363/2018

Útdráttur

Staðfestur var dómur héraðsdóms þar sem S var sakfelldur fyrir kynferðisbrot samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa með ólögmætri nauðung haft samræði og önnur kynferðismök við A gegn vilja hennar. Með háttseminni rauf S skilorð og var refsing dæmd með vísan til 60. gr., sbr. 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing S ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Þá var S gert að greiða A 1.500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 21. mars 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 5. mars 2018 í málinu nr. S[…]/2017.

2 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að honum verði ekki gerð refsing, en að því frágengnu að hún verði milduð og bundin skilorði. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð.

3 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

4 Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða henni 2.500.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraðsdómi en til vara að ákvæði hins áfrýjaða dóms um bótakröfu hennar verði staðfest.

5 Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti var spiluð upptaka í hljóði og mynd af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi. Niðurstaða

6 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir að hafa, aðfaranótt 6. febrúar 2016 á heimili sínu að […] í Reykjavík, beitt ólögmætri nauðung og haft samræði og önnur kynferðismök við brotaþola gegn vilja hennar með þeim hætti sem nánar er lýst í ákæru, að því undanskildu að ekki þótti sannað að ákærði hefði dregið brotaþola fram úr rúmi sem hún lá í. Ákærði hefur neitað sök og sagt kynmökin hafa verið með samþykki brotaþola.

7 Atvikum málsins er lýst í hinum áfrýjaða dómi og er þar rakinn framburður ákærða og vitna, þar á meðal vitnisins C, vinkonu brotaþola. Ónákvæmni gætir í endursögn héraðsdóms á framburði þessa vitnis varðandi símaskilaboð er send voru úr síma brotaþola og ákærða umrædda nótt, eftir að brotaþoli fór frá heimili ákærða.

8 Samkvæmt yfirliti símaskilaboða milli síma ákærða og brotaþola sendi ákærði brotaþola skilaboð klukkan 06.14 þar sem hann spurði hvort ekki væri allt í lagi. Svar barst 13 mínútum síðar úr síma brotaþola að svo væri ekki. Enn fremur svaraði brotaþoli,,Hvað heldur þu?“. Ákærði sendi þá skilaboð til brotaþola klukkan 06.28,,Fyrirgefðu :(((“. Aftur bárust skilaboð úr síma brotaþola klukkan 06.32,,Þu verður að gera þer grein fyrir að fyrirgefðu lagar ekki allt“. Svar ákærða var sent mínútu síðar,,Ég veit það“. Enn bárust svohljóðandi skilaboð úr síma ákærða í síma brotaþola klukkan 07.44,,,Vonandi hataru mig ekki :(“. Svar úr síma brotaþola barst klukkan 08.02,,,Gefðu mer eina ástæðu til að hata þig ekki?“. Sendi ákærði brotaþola aftur skilaboð klukkan 08.08,,I didnt mean for all that to happen“. Svar barst frá síma brotaþola klukkan 08.09,,Þa bara að skilja hvað nei þyðir“. Sendi þá ákærði örskömmu síðar svarið,,I know im sorry“.

9 Við skýrslugjöf hjá lögreglu 11. maí 2016 var brotaþoli spurð um samskipti sín í síma við ákærða nóttina sem atburðir þeir sem ákært er fyrir áttu sér stað. Kvað brotaþoli að fyrrgreint vitni, C hefði svarað skilaboðum ákærða þar sem hann bað brotaþola fyrirgefningar. Brotaþoli hefði hins vegar sjálf svarað skilaboðum ákærða þar sem hann kvaðst vona að hún hataði sig ekki.

10 Fyrir héraðsdómi kvaðst brotaþoli hafa sjálf svarað öllum skilaboðum sem bárust frá ákærða eftir að hún var farin frá honum. Vinkona hennar, vitnið C, hefði hins vegar hjálpað sér með orðalag á sumum skilaboðanna. Fyrir héraðsdómi bar vitnið á sama veg og brotaþoli, að sú síðarnefnda hefði sýnt henni einhver skilaboð frá ákærða og vitnið hefði stungið upp á tilteknu orðalagi sem svari við þeim skilaboðum og hefði brotaþoli svarað ákærða á þann veg. Hún hefði á hinn bóginn ekkert vitað af þremur síðustu skilaboðunum sem ákærði og brotaþoli sendu hvort öðru.

11 Á þeim tíma er atburðir þeir sem ákært er fyrir áttu sér stað hljóðaði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og henni hafði verið breytt með 3. gr. laga nr. 61/2007, á þann veg að hver sem hefði samræði eða önnur kynferðismök við mann með því að beita ofbeldi, hótunum eða annars konar ólögmætri nauðung gerðist sekur um nauðgun og skyldi sæta fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að 16 árum. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 61/2007 kemur fram að aðalatriði kynferðisbrots sé að brotið sé gegn sjálfsákvörðunarrétti manna varðandi kynlíf, frelsi þeirra og friðhelgi. Í samræmi við það sjónarmið sé í frumvarpinu lagt til að dregið verði úr áherslu á verknaðaraðferðir og megináherslan lögð á það að með brotunum séu höfð kynmök við þolanda án hans samþykkis og þannig brotið gegn sjálfsákvörðunarrétti og athafnafrelsi hans í kynlífi.

12 Ákærði hefur lýst því að hann hafi haft samræði við brotaþola umrætt sinn en það hafi verið með vilja hennar. Þau eru ein til frásagnar um það sem gerðist og stendur þar orð gegn orði. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hefur framburður ákærða um atburði þá sem ákæra lýtur að verið stöðugur. Framburður brotaþola hefur einnig verið stöðugur um það að samræðið hafi verið gegn hennar vilja og hafi hún tjáð ákærða það, án þess að hann hafi virt það. Er það mat dómsins að framburður brotaþola, sem er í góðu samræmi við framburð annarra vitna og framlögð gögn í málinu, sé trúverðugur. Viðbrögð og hegðun brotaþola eftir að kynmökin áttu sér stað sem vitni hafa borið um fyrir héraðsdómi, sem og símaskilaboð sem ákærði og brotaþoli sendu hvort öðru eftir á, hníga einnig í þá átt að brotaþoli hafi ekki verið samþykk kynmökunum og að ákærða hafi hlotið að vera það ljóst. Þá eru skýringar sem ákærði gaf fyrir héraðsdómi á símaskilaboðunum ekki trúverðugar. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

13 Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 1.239.520 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 868.000 krónur, og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, J-kk-ef E-kk-ef lögmanns og A-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 148.800 krónur til hvors um sig.