52/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli þb. I ehf. á hendur S til heimtu endurgreiðslu á ætluðum ofgreiddum fasteignasköttum var vísað frá dómi. Málið var höfðað að gengnum úrskurði yfirfasteignamatsnefndar um að lækka bæri fasteignamat fasteignar sem áður var í eigu þb. I ehf. Landsréttur vísaði til þess að telja yrði málsóknina heimila og að engin lagaákvæði stæðu til þess að fyrst bæri að leita úrlausnar stjórnvalda um endurgreiðslukröfuna á grundvelli laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Þá var einnig hafnað þeim málatilbúnaði S fyrir frávísun málsins að í kjölfar nauðungarsölu fasteignarinnar hefðu kröfur verið greiddar út í samræmi við kröfulýsingar og því yrði að gera ráð fyrir að endanleg úthlutun hefði farið fram á grundvelli 2. mgr. 52. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Þb. I ehf. byggði á því að skylda til endurgreiðslu væri fyrir hendi óháð því með hvaða hætti greiðsla hefði farið fram og sneri ágreiningur aðila að þessu leyti að efnisþætti málsins. Þá var heldur ekki fallist á að leiða skyldi til frávísunar að frestir til að kæra umrædda álagningu fasteignaskatts væru liðnir. Þjóðskrá Íslands og yfirfasteignamatsnefnd hefðu tekið afstöðu til þessara sjónarmiða og endurupptaka verið ákveðin. Niðurstaða nefndarinnar sætti ekki endurskoðun í málinu. Loks var málatilbúnaði S um vanreifun málsins einnig hafnað. Gagnaöflun hefði ekki verið lýst lokið og ætti þb. I ehf. þess kost að afla frekari gagna og eftir atvikum matsgerðar til rökstuðnings kröfum sínum. Úrskurður héraðsdóms var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

K-kvk-nf S-kvk-nf landsréttardómari og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf og H-kk-nf O. A-kk-nf, settir landsréttardómarar, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 20. janúar 2020 sem barst réttinum næsta dag. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 10. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 7. janúar 2020 í máli sóknaraðila nr. E109/2019 á hendur varnaraðila en málinu var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Þar kemur fram að Þjóðskrá Íslands og síðar yfirfasteignamatsnefnd hafi með úrskurði 25. október 2018 komist að þeirri niðurstöðu að endurmeta bæri fasteignamat fasteignarinnar að Kólumbusarbryggju 1 í Snæfellsbæ fyrir tímabilið 20112014. Var þar staðfest niðurstaða Þjóðskrár um að á fyrrgreindu tímabili hafi fasteignin einungis átt að bera lóðarmat.

5 Bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði héraðsdóms uppkveðnum 6. desember 2011. Fasteignaskattar vegna áranna 20112014 voru gerðir upp við nauðungarsölu fasteignarinnar með greiðslum 2014 og 2015. Byggir sóknaraðili á því að álagning fasteignaskatta fyrir tímabilið 20112014 hafi byggst á fasteignamati sem hafi verið fellt úr gildi með fyrrgreindum úrskurði yfirfasteignamatsnefndar. Krefst hann endurgreiðslu ofgreiddra fasteignaskatta vegna áranna 20112014 þar sem álagning skattsins hafi byggst á röngum gjaldstofni. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem sóknaraðili hafði ekki borið ágreining um endurgreiðslukröfu hans undir yfirfasteignamatsnefnd.

6 Varnaraðili byggir kröfu sína um frávísun á því í fyrsta lagi að samkvæmt lögum nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga beri að leysa úr málum sem varði ágreining um gjaldstofn fasteignaskatts á grundvelli 3. mgr. 4. gr. laganna. Komi þar skýrt fram að slíkum ágreiningi skuli vísað til Þjóðskrár Íslands sem úrskurði sérstaklega um ágreining varðandi viðkomandi gjaldstofn. Þeim úrskurði megi skjóta til yfirfasteignamatsnefndar en sé ágreiningur fyrir hendi um gjaldskyldu skuli vísa honum beint til yfirfasteignamatsnefndar.

7 Varnaraðili byggir á því að sóknaraðili hafi óskað eftir endurmati á skráningu og mati umræddrar fasteignar tveimur til sjö árum eftir að álagningin hafi átt sér stað á grundvelli laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna. Að mati varnaraðila komi slík krafa um endurmat fasteignamats á grundvelli laga nr. 6/2001 ekki í stað lögboðinnar kæru á grundvelli laga nr. 4/1995.

8 Í úrskurði yfirfasteignamatsnefndar frá 25. október 2018 kemur fram að einungis sé þar tekin afstaða til hinnar kærðu ákvörðunar Þjóðskrár Íslands um endurmat á fasteignamati fasteignarinnar fyrir árin 20112014 en sú ákvörðun hafi verið kæranleg til nefndarinnar með vísan til 34. gr. laga nr. 6/2001. Þá áréttar nefndin að engin afstaða sé tekin til hugsanlegra krafna um endurgreiðslu á þegar álögðum fasteignaskatti vegna eignarinnar enda ekki sjálfgefið að endurmat á fasteignamati leiði til endurgreiðslu á mögulega ofteknum fasteignaskatti, sbr. þágildandi lög nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda.

