697/2019

Útdráttur

A höfðaði mál til að fá felldan úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála þess efnis að staðfesta ákvörðun Ú um að synja honum um alþjóðlega vernd hérlendis á grundvelli 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og að synja honum um dvalarleyfi af mannúðarástæðum í skilningi 74. gr. sömu laga. B, eiginkona A, og dætur þeirra, C og D, höfðuðu mál af sama tagi gegn Ú og kærunefndinni og voru málin rekin samhliða fyrir dómstólum. Með dómi Landsréttar var kröfum B, C og D á hendur kærunefnd útlendingamála vísað frá héraðsdómi þar sem nefndin hefði engra lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins sem leitt gætu til aðildar hennar að því. Fyrir Landsrétti hafði A jafnframt uppi kröfu um að fyrrgreind ákvörðun Ú yrði felld úr gildi. Sú krafa komst ekki að við meðferð málsins fyrir Landsrétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en í ljósi kröfu hans um að úrskurður kærunefndarinnar yrði felldur úr gildi var ekki nauðsyn á hinni breyttu kröfugerð. Þá var hafnað þeim málatilbúnaði A að ekki hefði verið lagt rétt mat á aðstæður hans þegar metið var hvort skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 væru uppfyllt. Ekki var heldur fallist á að rannsóknarregla stjórnsýsluréttar hefði verið brotin við meðferð málsins hjá stjórnvöldum, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, og að rökstuðningi í ákvörðun Ú og úrskurði kærunefndarinnar hefði verið ábótavant, sbr. 22. gr. sömu laga. Á hinn bóginn var fallist á það með A að þegar metið væri hvort stjórnvöld hefðu lagt rétt mat á aðstæður hans bæri réttinum að horfa til aðstæðna eins og þær væru nú, en ekki eins og þær hefðu verið við töku hinna umdeildu stjórnvaldsákvarðana. A hefði aftur á móti ekki lagt fram nein gögn sem gæfu tilefni til að ætla að aðstæður hefðu breyst svo að máli skipti með tilliti til 37. og 74. gr. laga nr. 80/2016 þannig að ályktað yrði að rangt mat hefði verið lagt á aðstæður hans. Þá hefði A ekki gert það sennilegt að það yrði honum til réttarspjalla, í skilningi 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, að málsástæða þess efnis að við meðferð umsóknar hans hefði ekki verið tekið sérstakt tillit til ólögráða dætra hans, sem fyrst var höfð uppi fyrir Landsrétti, kæmist ekki að í málinu. Því var héraðsdómur staðfestur um sýknu Ú af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf prófessor.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 21. október 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 24. september 2019 í málinu nr. E[…]/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að felldur verði úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála dagsettur 8. mars 2018 nr. […]/2018, um að staðfesta ákvörðun Útlendingastofnunar frá 11. janúar 2019, þar sem áfrýjanda var synjað um alþjóðlega vernd hér á landi og um dvalarleyfi af mannúðarástæðum. Þá krefst hann þess jafnframt að felld verði úr gildi ákvörðun Útlendingastofnunar, dagsett 11. janúar 2018, málsnúmer 2014[…], sem staðfest var með fyrrgreindum úrskurði kærunefndar útlendingamála. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndu Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Áfrýjandinn A er fæddur árið […] í […] og er með ríkisborgararétt þar í landi. Hann kom til Íslands með eiginkonu sinni B […] 2014, en hún er einnig […] ríkisborgari. Áfrýjandi er kristinnar trúar en eiginkona hans íslamstrúar. Dóttir þeirra C fæddist […] og D […]. Þær eru báðar fæddar hér á landi.

5 Áfrýjandi óskaði eftir atvinnu og dvalarleyfi á Íslandi […] samhliða því að hann sótti ásamt eiginkonu sinni um heimild til að vera í landinu á meðan umsóknir þeirra væru til meðferðar hjá stefnda Útlendingastofnun. Með ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 30. janúar 2015 var áfrýjanda synjað um að vera áfram í landinu á meðan dvalarleyfisumsókn hans væri í vinnslu. Var sú ákvörðun kærð til stefnda kærunefndar útlendingamála. Kæran var síðar afturkölluð 8. maí 2015, en áður hafði áfrýjandi óskað eftir dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða og sérstakra tengsla við landið á grundvelli 12. gr. f þágildandi laga nr. 96/2002 um útlendinga. Þeirri umsókn var synjað með ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 11. október 2016 sem síðar var staðfest með úrskurði stefnda kærunefndar útlendingamála 22. desember 2016.

