731/2020

Útdráttur

X var samkvæmt 1. tölulið ákæru ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2014, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á tilgreindum félögum og vantelja á skattframtölum sínum tekjur að fjárhæð 26.600.588 krónur. Auk þess var X samkvæmt 2. tölulið ákæru ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt 1. tölulið ákæru í eigin þágu. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök að því frátöldu að hafa ekki greint frá eignarhaldi sínu á einu tilgreindu félagi. Fyrir Landsrétti krafðist X þess aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Af gögnum málsins yrði ekki annað ráðið en að við rannsókn héraðssaksóknara hafi verið gætt að skilyrðum um efnislega samþættingu. Að því er varðaði samþættingu í tíma var meðal annars litið til þess að út frá dómaframkvæmd væri óskýrt hvert væri innbyrðis vægi þeirra þátta sem líta bæri til við mat á skilyrðinu. Þá væri óljóst hver lágmarksskörun meðferðar mála hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara þyrfti að vera til þess að skilyrðið teldist uppfyllt. Rekstur máls X hefði þegar tekið um 5 ár og 8 mánuði. Þann tíma sem mál X voru rekin samhliða hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara mætti að miklu leyti rekja til þess að X kærði úrskurð ríkisskattsstjóra til yfirskattanefndar. Ótækt væri að val X um að tæma möguleg réttarúrræði á stjórnsýslustigi yrði til þess fallið að grafa undan rétti hans samkvæmt 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmálans. Var talið að aðskilin meðferð sakamála á hendur X hafi falið í sér svo takmörkuð tengsl í tíma að það uppfyllti ekki áskilnað um samþættingu í tíma. Var 1. ákærulið því vísað frá dómi.

Þá var 2. ákærulið einnig vísað frá héraðsdómi þar sem sá ákæruliður uppfyllti ekki áskilnað c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. desember 2020 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 30. apríl 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness[...]2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Málið var flutt í Landsrétti 3. maí 2022 um formhlið þess í samræmi við 1. mgr. 204. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og er krafa ákærða um frávísun málsins ein til úrlausnar.

3

Ákæruvaldið krefst þess að kröfu ákærða um frávísun málsins verði hafnað.

4

Ákærði krefst þess að málinu verði vísað frá héraðsdómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Líkt og greinir í hinum áfrýjaða dómi eru málsatvik í aðalatriðum þau að embætti skattrannsóknarstjóra ríkisins hóf rannsókn á skattskilum ákærða 16. september 2016 vegna tekjuáranna 2010 til og með 2015, en rannsóknin var síðar afmörkuð við tímabilið 28. júní 2010 til og með 16. september 2013.

6

Ákærði gaf skýrslu hjá skattrannsóknarstjóra 21. febrúar 2018 og naut réttarstöðu sakbornings við rannsóknina, sbr. 7. mgr. 103. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Með skýrslu 26. nóvember 2018 lauk rannsókn skattrannsóknarstjóra. Niðurstöður hennar voru meðal annars að ákærði hefði staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2014 ogekki gert grein fyrir eignarhaldi sínu á félögunum A, B, C og D, sbr. 1. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003, en félögin voru skráð á lágskattasvæðum. Þá hefði ákærði vanframtalið tekjur sínar um samtals 26.600.588 krónur sem greiddar voru af félaginu B inn á bæði innlendan og erlendan bankareikning ákærða tekjuárin 2011 og 2013. Taldi skattrannsóknarstjóri að líta bæri á greiðslurnar sem tekjur ákærða er skattleggja bæri samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 9. tölulið C- liðar sömu lagagreinar.

7

Með bréfi dagsettu 14. maí 2018 tilkynnti skattrannsóknarstjóri ákærða um að ákvörðun hefði verið tekin um að vísa máli hans til ríkisskattsstjóra til endurákvörðunar á sköttum og opinberum gjöldum, sbr. 6. mgr. 103. gr. laga nr. 90/2003, og rannsóknar héraðssaksóknara, sbr. einkum þágildandi ákvæði 4. mgr. 110. gr. sömu laga.

