466/2019

Útdráttur

A hf. krafði H um greiðslu skuldar vegna notkunar yfirdráttarheimildar á tilgreindum bankareikningi sem var upphaflega stofnaður við B samkvæmt umsókn H en A hf. tók síðar yfir. Landsréttur féllst ekki á það með H að málið væri vanreifað þannig að varðaði frávísun þess frá héraðsdómi. Til vara krafðist H þess að hann yrði dæmdur til að greiða A hf. aðra og lægri fjárhæð og byggði á því að draga bæri frá stefnufjárhæðinni tilgreinda fjárhæð sem væru fyrndir vextir. Landsréttur tók fram að kröfur byggðar á peningalánum fyrndust á tíu árum en fyrningarfrestur vaxta af peningalánum væri hins vegar fjögur ár. Heimild 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til að leggja vexti við höfuðstól og reikna því næst vexti af samanlagðri fjárhæð breytti engu í því sambandi. Fyrningu skuldarinnar hafi fyrst verið slitið við höfðun málsins og væru óuppgerðir vextir sem lagðir voru á yfirdráttinn til 30. desember 2014 fyrndir. Var H gert að greiða A hf. þá fjárhæð sem fram kom í varakröfu hans.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf prófessor.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 24. júní 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 31. maí 2019 í málinu nr. E6/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hann verði einungis dæmdur til að greiða stefnda 7.783.234 krónur og að vextir leggist ekki við þá fjárhæð fyrr en eftir dómsuppsögu Landsréttar. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4 Bú áfrýjanda var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Suðurlands 15. júlí 2019 eftir að hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp og lauk skiptum á búinu 22. janúar 2020 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. Í yfirlýsingu skiptastjóra 21. janúar 2020 kom fram að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem þrotabúið kynni að njóta í málinu samkvæmt 1. mgr. 130. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991 en ekki voru gerðar athugasemdir við fyrirætlun áfrýjanda í því tilliti, sbr. 2. mgr. 130. gr. sömu laga.

Niðurstaða

5 Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi lýtur mál þetta að heimtu skuldar áfrýjanda við stefnda á veltureikningi nr. 031326000746 sem tilheyrir útibúi stefnda. Umræddur reikningur var upprunalega stofnaður við Búnaðarbanka Íslands samkvæmt umsókn áfrýjanda 1. desember 1994. Er skuldin til komin vegna notkunar yfirdráttarheimildar á fyrrgreindum reikningi áfrýjanda, sem féll niður í byrjun júní 2011, þegar heimildin var ekki framlengd af hans hálfu.

6 Áfrýjandi byggir frávísunarkröfu sína á því að málið sé vanreifað. Því til stuðnings vísar hann til þess í greinargerð til Landsréttar að umsókn hans um tékkareikning frá 1. desember 1994 hafi verið beint til Búnaðarbanka Íslands, Háaleitisútibús en ekki til stefnda. Þessa sé hvergi getið í héraðsdómsstefnu, heldur látið að því liggja að áfrýjandi hafi stofnað til viðskipta við stefnda sem séu undirrót dómkröfu hans. Það sé greinilega ekki rétt og því ekki uppfylltur áskilnaður um lýsingu atvika sem nauðsynlegt er að greina réttilega í stefnu samkvæmt elið 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 til að samhengi málsástæðna verði ljóst og verði ekki bætt úr því á síðari stigum. Þá sé þess heldur ekki getið í stefnunni með hvaða hætti stefndi telji sig nú vera orðinn handhafa kröfuréttinda á hendur áfrýjanda.

7 Verði ekki fallist á frávísun málsins frá dómi byggir áfrýjandi kröfu sína um lækkun fjárhæðar kröfunnar á því að vextir af yfirdráttarlánum fyrnist á fjórum árum samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, en hann hafi síðast greitt inn á reikninginn í desember 2010. Því beri að draga frá stefnufjárhæðinni 2.011.614 krónur sem séu fyrndir vextir.

8 Af gögnum sem stefndi hefur lagt fram er ljóst að áfrýjandi notaði umræddan reikning samfellt og nýtti ítrekað yfirdráttarheimild í langan tíma, bæði fyrir og eftir sameiningu Búnaðarbanka Íslands hf. og Kaupþings hf. svo og eftir að krafan vegna yfirdráttar reikningsins færðist á hendur stefnda. Notaði áfrýjandi þannig reikninginn athugasemdalaust í 16 ár bæði í tíð stefnda og forvera hans og greiddi á þeim tíma þann kostnað og vexti sem til féllu auk þess sem hann fékk reglulega send reikningsyfirlit sem ávallt báru skýrt með sér hver var eigandi kröfunnar. Þá kemur skýrlega fram í stefnu að málið er höfðað til innheimtu á uppsafnaðri skuld áfrýjanda á umræddum reikningi, hvaða fjárhæðar og vaxta er krafist og frá hvaða tíma. Verður þannig ekki séð að lýsing atvika eða önnur atriði hafi verið svo óljós í stefnu að hún fullnægi ekki skilyrðum 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Því er ekki fallist á að um vanreifun sé að ræða þannig að frávísun varði.

9 Samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 fyrnast kröfur sem byggjast á peningalánum á tíu árum. Ótvírætt er að yfirdráttarlán sem krafa stefnda í máli þessu byggist á telst vera peningalán í skilningi ákvæðisins. Ágreiningslaust er að sú krafa var ófyrnd er mál þetta var höfðað 30. desember 2017. Fyrningarfrestur vaxta af peningalánum er hins vegar fjögur ár, sbr. 3. gr. og 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007. Heimild 1. mgr. 12. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, til að leggja vexti við höfuðstól og reikna því næst vexti af samanlagðri fjárhæð, breytir engu í því sambandi. Fyrningu skuldarinnar var fyrst slitið af hálfu stefnda við höfðun máls þessa, sbr. 1. mgr. 15. gr. laga nr. 150/2007. Óuppgerðir vextir sem lagðir voru á yfirdráttinn til 30. desember 2014 eru samkvæmt því fyrndir. Í því ljósi ber að fallast á varakröfu áfrýjanda um að honum verði einungis gert að greiða stefnda 7.783.234 krónur.

10 Ekki verður séð að uppfyllt séu skilyrði 7. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 fyrir því að upphafsdagur dráttarvaxta miðist við uppsögu dóms Landsréttar svo sem áfrýjandi krefst. Verður því fallist á kröfur stefnda um upphafsdag dráttarvaxta eins og greinir í dómsorði.

11 Að virtum öllum atvikum málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 90/1991 er rétt að hvor aðili verði látinn bera sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Hafnað er kröfu áfrýjanda, H-kk-ef Þ-kk-ef, um að vísa málinu frá héraðsdómi.

Áfrýjandi greiði stefnda, Arion banka hf., 7.783.234 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. apríl 2015 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.