121/2020

Útdráttur

A höfðaði mál til viðurkenningar á bótaskyldu V hf. úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjóls vegna umferðarslyss sem A lenti í. Taldi V hf. að A hefði verið undir áhrifum vímuefna og lyfja þegar umrætt óhapp varð og þannig með stórkostlegu gáleysi valdið slysinu. Hefði bótaábyrgð félagsins því fallið niður á grundvelli ákvæða þágildandi umferðarlaga og laga um vátryggingarsamninga. Nánar tilgreind lyf og vímuefni greindust í blóðsýni A sem var tekið úr honum á slysadeild eftir slysið en A kvaðst hafa tekið lyf og hvítt efni á diski eftir slysið en áður en hann fór á slysadeildina. Fallist var á kröfu A í hinum áfrýjaða dómi þar sem ekki þótti sannað gegn staðhæfingum hans og framburði vitna að hann hefði ekið bifhjólinu undir áhrifum vímuefna og lyfja. Fyrir Landsrétti lagði V hf. fram bréf Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði sem félagði aflaði einhliða án vitneskju A og án þess að A ætti þess kost að gæta hagsmuna sinna og var það talið rýra sönnunargildi skjalsins. Af skjalinu yrði heldur ekki ráðið að staðhæfingar A um ástand hans áður en hann hóf akstur umrætt sinn, sem hann hefði leitast við að færa sönnur á með vætti tveggja vitna í héraði, fengju ekki staðist. Þótti V hf. ekki hafa fært fram næg sönnunargögn til að hnekkja niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um bótaskyldu V hf. og var hún því staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 3. mars 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. febrúar 2020 í málinu nr. E- [...]/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að félagið verði sýknað af öllum kröfum stefnda. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti verði fallist á kröfur félagsins en að málskostnaður verði að öðrum kosti látinn niður falla.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi lenti stefndi í umferðarslysi sunnudaginn [...]. júlí 2017 er hann missti stjórn á bifhjólinu [...]í beygju á gatnamótum Víkurvegar og Borgarvegar í Grafarvogi í Reykjavík. Eigandi bifhjólsins var með lögbundna ábyrgðartryggingu og slysatryggingu ökumanns hjá áfrýjanda. Félaginu var tilkynnt um slys stefnda 26. mars 2018. Með bréfi degi síðar upplýsti áfrýjandi að bótaábyrgð félagsins hefði fallið niður með vísan til 2. mgr. 88. gr. og 90. gr. þágildandi umferðarlaga. Þar var vísað til þess að blóðsýni hefði verið tekið úr stefnda eftir slysið en samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands 17. ágúst 2017 hefðu mælst 210 ng/ml af amfetamíni í blóðinu og 35 ng/ml af kókaíni.

Enn fremur hefðu mælst 25 ng/ml af lyfinu klónazepam og 40 ng/ml af umbrotsefni þess í blóði stefnda en lyfið hafi slævandi áhrif á miðtaugakerfið og dragi verulega úr aksturshæfni.

5

Stefndi höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi 19. mars 2019 og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu áfrýjanda úr slysatryggingu ökumanns bifhjólsins vegna umferðarslyssins. Í málinu er á því byggt af hálfu stefnda að hannhafi verið allsgáður og fullfær um að stjórna bifhjólinu er hann missti stjórn á því. Eftir slysið hefði hann aftur á móti tekið lyf og hvítt efni á diski. Stefndi gaf skýrslu fyrir héraðsdómi þar sem hann staðfesti framangreint og kvaðst hafa tekið hvíta efnið, sem hafi verið örvandi, inn um nös. Þar lýsti hann enn fremur erindi sínu að [...] í Reykjavík í kringum hádegi á slysdegi þar sem vitnið B bjó ásamt móður sinni. Kvað hann móður B hafa beðið hann um að athuga ástandið á heimilinu þar sem hún óttaðist að þar væri standandi partý. Þegar hann hefði komið á staðinn á bifhjólinu hefði hann séð að þar var gleðskapur í gangi og hugðist stöðva hann. Þó hafi orðið úr að hann ók fyrst með einn veislugesta um hverfið á bifhjólinu en þá hefði slysið orðið. Aðilaskýrslu stefnda er nánar lýst í héraðsdómi.

6

Vitnin B og C, sem var farþegi stefnda í ökuferðinni, gáfu einnig vitnaskýrslu í málinu. Fram kom hjá þeim báðum að stefndi hefði ekki verið þátttakandi í samkvæminu að [...]og að hann hefði virst allsgáður þegar hann kom á staðinn [...]. júlí 2017. Eftir að stefndi kom slasaður til baka úr ökuferðinni kvaðst B hafa fundið til einhver verkjalyf og gefið stefnda, auk þess sem hún lýsti því að hann hefði þá einnig tekið inn örvandi vímuefni áður en hún hringdi á sjúkrabíl. Framburði vitnanna er lýst nánar í hinum áfrýjaða dómi.

7

Í héraðsdómi var bótaskylda áfrýjanda úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins viðurkennd. Í niðurstöðu héraðsdóms kemur fram að miðað við framkominn vitnisburð og gögn málsins væri ekki hægt að útiloka að stefndi hefði tekið klónazepam eftir slysið. Þá fengi sú frásögn stefnda, að hann hefði einnig neytt hvítra efna á diski eftir slysið, stuðning í framburði framangreindra vitna. Þó að þessi frásögn væri fremur reyfarakennd yrði að líta til þess að umrædd vitni hefðu staðfest hana. Í mats gerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 17. ágúst 2017 væri ekki að finna nokkuð um það hvenær efnanna, sem mældust í blóðsýni stefnda, hefði verið neytt og þá hvort það hefði verið gert fyrir eða eftir aksturinn. Frekari sönnunarfærsla um það atriði hefði ekki farið fram. Þá var enn fremur vísað til þess að framangreind vitni hefðu borið um að stefndi hefði virst allsgáður þegar hann kom að [...] og að hann hefði einskis neytt fyrir slysið. Því þótti ekki sannað að stefndi hefði ekið bifhjólinu undir áhrifum klónazepam, kókaíns eða amfetamíns, sem hefðu greinst í blóðsýni sem tekið hefði verið úr honum er hann kom á slysadeild. Þar sem því hefði ekki verið borið við að stefndi hefði verið meðvaldur að óhappinu á öðrum grunni var fallist á kröfu hans um viðurkenningu á bótarétti hans sem ökumanns bifhjólsins.

8

Framburður stefnda og framangreindra tveggja vitna, B og C, var spilaður í hljóði og mynd við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

9

Af hálfu áfrýjanda er á því byggt að framangreindur framburður stefnda og vitnanna sé ekki trúverðugu rog að með honum hafi því ekki verið hnekkt, sem álykta verður af fyrirliggjandi matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, að vegna áhrifa lyfja og fíkniefna hafi aksturshæfni stefnda verið skert þegar slysið varð.