6 Áfrýjandi sótti um alþjóðlega vernd hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu 16. febrúar 2017. Með ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 11. janúar 2018 var umsókn áfrýjanda um alþjóðlega vernd hér landi á grundvelli 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga hafnað og þá var honum einnig synjað um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. sömu laga. Var ákvörðunin staðfest með úrskurði stefnda kærunefndar útlendingamála 8. mars 2018. Mál þetta var höfðað 30. apríl 2018.

7 Áfrýjandi hefur dvalist hér á landi á meðan umsóknir hans hafa verið til meðferðar. Beiðni um að dvelja hérlendis meðan upphafleg umsókn hans um dvalarleyfi væri til meðferðar var sem áður greinir synjað með ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 30. janúar 2015. Áfrýjandi afturkallaði kæru á þeirri ákvörðun 8. maí 2015 í framhaldi af því að lögð var fram umsókn um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða og sérstakra tengsla við landið. Vegna dráttar sem hafði orðið á meðferð málsins, meðal annars vegna tafa við öflun gagna við meðferð umsókna eiginkonu og barna áfrýjanda um dvalarleyfi hér á landi, tók stefndi Útlendingastofnun beiðni hans um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða eða sérstakra tengsla við landið til úrlausnar þrátt fyrir að hann væri enn staddur á landinu.

8 Með ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar frá 11. janúar 2018 var áfrýjanda vísað frá landinu til heimalands síns eða annars lands þar sem hann hefði löglega heimild til dvalar og gefinn 20 daga frestur frá birtingu ákvörðunarinnar til að yfirgefa landið. Með úrskurði stefnda kærunefndar útlendingamála 8. mars 2018 var ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar um frávísun áfrýjanda frá landinu felld úr gildi, en lagt fyrir hann að hverfa af landi brott. Var honum veittur 40 daga frestur til þess að gera svo sjálfviljugur. Með úrskurði stefnda kærunefndar útlendingamála 5. næsta mánaðar var fallist á frestun á réttaráhrifum úrskurðarins frá 8. mars 2018 á meðan rekið væri mál til ógildingar hans fyrir dómstólum.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

9 Áfrýjandi byggir á því að hinar umdeildu stjórnvaldsákvarðanir hafi ekki verið í samræmi við lög. Hann eigi rétt á alþjóðlegri vernd á Íslandi samkvæmt 1. og 2. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016. Samhliða dómsmálinu sé rekið mál af hálfu eiginkonu áfrýjanda og vegna ólögráða dætra hans sem báðar séu án vegabréfs og ríkisfangs. Verði fallist á kröfur þeirra í dómsmálinu, leiði það til þess að óheimilt sé að synja áfrýjanda um dvalarleyfi hér á landi, meðal annars með vísan til 1. gr. a barnalaga nr. 76/2003 þar sem segi að börn eigi rétt til þess að þekkja báða foreldra sína. Auk þess brjóti það gegn rétti áfrýjanda til að vera með fjölskyldu sinni.

10 Byggir áfrýjandi á að í 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, skuli ávallt hafa hagsmuni barna í forgangi þegar gerðar séu ráðstafanir sem varði börn. Við stjórnsýslulega meðferð á umsókn áfrýjanda hafi í engu verið litið til hagsmuna ólögráða dætra hans og einungis lagt til grundvallar að það væri þeim fyrir bestu að vera með foreldrum sínum. Engin leið sé að vita hver áhrif brottvísunar verði fyrir ólögráða dætur hans. Vafi sé um félagslega og efnahagslega stöðu dætranna í […] og hvaða áhrif það hafi á þær að vera teknar úr öruggu umhverfi hér á landi og settar í ókunnugar aðstæður. Þá sé vafi um hvort þær muni hljóta […] ríkisfang, hvort þær muni búa á stað eða vera í kringumstæðum þar sem þeim stafi ógn vegna kynfæralimlestinga og nauðgana sem og hvort það muni bitna á þeim að foreldrar þeirra séu í blönduðum hjúskap.

11 Auk þess hafi áfrýjandi ástæðuríkan ótta við að vera ofsóttur í […] þar sem hann sé í blönduðum hjúskap, en áfrýjandi og eiginkona hans aðhyllist sitt hvora trúna. Blönduðu hjónabandi fylgi félagsleg útskúfun í […] sem sé áhættusamari og hættulegri en annars staðar. Áfrýjandi hafi orðið fyrir raunverulegum ofsóknum á grundvelli trúarbragða í […] sem leitt hafi til þess að hann flúði land ásamt eiginkonu sinni árið 2012.

