862/2019

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A hf. og fleiri um að haldi S á gögnum, sem S hafði lagt hald á vegna rannsóknar á nánar tilgreindu stjórnsýslumáli, yrði aflétt. Óumdeilt var að frumgögnum sem hald var lagt á hafði verið skilað og að krafa A hf. og fleiri lyti í raun að því að S yrði gert að eyða afritum allra haldlagðra gagna. Í úrskurði Landsréttar var ekki fallist á sjónarmið A hf. og fleiri um að S hefði fellt málið niður. Þá var vísað til þess að ekkert lægi fyrir um að húsleit S, haldlagning gagna við hana og rannsókn gagnanna hefði verið í ósamræmi við úrskurði héraðsdóms frá 2013 og 2014 og A hf. og fleiri gætu ekki nú leitað eftir sérstakri úrlausn dómstóla um lögmæti þeirra úrskurða. Þá hefðu A hf. og fleiri ekki fært haldbær rök fyrir því að vanhæfi hefði verið fyrir hendi af hálfu S sem leiða ætti til þess að taka bæri kröfuna til greina. Loks var tekið fram að A hf. og fleiri hefðu engin rök fært fyrir því að afrit hinna haldlögðu gagna hefðu ekki þýðingu við yfirstandandi rannsókn og úrlausn stjórnsýslumáls þeirra. Þeir gætu látið reyna á atriði sem snertu rannsókn S á síðari stigum, þar á meðal í stjórnsýslumáli S á hendur þeim. Var kröfu A hf. og fleiri því hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 20. desember 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum samdægurs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. desember 2019 í málinu nr. R[…]/2019 þar sem hafnað var kröfum varnaraðila um að sóknaraðila yrði gert að aflétta haldi á gögnum og eyða afritum þeirra. Um kæruheimild er vísað til gliðar 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3 Varnaraðilar krefjast þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að haldi allra þeirra gagna sem hald var lagt á í húsleitum sóknaraðila hjá varnaraðilum og D hf. […] 2013 og […] 2014 skuli aflétt og afritum þeirra eytt. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Mál þetta er að rekja til beiðni sem sóknaraðili setti fram á grundvelli 102. gr. laga nr. 88/2008 og barst Héraðsdómi Reykjavíkur 3. júlí 2019. Í beiðninni var þess meðal annars krafist að rannsókn sóknaraðila á ætluðum brotum varnaraðila yrði úrskurðuð ólögmæt og að henni skyldi hætt. Með úrskurði 10. október 2019 vísaði héraðsdómur frá öðrum kröfum varnaraðila en kröfu um að haldi allra þeirra gagna sem hald var lagt á í húsleitum sóknaraðila skyldi aflétt og afritum þeirra eytt. Varnaraðilar leituðu endurskoðunar á þeirri frávísun en með úrskurði Landsréttar 24. október 2019 í máli nr. 675/2019 var úrskurður héraðsdóms staðfestur. Í kjölfarið var málið flutt um þá kröfu varnaraðila sem eftir stóð og með hinum kærða úrskurði, sem varnaraðilar leita hér endurskoðunar á, var henni hafnað.

5 Líkt og rakið er í hinum kærða úrskurði er óumdeilt að frumgögnum sem hald var lagt á hefur verið skilað og því lýtur krafa varnaraðila í reynd eingöngu að því að sóknaraðila verði gert að eyða afritum þeirra gagna sem hald var lagt á. Fyrir Landsrétti byggja varnaraðilar kröfuna einkum á því að sóknaraðili hafi fellt niður rannsóknina á hendur þeim og tilkynnt þeim um það og því sé áframhaldandi rannsókn ólögmæt. Þá hafi húsleitin, haldlagningin og eftirfarandi skoðun gagna verið ólögmæt auk þess sem starfsmaður sóknaraðila sem ábyrgð hafi borið á rannsókninni og verktaki á hans vegum hafi verið vanhæfir þar sem þeir hafi samhliða sinnt lögreglurannsókn á hendur tilteknum starfsmönnum varnaraðila.