10

Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti lagði áfrýjandi fram bréf Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 13. febrúar 2020 sem hefur að geyma svör við ótilgreindum spurningum lögmanns áfrýjanda. Í bréfinu segir að líklegasta frásogsleið fíkniefnanna, sem mældust í blóðsýni stefnda, hafi verið um meltingarveg enda hafi stefndi haldið því fram að hann hafi ekki verið í neyslu. Kemur þar fram að það geti tekið nokkurn tíma að frásoga efni frá meltingarvegi. Í bréfinu segir að amfetamín frásogist eingöngu frá smáþörmum sé það tekið inn um munn. Umræddur styrkur þess í blóði náist því varla fyrr en eftir nokkurn tíma. Hafi rannsóknir sýnt að hámarksstyrkur í blóði eftir inntöku amfetamíns sé eftir tvær til fjórar klukkustundir.

Þannig hafi hámarksstyrkur í blóði 25 sjálfboðaliða eftir töku 25 mg af amfetamíni að meðaltali verið 41 ng/ml eftir 3,5 klukkustundir. Til að ná 210 ng/ml í blóði þyrfti lengri tíma eða talsvert miklu stærri skammt. Amfetamín frásogist aftur á móti mun hraðar eftir inntöku um nös. Um kókaín er í bréfinu vísað til þess að aðgengi þess frá meltingarvegi sé lélegt en hámarksstyrk þess sé náð eftir um það bil eina og hálfa klukkustund. Hafi kókaínneysla verið um nös sé frásog mjög hratt og hámarksstyrk efnisins náð á innan við hálftíma. Hann falli síðan hratt en nái 35 ng/ml eftir um það bil tvær klukkustundir eftir 100 mg skammt í nös. Þá segir í bréfinu að klónazepam nái hámarksstyrk í blóði eftir um það bil 30 til 120 mínútur, lengst eftir frásog frá meltingarvegi. Að lokum segir í bréfinu að í blóðsýninu hafi engin merki fundist um virka efnið í lyfinu Concerta.

11

Áfrýjandi hefur einnig lagt fyrir Landsrétt tölvuskeyti frá starfsmanni Neyðarlínunnar þar sem fram kemur að B hafi tilkynnt um slysið klukkan 13.39. Sjúkrabíll hafi verið boðaður rúmri mínútu síðar og skráð sig í útkall klukkan 13.43. Samkvæmt því sem þar segir mun sjúkrabíllinn hafa verið skráður nánast samtímis á og af vettvangi milli klukkan 13.58 og 13.59. Hafi sjúkrabíllinn komið á bráðamóttöku klukkan 14.10.

12

Fyrir liggur að blóðsýni var tekið að beiðni lögreglu úr stefnda eftir að hann kom á slysadeild. Af hálfu stefnda er því haldið fram að það hafi í fyrsta lagi verið tekið klukkan 14.25 en samkvæmt bráðamóttökuskrá voru þá mælingar og lífsmörk hans skráð.

Niðurstaða

13

Krafa stefnda um að bótaskylda áfrýjanda verði viðurkennd er reist á lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] hjá áfrýjanda. Á þeim tíma er slysið varð var mælt fyrir um slysatryggingu ökumanns í 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Lögin voru enn í gildi er málið var höfðað en ný umferðarlög og lög um ökutækjatryggingar tóku gildi 1. janúar 2020. Í 2. mgr. 92. gr. fyrrgreindra umferðarlaga var kveðið á um að slysatrygging ökumanns ætti að tryggja bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss, sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækis, enda yrði slysið rakið til notkunar þess í merkingu 88. gr. umferðarlaga. Aftur á móti gilti hlutlæg bótaskylda ábyrgðarmanns ökutækis samkvæmt 88. gr. þeirra laga ekki um tjón sem ökumaður varð fyrir við stjórn ökutækis. Því getur 2. mgr. þess ákvæðis ekki komið til álita sem grundvöllur fyrir brottfalli eða skerðingu bóta stefnda úr slysatryggingu ökumanns, sbr. til að mynda dóm Hæstaréttar Íslands 12. nóvember 2009 í máli nr. 107/2009.

14

Í greinargerð áfrýjanda í héraði var einnig vísað til 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga til stuðnings kröfu félagsins um sýknu af kröfu stefnda sem og til skilmála slysatryggingarinnar. Í greinargerð sinni til Landsréttar vísar áfrýjandi almennt til sömu röksemda og þar komu fram fyrir kröfu sinni um sýknu. Í 1. mgr. 90. gr. laganna segir að hafi vátryggður valdið því af stórkostlegu gáleysi að vátryggingaratburður varð eða afleiðingar hans urðu meiri en ella hefðu orðið megi lækka eða fella niður ábyrgð vátryggingafélags. Hið sama eigi við ef vátryggður hefur af stórkostlegu gáleysi valdið því að vátryggingaratburður varð með því að hlíta ekki varúðarreglum. Við úrlausn á þessum atriðum segir í ákvæðinu að líta skuli til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð bar að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafði sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti.

15

Í framlögðum skilmálum áfrýjanda, er tóku meðal annars til slysatryggingar ökumanns, segir í 1. gr. 2. kafla að félagið greiði bætur fyrir tjón vegna umferðarslyss sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækis, sbr. 92. gr. umferðarlaga. Samkvæmt 7. gr. sama kafla gildi 1. kafli skilmálanna um slysatryggingu ökumanna eftir því sem við eigi. Í 1. kafla skilmálanna er í 7. gr. að finna varúðarreglur. Þar segir í grein 7.2 að ökumaður skuli vera í líkamlegu ástandi til þess að geta stjórnað ökutæki örugglega og ekki undir áhrifum áfengis eða örvandi eða deyfandi lyfja.

16

Ágreiningslaust er að stefndi varð fyrir líkamstjóni við stjórn bifhjóls sem tryggt var hjá áfrýjanda og að slysið verði rakið til notkunar þess. Við þessar aðstæður ber áfrýjandi sönnunarbyrðina fyrir því að skilyrði séu til að lækka eða fella niður ábyrgð félagsins á grundvelli 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004. Telur áfrýjandi sig hafa axlað þá sönnunarbyrði einkum með því að leggja fram sem sönnunargagn matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 17. ágúst 2017. Þar kemur fram að amfetamín, kókaín og klónazepam í nánar tilgreindu magni hafi greinst í blóðsýni sem tekið hafði verið úr stefnda.

