500/2019

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að tiltekin fasteign væri í eigu B en ekki í eigu dánarbús móður A og B.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 27. júní 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 2. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. júní 2019 í málinu nr. [...]/2019 þar sem viðurkennt var að varnaraðili væri eigandi að nyrðri hluta fasteignar á jarðhæð að [...], 101 Reykjavík, merktum [...], með fastanúmerið [...], ásamt tilheyrandi hlutdeild í sameign og lóð. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og breytt á þann veg að viðurkennt verði að dánarbú C sé eigandi að allri fasteigninni að [...]. Jafnframt krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Svo sem rakið er í málsgögnum lýtur ágreiningur málsaðila að eignarhaldi að nyrðri hluta fasteignar á jarðhæð að [...], 101 Reykjavík, merktum [...], með fastanúmerið [...], ásamt tilheyrandi hlutdeild í sameign og lóð sem er þinglýst eign dánarbús C, móður aðila máls þessa. C lést árið [...] og sat þá í óskiptu búi eftir eiginmann sinn heitinn, D, föður aðila. Telur sóknaraðili að dánarbúið sé eigandi að framangreindri fasteign en varnaraðili telur að hún sé réttur eigandi hennar.

5 Óumdeilt er að foreldrar málsaðila keyptu nyrðri hluta hússins að [...] árið [...] en eigninni hefur ávallt verið skipt í tvær grunneiningar, annars vegar íbúð á jarðhæð og hins vegar efri hæðir og ris. Varnaraðili flutti ásamt eiginmanni sínum, G, í íbúðina á jarðhæð eignarinnar en foreldrar hennar fluttu á efri hæðir hússins. Sóknaraðili og önnur systkini hans bjuggu um tíma hjá foreldrum sínum á efri hæðum hússins auk þess sem sóknaraðili bjó þar einn um skeið. Varnaraðili og eiginmaður hennar keyptu jarðhæðina í syðri hluta hússins árið [...] og opnuðu á milli íbúðanna tveggja á jarðhæð hússins, og búa þar enn.

6 Með eignaskiptayfirlýsingu árið [...] var nyrðri hluta fasteignarinnar að [...] skipt í tvo hluta. Annars vegar var íbúð á jarðhæð gerð að sérstökum eignarhluta og efri hæðir ásamt bílskúr urðu að öðrum eignarhluta. Eintak af eignaskiptayfirlýsingunni var þinglýst og rituðu móðir málsaðila, sóknaraðili og G, eiginmaður varnaraðila, undir það eintak. Undir annað óþinglýst eintak ritaði faðir málsaðila og vottur á skjalinu var H, þáverandi sambýliskona sóknaraðila. Sama ár ritaði faðir málsaðila undir afsal þar sem íbúðinni á jarðhæð var afsalað til sóknaraðila en því afsali var ekki þinglýst. Faðirinn lést ári síðar.

7 Árið [...] höfðuðu varnaraðili og tvö systkini hennar, F og E [...], mál til ógildingar á erfðafjárskýrslu og skiptayfirlýsingu sem móðir þeirra hafði undirritað sama ár þess efnis að eignarhluti hennar að efri hæðum og bílskúr skyldi afhentur sóknaraðila og verða þinglýst eign hans. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...] var ráðstöfunin ógilt enda var talið sýnt að móðirin hefði ekki verið andlega fær um að gera sér grein fyrir þýðingu ráðstöfunarinnar á þeim tíma.

8 Eftir andlát móðurinnar árið [...] var bú hennar tekið til opinberra skipta 29. nóvember [...] að beiðni varnaraðila, F og E. Í kjölfar deilu sóknar og varnaraðila um eignarhald að fasteigninni höfðaði varnaraðili mál gegn sóknaraðila fyrir héraðsdómi í janúar [...] til viðurkenningar á því að hún teldist eigandi íbúðarinnar á jarðhæð að [...].

9 Fyrir Landsrétti lagði varnaraðili fram skattframtöl sín og eiginmanns síns [...] til [...] vegna áranna [...] til [...]. Varð varnaraðili þannig við áskorun sóknaraðila í greinargerð sinni um framlagningu þeirra gagna.

Niðurstaða

10 Eins og rakið er í málsgögnum byggir sóknaraðili kröfur sínar á því að engin gögn liggi fyrir um að varnaraðili eigi hlut í íbúðinni á jarðhæð að [...] og að eignin sé því alfarið í eigu dánarbús C.

