458/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 4. mgr. 105. gr. og g-liðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 19. júní 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 16. júní 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi, allt til föstudagsins 30. júní 2023, klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að honum verði gert að sæta vægari úrræðum. Að því frágengnu að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Varnaraðili, sem er ríkisborgari í [...], kom til landsins með flugi frá [...]á [...] 15. júní 2023. Við komuna kvaðst hann vera að koma með hópi frá [...] sem væri að fara að vinna fyrir [...] og í [...] við hönnun og uppsetningu innréttinga. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu kom í ljós við skoðun á vegabréfi varnaraðila að hann hafði komið til [...] á [...] 13. ágúst 2022 og því dvalið á Schengen- svæðinu í 307 daga. Kvaðst varnaraðili hafa stundað vinnu á [...] en gat hvorki framvísað dvalarleyfi né atvinnuleyfi. Varnaraðili sýndi lögreglu á hinn bóginn samstarfssamning sinn við fyrirtæki á [...] í síma sínum. Í skýrslunni kemur fram að varnaraðila hafi verið afhent skjöl í samræmi við ákvæði 15. gr. laga nr. 136/2022 um landamæri, sbr. g-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga sem og frávísun á landamærum á grundvelli a- og c-liðar 1. mgr. 106. gr. sömu laga og liggja þau gögn fyrir í málinu. Samkvæmt þeim var varnaraðila gert að halda sig á svæði sem afmarkaðist af aðstöðu lögreglu á Keflavíkurflugvelli. Þá var varnaraðila tilkynnt að hann yrði að yfirgefa Schengen- svæðið og gæti ekki komið aftur þangað fyrr en að 90 dögum liðnum og kvaðst varnaraðili þá ekki geta sjálfur keypt flugmiða til að koma stút af svæðinu. Í skýrslunni er upplýst að það geti tekið allt að tvær vikur að fullnusta ákvörðun um frávísun og var því ákveðið að handtaka varnaraðila til að tryggja návist hans og hann síðan færður í klefa á lögreglustöðinni í Keflavík.

5

Í ákvörðun lögreglu um frávísun varnaraðila frá landinu 15. júní 2023 kemur fram að það sé gert á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga 80/2016 þar sem hann hafi ekki getað framvísað skjölum sem réttlættu dvöl hans hér á landi. Er þar sérstaklega tekið fram að hann hefði ekki getað framvísað atvinnuleyfi. Þá var frávísunin einnig reist á því að hann hefði dvalið lengur en 90 daga á Schengen- svæðinu og fullnægði því ekki skilyrði a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga nr. 80/2016 um vegabréfsáritun eða öðrum reglum um komu hans til landsins.

6

Sóknaraðili hefur lagt fram staðfestingu frá [...] yfirvöldum um að varnaraðili hafi sótt um alþjóðlega vernd á [...] sem honum hafi verið synjað um 1. maí 2023.

7

Samkvæmt 1. mgr. 15. gr. laga nr. 136/2022 skal lögregla tryggja að útlendingur sem ekki uppfyllir skilyrði fyrir komu til landsins fái ekki inngöngu í landið. Hið sama á við þegar ekki liggur fyrir hvort útlendingur uppfylli skilyrði fyrir komu til landsins. Þá er tekið fram í 2. mgr. lagaákvæðisins að í þeim tilgangi að tryggja að útlendingur fái ekki inngöngu í landið sél ögreglu heimilt að skylda viðkomandi til þess að dvelja á ákveðnum stað samkvæmt ákvæðum laga um útlendinga eða beita öðrum úrræðum samkvæmt ákvæðum sömu laga.

8

Varnaraðili telur að ekki sé fullnægt skilyrðum b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og 4. mgr. 105. gr., sbr. c- og g-lið 115. gr. laga nr. 80/2016 til þess að varnaraðili sæti gæsluvarðhaldi. Byggir hann á því að hann hafi ekki dvalið of lengi á Schengen- svæðinu enda hafi hann heimild frá [...] yfirvöldum til að dvelja og starfa á [...]. Vísar varnaraðili þessu til stuðnings til þeirra gagna sem hann hafi sýnt lögreglu í síma sínum og hann hafi nú lagt fram í málinu. Þá sé varnaraðili ekki undir rökstuddum grun um brot sem geti leitt til fangelsisrefsingar.

9

Svo sem rakið hefur verið hér að framan kom varnaraðili til [...] 13. ágúst 2022 og hafði því dvalið á Schengen- svæðinu í 307 daga er hann kom til landsins. Hann hefur ekki getað framvísað vegabréfsáritun eða dvalarleyfi sem réttlætir dvöl hans hér á landi. Lögregluyfirvöldum var því heimilt að vísa honum úr landi samkvæmt ákvæðum a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga nr. 80/2016. Fyrir liggur að ákvörðun um frávísun var kynnt varnaraðila þegar hann kom til landsins 16. júní 2023. Samkvæmt g-lið 1. mgr. 115. gr. laga nr. 80/2016 er heimilt að handtaka útlending og færa í gæsluvarðhald ef nauðsynlegt þykir til að tryggja framkvæmd ákvörðunar um að útlendingur skuli yfirgefa landið og þegar mál sem getur leitt til slíkrar ákvörðunar er til meðferðar. Þá segir í 2. mgr. 115. gr. sömu laga að ekki skuli beita handtöku og gæsluvarðhaldi samkvæmt 1. mgr. lagaákvæðisins ef tilkynningarskylda eða krafa um að dveljast á ákveðnum stað samkvæmt 114. gr. er talin nægjanleg til að ná því markmiði sem að er stefnt. Í 4. mgr. 115. gr. er síðan tekið fram að hvorki sé heimilt að handtaka útlending né úrskurða hann í gæsluvarðhald ef það, með hliðsjón af eðli máls og atvikum að öðru leyti, mundi fela í sér ósanngjarna ráðstöfun eða fullnægjandi er að útlendingurinn sæti þess í stað öðrum vægari úrræðum þessa kafla.

10

Áður er rakið að varnaraðili kom til landsins skömmu eftir að honum hafði verið synjað um alþjóð lega vernd á [...]. Hann gaf þá skýringu við komu til landsins að erindi hans væri að starfa fyrir [...]og í [...]. Varnaraðili hefur ekki gilt atvinnu- eða dvalarleyfi hér á landi. Í ljósi þeirrar skyldu, sem hvílir á lögreglu samkvæmt 15. gr. laga nr. 136/2022 til að tryggja að útlendingur sem ekki uppfyllir skilyrði fyrir komu til landsins fái ekki inngöngu í landið, verður fallist á að uppfylltséuskilyrði g-liðar 1. mgr. 115. gr., sbr. 4. mgr. 105. gr. laga nr. 80/2016 fyrir því að nauðsynlegt sé að varnaraðili sæti gæsluvarðhaldi til að tryggja framkvæmd ákvörðunar lögreglu um frávísun frá landinu. Jafnframt verður eins og hér stendur á hvorki talið að vægari úrræði en gæsluvarðhald séu tæk, sbr. 2. mgr. 115. gr. laganna, né að um ósanngjarna ráðstöfun sé að ræða gagnvart varnaraðila, sbr. 4. mgr. 115. gr. sömu laga. Þá kemur ákvæði b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 ekki til álita við úrlausn málsins. Að þessu gættu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

11

Samkvæmt 1. mgr.38. gr. laganr.88/2008, sbr.1. mgr.13. gr. laganr.80/2016, greiði stúr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, X, E-kk-ef K-kk-ef lögmanns, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 150.660 krónur, greiðist úr ríkissjóði.