651/2022

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir tvær líkamsárásir samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 gegn A þáverandi sambýliskonu sinni. Í fyrra skiptið með því að hafa tekið A hálstaki með báðum höndum en í seinna skiptið með því að hafa slegið í hendi hennar þar sem hún hélt á farsíma sem við það lenti í andliti hennar, síðan tekið hana hálstaki með báðum höndum og þrengt að hálsi hennar. Þá var X sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum tiltekið magn fíkniefna. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um tvær líkamsárásir gegn þáverandi sambýliskonu hans og barnsmóður væri að ræða sem horfði til refsiþyngingar, sbr. 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. X hefði að nokkru viðurkennt þá háttsemi sem hann væri sakfelldur fyrir og horfði það honum til málsbóta. Hafnaði Landsréttur því að beitt yrði refsilækkunarástæðu 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga vegna seinni líkamsárásarinnar. Var X gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að greiða A 700.000 krónur í miskabætur auk vaxta. Loks voru gerð upptæk fíkniefni sem lögregla lagði hald á.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf og Á-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 14. júní 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 7. mars 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 2. maí 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd. Þá krefst ákæruvaldið staðfestingar á upptöku fíkniefna og lyfja.

3

Ákærði krefst sýknu af sakargiftum samkvæmt ákæruliðum I og II í ákæru 27. september 2021 en unir sakfellingu vegna ákæruliðar III í sömu ákæru en krefst til vara að refsing ákærða verði verulega milduð og bundin skilorði að öllu leyti eða hluta. Þá krefst ákærði þess að skaðabótakröfum verði vísað frá en til vara að þær verði lækkaðar verulega.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði greiði henni 1.550.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 28. september 2020 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Í ákæru er ákærða gefið að sök að hafa tvívegis ráðist gegn þáverandi sambýliskonu sinni og brotaþola í máli þessu. Samkvæmt ákærulið I er háttsemi ákærða lýst þannig að hann hafi, í desember 2019 í eldhúsi á þáverandi heimili þeirra [...], tekið brotaþola hálstaki með báðum höndum. Í ákærulið II er ákærða gefin að sök líkamsárás gegn brotaþola með því að hafa, 28. júlí 2020 á þáverandi heimili þeirra [...], slegið í hendi hennar þar sem hún hélt á farsíma sem við það lenti í andliti hennar, síðan tekið hana hálstaki með báðum höndum og þrengt að hálsi hennar og dregið hana þannig að útidyrahurðinni þar sem þau duttu bæði í gólfið og hún komst út úr íbúðinni og leitaði sér aðstoðar hjá nágranna. Afleiðingum síðarnefndrar árásar er í ákæru lýst þannig að brotaþoli hafi fengið blóðnasir, eymsli fyrir neðan nef, roða og eymsli yfir hálsi, tognun/ofreynslu á hálshrygg og eymsli yfir herðum beggja vegna. Háttsemi ákærða samkvæmt báðum ákæruliðum er heimfærð til 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Loks er ákærða í ákærulið III gefið að sök fíkniefnalagabrot með því að hafa á sama tíma og í ákærulið II haft í vörslum sínum tilgreint magn af ávana- og fíkniefnum. Ákærði unir sakfellingu samkvæmt síðastgreindum ákærulið.

6

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur í samræmi við ákæru, að öðru leyti en því að talið var ósannað að hann hefði dregið brotaþola að útidyrahurð, svo sem honum er meðal annars gefið að sök í ákærulið II. Ákærða var gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu refsingarinnar skyldi frestað og hún falla niður að liðnum tveimur árum héldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga. Þá var ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 700.000 krónur í miskabætur auk vaxta. Loks voru gerð upptæk fíkniefni sem lögregla lagði hald á og nánar eru tilgreind í héraðsdómi.

7

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þá er þar rakið efni skýrslna sem ákærði, brotaþoli og önnur vitni gáfu við rannsókn málsins hjá lögreglu og jafnframt gerð grein fyrir framburði þeirra við aðalmeðferð málsins í héraði. Einnig er rakið efni læknisvottorðs 26. september 2020, sem liggur frammi í málinu, vegna komu brotaþola á [...] 28. júlí sama ár sem unnið var upp úr rafrænni sjúkraskrá stofnunarinnar.

8

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti gaf skýrslu í fjarfundi vitnið G læknir sem tók á móti brotaþola og skoðaði hana við komu hennar á [...]28. júlí 2020. Vitnið kvaðst ekki muna eftir atvikum umrætt sinn en spurður um lýsingar í framangreindu læknisvottorði á roða framan á miðjum hálsi, sem hafi legið „lateralt“ beggja vegna neðan við eyru, taldi vitnið þetta að öllum líkindum vera nýjan roða. Hann kvaðst eiga erfitt með að fullyrða að roðinn væri til kominn vegna þess að þrengt hefði verið að hálsi brotaþola og taldi líklegt að hann hefði tekið það fram í sjúkraskránni ef hann hefði séð merki á hálsinum eftir fingur. Á hinn bóginn gæti hann ekki svarað því hvort það myndu sjást för eftir fingur eða punktblæðingar á hálsi brotaþola ef þar hefði verið þrýst fast. Loks kvað vitnið ekki útilokað að þau eymsli aftan í hálsi brotaþola, sem getið er í vottorðinu, væru vegna hálstaks.

9

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti voru spilaðar að hluta hljóð- og myndupptökur af skýrslugjöf ákærða annars vegar hjá lögreglu 29. júlí 2020 og 11. janúar 2021 og hins vegar við aðalmeðferð málsins í héraði. Upptökurnar sýna látbragð ákærða þegar hann lýsti því hvernig hann beitti höndum sínum gegn brotaþola þegar atvik áttu sér stað samkvæmt ákæruliðum I og II.