6 Varnaraðilar byggja sjónarmið sín um að málið hafi verið fellt niður á bréfi sóknaraðila 12. júní 2019 sem kom til eftir að lögmaður varnaraðila hafði bent á að við málsmeðferð rannsóknarinnar mætti finna tilvísanir til tveggja málsnúmera í skjalavistunarkerfi sóknaraðila. Nefnt bréf sóknaraðila hefst á því að vísað er til „yfirstandandi rannsóknar“, fyrri samskipta og andmælaskjals frá 6. júní 2018. Í bréfinu segir síðan, eftir að efni bréfs lögmanns varnaraðila hefur verið rakið: „Eins og umfjöllun yðar í fyrrgreindu bréfi ber skýrlega með sér tengjast bæði umrædd mál, merkt í skjalavistunarkerfinu númer […] og […], áðurnefndri rannsókn Samkeppniseftirlitsins á ætluðum brotum umbjóðenda yðar og Samskipa gegn samkeppnislögum. Mál merkt númer […] var stofnað í skjalavistunarkerfinu vegna undirbúnings og framkvæmdar húsleitar og haldlagningu/afritun gagna á starfsstöðvum B og E sem fór fram þann […] 2013. Mál þetta, númer […], var nánar tiltekið stofnað í skjalavistunarkerfinu þann 5. júní 2013. Málinu í skjalavistunarkerfinu var lokað þann 23. júní 2015 en það er tengt í skjalavistunarkerfinu við mál nr. […] („Tengd mál“). Líkt og umbjóðendum yðar er kunnugt um er rannsóknin á ætluðum brotum umbjóðenda yðar ennþá yfirstandandi hjá eftirlitinu.“ Hvað sem líður sjónarmiðum varnaraðila um að framangreint fyrirkomulag kunni að hafa verið í ósamræmi við gildandi reglur um opinber skjalasöfn er ljóst að bréfið og þau atvik sem í því greinir báru á engan hátt með sér að stjórnsýslumálið á hendur varnaraðilum hefði verið fellt niður og það með endanlegri úrlausn. Krafa varnaraðila verður því ekki studd við 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu.

7 Heimild sóknaraðila samkvæmt úrskurðum héraðsdóms […] 2013 og […] 2014 tók til leitar og haldlagningar á munum og gögnum í húsnæði og starfsstöðvum varnaraðila „og til að taka afrit gagna, sem geymd eru á […] tölvutæku formi“. Þá tók heimildin til „leitar og afritunar tölvutækra gagna [varnaraðila sem kynnu] að vera geymd á tölvutæku formi á starfsstöðvum D hf.“. Ekkert liggur fyrir um að leitin, haldlagningin og rannsókn gagnanna hafi verið í ósamræmi við úrskurðina og varnaraðilar geta ekki nú leitað eftir sérstakri úrlausn dómstóla um lögmæti þeirra. Þá hafa varnaraðilar ekki fært haldbær rök fyrir því að vanhæfi hafi verið fyrir hendi af hálfu sóknaraðila sem leiði til þess að taka beri kröfu þeirra til greina, en 42. gr. samkeppnislaga fjallar um samstarf Samkeppniseftirlitsins og lögreglu og mælir meðal annars fyrir um heimild þessara aðila til að taka þátt í aðgerðum hvor annars. Önnur sjónarmið sem varnaraðilar hafa fært fram í málinu geta ekki heldur leitt til þess að fallist verði á kröfu þeirra.

8 Stjórnsýslumálið á hendur varnaraðilum hefur tekið langan tíma. Af fyrirliggjandi gögnum er hins vegar ljóst að það er mjög umfangsmikið og það dregur að lokum þess, en fyrir Landsrétt lagði sóknaraðili andmælaskjal II í málinu frá 13. desember síðastliðnum, sem telur 1168 blaðsíður. Varnaraðilar hafa engin rök fært fyrir því að afrit hinna haldlögðu gagna hafi ekki þýðingu við þá rannsókn sem eftir stendur og við úrlausn stjórnsýslumálsins. Þá hafa þeir ekki tilgreint nein tiltekin gögn sem krafist er eyðingu afrita af heldur tekur krafan til allra haldlagðra gagna, sem ljóst er að eru mjög umfangsmikil. Loks er ljóst að varnaraðilar geta látið reyna á atriði er snerta rannsókn sóknaraðila á síðari stigum, þar á meðal í því stjórnsýslumáli sem um ræðir og ekki er lokið.

9 Að framangreindu virtu og að öðru leyti með vísan til þess sem greinir í hinum kærða úrskurði verður hann staðfestur. Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.