27/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir nauðgun gegn A með því að hafa, eftir að þau hófu samfarir með vilja beggja, beitt A nánar tilgreindu ofbeldi meðan á kynferðismökum þeirra stóð svo að hún hlaut áverka af. Í dómi Landréttar kom fram að ekki væri unnt að líta svo á að samþykki sem A veitti X til að hafa samfarir við hana hefði tekið til hvers kyns kynferðisathafna af hans hálfu. X hefði hlotið að vera ljóst að samþykki A hefði þurft fyrir þeim ofbeldisfullu kynferðislegu athöfnum sem hann viðhafði gagnvart henni og að hann hefði með engu móti getað litið svo á að það lægi fyrir. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði hreinan sakarferil og að hann hefði frá upphafi skýrt afdráttarlaust frá málavöxtum. Á hinn bóginn hefðu athafnir hans verið grófar, valdið margvíslegum áverkum á A og haft alvarleg áhrif á andlega og líkamlega heilsu hennar. Þá var enn fremur litið til c-liðar 195. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjú ár auk þess sem honum var gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 1. desember 2020 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 5. nóvember 2020 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, til vara sýknu af kröfum ákæruvaldsins en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og bundin skilorði að öllu leyti. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð.

4

Brotaþoli, A, krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar einkaréttarkröfu hennar.

5

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar í heild skýrslur ákærða, brotaþola og vitnanna J og I sálfræðinga í héraði auk þess sem þau gáfu viðbótarskýrslur.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6

Í málinu er ákærða gefin að sök nauðgun með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 30. september 2018 á heimili brotaþola að [...], eftir að þau hófu samfarir með vilja beggja, beitt hana ofbeldi og ólögmætri nauðung án hennar samþykkis „er hann hafði við hana samræði, munnmök og setti fingur í leggöng hennar, en ákærði þrýsti að hálsi hennar með kyrkingartaki, þrýsti fast með fingrum á sníp hennar, beit hana í brjóstin, innanverð lærin og í snípinn, sló hana á rasskinnar og hélt samræði og öðrum kynferðismökum áfram þrátt fyrir beiðnir hennar um að hætta“. Segir í ákæru að af þessu hafi brotaþoli hlotið marbletti ofanvert á báðum brjóstum og innanvert á hægra læri, sprungu á snípshúfu, sár milli ytri og innri skapabarma báðum megin og roða og eymsli utan við aftanvert leggangaop. Er þetta talið varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

7

Málsatvikum og framburði ákærða og vitna fyrir héraðsdómi eru gerð viðhlítandi skil í hinum áfrýjaða dómi. Í niðurstöðukafla dómsins segir að frásagnir ákærða og brotaþola um atvik fari saman að mestu leyti. Þannig beri þeim saman um að ákærði hafi verið harkalegur. Hann hafi haft samfarir við brotaþola þó hún væri þurr í leggöngum, sett fingur í leggöng hennar, þrýst að hálsi hennar, þrýst fast með fingrum á sníp hennar, bitið hana í brjóst og innanverð læri og slegið hana á rasskinnar. Ákærði hafi þó neitað að hafa bitið í sníp brotaþola. Þá hafi hann borið á þann veg að áverkar á brotaþola gætu verið eftir hann, hann væri vanur hörku í kynlífi með fyrrverandi kærustu sinni og að áverkar sæjust á þeim báðum á eftir. Var það niðurstaða héraðsdóms að samkvæmt þessu væri sannað að ákærði hafi í umrætt sinn viðhaft þá háttsemi gagnvart brotaþola sem lýst er í ákæru að því einu undanskildu að ekki væri unnt að slá því föstu gegn neitun hans að hann hafi bitið hana í snípinn, en því til stuðnings var jafnframt vísað til vitnisburðar læknis og þess að brotaþoli hafi ekki séð nákvæmlega hvað það var sem ákærði gerði þó hún hafi fundið að hann meiddi hana.

Þá eru í héraðsdómi færð fyrir því rök að ákærði hafi ekki getað litið svo á að brotaþoli hafi veitt samþykki sitt fyrir því að þola slíka hörku og þá ekki að honum hafi verið heimilt að halda áfram kynferðislegum athöfnum eftir að hún hafi beðið hann um að hætta þeim. Var ákærði með vísan til þessa sakfelldur fyrir nauðgun og dæmdur til að sæta fangelsi í tvö ár.

8

Eftir að hafa hlýtt á framburð sinn í héraði við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti kvaðst brotaþoli engar athugasemdir gera við þá skýrslugjöf sína. Af hálfu ákærða var sú eina athugasemd gerð að kærastan sem hann gat um í framburði sínum hafi verið kærasta hans á þessum tíma og húnværi það enn.

9

Fyrir Landsrétti svaraði ákærði því neitandi þegar hann var spurður um hvort honum hafi ekki fundist ástæða til þess að inna brotaþola eftir því í umrætt sinn hvort hún væri fyrir harkalegt kynlíf. Ekki þykir ástæða til að gera framburði ákærða frekari skil. 10