8

Með úrskurði ríkisskattsstjóra 26. september 2019 endurákvarðaði ríkisskattsstjóri opinber gjöld ákærða gjaldárin 2012 og 2014. Bætti ríkisskattsstjóri jafnframt 25% álagi samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 við hækkun skattstofna ákærða umrædd gjaldár. Með úrskurðinum hækkaði ríkisskattsstjóri tekjuskattsstofn og útsvar ákærða, að teknu tilliti til álags, um 32.990.000 krónur gjaldárið 2012 og 260.735 krónur gjaldárið 2014. Ákærði kærði úrskurð ríkisskattsstjóra til yfirskattanefndar 20. desember 2019 og krafðist þess að úrskurður ríkisskattsstjóra yrði ómerktur en til vara að honum yrði hnekkt. Til þrautavara krafðist ákærði þess að greiðslur frá félaginu B til sín yrðu skattlagðar sem fjármagnstekjur. Með úrskurði 3. júní 2020 hafnaði yfirskattanefnd kröfum ákærða. Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi höfðaði ákærði í kjölfarið mál á hendur íslenska ríkinu í því skyni að fá úrskurði yfirskattanefndar hnekkt.

9

Mál þetta var höfðað á hendur ákærða með ákæru héraðssaksóknara 15. ágúst 2019. Í 1. lið ákæru er ákærða gefið að sök meiriháttar skattalagabrot með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2014, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á fyrrnefndum félögum og vantelja á skattframtölum sínum vegna sömu ára tekjur að fjárhæð 26.600.588 krónur. Með þessu hafi ákærði komist hjá að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð 11.120.844 krónur. Brot ákærða samkvæmt 1. lið ákæru eru heimfærð til 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. og 3. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995. Í 2. lið ákæru er ákærða gefið að sök peningaþvætti, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt 1. lið ákæru í eigin þágu.

10

Við meðferð málsins í héraði krafðist ákærði frávísunar þess frá dómi en kröfunni var hafnað með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 27. mars 2020. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru að því frátöldu að hafa ekki greint frá eignarhaldi sínu á félaginu A á skattframtali. Var hann dæmdur til sjö mánaða fangelsisrefsingar sem bundin var skilorði og greiðslu 30.500.000 króna sektar í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæta ella fangelsi í 360 daga.

Niðurstaða

11

Frávísunarkrafa ákærða byggir annars vegar á því að útgáfa ákæru í málinu hafi ekki verið í samræmi við ákvæði laga nr. 88/2008 og hins vegar á því að með úrskurði ríkisskattsstjóra um beitingu álags hafi honum verið gerð refsing vegna brotanna sem hann er ákærður fyrir. Með því að sækja sakamálið á hendur honum sé brotið gegn 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu um bann við endurtekinni málsmeðferð eða refsingu, sbr. lög nr. 62/1994. Við flutning málsins fyrir Landsrétti áréttaði verjandi ákærða að einnig sé byggt á því að vísa beri 2. lið ákæru frá dómi á þeim grundvelli að hann uppfylli ekki áskilnað c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

Rannsókn héraðssaksóknara

12

Ákærði heldur því fram að ekki hafi farið fram lögreglurannsókn áður en ákæra var gefin út heldur hafi ákæruvaldið eingöngu byggt ákvörðun sína um útgáfu ákæru á rannsókn skattrannsóknarstjóra. Útgáfa ákæru í málinu hafi ekki verið í samræmi við ákvæði laga nr. 88/2008 og beri að vísa málinu frá héraðsdómi.