17

Eins og rakið hefur verið má af gögnum málsins ætla að blóðsýnið hafi verið tekið úr stefnda að beiðni lögreglu eftir að hann kom á slysadeild. Samkvæmt upplýsingum frá Neyðarlínu mun stefndi hafa komið þangað klukkan 14.10. Ekki liggja fyrir afdráttarlausar upplýsingar um hvenær slysið varð. Í bráðamóttökuskrá Landspítalans segir að það hafi orðið um klukkan 13 en sjálfur telur stefndi að það hafi orðið nokkru fyrr. Eins og gögn málsins bera með sér var kallað eftir aðstoð að [...]klukkan 13.39.

Samkvæmt framansögðu kunna á þeim tíma að hafa verið liðnar um 40 mínútur frá slysinu, jafnvel lengri tími. Vitnið B kvað stefnda hafa tekið inn lyf og örvandi efni skömmu áður en hún hringdi á sjúkrabíl, kannski fimm eða tíu mínútum áður. Ekki er í ljósi framangreindra upplýsinga unnt að hafna þeirri frásögn að stefndi hafi neytt einhverra efna eftir að slysið varð.

18

Matsgerðar Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði var aflað að beiðni lögreglu við rannsókn á ætluðu umferðarlagabroti stefnda en lögreglu var heimilt að leita eftir sérfræðilegri rannsókn af þessum toga á grundvelli 1. mgr. 86. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Sönnunargögn sem lögregla aflar eftir þessari heimild verða lögð fram í einkamáli eftir reglum X. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar Íslands 14. október 2010 í máli nr. 19/2010. Af matsgerðinni verður það eitt ráðið að blóðsýni, sem tekið var úr stefnda eftir klukkan 14.10 á slysdegi, innihélt þau lyf og vímuefni sem rakin hafa verið og í þeim mæli sem þar er getið. Með þeirri matsgerð og öðrum gögnum, sem áfrýjandi lagði fram fyrir héraðsdóm, voru ekki færðar viðhlítandi sönnur á að stefndi hefði, gegn þeirri sönnunarfærslu sem fór fram fyrir dómi af hans hálfu, verið undir áhrifum vímuefna eða lyfja þegar hann missti stjórn á bifhjólinu nálægt hádegi [...]. júlí 2017.

19

Áfrýjandi lagði fyrir Landsrétt bréf Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði 13. febrúar 2020 en efni bréfsins hefur verið rakið. Bréfið ber með sér að vera svar við spurningum lögmanns áfrýjanda en þær spurningar liggja ekki fyrir. Í bréfinu er einkum vikið að almennum atriðum um þann tíma sem ætla má að það taki þau efni sem mældust í blóðsýni úr stefnda að frásogast úr meltingar- eða öndunarvegi og hvenær ætla megi að hámarksstyrk þeirra sé náð í blóði.

20

Áfrýjandi aflaði aftur á móti ekki matsgerðar dómkvadds matsmanns samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 í því skyni að færa sönnur á að stefndi hefði, í ljósi þess magns efna sem mældist í blóði hans, eiginleika efnanna og þess sem ætla má um framangreindar tímasetningar, verið undir áhrifum vímuefna eða lyfja þegar hann missti stjórn á bifhjólinu. Upplýsingaöflun áfrýjanda hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði fór fram einhliða án vitneskju stefnda og án þess að hann ætti þess kost að gæta hagsmuna sinna. Rýrir það sönnunargildi skjalsins. Þá verður af efni þess ekki ráðið að staðhæfingar stefnda um ástand sitt áður en hann hóf akstur bifhjólsins frá [...], sem hann leitaðist við að færa sönnur á með vætti tveggja vitna í héraði, fái ekki staðist. Er þá meðal annars litið til þess að í skjalinu er ekki tekið af skarið um frásog amfetamíns úr öndunarvegi, en stefndi kveðst hafa tekið efnið inn um nös, að öðru leyti en því að þar segir að það gerist mun hraðar en þegar amfetamín frásogast úr meltingarvegi. Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið þykir áfrýjandi ekki hafa fært fram næg sönnunargögn til að hnekkja framangreindri niðurstöðu hins áfrýjaða dóms og ber því að staðfesta ákvæði hans um bótaskyldu áfrýjanda.

21

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað stefnda og málskostnað úr hendi áfrýjanda skulu vera óröskuð.

22

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður fyrir Landsrétti. Með vísan til 5. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 nýtur stefndi gjafsóknar fyrir Landsrétti en um gjafsóknarkostnað hans fer eftir því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 570.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 10. febrúar 2020

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð þess, þann 28. janúar sl., var höfðað með stefnu, birtri 19. mars 2019, af stefnanda, A, [...], á hendur stefnda, Verði tryggingum hf., Borgartúni 25, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að viðurkennd verði bótaskylda stefnda úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] vegna umferðarslyss sem stefnandi lenti í þann [...] . júlí 2017 á Borgarvegi í Reykjavík er hann var ökumaður bifhjólsins, sem vátryggt er hjá stefnda.

Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að teknu tilliti til virðisaukaskatts eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál.

Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda og málskostnaðar úr hans hendi.

Ágreiningsefni og málsatvik

Í málinu gerir stefnandi kröfu um að viðurkenndur verði bótaréttur hans hjá hinu stefnda tryggingafélagi vegna afleiðinga umferðarslyss, sunnudaginn [...] . júlí 2017, þar sem stefnandi sem ökumaður hafi misst stjórn á bifhjóli [...]með þeim afleiðingum að hann og farþegi á hjólinu, C, hafi kastast af bifhjólinu og lent utan vegar, en hjólið, [...], var slysatryggt hjá stefnda. Stefndi hefur hafnað bótaskyldu samkvæmt tryggingunni á þeim grundvelli að stefnandi hafi verið undir áhrifum fíkniefna og lyfja við aksturinn í umrætt sinn.

Ekki eru aðrir til frásagnar um sjálft slysið en stefnandi og farþegi hans, C, en af hálfu stefnanda hefur málsatvikum verið lýst svo að hann hafi umræddan dag farið að [...]í Reykjavík á bifhjólinu og meðal annarra hitt þar fyrir þau C og B. Stefnandi hafi síðan boðið C með sér í stutta ökuferð á hjólinu. Kveðst stefnandi á þeim tímapunkti hvorki hafa verið búinn að neyta fíkniefna né heldur lyfja og verið allsgáður og fullfær um að stjórna hjólinu.

