180/2020

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa tekið A hálstaki og skallað í andlit, svo að hún hlaut áverka af. Þá var X einnig sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna ávana- og fíkniefna. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sakfellingu fyrir þau brot og heimfærslu þeirra til umferðarlaga nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að brotin voru framin. Við ákvörðun refsingar var litið til 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og þess að líkamsárásin beindist að kærustu X, sbr. 3. mgr. 70. gr. sömu laga. Að virtum sakaferli X og með hliðsjón af 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í fimm mánuði auk þess sem ævilöng ökuréttarsvipting hans var áréttuð.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 27. mars 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 12. febrúar 2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök með ákæru 16. september 2019 og að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að öðru leyti um sakfellingu ákærða. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing ákærða sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi verði þyngd og ökuréttarsvipting er honum var gert að sæta verði staðfest.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins samkvæmt ákæru 16. september 2019 og að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi. Þá krefst hann þess að héraðsdómur verði einnig staðfestur að öðru leyti um viðurlög og sakarkostnað. Ákærði krefst þess til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög heimila og að skaðabótakrafa brotaþola verði lækkuð og aðeins tekin til greina að óverulegu leyti.

4

Með hinum áfrýjaða dómi var einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá dómi og kemur hún því ekki til skoðunar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Ákærða var með ákæru 16. september 2019 gefin að sök líkamsárás með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 5. maí 2017, í bifreið framan við íbúðarhúsnæði að [...] veist að brotaþola, tekið hana hálstaki og skallað í andlit, með þeim afleiðingum að hún hlaut blóðnasir, tognun á hálshrygg og kjálka, áverka á hálsvöðva og yfirborðsáverka á hálsi, brjóstkassa og nefi. Í ákæru er brotið talið varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

6

Með ákæru 20. desember 2019 var ákærða gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa um hádegisbil laugardaginn 17. mars 2018 ekið bifreiðinni [...]inn [...]frá [...] í Grafarvogi í Reykjavík, sviptur ökurétti og óhæfur til þess að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannabínóls (14 ng/ml í blóði). Var brotið talið varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. laganna.

7

Í héraði voru framangreind mál sameinuð og var leyst úr sakarefnum þeirra beggja undir málsnúmerinu S- [...]/2019. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir umferðarlagabrot, sem honum var gefið að sök í síðargreindri ákæru, samkvæmt tilgreindum ákvæðum þágildandi umferðarlaga, sbr. nú 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019. Ákærða var gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði og þá var áréttuð ævilöng svipting ökuréttar hans frá og með uppkvaðningu dómsins að telja. Ákærði var á hinn bóginn sýknaður af líkamsárás samkvæmt ákæru 16. september 2019.

8

Ákærði gaf viðbótarskýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Þá voru spilaðar í heild mynd- og hljóðupptökur af framburði ákærða, brotaþola og vitnanna D, B, E og lögreglumanna númer F og G.

9

Vitnið E, [...] brotaþola, kvað brotaþola hafa verið hágrátandi þegar hún hringdi í vitnið aðfaranótt 5. maí 2017 og bað hann um að hitta sig. Vitnið hefði farið til fundar við hana sem og [...] brotaþola. Brotaþoli hefði þá lýst því að ákærði hefði ráðist á hana og „kyrkt hana“. Vitnið kvaðst þá hafa séð áverka í andliti brotaþola.

10

Vitnið B, [...]brotaþola, kvað brotaþola hafa hringt hágrátandi í vitnið upp úr klukkan eitt umrædda nótt. Brotaþoli hefði lýst því að ákærði hefði skallað hana í andlitið og tekið hana hálstaki og að hann hefði þá legið yfir henni í framsæti bifreiðarinnar. Í kjölfarið hefði vitnið farið til fundar við brotaþola og hefði hún þá verið blóðug í framan og mjög bólgin. Síðan hefðu þær farið á bráðamóttökuna. Kannaðist vitnið við að hún hefði þar tekið ljósmynd af brotaþola sem liggur frammi í málinu.

11

Dómarar málsins hafa hlýtt á upptöku af framburði vitnisins D hjá lögreglu.

12

Fyrir Landsrétti bar ákærði á þann veg að þau brotaþoli hefðu rifist og brotaþoli verið mjög reið og jafnvel ógnandi. Ákærði kvaðst hafa verið drukkinn en brotaþoli edrú.

Ákærði lýsti því að brotaþoli hefði slegið hann í öxlina, andlitið og eyrað. Brotaþoli hefði opnað bíldyrnar ökumannsmegin og rifið í peysu ákærða, sem hefði staðið við hurðina fyrir utan bifreiðina, og togað hann inn í bifreiðina til sín þannig að hann hefði dottið ofan á hana með þeim afleiðingum að hún hefði dottið á hliðina inn í miðju bifreiðarinnar í átt að farþegasætinu fram í. Ákærði kvaðst hafa reynt að standa upp og koma sér út úr þessum aðstæðum en brotaþoli hefði þá togað hann aftur niður til sín með því að grípa í föt hans og hár. Brotaþoli hefði tekið ákærða kverkataki þegar hann lá ofan á henni en einnig áður á meðan þau sátu hlið við hlið inni í bifreiðinni.

