497/2018

Útdráttur

P var fluttur úr embætti sóknarprests í Staðastaðarprestakalli í embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi frá 1. júlí 2017. Í málinu krafðist P þess aðallega að viðurkennt yrði með dómi að B væri skylt að gefa út erindisbréf sér til handa í embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi með gildistíma frá 1. júlí 2017 til 30. júní 2022. Til vara krafðist P viðurkenningar á bótaskyldu B á því tjóni sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar B að skipa hann í embætti héraðsprests í fyrrgreindu umdæmi til 30. nóvember 2018 en ekki til 30. júní 2022. Héraðsdómur tók aðalkröfu P til greina. Í kjölfar þess að héraðsdómur var kveðinn upp var P tilkynnt með bréfi 30. maí 2018 að tekin hefði verið ákvörðun um að leggja niður embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi og var það gert degi síðar. B höfðaði 4. september 2018 annað dómsmál á hendur B og ÍÞ og gekk dómur í því máli 20. desember 2018. Með þeim dómi var kröfu P um ógildingu á ákvörðun B um að leggja niður embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi vísað frá dómi en fallist var á kröfu hans um viðurkenningu á bótaskyldu vegna þeirrar ákvörðunar. Þeim dómi var ekki áfrýjað til Landsréttar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þar sem B og P hefðu ákveðið að una dómi héraðsdóms um skaðabótaábyrgð á því tjóni sem B kynni að hafa orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar að leggja niður umrætt embætti hefðu málsaðilar ekki lengur lögvarða hagsmuni af kröfu sinni sem varðaði meinta skyldu B til að gefa út erindisbréf um embættið, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Þá vísaði rétturinn til þess að krafa P um viðurkenningu á bótaskyldu B, sem dæmd hefði verið í málinu, hefði verið víðtækari en sú sem nú væri höfð uppi fyrir Landsrétti. Kröfu sem áður hefði verið dæmd að efni til yrði vísað frá dómi samkvæmt 2. mgr., sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, og því hafi P borið sérstök nauðsyn til að gera með skýrum hætti grein fyrir því að hvaða leyti krafa hans fyrir Landsrétti væri frábrugðin að efni til þeirri sem dæmd hefði verið með fyrrgreindum dómi héraðsdóms sem var ekki áfrýjað. Það hefði P ekki gert. Ef málatilbúnaður P yrði skýrður á þann hátt að hann bæri við annarri kröfu en í hinu fyrra máli væri málatilbúnaðurinn svo vanreifaður að ekki yrði hjá því komist að vísa málinu frá Landsrétti, sbr. d og elið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá Landsrétti.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi, biskup Íslands, skaut málinu til Landsréttar 13. júní 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. maí 2018 í málinu nr. E3066/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þann veg að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3 Stefndi, P-kk-nf Á-kk-nf Ó-kk-nf, krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Til vara krefst hann þess að viðurkennd verði bótaskylda áfrýjanda á því tjóni sem hann hafi orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar áfrýjanda að skipunartími hans í embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi teljist frá 1. júlí 2017 til 30. nóvember 2018 en ekki frá 1. júlí 2017 til 30. júní 2022. Í báðum tilvikum krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

4 Að fengnu áfrýjunarleyfi skaut stefndi málinu til Landsréttar gagnvart varastefnda, íslensku þjóðkirkjunni, 10. september 2018. Hann gerir sömu kröfur á hendur varastefnda fari svo að áfrýjandi verði sýknaður.

5 Varastefndi krefst sýknu auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

6

Mál þetta er skriflega flutt á grundvelli 3. mgr. 161. gr. laga nr. 91/1991

, um meðferð einkamála.

Niðurstaða

7 Í hinum áfrýjaða dómi var aðalkrafa stefnda tekin til greina og viðurkennt að áfrýjanda væri skylt að gefa út erindisbréf til hans sem héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi með gildistíma frá 1. júlí 2017 til 30. júní 2022. 8 Í kjölfar þess að hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp 14. maí 2018 var stefnda tilkynnt með bréfi áfrýjanda 30. sama mánaðar að tekin hefði verið ákvörðun um að leggja niður embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi og er óumdeilt að embættið var lagt niður degi síðar.

