781/2021

Útdráttur

N hf. höfðaði mál gegn S ehf. og krafðist þess í fyrsta lagi að viðurkennt yrði að félagið nyti hlutbundins eignarréttar sem fælist í samnýtingu á bílastæðum innan tiltekinnar lóðar innan Kópavogsbæjar. Í öðru lagi krafðist N hf. þess að viðurkennt yrði að S ehf. væri óheimilt, án samþykkis N hf., að reisa mannvirki innan lóðarinnar sem hindra eða skerða nýtingu N hf. á réttindum yfir lóðinni og í þriðja lagi að felldar yrðu úr gildi tilteknar samþykktir byggingarfulltrúa Kópavogsbæjar sem og byggingarleyfi til handa S ehf. fyrir byggingu atvinnuhúsnæðis og fjölbýlishúss á lóðinni. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars rakið að í fyrstu kröfu N hf. fælist að kveðið yrði á um tilvist óbeins eignarréttar á lóð í eigu Kópavogsbæjar. Ekki væri hægt að fá dóm um tilvist kvaðar á fasteign án aðildar þess sem fari með beinan eignarrétt að henni. Þar sem Kópavogsbæ var ekki stefnt í málinu væri óhjákvæmilegt að vísa kröfunni frá héraðsdómi. Þar sem önnur og þriðja krafa N hf. byggðu á því að fallist yrði á fyrstu kröfuna væri óhjákvæmilegt að vísa þeim jafnframt frá héraðsdómi. Niðurstaða héraðsdóms um að vísa málinu frá dómi var því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 17. desember 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. desember 2021 í málinu nr. E- 2664/2021 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Kröfur sóknaraðila sem vísað var frá dómi í hinum kærða úrskurði eru settar fram í þremur liðum. Í fyrsta lagi krefst hann þess að viðurkennt verði að hann njóti hlutbundins eignarréttar sem felst í samnýtingu á bílastæðum innan lóðarinnar Silfursmára 2 í Kópavogi að því marki sem lóðin skarast við lóðina Hagasmára 1 eins og sú lóð var skilgreind með stofnskjali 21. apríl 2008 fyrir lóðirnar Hagasmára 1, 3 og 5. Í öðru lagi krefst hann þess að viðurkennt verði að varnaraðila sé óheimilt, án samþykkis sóknaraðila, að reisa mannvirki innan marka Hagasmára 1 eins og sú lóð var skilgreind með fyrrgreindu stofnskjali sem hindra eða skerða nýtingu sóknaraðila á réttindum hans yfir lóðinni samkvæmt kvöð um samnýtingu bílastæða. Í þriðja lagi er þess krafist að „felldar verði úr gildi samþykktir byggingarfulltrúa Kópavogsbæjar frá 11. september 2019 þar sem veitt var byggingarleyfi fyrir atvinnuhúsnæði og fjölbýlishúsi að Silfursmára 2, og frá 18. desember 2020 þar sem heimilaðar voru breytingar á áður samþykktum byggingaráformum“. Samhliða þriðju kröfunni krefst sóknaraðili ógildingar á byggingarleyfi til handa varnaraðila sem gefið var út á grundvelli fyrrgreindra samþykkta.