13

Ákærði staðfesti þá lýsingu á atvikum sem hann gaf í skýrslu sinni í héraði um að verið gæti að hann hefði skallað brotaþola umrætt sinn en tók fram, eins og fyrr, að það hefði þá verið óvart. Ákærði kvaðst hvorki gera sér grein fyrir því hvort þetta hefði gerst né hvernig og tók fram að hann myndi þetta ekki vel. Ákærði lýsti átökum þeirra brotaþola og spurður að því hvort hann myndi eftir því að höfuð hans hefði farið í höfuð brotaþola kvað hann svo ekki vera en tók þó fram að hann myndi ekki eftir þessu. Ákærði var jafnframt spurður að því hvað hann hefði átt við þegar hann sagði í skýrslu sinni í héraði að hann hefði sagt við brotaþola að hann „vildi aldrei gera svona þetta væri ekki meintur verknaður sko“. Ákærði kvaðst með þessum orðum einungis hafa átt við rifrildi þeirra brotaþola og að hann hefði með þessu verið að segja brotaþola að hann vildi ekki rífast. Loks kvaðst ákærði ekki vita hvernig brotaþoli hefði fengið þá áverka sem framlagðar myndir og áverkavottorð bera með sér, enda hefði hann verið í annarlegu ástandi.

14

Áverkum brotaþola samkvæmt framlögðu læknisvottorði frá 4. febrúar 2018 er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi verið í uppnámi við komu á Heilbrigðisstofnun [...]5. maí 2017 eftir líkamsárás klukkan 1.30 sömu nótt.

Þá er höfð eftir brotaþola lýsing hennar á því að gerandi hefði skallað hana tvisvar í andlitið og einnig tekið hana hálstaki.

Niðurstaða

15

Í héraðsdómi er lýst málsatvikum og framburði ákærða, brotaþola og móður ákærða í héraði. Eins og þar kemur fram greinir ákærða og brotaþola í veigamiklum atriðum á um atvik málsins umrætt sinn. Þó lýsa þau því bæði að til ósættis hafi komið milli þeirra í bifreið brotaþola á leið frá [...]að heimili ákærða [...]umrædda nótt.

16

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að lögregla hafi laust eftir klukkan 1.30 aðfaranótt 5. maí 2017 rætt við brotaþola og [...]hennar þar sem þær sátu inni í bifreið brotaþola á [...] og voru báðar í uppnámi. Brotaþoli hafi lýst því að þau ákærði hefðu verið komin að heimili ákærða [...]og setið inni í bifreið brotaþola þar fyrir utan, hún hefði setið í bílstjórasætinu en ákærði hefði setið í farþegasætinu við hlið hennar. Ákærði hefði verið mjög æstur þegar hann hefði farið út úr bifreiðinni og komið að dyrunum ökumannsmegin sem brotaþoli hefði þá verið búin að opna. Ákærði hefði ýtt henni þannig að hún hefði lagst yfir framsæti bifreiðarinnar. Ákærði hefði þá setið yfir henni og tekið hana kverkataki með annarri hendi. Brotaþoli hefði tekið ákærða kverkataki en hann hefði skallað brotaþola með þeim afleiðingum að blætt hefði úr nösum hennar. Lýsti brotaþoli því að hún hefði í kjölfarið náð að losa tak ákærða, náð honum af sér og hefði ákærði þá loks farið inn til sín. Er þess getið í skýrslunni að brotaþoli hafi talið víst að móðir ákærða hefði orðið vitni að árás hans.

17

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu 9. febrúar 2018 þegar hún kærði ákærða fyrir líkamsárás gegn sér umrætt sinn. Gaf hún þá greinargóða lýsingu á atvikum málsins sem er í öllum aðalatriðum á sama veg og í framangreindri frásögn í frumskýrslu lögreglu. Þá er sú lýsing jafnframt í aðalatriðum í samræmi við framburð hennar við aðalmeðferð málsins í héraði sem rakinn er í hinum áfrýjaða dómi. Enn fremur fær framburður hennar stoð í frásögn sem hún gaf við komu á bráðamóttöku [...] sömu nótt sem lýst er í framlögðu læknisvottorði.