Í skýrslu brotaþola fyrir Landsrétti kom fram að enda þótt hún hafi í upphafi verið samþykk því að stunda kynlíf með ákærða hafi henni fljótlega ekki litist á það sem var að gerast. Þegar ákærði hafi þröngvað sér inn í hana og haldið hendi að hálsi hennar hafi hún í fyrstu hugsað „að þetta myndi verða allt í lagi“. Þegar henni hafi fundist hún vera að kafna vegna kverkataks ákærða hafi hún hugsað „er hann að nauðga mér“. Þetta hafi verið „algerlega í byrjun“. Þegar ákærði hafi sleppt takinu á hálsinum hafi hún strax sagt honum að hætta og að þetta væri vont. Hann hafi þá orðið ákafari. Hún hafi upplifað háttsemi ákærða sem nauðgun þegar hann hafi ekki hlustað á hana og ekki hætt þegar hún hafi beðið hann um það. Þá kvaðst hún ekki hafa haft vit á því að standa upp og koma sér undan ákærða. Hún hafi óttast um líf sitt, verið hrædd við ákærða sem hafi stýrt því sem fram fór með valdi og ekki orðið við ítrekuðum beiðnum hennar um að hætta. Henni hafi fundist eins og hún gæti ekki gert neitt. Þá kvaðst hún hafa verið lengi að meðtaka það sem gerðist. Hún hafi upplifað þetta á þann veg að ákærði hafi brotið gegn henni en ekki viljað trúa því að hann, sem verið hafi vinur hennar, hafi ætlað að nauðga henni og meiða hana. Þegar þrír til fjórir mánuðir voru liðnir frá atvikinu hafi hún verið tilbúin að viðurkenna fyrir sjálfri sér að ákærði hefði nauðgað henni. Það hafi gerst þegar hún sá hann í fyrsta skipti aftur en hún hafi þá fundið fyrir lamandi tilfinningu og hræðslu gagnvart honum.

11

Í vottorði J sálfræðings á [...]22. maí 2020, sem vísað er til í hinum áfrýjaða dómi, er komist að þeirri niðurstöðu að atvikið sem ákæra lýtur að hafi haft mikil áhrif á líðan og getu brotaþola til að sinna daglegum athöfnum, til dæmis skóla og vinnu, og að töluverð einkenni áfallastreitu hafi komið fram. Þá væri engin saga um fyrri áfallastreituröskun. Í vitnisburði J fyrir Landsrétti kom fram að hana rak ekki minni til þess að brotaþoli hafi minnst á að hún hefði áður sætt kynferðisbroti af einhverju tagi, en í gögnum frá neyðarmóttöku sjúkrahússins er haft eftir brotaþola „að hún hafi verið misnotuð [...] ára af [...] sínum sem er [...] eldri en hún“. Spurð um þýðingu þessa með tilliti til framangreindrar niðurstöðu sinnar svaraði vitnið því til að brotaþoli hafi lýst mjög skýrlega tilteknum einkennum sem ekki hafi verið til staðar áður en ákærði á að hafa brotið gegn henni og að ekkert hafi komið fram sem gæfi ástæðu til að ætla að ótvíræð merki áfallastreituröskunar ættu sér aðra skýringu.

Niðurstaða

12

Samkvæmt 2. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómfelldur maður lýsa yfir áfrýjun héraðsdóms í bréflegri tilkynningu til ríkissaksóknara þar sem meðal annars skal tekið nákvæmlega fram í hverju skyni áfrýjað sé og hvaða dómkröfur séu gerðar. Í kjölfarið gefur ríkissaksóknari út áfrýjunarstefnu þar sem meðal annars skal greina hver áfrýi dómi og nákvæmlega í hverju skyni það sé gert, sbr. c-lið 2. mgr. 201. gr. sömu laga.

13

Í tilkynningu ákærða um áfrýjun 26. nóvember 2020 kom fram að áfrýjað væri í því skyni að hnekkja niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu. Væri af hans hálfu gerð krafa um sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins og frávísun einkaréttarkröfu. Þessi kröfugerð var síðan tekin upp í áfrýjunarstefnu 1. desember sama ár. Krafa ákærða um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi kom fyrst fram við munnlegan flutning þess fyrir Landsrétti. Hún kom því fram of seint og kemst ekki að í málinu. Þá eru engir annmarkar á meðferð málsins hjá lögreglu eða ákæruvaldi sem valdið geta því að málinu verði vísað frá dómi án kröfu.

14

Saksókn í málinu samkvæmt ákæru tekur ekki til þess að ákærði hafi þvingað brotaþola til samræðis og annarra kynferðismaka með ofbeldi heldur er nauðgunarbrotið talið felast í því að ákærði hafi beitt brotaþola ofbeldi og annars konar ólögmætri nauðung við kynferðismökin.

15

Svo sem fram er komið sýknaði héraðsdómur ákærða af þeirri háttsemi samkvæmt ákæru að hann hafi bitið brotaþola í snípinn. Ákæruvaldið unir þeirri niðurstöðu. Með vísan til framburðar ákærða og brotaþola telst sannað að ákærði hafi, meðan á kynferðismökum þeirra stóð, viðhaft aðra þá háttsemi gagnvart henni sem sakargiftir á hendur honum taka til, svo og að hann hafi með háttseminni orðið valdur að þeim áverkum sem brotaþoli bar og lýst er í ákæru, en sú lýsing styðst við skýrslu um réttarlæknisfræðilega skoðun sem brotaþoli gekkst undir á sjúkrahúsinu [...]að kvöldi sunnudagsins 30. september 2018.

16

Eins og greinir í ákæru og áður er getið stóð vilji brotaþola í upphafi til þess að hafa samfarir við ákærða. Þau höfðu ekki áður stundað kynlíf saman. Sjálfur hefur ákærði borið á þann veg að hann hafi á þessum tíma verið orðinn vanur hörku í kynlífi. Fyrir liggur að ekkert var um það rætt áður en hann og brotaþoli hófu samfarir hvort hann mætti ganga fram með þeim hætti gagnvart henni. Fyrir héraðsdómi var framburður ákærða afdráttarlaus um það að brotaþoli hafi í tvígang sagt honum að hætta og tvisvar sinnum sýnt viðbrögð sem gefið hafi til kynna að henni líkaði ekki það sem hann væri að gera. Hann hafi í öllum þessum tilvikum látið af þessum tilteknu athöfnum sínum um leið og hann gerði sér grein fyrir því að hún væri mótfallin þeim.

