrir héraðsdómi kemur fram að hann hafi annast bókhald félagsins og séð um að greiða reikninga ásamt meðákærða ef til voru peningar. Hann hafi meðal annars greitt út laun og skilað skilagreinum og skýrslum til skattyfirvalda. Upplýsti ákærði að ákvarðanir um fjármál félagsins hefðu verið teknar sameiginlega af honum og meðákærða. Ástæða þess að skattar voru ekki greiddir var fjárskortur félagsins.

8 Vitnið A var framkvæmdastjóri Smiðju Hreiðars frá 23. júní til 2. október 2015. Hann bar fyrir héraðsdómi að ákærðu hefðu séð um fjármál félagsins.

Niðurstaða

9 Í 1. tölulið ákæru er meðal annars ákært fyrir þá háttsemi að skila ekki virðisaukaskattsskýrslu fyrir tímabilið maí til júní 2015. Í þinghaldi í héraði 28. ágúst 2018 bókaði ákæruvaldið að þetta væri villa en hið rétta væri að virðisaukaskattsskýrslu hefði ekki verið skilað á réttum tíma fyrir tímabilið mars til apríl 2014. Í gögnum málsins kemur fram að skýrslunni hafi verið skilað 11. júní 2014 eða sex dögum eftir eindaga. Með þessari athugasemd og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er hafnað vörnum ákærðu sem lúta að óskýrleika ákærunnar og að ekki sé unnt að sakfella fyrirsvarsmenn félags fyrir brot gegn ákvæðum laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda og nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Þá hafa ákærðu ekki fært fram haldbær rök fyrir því að rannsókn málsins hafi verið ábótavant.

10 Stjórnarmenn einkahlutafélaga bera almennt ábyrgð á því að skipulag félags og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 1. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, þar á meðal að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins. Þá bera framkvæmdastjórar slíkra félaga, þegar þeir eru ráðnir, einnig ábyrgð samkvæmt 44. gr. laganna. Skal framkvæmdastjóri meðal annars annast daglegan rekstur félags og sjá um að bókhald þess sé fært í samræmi við lög og venjur og meðferð eigna félagsins sé með tryggilegum hætti. Sannað er að ákærðu sáu um fjármál Smiðju Hreiðars ehf. í sameiningu og tóku ákvarðanir um skattskil þess. Fallist er á með héraðsdómi að ákærðu hafi þannig borið sameiginlega ábyrgð á þeim brotum sem lýst er í ákæru. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákæruliðum 1 og 2 er því staðfest.

11 Samkvæmt ákæru er fjárhæð skatta sem ekki var skilað lögum samkvæmt í tilviki ákærða A-kk-ef B-kk-ef 23.270.775 krónur og í tilviki G-kk-ef S. G-kk-ef 22.509.218 krónur. Frá fjárhæðum í tilviki G-kk-ef er dregin staðgreiðsla vegna hans eigin launa. Ákærðu hafa ekki andmælt því að framangreindar fjárhæðir séu réttar samkvæmt bókhaldi félagsins og hafa að öðru leyti ekki fært haldbær rök fyrir því að vanskil á skattgreiðslum hafi verið lægri. Samkvæmt 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 telst brot meiri háttar ef það lýtur að verulegum fjárhæðum og eru brot ákærðu því réttilega heimfærð í hinum áfrýjaða dómi undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga.

12 Ákærðu hefur ekki áður verið gerð refsing fyrir brot sem hefur áhrif á ákvörðun refsingar. Með vísan til atvika að öðru leyti þykir fangelsisrefsing þeirra hvors um sig hæfilega ákveðin fimm mánaða fangelsi en fullnustu refsingarinnar er frestað til tveggja ára haldi þeir almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, skal sá sem brýtur gegn ákvæðinu greiða fésekt allt að tífaldri þeirri skattfjárhæð sem undan var dregin, vanrækt var greiðsla á eða endurgreidd var um of og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri þessari skattfjárhæð. Sambærilegt ákvæði er að finna í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005. Í málinu eru tveir menn ákærðir vegna því sem næst sömu brota. Í samræmi við dómaframkvæmd verður þeim gert að greiða sekt er nemur helmingi af sektarlágmarki samkvæmt framangreindum lagaákvæðum. Samkvæmt þessu verður ákærða A-kk-þgf B-kk-þgf að auki gert að greiða 23.300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæta ella fangelsi í 300 daga. Ákærða G-kk-þgf S. G-kk-þgf verður að auki gert að greiða 22.500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæta ella fangelsi í 300 daga.

13 Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað ákærðu verður staðfest. Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda þeirra sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, A-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Ákærði greiði 23.300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæti ella fangelsi í 300 daga.

Ákærði, G-kk-nf S. G-kk-nf, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955. Ákærði greiði 22.500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæti ella fangelsi í 300 daga.

Staðfest eru ákvæði hins áfrýjaða dóms um málsvarnarlaun.

Ákærðu greiði hvor um sig málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Landsrétti, M-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 630.000 krónur, og J-kk-ef G. B-kk-ef lögmanns, 630.000 krónur en annan áfrýjunarkostnað, 47.835 krónur, skulu ákærðu greiða óskipt.