78/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu S um að krafa hans yrði viðurkennd sem forgangskrafa í þrotabú A hf. samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Deildu aðilar meðal annars um hvort S hefði haft þá stöðu gagnvart hinu gjaldþrota félagi að teljast nákominn því í skilningi 3. gr. laganna með því að gegna starfi framkvæmdastjóra rekstrarsviðs félagsins og eiga sæti í framkvæmdastjórn þess. Í úrskurði Landsréttar kom fram að S hefði hvorki setið í stjórn félagsins né haft aðkomu að fjármálum þess. Hann hefði ekki farið með daglegan rekstur félagsins og hefði lotið boðvaldi forstjóra þess. Hann hefði ekki haft prókúru fyrir félagið og ekki getað haft áhrif á hvaða ákvarðanir væru teknar á þeim sviðum sem réðu úrslitum um það hvort menn teldust nákomnir í skilningi 3. gr. laganna. S teldist því ekki nákominn félaginu í skilningi ákvæðisins og því ætti undantekningarákvæði 3. mgr. 112. gr. laganna ekki við um hann. Var krafa S því tekin til greina.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. janúar 2019 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 31. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 17. janúar 2019, í málinu nr. X11/2018, þar sem kröfu sóknaraðila í þrotabú Azazo hf. var hafnað eins og henni var lýst samkvæmt kröfulýsingu 1. nóvember 2017. Kæruheimild er í 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fallist verði á kröfu hans um að launakrafa hans í þrotabúið verði samþykkt sem forgangskrafa á grundvelli 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik og málsástæður

4 Málsatvikum og ágreiningsefnum er lýst í hinum kærða úrskurði.

5 Í ráðningarsamningi sóknaraðila og félagsins Azazo hf. 6. maí 2015 kom fram að sóknaraðili væri ráðinn sem starfsmaður fyrirtækisins og bæri hefðbundna ábyrgð gagnvart forstjóra þess. Sóknaraðili væri ráðinn framkvæmdastjóri rekstrarsviðs og ætti sæti í framkvæmdastjórn fyrirtækisins. Nánar er þar rakið að verkefni sóknaraðila væru fjölbreytt, svo sem að samræma vinnu í tengslum við rekstur á hugbúnaðarlausnum, rekstur á innri kerfum, rekstur öryggiskerfa auk notendaþjónustu og bera ábyrgð á þeim málaflokki í samræmi við stefnu fyrirtækisins á því sviði og í samráði við forstjóra. Hann skyldi taka þátt í vinnu í tengslum við ýmis verkefni og verkefnastjórn og gæti í einhverjum tilvikum tekið þátt í ráðgjafaverkefnum. Þá skyldi hann sjá um að stýra þeim starfsmönnum sem tengdust verkefnum sem hann sæi um. Undir samninginn rituðu B-kvk-nf G-kvk-nf fyrir hönd félagsins og sóknaraðili.

6 Í skýrslu sóknaraðila fyrir héraðsdómi kom fram að þrír starfsmenn hefðu starfað undir hans stjórn og tveir verktakar sem staddir hafi verið á Spáni. Hann kvaðst ekki hafa getað tekið ákvarðanir sem vörðuðu rekstur félagsins nema með samþykki B-kvk-ef G-kvk-ef en hún mun hafa verið forstjóri þess og sat í stjórn þess. Hann kvaðst hafa setið fundi framkvæmdarstjórnar, sem reynt hafi verið að halda einu sinni í viku, en þar hafi verið farið yfir stöðuna í hverjum hópi.