12 Áfrýjandi eigi einnig rétt á dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga nr. 80/2016 einkum þegar litið sé heildstætt á stöðu hans og heilsufar. Mikið vanti upp á rannsókn stefnda Útlendingastofnunar á félagslegum aðstæðum hans í […] út frá þjóðarbroti hans og þeim afleiðingum sem hlotist hafi af trúskiptum hans. Þá verði einnig að líta til þess að áfrýjandi hafi ásamt fjölskyldu sinni búið hér á landi frá árinu 2014 og myndað hér félagsleg tengsl.

13 Þá hafi aðstæður áfrýjanda ekki verið kannaðar nægilega við meðferð málsins og hvaða þýðingu það hafi fyrir hann að hafa skipt um trú í landi þar sem […] sé íslamstrúar. Hafi rannsóknarregla stjórnsýsluréttar verið brotin við meðferð málsins og málsmeðferðin í heild verið haldin verulegum annmörkum. Auk þess hafi átt að leysa úr málinu á grundvelli stöðu hans á þeim tíma sem héraðsdómsmálið hafi verið til umfjöllunar. Það hafi ekki verið gert í hinum áfrýjaða dómi, heldur verið miðað við aðstæður hans við meðferð stjórnsýslumálsins.

Málsástæður stefndu

14 Stefndu byggja á því að framlögð gögn og skýrslur sýni að ástandið í […] sé almennt ágætt. Ekkert í gögnum málsins styðji málsástæður áfrýjanda um að honum stafi hætta af því að flytjast þangað. Þá hafi ekkert komið fram í málinu sem bendi til þess að breyting hafi orðið á aðstæðum áfrýjanda frá því mál hans og fjölskyldu hans hafi verið rekið fyrir stjórnvöldum og hið sama eigi við um aðstæður í […].

15 Þá byggja stefndu á því að málsástæða áfrýjanda um að ekki hafi verið litið til hagsmuna barna hans við meðferð umsóknarinnar sé of seint fram komin. Um hana sé fjallað í máli eiginkonu áfrýjanda og dætra hans, sem rekið sé samhliða máli þessu. Hinu sama gegni um nýjar málsástæður hans um að samfélagið í […] sé kvenfjandsamlegt þar sem ofbeldi gegn konum viðgangist.

16 Þá sé mótmælt málsástæðum um að blandaður hjúskapur áfrýjandans valdi samfélagslegri útskúfun. Áfrýjandi uppfylli því ekki skilyrði 37. gr. laga nr. 80/2016 um að teljast flóttamaður og þá eigi hann ekki rétt á alþjóðlegri vernd samkvæmt 40. gr. laganna. Hafi hann ekki sýnt fram á að hann eigi hættu á ofsóknum í skilningi 38. gr. sömu laga. Auk þess eigi áfrýjandi ekki rétt á dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga nr. 80/2016. Hafi ekki verið sýnt fram á að þeir líkamlegu kvillar sem áfrýjandi glími við séu lífshættulegir eða að hann sé í meðferð sem óforsvaranlegt sé að rjúfa, enda hafi engin gögn verið lögð fram um það. Þá hafi ekki verið sýnt fram á að félagslegar aðstæður hans nái því alvarleikastigi að hann hafi ríka þörf fyrir vernd samkvæmt ákvæðinu.

Niðurstaða

17 Eins og að framan er rakið krefst áfrýjandi þess að felldur verði úr gildi úrskurður stefnda kærunefndar útlendingamála 8. mars 2018 um að staðfesta ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar 11. janúar 2018, um að synja honum um alþjóðlega vernd hér á landi ásamt því að synja honum um dvalarleyfi af mannúðarástæðum. Kærunefnd útlendingamála felldi úrskurð sinn sem stjórnvald sem fengið er með lögum vald til að leysa úr ágreiningsefni af þessum toga milli tveggja málsaðila, Útlendingastofnunar og áfrýjanda. Hefur kærunefnd útlendingamála enga lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins sem gætu leitt til aðildar nefndarinnar að því, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar sem birtur er í dómasafni réttarins árið 1997, bls. 643, og dóm Hæstaréttar í máli nr. 378/2001. Af þessum sökum verður að vísa sjálfkrafa frá héraðsdómi kröfu áfrýjanda á hendur kærunefnd útlendingamála.