17

Um samskipti ákærða og brotaþola 20. nóvember 2018, sem fram fóru um samskiptamiðil á netinu og stuttlega er vikið að í hinum áfrýjaða dómi, er það að segja að þau renna ef eitthvað er stoðum undir að atvik í umrætt sinn hafi verið með þeim hætti sem brotaþoli hefur lýstí trúverðugum framburði sínum. Ekki standa þó efni til að þessi samskipti verði talin hafa sérstakt sönnunargildi fyrir sekt ákærða.

18

Samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. gr. laga nr. 16/2018 sem tóku gildi 13. apríl 2018, gerist hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án samþykkis hans sekur um nauðgun og skal sæta fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að 16 árum. Samkvæmt ákvæðinu telst samþykki liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja. Þá telst samþykki ekki liggja fyrir ef beitt er ofbeldi, hótunum eða annars konar ólögmætri nauðung. Í almennum athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 16/2018 segir að nauðsynlegt sé að skilgreina nauðgun út frá skorti á samþykki til þess að unnt sé að veita kynfrelsi fullnægjandi réttarvernd. Um samþykkið segir nánar í athugasemdunum að það þurfi að tjá með orðum eða annarri ótvíræðri tjáningu. Það þýði að gefa þurfi samþykki til kynna eða að virk þátttaka í tiltekinni athöfn verði túlkuð sem samþykki af hálfu annars eða annarra þátttakenda.

Þá segir í athugasemdunum að samþykki fyrir þátttöku í samræði eða öðrum kynferðismökum afmarkist við það tiltekna tilvik og við þær kynferðislegu athafnir sem samþykkið nær til. Af kynfrelsi leiði að eðlilegt sé að þátttakandi í kynferðislegri athöfn geti hvenær sem er skipt um skoðun um þátttöku sína. Slík skoðanaskipti verði að tjá með orðum eða annarri tjáningu þannig að annar eða aðrir þátttakendur verði þess áskynja.

19

Þar sem verndarandlag nauðgunarákvæðisins er sjálfsákvörðunarréttur og athafnafrelsi fólks í kynlífi er ekki unnt að líta svo á að samþykki sem brotaþoli veitti ákærða til að hafa samfarir við hana hafi tekið til hvers kyns kynferðisathafna af hans hálfu.

20

Í þeim athöfnum sem samkvæmt framansögðu telst sannað að ákærði hafi viðhaft gagnvart brotaþola meðan á kynferðismökum þeirra stóð fólst gróft ofbeldi af hans hálfu. Þá er ekkert fram komið sem gefur ástæðu til að ætla að brotaþoli hafi með einum eða öðrum hætti samþykkt það. Svo sem áður er getið hefur ákærði þvert á móti gengist við því að brotaþoli hafi ítrekað gefið það til kynna að hún væri ekki samþykk því með hvaða hætti hann gengi fram gagnvart henni í kynferðismökum þeirra. Enda þótt ákærði hafi þá hverju sinni látið af yfirstandandi háttsemi sinni hélt ofbeldið áfram í annarri mynd allt þar til kynmökum lauk. Braut ákærði þannig með augljósum hætti gegn sjálfsákvörðunarrétti og kynfrelsi brotaþola meðan á kynferðismökum þeirra stóð.

21

Í ljósi þess sem sannað þykir um ofbeldi sem ákærði beitti brotaþola meðan á kynferðismökum þeirra stóð fellur sú háttsemi sem hann hefur verið sakfelldur fyrir hlutrænt séð að verknaðarlýsingu 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þá hlaut ákærða að vera ljóst að samþykki brotaþola þyrfti fyrir þeim ofbeldisfullu kynferðislegu athöfnum sem hann viðhafði gagnvart henni og að hann hafi með engu móti getað litið svo á að það lægi fyrir.

22

Samkvæmt öllu framansögðu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæðis.

23

Með vísan til þess sem greinir í héraðsdómi og varðar ákvörðun refsingar, sbr. enn fremur ákvæði c-liðar 195. gr. almennra hegningarlaga, er hún hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár.

24

Að teknu tilliti til vitnisburðar J fyrir Landsrétti þykir mega staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um einkaréttarkröfu brotaþola.

25

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

26

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjú ár.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu brotaþola, A, og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.818.456 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, 135.470 krónur og V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 1.060.200 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 559.550 krónur.

Dómur Héraðsdóms Norðurlands eystra 5. nóvember 2020

Mál þetta, sem var dómtekið 5. október sl., var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 16. apríl 2020, á hendur X, kt. [...], [...], „fyrir nauðgun gegn A, kennitala [...], aðfaranótt sunnudagsins 30. september 2018, á heimili hennar að [...], með því að hafa, eftir að þau hófu samfarir með vilja beggja, beitt hana ofbeldi og ólögmætri nauðung án hennar samþykkis er hann hafði við hana samræði, munnmök og setti fingur í leggöng hennar, en ákærði þrýsti að hálsi hennar með kyrkingartaki, þrýsti fast með fingrum á sníp hennar, beit hana á brjóstin, innanverð lærin og í snípinn, sló hana á rasskinnar og hélt samræði og öðrum kynferðismökum áfram þrátt fyrir beiðnir hennar um að hætta. Af þessu hlaut A marbletti ofanvert á báðum brjóstum og innanvert á hægra læri, sprungu á snípshúfu, sár á milli ytri og innri skapabarma báðum megin og roða og eymsli utan við aftanvert leggangaop.

Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kennitala [...], er þess er krafist að ákærða verði gert að greiða brotaþola kr. 2.000.000,-í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 30. september 2018 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. laganna frá því einum mánuði eftir að ákærða var birt bótakrafan til greiðsludags. Þá er krafist hæfilegrar þóknunar vegna starfa réttargæslumanns að mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi auk virðisaukaskatts.“

Ákærði krefst sýknu en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Hann krefst sýknu af bótakröfu en til vara að dæmdar verði lægri bætur en krafist er. Þá er krafist hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda.

I

Ákærði og brotaþoli, sem höfðu þekkst nokkra hríð, áttu í samskiptum á „snapchat“ aðfaranótt 30. september 2018 og ákváðu að hittast á heimili brotaþola. Fyrir liggur að þau byrjuðu kynlíf sem varð harkalegt af hálfu ákærða, og að hann hafi meðal annars bitið brotaþola, rassskellt hana og lagt hendur á háls hennar. Ákærði kveður þetta hafa verið með samþykki brotaþola en brotaþoli kveðst hafa beðið ákærða að hætta þegar hann varð harkalegur við hana. Brotaþoli leitaði á neyðarmóttöku [...]að kvöldi 30. september 2018 þar sem gerð var á henni skoðun.

Brotaþoli leitaði fyrst til lögreglu 29. nóvember 2018 og spurðist fyrir um feril slíkra mála en gat ekki um nafn geranda. Þann 8. apríl 2019 tilkynnti brotaþoli lögreglu að hún vildi kæra ákærða og gaf skýrslu daginn eftir, 9. apríl 2019. Rannsókn lauk í ágúst 2019 og var ákæra gefin út 16. apríl 2020.

II

Ákærði kvaðst hafa kynnst brotaþola árið 2014. Þau hafi hist öðru hvoru í gegnum sameiginlega vini og þekkst ágætlega, hún hafi t. d. einu sinni fengið far með honum [...]og þau farið saman á rúntinn. Þau hafi ekki átt í ástarsambandi fyrir umrætt kvöld. Eftir að brotaþoli hafi hætt með kærasta sínum og ákærði verið í námi í [...]hafi þau stundum verið í samskiptum á snapchat og hafi ákveðið að hittast þegarhann kæmi [...]. Þetta kvöld hafi þau verið búin að ákveða að stunda kynlíf, það hafi verið löngu ákveðið. Hann kvað þau hafa verið búin að ræða nokkrum sinnum um kynlíf. Þegar brotaþoli hafi fengið far með honum hafi þau rætt um kynlíf og hann sagst vera„mjög kinkí í rúminu“ og hún sagt „já, ef ég væri ekki á föstu þá væri í búin að ríða þér“. Þegar hann hafi verið í [...] hafi hann sagt henni aftur að hann væri „kinkí í rúminu“ en þau hafi ekki rætt nákvæmlega í hverju það fælist. Þau hafi þá talað um að stunda kynlíf þegar þau myndu hittast.

Ákærði kvaðst hafa verið á djamminu [...] umrætt kvöld. Þau brotaþoli hafi verið í sambandi á snapchat og ætlað að hittast og sofa saman. Hann hafi íhugað að fara heim að sofa en hún beðið hann að gera það ekki. Hún hafi svo komið með tveimur vinum sínum sem hafi ekið þeim heim til hennar. Ákærði kvað þau bæði hafa verið „smá full“. Þau hafi farið inn og brotaþoli leitt hann inn í herbergi. Hann hafi sest á rúmið og hún svo komið. Þau hafi byrjað að kyssast og hann hafi byrjað að afklæða hana, frekar harkalega. Hann hafi svo klætt sig úr og samfarir byrjað fljótlega eftir það, eftir smá forleik þar sem hann hafi snert píkuna á henni. Hann hafi verið ofan á henni, verið frekar harðhentur, gripið í brjóstin á henni og bitið. Hann hafi sett hendina á hálsinn á henni örstutt, hún hafi „tappað“ á hendina á honum og hann þá tekið hendina þar sem hann hafi séð að henni líkaði þetta ekki. Hann hafi gefið henni lausan kinnhest og þar sem hann hafi séð að henni líkaði það ekki hafi hann ekki gert það aftur. Hann hafi fljótt fengið það í lakið en ekki fundist það geta endað þannig þar sem ástríða hafi verið í þessu. Hann hafi þá „farið niðrá hana“, verið frekar harðhentur og puttað hana í leiðinni. Hann hafi sogið á henni snípinn en þegar hún hafi sagt að að væri vont hafi hann hætt því. Þau hafi fært sig í „doggí“, þau hafi snúið sér saman í þá stöðu. Hann hafi rassskellt hana og hún þá fært sig niður frá honum. Hann hafi dregið hana til sín en hún aftur fært sig niður og hann þá hætt. Hann hafi þá „puttað“ hana en hún beðið hann að hætta og hann gert það.

Hann hafi svo farið heim með leigubíl, hún hafi fylgt honum fram í forstofu og þau faðmast og hann kysst hana á kinnina. Ákærði kannaðist við að hafa bitið í innanverð læri brotaþola en ekki að hafa bitið í sníp hennar, hann hafi kannski rekið tennurnar í hann. Ákærði kannaðist við að brotaþoli hafi verið frekar þurr og hann hafi reynt að hjálpa því með því að fara niður á hana. Hann kvaðst ekki hafa gert sér grein fyrir því að hann væri harðhentur, a. m. k. ekki eins og lýsingar í gögnum benda til. Hann kvað áverka sem er lýst er geta verið af hans völdum, hann hafi séð slíkt á sjálfum sér og fyrrum kærustu sinni eftir kynlíf.