11 Varnaraðili kveður sig og eiginmann sinn hafa komið að kaupunum á [...] með því að hafa lagt fram fé til foreldra málsaðila á árunum eftir að þau keyptu fasteignina og átt að fá í sinn hlut íbúðina á jarðhæð. Þar sem eignin var ein eining á þeim tíma hafi kaupum varnaraðila þó ekki verið þinglýst eða skipt upp með eignaskiptayfirlýsingu fyrr en síðar eins og rakið er hér að framan.

12 Í skattframtali varnaraðila og eiginmanns hennar árið [...] vegna tekjuársins [...] segir að þau hafi „greitt [D], [...], kr. 860.000, sem innborgun í væntanlegan kaupsamning á íbúð í húsinu nr. [...] við [...]“. Í skattframtali D og C sama ár segir: „[G] [...] (væntanl. kaupsamn.) 840.000 krónur.“ Í skattframtali varnaraðila og eiginmanns hennar árið [...] vegna tekjuársins [...] segir að þau hafi „greitt inn á væntanl. kaupsam. v/[...]“ 1.080.000 krónur. Í skattframtali D og C sama ár segir: „[G] [...] (væntl. kaups.) 1.080.000 krónur.“

13 Í framburði J, bróður G, fyrir héraðsdómi kom fram að varnaraðili og G hefðu fengið fjárstuðning frá foreldrum þeirra J og G til þess að kaupa jarðhæð í húsnæði með foreldrum varnaraðila. Þá staðfesti systir G, K, að hann hefði fengið fjárstuðning að fjárhæð 450.000 krónur til kaupa á húsnæði árið [...] frá foreldrum þeirra, þeim L og M. Þá fjármuni hafi hann nýtt til þess að kaupa jarðhæð að [...]. Í dagbók föður málsaðila frá [...] er færsla þann 30. nóvember þar sem fram kemur að hann hafi rætt við „[M] móður [G] okkar varðandi kaupin á húsinu“.

14 F bar fyrir héraðsdómi að varnaraðili og eiginmaður hennar hefðu keypt jarðhæð hússins af foreldrum hennar. Þá kvað hún að á árunum [...] til [...] hefðu öll systkinin fengið styrk frá foreldrum sínum og að styrkurinn sem varnaraðili fékk hafi verið niðurfelling á eftirstöðvum skuldar hennar við foreldra sína vegna fyrrnefndra íbúðarkaupa. Fyrir liggur að afstaða F er sú að varnaraðili sé réttur eigandi íbúðarinnar.

15 Sóknaraðili hefur borið því við fyrir Landsrétti að varnaraðili hafi greitt föður þeirra leigu vegna íbúðarinnar sem bendi til þess að hún hafi ekki verið eigandi hennar. Jafnframt hefur sóknaraðili dregið í efa að faðir þeirra hafi ritað undir afsalið til varnaraðila frá árinu [...] og að foreldrar þeirra hafi ritað undir eignaskiptayfirlýsingu frá sama ári. Þessar málsvarnir komu fyrst fram hjá sóknaraðila í greinargerð til Landsréttar og er því fallist á það með varnaraðila að varnir þessar séu of seint fram komnar, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

16 Sóknaraðili byggir mál sitt einnig á því að föður hans hafi verið óheimilt að selja eða þinglýsa íbúðinni í ljósi ákvæða 60. og 64. gr. hjúskaparalaga nr. 31/1993, er lúta að því að öðru hjóna sé ekki heimilt án skriflegs samþykkis hins að afhenda eða veðsetja eign eða þinglýsa löggerningi þess efnis. Koma nefnd ákvæði ekki til álita enda lúta þau að fasteign sem er ætluð til bústaðar fyrir fjölskylduna eða til nota við atvinnurekstur. Ekkert hefur komið fram í málinu sem bendir til þess að foreldrar málsaðila hafi búið í íbúðinni eða notað hana við atvinnurekstur þegar D ritaði undir afsalið.

17 Með vísan til þess sem að framan er rakið um efni skattframtala varnaraðila og foreldra hennar, gerð eignaskiptayfirlýsingar og afsals á árinu [...] og framburði vitnanna F, J og K er sannað að foreldrar varnaraðila afsöluðu nyrðri hluta fasteignar á jarðhæð að [...], 101 Reykjavík, merktum [...], með fastanúmerið [...], ásamt tilheyrandi hlutdeild í sameign og lóð til varnaraðila á árinu [...] og er hún því réttur eigandi þeirrar eignar.

18 Í samræmi við framangreinda niðurstöðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur og verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, B, 350.000 krónur í kærumálskostnað.