438/2022

Útdráttur

Í var sakfelldur í héraði fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi við þrjá aðra menn ráðist á A. Í játaði að hafa slegið A einu sinni en högg hans hefði verið laust og ekki valdið þeim áverkum sem A hlaut. Í dómi Landsréttar kom fram að Á hefði ekki sannað að höfuðhögg sem Í veitti A hafi verið sérstaklega hættulegt og valdið þeim alvarlegu áverkum sem A hlaut. Yrði brot Í því heimfært til 217. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til aldurs Í, en hann var 21 árs þegar brotið var framið, og að hann hefði ekki áður unnið sér til refsingar. Þá var horft til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þar sem högginu var beint að höfði A. Var refsing Í ákveðin 45 daga fangelsi en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Í gert að greiða A miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 13. júní 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 3 1. október 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 20. apríl 2022 í málinu nr. S- 233/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að brot hans verði heimfært undir 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og að honum verði gerð vægasta refsing sem lög heimila. Þá krefst hann lækkunar á bótakröfu.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um miskabætur honum til handa úr hendi ákærða og um málskostnað.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Atvik málsins og framburður vitna, ákærða og meðákærðu í héraði eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Líkt og þar kemur fram voru ákærði og þrír aðrir menn ákærðir fyrir líkamsárás með því að hafa í félagi ráðist að brotaþola aðfararnótt miðvikudagsins 1. janúar 2020 utan við skemmtistaðinn [...] á [...]. Í hinum áfrýjaða dómi er því lýst að allir áverkar á brotaþola hafi verið á höfði hans. Ekki væri þó unnt að skera úr um það hvaða afleiðingar stöfuðu af háttsemi hvers hinna þriggja sem beindu atlögu að höfði hans. Taldi dómurinn að þeir hefðu í sameiningu valdið brotaþola þeim áverkum sem lýst er í ákæru. Aðförin hafi verið harkaleg og hrottafengin þar sem hún beindist að höfði brotaþola og væri háttsemi þeirra því réttilega heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Fjórði maðurinn var sakfelldur fyrir líkamsárás en þar sem atlaga hans beindist ekki að höfði brotaþola var brot hans heimfært til 217. gr. sömu laga. Þá var komist að þeirri niðurstöðu að um samverknað allra ákærðu hafi verið að ræða þar sem þeir hafi komið fram sem samstæður hópur í aðförinni að brotaþola.

6

Ákærði var með hinum áfrýjaða dómi dæmdur til að sæta fangelsi í fimm mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum ef ákærði héldi almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þá voru ákærðu dæmdir til að greiða brotaþola óskipt miskabætur að fjárhæð 1.000.000 króna, auk málskostnaðar.

7

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð upptaka af framburði ákærða í héraði, auk þess sem spilað var myndskeið úr eftirlitsmyndavél lögreglu sem sýnir atburðarásina glögglega.

Niðurstaða

8

Ákærði byggir kröfur sínar fyrir Landsrétti einkum á því að ekki hafi verið um samverknað að ræða og hann ekki valdið þeim áverkum sem brotaþoli hlaut í líkamsárásinni. Ákærði hafi snöggreiðst er hann sá að brotaþoli hafði kýlt vin hans í hnakkann. Einungis hafi verið um að ræða eitt högg frá ákærða sem hafi verið laust. Í kjölfarið hafi hann dregið sig í hlé og ekki tekið þátt í þeim hluta líkamsárásarinnar sem hafi valdið áverkum brotaþola.

9

Á myndskeiði úr eftirlitsmyndavél lögreglu sést hvar þeir menn sem ákærðir voru í héraði reyna að komast að dyrum skemmtistaðarins framhjá röð sem hafði myndast þar fyrir utan. Þegar brotaþoli gengur út af staðnum í gegnum þvöguna rekst hann utan í dómfellda, Y, og við það kemur upp ósætti milli þeirra. Sjá má brotaþola steyta ógnandi hnefa að Y án þess að til snertingar komi. Dómfelldi, Z, gengur þá að brotaþola og slær hann létt í andlitið með flötum lófa. Þegar Z snýr sér við og gengur í átt að dyrum skemmtistaðarins slær brotaþoli hann aftan á höfuðið. Strax í kjölfarið slá Í-kk-nf K-kk-nf og Y samtímis í höfuð brotaþola sem fellur við og sést á fjórum fótum á götunni. Af myndskeiðinu má ráða að högg Y er mun þyngra en högg ákærða, Í-kk-ef K-kk-ef, en sá síðarnefndi stóð lengra frá brotaþola er hann sló í áttina til hans. Í beinu framhaldi af höggum þeirra sparkar Y annað hvort í höfuð eða efri hluta líkama brotaþola. Því næst sparkar dómfelldi, X, í bakhluta brotaþola. Í kjölfarið kemur Z að brotaþola og slær hann tveimur þungum höggum í höfuðið og liggur brotaþoli eftir það meðvitundarlaus á götunni. Að lokum sparkar X aftur í bakhluta brotaþola. Af myndskeiðinu má ráða að nokkur hálka hafi verið á götunni þar sem brotaþoli féll.

