492/2019

Útdráttur

M var sakfelldur fyrir hegningar og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið án nægilegrar varúðar og að hafa verið þannig á sig kominn að hann var ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega með þeim afleiðingum að ökutækið fór yfir á rangan vegarhelming og lenti í árekstri við annað ökutæki. Við áreksturinn hlaut farþegi í bifreiðinni sem M ók slíka fjöláverka að hann lést auk þess sem ökumaður hinnar bifreiðarinnar, A, slasaðist. Refsing ákærða þótti hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Ákvæði héraðsdóms um tímabundna sviptingu ökuréttar var á hinn bóginn fellt úr gildi þar sem í greinargerð ákæruvaldsins til Landsréttar var ekki vikið að kröfum þess er lutu að ákvæði héraðsdóms þess efnis. Þá var M dæmdur til að greiða A miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 13. júní 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 27. maí 2019 í málinu nr. S[…]/2019.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að honum verði ekki gerð refsing. Þá krefst hann þess aðallega að bótakröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af henni, en að því frágengnu að hún verði lækkuð.

4 Brotaþoli, B, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 1.000.000 króna með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um greiðslu miskabóta.

Málsatvik

5 Með ákæru 3. janúar 2019 voru ákærða gefin að sök hegningar og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið án nægilegrar tillitssemi og varúðar og eigi verið fær um að stjórna ökutækinu örugglega vegna þreytu. Hann hafi sofnað við aksturinn með þeim afleiðingum að ökutækið hafi farið yfir á rangan vegarhelming og árekstur orðið við annað ökutæki með þeim afleiðingum að farþegi bifreiðarinnar sem hann ók hafi látist og ökumaður hinnar bifreiðarinnar slasast eins og nánar er rakið í ákæru. Málsatvik eru að öðru leyti rakin í hinum áfrýjaða dómi.

6 Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 215. og 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 4. gr., 1. mgr. 14. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 44. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að öðru leyti en því að hann var sýknaður af því að hafa brotið gegn ákvæði 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga þar sem ákvæðið teldist ekki viðhlítandi refsiheimild „nema þá til fyllingar öðrum tilvísuðum ákvæðum laganna“. Hér fyrir dómi var því lýst yfir af hálfu ákæruvaldsins að fallist væri á þá niðurstöðu héraðsdóms.

7 Á meðal gagna málsins er skýrsla tæknideildar lögreglu 14. nóvember 2018 ásamt ljósmyndum af vettvangi. Samkvæmt þeim gögnum voru tvær akreinar á Reykjanesbrautinni þar sem bílarnir rákust saman, ein ætluð fyrir umferð í hvora átt og þær aðgreindar með yfirborðsmerkingu, heilli línu. Af ummerkjum á vettvangi að dæma hafi bifreiðunum verið ekið í gagnstæða átt og ákomur þeirra beggja verið að framan. Samkvæmt skýrslunni og svo sem sjá má af hinum meðfylgjandi myndum var bifreiðin sem ákærði ók á öfugum vegarhelmingi með framendann á miðri akrein og afturhluta utan vegkants. Bifreiðin sem brotaþoli ók hafi verið með framendann á réttum vegarhelmingi, á miðri akrein, og afturhluta inn á öfugan vegarhelming. Fram kemur að engin hemla eða skriðför hafi verið sjáanleg á vettvangi slyssins og að líklegasti árekstrarstaður hafi verið mitt á milli bifreiðanna, sem báðar hefðu kastast aftur um það bil einn metra eftir áreksturinn.

8 Lögreglumaðurinn sem ritaði skýrsluna gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði og bar þá meðal annars að bifreið ákærða hefði greinilega verið ekið yfir á rangan vegarhelming, líkt og sjáist af þeim myndum sem fylgt hafi skýrslu hans. Um tveir metrar hafi verið á milli bifreiðanna sem hafi verið á akrein þeirrar bifreiðar sem brotaþoli hafi ekið. Brak hafi bent til þess að árekstrarstaðurinn hafi verið „svona sirka mitt á milli bílanna“. Brakið hafi bent til þess að bifreiðarnar hafi rekist saman og síðan kastast aftur á bak. Þá kom meðal annars fram í máli lögreglumannsins að ekkert hefði bent til þess að ástandi ökutækjanna hafi verið áfátt og því hafi bíltæknirannsókn ekki farið fram.