Af hálfu stefnanda er tildrögum slyssins annars lýst nánar þannig að hann hafi ekið bifhjólinu norður Víkurveg í Grafarvogi, stansað á rauðu ljósi á mótum við Borgarveg, en við grænt ljós ekið af stað og beygt til vinstri, vestur Borgarveg, en í sömu mund hafi C fært sig til aftan á hjólinu og stefnandi þá misst stjórn á því. Litlu hafi munað að stefnandi æki á vegkant hægra megin við Borgarveg, en honum tekist að sveigja frá, og þá misst hjólið upp á vegkant vinstra megin við veginn. Við höggið hafi stefnandi og C fallið af hjólinu og lent utan vegar á grasbletti, en bifhjólið hafi hafnað á miðjum veginum og stöðvast þar. Hvorki stefnandi né C hafi fundið mikið til á vettvangi, en báðum verið verulega brugðið. Hafi stefnandi því reist hjólið við og ekið því til baka að [...] ásamt C. Við komu þangað hafi hann lagt hjólinu í bílskúrnum og ætlað að kanna skemmdir á því síðar.

Stefnandi kveðst hafa verið í miklu uppnámi eftir slysið og eftir komuna til baka í [...]hafi hann byrjað að finna töluvert til í brjósti, en þó talið að hann myndi jafna sig. Auk þess hafi hann verið afar leiður yfir því að hafa laskað bifhjól [...]. Ber stefnandi því við að hann hafi síðan leitað þar í fíkniefni og lyf í því skyni að deyfa sársauka, og hafi hann innbyrt efnin fljótlega eftir að akstrinum lauk. Lýsir stefnandi því svo að fljótlega eftir þetta hafi hann svo farið að finna fyrir verulegum verkjum fyrir brjósti og átt erfitt með öndun og því lagst út af í rúmi á efri hæð hússins. Hafi B þá haft samband við neyðarlínu og síðan hafi lögregla og sjúkraflutningamenn komið á vettvang og stefnandi verið fluttur á slysadeild.

Samkvæmt lögregluskýrslu, dags.

[...] . júlí 2017, þá barst lögreglu tilkynning um umferðarslysið skömmu eftir að það átti sér stað og fór þá að [...]ásamt sjúkraliði með forgangi, en lögregla var komin á þann vettvang kl. 13:39. Hafi B tilkynnt um slysið og lýst því þannig að stefnandi og C hafi ætlað að taka stuttan rúnt um hverfið, en komið til baka 15– 20 mínútum síðar verkjaðir og hún haft áhyggjur af stefnanda vegna öndunarerfiðleika og því hringt eftir aðstoð lögreglu. Samkvæmt skýrslu lögreglu var bifhjólið þá í bílskúrnum og enn heitt viðkomu. Lögregla hafi fundið stefnanda liggjandi í rúmi á efri hæð hússins og séð að hann átti í öndunarerfiðleikum og hafi hann þegar verið fluttur á slysadeild þar sem tekið hafi verið blóðsýni úr honum. Fyrir liggur að stefnandi hafi þar verið greindur með umtalsverða áverka á stoðkerfi, þrjú rifbeinsbrot, viðbeinsbrot og loftbrjóst, og hafi hann þar undirgengist aðgerð og dvalið í tvo daga á sjúkrahúsinu. Glími hann enn við afleiðingar slyssins og sé óvinnufær, en samkvæmt læknisvottorði, dags. 13. mars 2019, teljist líklegt að hann þurfi að glíma við afleiðingar slyssins um ókomna tíð.

Í málinu liggur fyrir niðurstaða blóðrannsóknar á blóðsýni úr stefnanda sem tekið var eftir komuna á slysadeild, en matsgerð var látin í té af Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði við Háskóla Íslands, dags. 17. ágúst 2017. Kemur þar fram að í sýninu hafi mælst 40 ng/ml af 7-amínóklónazepam, 210 ng/ml af amfetamíni, 25 ng/ml af klónazepam og 35 ng/ml af kókaíni. Þar segir að klónazepam sé flogaveikilyf og 7-amínóklónazepam umbrotsefni þess. Lyfið sé í flokki benzódíazepína er hafi slævandi verkun á miðtaugakerfi og dragi verulega úr aksturshæfni í lækningalegum skömmtum. Þar kemur einnig fram að styrkur efnisins í blóði stefnanda hafi slævandi áhrif og að fullvíst megi telja að hann hafi ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þeim sökum. Loks er þar einnig vísað til þess að efnin amfetamín og kókaín séu í flokki ávana- og fíkniefna, sem séu óheimil á íslensku yfirráðasvæði, og að stefnandi hafi talist óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega í skilningi 2. mgr. 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987 þegar sýnið hafi verið tekið skömmu eftir slysið.

Af hálfu stefnanda er í tengslum við framangreint vakin athygli á því að umrætt blóðsýni hafi í fyrsta lagi verið tekið kl. 14:25, en þó liggi ekki fyrir hvenær nákvæmlega það hafi verið tekið úr stefnanda. Sé þetta eina blóðsýnið sem tekið hafi verið úr honum, en ekki hafi verið tekin þvagprufa. Í matsgerð komi fram að stefnandi hafi verið ófær um að stjórna ökutæki örugglega þegar blóðsýnið var tekið, en ekkert komi þó þar fram um það hvert ástand stefnanda hafi verið við akstur bifhjólsins.

Stefnandi gerði kröfu um bætur úr ábyrgðartryggingu bifhjólsins með tilkynningu til stefnda 26. mars 2018. Með bréfi, dags. 27. mars 2018, hafnaði stefndi bótaskyldu með vísan til þess að stefnandi hefði, samkvæmt framangreindri matsgerð, í umrætt sinn verið óhæfur til að stjórna ökutæki í skilningi 2. mgr. 45. gr. a í umferðarlögum nr. 50/1987, þar sem styrkur klónazepams í blóði hafi verið það mikill að fullvíst megi telja að stefnandi hafi þá ekki getað stjórnað ökutæki örugglega. Hafnaði stefndi því bótaskyldu, sbr. 2. mgr. 88. gr. umferðalaga og 90. gr. laga um vátryggingarsamninga. Stefnandi unir ekki þeirri afstöðu og hefur því höfðað mál þetta til að fá viðurkennda bótaskyldu stefnda samkvæmt slysatryggingunni, sbr. 2. mgr. 51. gr. laga nr. 30/2004.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafan sé viðurkenningarkrafa, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Stefnandi telji sig geta sýnt fram á að hann eigi rétt á bótum úr slysatryggingu ökumanns vegna bifhjólsins [...]á grunni hlutlægrar bótareglu 92. gr. laga nr. 50/1987. Sett sé fram viðurkenningarkrafa, enda hafi afleiðingar slyssins ekki verið metnar. Stefnanda sé nauðsyn að höfða viðurkenningarmál án tafar, en ella þurfi hann að sæta því að krafa hans falli niður, sbr. 2. mgr. 51. gr. laga nr. 30/2004. Kröfunni sé beint að stefnda sem vátryggjanda bifhjólsins, sbr. 1. mgr. 92. gr. þeirra laga, sbr. 92. gr. laga nr. 50/1987.