5

Aðdragandi málsins er sá að sóknaraðili, sem lóðarleigu hafi að lóðinni Hagasmára 3 í Kópavogi, höfðaði annað dómsmál fyrir Héraðsdómi Reykjaness 24. janúar 2018 gegn Eignarhaldsfélaginu Smáralind ehf. og Kópavogsbæ. Í því máli krafðist sóknaraðili viðurkenningar á hlutbundnum réttindum sínum á lóðinni Hagasmára 1 samkvæmt breyttu stofnskjali fyrir lóðirnar Hagasmára 1, 3 og 5 sem útgefið var af Kópavogsbæ 21. apríl 2008 og þinglýst var á lóðirnar 2. maí sama ár. Nánar tiltekið hljóðaði dómkrafan á eftirfarandi leið: „að viðurkennt verði með dómi að samkvæmt stofnskjali fyrir lóðirnar Hagasmára 1, Hagasmára 3 og Hagasmára 5 frá 21. apríl 2008 hvíli kvaðir á lóðunum Hagasmára 1 og Hagasmára 3 um samnýtingu bílastæða, um samnýtingu fráveitulagna og gagnkvæman umferðarrétt og sú kvöð veiti áfrýjanda, sem eiganda Hagasmára 3, rétt til nýtingar á bílastæðum á lóðinni við Hagasmára 1“. Þá krafðist sóknaraðili þess einnig að fellt yrði úr gildi deiliskipulag Smárans vestan Reykjanesbrautar sem samþykkt var í bæjarstjórn Kópavogsbæjar 24. nóvember 2015 og 25. október 2016. S amkvæmt deiliskipulaginu átti að reisa íbúða- og atvinnuhúsnæði á hluta þeirra bílastæða á lóðinni Hagasmára 1 sem sóknaraðili byggði á að hann ætti rétt á að samnýta. Kröfum sóknaraðila um að deiliskipulagið yrði fellt úr gildi var vísað frá héraðsdómi og sætti sá hluti niðurstöðunnar ekki kæru til Landsréttar. Í dómi Landsréttar 7. júní 2019 í máli nr. 647/2018 var komist að þeirri niðurstöðu að samkvæmt fyrrgreindu stofnskjali 21. apríl 2008 hvíldi kvöð á Hagasmára 1 sem veitti sóknaraðila hlutbundin réttindi yfir lóðinni, þar með talið til samnýtingar bílastæða. Niðurstaða Landsréttar var staðfest með dómi Hæstaréttar 4. júní 2020 í máli nr. 39/2019.

6

Lóðir við Silfursmára í Kópavogi voru meðal annars stofnaðar með skiptingu úr lóðinni Hagasmára 1. Varnaraðili er lóðarleiguhafi að Silfursmára 2 á grundvelli lóðarleigusamnings við Kópavogsbæ 7. mars 2018. Samningnum var þinglýst 3. október sama ár. Á fundi bæjarstjórnar Kópavogsbæjar 11. júní 2019 var á grundvelli 13. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 veitt samþykki fyrir lagningu nýrrar götu, Silfursmára, sem skyldi meðal annars liggja um bílastæði á lóðinni Hagasmára 1.

Skipulagsstjóri gaf leyfið út degi síðar. Framkvæmdaleyfið átti sér stoð í gildandi deiliskipulagi svæðisins eins og því var breytt með samþykkt bæjarstjórnar 24. nóvember 2015. Fyrir liggur að 11. september 2019 veitti byggingarfulltrúi Kópavogsbæjar varnaraðila byggingarleyfi fyrir atvinnuhúsnæði og fjölbýlishúsi að Silfursmára 2 og 18. desember 2020 heimilaði byggingarfulltrúi breytingar á áður samþykktum byggingaráformum. Af hinum kærða úrskurði og gögnum málsins að öðru leyti má ráða að alls stendur til að byggja þrjú fjölbýlishús á lóðinni og munu framkvæmdir vera langt komnar og mun standa til að íbúðir á svæðinu fari í söluferli í náinni framtíð.

7

Samkvæmt framangreindu liggur fyrir, samkvæmt fyrrgreindum dómi Hæstaréttar 4. júní 2020 í máli nr. 39/2019, að sóknaraðili nýtur réttar til samnýtingar bílastæða á lóðinni Hagasmára 1 á grundvelli fyrrgreindrar kvaðar. Fyrsta krafa hans er um að hann njóti hlutbundins eignarréttar sem felst í samnýtingu á bílastæðum innan lóðarinnar Silfursmára 2 í Kópavogi að því marki sem sú lóð skarast við lóðina Hagasmára 1. Í kröfunni felst að kveðið verði á um tilvist óbeins eignarréttar á lóðinni Silfursmára 2 vegna sömu kvaðar og fyrrgreindur dómur Hæstaréttar fjallaði um.

Ótvírætt er að ekki er hægt að fá dóm um tilvist kvaðar á fasteign án aðildar þess sem fer með beinan eignarrétt að henni. Fyrir liggur að Kópavogsbær er eigandi lóðarinnar Silfursmára 2 en af því leiðir óhjákvæmilega að vísa ber þessari kröfu frá héraðsdómi.

Önnur og þriðja krafa sóknaraðila byggir á þeirri forsendu að fallist verði á fyrstu kröfu hans um tilvist kvaðarinnar á lóðinni Silfursmára 2. Af því leiðir óhjákvæmilega að þeim kröfum verður jafnframt vísað frá héraðsdómi.

8

Samkvæmt framangreindu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest, þar með talið um málskostnað. Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Norðurturninn hf., greiði varnaraðila, Smárabyggð ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.