Ákærði kvað brotaþola í tvígang hafa sagt: „hættu þessu“. Fyrra sinni þegar hann var niðrá henni og þá hafi hann hætt því og svo aftur eftir „dogg í ið“ þegar hann ætlaði aftur að putta hana. Hún hafi þá sagt „ég lem þig ef þú hættir ekki“ og hann strax gert það. Aðspurður um hvernig hann hafi gert sér grein fyrir að brotaþola hafi t. d. ekki líkað kinnhesturinn kvað hann hana ekki hafa kveinkað sér eða grett sig, hann hafi ekki endurtekið það af því hún hafi ekki gefið til kynna að henni líkaði það. Aðspurður kvað hann þau ekki hafa rætt sérstaklega áður að hann myndi sýna hörku, það hefði kannski verið best, en hann hafi talið að þau væru frekar sammála um það.

Ákærði kvaðst hafa skilið brotaþola svo að þegar hún hafi sagt „hættu þessu“ hafi hún beðið að hann hætta því sem hann var að gera en ekki hætta kynlífinu. Hann hafi ekki haldið áfram þegar hún hafi gefið til kynna að henni líkaði ekki það sem hann gerði. Hann kvað brotaþola aldrei hafa sagt „nei“ en þegar hún hafi sagt „þetta er vont“ hafi hann strax hætt því sem hann var þá að gera. Aðspurður kvaðst ákærði aldrei hafa beitt brotaþola ofríki eða ofbeldi sem hafi gefið henni tilefni til að óttast sig. Hún hafi ekki á neinum tímapunkti frosið heldur tekið þátt í kynlífinu. Hann kvað brotaþola ekki hafa ítrekað beðið sig að hætta en þegar hún hafi sagt það hafi hann strax hætt því sem hann hafi þá verið að gera.

Ákærði kvaðst fljótt hafa farið aftur til [...]. Hann hafi sent henni einhver skilaboð á snapchat en hún ekki svarað. Síðar hafi hún sent skilaboð sem liggi fyrir í málinu þar sem hún lýsti því að henni liði illa og liti á þetta sem mjög alvarlegt kynferðisbrot. Honum hafi verið brugðið og þetta hafi verið honum erfitt. Hann hafi þá áttað sig á að henni hafi liðið illa með þetta og að hann hefði gert eitthvað rangt í hennar garð.

Brotaþoli kvaðst hafa kynnst ákærða í gegnum vinkonu fyrir nokkrum árum. Þau hafi stundum hist þrjú saman. Fyrir þetta kvöld hafi verið langur tími liðinn síðan þau hafi hist. Þau hafi svo verið í snapchat samskiptum. Hún hafi verið á [...]og þau rætt að hittast eftir það og ætlað að sofa saman. Hún kvaðst ekki muna að þau hafi rætt áður saman um kynlíf og kannaðist ekki við að ákærði hefði rætt að hann væri „kinkí í rúminu“. Hún og vinir hennar hafi sótt hann og þau tvö farið heim til hennar. Þau hafi lagst í rúmið og spjallað saman en svo hafi hlutirnir gerst hratt. Ákærði hafi rifið hana úr fötunum og svo klætt sig úr. Þetta hafi strax byrjað að vera vont, hann hafi þröngvað sér inn í hana án nokkurs forleiks. Hún hafi verið alveg þurr en hann ekki hætt fyrr en hann hafi komist inn í hana með lim sinn. Hann hafi kreist brjóst hennar og bitið í þau og kyrkt hana. Hún hafi beðið hann að hætta, en reyndar reynt að láta sig hafa það fyrst. Hann hafi spurt: „já, finnst þér þetta vont?“ og haldið áfram. Hún hafi svarað að henni fyndist það en hann hafi samt haldið áfram. Hann hafi „farið niðrá hana“ og bitið í kynfæri hennar og innanverð læri, þröngvað mjög mörgum puttum inn í hana, verið mjög harðhentur og þrýst á snípinn. Hann hafi viljað fara í „doggí“ og pirrað sig á að komast ekki inn því hún hafi verið þurr. Hún hafi reynt að fara frá en hann spurt: „Er ekki hægt að dogga þig?“ og rassskellt hana mjög fast. Hann hafi haldið áfram og hún margbeðið hann að hætta sem hann hafi ekki gert fyrr en hún sagði: „X, ef þú hættir þessu ekki þá lem ég þig.“ Á eftir hafi hún fundið símanúmer á leigubílastöð og annað hvort þeirra hringt og hann farið, en faðmað hana áður. Það hafi ekki liðið meira en tuttugu mínútur frá því að þessu lauk þar til hann hafi farið. Hún hafi þá farið að hágráta vegna sársauka, hún hafi t. d. ekki getað pissað. [...]. Næsta dag hafi hún farið í sturtu og í vinnuna til ellefu um kvöldið. Hún hafi enn ekki getað pissað. Hún hafi fundið til og talað við systur sína og vinkonu, og vinkona hennar farið með hana á sjúkrahúsið, líklega um hálfeitt. Hún kvaðst hafa verið með marbletti og bitför á brjóstum og innanverðum lærum og mar á handleggjum. Eitt bitfarið hafi verið 4 -5 vikur að hverfa. Hún hafi síðan fengið endurteknar [...]sýkingar. Það sé farið að skána núna en hafi verið mjög slæmt í meira en hálft ár á eftir. Hún kvað andlega líðan hafa verið mjög slæma. Fyrst hafi hún ætlað að hrista þetta af sér og drekkja sér í skóla og vinnu. Hún hafi á endanum yfirkeyrst og lent á sjúkrahúsi fljótlega eftir að hún kærði. Hún hafi verið með einkenni eins og við [...]. Hún hafi í þrígang verið í hættu stödd. Rannsóknir hafi sýnt að hún væri ekki með [...]og voru þetta taldar afleiðingar streitu. Hún hafi hætt störfum [...]um áramótin. Hún hafi reynt að vera í skólanum en fengið viðvörun í þremur áföngum, sem hafi aldrei gerst áður. Hún hafi rétt skriðið. Um sumarið hafi hún svo veikst og reynt að vinna um sumarið en verið mikið frá vegna veikinda. Hún hafi flosnað upp úr öllu og sé búin að vera óvinnufær síðan og sé í endurhæfingu.