Stefnandi byggi á hlutlægri ábyrgðarreglu 92. gr. umferðarlaga. Skilyrði 1. mgr. 92. gr. séu uppfyllt, enda hafi stefnandi verið ökumaður í umrætt sinn og haft fulla heimild til að nota bifhjólið. Þá hafi stefnandi lent í slysi sem olli honum líkamstjóni, en hann hafi verið við stjórn ökutækisins í umrætt sinn, sem augljóslega hafi jafnframt verið notkun þess í skilningi 88. gr. umferðarlaga, sbr. 2. m gr. 92. gr. þeirra. Málsgögn beri það með sér að orsakatengsl séu sönnuð milli líkamstjóns stefnanda og slyssins.

Reglur 2. mgr. 88. gr. og 45. gr. a í umferðalögum, sbr. 90. gr. laga nr. 30/2004, eigi ekki við í máli þessu. Ósannað sé að stefnandi hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna við stjórn bifhjólsins, en sönnunarbyrði um slíkt hvíli á stefnda. Að sama skapi sé ósannað að stefnandi hafi verið meðvaldur að slysinu með óvarlegum akstri, en ekkert í rannsókn lögreglu bendi til þess. Af þessu leiði að óheimilt sé að skerða eða fella niður ábyrgð stefnda, sbr. 2. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga.

Í fyrsta lagi þá hafi stefnandi innbyrt fíkniefni og lyf eftir að akstri hafi lokið, en lögregla hafi ekki haft afskipti af stefnanda fyrr en löngu eftir að akstrinum hafi lokið.

Í öðru lagi, þá hafi rannsókn lögreglu verið ófullnægjandi. Blóðsýni hafi verið tekið úr stefnanda í fyrsta lagi kl. 14:25, en þó liggi það ekki fyrir hvenær blóðsýnið hafi verið tekið. Þá hafi aðeins verið tekið eitt blóðsýni. Stefndi verði að bera hallann af því að blóðsýni hafi verið tekið mörgum klukkustundum eftir að akstrinum hafi lokið. Þá liggi einnig fyrir í gögnum málsins að stefnanda hafi verið gefið mikið af lyfjum við komuna á slysadeild, en ekki liggi þó fyrir hvaða lyf það hafi verið.

Í þriðja lagi þá séu niðurstöður matsgerðar Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði á þá leið að stefnandi hafi verið óhæfur til að stjórna ökutæki þegar blóðsýni hafi verið tekið, þ. e. eftir að akstri hafði lokið. En enga umfjöllun sé að finna þar er varpi ljósi á ástand stefnanda þegar hann var við stjórn bifhjólsins í umrætt sinn.

Í fjórða lagi, þá hafi ekki verið tekið þvagsýni hjá stefnanda. Af þvagsýnum megi almennt greina niðurbrotsefni ávana- og fíkniefna og séu þau því almennt betri mælikvarði á umbrotsefni lyfja sem skiljast út í þvagi. Í dómaframkvæmd hafi tilvist slíkra umbrotsefna í þvagi verið talin gefa vísbendingu um það hvenær inntaka efna hafi farið fram, en engum slíkum gögnum sé til að dreifa í þessu máli.

Í fimmta lagi þá leiði hin ófullnægjandi rannsókn til þess að ekki sé hægt að segja með vissu til um það á hvaða tímabili stefnandi hafi innbyrt efnin. Eitt blóðsýni tekið löngu eftir að akstri lauk nægi ekki til þess að meta þetta, sérstaklega í ljósi þess að lögregla hafi ekki haft afskipti af stefnanda fyrr en klukkan 13:39. Af þessu leiði að ekki sé hægt að meta með vissu hvort styrkleiki efna hafi verið fallandi eða rísandi.

Af framangreindu leiði að ósannað sé að stefnandi hafi verið undir áhrifum lyfjaog fíkniefna við aksturinn, en stefndi beri sönnunarbyrði fyrir slíkum staðhæfingum.

Til vara þá byggi stefnandi á því að sanngjarnt sé að lækka bætur í málinu því að eigin sök stefnanda í málinu sé þá ekki slík að hún valdi því að fella eigi niður bætur að öllu leyti. Samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga skuli við mat á því hvort lækka eigi eða fella niður bætur til vátryggðs líta til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð hafi borið að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna er hann hafi sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti. Stefnandi byggi á því að líta eigi til atvika sem varði hann sjálfan við mat samkvæmt ákvæðinu. Afleiðingar slyssins séu miklar fyrir stefnanda og hafi hann verið óvinnufær síðaná slysdag. Stefnandi sé vanur líkamlegri vinnu og hafi lengi starfað við hellulagningar í eigin rekstri. Ljóst sé að stefnandi geti ekki unnið slík störf í dag. Þá hafi stefnandi nýlega átt í erfiðleikum í sínu persónulega lífi og [...]. Reglur 45. gr. a í umferðarlögum og 1. mgr. 90. gr. laga um vátryggingarsamninga fjalli um bann við því að stjórna ökutæki undir áhrifum ávana- og fíkniefna og lækkunarheimild vátryggjanda vegna neyslu slíkra efna. Þær reglur fjalli ekki um akstur undir áhrifum lyfja. Stefnandi telji ósannað að hann hafi verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna við aksturinn og byggi á því til vara að verði þó talið að hann hafi verið undir áhrifum lyfja við aksturinn, þá sé ekki heimilt að skerða eða fella niður bætur að öllu leyti á grundvelli framangreindra lagaákvæða. Sanngirnissjónarmið ættu þá að leiða til þess að bætur yrðu lækkaðar fremur en að þær yrðu felldar niður.

Heimild til höfðunar viðurkenningarmáls byggist á 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 en um aðild vísist til 1. mgr. 16. gr. laganna. Krafa stefnanda um málskostnað sé reist á 129. og 130. gr. þeirra og lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988. Um gjafsókn vísist til XX. kafla laga nr. 91/1991, en um varnarþing til 33. gr. laganna. Vísað sé til umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 45. gr. a, 88. gr. og 92. gr. Þá sé einnig vísað til laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004, einkum 51. gr., 90. gr. og 92. gr. Þá vísist enn fremur til almennra reglna skaðabótaréttar og skaðabótalaga nr. 50/1993.

