109/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun hans á sjúkrahúsi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að meðferð málsins fyrir héraðsdómi hefði verið í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 2. mars 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands [...]. febrúar 2022 í málinu nr. L- [...]/2022 þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 19. febrúar 2022 um nauðungarvistun sóknaraðila á sjúkrahúsi íallt að 21 sólarhring.

Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr.71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun hans verði felld úr gildi. Þá krefst hann þess að skipuðum talsmanni hans verði úrskurðuð þóknun í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Í III. kafla lögræðislaga, sem fjallar um nauðungarvistun, segir í 4. mgr. 31. gr. að um slík mál skuli að öðru leyti en þar er mælt fyrir um fara samkvæmt II. kafla, eftir því sem við á. Í II. kafla laganna er í 2. mgr. 11. gr. kveðið á um að dómari skuli, í því skyni að leggja sjálfstætt mat á hæfi þess sem svipting lýtur að, kalla hann fyrir dóm, kynna honum kröfuna og gefa honum kost á að tjá sig um hana nema ástandi hans sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að það sé ekki mögulegt. Í 4. mgr. sömu greinar kemur síðan framað ef ekki er unnt að kveðja varnaraðila fyrir dóm skuli dómari fara á þann stað þar sem hann dvelst og kynna sér ástand hans af eigin raun.

5

Samkvæmt bókun í þingbók mætti sóknaraðili ekki fyrir dóm þegar málið var tekið fyrir. Ekki lá þó fyrir í málinu vottorð um að ástandi hans væri svo háttað að ekki væri mögulegt að kalla hann fyrir dóm til að kynna honum kröfuna og gefa honum kost á að tjá sig um hana. Þá er heldur ekki um það bókað í þingbók að héraðsdómari hafi farið á þann stað sem sóknaraðili dvelst nú til að kynna sér ástand hans af eigin raun.

Við meðferð málsins var skýrsla af sóknaraðila tekin í gegnum síma en ranglega er bókað í þingbók að hún hafi verið tekin upp í hljóði og mynd.

6

Í ljósi framangreinds verður að telja að meðferð málsins hafi verið í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga, að ekki verði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

7

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila í héraði og útlagðan kostnað hans er staðfest.

8

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.