18

Ákærði hefur neitað að hafa ráðist á brotaþola umrætt sinn og veitt henni þá áverka sem lýst er í ákæru og áverkavottorði. Við skýrslutöku hjá lögreglu 30. nóvember 2018 lýsti hann því að brotaþoli hefði kýlt hann í andlitið með krepptum hnefa, klórað hann og tekið hann kverkataki. Spurður að því hvernig brotaþoli hefði fengið þá áverka sem lýst er í áverkavottorðinu, taldi ákærði það geta verið að hann hefði óvart slegið til hennar þegar hann reyndi að verjast árásum hennar. Við aðalmeðferð málsins í héraði ítrekaði ákærði neitun sína á sakargiftum og er framburði hans lýst í hinum áfrýjaða dómi. Spurður að því hvort hann neitaði því alfarið að hafa tekið brotaþola hálstaki og skallað hana í andlitið svaraði ákærði „[e]kki viljandi“ en bætti við að ef það hefði gerst þá hefði hann verið að verja sig. Spurður að því hvort hann vissi hvort þetta hefði gerst eða ekki, kvaðst hann ekki vera „alveg 100% á því“ og tók fram að hann hefði verið drukkinn þetta kvöld. Sérstaklega spurður um þá áverka brotaþola sem framlagðar myndir og áverkavottorð bera með sér og hvort þeir gætu verið til komnir í átökum þeirra, kvað ákærði það vel geta verið að einhverjir þeirra væru eftir þetta atvik. Svo sem að framan er rakið kvaðst ákærði í skýrslu sinni fyrir Landsrétti ekki vita hvernig brotaþoli hefði fengið þá áverka sem framangreind gögn málsins bera með sér og bar við annarlegu ástandi sínu umrætt sinn.

19

Þótt lýsing ákærða á framvindu atvika sé í meginatriðum á sama veg í skýrslu hans hjá lögreglu, í héraði og fyrir Landsrétti er ljóst að frásögn hans er gloppótt um aðild sína að átökum þeirra brotaþola sem hann rekur til annarlegs ástands síns. Svo sem fram er komið hefur ákærði á hinn bóginn ekki hafnað því alfarið að hann hafi skallað brotaþola í andlitið þótt hann hafi tekið það fram að hafi svo verið hafi það verið óvart þegar hann var að forða sér úr átökum.

20

Auk ákærða og brotaþola var móðir ákærða vitni að atvikum umrætt sinn. Bæði við skýrslutöku hjá lögreglu og við aðalmeðferð málsins í héraði kom fram hjá móður ákærða að hún hefði orðið vitni að samskiptum ákærða og brotaþola aðfaranótt 5. maí 2017 í og við bifreið brotaþola fyrir utan heimili vitnisins [...]. Efni skýrslna hennar er rakið í hinum áfrýjaða dómi en þar kemur fram að til átaka hafi komið milli ákærða og brotaþola um nóttina. Brotaþoli hafi gargað og gólað, lamið og togað í ákærða sem hafi látið háttsemi brotaþola yfir sig ganga. Vitnið hefði síðan séð ákærða snúa sér snöggt við eftir að brotaþoli kýldi í hann og að þá hefði hann „ábyggilega [lent] í andlitinu á henni“. Spurð hvort hún hefði séð ákærða skalla brotaþola kvaðst hún ekki muna eftir því. Vitnið hafði hins vegar áður lýst því með greinargóðum hætti hjá lögreglu að hún hefði séð þegar ákærði skallaði brotaþola í andlitið með þeim afleiðingum að það blæddi úr brotaþola. Framburður vitnisins var að þessu leyti á annan veg við aðalmeðferð málsins í héraði. Sérstaklega spurð um ástæðu þessa misræmis í framburði sínum gaf vitnið þá einu skýringu að hún myndi þetta svona núna.

21

Vitnið gaf framangreinda skýrslu sína hjá lögreglu 13. nóvember 2018 en framburður hennar fyrir dómi var gefinn við aðalmeðferð málsins 21. janúar 2020 eða tæpum þremur árum eftir að atvik málsins áttu sér stað 5. maí 2017. Dómarar málsins hafa hlustað á framburð vitnisins hjá lögreglu og er atvikalýsing hennar hjá lögreglu bæði greinargóð og afgerandi um að ákærði hefði misst stjórn á skapi sínu eftir að brotaþoli kýldi hann og skallað brotaþola í andlitið. Langur tími leið þar til vitnið gaf framburð sinn í héraði og er því eðlilegt að framburður hennar hjá lögreglu hafi verið skýrari um atvik málsins. Við mat á framburði hennar verður auk þess að horfa til tengsla þeirra ákærða. Af þessum sökum verður talið að framburður vitnisins hjá lögreglu og í héraði renni stoðum undir framburð brotaþola um að ákærði hafi skallað hana af ásetningi.

22

Samkvæmt öllu framangreindu verður framburður brotaþola lagður til grundvallar við úrslausn máls þessa en hann fær stuðning bæði í gögnum málsins og framburði vitna.

Þá samrýmast þeir áverkar brotaþola, sem hún og vitni hafa lýst, lýsingu læknis á áverkum hennar við komu á bráðamóttöku sömu nótt í áverkavottorði.