13

Til þess að líta að samkvæmt ákvæði 53. gr. laga nr. 88/2008 er markmið sakamálarannsóknar að afla nauðsynlegra gagna til að ákæranda sé fært að taka ákvörðun um saksókn. Ákærandi hefur með útgáfu ákæru bersýnilega metið það svo að rannsóknin og þau gögn sem fyrir liggja í málinu hafi veitt nægjanlegan grundvöll til að höfða mál þetta. Ákvörðunin er byggð á valdheimildum sem ákæruvaldinu eru fengnar að lögum, sbr. einkum ákvæði XXII. kafla lag nr. 88/2008. Ákvörðun ákæruvaldsins um saksókn sætir ekki endurskoðun dómstóla, sbr. t. d. sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 26. október 2011 í máli nr. 578/2011. Aftur á móti ber ákæruvaldið samkvæmt 108. gr. laganna sönnunarbyrðina um sekt ákærða og atvik sem honum má telja í óhag. Takist sú sönnun ekki leiðir það til sýknu. Er kröfu ákærða um frávísun málsins á þessum grundvelli hafnað.

Ákæruliður 1

14

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu skal enginn sæta lögsókn eða refsingu að nýju í sakamáli innan lögsögu sama ríkis fyrir brot sem hann hefur þegar verið sýknaður af eða sakfelldur fyrir með lokadómi samkvæmt lögum og sakamálaréttarfari viðkomandi ríkis. Í dómaframkvæmd hér á landi hefur, í samræmi við dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu, verið litið svo á að beiting stjórnsýsluviðurlaga í formi álags á vantalinn skattstofn feli í sér refsingu í skilningi tilvitnaðs ákvæðis mannréttindasáttmálans. Þá hefur verið á því byggt að meðferð máls fyrir skattyfirvöldum sé sakamál í skilningi ákvæðisins. Miðað er við að um sama brot sé að ræða ef sömu eða að öllu leyti sambærileg atvik liggja til grundvallar endurtekinni saksókn eða refsingu, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 2. mars 2022 í máli nr. 46/2021.

15

Mannréttindadómstóll Evrópu hefur kveðið upp fjölda dóma á grundvelli fyrrgreinds ákvæði mannréttindasáttmálans. Í dómi yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu 15. nóvember 2016 í máli A og B gegn Noregi er á því byggt að öruggasta leiðin til að koma í veg fyrir brot gegn 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við sáttmálann sé að eftirláta einum opinberum aðila að bregðast við refsiverðri háttsemi. Hins vegar væri reglunni ekki ætlað að útiloka möguleika samningsríkis til að fjalla um brot í tveimur aðskildum málum ef tilteknum skilyrðum er fullnægt. Á ríkinu hvíli sú skylda að sýna fram á að ekki sé um að ræða endurtekna málsmeðferð og/eða refsingu, heldur sé að rekstur tveggja aðskilinna mála nægjanlega tengdur að efni til og í tíma til þess að mynda eina samþætta heild.

16

Eftir að fyrrgreindur dómur í máli A og B gegn Noregi gekk hefur íslenska ríkið fimm sinnum átt aðild að máli fyrir dómstólnum vegna fyrirkomulags rannsókna og saksóknar skattalagabrota en þau eru mál J-kk-ef Á-kk-ef J-kk-ef og fleiri gegn Íslandi 18. maí 2017, R-kk-ef Þ-kk-ef gegn Íslandi 12. febrúar 2019, B-kk-ef Á-kk-ef gegn Íslandi 16. apríl 2019, M-kvk-ef I-kvk-ef gegn Íslandi 4. desember 2018 og B-kk-ef G-kk-ef K-kk-ef gegn Íslandi 31. ágúst 2021. Í

öllum þessum málum, nema máli M-kvk-ef I-kvk-ef, var komist að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmálann þar sem talið var að hvorki hafi verið uppfyllt skilyrði um nægjanlega samþættingu að efni til né í tíma.