9 Stefndi höfðaði 4. september 2018 annað dómsmál á hendur áfrýjanda og varastefnda. Í því dómsmáli gerði stefndi meðal annars þá dómkröfu að ákvörðun áfrýjanda um að leggja niður embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi yrði ógilt. Yrði ekki fallist á þá kröfu krafðist hann til vara „viðurkenningar á bótaskyldu [áfrýjanda], á því tjóni sem [stefndi] varð fyrir vegna þeirrar ákvörðunar [áfrýjanda] frá 30. maí 2018 að leggja niður embætti [stefnda] sem héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi hjá íslensku þjóðkirkjunni“.

10 Fyrir Landsrétt hefur verið lagt endurrit dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 20. desember 2018 í málinu nr. E2682/2018. Með þeim dómi var fyrrgreindri kröfu stefnda um ógildingu á ákvörðun áfrýjanda um að leggja niður embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi vísað frá dómi af sjálfsdáðum. Fyrir liggur að þeirri niðurstöðu var ekki skotið til Landsréttar. Með dómi héraðsdóms var krafa hans um viðurkenningu á bótaskyldu áfrýjanda vegna þeirrar ákvörðunar að leggja niður embættið hins vegar tekin til greina. Þeim dómi var ekki áfrýjað til Landsréttar.

11 Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að áfrýjandi hefur ákveðið að una dómi héraðsdóms um skaðabótaábyrgð á því tjóni sem stefndi kann að hafa orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar hans að leggja niður umrætt embætti. Stefndi hefur einnig ákveðið að una þeim dómi. Af þessu leiðir að málsaðilar hafa ekki lengur lögvarða hagsmuni af kröfu sinni sem varðar meinta skyldu áfrýjanda til að gefa út erindisbréf um embættið, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

12 Eins og fyrr greinir áfrýjaði stefndi máli þessu fyrir sitt leyti en í varakröfu hans krefst hann viðurkenningar á bótaskyldu áfrýjanda „á því tjóni sem [stefndi] varð fyrir vegna þeirrar ákvörðunar áfrýjanda að skipunartími stefnda í embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi teljist frá 1. júlí 2017 til 30. nóvember 2018 en ekki frá 1. júlí 2017 til 30. júní 2022“. Byggir þessi krafa á því að áfrýjandi gaf út skipunarbréf til stefnda er hann var fluttur úr embætti sóknarprests í Staðastaðarprestakalli í embætti héraðsprests í Vesturlandsprófastsdæmi frá 1. júlí 2017. Stefndi byggir á því að við þann tilflutning hefði áfrýjandi átt að gefa út skipunarbréf til fimm ára en ekki einungis til eins árs og fimm mánaða eins og gert var. Stefndi útskýrir þessa dómkröfu með þeim hætti í málatilbúnaði sínum að hún sé sett fram til viðurkenningar á bótaskyldu ef niðurstaða dóms yrði sú að dómstólar hefðu „ekki heimild til að mæla fyrir um hver skipunartími [stefnda] skuli vera“.

13 Eins og fyrr greinir hafa málsaðilar ekki lengur lögvarða hagsmuni af kröfu sem varðar viðurkenningu á skipun stefnda í umrætt embætti. Fyrir liggur dómur héraðsdóms, sem var ekki áfrýjað, um viðurkenningu á bótaskyldu áfrýjanda vegna þeirrar ákvörðunar að leggja embættið niður. Viðurkenningarkrafan sem dæmd var í því máli var samkvæmt efni sínu víðtækari en sú sem hér er höfð uppi þótt hún sé orðuð með öðrum hætti. Kröfu sem áður hefur verið dæmd að efni til verður vísað frá dómi samkvæmt 2. mgr., sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Bar stefnda því sérstök nauðsyn til að gera með skýrum hætti grein fyrir því að hvaða leyti krafa hans nú væri frábrugðin að efni til þeirri sem dæmd var með fyrrgreindum dómi héraðsdóms sem var ekki áfrýjað. Það hefur stefndi ekki gert. Verði málatilbúnaður hans skýrður svo að hann beri við annarri kröfu en í hinu fyrra máli er málatilbúnaður hans svo vanreifaður að ekki verður hjá því komist að vísa málinu frá Landsrétti, sbr. d og eliði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt framangreindu verður málinu vísað frá Landsrétti án kröfu.

14 Rétt þykir að hver aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Landsrétti.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá Landsrétti.

Málskostnaður fellur niður