23

Að öllu þessu virtu er sannað að ákærði hafi veist að brotaþola með þeim hætti sem lýst er í ákæru og að afleiðingar árásarinnar hafi verið þær sem þar greinir. Samkvæmt því er ákærði sakfelldur fyrir að hafa veist að brotaþola, tekið hana hálstaki og skallað hana í andlit með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru. Er brot ákærða rétt heimfært til refsiákvæðis í ákæru. Þá er með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir umferðarlagabrot þau sem honum eru gefin að sök í ákæru 20. desember 2019 og jafnframt niðurstaða hans um að áréttuð sé ævilöng ökuréttarsvipting ákærða.

24

Samkvæmt framlögðu sakavottorði frá 2. september 2020 á ákærði að baki nokkurn sakaferil. Aðallega er um að ræða umferðarlagabrot svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi. Með dómi 27. júní 2018 var ákærða gerð 90 daga fangelsisrefsing fyrir umferðarlagabrot. Verður refsing hans í þessu máli ákveðin með vísan til dómvenju og 77. gr. almennra hegningarlaga og jafnframt að teknu tilliti til 78. gr. sömu laga.

25

Líkamsárás sú sem ákærði er nú sakfelldur fyrir beindist að kærustu hans og verður við ákvörðun refsingar af þeim sökum höfð hliðsjón af því, sbr. 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá verður jafnframt litið til ákvæða 1. og 2. töluliðar 1. mgr. sömu lagagreinar. Að öllu þessu gættu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fimm mánuði. Ekki þykja efni til að skilorðsbinda refsinguna.

26

Með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi.

27

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í fimm mánuði.

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar ákærða.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði, 855.080 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 738.000 krónur og 22.000 krónur í ferðakostnað.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 737.756 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 706.800 krónur.

Dómur Héraðsdóms Suðurlands 12. febrúar 2020

Mál þetta var þingfest þann 17. október 2019 og dómtekið að lokinni aðalmeðferð þann 21. janúar 2020. Málið er höfðað með tveimur ákærum lögreglustjórans á Suðurlandi.

Í fyrsta lagi er málið höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dags. 16. september 2019, á hendur ákærða, X, kt. [...], til heimilis að [...], Reykjavík, „fyrir líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt föstudagsins 5. maí 2017, í bifreið framan við íbúðarhúsnæði að [...] á [...], veist að A, kt. [...], tekið hana hálstaki og skallað í andlit, með þeim afleiðingum að hún hlaut blóðnasir, tognun á hálshrygg og kjálka, áverka á hálsvöðva og yfirborðsáverka á hálsi, brjóstkassa og nefi.

Telst brot ákærða varða við 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ákæru er tekin upp einkaréttarkrafa A og er krafan svohljóðandi:

„Einkaréttarkrafa:

Í málinu er gerð krafa af hálfu A, kt. [...], um að ákærða verði gert að greiða henni bætur að fjárhæð kr. 750.000 með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. maí 2017 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um að brotaþola verði skipaður réttargæslumaður og honum ákveðin hæfileg þóknun úr ríkissjóði, að öðru kosti verði ákærða [sic] dæmd [sic] til að greiða lögmannskostnað brotaþola við að koma bótakröfu á framfæri og vegna hagsmunagæslu við meðferð málsins fyrir dómi, auk virðisaukaskatts.“

Í öðru lagi er málið höfðað með ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi, dags. 20. desember 2019, á hendur ákærða, „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, um hádegisbil laugardaginn 17. mars 2018, ekið bifreiðinni [...] [...] í Grafarvogi í Reykjavík, sviptur ökurétti og óhæfur til að þess að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa tetrahýdrókannabínóls (14 ng/ml í blóði).

Telst brot ákærða varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50, 1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. nefndra umferðarlaga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlega nr. 50, 1987 með áorðnum breytingum og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákæruvaldið gerir þær kröfur sem í ákæru greinir.

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara er þess krafist að ákærði verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Ákærði krefst þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð verulega. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður, þ. m. t. málsvarnarlaun verjanda ákærða, verði greidd úr ríkissjóði.

Ákæra lögreglustjórans á Suðurlandi, dags. 16. september 2019.

Helstu málavextir

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að klukkan 01:37 aðfaranótt föstudagsins 5. maí 2017 hafi lögregla rætt við brotaþola, A, og [...] hennar, B, þá staddar inn í bifreið á [...], og hafi þær sjáanlega verið í uppnámi. Hafi brotaþoli greint frá því að kærasti hennar, ákærði í máli þessu, hafi skömmu áður beitt hana ofbeldi fyrir utan heimili hans á [...]. Kom fram að brotaþoli hafi leitað á Heilbrigðisstofnun Suðurlands umrædda nótt.

Í málinu liggur frammi áverkavottorð, dags. 4. febrúar 2018, undirritað af C lækni á Heilbrigðisstofnun Suðurlands (HSu), en fyrir liggur að hann skoðaði brotaþola þann 5. maí 2017. Þar segir að brotaþoli, sem hafi verið mikið blóðug í andliti og niður á háls, hafi leitað á slysa- og bráðamóttöku HSu vegna heimilisofbeldis af hálfu sambýlismanns sem hafi átt sér stað 20-30 mínútum fyrir komu á HSu.