Aðspurð kvaðst brotaþoli hafa byrjað að biðja ákærða að hætta strax eftir að hann byrjaði að klípa hana, bíta og kyrkja. Hún hafi beðið hann nokkrum sinnum en hann haldið áfram. Hálstakið hafi verið þannig að hann hafi lagt þunga sinn á háls hennar, líklega til að þrengja meira. Henni hafi fundist þetta vera lengi og hún hafi haldið að hún myndi kafna. Hún hafi frosið og ekki getað beðið hann að hætta fyrr en hann hafi sleppt takinu. Líklega hafi hún ekki verið búin að biðja hann að hætta fyrr en hún telji sig hafa verið búin að sýna það með svipbrigðum. Þegar hann fór niður á hana hafi hann bitið fast og þrýst fast og sett marga fingur í leggöng hennar og hún haldið áfram að biðja hann að hætta. Hún hafi verið með bitför og marbletti á eftir. Vitnið kvaðst ekki muna alveg hvernig það kom til að hún hafi farið á fjóra fætur. Hún kvaðst ekki viss um hve oft hún hafi beðið hann um að hætta en það hafi alla vega verið oftar en þrisvar. Þegar hann hafi spurt hvort henni þætti þetta vont og hún játað því hafi hann frekar virst æsast heldur en hugsa um að hætta.

Vitnið B kvaðst hafa verið vinkona brotaþola í um 12 ár. Hún þekki ákærða mjög takmarkað. Hún kvað þær hafa talað saman á sunnudeginum og brotaþoli hafi sagt að henni væri illt og það væri vont að pissa. Vitnið hafi sagt að það væri ekki eðlilegt og þær hafi því hist seint um kvöldið. Brotaþoli hafi verið mjög stressuð og meðal annars sýnt henni marbletti og bitför á brjóstum. Brotaþoli hafi lýst því að hún hafi ítrekað beðið ákærða um að hætta en hann ekki gert það. Í huga vitnisins sé það ekki kynlíf og þær hafi farið á sjúkrahúsið. Vitnið hafi gist hjá brotaþola sem hafi liðið mjög illa. Hún hafi breyst mjög eftir þetta og sé eins og önnur manneskja. Hún hafi verið gleðipinninn í vinahópnum en verið einsog gangandi lík eftir þetta, mjög [...]. Hún hafi einangrað sig félagslega. Hún sjái að brotaþoli sé að reyna að vinna úr þessu en hún sé ekki orðin sjálfri sér lík. Vitnið kvaðst hafa hvatt brotaþola til að fara á sjúkrahúsið og líka hvatt hana til að kæra.

Vitnið C kvaðst hafa kynnst brotaþola fyrir 4-5 árum í skólanum. Hann kvaðst hafa verið með brotaþola umrædda nótt [...] og ekið henni og þremur öðrum heim. Þegar til [...] var komið hafi verið ákveðið að sækja ákærða. Vitnið hafi búist við að þau ætluðu heim saman að stunda kynlíf. Brotaþoli hafi svo talað við vitnið daginn eftir og hafi sagt að það hafi verið brotið á sér og að vinkona hennar hefði farið með hana á spítala. Vitnið kvað brotaþola hafa sýnt sér áverka, bitför og mar, m. a. á brjósti og hún hafi sagst eiga erfitt með að pissa. Vitnið merki miklar breytingar á henni eftir þetta, þetta sé ekki sama manneskjan. Hún sé mjög [...], loki á fólk og eigi erfitt með að treysta. Félagslífið sé ekkert og hún geti ekki unnið eða æft, og hafi gengið illa í skólanum.

Vitnið D kvaðst vera vinkona brotaþola. Þær hafi kynnst í framhaldsskóla. Hún kvað brotaþola hafa sagt sér á mánudeginum hvað hefði gerst og sýnt henni áverka á brjósti og hálsi og roða á ytra kynfærasvæði. Hún hafi lýst atvikum svo að þetta hafi verið mjög vont þar sem hún hafi verið alveg þurr og að ákærði hafi ekki hætt þó hún bæði hann um það. Hún hafi verið mjög brotin.

Vitnið E systir brotaþola kvað brotaþola hafa sent sér skilaboð í vinnu á sunnudeginum. Þar hafi komið fram að þau ákærði hafi farið saman heim og að hún fyndi til og liði ekki vel. Um kvöldið hafi brotaþoli svo sagt henni frá því að hún hafi farið á slysadeildina með vinkonu sinni. Þær hafi hist á mánudeginum og vitnið þá skoðað hana. Brotaþoli hafi verið með marga marbletti og bitfar á brjósti, illa farin að neðan, bólgin og þrútin. Hún hafi ekki getað pissað fyrst á eftir og síðan fengið ítrekaðar [...]s ýkingar. Hún hafi lýst því að þau hafi byrjað kynlíf en ákærði orðið hörkulegur og hún beðið hann að hætta án árangurs. Hann hafi ekki hætt fyrr en hún hafi sagst lemja hann annars. Brotaþoli hafi breyst mjög mikið, orðið tilfinningalaus og lokað sig af, einnig frá fjölskyldunni, sem sé ekki henni líkt. Hún hafi orðið [...] og svo farið að veikjast mikið, fengið köst lík [...] sem séu rakin til þessa áfalls. Hún sé ekki sama manneskjan.