Málsástæður og lagarök stefnda

Krafa stefnda um sýknu byggist á 2. mgr. 88. gr. laga nr. 50/1987 sem kveði á um að bætur fyrir líkamstjón megi fella niður ef sá er orðið hefur fyrir tjóni er meðvaldur að tjóninu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Stefndi byggi einnig á 90. gr. laga nr. 30/2004 er kveði á um afleiðingar þess ef vátryggður veldur vátryggingaratburði með stórkostlegu gáleysi. Vísi 2. málsliður 1. mgr. 90. gr. laganna til þess að líta skuli til þess hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna, sem hann hafi sjálfviljugur neytt, sem og atvika að öðru leyti. Þá byggi stefndi á 45. gr. a í lögum nr. 50/1987 er kveði á um að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem eru bönnuð á íslensku yfirráðasvæði og að ökumaður teljist vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna ef það mælist í blóði ökumanns. Fyrir liggi matsgerð frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, sem staðfesti að umrædd lyf og fíkniefni hafi verið í blóði stefnanda.

Stefndi telji málatilbúnað stefnanda um að hann hafi innbyrt fíkniefnin og lyfin eftir slysið, og því verið allsgáður þegar slysið hafi átt sér stað, ekki standast skoðun og mótmæli því sem röngu og ósönnuðu. Um sé þá að ræða umtalsvert magn lyfja innbyrð á stuttum tíma áður en lögregla hafi komið á vettvang og kallað til sjúkrabíl með forgangi. Samkvæmt skýrslu lögreglu frá [...] . júlí 2917 þá hafi bifhjólið enn verið heitt viðkomu þegar þeir komu að [...]eftir akstur í þann tíma sem vitnið B hafi gefið upp sem þann tíma sem ökuferðin tók. Sé því ljóst af skýrslu lögreglu að ekki hafi liðið langur tími frá slysi þar til lögregla hafi komið að stefnanda. Þá sýni sjúkraskrá að stefnandi hafi rifbrotnað, viðbeinsbrotnað og hlotið svokallað loftbrjóst og átt við öndunarerfiðleika að stríða. Telji stefndi málatilbúnað stefnanda um að hann hafi farið að innbyrða umtalsvert magn ólöglegra lyfja í þessu ástandi og á þessum stutta tíma afar ótrúverðugan og ekki studdan neinum gögnum og án nokkurrar stoðar í skýrslu lögreglu um ástand stefnanda við komu á heimili hans, en þar sé minnst á öndunarerfiðleika og að stefnandi hafi strax verið fluttur á slysadeild. Skýrslan greini einnig frá ástandi farþegans C sem hafi virst vera undir áhrifum vímuefna.

Þá sé mótmælt málatilbúnaði stefnanda um að hann hafi fengið mikið af lyfjum við komuna á slysadeild og að ekkert liggi fyrir um hvaða lyf það hafi verið. Með því virðist stefnandi halda því fram að hann hafi fengið þau lyf sem mælst hafi í blóði hans á slysadeild. Stefndi telji hins vegar að þessi málatilbúnaður stefnanda sé fráleitur og ganga megi að því sem vísu að stefnandi hafi ekki fengið Concerta, flogaveikilyf, amfetamín eða kókaín á slysadeild. Vísist til þess að fram komi í aðgerðarlýsingu spítalans hvaða lyf stefnandi hafi fengið á slysadeild og þau séu ekki hin sömu lyf og greinst hafi og fjallað sé um í matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði.

Fyrir liggi einnig að stefnandi hafi verið undir áhrifum annarra lyfja sem hann taki að jafnaði tvisvar á dag og séu í flokki lyfja er hafi slævandi áhrif og skerði ökuhæfni, sbr. lýsingu á Concerta. Vísist til skýrslu lögreglu, þar sem haft sé eftir stefnanda að hann taki lyfið „cancepta“ kvölds og morgna 2 x 30 mg, en væntanlega sé átt við Concerta, sbr. fyrirliggjandi bráðamóttökuskrá. Þar komi fram að stefnandi taki inn lyfin Concerta, Tramadol og Contalgin. Öll þessi lyf séu slævandi og dragi úr aksturshæfni en ekki skuli aka bíl meðan þau séu tekin. Í lögregluskýrslu lýsi stefnandi því yfir að hann hafi tekið a. m. k. eitt þessara lyfja áður en hann hafi ekið bifhjólinu í umrætt sinn. Liggi því fyrir að stefnandi hafi tekið inn lyf sem hafi haft slævandi áhrif á ökuhæfni hans áður en hann hafi ekið bifhjólinu í umrætt sinn. Í 44. gr. laga nr. 50/1987 komi fram í 1. mgr. að ökumaður skuli vera líkamlega og andlega fær um að stjórna ökutæki og í 2. mgr. þess sé kveðið á um það að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna ökutæki ef hann sé vegna neyslu örvandi eða deyfandi efna eða annarra orsaka þannig á sig kominn að hann sé ekki fær um að stjórna ökutæki örugglega.

Í vátryggingarskilmálum stefnda sé sérstaklega tekið fram að um vátrygginguna gildi lög nr. 30/2004. Í IV. kafla laganna sé fjallað um almennar forsendur fyrir ábyrgð tryggingafélags. Stefndi vísi til 26. og 27. gr. laganna um brot á varúðarreglum og brottfall ábyrgðar þegar vátryggður hafi af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi valdið vátryggingaratburði. Vísist til 7. gr. tryggingarskilmálanna er fjalli um varúðarreglur og þá sérstaklega til ákvæðis 7.2 í skilmálunum, sem sé eftirfarandi: „Ökumaður skal vera í líkamlegu ástandi til þess að geta stjórnað ökutækinu örugglega og ekki undir áhrifum áfengis, örvandi eða deyfandi lyfja.“

Fyrir liggi, samkvæmt framburði stefnanda sjálfs hjá lögreglu að hann hafði neytt lyfja er hafi haft áhrif á hæfni hans til að stjórna ökutæki örugglega. Af framangreindu leiði að þegar litið sé til þess með hvaða hætti stefndi geti takmarkað ábyrgð sína þá skuli litið til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð hafi borið að, hvort vátryggður hafi verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafi sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti. Vart sé hér blöðum um það að fletta að ábyrgð á slysi stefnanda verði ekki lögð á aðra en hann sjálfan. Enda hafi stefnandi fyrirgert bótarétti sínum þar sem slysið verði rakið til stórkostlegs gáleysis hans. Með vísan til þessa og framangreinds þá krefjist stefndi sýknu vegna eigin ábyrgðar stefnanda.

Stefndi vísi til laga nr. 50/1987 og laga nr. 30/2004, auk framangreindra lagaraka er varði sýknukröfu. Krafa um málskostnað styðjist við 130. gr. laga nr. 91/1991, og krafist sé álags á málskostnað sem nemi virðisaukaskatti, en stefndi reki ekki virðisaukaskattsskylda starfsemi og beri því nauðsyn til að fá dæmt álag er því nemi.