Í vottorði læknis kemur fram að brotaþoli hafi verið með áverka beggja megin á hálsi og hafi greint frá því að vont sé að opna munninn að fullu. Þá hafi henni verið óglatt. Um skoðun segir m. a. í vottorði læknisins að hrufl eða klór hafi verið á framanverðum hálsi og niður að brjósti hægra megin. Einnig hafi verið hrufl og klór undir höku vinstra megin, nef hafi verið bólgið, eymsli framanvert á hálsi og á brjóstkassa hægra megin neðan við viðbein.

Auk ákærða gáfu skýrslur við aðalmeðferð málsins brotaþolinn, A, vitnin D, B, E, lögreglumennirnir og vitnin F, G, H og I og vitnið C læknir. Framburður ákærða og vitna verður ekki að öllu leyti rakinn, en vikið að honum í niðurstöðukafla að því leyti sem þörf krefur til úrlausnar málsins.

Forsendur og niðurstaða

Ákærði, sem neitar sök, hafnaði því alfarið bæði fyrir dómi og hjá lögreglu að hafa veist að brotaþola með þeim hætti sem í ákæru greinir. Vísaði ákærði til þess fyrir dómi að áverka brotaþola megi rekja til átaka þeirra í milli inni í bifreiðinni, átaka sem brotaþoli hafi átt upptökin að. Þess skal getið að dómurinn hefur kynnt sér hljóðupptöku af framburði ákærða, brotaþola og vitninu D hjá lögreglu. Fyrir liggur í málinu að ákærði og brotaþoli höfðu verið kærustupar í um sex mánuði fyrir umræddan atburð.

Ákærði, sem kvaðst hafa verið drukkinn umrætt sinn, kvað brotaþola hafa verið afbrýðisama fyrr um kvöldið er þau dvöldu á veitingastaðnum [...] á [...]. Hann kvaðst hafa orðið reiður og farið í fýlu þegar brotaþoli hafi tekið olíu á bíl sinn eftir dvöl á skemmtistaðnum og því beðið brotaþola um að aka sér heim, sem hún hafi gert. Þau hafi verið ein í bifreiðinni og á leiðinni [...] hafi brotaþoli byrjað að hreyta í hann og orðið reiðari og reiðari. Kvaðst ákærði ekki hafa viljað rífast, eingöngu hafa viljað komast heim. Þegar að [...] var komið hafi brotaþoli ekki hleypt honum út úr bifreiðinni, öskrað að honum, togað í hann, slegið til hans og læst dyrunum. Kvaðst ákærði á þeim tíma hafa verið rólegur. Hann hafi síðan farið út úr bifreiðinni þegar brotaþoli hafi samþykkt að hleypa hundi ákærða út úr bifreiðinni. Brotaþoli hafi, þegar ákærði var kominn út úr bifreiðinni, opnað hurðina bílstjóramegin, sett annan fótinn út og beðið ákærða um að ræða við sig, sem hann hafi gert. Þá hafi brotaþoli gripið í peysu hans, dregið hann að sér og í framhaldinu hafi brotist út slagsmál þeirra í milli og hafi þau látið öllum illum látum inni í bifreiðinni, eins og ákærði orðaði það. Kvað hann brotaþola hafa tekið sig kverkataki með báðum höndum og þrýst á barkakýlið, klórað hann og kýlt í andlitið. Brotaþoli hafi átt upptökin en ákærði kvaðst allan tímann hafi reynt að koma sér út úr þessum aðstæðum. Hafi hann reynt að losa sig, spriklað, ýtt brotaþola frá sér með höndunum og haldið báðum höndum fyrir höfuð sér. Um hafi verið að ræða sjálfsvörn og tók ákærði fram að hann hafi æft sjálfsvarnaríþróttir, en ekki beitt slíku umrætt sinn. Hafnaði ákærði því alfarið að hafa tekið brotaþola hálstaki og skallað í andlit hennar en kvað það geti verið að hann hafi rekist í brotaþola óvart í átökunum. Hann hafi séð blóð á peysum þeirra beggja, brugðið við og velt fyrir sér hvort hann hafi gert eitthvað rangt, eitthvað sem hann hafi ekki ætlað að gera. Þá lýsti ákærði áverkum sem hann kvaðst hafa fengið umrætt sinn af hálfu brotaþola. Hann hafi hins vegar ákveðið að fara ekki til læknis þar sem áverkar hafi verið á þeim báðum.