Niðurstaða

10

V ið skýrslutöku hjá lögreglu 11. janúar 2021 lýsti ákærði atvikum samkvæmt ákærulið I í eldhúsi á heimili hans og brotaþola [...] í desember 2019, bæði með orðum og látbragði, þannig að þau brotaþoli hefðu verið að rífast og þá hefði hann gripið með báðum höndum um háls hennar. Ákærði neitaði því þó að um hálstak hefði verið að ræða og kvaðst hvorki hafa þrengt né hert að hálsi brotaþola. Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins í héraði lýsti ákærði atvikum að þessu leyti með öðrum hætti og neitaði að hafa gripið um háls brotaþola, heldur hefði hann einungis ýtt henni frá sér með því að ýta á háls hennar með opnum lófum.

11

Eins og áður er getið var við aðalmeðferð málsins í Landsrétti spilaður hluti af hljóð- og myndupptöku af skýrslugjöf ákærða hjá lögreglu 11. janúar 2021. Þar lýsir ákærði, bæði í orðum og með látbragði, að hann hafi gripið um háls brotaþola þannig að fingur hans voru bognir. Getur sú lýsing á engan hátt stutt framburð ákærða í héraði um að hann hafi ýtt brotaþola frá sér með opnum lófum, heldur ber hún þvert á móti með sér að ákærði hafi tekið um kverkar brotaþola þannig að hendur hans lukust um háls hennar. Í greinargerð ákærða fyrir Landsrétti er vísað til framburðar hans í héraði um að við skýrslutökur hjá lögreglu hafi hann aldrei verið spurður með nákvæmum hætti út í ætlað hálstak. Þessi tilvísun fær ekki stoð í framangreindri upptöku en af henni og samantekt af skýrslutökunni er ljóst að ákærði var beðinn umað lýsa því nánar þegar hann greip um háls brotaþola umrætt sinn. Þá var hann jafnframt spurður að því hvort hann hefði þá þrengt að öndunarveginum og hversu langan tíma það hefði tekið. Kom fram hjá ákærða að hann hefði gripið „eitt augnablik“ um háls brotaþola og sagt henni að hætta en hann hefði á hinn bóginn hvorki tekið hana hálstaki né þrengt að öndunarvegi hennar. Með vísan til framangreinds og forsendna hins áfrýjaða dóms verður ekki talið að framburður ákærða fyrir dómi í héraði sé trúverðugur að þessu leyti, enda hefur hann ekki gefið haldbærar skýringar á þessu misræmi.

12

Framburður brotaþola hefur á hinn bóginn verið stöðugur og var í aðalatriðum á sama veg við skýrslugjöf hjá lögreglu og við aðalmeðferð málsins í héraði. Ekki er unnt að fallast á það, sem fram kemur í greinargerð ákærða fyrir Landsrétti, að við skýrslutöku í héraði vegna málsins hafi ekki verið gerður reki að því af hálfu ákæruvaldsins að fá fram lýsingu brotaþola á því með hvaða hætti ákærði tók um háls hennar. Ber upptaka af skýrslutökunni enda með sér að fulltrúi ákæruvaldsins spurði brotaþola sérstaklega að því hvort hún myndi hvernig ákærði hefði tekið um háls hennar. Brotaþoli svaraði á þá leið að það hefði hann gert með báðum höndum en tók þó fram að það hefði bara tekið örfáar sekúndur.

13

Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots til refsiákvæða samkvæmt ákærulið I.

14

Áður er rakinn framburður vitnisins G læknis sem skoðaði brotaþola við komu hennar á [...] 28. júlí 2020. Þótt vitnið hafi ekki munað eftir atvikum, taldi hann að roði framan á miðjum hálsi brotaþola, sem hafi legið „lateralt“ beggja vegna neðan við eyru og lýst er í læknisvottorði, hefði að öllum líkindum verið nýr. Þá sagði hann ekki útilokað að eymsli aftan í hálsi brotaþola væru afleiðingar hálstaks. Að þessu leyti fá sakargiftir á hendur ákærða samkvæmt ákærulið II að nokkru leyti stuðning í framburði vitnisins. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt ákærulið II og jafnframt um heimfærslu brots til refsiákvæða.

15

Svo sem áður greinir hefur ákærði játað sök samkvæmt ákærulið III og unir sakfellingu héraðsdóms að því leyti. Með framangreindum brotum hefur ákærði unnið sér til refsingar. Lýsingar ákærða og brotaþola á atvikum um aðdraganda þess að ákærði tók um háls brotaþola samkvæmt ákærulið II eru í aðalatriðum samhljóða.

Bæði lýsa þau því að ákærði hafi verið á leið í átt frá brotaþola þegar hún hafi slegið eða tekið í tösku, sem hann var með, og jafnframt rifið í buxur hans og að ákærði hafi brugðist við með því að snúa sér við og taka um háls hennar. Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru af hálfu ákærða reifuð sjónarmið um að í framangreindri háttsemi brotaþola hafi falist ertingar í skilningi 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga sem leiða ættu til lækkunar á refsingu ákærða. Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir þá háttsemi að taka brotaþola hálstaki með báðum höndum og þrengja að hálsi hennar.

Þótt háttsemi brotaþola hafi ekki verið vítalaus umrætt sinn verður í því ljósi ekki fallist á það með ákærða að skilyrði séu til að beita lokamálslið 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar hans. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest niðurstaða hans um refsingu ákærða. 16

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður jafnframt staðfest niðurstaða hans um upptöku fíkniefna, miskabætur til brotaþola og sakarkostnað. Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.545.476 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 903.960 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, L-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur.