330/2022

Útdráttur

A var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum. Annars vegar með því að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti á lögmæltum tíma sem innheimta bar í rekstri einkahlutafélagsins A vegna nánar tilgreindra tímabila og hins vegar með því að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðsluskilagrein A ehf. vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma fyrir nánar tilgreint greiðslutímabil og að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma, sem haldið var eftir af launum starfsmanna A ehf. á nánar tilgreindum greiðslutímabilum. A játaði sök fyrir héraðsdómi og var farið með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Með héraðsdómi var refsing ákærða ákveðin fimm mánaða fangelsi og 12.365.563 króna sekt. Var fullnustu fangelsisrefsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. A áfrýjaði málinu til refsimildunar og byggði einkum á því að ákvarða mætti refsingu vegna skila á staðgreiðslu opinberra gjalda vegna tilgreinds greiðslutímabils með sama hætti og fyrir önnur tímabil ákæru þannig að sektarrefsing yrði ákveðin einn tíundi hluti fjárhæðar tímabilsins, þar sem einungis hefði dregist í einn dag að standa skil á skilagrein staðgreiðslu vegna tímabilsins. Í dómi Landsréttar kom fram að skilagrein staðgreiðslu vegna umrædds greiðslutímabils hefði ekki verið skilað á lögmæltum tíma. Vegna þessa hefði A í héraðsdómi verið gerð tvöföld sektarrefsing vegna tímabilsins í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar. Þá yrði að telja að fyrir lægi afdráttarlaus afstaða Hæstaréttar, sbr. dóm í máli nr. 35/2021, um að þrátt fyrir gildistöku laga nr. 29/2021 kæmi ekki til álita við þær aðstæður sem hér væru uppi að ákvarða refsingu vegna umrædds tímabils samkvæmt 2. málslið 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda þar sem sú lagasetning hefði engu breytt um refsinæmi slíkra brota sem um ræddi eða lögbundin viðurlög við þeim. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um fésekt A og vararefsingu. Fangelsisrefsing vegna brota hans þótti hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. maí 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 23. ágúst sama ár. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 29. apríl 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

3

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð.

Málsatvik

4

Með ákæru 18. mars 2021 var sakamál höfðað gegn ákærða fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins A, sem stjórnarmanni, framkvæmdastjóra og prókúruhafa félagsins. Annars vegar var ákærða gefið að sök að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti á lögmæltum tíma, sem innheimta bar í rekstri einkahlutafélagsins vegna uppgjörstímabilanna nóvember- desember 2017, janúar- febrúar 2018 og mars- apríl 2018, samtals að fjárhæð 46.068.056 krónur. Hins vegar var ákærða gefið að sök að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðsluskilagrein einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma greiðslutímabilið júní rekstrarárið 2018 og að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins greiðslutímabilin nóvember rekstrarárið 2017 og mars til og með júlí rekstrarárið 2018, samtals að fjárhæð 19.090.963 krónur.

5

Ákærði játaði sök fyrir héraðsdómi og ákvað dómari því að fara með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Dómur var kveðinn upp 29. apríl 2022 og ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Refsing ákærða var ákveðin fimm mánaða fangelsi og 12.365.563 króna sekt. Fullnustu fangelsisrefsingarinnar var frestað og á um það kveðið að hún skyldi falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, héldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

Niðurstaða

6

Í upphafi greinargerðar ákærða til Landsréttar er kröfugerð hans útlistuð. Svo sem fyrr var getið krefst ákærði þess að refsing hans verði milduð og var sú kröfugerð áréttuð af verjanda hans í munnlegum málflutningi fyrir Landsrétti. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða, sem reist var á játningu hans og framlögðum gögnum, er því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

7

Ákærði gerði sem fyrirsvarsmaður A ehf. í þrígang samkomulag við skattyfirvöld um greiðslu og skil á opinberum gjöldum. Fyrsta samkomulagið var gert 20. ágúst 2018. Voru þá liðnir þrír dagar frá því meðferð máls hjá embætti skattrannsóknarstjóra ríkisins hófst með tilkynningu til einkahlutafélagsins um upphaf rannsóknar á skilum þess á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti á tímabili ákæru. Þá er upplýst að félagið hafði lokið greiðslu gjaldanna, auk álags, vaxta og kostnaðar, tæpum fjórum mánuðum áður en mál þetta var höfðað á hendur ákærða.