Fyrir dómi kvað brotaþoli, A, samskipti hennar og ákærða í aðdraganda atburðarins hafa einkennst af pirringi og hafi þau rifist alla leiðina frá [...] á [...] og haldið áfram að rífast eftir að hún lagði bifreið sinni fyrir utan húsið [...]. Brotaþoli kvað ákærða hafa farið út úr bifreiðinni, skellt bílhurðinni og sparkað í bifreiðina. Við það kvaðst brotaþoli hafa reiðst og opnað bílhurðina bílstjóramegin. Ákærði hafi þá komið ógnandi að henni og hún því rifið í hálsmálið á peysu hans en hann þá hent henni þvert yfir framsæti bifreiðarinnar og tekið um háls hennar með annarri hendi, þ. e. eyrna á milli, og hafi hún fundið fyrir köfnunartilfinningu. Kvaðst hún hafa tekið í háls ákærða til að koma honum af sér en þá hafi ákærði skallað hana fast, þ. e. reist sig upp og hún fengið „svaka“ högg sem hafi lent fram á nefi hennar og hafi strax byrjað að blæða. Er það hafi átt sér stað hafi ákærði legið ofan á henni inni í bifreiðinni. Sérstaklega aðspurð kvað brotaþoli ákærða hafa skallað sig viljandi, hann hafi ekki rekist utan í hana. Þá lýsti brotaþoli því að hafa náð taki á fingri ákærða og hann þá sleppt hálstakinu og hún komist út úr bifreiðinni. Brotaþoli kvað ákærða hafa átt upptökin er hann hafi komið að henni með ógnandi hætti þar sem hún hafi setið undir stýri bifreiðarinnar eins og að framan greinir.

Vitnið D, móðir ákærða, kvaðst bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, hafa fylgst með atburðarásinni út um svefnherbergisglugga hússins en í því skyni að sjá betur hafi hún flutt sig yfir í eldhúsgluggann. Fyrir dómi kvaðst vitninu hafa fundist eins og það væru slagsmál eða eitthvað í gangi í framsæti bifreiðarinnar, og hafi hún talið að þar væru tveir karlmenn. Þegar hún hafi síðan litið út um eldhúsgluggann hafi hún séð að brotaþoli hafi setið undir stýri bifreiðarinnar og ákærði við hlið hennar. Brotaþoli hafi gargað og gólað, lamið og togað í ákærða sem hafi látið háttsemi brotaþola yfir sig ganga. Þá kvaðst vitnið hafa séð brotaþola kýla ákærða, þ. e. látið hnefann vaða í ákærða. Stuttu síðar hafi ákærði snúið sér við og ábyggilega lent á andliti brotaþola, en vitnið kvaðst ekki muna um hvaða líkamshluta ákærða hafi verið að ræða. Aðspurt kvaðst vitnið ekki hafa sé öll smáatriði vel og ekki hafa munað vel eftir atvikum þegar hún gaf skýrslu hjá lögreglu. Þá vísaði vitnið til þess fyrir dómi að langt væri um liðið. Vitnið bar með nokkuð ólíkum hætti um hlut ákærða í framangreindri atburðarás hjá lögreglu. Þar kom fram að eftir að brotaþoli hafi kýlt ákærða í andlitið með krepptum hnefa, sem líklega hafi lent á vinstra kinnbeini ákærða, hafi hann, þ. e. ákærði, „eins og snappað og hann tekur í hana og ég sé að hann lætur hausinn vaða[...] það blæddi úr henni.“ Eftir það hafi ákærði farið út úr bifreiðinni og brotaþoli ekið af stað. Síðar í yfirheyrslunni sagðist vitnið hafa viljað að ákærði leitaði læknis til að fá áverkavottorð enda hafi séð á honum eftir umrætt atvik, en það hafi hann ekki viljað, „hann var að drepast úr samviskubiti yfir að hafa misst stjórn á sér og bankað hana með hausnum.“ Aðspurð fyrir dómi um framangreint misræmi í framburði kvaðst vitnið ekki geta skýrt það en tók fram að hún myndi ekki eftir því að hafa séð ákærða skalla brotaþola í andlitið með þeim hætti sem hún lýsti hjá lögreglu.

Ákærða og brotaþola greinir í veigamiklum atriðum á um atvik máls umrætt sinn. Hins vegar lýsa þau bæði tvískiptri atburðarás eftir að komið var að heimili ákærða. Annars vegar samskiptum þeirra í milli þegar þau sátu bæði inni í bifreiðinni, brotaþoli undir stýri og ákærði í farþegasæti við hlið hennar. Hins vegar atburðarás sem hófst eftir að ákærði fór út úr bifreiðinni, gekk að brotaþola þar sem hún sat enn undir stýri bifreiðarinnar, en eins og rakið hefur verið hér að framan greinir þau á um framhald atburðarrásarinnar. Vitnið D lýsti hins vegar samskiptum ákærða og brotaþola meðan þau sátu bæði inni í bifreiðinni, brotaþoli undir stýri en ákærði við hlið hennar í farþegasætinu. Þá draga náin tengsl vitnisins D og ákærða úr gildi framburðar vitnisins. Auk þess hefur það án efa áhrif á framburð vitnisins að rúmir átján mánuðir voru liðir frá atburði þeim sem ákært er fyrir í máli þessu þar til vitnið gaf skýrslu hjá lögreglu. Þá voru rúm þrjú ár liðin frá atburðinum þar til vitnið gaf skýrslu fyrir dómi.

