401/2021

Útdráttur

Héraðsdómur var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, þar sem ekki hafði verið fylgt fyrirmælum 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 7. júní 2021. Málsgögn bárust réttinum 23. ágúst 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2021 í málinu nr.

S - [...]/2020.

2. Ákæruvaldið krefst þess að ákærði, Y, verði sakfelldur samkvæmt ákæru að því er varðar ákærulið C en að héraðsdómur verði staðfestur varðandi aðra ákæruliði og hann dæmdur til þyngri refsingar.

3. Ákæruvaldið krefst þess að ákærða, X, verði sakfelld fyrir þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákærulið D og hún dæmd til refsingar.

4. Ákærði, Y, krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa.

5. Ákærða, X, krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing verði öll skilorðsbundin.

6. Samkvæmt ákvörðun Landsréttar var málið flutt munnlega 23. janúar 2023 um formhlið þess, sbr. 1. mgr. 204. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Því til samræmis er kveðinn upp úrskurður í málinu, sbr. 2. málslið 2. mgr. 207. gr. laga nr. 88/2008.

Niðurstaða

7. Málið var tekið til dóms í héraði að lokinni aðalmeðferð 25. mars 2021. Dómari boðaði til þinghalds 11. maí sama ár í tilefni af tölvupósti 5. sama mánaðar frá verjanda ákærða Y þar sem upplýst var að yfirskattanefnd hefði 30. apríl 2021 kveðið upp úrskurði í málum ákærða og félaganna Æ ehf., áður Þ ehf., og V ehf., sbr. úrskurði yfirskattanefndar nr. [...]/2021, [...]/2021 og [...]/2021. Var bókað í þingbók að í „ljósi [tölvupóstsins] og óskar þar er málið tekið upp á grundvelli 168. gr. laga nr. 88/2008.“ Var í framhaldinu bókað um framlagningu framangreindra úrskurða auk þess sem ákæruvaldið lagði fram þrjár bókanir um lækkun fjárhæða í ákæru sem leiddu af áðurnefndum úrskurðum. Því næst var bókað að sækjandi lýsti því yfir að afstaða ákæruvaldsins til ákæru málsins og sakargifta væri óbreytt, „þó með vísan til hinna nýframlögðu bókana.“ Að lokum var bókað að „[m]eð vísan til 168. gr. laga um meðferð sakamála gera málflytjendur stuttar athugasemdir til viðbótar við fyrri málflutning, vísa til þess sem þar kom fram og leggja málið í dóm.“ Var málið í framhaldinu tekið til dóms að nýju. Hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp 17. maí 2021.

8. Eins og rakið hefur verið leið lengri tími en fjórar vikur frá því að málið var dómtekið þar til dómur var kveðinn upp. Samkvæmt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 bar vegna þessa dráttar að flytja málið á ný nema dómari og aðilar teldu það óþarft. Skilja verður fyrrgreinda bókun í þingbók á þann veg að málið hafi ekki verið endurflutt heldur hafi málflutningur við endurupptöku verið til viðbótar við fyrri málflutning sakflytjenda.

9. Í endurriti þinghalds sem háð var til uppkvaðningar hins áfrýjaða dóms er bókað að dómsorðið sé lesið í réttinum í heyranda hljóði að viðstöddum fulltrúa ákæruvaldsins og verjendum dómfelldu eða fulltrúum þeirra. Málið var því hvorki endurflutt né lágu fyrir yfirlýsingar um að sakflytjendur teldu slíkan endurflutning óþarfan. Vegna þessa verður ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 30. september 2010 í máli nr. 178/2010.

10. Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður þess að efnisdómur gangi þar á ný.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda ákærðu fyrir Landsrétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

11. Það athugist að verulegur dráttur hefur orðið á meðferð málsins eftir að héraðsdómur var kveðinn upp 17. maí 2021. Þannig liðu rúmir 15 mánuðir frá því að ríkissaksóknari áfrýjaði málinu þar til málsgögn bárust Landsrétti. Ekki hafa verið gefnar haldbærar skýringar á þessum drætti og er hann aðfinnsluverður.

Úrskurðarorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjenda ákærðu, lögmannanna Þ-kk-ef J-kk-ef og G-kk-ef G. G-kk-ef, 602.640 krónur til hvors um sig.