556/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni L ehf. um dómkvaðningu matsmanna. Í úrskurði Landsréttar var talið að samþykkt matsbeiðninnar í því horfi sem hún var fæli í sér að dómkvöddum matsmönnum yrði falið að svara spurningum, sem væru að talsverðu leyti þrungnar lagalegum álitaefnum, á grundvelli óljósra forsendna. Var beiðni L ehf. um dómkvaðningu matsmanna því hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 30. september 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 21. október 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. september 2020 í málinu nr. M504/2020 þar sem fallist var á beiðni varnaraðila um dómkvaðningu tveggja matsmanna. Kæruheimild er í clið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna hafnað. Þá krefst hann þess að málskostnaður í héraði verði felldur niður og honum úrskurðaður kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Líkt og rakið er í hinum kærða úrskurði deila aðilar um fjárhagslegt uppgjör vegna lögskipta þeirra á milli sem stofnað var til með verksamningi 27. febrúar 2017 en þar tók varnaraðili að sér gegn endurgjaldi að byggja 11 íbúðarhús fyrir sóknaraðila í Holtahverfi á Húsavík. Hefur sóknaraðili krafið varnaraðila um tafabætur vegna seinkunar á verkinu en varnaraðili hefur meðal annars krafið sóknaraðila um greiðslu vegna kostnaðar sem hann hafi orðið fyrir vegna tafa á verkinu og vegna aukaverka sem ráðist hafi verið í. Er matsbeiðni þeirri sem hér er um deilt ætlað að leggja frekari grundvöll að kröfum varnaraðila.

5 Samkvæmt lögum nr. 91/1991 eiga aðilar að meginstefnu rétt á því að afla þeirra sönnunargagna sem þeir telja þörf á. Það er því hvorki á valdi gagnaðila né dómstóla að aftra því nema með stoð í lögum. Af þeim sökum ber dómara almennt að verða við beiðni um dómkvaðningu matsmanns. Þær spurningar sem lagðar eru fyrir matsmenn þurfa þó að fullnægja vissum lágmarksskilyrðum, hvort sem matsbeiðni byggist á IX. eða XII. kafla laganna. Þau skilyrði má í meginatriðum greina í þrennt. Í fyrsta lagi þarf matsspurning að vera skýr um hvað meta eigi. Í þessu skilyrði hefur meðal annars verið talið felast að tíunda geti þurft forsendur sem miða á við, ef forsendur eru umdeildar, auk þess sem spurningin má ekki vera of opin eða almenns eðlis og fela matsmanni að leita eftir ótilgreindum atriðum, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 14. apríl 1986 í máli nr. 59/1986, sem birtur er á bls. 691 í dómasafni réttarins það ár, og dóm Hæstaréttar 14. desember 2012 í máli nr. 684/2012. Í öðru lagi þarf matsspurning að vera um annað en það sem kemur í hlut dómara að meta samkvæmt 2. mgr. 60. gr. laganna. Það hindrar þó ekki framgang matsbeiðni að matið varði öðrum þræði lagaleg atriði, svo fremi sem önnur sérfræðileg álitaefni en lögfræðileg eru þar í forgrunni, sem ekki verður slegið föstu að dómara sé fært að meta sjálfur, sbr. til dæmis dóma Hæstaréttar 30. ágúst 2012 í máli nr. 487/2012 og 13. október 2009 í máli nr. 472/2009. Á hinn bóginn verður matsbeiðni hafnað ef ekki verður séð að verið sé að leita eftir mati á öðrum sérfræðilegum álitaefnum en lögfræðilegum eða ef spurningarnar teljast á annan hátt þrungnar lagalegum álitaefnum. Í þriðja lagi má matsspurning ekki vera bersýnilega þýðingarlaus.

6 Í fyrirliggjandi matsbeiðni er óskað mats á því hvort verkið sem um ræðir hafi tafist og hvort umfang þess hafi aukist, en aðrar matsspurningar leiða af þessum grunnspurningum. Nefndar spurningar eru með þeim hætti að annars vegar er spurt hvort tafir hafi orðið á verkinu „miðað við forsendur verksamnings aðila, dags. 27. febrúar 2017, upphaflega verkáætlun (frá 16. febrúar 2017) og/eða önnur gögn málsins“ og hins vegar hvort umfang verksins hafi aukist „frá forsendum verksamnings aðila, dags. 27. febrúar 2017, upphaflegri verkáætlun (frá 16. febrúar 2017) og/eða öðrum gögnum málsins“.

7 Í tilvitnuðum verksamningi eru ákvæði um tímaáætlun og breytingar á verkinu, sbr. 5. og 11. gr. samningsins, sem ljóst er að aðilar deila um túlkun á. Eru þessi ákvæði nefnd í matsbeiðninni, ásamt fleiri ákvæðum verksamningsins, og tekið fram að vegna ágreinings aðila sé varnaraðila nauðsynlegt að fá matsmenn dómkvadda til að leggja mat á þau atriði er greinir í matsbeiðninni „með hliðsjón af m.a. framangreindum ákvæðum verksamnings aðila“. Túlkun á samningi er almennt meðal þess sem á undir dómara en ekki dómkvadda matsmenn, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður að telja óljóst hvaða forsendur og gögn matsmenn eiga að miða við. Í matsbeiðni er auk verksamningsins eingöngu nefnd verkáætlun 16. febrúar 2017, sem er einnar blaðsíðu skjal, en að öðru leyti vísað í „önnur gögn málsins“, sem ekki er fyllilega ljóst hver eru, en þau gögn sem þegar liggja fyrir verða ekki talin gefa neina heildstæða mynd af því sem meta skal.

8 Samkvæmt framangreindu verður að telja að samþykkt matsbeiðninnar í því horfi sem hún er fæli í sér að dómkvöddum matsmönnum yrði falið að svara spurningum, sem eru að talsverðu leyti þrungnar lagalegum álitaefnum, á grundvelli óljósra forsendna. Gera verður þá lágmarkskröfu til framsetningar matsbeiðni af framangreindum toga að fram komi með skýrum og ótvíræðum hætti til hvaða forsendna verksamnings matsmönnum beri að horfa. Eins og fyrr greinir hefur þess ekki verið gætt með fullnægjandi hætti í fyrirliggjandi matsbeiðni.

9 Líkt og dómaframkvæmd ber með sér á varnaraðili þess ótvírætt kost að leita dómkvaðningar til mats á sérfræðilegum atriðum er snerta tafir og kostnað af verkum, svo fremi sem önnur sérfræðileg álitaefni en lögfræðileg eru í forgrunni og kröfunni um skýrleika er mætt. Eins og matsbeiðnin liggur fyrir verður hins vegar að fallast á kröfu sóknaraðila um að beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna verði hafnað.

10 Til samræmis við þessi úrslit og kröfur sóknaraðila verður málskostnaður í héraði felldur niður og varnaraðila gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Beiðni varnaraðila, Leigufélagsins Höfn ehf., um dómkvaðningu matsmanna er hafnað.

Málskostnaður í héraði fellur niður.

Varnaraðili greiði sóknaraðila, PCC Seaview Residences ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.