318/2018

Útdráttur

A krafðist þess við opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar málsaðila að viðurkennd yrði 50% eignarhlutdeild hans í tiltekinni fasteign.

B var ein þinglýstur eigandi fasteignarinnar.

Í úrskurði Landsréttar kom fram að sönnunarbyrði hvíldi á A fyrir því að hann hefði innt af hendi bein og óbein framlög til eignamyndunar á sambúðartímanum og væri sönnun í þeim efnum forsenda þess að fallist yrði á kröfu hans um að skipta bæri fasteigninni á annan veg en þinglýst eignarheimild gerði ráð fyrir.

B hefði ein staðið að kaupum á fasteigninni. A hefði ekki lagt fram haldbær gögn til stuðnings þeirri fullyrðingu sinni að svo hefði um samist milli aðila að fasteignin skyldi teljast að jöfnu í eigu beggja aðila.

Sambúð aðila hefði verið skammvinn og ekki leitt til verulegrar fjárhagslegrar sams töðu þeirra.

Þá hefði A ekki sýnt fram á að fjárframlög hans til sameiginlegs reksturs heimilis eða vinna hans við endurbætur á fasteigninni hefði verið í þeim mæli að myndað hefði eignarhlutdeild hans í fasteigninni. Var kröfum A því hafnað og h inn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 26. mars 2018 sem barst Landsrétti daginn eftir. Kærumálsgögn bárust 9. og 23. apríl 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 13. mars 2018, í málinu nr. Q[…]/2018, þar sem leyst var úr tilteknum ágreiningi í tengslum við opinber skipti til fjárslita vegna loka óvígðrar sambúðar málsaðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. 2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að við fjárslitin verði viðurkennd 50% eignarhlutdeild hans í fasteigninni að […], fastanúmer […]. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Í dómaframkvæmd hefur verið litið svo á að við fjárslit við lok óvígðrar sambúðar beri að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og gildir þá sú meginregla að hvor aðili tekur þær eignir sem hann átti við upphaf sambúðar eða eignaðist meðan á sambúðinni stóð. Opinber skráning eigna og þinglýstar eignarheimildir verða þá lagðar til grundvallar um eignarráðin, nema sá sem gerir tilkall til eignarréttar, sem ekki fær samrýmst opinberri skráningu, leiði annað í ljós.

5 Í samræmi við það sem áður greinir um tilkall sambúðaraðila til eignarréttar sem ekki fær samrýmst opinberri skráningu hvílir á sóknaraðila sönnunarbyrði fyrir því að hann hafi innt af hendi bein og óbein framlög til eignamyndunar á sambúðartímanum og er sönnun í þeim efnum forsenda þess að fallist verði á kröfu hans um að skipta beri fasteigninni að […] á annan veg en þinglýst eignarheimild gerir ráð fyrir. Í þessum efnum verður með hliðsjón af dómaframkvæmd meðal annars að taka tillit til lengdar sambúðar, tekna aðila á sambúðartímanum, framlaga þeirra til eignamyndunar og fjárhagslegrar samstöðu.

6 Sambúð aðila var óskráð og stóð í rúm þrjú ár. Þau eignuðust ekki barn saman en hjá þeim bjó sonur varnaraðila og þá dvaldi dóttir sóknaraðila á heimilinu aðra hverja viku. Málsaðilar unnu báðir utan heimilis og höfðu launatekjur og þá hafði varnaraðili aðra framfærslu af atvinnurekstri sínum. Samkvæmt gögnum málsins voru aðilar ekki með sameiginlegan bankareikning og töldu ekki fram saman til skatts enda var sambúð þeirra óskráð. Með hliðsjón af framangreindu og skammvinnri sambúð aðila verður ekki talið að með þeim hafi myndast veruleg fjárhagsleg samstaða.

7 Fyrir liggur að varnaraðili keypti fasteignina að […] við upphaf sambúðar aðila á 23.500.000 krónur. Er óumdeilt að hún lagði fram 7.000.000 króna útborgun kaupverðsins og tók ein lán fyrir eftirstöðvum þess, 16.500.000 krónur. Þá liggur fyrir að hún hefur staðið straum af afborgunum af láninu, fasteignagjöldum, tryggingum og öðrum rekstrarkostnaði fasteignarinnar. Samkvæmt framangreindu stóð varnaraðili ein að kaupum á fasteigninni.

8 Sóknaraðili byggir kröfu sína um viðurkenningu á 50% eignarhlutdeild hans í fasteigninni á því í fyrsta lagi að það hafi verið sameiginlegur skilningur málsaðila að þau ættu fasteignina að jöfnu, í öðru lagi að hann hafi á sambúðartímanum millifært á bankareikning varnaraðila um 1.400.000 krónur en auk þess staðið straum af stórum hluta af sameiginlegum kostnaði þeirra á sambúðartímanum. Þá hafi hann staðið fyrir miklum endurbótum og viðhaldi á fasteigninni allt frá því að hún var keypt. 9 Sóknaraðili hefur engin haldbær gögn lagt fram til stuðnings þeirri fullyrðingu sinni að svo hafi um samist á milli aðila að fasteignin skyldi teljast að jöfnu í eigu þeirra beggja. Gegn mótmælum varnaraðila telst það því ósannað. Eins og áður greinir var sambúð aðila skammvinn og leiddi ekki til verulegrar fjárhagslegrar samstöðu þeirra. Sóknaraðili hefur ekki sýnt fram á að fjárframlög hans til sameiginlegs reksturs heimilis aðila eða vinna hans við endurbætur á fasteigninni hafi verið í þeim mæli að myndað hafi eignarhlutdeild hans í fasteigninni. Að þessu gættu en að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur með þeim hætti sem í úrskurðarorði greinir.

10 Málskostnaðarákvæði hins kærða úrskurðar verður staðfest.

11 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Við opinber skipti til fjárslita við lok óvígðrar sambúðar milli sóknaraðila, A, og varnaraðila, B, er hafnað kröfu sóknaraðila um að viðurkennd verði 50% eignarhlutdeild hans í fasteign varnaraðila, […] í […], fastanúmer […].

Málskostnaðarákvæði hins kærða úrskurðar er staðfest.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 350.000 krónur í kærumálskostnað.