9 Aðilar máls þessa deildu um það hvort byggja ætti álagningu fasteignaskatts á grundvelli húsmats eða eingöngu lóðarmats. Með framangreindum úrskurði yfirfasteignamatsnefndar var sá ágreiningur aðila leiddur til lykta á stjórnsýslustigi og er því ekki lengur uppi ágreiningur milli aðila um gjaldstofn sem leysa beri úr á grundvelli framangreindra ákvæða laga nr. 4/1995. Þá er ekki ágreiningur milli aðila um gjaldskyldu vegna fasteignarinnar í skilningi fyrrgreindra laga.

10 Með málsókn sinni á hendur varnaraðila freistar sóknaraðili þess að fá endurgreidda ofgreidda fasteignaskatta á grundvelli laga nr. 29/1995. Telja verður að honum sé þetta heimilt og standa engin lagaákvæði til þess að honum beri fyrst að leita úrlausnar stjórnvalda á grundvelli laga nr. 4/1995. Verður frávísunarkröfu varnaraðila á þessum grunni því hafnað.

11 Varnaraðili byggir frávísunarkröfu sína á því í öðru lagi að í kjölfar nauðungarsölu eignarinnar hafi kröfur sóknaraðila verið greiddar út í samræmi við kröfulýsingar hans. Verði því að gera ráð fyrir að endanleg úthlutun hafi farið fram á grundvelli 2. mgr. 52. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Hafi ekki verið neytt þess úrræðis að bera ágreining um frumvarpið undir héraðsdóm á grundvelli XIII. kafla laganna og hafi greiðsla átt sér stað, verði mál ekki höfðað síðar til endurskoðunar á umræddum kröfum.

12 Eins og að framan er rakið byggir sóknaraðili kröfur sínar á hendur varnaraðila á lögum nr. 29/1995 og að skylda til endurgreiðslu oftekinna fasteignaskatta hafi orðið virk á grundvelli laganna með bindandi úrskurði yfirfasteignamatsnefndar um breyttan gjaldstofn. Hafi greiðslurnar farið fram seint á árinu 2014 og snemma árs 2015 en á þeim tíma hefði skiptastjóri engar forsendur haft til að mótmæla réttmæti gjaldtökunnar. Þótt dómstólar hafi talið, að í ákvörðun um að bera ágreining um frumvarp sýslumanns til úthlutunar á söluverði ekki undir héraðsdóm samkvæmt XIII. kafla laga nr. 90/1991 felist fyrirvaralaus greiðsla eiganda veðs á veðkröfu, verður ekki talið að með því hafi eigandi veðs afsalað sér þeim rétti að láta á það reyna fyrir dómi hvort skilyrði laga nr. 29/1995 til endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda séu uppfyllt. Sóknaraðili byggir á því að skylda til endurgreiðslu samkvæmt fyrrgreindum lögum sé fyrir hendi óháð því með hvaða hætti greiðsla hafi farið fram. Ágreiningur aðila að þessu leyti snýr að efnisþætti málsins og verður málinu því ekki vísað frá dómi á þessum grundvelli.

13 Krafa varnaraðila um frávísun byggist á því í þriðja lagi að frestir til að kæra umrædda álagningu fasteignaskatts séu löngu liðnir og beri því að vísa kröfum þess efnis frá dómi. Sóknaraðili byggir á því að Þjóðskrá Íslands og yfirfasteignamatsnefnd hafi tekið afstöðu til þessara sjónarmiða og hafi endurupptaka verið ákveðin. Fallast verður á það sjónarmið sóknaraðila að niðurstaða nefndarinnar sæti ekki endurskoðun í þessu máli, enda eru stjórnvöld ekki aðilar að því. Verður frávísun á þessum grundvelli því hafnað.

14 Varnaraðili byggir kröfu sína um frávísun á því í fjórða lagi að málið sé vanreifað og brjóti málatilbúnaður sóknaraðila gegn hinni almennu skýrleikareglu einkamálaréttarfars sem meðal annars komi fram í elið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í máli þessu hefur gagnaöflun ekki verið lýst lokið og á sóknaraðili þess kost að afla frekari gagna og eftir atvikum matsgerðar til rökstuðnings kröfum sínum. Verður málinu því ekki vísað frá á þessum grunni.

15 Samkvæmt framansögðu er niðurstaðan sú að öllum frávísunarkröfum varnaraðila í máli þessu er hafnað og er lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

16 Rétt er að ákvörðun málskostnaðar í héraði vegna þessa þáttar bíði efnisdóms en varnaraðila verður gert að greiða kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Snæfellsbær, greiði sóknaraðila, þrotabúi ICEGP ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.