7 Í skýrslu S-kvk-ef H-kvk-ef, aðalbókara Azazo hf., fyrir héraðsdómi kom fram að B-kvk-nf G-kvk-nf hefði tekið ákvarðanir um daglegan rekstur félagsins. Spurð um völd þeirra fjögurra starfsmanna sem báru framkvæmdastjóratitil til að taka ákvarðanir um fjármál eða daglegan rekstur er vörðuðu félagið kvaðst hún ekki hafa orðið vör við að þeir hefðu haft slík völd. Hún kvað þá ekki hafa haft heimild til að skuldbinda félagið með vörukaupum eða því um líku og hafi það allt þurft að fara í gegnum forstjóra, sama hversu lítið það var. Sérstaklega spurð kvað hún sóknaraðila ekki hafa tekið neinar ákvarðanir varðandi fjármál eða daglegan rekstur félagsins.

8 Samkvæmt vottorði fyrirtækjaskrár um hlutafélagið Azazo 21. september 2017 var dagsetning samþykkta félagsins 30. október 2015. Skráður tilgangur þess var þróun og sala hugbúnaðarlausna sem,,efla upplýsingastjórnun fyrirtækja og stofnana og annar skyldur rekstur. Ráðgjöf, varsla og önnur þjónusta sem styður við bætta upplýsingastjórnun fyrirtækja og stofnana.“ Sóknaraðili sat ekki í stjórn félagsins og var ekki skráður framkvæmdastjóri þess, en firmað ritaði meirihluti stjórnar.

9 Ágreiningur málsaðila snýst einvörðungu um það hvar skipa skuli kröfu sóknaraðila í réttindaröð við skipti á varnaraðila. Niðurstaða

10 Samkvæmt 1. mgr. 68. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög fer félagsstjórn með málefni félagsins og skal annast um að skipulag þess og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi. Félagsstjórn og framkvæmdastjóri fara með stjórn félagsins. Samkvæmt 2. mgr. annast framkvæmdastjóri daglegan rekstur félagsins og skal í þeim efnum fara eftir þeirri stefnu og fyrirmælum sem félagsstjórn hefur gefið.

11 Í 3. gr. laga nr. 21/1991 er rakið hvaða tengsl annars vegar milli manna og hins vegar milli manna og félaga, sem og félaga í milli, geti orðið til þess að þeir teljist nákomnir. Í 4. tölulið greinarinnar er meðal annars kveðið á um að ef maður situr í stjórn félags eða stýrir daglegum rekstri þess teljist hann nákominn félaginu.

12 Við mat á því hvort sóknaraðili teljist nákominn í skilningi 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. gr. laganna, ræður ekki úrslitum að hann hafi borið titilinn framkvæmdastjóri rekstrarsviðs og setið í framkvæmdastjórn félagsins, heldur ber að horfa til þess meðal annars hvaða stjórnunarheimildir hann hafði og hvort í stöðu hans hafi falist raunverulegt vald til að hafa áhrif á mikilsverðar ákvarðanir sem teknar voru innan félagsins og gátu skuldbundið það.

13 Af því sem rakið hefur verið um starfssvið sóknaraðila er fram komið að hann sat ekki í stjórn félagsins Azazo hf. og hafði enga aðkomu að fjármálum þess. Hann fór ekki með daglegan rekstur félagsins og laut boðvaldi forstjóra þess. Hann hafði ekki prókúru fyrir félagið og gat ekki haft áhrif á það hvaða ákvarðanir voru teknar á þeim sviðum sem ráða úrslitum um það hvort menn teljist nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt öllu framangreindu telst sóknaraðili ekki nákominn í skilningi 3. gr. laganna og á því undantekningarákvæði 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 ekki við um hann.

14 Af hálfu varnaraðila hafa ekki komið fram efnisleg andmæli við fjárhæð endanlegrar kröfu sóknaraðila. Að öllu framangreindu virtu verður krafa sóknaraðila tekin til greina eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

15 Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Viðurkennt er að krafa sóknaraðila, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef, að fjárhæð 3.315.697 krónur, sem lýst var með kröfulýsingu við skipti varnaraðila, þrotabús Azazo hf., 1. nóvember 2017, njóti stöðu í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Varnaraðili greiði sóknaraðila samtals 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.