336/2021

Útdráttur

Áfrýjendur keyptu VH ehf., meðal annars af tveimur stefndu, en VH ehf. átti V ehf. er rak veitingastarfsemi að Geirsgötu, Reykjavík. Með kaupsamningi um VH ehf. tóku áfrýjendur að sér að setja tryggingu fyrir greiðslu á leigu samkvæmt húsaleigusamningi um húsnæðið að Geirsgötu. Samkvæmt viðauka við kaupsamninginn skuldbundu áfrýjendur sig til að útvega bankaábyrgð til leigusalans S ehf. eins fljótt og auðið væri svo stefndu fengju sjálfskuldarábyrgð sína afturkallaða af hálfu S ehf. Þetta gerðu áfrýjendur ekki. Í kjölfar gjaldþrots V ehf. krafði S ehf. stefndu um gjaldfallnar og ógreiddar leigugreiðslur á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar þeirra. Stefndu og S ehf. sömdu um greiðslu sem samsvaraði stefnufjárhæð í máli þessu og höfðuðu stefndu í kjölfarið mál þetta gegn áfrýjendum vegna tjóns sem þeir héldu fram að þeir hefðu orðið fyrir vegna þessa. Í dómi Landsréttar var rakið að með því að útvega ekki bankaábyrgð til S ehf. í samræmi við ákvæði kaupsamningsins hafi áfrýjendur vanefnt samninginn með saknæmum og ólögmætum hætti. Bæru þeir bótaábyrgð á tjóni sem teldist sennileg afleiðing þess.

Enginn vafi var talinn á því að greiðsla stefndu til S ehf. hafi komið til vegna vanefndar áfrýjenda á kaupsamningnum, enda hefðu réttar efndir samningsins leitt til afturköllunar sjálfskuldarábyrgðar stefndu. Var skilyrðum bótaábyrgðar áfrýjenda talið fullnægt og niðurstaða hins áfrýjaða dóms um skyldu áfrýjenda til greiðslu skaðabóta staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjendur skutu málinu til Landsréttar 25. maí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 20. maí 2021 í málinu nr. E- 2773/2020.

2

Áfrýjendur krefjast sýknu af öllum kröfum stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í málinu krefja stefndu áfrýjendur um greiðslu er svarar til fjárhæðar sem þeir greiddu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar sem þeir gengust undir 18. desember 201 7 og gerð er grein fyrir í héraðsdómi. Byggja stefndu kröfu sína meðal annars á sakarreglunni en í henni felst að sá sem valdið hefur öðrum tjóni með saknæmri og ólögmætri athöfn sinni eða athafnaleysi skuli bæta það tjón sem telja má sennilega afleiðingu af athöfninni eða athafnaleysinu. Til stuðnings kröfu sinni vísa stefndu til vanefnda áfrýjenda á samningsbundinni skyldu þeirra til að útvega tryggingu eða bankaábyrgð sem koma skyldi í stað sjálfskuldarábyrgðarinnar.

5

Með kaupsamningi 25. maí 2018, sem nánar er lýst í hinum áfrýjaða dómi, tóku áfrýjendur að sér að setja 3.500.000 króna tryggingu fyrir greiðslu á leigu samkvæmt húsaleigusamningi. Samkvæmt viðauka við kaupsamninginn 29. júní 2018 skuldbundu þau sig til að útvega bankaábyrgð til leigusalans eins fljótt og auðið væri svo stefndu fengju sjálfskuldarábyrgð sína afturkallaða af hálfu leigusala. Þetta gerðu áfrýjendur ekki og vanefndu þannig skýra skuldbindingu sem á þeim hvíldi. Í því fólst saknæmt og ólögmætt athafnaleysi og bera þau bótaáabyrgð á því tjóni sem telst sennileg afleiðing þess. Fullyrðingar áfrýjenda um vanefndir af hálfu stefndu eru ósannaðar og geta ekki leitt til þess að athafnaleysi áfrýjenda teljist lögmætt.

6

Af athafnaleysinu leiddi að trygging eða bankaábyrgð áfrýjenda vegna leigusamningsins var ekki fyrir hendi og við vanefndir leigugreiðslna beindi leigusali kröfu að stefndu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar þeirra. Greiddu stefndu leigusala þá stefnufjárhæð máls þessa. Enginn vafi er á því að sú greiðsla kom til vegna þess að áfrýjendur efndu ekki fyrrnefnda skuldbindingu sína, enda hefðu réttar efndir hennar leitt til afturköllunar ábyrgðar stefndu. Þá verður að leggja til grundvallar að stefndu hafi ekki átt annan kost en að standa leigusalanum skil á greiðslu samkvæmt sjálfskuldarábyrgð sinni. Samkvæmt ákvæðum hennar skyldi hún gilda þar til hún yrði afturkölluð af hálfu leigusala, sem óumdeilt er að ekki var gert, eða þar til eigendaskipti yrðu að leigutaka „með samþykki [leigusala] og leiguskuld uppgerð“, en eigendaskipti urðu ekki að leigutaka, heldur eiganda hans, auk þess sem leigusali byggði á því í stefnu á hendur stefndu að hann hefði ekki samþykkt eigendaskipti. Þá er ekki um það deilt að leiguskuld var ekki uppgerð. Jafnvel þótt stefndu hafi ekki viðurkennt kröfu leigusala í upphafi og í samkomulagi þeirra vegna þessa segi að stefndu greiði „umfram skyldu og án viðurkenningar“ er ljóst að greiðslan kom til vegna stefnu leigusalans og fól í sér nánast fullar efndir á kröfu hans. Þá hafði áfrýjendum verið kynnt að greiðslan yrði innt af hendi, þeir síðan endurkrafðir og þeim boðið að „taka yfir málið fyrir [stefndu] hönd og verjast þessu“ en ekkert liggur fyrir um nokkur viðbrögð áfrýjenda við því fyrr en tekið var til varna í héraði.

Samkvæmt þessu eru ótvírætt fyrir hendi orsakatengsl milli hins saknæma athafnaleysis áfrýjenda og þess tjóns sem stefndu krefjast bóta fyrir. Þá er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknukröfu vegna aðildarskorts staðfest með vísan til forsendna hans.

7

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en málskostnað.

8

Eftir framangreindum málsúrslitum verður áfrýjendum óskipt gert að greiða stefndu sameiginlega málskostnað í héraði, með þeirri heildarfjárhæð sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi, og fyrir Landsrétti, sbr. 1. málslið 1. mgr. 132. gr. laga nr. 91/1991, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjendur, E-kk-nf K-kk-nf og G-kvk-nf F-x-x K-kk-nf, greiði óskipt stefndu, Á-kk-þgf J-kk-þgf P-kk-þgf, S-kk-þgf S-kk-þgf P-kk-þgf, Þ-kk-þgf S-kk-þgf G-kk-þgf og R-kk-þgf G-kk-þgf, sameiginlega 400.000 krónur í málskostnað í héraði.

Áfrýjendur greiði óskipt stefndu sameiginlega 600.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.