Vitnið F læknir tók á móti brotaþola að kvöldi sunnudagsins 30. september 2018. Vitnið kvað áverka á snípshúfu ekki algenga en ekki getað sagt til um hvernig þeir hafi komið til. Aðspurt um [...]sýkingar í kjölfarið kvað vitnið mögulega hafa getað verið áverka á [...]sem hann hafi ekki séð. Einnig að ef hún hafi fengið [...]sýkingu geti lyf við henni ruglað bakteríuflóruna og þannig leitt til [...]sýkinga.

Vitnið G hjúkrunarfræðingur tók á móti brotaþola á slysadeild. Brotaþola hafi ekki liðið vel og verið fjarræn, en hafi þó verið róleg og yfirveguð. Vitnið mundi eftir áverkum á báðum brjóstum brotaþola og lærum og að hún hafi verið mjög aum að neðan.

Vitnið H læknir kvað brotaþola hafa leitað til læknis 4. október og 25. og 29. nóvember. Hún hafi átt sögu um andlega vanlíðan sem hafi verið búin að vera í fínu horfi en greinilega versnað vegna þessara atvika. Í framhaldinu hafi hún orðið óvinnufær þegar hún hafi fengið slæm [...]. Gerð hafi verið [...]próf en niðurstaða verið að þetta hafi verið vegna streitu. Hún hafi verið í sambandi við [...]sérfræðing vegna þess. Fram hafi komið að brotaþoli væri tvístígandi með að kæra, aðallega af því að hún hafi verið meðvituð um að það tæki langan tíma og sá tími væri íþyngjandi.

Vitnið I sálfræðingur kvað brotaþola hafa komið til sín í kjölfar tilvísunar frá [...]. Hún hafi komið í um tólf viðtöl. Vitnið hafi greint hana með áfallastreituröskun og síðar bætt [...] við greininguna. Hún hafi skorað 74 stig á mælingu á áfallastreitu sem sé mjög hátt, hann minni að hámarkið séu 80 stig. Vitnið kvað meðferðinni ekki lokið.

Vitnið J sálfræðingur kvað brotaþola hafa komið til sín samkvæmt tilvísun frá bráðamóttöku í september 2018. Hún hafi komið í 14 viðtöl á göngudeild, fyrst 1. nóvember 2018, og eitt að auki eftir skýrslutöku hjá lögreglu. Brotaþoli hafi sýnt mjög skýr áfallastreitueinkenni og töluverð einkenni [...]. Hún hafi verið í reglulegum viðtölum um tíma, síðan hafi komið hlé í meðferðina þar sem brotaþoli hafi ekki treyst sér í þau, eins og sé algengt í meðferð við áfallastreitu. Fólk sýni forðun og finnist vinnan erfið. Vanlíðan brotaþola hafi aukist og þá hafi hún ákveðið að kæra og komið í eitt viðtal eftir skýrslutöku hjá lögreglu. Brotaþoli hafi svo haldið áfram í meðferð í lok ágúst 2019. Hún hafi þá enn sýnt mikil einkenni áfallastreitu. [...]einkenni hafi þá verið meiri en áður, streitueinkenni mun meiri en [...] aðeins minni. Brotaþoli hafi þá einnig verið búin að glíma við erfið líkamlega einkenni, m. a. [...]sem ekki fundust aðrar skýringar á en streita. Heilt yfir hafi hún lýst mjög alvarlegum einkennum og uppfylli skýrt viðmið fyrir áfallastreituröskun. Þær hafi byrjað vinnu með áfallaúrvinnslu, sem sé staðlað meðferðarform þar sem sé unnið með áfallastreitueinkennin og áfallið sjálft og brotaþoli hafi ekki treyst sér til að halda áfram með þá vinnu.

Vitnið K starfsmaður [...]kvað brotaþola hafa leitað þangað. Hún hafi fengið frekari stuðning og viðtöl en venja sé þar sem vitnið hafi talið hana þurfa ákveðinn stuðning. Hún hafi hitt brotaþola í um tíu skipti. Vitnið kvaðst hafa hitt brotaþola síðast fyrir um tveimur mánuðum. Henni hafi þá fundist hún sýna batamerki.

III

Ákærða er gefin að sök nauðgun með því að hafa, eftir að hann og brotaþoli hófu samfarir með vilja beggja, beitt brotaþola ofbeldi og ólögmætri nauðung með því að hafa án hennar samþykkis haft við hana samræði, munnmök, sett fingur í leggöng hennar, þrýst að hálsi hennar með kyrkingartaki, þrýst fast með fingrum á sníp hennar, bitið hana í brjóst, innanverð læri og sníp, slegið hana á rasskinnar og haldið samræði og öðrum kynferðismökum áfram þrátt fyrir beiðnir brotaþola til hans um að hætta.

Frásagnir ákærða og brotaþola um atvik næturinnar fara saman að mestu leyti. Þeim ber saman um að ákærði hafi verið harkalegur. Hann hafi haft samfarir við brotaþola þó hún væri þurr í leggöngum, sett fingur í leggöng hennar, þrýst að hálsi hennar, þrýst fast með fingrum á sníp hennar, bitið hana í brjóst og innanverð læri og slegið hana á rasskinnar. Ákærði kvaðst þó ekki hafa bitið í sníp brotaþola. Hann kvað áverka á brotaþola geta verið af sínum völdum, hann væri vanur hörku í kynlífi með fyrrverandi kærustu sinni og að áverkar sæjust á þeim báðum á eftir.