18 Krafa áfrýjanda um að felld verði úr gildi ákvörðun Útlendingastofnunar, dagsett 11. janúar 2018, málsnúmer 2014[…], sem staðfest var með fyrrgreindum úrskurði kærunefndar útlendingamála var ekki höfð uppi í héraði. Með vísan til 2. mgr. 163. laga nr. 91/1991 kemst hún ekki að við meðferð málsins fyrir Landsrétti. Það athugast að í ljósi kröfu áfrýjanda um að felldur yrði úr gildi úrskurður kærunefndar útlendingamála var honum ekki nauðsyn á að krefjast þess einnig að felld yrði úr gildi framangreind ákvörðun Útlendingastofnunar.

19 Áfrýjandi hefur dvalið hér á landi frá […] 2014. Með úrskurði kærunefndar útlendingamála frá 22. desember 2016 var staðfest ákvörðun stefnda Útlendingastofnunar um að synja honum um dvalarleyfi hér á landi á grundvelli mannúðarástæðna og sérstakra tengsla við landið samkvæmt 12. gr. f þágildandi laga nr. 96/2002. Sú ákvörðun er ekki til umfjöllunar í máli þessu. Áfrýjandi sótti aftur á móti um alþjóðlega vernd hér á landi 16. febrúar 2017 eftir að ný lög um útlendinga, nr. 80/2016, tóku gildi 1. janúar það ár.

20 Með ákvörðun Útlendingastofnunar 11. janúar 2018 var umsókn áfrýjanda 16. febrúar 2017 um alþjóðlega vernd hér landi á grundvelli 37. gr. laga nr. 80/2016 synjað og því hafnað að veita honum dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. sömu laga. Var ákvörðunin staðfest með úrskurði kærunefndar útlendingamála 8. mars 2018. Samkvæmt því tók meðferð umsóknar áfrýjanda um alþjóðlega vernd á stjórnsýslustigi alls tæplega 13 mánuði, sbr. 4. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016.

21 Í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 segir að flóttamaður teljist vera útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands, sbr. Alið 1. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967. Sama gildir um þann sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur. Í 2. mgr. sama ákvæðis er kveðið á um svokallaða viðbótarvernd en þar kemur fram að flóttamaður geti einnig verið útlendingur sem ekki telst flóttamaður samkvæmt Alið 1. gr. framangreinds alþjóðasamnings, ef raunhæf ástæða er til að ætla að hann eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu eða hann verði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki er greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka verði hann sendur aftur til heimalands síns. Sama gildi um ríkisfangslausan einstakling.

22 Hugtakið ofsóknir í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 er nánar skýrt í 38. gr. laganna. Þar segir að ofsóknir séu þær athafnir sem í eðli sínu eða vegna þess að þær eru endurteknar, feli í sér alvarleg brot á grundvallarmannréttindum, einkum ófrávíkjanlegum grundvallarmannréttindum á borð við réttinn til lífs og bann við pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, bann við þrældómi og þrælkun og bann við refsingu án laga. Hið sama eigi við um samsafn athafna, þar með talið ólögmæta mismunun sem hafi eða geti haft sömu eða sambærileg áhrif á einstakling. Er tekið fram í alið 2. mgr. 38. gr. laganna að ofsóknir geti meðal annars falist í andlegu, líkamlegu eða kynferðislegu ofbeldi.

23 Kveðið er á um dvalarleyfi af mannúðarástæðum í 74. gr. laga nr. 80/2016. Þar segir að heimilt sé að veita útlendingi sem staddur er hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þrátt fyrir að skilyrði 37. gr. laganna séu ekki uppfyllt, geti hann sýnt fram á ríka þörf fyrir vernd, t.d. af heilbrigðisástæðum eða vegna erfiðra félagslegra aðstæðna viðkomandi eða erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki eða í landi sem honum yrði vísað til. Samkvæmt 6. mgr. 37. gr. laganna skal stjórnvald, sem kemst að því að umsækjandi um alþjóðlega vernd sé ekki flóttamaður í skilningi 1. eða 2. mgr. sama ákvæðis, að eigin frumkvæði taka til skoðunar hvort veita eigi dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laganna.