Framburður brotaþola var í öllum meginatriðum með sama hætti hjá lögreglu og fyrir dómi. Fyrir liggur að brotaþoli, sem leitaði læknis stuttu eftir atburðinn, kærði ekki atvikið til lögreglu fyrr en 9. febrúar 2018, eða rúmum níu mánuðum eftir umrætt atvik og [...]eftir sambandsslit hennar og ákærða. Aðspurð um ástæður þessa dráttar vísaði brotaþoli fyrir dómi til meðvirkni og þess að hún hafi á þeim tíma ekki hlustað á það sem aðrir hafi bent henni á að gera. Ákærði greindi frá atvikum máls í öllum meginatriðum með sama hætti hjá lögreglu og fyrir dómi, m. a. að brotaþoli kunni að hafa hlotið áverka í átökum þeirra í milli inni í bifreiðinni.

Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um atvik umrætt sinn. Ákærði hefur frá upphafi rannsóknar málsins neitað sök, lýst átökum þeirra í milli sem brotaþoli hafi átt upptök að og vísað til þess að í þeim átökum kunni brotaþoli að hafa fengið áverka. Þá greinir ákærða og brotaþola verulega á um atburðarásina umrætt sinn. Þó svo brotaþoli hafi strax umrædda nótt leitað læknis og í málinu liggi frammi læknisvottorð verður sakfelling í máli þessu ekki eingöngu byggð á því sönnunargagni eða framburði vitna tengdum brotaþola, þ. e. [...] hennar og vini, sem hittu hana skömmu eftir umræddan atburð, sérstaklega ekki í ljósi þess hve langur tími leið frá atvikum þar til brotaþoli kærði málið til lögreglu. Með vísan til þess og alls sem að framan er rakið hefur ákæruvaldið ekki tekist sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sbr. 108. og 109. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, þess að ákærði hafi gerst sekur um líkamsárás með þeim hætti sem í ákæru greinir. Samkvæmt framangreindu ber því að sýkna ákærða af öllum kröfum ákæruvaldsins samkvæmt ákæru lögreglustjórans á Suðurlandi dags. 16. september 2019.

Ákæra lögreglustjórans á Suðurlandi, dags. 20. desember 2019.

Helstu málavextir

Í frumskýrslu lögreglu kemur fram að klukkan 14:03 laugardaginn 17. mars 2018 hafi lögregla veitt bifreiðinni [...] athygli er henni hafi verið ekið inn [...] í Grafarvogi og ákveðið að kanna ástand og réttindi ökumannsins. Segir í frumskýrslu að í viðræðum við ökumann, ákærða í máli þessu, hafi mátt finna megna kannabislykt úr bifreiðinni og hafi lögregla því ákveðið að ræða við ákærða inni í lögreglubifreiðinni. Er þangað kom hafi enn mátt finna umrædda lykt. Ástandi ákærða er lýst þannig í frumskýrslu. „X var þurr í munnvikum, fölur, málfar hans óskýrt. Augasteinar X voru útvíkkaðir.“ Þá hafi komið í ljós að ákærði hafi verið sviptur ökuréttindum ævilangt. Í framhaldinu hafi ákærða verið tilkynnt að hann væri handtekinn. Segir í frumskýrslu að ákærði hafi gefið þvagsýni sem hafi sýnt svörun við fíkniefnin THC og BZO.

Í þágu rannsóknar málsins gaf ákærði þvagsýni klukkan 14:45 og klukkan 15:16 var tekið blóðsýni úr ákærða. Í matsgerð Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræðum kemur fram að í þvagsýni ákærða hafi fundist tetrahýdrókannabínólsýra og í blóðsýni ákæra hafi mælst alprazólam: 8,6 ng/ml og tetrahýdrókannabínól, 14 ng/ml. Um tetrahýdrókannabínól og tetradýdrókannabínólsýru segir í matsgerðinni: „Efnið er í flokki ávana- og fíkniefna, sem óheimil eru á íslensku forráðasvæði. Ökumaður telst því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki öruggleg þegar sýnið var tekið, sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga nr. 50/1987 m. síðari breytingum.“

Forsendur og niðurstaða

Ákærði, sem neitar sök, kvaðst fyrir dómi ekki hafa ekið bifreiðinni [...] eins og í ákæru greinir og vísaði hann m. a. til þess að hann hefði ekki ökuréttindi. Er lögregla hafði afskipti af honum umrætt sinn hafi hann verið staddur á bifreiðastæði fyrir utan heimili [...]sinnar að [...] og verið að ganga frá farangri og barnastól í aftursæti bifreiðarinnar.