9 Ákærði kvaðst fyrir héraðsdómi ekki muna hvað hefði valdið árekstrinum. Þá myndi hann ekki eftir því, sem fram kæmi á upptöku úr búkmyndavél lögreglumanns og væri á meðal gagna málsins, að hafa tjáð lögreglu það á vettvangi að hann hefði sofnað við aksturinn en vaknað rétt áður en óhappið varð og þá verið kominn yfir á öfugan vegarhelming.

10 Brotaþoli bar við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi meðal annars svo um tildrög árekstursins að hún hefði séð ljós og einhvern kominn inn á hennar vegarhelming. Þetta hafi gerst „rosalega hratt“ og að hin bifreiðin hefði bara ekið á hennar bifreið. Hún hafi ekkert náð að gera nema mögulega taka ósjálfrátt í stýrið. Hún kvaðst ekki telja líkur á að hafa sjálf ekið yfir á rangan vegarhelming, en bifreiðin sem ekið hafi verið úr gagnstæðri átt hafi verið ekið yfir á hennar akrein.

Niðurstaða

11 Af ljósmyndum af vettvangi, skýrslu tæknideildar lögreglu frá 14. nóvember 2018, framburði þess lögreglumanns fyrir héraðsdómi sem vann þá skýrslu og framburði brotaþola fyrir héraðsdómi, þykir sannað að ákærði hafi ekið bifreið sinni yfir á rangan vegarhelming í umrætt sinn. Á það sér enn fremur stoð í framburði ákærða á vettvangi, sem hann kvaðst þó ekki muna eftir er hann var inntur eftir því við skýrslutöku fyrir héraðsdómi.

12 Í skýrslu ákærða fyrir héraðsdómi gat hann engar skýringar gefið á orsökum árekstrarins og þar með hvað hafi valdið því að hann sveigði bifreiðinni yfir á rangan vegarhelming. Kvaðst hann ekki muna hvað hefði gerst og vildi ekki staðfesta framburð sinn hjá lögreglu þar sem hann bar um að hafa sofnað. Með því að aka bifreiðinni yfir á rangan vegarhelming sýndi ákærði af sér stórkostlegt gáleysi. Að því gættu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn 215. gr. og 219. gr. almennra hegningarlaga. Í samræmi við ákvæði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga verður dæmt um brot ákærða gegn ákvæðum umferðarlaga eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019, bæði um refsinæmi þess verknaðar sem honum er gefinn að sök og um refsingu. Samkvæmt því varða brot ákærða við fyrri málslið 1. mgr. 18. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. laganna. Með vísan til þess sem fyrr hefur verið rakið um háttsemi ákærða verður hann jafnframt sakfelldur fyrir brot gegn fyrri málslið 1. mgr. 18. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Verður ákærði samkvæmt því sakfelldur fyrir þá háttsemi að hafa ekið umræddri bifreið án nægilegrar varúðar og að hafa verið þannig á sig kominn að vera ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega með þeim afleiðingum að ökutækið hafi farið yfir á rangan vegarhelming og lent í árekstri við annað ökutæki með þeim afleiðingum sem fyrr greinir.

13 Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar ákærða. Í kröfugerð ákæruvaldsins til Landsréttar er þess krafist að dómur héraðsdóms verði staðfestur „að því er varðar sakfellingu ákærða“. Jafnframt er þess krafist að „refsing ákærða sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi verði þyngd“. Í greinargerð ákæruvaldsins er á hinn bóginn hvergi vikið að kröfu um sviptingu ökuréttar, hvorki til staðfestingar né þyngingar og heldur ekki að rökstuðningi fyrir slíkri kröfu. Verður ákærða af þeirri ástæðu ekki dæmd svipting ökuréttar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 30. nóvember 2006 í máli nr. 163/2006.

14 Með vísan til forsendna héraðsdóms verða ákvæði hans um sakarkostnað, einkaréttarkröfu og málskostnað staðfest.

15 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

16 Þá verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola málskostnað fyrir Landsrétti, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að ákvæði hans um sviptingu ökuréttar ákærða, M-x-x M-x-x, er fellt úr gildi.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 910.567 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 868.000 krónur. Ákærði greiði B 250.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.