Samkvæmt framangreindu þykir sannað að ákærði hafi haft samræði og munnmök við brotaþola, sett fingur í leggöng hennar, þrýst að hálsi hennar, þrýst fast með fingrum á sníp hennar, bitið hana á brjóstin og innanverð lærin og slegið hana á rasskinnar. Með vísan til framburðar ákærða, vitnisburðar vitnisins F læknis, og þess að brotaþoli sá ekki nákvæmlega hvað hann gerði þó hún hafi fundið að hann meiddi hana, þykir ekki unnt að slá því föstu að ákærði hafi bitið í sníp hennar en þó talið sannað að hann hafi valdið þeim áverkum sem lýst er í ákæru.

Samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 gerist sá sekur um nauðgun sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án samþykkis hans. Krafan um samþykki tekur til hverrar athafnar og þátttakandi í kynlífi getur hvenær sem er skipt um skoðun um þátttöku sína.

Ákærði sagði smá forleik hafa verið að samförunum þar sem hann hafi snert kynfæri brotaþola en kannaðist við að hún hefði verið þurr í leggöngum þegar samfarirnar hófust. Hann kvaðst hafa sett hendur á háls brotaþola en orðið þess áskynja að henni líkaði það ekki og sleppt. Hann hafi gefið henni lausan kinnhest og séð að henni líkaði það ekki og þess vegna ekki endurtekið það. Ákærði kvaðst ekkihafa beitt nauðung eða aflsmunum á neinn hátt. Brotaþoli kvaðst hafa byrjað kynlífið með samþykki. Ákærði hafi hafið við hana samfarir án forleiks og hún því verið þurr í leggöngum og samfarirnar sárar. Hún hafi þó fyrst ætlað að láta sig hafa það og fyrst beðið ákærða að hætta eftir að hann hafi tekið hana hálstaki.

Ákærða og brotaþola ber saman um að brotaþoli hafi beðið hann að hætta. Ákærði kveður hana hafa sagt „hættu þessu“ og hann hafi skilið það svo að hún væri að biðja hann um að hætta því sem hann var þá að gera og það hafi hann gert umsvifalaust. Hann hafi hins vegar ekki skilið brotaþola svo að hún vildi hætta kynlífinu.

Þó að samþykki þurfi almennt ekki að vera með orðum, heldur geti ýmis tjáskipti eða þátttaka í athöfnum gefið samþykki til kynna, er það álit dómsins að sérstök ástæða sé til þess að tryggja að skýrt samþykki sé fyrir hendi þegar um ræðir þátttöku í athöfnum sem almennt teljast til líkamsmeiðinga og skilja eftir sig áverka á líkama þess sem þær þolir. Ákærði kvaðst ekki hafa rætt þetta við brotaþola áður en þau byrjuðu kynlífið eða á meðan því stóð en kvaðst hafa talið að þau væru „frekar sammála“ um þetta. Hann kvaðst í fyrri samtölum þeirra hafa talað um að hann væri „kinkí í rúminu“. Brotaþoli kannaðist ekki við það en auk þess getur sú lýsing vísað til annars en að hann beiti hörku í kynlífi.

Samkvæmt framburði brotaþola, og lýsingu ákærða sjálfs af atvikum, meðal annars að hann hafi séð að brotaþola líkaði ekki hálstakið og kinnhesturinn og að hún hafi beðið hann um að hætta, mátti honum vera ljóst að hann hafði brýna ástæðu til að spyrja um afstöðu brotaþola; hvort hún vildi stunda með honum kynlíf yfir höfuð og þá hvers konar. Það er álit dómsins að ákærði hafi ekki getað litið svo á að brotaþoli hafi veitt samþykki sitt fyrir því að þola slíka hörku og þá ekki að honum væri heimilt að halda áfram kynferðislegum athöfnum eftir að hún bað hann að hætta. Samkvæmt framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við ákvörðun refsingar verður litið til þess að ákærði hefur hreinan sakarferil og þess að ákærði hefur frá upphafi skýrt afdráttarlaust frá málavöxtum. Hins vegar verður einnig litið til þess að athafnir hans voru grófar og ollu margvíslegum áverkum á brotaþola og höfðu alvarleg áhrif á andlega og líkamlega heilsu hennar. Með vísan til þessa verður ákærði dæmdur til að sæta fangelsi í tvö ár.

Með háttsemi sinni olli ákærði brotaþola miska sem hann ber bótaábyrgð á. Fyrir liggur að brotaþoli hlaut áverka vegna brotsins. Samkvæmt vottorðum og framburði J og I sálfræðinga og H læknis hafði brotið mjög alvarlegar afleiðingar á heilsu brotaþola. Hún var greind með áfallastreituröskun sem olli [...]auk alvarlegra líkamlegra einkenna og óvinnufærni. Brotaþoli krefst 2.000.000 króna í bætur. Þykir krafa hennar ekki úr hófi og verður tekin til greina, auk vaxta svo sem krafist er, en ákærða var kynnt krafan 6. ágúst 2019.

Að kröfu ákæruvalds og samkvæmt úrslitum málsins verður ákærði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

H-kk-nf B-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan kl. 14:30, fimmtudaginn 5. nóvember 2020 í dómsal A, Hafnarstræti 107, 4. hæð, Akureyri. Fyrir dómsuppsögu var gætt ákvæða 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákærði greiði brotaþola, A, 2.000.000 króna, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. september 2018 til 6. september 2019, en dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 2.648.145 krónur í sakarkostnað, þ. m. t. 1.100.000 krónur í málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, 950.000 króna þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, og 104.473 króna útlagðan kostnað hennar.