Vitnið og lögreglumaðurinn I kvað lögreglu hafa verið í reglubundnu eftirliti umræddan dag þegar bifreiðinni [...] hafi verið ekið á móti lögreglubifreiðinni. Ökumaður hafi verið einn á ferð. Vitnið kvaðst hafa fylgst með akstri bifreiðarinnar er henni hafi beygt inn í [...] allt þar til hún stöðvaði á bifreiðastæði við húsið. Kvaðst vitnið hafa farið út úr lögreglubifreiðinni og rætt við ökumann, sem reyndist vera ákærði í máli þessu, í gegnum opna rúðu bifreiðar ákærða. Þar sem vitnið hafi fundið kannabislykt úr bifreiðinni hafi ákærði farið með honum yfir í lögreglubifreiðina. Ítrekað aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa misst sjónar á bifreið ákærða í akstri og ástæða handtöku hafi verið að kannabislykt sem hann kvaðst hafa fundið bæði af ákærða sjálfum og úr bifreið þeirri sem ákærði ók umrætt sinn. Vitnið og lögreglumaðurinn, H, lýsti atvikum með sama hætti og vitnið I. Vitnið, sem kvaðst hafa ekið lögreglubifreiðinni umrætt sinn, kvaðst hafa snúið lögreglubifreiðinni við um leið og þeir mættu ákærða í akstri, eftirför hafi ekki rofnað og ákærði setið í bílstjórasætinu er vitnið I fór að bifreið ákærða og ræddi við hann.

Við upphaf aðalmeðferðar óskuðu fulltrúi ákæruvalds og verjandi ákærða eftir að bókað væri að enginn ágreiningur væri um niðurstöðu matsgerðar Rannsóknarstofu í lyfja-og eiturefnafræði Háskóla Íslands sem er meðal rannsóknargagna máls þessa. Með vísan til niðurstöðu framangreindrar matsgerðar, samhljóða framburðar vitnanna og lögreglumannanna H og I, sem er í samræmi við rannsóknargögn málsins, þykir þrátt fyrir neitun ákærða, fram komin lögfull sönnun þess að ákærði hafi ekið bifreið [...] sviptur ökurétti og óhæfur til þess að aka bifreiðinni örugglega umrætt sinn vegna áhrifa tetrahýdrókannabínóls. Þá liggur fyrir að ákærði var sviptur ökurétti ævilangt með dómi Héraðsdóms Suðurlands uppkveðnum þann 20. júní 2013. Ákærði hefur þannig brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 100. gr. sömu laga, sbr. nú 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019.

Ákvörðun refsingar

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 20. desember 2019, á hann að baki nokkurn sakarferil. Ákærði var m. a. dæmdur fyrir ölvunar- og sviptingarakstur og gert að sæta sektarrefsingu með dómi 5. febrúar 2010. Þá var hann dæmdur í 30 daga fangelsi fyrir ölvunar- og sviptingaakstur og sviptur ökurétti ævilangt með dómi 23. nóvember 2011. Ákærða var ekki gerð frekari refsing með dómi 27. febrúar 2012, m. a. fyrir sviptingaakstur. Ákærði var dæmdur til að sæta 14 mánaða fangelsi, m. a. fyrir fíkniefna- og sviptingaakstur með dómi 20. júní 2013. Nú síðast var ákærði dæmdur í 90 daga fangelsi fyrir sviptingarakstur með dómi 27. júní 2018. Ákærði er nú í fjórða sinn innan ítrekunartíma fundinn sekur fyrir sviptingarakstur og í fimmta sinn fyrir ölvunar/fíkniefnaakstur. Refsing ákærða er nú ákveðin með vísan til dómvenju og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og að teknu tilliti til 78. gr. sömu laga. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjóra mánuði. Með vísan til 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. 3. mgr. 101. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, er áréttuð ævilöng svipting ökuréttar ákærða frá og með uppkvaðningu dóms þess að telja.

Sakarkostnaður

Með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, skal sakarkostnaður vegna ákæru dags. 16. september 2019 greiddur úr ríkissjóði. Með vísan til 1. málsliðar 1. mgr. 235. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008, verður ákærða gert að greiða útlagðan sakarkostnað vegna blóðtöku, rannsókna og matsgerðar, sbr. ákæru lögreglustjóra dags. 20. desember 2019, samtals að fjárhæð 81.868 krónur. Þá verður ákærða með vísan til 2. málsliðar sömu greinar gert að greiða 1/3 af málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns vegna vinnu hans hjá lögreglu og fyrir dómi, sem þykir hæfilega ákveðin 738.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og 22.000 króna ferðakostnað verjandans, en 2/3 hluti málsvarnarlauna verjanda ákærða greiðist úr ríkissjóði, eins og nánar greinir í dómsorði.

Einkaréttarkrafa

Með vísan þess að ákærði hefur verið sýknaður af ætlaðri líkamárás, sbr. ákæru dags. 16. september 2019, er einkaréttarkröfu A í máli þessu vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. R-kvk-nf T-kvk-nf héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

28 Ákærði, X, sæti fangelsi í 4 mánuði.

29 Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði sakarkostnað, samtals 335.201 krónu, þar með talið 1/3 hluta þóknunar verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, sem nemur samtals 738.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts, og 1/3 hluta ferðakostnaðar verjandans sem nemur samtals 22.000 krónum. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá dómi.