Niðurstaða

Svo sem rakið er hér að framan þá gerir stefnandi í máli þessu kröfu um það að viðurkenndur verði bótaréttur hans hjá hinu stefnda tryggingafélagi vegna tjóns hans er leitt hafi af framangreindu umferðarslysi, sunnudaginn [...] . júlí 2017. Þar hafi hann sem ökumaður misst stjórn á bifhjóli [...], með þeim afleiðingum að hann og farþegi á hjólinu hafi kastast af því og lent utan vegar, og stefnandi þá ótvírætt hlotið af því þá áverka sem lýst er hér að framan og í gögnum málsins. Hjólið, sem verið hafi í eigu [...], var óumdeilt slysatryggt hjá stefnda. Telur stefnandi bótarétt sinn á hendur stefnanda ótvíræðan, sbr. 92. gr., sbr. 88. gr., laga nr. 50/1987. Stefndi hefur alfarið hafnað bótaskyldu samkvæmt tryggingunni og krefst sýknu á þeim grundvelli að stefnandi hafi í umrætt sinn verið undir áhrifum fíkniefna og lyfja við aksturinn, sbr. fyrirliggjandi matsgerð frá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, er staðfesti að lyf og fíkniefni hafi verið í blóðsýni stefnanda er tekið var á bráðamóttöku Landspítala Háskólasjúkrahúss eftir að stefnandi kom þangað. Telur stefndi að fíkniefna- og lyfjaakstur, sem eigi við í tilviki stefnanda, eigi að leiða til þess að bótaábyrgð stefnda gagnvart stefnanda falli niður, sbr. 2. mgr. 88. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 90. gr. laga nr. 30/2004, sbr. og 45. gr. a í lögum nr. 50/1987, þrátt fyrir að hann ætti að öðrum kosti ótvíræðan bótarétt samkvæmt vátryggingaskírteini. Þessu andmælir stefnandi, og byggir þá einkum á því að hann hafi innbyrt umrædd lyf og fíkniefni er í honum hafi mælst eftir aksturinn. Er því einkum deilt um sönnun um það, en stefnandi krefst þess til vara að viðurkenna beri a. m. k. bótarétt hans að hluta.

Hvað varðar sönnunarfærslu í máli þessu, þá verður að taka mið af þeim gögnum sem liggja fyrir, auk þess semað leggja verður mat á sönnunargildi þess framburðar vitna og málsaðila sem liggur fyrir í málinu, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. En í málinu liggur meðal annars fyrir matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði um blóðsýnisrannsókn á stefnanda, dags. 17. ágúst 2017, þar sem kemur fram, að í blóðsýni stefnanda hafi mælst 40 ng/ml af 7-amínóklónazepam, 210 ng/ml af amfetamíni, 25 ng/ml af klónazepam og 35 ng/ml af kókaíni. Er þar jafnframt lýst áhrifum þessara efna og þar á meðal almennt á getu til aksturs undir áhrifum þeirra.

Í aðilaskýrslu stefnanda fyrir dómi kom fram að þann

[...] . júlí 2017 hefði móðir vitnisins Bhringt í hann erlendis frá um kl. 10 að morgni og þá beðið hann að fara að heimili hennar að [...] í Grafarvogi þar sem hún hefði áhyggjur af skemmtanahaldi B dóttur sinnar þar. Kvaðst stefnandi þá hafa ekið einn frá [...]í Reykjavík og að [...]á bifhjóli [...]og verið þangað kominn laust fyrir hádegi. Þar hafi þá verið staddir fimm til sex manns hjá B og stefnandi rætt við vitnið C, sem hann hafi þekkt fyrir og talið ábyrgan og líklegri en aðra þar stadda til þess að geta aðstoðað við það að binda enda á gleðskapinn. Hafi C vantað sígarettur og hafi því orðið úr að stefnandi hafi farið með C sem farþega aftan á bifhjólinu í stutta ökuferð í Grafarvogi í sérlega góðu veðri. Þar hafi hjólið síðan runnið til á brunnloki í beygju og C þá hallað sér í ranga átt og stefnandi síðan misst stjórn á bifhjólinu og þeir kastast af því á grasbala en hjólið runnið eftir götunni. Þeir C hafi síðan risið upp eftir óhappið og þeir ekið til baka að [...]þar sem hjólið hafi verið sett inn í bílskúr. Stefnandi hafi þá byrjað að finna mikla verki fyrir brjósti og því farið upp á efri hæð hússins og lagt sig í rúm B. Þegar B og D, vinkona hennar, hafi svo komið upp hafi hann sagt þeim frá slysinu og beðið um verkjalyf en hann hafi þá verið kominn með hálfgert óráð vegna verkja. B hafi þá sótt tvær til þrjár töflur sem hann hafi tekið. Hafi hann þá fundið til öndunarerfiðleika en þó ekki viljað sjúkrabíl. Þá hafi þær B og D komið með disk með hvítu efni og stefnandi beðið þær um að fá hann og síðan tekið efnið í nefið og þá byrjað að svitna mikið. Stefnandi kvaðst síðan ekki hafa munað neitt frekar vegna ástands síns fyrr en sjúkraflutningamenn hafi komið á vettvang og farið með hann á slysadeild í sjúkrabíl en honum hafi fundist sem að a. m. k. hafi liðið um klukkustund frá slysinu og þar til þeir hafi komið. Á bráðadeild hafi lögregla síðan viljað láta taka blóðsýni en hann hafi þurft að fara í bráðaaðgerð. Stefnandi staðhæfði aðspurður að hann hefði ekki verið undir áhrifum nokkurra lyfja né heldur vímuefna fyrir aksturinn og hann þá verið allsgáður, enda ekið frá [...]í Grafarvog, en hann hafi annars ekki neytt nokkurra vímuefna frá því í mars 2007. Þá hafi hann ekki neytt slævandi lyfja að staðaldri utan Concerta, sbr. lögregluskýrslu, en það lyf hefði hann þó ekki notað í a. m. k. sex vikur áður en þessi atvik áttu sér stað.

Vitnið C bar fyrir dómi að hafa farið með stefnanda á bifhjólinu í umrætt sinn en sjálfur hefði hann verið í gleðskap heima hjá B fram á morguninn. Stefnandi hefði ekki verið þar fyrr en hann hefði komið um miðjan dag og þá virst allsgáður og hefði hann einskis neytt þar að því er vitnið taldi. Hins vegar kvaðst vitnið hafa heyrt, eftir að þeir höfðu snúið aftur heim til B eftir óhappið, að stúlkurnar hefðu gefið stefnanda efni á diski vegna verkja, en hann hefði þó ekki sjálfur séð það. Hafi liðið nokkur tími frá því að þeir tveir komu aftur í [...]eftir slysið og þar til að lögregla og sjúkrabíll komu, um 30 mínútur eða meira að því er vitnið taldi.