17

Dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu, sem lýtur að skýringu á 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðaukans hefur þróast og tekið breytingum. Viðmiðin eru matskennd og beiting þeirra kallar á margþætt mat. Hvort sem litið er til dómaframkvæmdar mannréttindadómstólsins eða íslenskra dómstóla veitir dómaframkvæmdin ekki örugga leiðsögn um hvenær samþætting í tíma eða að efni er nægjanleg til að unnt sé að slá því föstu að ný málsmeðferð vegna sama sakarefnis fari ekki gegn meginreglunni sem hér um ræðir og hvernig henni verður beitt um atvik einstakra mála. Í dómi Hæstaréttar 2. mars 2022 í máli nr. 46/2021 voru ályktanir helst dregnar af dómi í máli A og B gegn Noregi sem og fyrrgreindum dómum í málum gegn Íslandi. 18

Við mat á því hvort efnisleg samþætting sé nægileg ber í fyrsta lagi að líta til þess hvort meðferð seinna málsins sé til fyllingar eða viðbótar hinu fyrra, í öðru lagi hvort hin tvíþætta málsmeðferð hafi verið fyrirsjáanleg afleiðing þeirrar háttsemi sem um ræðir, í þriðja lagi hvort leitast hafiverið af fremsta megni við að forðast endurtekna öflun og mat sönnunargagna og í fjórða lagi hvort í síðari málsmeðferðinni hafi verið tekið tillit til þeirra viðurlaga sem á höfðu verið lögð.

19

Varðandi það hvort hin tvíþætta málsmeðferð hafi verið fyrirsjáanleg afleiðing þeirrar háttsemi sem ákærða er gefin að sök liggur fyrir að við úrlausn sambærilegra mála hafa dómstólar ítrekað komist að þeirri niðurstöðu að þetta skilyrði hafi verið uppfyllt, sbr. til dæmis úrskurð Landsréttar 8. apríl 2022 í máli nr. 710/2021. Þau viðurlög sem ákærða var gert að sæta í þessu máli og þau sem hann kann að sæta, verði hann sakfelldu rí máli þessu, voru og eru fyrirsjáanleg úrræði samkvæmt þeim lögum sem í gildi voru er ætluð brot hans gegn skattalögum voru framin. Þá hafði ákærði á öllum stigum málsins vitneskju frá skattyfirvöldum um í hvaða farveg mál hans væri sett.

Enn fremur er ljóst að samkvæmt skattalögum ber að draga skattálag frá þeirri sektarfjárhæð sem mögulega kynni að vera dæmd í refsimáli.

20

Að því er varðar endurtekna rannsókn málsins hjá héraðssaksóknara er þess að geta að í málinu liggur fyrir að héraðssaksóknari lagði rannsókn skattrannsóknarstjóra nær alfarið til grundvallar ákvörðun um útgáfu ákæru, án endurtekninga á rannsóknaraðgerðum sem ekki verða taldar óhjákvæmilegar. Verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að við meðferð héraðssaksóknara á máli ákærða hafi verið gætt að skilyrðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu um efnislega samþættingu.

21

V ið mat á því hvort rekstur mála teljist nægilega samþættur í tíma hefur ekki verið gerð krafa um að meðferð beggja mála hafi farið fram samhliða frá upphafi til enda, en tímaleg tengsl þurfa að vera nægilega náin til að komið sé í veg fyrir óhóflegt óhagræði, óvissu og tafir vegna málareksturs sem dregst yfir lengri tíma. Í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar í máli nr. 46/2021 kemur fram að af dómaframkvæmd mannréttindadómstólsins verði ályktað að við þetta mat beri að líta til heildartíma sem málsmeðferð tekur, þess tíma sem málin eru rekin samhliða, tímans sem líður frá endanlegri niðurstöðu skattyfirvalda til endanlegrar niðurstöðu sakamáls og hvort ákæra í máli er gefin út fyrir eða eftir endanlega niðurstöðu skattyfirvalda.

22

Rekstur máls ákærða hefur tekið er um það bil 5 ár og 8 mánuði frá upphafi sakamálarannsóknar 16. september 2016 til úrskurðardags í máli þessu. Málið var rekið hjá skattyfirvöldum í ríflega þrjú ár og átta mánuði, eða frá upphafi rannsóknar skattrannsóknarstjóra til 3. júní 2020 þar til úrskurður yfirskattanefndar lá fyrir.