24 Í skýringum með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 80/2016 greinir að ákvæði 74. gr. sé lítið breytt frá áður gildandi 12. gr. f laga nr. 96/2002 að öðru leyti en því að veiting dvalarleyfis vegna sérstakra tengsla við landið hafi verið aðskilin frá dvalarleyfi samkvæmt 74. gr. laganna, en nú sé kveðið á um slík dvalarleyfi í 78. gr. Jafnframt kom fram að við mat á því hvort veita skyldi dvalarleyfi af mannúðarástæðum bæri að taka mið af svipuðum sjónarmiðum og gert er á grundvelli IV. kafla laganna um flóttamenn og vernd gegn ofsóknum, svo sem þeim er lúta að almennum aðstæðum í heimalandi eða því landi sem umsækjandi yrði sendur til, þar á meðal hvort grundvallarmannréttindi séu þar nægilega tryggð.

25 Í málinu hefur áfrýjandi byggt á að ekki hafi verið lagt rétt mat á aðstæður hans þegar metið var hvort skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 væru uppfyllt. Þá hafi við meðferð málsins verið brotið gegn rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, auk þess sem rökstuðningi í ákvörðun Útlendingastofnunar og úrskurði kærunefndar útlendingamála sé verulega ábótavant, sbr. 22. gr. sömu laga. Auk þess byggir áfrýjandi á því að Landsrétti beri við úrlausn málsins að þessu leyti að miða við stöðu hans eins og hún er nú en ekki eins og hún var við töku hinnar umdeildu stjórnvaldsákvörðunar, en í því sambandi beri að líta til þess að nú hafi áfrýjandi dvalið enn lengur á Íslandi.

26 Með vísan til framangreindra lögskýringargagna með 74. gr. laga nr. 80/2016 verður ákvæðið skýrt svo að við beitingu þess verði litið til aðstæðna í heimaríki eða landi sem umsækjanda um alþjóðlega vernd yrði vísað til, en ekki til þess hvort viðkomandi hafi sérstök tengsl við Ísland. Dvalarleyfi af síðarnefndu ástæðunum heyrir nú undir 78. gr. laganna. Eru tengsl áfrýjanda við Ísland og dvalartími því ekki til sérstakrar skoðunar við úrlausn máls þessa.

27 Samkvæmt 2. mgr. 23. gr. laga nr. 80/2016 skal stefndi Útlendingastofnun afla nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga við meðferð umsóknar um alþjóðlega vernd. Í hinum áfrýjaða dómi er nánar lýst hvaða gögn lágu til grundvallar við málsmeðferð umsóknar áfrýjanda hjá stefnda Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála. Var þar aflað skýrslna frá alþjóðlegum stofnunum og erlendum ríkjum um ástand mála í […] og þær lagðar til grundvallar við mat stjórnvalda á aðstæðum þar í landi. Var það gert til að rannsaka þær málsástæður sem áfrýjandi byggði á við meðferð stjórnsýslumálsins. Fram kom í fyrrgreindum skýrslum að trúfrelsi væri í landinu og að umburðarlyndi ríkti í samfélaginu varðandi trúmál. Ríkisborgarar í […] gætu leitað til þarlendra dómstóla og jafnframt sent erindi til sjálfstæðs embættis umboðsmanns. Í málum sem vörðuðu mannréttindi gætu borgarar jafnframt áfrýjað til dómstóls í […] sem væri hluti af samstarfi […]. Gæði heilbrigðisþjónustu væru meiri í […] en í flestum öðrum löndum á svæðinu og framfarir hefðu orðið þar á síðustu árum. Frá árinu [...] hefðu […] stjórnvöld auk þess veitt peningastyrkjum til fátækustu heimila landsins.

28 Frásögn áfrýjanda hjá Útlendingastofnun af aðstæðum sínum er rakin í hinum áfrýjaða dómi. Af hálfu áfrýjanda hefur verið byggt á því að hann sé í mikilli hættu vegna hjúskapar hans en þau hjónin tilheyri minnihlutahópi þeirra sem eru sitt hvorar trúar. Vegna þess væru þau jaðarsett í samfélaginu og hefðu orðið fyrir miklum ofsóknum. Í úrskurði kærunefndar útlendingamála kemur fram að áfrýjandi hafi fengið neikvæðar athugasemdir í sinn garð og í eitt skipti orðið fyrir líkamsárás múslímskra unglinga þegar þeir urðu þess varir að hann væri kristinnar trúar. Þar er enn fremur rakið að almennar upplýsingar sem kærunefndin skoðaði bentu til þess að múslímar sem snerust til annarra trúarbragða gætu mætt andúð frá fjölskyldu eða öðrum múslímum af þeim sökum. Hins sama gætti um blönduð hjónabönd kristinna og múslíma. Kom þar einnig fram að gögn málsins bentu til þess að [...] landsmanna væru múslímar sem aðhylltust hófsama túlkun á íslam og að þar væri samlyndi á milli fólks af ólíkum trúarbrögðum.

29 Það var niðurstaða kærunefndar útlendingamála að þegar þau atvik sem áfrýjandinn byggði á væru metin í heild, teldust þau ekki ná því alvarleikastigi að teljast ofsóknir í skilningi 1. mgr. 38. gr. laga nr. 80/2016. Að sama skapi var það mat kærunefndarinnar að þegar þau atvik sem áfrýjandinn byggði á um aðstæður í heimaríki hans varðandi trúarbrögð væru metin, hefði hann ekki ástæðuríkan ótta við ofsóknir vegna trúarbragða, sbr. 1. mgr. og blið 3. mgr. 38. gr. laga nr. 80/2016. Þá var ekki talið að aðstæður í heimaríki væru með þeim hætti að þær veittu honum rétt til svokallaðrar viðbótarverndar samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laganna. Með vísan til aðstæðna í heimaríki var því einnig hafnað að veita áfrýjanda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarástæðna samkvæmt 74. gr. laganna en í því efni var meðal annars litið til þess að gögn málsins gæfu ekki til kynna að þeir kvillar sem áfrýjandi glímdi við væru lífshættulegir eða að hann væri í meðferð sem óforsvaranlegt væri að rjúfa.

30 Í máli þessu hafa ekki verið lögð fram nein gögn sem gefa til kynna að rannsókn á fyrrgreindum atriðum sem byggt var á af hálfu áfrýjanda hafi verið ábótavant eða að málsmeðferð stefnda Útlendingastofnunar eða kærunefndar útlendingamála hafi verið áfátt að þessu leyti. Hefur auk þess ekkert komið fram um hvaða frekari upplýsinga hefði verið unnt að afla við meðferð umsóknar áfrýjanda. Með vísan til alls hins framangreinda verður því hvorki fallist á það með áfrýjanda að rannsóknarregla stjórnsýsluréttar hafi verið brotin við meðferð málsins né að rökstuðningi hins umdeilda úrskurðar hafi verið ábótavant.

31 Fallist verður á það með áfrýjanda að þegar metið er hvort stjórnvöld hafi lagt rétt mat á aðstæður hans beri réttinum að horfa til aðstæðna eins og þær eru nú, en ekki eins og þær voru við töku hinna umdeildu stjórnvaldsákvarðana, sbr. til hliðsjónar dóm yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu 23. mars 2016 í máli F.G. gegn Svíþjóð. Verður það talið felast í banni við pyndingum og annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Áfrýjandi hefur aftur á móti ekki lagt fram nein gögn sem gefa tilefni til að ætla að aðstæður hafi breyst svo að máli skipti með tilliti til 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 þannig að ályktað verði að kærunefnd útlendingamála hafi lagt rangt mat á aðstæður áfrýjanda í úrskurði sínum.

32 Fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi jafnframt byggt á því að við meðferð umsóknar hans hafi ekki verið tekið sérstakt tillit til ólögráða dætra hans. Þessi málsástæða var ekki höfð uppi í héraði og hefur stefndi mótmælt því að hún komist að við úrlausn málsins fyrir Landsrétti. Samhliða þessu dómsmáli er rekið dómsmál eiginkonu áfrýjanda og ólögráða dætra hans, þar sem fyrrgreind málsástæða er höfð uppi. Verður samkvæmt framansögðu ekki talið að áfrýjandi hafi gert það sennilegt að það yrði honum til réttarspjalla að málsástæðan komist ekki að á grundvelli 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Telst málsástæðan því of seint fram komin í skilningi ákvæðisins.

33 Í ljósi niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 698/2019, sem rekið er samhliða máli þessu, er ekki þörf á að taka til umfjöllunar málsástæður áfrýjanda sem byggjast á 1. gr. a barnalaga og rétti áfrýjanda til að vera með fjölskyldu sinni.

34 Að öllu framangreindu virtu verður ekki fallist á það með áfrýjanda að lagt hafi verið rangt mat á það hvort skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 væru uppfyllt í máli hans.

35 Með vísan til alls hins framangreinda verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur að öðru leyti en því að kröfu áfrýjanda á hendur kærunefnd útlendingamála er vísað frá héraðsdómi.

36 Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að kröfu áfrýjanda, A, á hendur kærunefnd útlendingamála er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.