727/2023

Útdráttur

X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun ríkissaksóknara um að fallast á beiðni rúmenskra yfirvalda um að afhenda hann til Rúmeníu á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar. Í úrskurði Landsréttar var rakið að R hafi borið áður en hann tók ákvörðun um hvort fallast ætti á beiðnina um afhendingu X til Rúmeníu að taka rökstudda afstöðu til þess hvort skyldubundin synjunarástæða samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 51/2016 og þar með efnisleg skilyrði til afhendingar stæðu henni í vegi með tilliti til þess sem fram kom í framlagðri skýrslu CPT nefndar Evrópuráðsins þar sem gerðar voru alvarlegar athugasemdir við aðbúnað í fangelsum í Rúmeníu. Af rökstuðningi fyrir ákvörðun R eða öðrum gögnum málsins var ekki ráðið að það hefði verið gert. Var því felld úr gildi ákvörðun R um að verða við beiðni um afhendingu X til Rúmeníu á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 26. október 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 25. október 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem staðfest var ákvörðun sóknaraðila 2. október 2023 um að verða við beiðni um afhendingu varnaraðila til Rúmeníu á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar sem gefin var út 23. júlí 2021.

Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr.51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum.

Niðurstaða

4

Kröfu sína um að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi byggir varnaraðili meðal annars á ákvæði 2. mgr. 9. gr. laga nr. 51/2016 en í því segir að synja skuli um afhendingu manns samkvæmt evrópskri handtökuskipun ef afhendingin er í andstöðu við ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu og þeirra samningsviðauka sem hafa lagagildi hér á landi. Um þetta vísar varnaraðili meðal annars til skýrslu CPT nefndar Evrópuráðsins frá 14. apríl 2022 (e. European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment) en í henni séu gerðar alvarlegar athugasemdir við aðbúnað í fangelsum í Rúmeníu. Um sé að ræða nýja, hlutlæga og áreiðanlega skýrslu sem renni stoðum undir framangreinda málsvörn varnaraðila. Það geri einnig önnur gögn sem vísað er til í greinargerð hans til Landsréttar.

5

Í umræddri ákvörðun sóknaraðila kemur fram að í athugasemdum verjanda varnaraðila hafi verið byggt á 2. mgr. 9. gr. laga nr. 51/2016 og í því sambandi vísað til þess að aðstæður í fangelsum í Rúmeníu væru ómannúðlegar „samkvæmt skýrslum“. Sagði í ákvörðuninni að um þetta lægi „ekkert fyrir í málinu annað en einhliða yfirlýsing um að aðstæður í fangelsum í Rúmeníu séu með þeim hætti að afhending varnaraðila teljist í andstöðu við 2. mgr. 9. gr. laga nr. 51/2016.“ 6

Framangreind skýrsla CPT nefndar Evrópuráðsins var lögð fram við meðferð málsins í héraði. Í forsendum hins kærða úrskurðar er tekið fram að skýrslan hafi að sögn sóknaraðila komið til skoðunar af hans hálfu við meðferð málsins og litið svo á að skilyrði hafi verið fyrir afhendingu varnaraðila að henni virtri. Í rökstuðningi fyrir ákvörðun sóknaraðila er hennar þó ekki getið sérstaklega og samkvæmt framansögðu tekið fram að ekki liggi annað fyrir en „einhliða yfirlýsing“ um að aðstæður í fangelsum í Rúmeníu séu í andstöðu við mannréttindasáttmála Evrópu.

7

Samkvæmt framansögðu verður að leggja til grundvallar að sóknaraðili hafi haft umrædda skýrslu undir höndum þegar hann hafði beiðni um afhendingu varnaraðila til meðferðar. Áður en sóknaraðili tók um það ákvörðun hvort fallast ætti á beiðnina bar honum að taka rökstudda afstöðu til þess hvort skyldubundin synjunarástæða samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 51/2016 og þar með efnisleg skilyrði afhendingar stæðu henni í vegi með tilliti til þess sem fram kemur í skýrslunni, eftir atvikum að undangenginni frekari gagnaöflun. Af rökstuðningi fyrir ákvörðun sóknaraðila eða öðrum gögnum málsins verður ekki ráðið að það hafi verið gert.

8

Með vísan til þess sem að framan er rakið eru slíkir annmarkar á meðferð málsins hjá sóknaraðila að rétt þykir að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi.

9

Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016, greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Felld er úr gildi ákvörðun ríkissaksóknara 2. október 2023 um að verða við beiðni um afhendingu varnaraðila, X, til Rúmeníu á grundvelli handtökuskipunar.

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, L-kk-ef D-kk-ef lögmanns, 150.660 krónur, greiðist úr ríkissjóði.