Vitnið B bar fyrir dómi að stefnandi hefði ekki verið í gleðskapnum um morguninn og verið allsgáður er hann hafi komið að [...]. Þeir C hafi síðan farið á hjólinu en komið fljótlega til baka og stefnandi þá virkað skrýtinn og farið upp á efri hæð íbúðarinnar. Vitnið hafi farið upp og fundið stefnanda þar í rúmi hennar eftir að hafa fyrst rætt við C sem hafi sagt henni frá slysinu. Stefnandi hafi þá beðið vitnið um verkjatöflur, en hann hafi vitað að hún ætti slíkt til þar hjá móður sinni, og hún þá sótt D, vinkonu sína, og þær fundið sterk verkjalyf sem móðir hennar hafi átt og hún sjálf stundum notað, en hún kvaðst þó ekki kunna frekari deili á. Síðan hafi D komið með örvandi vímuefni á diski sem hafi verið þar frá því í gleðskapnum um nóttina og stefnandi þegið það, en þeim hafi þá fundist hann vera andstuttur og viljað bregðast við því með því að bjóða honum örvandi. Síðan hafi þær ákveðið að hringja á sjúkrabíl vegna ástands stefnanda, en hann hafi verið fremur lengi á leiðinni að mati vitnisins. Kvaðst vitnið hafa kynnst stefnanda fyrrum í gegnum sameiginlega vini, en hann hefði verið henni innan handar í vandamálum hennar.

Svo sem fyrr segir þá neitar stefnandi því að hafa neytt nokkurra framangreindra efna fyrir aksturinn en kveðst hafa tekið inn lyfjatöflur og neytt hvíts efnis eftir slysið. Þrátt fyrir að gögn málsins virðist gefa til kynna að vísast hafi ekki liðið mjög langur tími frá umræddu slysi og þar til að stefnandi var færður á slysadeild, þá er að mati dómsins þó ekki unnt að útiloka, miðað við þann vitnisburð og þau gögn sem liggja fyrir í málinu, að framangreint lyf klónazepam kunni að vera það lyf sem stefnanda hafi verið gefið til inntöku þar sem hann lá fyrir að [...] eftir slysið. En 7-amínóklónazepam er umbrotsefni þess lyfs samkvæmt framangreindri matsgerð og ekki er getið um nein önnur lyf í blóði hans í matsgerðinni. Þá hefur stefnandi lýst því hér fyrir dómi að hann hafi síðan einnig neytt hvítra efna á diski eftir slysið og fær sá framburður hans einnig stuðning í framangreindum framburði vitna hér fyrir dómi, en fyrir liggur að bæði fundust kókaín og amfetamín í umræddu blóðsýni úr stefnanda. Þótt þessa frásögn verði almennt að telja fremur reyfarakennda, þá verður engu að síður að líta til þess að umrædd tvö vitni hafa staðfest hana, sem að framan er rakið, en skýrsla lögreglu í málinu tekur ekki af skarið um það hvort ummerki hafi fundist um neysluna. Þá verður að líta til þess að í framangreindri matsgerð virðist ekki að finna nokkuð um það hvenær þeirra efna sem greindust í blóðsýni stefnanda á þá að hafa verið neytt og hvort það hljóti þá að hafa verið fyrir eða eftir aksturinn. En frekari sönnunarfærslu varðandi það álitaefni er ekki fyrir að fara í málinu, né heldur liggur nokkuð haldbært fyrir um möguleg tengsl lyfsins Conserta við amfetamín. Þá hafa framangreind vitni einnig borið um það að stefnandi hafi virst allsgáður þegar hann hafi komið akandi að [...]í umrætt sinn og hann þar einskis neytt fyrir slysið. Loks hefur stefnandi einnig lagt fram sakarvottorð sitt, dags 20. september 2018, þar sem ekkert brot er tilgreint af hans hálfu og þá ekki varðandi lyfja- eða fíkniefnaakstur, en ekkert liggur heldur fyrir um höfðun sakamáls á hendur stefnanda vegna akstursins.

Að öllu framangreindu virtu þá telst því með hliðsjón af sönnunarmati samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, það ekki vera sannað að stefnandi hafi í umrætt sinn, þegar óhappið varð, ekið umræddu bifhjóli nr. [...]undir áhrifum klónazepam eða örvandi efnanna kókaíns og amfetamíns, er í honum greindust á slysadeild eftir komu, og lýst er í matsgerð um blóðrannsókn sem gerð var á stefnanda eftir komuna þangað.

Að framangreindu virtu þá liggur bótaskylda stefnda gagnvart stefnanda því ljós fyrir í málinu, sbr. fyrirliggjandi gögn um áverka eftir slysið og vátryggingaskírteini fyrir bifhjólið nr. [...]hjá stefnda, sem óumdeilt var í gildi á umræddu tímabili. En því er hér ekki borðið við að stefn andi hafi orðið meðvaldur af óhappinu á öðrum grunni en viðurkenning á bótarétti til handa stefnanda sem ökumanns bifhjólsins í umrætt sinn byggir á hlutlægri bótareglu 92. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. sömu laga.

Með hliðsjón af öllu hér framangreindu þá verður að mati dómsins ekki talið að aðrar fram komnar röksemdir eða málsástæður hafi sérstaka þýðingu í málinu eða geti leitt til annarrar niðurstöðu í því, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, og er því fallist á viðurkenningarkröfu stefnanda í málinu, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

Eins og málið liggur þá fyrir þykir rétt að stefnda verði þá einnig gert að greiða stefnanda málskostnað, sem þykir vera hæfilega ákveðinn 850.000 krónur, þá að teknu tilliti til virðisaukaskatts og renni til ríkissjóðs, en í málinu liggur fyrir gjafsóknarleyfi til stefnanda, dags. 19. júní 2019. Skal því allur þar tilgreindur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðast úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, P-kk-ef K-kk-ef, sem ákvarðast 850.000 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Mál þetta fluttu P-kk-nf K-kk-nf lögmaður fyrir stefnanda, en E-kvk-nf B-kvk-nf H-kvk-nf lögmaður fyrir stefnda.

P-kk-nf D-kk-nf L-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn. Dómarinn tók við meðferð málsins 5. september sl. en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

Dómsorð :

Viðurkennd er bótaskylda stefnda, Varðar trygginga hf., úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns bifhjólsins [...] vegna umferðarslyss sem stefnandi, A, lenti í þann [...] . júlí 2017 á Borgarvegi í Reykjavík, er hann var ökumaður bifhjólsins sem vátryggt er hjá stefnda.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnanda greiðist úr ríkissjóði, en þar með talin er málflutningsþóknun lögmanns hans, P-kk-ef K-kk-ef, sem þykir vera hæfilega ákveðin sem alls 850.000 krónur.

Stefndi greiði stefnanda 850.000 krónur í málskostnað, sem rennur til ríkissjóðs.