8

Krafa ákærða um mildun refsingar er einkum á því reist að ákvarða megi refsingu vegna brots hans á 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, vegna skila á staðgreiðslu opinberra gjalda vegna greiðslutímabilsins júní rekstrarárið 2018, með sama hætti og fyrir önnur tímabil ákæru þannig að sektarrefsing verði ákveðin einn tíundi hluti fjárhæðar tímabilsins. Vísar ákærði hvað þetta varðar sérstaklega til þess að einungis hafi dregist í einn dag að standa skil á skilagrein staðgreiðslu vegna tímabilsins.

9

Upplýst er í málinu að öll tímabil virðisaukaskatts og staðgreiðslu opinberra gjalda sem tilgreind eru í ákæru voru greidd að öllu leyti tæpum fjórum mánuðum fyrir útgáfu ákæru. Þá var öllum virðisaukaskattsskýrslum og skilagreinum staðgreiðslu vegna sömu tímabila skilað á lögmæltum tíma að því undanskildu að skilagrein staðgreiðslu vegna greiðslutímabilsins júní rekstrarárið 2018, sbr. 2. lið ákæru, var skilað degi of seint.

10

Við ákvörðun refsingar vegna brota ákærða samkvæmt 2. lið ákæru ber samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 að gera honum fésekt sem nemi allt að tífaldri þeirri skattfjárhæð sem vanrækt var að standa skil á og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri þeirri skattfjárhæð, nema brot hafi einskorðast við að standa ekki skil á réttilega tilgreindri staðgreiðslu samkvæmt skilagrein, enda hafi verið staðin skil á verulegum hluta skattfjárhæðar eða málsbætur eru miklar, sbr. 2. málslið sömu málsgreinar. Samkvæmt framansögðu var skilagrein staðgreiðslu vegna greiðslutímabilsins júní rekstrarárið 2018 ekki skilað á lögmæltum tíma. Vegna þess var ákærða í héraðsdómi gerð tvöföld sektarrefsing vegna tímabilsins í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar, sbr. til dæmis dóma réttarins frá 3. mars 2011 í máli nr. 71/2010 og 15. október 2015 í máli nr. 780/2014. Þá verður að telja að fyrir liggi afdráttarlaus afstaða Hæstaréttar, sbr. dóm 13. apríl 2022 í máli nr. 35/2021, um að þrátt fyrir gildistöku laga nr.29/2021 komi ekki til álita við þær aðstæður sem hér eru uppi að ákvarða refsingu vegna umrædds tímabils samkvæmt 2. málslið 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 þar sem sú lagasetning hafi engu breytt um refsinæmi slíkra brota sem hér um ræði eða lögbundin viðurlög við þeim.

11

Samkvæmt framangreindu þykir ákærða réttilega hafa verið ákvörðuð 12.365.563 króna sekt í hinum áfrýjaða dómi og 210 daga vararefsing. Fangelsisrefsing ákærða vegna brota hans þykir aftur á móti í samræmi við dómaframkvæmd og að virtum framangreindum málsbótum og málsatvikum að öðru leyti hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Fullnustu þeirrar refsingar verður frestað með þeim hætti sem fram kemur í dómsorði.

12

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

13

Samkvæmt 237. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærði dæmdur til að greiða helming alls áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, sem verða ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, A-x-x V-x-x, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu þeirrar refsingar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms skulu að öðru leyti vera óröskuð.

Ákærði greiði helming alls áfrýjunarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 733.268 krónum, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, K-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 697.500 krónur.