498/2020

Útdráttur

A krafðist bóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi árið 2012.

Ágreiningur í málinu laut að því hvort A hafi sem farþegi í bifreiðinni sýnt af sér háttsemi sem mætti jafna til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, nú 4. mgr. 4. gr. laga nr. 30/2019 um ökutækjatryggingar, svo að réttlætanlegt hafi verið að lækka bætur honum til handa úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá stefnda. Í dómi Landsréttar var rakið að í blóðsýni ökumanns bifreiðarinnar sem tekið var fljótlega eftir atvikið hafi vínandamagn mælst 1,66 ‰.

Með hliðsjón af því háa mæligildi hafi A ekki getað dulist að ökumaðurinn gæti ekki stjórnað bifreiðinni örugglega og að hann væri óhæfur til aksturs. Með því að taka sér far með bifreiðinni eins og ástatt var um ökumanninn hafi A sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og bæri því að hluta til sjálfur ábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir við slysið.

Ekkert lægi fyrir í málinu sem styddi síðbúna frásögn ökumanns bifreiðarinnar um að hann hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um að A bæri 2/3 hluta tjóns síns sjálfur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. júlí 2020 í málinu nr. E- [...]/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Til vara krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 14.739.406 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum af 3.918.302 krónum frá 8. nóvember 2012 til 5. mars 2013, en af 14.739.406 krónum frá þeim degi til 25. nóvember 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Skipaður lögráðamaður A skaut málinu til Landsréttar fyrir hans hönd 6. ágúst 2020.

A lést [...]2020 og tók dánarbú hans við aðild málsins.

5

Málið var höfðað gegn Tryggingamiðstöðinni hf., sem síðar varð TM hf., en undir rekstri þess fyrir Landsrétti tóku TM tryggingar hf. við málsaðild.

Niðurstaða

6

Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram varð A fyrir líkamstjóni í umferðarslysi á Snæfellsnesi í nóvember 2012. Tildrög slyssins voru þau að ökumaður bifreiðar, sem A var farþegi í, missti stjórn á henni með þeim afleiðingum að hún lenti utan vegar, valt og endaði í skurði. Mennirnir voru í kjölfarið fluttir á bráðamóttöku Landspítala í Fossvogi til aðhlynningar. Þar voru dregin úr þeim blóðsýni til alkóhólrannsóknar og mældist vínandamagn í blóði A 1,26 ‰ en 1,66 ‰ í blóði ökumanns. Ágreiningur í málinu lýtur að því hvort A hafi í umrætt sinn sýnt af sér háttsemi sem megi jafna til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, nú 4. mgr. 4. gr. laga nr. 30/2019 um ökutækjatryggingar, svo að réttlætanlegt hafi verið að lækka bætur honum til handa úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá stefnda. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms var að sú væri raunin.

7

Krafa áfrýjanda um að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til málsmeðferðar og dómsálagningar að nýju er einkum á því reist að niðurstaða dómsins sé byggð á röngum forsendum og að við úrlausn þess í héraði hafi ekki verið gætt að grundvallarreglu réttarfars um milliliðalausa málsmeðferð. Þau atriði sem áfrýjandi nefnir til stuðnings kröfu sinni varða sönnunarmat héraðsdóms. Það mat sætir endurskoðun hér fyrir dómi eftir því sem málatilbúnaður aðila gefur tilefni til.

Eru því ekki efni til að verða við ómerkingarkröfu áfrýjanda.

8

Við skýrslutöku hjá lögreglu 29. október 2013 kvaðst ökumaður bifreiðarinnar hafa verið allsgáður við aksturinn í umrætt sinn en honum hefði verið kalt eftir að slysið varð og þá drukkið áfengi, sem A hefði haft meðferðis, til að halda á sér hita. Í frumskýrslu lögreglu um slysið var á hinn bóginn haft eftir ökumanni að hann myndi ekki eftir atvikinu. Hann kvaðst muna eftir að hafa farið frá [...] og síðan næst að hafa rankað við sér í Reykjavík. Þá minntist A ekki á áfengisneyslu ökumanns í frásögn sinni hjá lögreglu. Vitnið B, sem kom fyrstur á vettvang eftir slysið, lýsti því við skýrslutöku hjá lögreglu 15. október 2013 að það væri „alveg á hreinu“ að mennirnir hefðu ekki neytt áfengis í umrætt sinn. Þá verður ráðið af frumskýrslu lögreglu að ekkert áfengi hafi fundist á vettvangi. Skýrslur lögreglu hafa fullt sönnunargildi í málinu en lögreglumaður sem ritaði frumskýrslu gaf jafnframt skýrslu fyrir héraðsdómi. Samkvæmt framangreindu er ekkert haldbært komið fram í málinu sem styður síðbúna frásögn ökumannsins um að hann hafi neytt áfengis eftir að akstri lauk.

9

Eins og rakið hefur verið mældist vínandamagn í blóðsýni ökumanns sem tekið var fljótlega eftir atvikið 1,66 ‰. Er fallist á það með héraðsdómi að með hliðsjón af því háa mæligildi hafi farþeganum A ekki getað dulist að ökumaðurinn gæti ekki stjórnað bifreiðinni örugglega og að hann væri óhæfur til aksturs, sbr. 1. mgr. og 3. mgr. 45. gr. þágildandi umferðarlaga, nú 1. mgr., sbr. 3. mgr. 49. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Með því að taka sér far með bifreiðinni eins og ástatt var um ökumanninn sýndi hann af sér stórkostlegt gáleysi og bar því að hluta til sjálfur ábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir við slysið.

10

Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

11

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fellur niður fyrir Landsrétti.