10

Ákærði játaði í framburði sínum í héraði að hafa slegið brotaþola í andlitið með krepptum hnefa. Lýsti hann því að höggið hafi verið mjög laust því handleggur hans hafi verið kominn „alveg út“ þegar hann hitti andlit brotaþola. Taldi hann höggið hafa lent vinstra megin á kjálka brotaþola og var viss um að það hafi ekki lent á nefi hans. 11

Í vottorði D aðstoðarlæknis 8. janúar 2020 kemur fram að brotaþoli hafi í átökunum fengið högg aftan í hnakka, spark og þungt högg í höfuð þegar hann er liggjandi þannig að höfuðið skellur í jörðina. Í vottorðinu er lýst áverkum á höfði og greint frá því að sjá hafi mátt við skoðun töluverðar mjúkvefjabólgur auk þess sem grunur var um brotið miðnes. Við skýrslugjöf vitnisins, D, í héraði kom fram að hann hefði ekki nægilega sérþekkingu til þess að geta gefið álit á því hvort áverkar brotaþola hefðu stafað af tilteknum höggum eða spörkum. Þá liggur fyrir slysavottorð E tannlæknis 25. febrúar 2020 þar sem fram kemur að brotnað hafi úr tönn brotaþola í átökunum.

12

Sannað er í málinu, meðal annars með myndskeiði af líkamsárásinni, að dómfelldu, Z-x-x Y, veittu brotaþola þyngstu og hættulegustu höfuðhöggin, auk þess sem Y sparkaði fast í efri hluta líkama brotaþola eða höfuð hans. Þá styður myndskeiðið framburð ákærða, Í-kk-ef K-kk-ef, um að hann hafi staðið nokkuð frá brotaþola er hann sló hann í andlitið og að höggið hafi ekki verið mjög þungt. Ekki liggja fyrir í málinu nein læknisfræðileg gögn sem varpað geta ljósi á það hvort hnefahögg ákærða, Í-kk-ef K-kk-ef, hafi verið sérstaklega hættulegt eða til þess fallið að valda brotaþola þeim alvarlegu áverkum sem hann hlaut. Læknirinn sem annaðist brotaþola eftir atvikið gat, svo sem áður er rakið, ekki lagt mat á þetta álitaefni.

13

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Samkvæmt því sem að framan er rakið er uppi vafi um hættueiginleika hnefahöggs ákærða og verður að skýra þann vafa honum í hag. Af gögnum málsins verður að álykta að hnefahögg hans hafi helgast af skyndilegu viðbragði sem hann fylgdi ekki frekar eftir. Verður ákærði ekki látinn bera refsiábyrgð á þeim afleiðingum sem urðu vegna högga og sparka sem meðákærðu í héraði veittu brotaþola eftir það. Þar sem ákæruvaldið hefur ekki sannað að höfuðhögg sem ákærði veitti brotaþola hafi verið sérstaklega hættulegt og valdið þeim alvarlegu áverkum sem hann hlaut verður brot ákærða, sem hann hefur játað, heimfært til 217. gr. almennra hegningarlaga.

14

Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til aldurs hans, en hann var 21 árs þegar brotið var framið, og að hann hefur ekki áður unnið sér til refsingar. Þá verður horft til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þar sem högginu var beint að höfði brotaþola. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 45 daga fangelsi. Rétt þykir að refsingin verði skilorðsbundin að öllu leyti og falli niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

15

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er niðurstaða hans um einkaréttarkröfu brotaþola og málskostnað staðfest.

16

Ákærða verður gert að greiða tvo þriðju hluta 418.500 króna málsvarnarlauna verjanda síns í héraði en að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

17

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef Þ. Ó-kk-ef lögmanns, og þóknun réttargæslumanns brotaþola fyrir Landsrétti, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, Í-kk-nf K-kk-nf T-kk-nf, sæti fangelsi í 45 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu og málskostnað brotaþola skulu vera óröskuð.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða skulu vera óröskuð. Ákærði greiði tvo þriðju hluta þeirra málsvarnarlauna en að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Allur áfrýjunarkostnaðar málsins, 1.912.964 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verja ndaákærðafyrir Landsrétti, S-kk-ef Þ. Ó-kk-ef lögmanns,1.386.072 krónur, auk ferðakostnaðar, 100.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns,391.716 krónur, greiðist úr ríkissjóði.