Ákæra var gefin út 15. ágúst 2019, rúmum mánuði áðuren úrskurður ríkisskattsstjóra var kveðinn upp 26. september sama ár og rúmum níu mánuðum áður en úrskurður yfirskattanefndar lá fyrir. Mál ákærða voru rekin samhliða hjá skattyfirvöldum annars vegar og saksóknara hins vegar í rúma ellefu mánuði, ef miðað er við 21. júní 2019 er fulltrúi héraðssaksóknara hafði samband við ákærða vegna fyrirhugaðrar skýrslutöku og til uppkvaðningar úrskurðar yfirskattanefndar, rúma þrjá mánuði ef miðað er úrskurðardag ríkisskattsstjóra og um sex mánuði ef miðað er við þann dag þegar sá úrskurður varð endanlegur.

23

Í greinargerð ákæruvaldsins til dómsins og við flutning málsins var lögð áhersla á að ákæra héraðssaksóknara hafi verið gefin út áður en meðferð málsins lauk hjá skattyfirvöldum og rúmum 9 mánuðum áður en úrskurður yfirskattanefndar lá fyrir.

Sem fyrr segir hefur í fyrrnefndri dómaframkvæmd verið litið til þess hvort ákæra hafi verið gefin út fyrir eða eftir að endanleg niðurstaða lá fyrir á stjórnsýslustigi. Má nefna að í máli M-kvk-ef I-kvk-ef gegn Íslandi hafði ákæra verið gefin út fyrir lok málsmeðferðar á stjórnsýslustigi en það er eina málið þar sem samþætting í tíma var talin nægileg.

24

Að mati dómsins er aftur á móti ekki út frá dómaframkvæmd skýrt hvort þetta atriði ræður úrslitum og raunar almennt hvert sé innbyrðis vægi þeirra þátta sem líta ber til við mat á samþættingu í tíma. Þá er óljóst hver lágmarks skörun meðferðar mála hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara þarf að vera til þess að skilyrðið um samþættingu í tíma geti talist uppfyllt. Hvort sem litið er til fordæma mannréttindadómstólsins eða íslenskra dómstóla, skortir á skýr viðmið í þessum efnum. Þá er ljóst að þann tíma sem mál ákærða voru rekin samhliða hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara má að miklu leyti rekja til þess að ákærði kærði úrskurð ríkisskattsstjóra til yfirskattanefndar. Hefði hann ekki gert það hefði úrskurður ríkisskattsstjóra 26. september 2019 orðið endanlegur 26. desember sama ár og málin verið rekin samhliða um nokkuð skemmri tíma. Að mati dómsins er ótækt að kæra ákærða á úrskurði ríkisskattsstjóra til yfirskattnefndar leiði til þess að samþætting í tíma yrði talin nægjanleg, enda fæli það í sér að val einstaklings um að tæma möguleg réttarúrræði á stjórnsýslustigi yrði til þess fallin að grafa undan rétti hans samkvæmt 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmálans, sbr. til hliðsjónar dóm Mannréttindadómstóls Evrópu í máli B-kk-ef G-kk-ef K-kk-ef gegn Íslandi. Með vísan til framangreinds, sem og þess að rétt þykir að ákærði njóti vafans um túlkun laga og dómaframkvæmdar að þessu leyti, telur dómurinn að á skorti að sýnt hafi verið fram á að skilyrði um samþættingu í tíma við rekstur málanna sé uppfyllt.

25

Samkvæmt framansögðu er niðurstaðan sú að efnisleg samþætting málanna hafi eftir atvikum verið nægjanlega til að fullnægja þeim kröfum sem ákvæði 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmálans hefur að geyma. Á hinn bóginn var málarekstur hjá skattyfirvöldum annars vegar og héraðssaksóknara og fyrir dómi hins vegar ekki nægilega samþættur í tíma. Verður því ekki talið að málareksturinn gegn ákærða hafi eins og hér á stendur myndað nægilega samstæða heild svo talið verði að þeim skilyrðum sem fram hafa komið í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu um skýringu og beitingu 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við sáttmálann sé fullnægt.

Verður því vísað frá héraðsdómi sakargiftum á hendur ákærða um meiri háttar brot gegn lögum nr. 90/2003 og lögum nr.4/1995 samkvæmt ákærulið 1.

26

Til þess er jafnframt að líta að 1. maí 2021 tóku gildi lög nr. 29/2021 um breytingu á lögum er varða rannsókn og saksókn skattalagabrota sem afnámu tvöfalda málsmeðferð og refsingu vegna sama skattalagabrots. Með því var ætlun löggjafans að tryggja ríkara samræmi íslenskra laga og þeirra krafna sem leiða af aðild Íslands að mannréttindasáttmála Evrópu. Af nefndaráliti meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis frá 15. mars 2021 um frumvarp til laganna má ráða að meiri hlutinn hafi talið „óskynsamlegt“ að lög nr. 29/2021 yrðu talin gilda afturvirkt um meðferð mála hjá ákæruvaldinu eða dómstólum. Þó tekur meiri hlutinn fram að „í ljósi ítrekaðra aðfinnslna mannréttindadómstólsins“ sé í sambærilegum málum og hér er til úrlausnar „lítið svigrúm til að túlka vafa öðruvísi en sakborningum í hag“. Þá er í áliti meirihlutans hvatt til þess að þau mál sem nú þegar eru til meðferðar fyrir dómstólum eða hjá héraðssaksóknara og varða sömu tilvik og skattaðilar hafa þegar sætt álagi á skattstofna vegna, verði gaumgæfð sérstaklega með tilliti til forsendna dóma mannréttindadómstólsins og meðferð þeirra ekki haldið áfram „nema af ríku tilefni“. Þótt framangreind ummæli meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis bendi til þess að lögum nr. 29/2021 hafi ekki verið ætlað að gilda afturvirkt um meðferð mála, þar sem sannanlega reynir á umræddan samningsviðauka mannréttindasáttmálans, hjá héraðssaksóknara eða fyrir dómstólum, orkar að mati dómsins tvímælis, í ljósi markmiða laganna og ummæla í lögskýringargögnum með þeim, að halda rekstri þeirra áfram, sbr. 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008, 2. málslið 145. gr. sömu laga og jafnræðissjónarmið, sbr. einnig til hliðsjónar úrskurði Landsréttar 8. apríl 2022 í máli nr. 710/2021 og 9. maí 2022 í máli nr. 609/2021.

Ákæruliður 2

27

Samkvæmt 2. ákærulið er ákærða gefið að sök peningaþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt 1. ákærulið í eigin þágu, sem varði við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga. Í ákærunni er í engu lýst í hverju þær athafnir ákærða til viðbótar brotum samkvæmt 1. ákærulið fólust. Þá er ætlað brot ákærða samkvæmt 2. ákærulið ekki afmarkað í tíma með neinum hætti, hvorki um upphaf þess né hvenær því lauk, og ekki er þar að finna neina sundurliðun þess fjár sem ákærði á að hafa nýtt í eigin þágu. Þá hefur ákæran ekki að geyma sértækar upplýsingar um fjárhagslegar ráðstafanir ákærða, svo sem um nýtingu bankareikninga eða sambærileg gögn, sem stutt gætu sönnun um brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt framangreindu skortir með öllu á að lýst sé fyrrgreindum verknaðarþáttum peningaþvættisbrotsins, sbr. c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 og meðal annars dóm Hæstaréttar 2. mars 2022 í máli nr. 46/2021. Eru því slíkir ágallar á 2. lið ákæru að vísa ber honum frá héraðsdómi þegar af þeim sökum.

28

Samkvæmt framansögðu er málinu vísað frá héraðsdómi.

29

Að fenginni þessari niðurstöðu verður allur sakarkostnaður málsins í héraði og fyrir Landsrétti felldur á ríkissjóð eins og nánar greinir í úrskurðarorði. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Úrskurðarorð :

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í málinu, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði, B-kk-ef B-kk-ef, lögmanns, 1.531.474 krónur og fyrir Landsrétti, H-kk-ef B. K-kk-þgf lögmanns, 800.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.