195/2019

Útdráttur

B var ákærður fyrir þrjár líkamsárásir í félagi við aðra með nokkurra mínútna millibili, meðal annars eina stórfellda líkamsárás í félagi við X. B var í héraði sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt einum ákærulið en B og X voru sýknaðir af öðrum ákæruliðum þar sem ekki þótti sannað gegn neitun þeirra að þeir hefðu verið þátttakendur í umræddum líkamsárásum. Í dómi Landsréttar var rakið að sönnun um málsatvik hefði fyrst og fremst byggst á myndbandsupptöku af vettvangi en að einnig hefði að einhverju leyti mátt styðjast við framburð brotaþola og fyrirliggjandi læknisvottorð. Þá segir að hvað skýrast megi merkja B í lok myndbandsupptökunnar og tiltekin smáatriði varðandi útlit hans. Væru þau höfð til hliðsjónar væri hægt að fylgja B eftir á myndbandsupptökunni þótt andlit hans væri ekki alltaf greinilegt. Með vísan til þess þótti hafið yfir skynsamlegan vafa að B væri árásarmaður í öllum þremur líkamsárásum sem hann var ákærður fyrir. Þótt ekki væri hægt að greina þátt hans í stórfelldri líkamsárás samkvæmt öðrum lið ákæru umfram tvö hnefahögg í upphafi árásarinnar væri ljóst að hann væri ásamt öðrum aðalmaður í henni og hefði honum mátt vera ljóst að hún myndi hafa alvarlegar afleiðingar fyrir brotaþola eins og raun varð. Var B því sakfelldur samkvæmt öllum þremur ákæruliðum. Þrátt fyrir að Landsréttur teldi að greina mætti X á myndbandsupptökunni væri ekki unnt að sjá hvort hann hefði átt þátt í þeirri líkamsárás sem hann var ákærður fyrir þar sem brotaþoli hefði á þeim tíma legið á bak við bifreið út frá sjónarhorni myndbandsupptökunnar. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Var refsing B ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að B skyldi greiða einum þriggja brotaþola miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 11. febrúar 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 21. janúar 2019 í málinu nr. S524/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærðu B-kk-nf K-kk-nf og X verði sakfelldir samkvæmt ákæru, að refsing ákærða B-kk-ef verði þyngd og að ákærði X verði dæmdur til refsingar.

3 Ákærði B-kk-nf krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og til þrautavara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af þeim en til þrautavara að þær verði lækkaðar.

4 Ákærði X krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing verði skilorðsbundin að öllu leyti.

5 Brotaþoli A krefst þess að ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu skaðabóta til hans verði staðfest.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna við aðalmeðferð málsins í héraði. Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spilað myndskeið af upptöku úr eftirlitsmyndavél sem sýnir þau atvik sem ákæran lýtur að utandyra við Hafnarstræti 410 í Reykjavík aðfaranótt sunnudagsins 19. febrúar 2017 milli klukkan 4:55 og 5:03 og var skýrsla tekin jafnóðum af ákærðu, B-kk-þgf K-kk-þgf og X, og þeir spurðir út í það sem á upptökunni sást. Þá voru spilaðar myndupptökur af framburði ákærðu og vitnanna D og E. Sönnun um málsatvik byggist nánast einvörðungu á því sem sjá má á framangreindri myndbandsupptöku af vettvangi en einnig má að einhverju leyti styðjast við framburð brotaþola og fyrirliggjandi læknisvottorð.

Niðurstaða

Fyrsti liður ákæru

7 Ákærða B-kk-þgf er í fyrsta lið ákærunnar gefið að sök að hafa í félagi við Y ráðist á B þar sem ákærði B-kk-nf hrinti henni á vegg og í beinu framhaldi hafi Y hrint henni þannig að hún féll í jörðina, allt með þeim afleiðingum að B hlaut eymsli yfir hnakka, roða í lófum og hrufl á fingrum, þreyfieymsli fyrir neðan hægri hnéskel og tognun eða yfirborðsáverka á vinstra hné og eru brot þeirra heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. B bar um það vitni í héraði að hún hefði verið tekin upp við vegg og síðan fallið og að einn eða tveir menn hefðu ráðist á hana. B hefur borið kennsl á sig á myndbandsupptöku af vettvangi sem sýnir einn mann hrinda henni á vegg og annan, í beinu framhaldi, hrinda henni á jörðina. Með hliðsjón af framurði hennar og fyrirliggjandi læknisvottorði þykir sannað að hún hafi við þetta hlotið þá áverka sem í ákæru greinir.

8 Ákærði B-kk-nf hefur neitað sök fyrir héraðsdómi og Landsrétti. Í skýrslutöku hjá lögreglu neitaði ákærði B-kk-nf því ekki að hafa verið á vettvangi á umræddum tíma en hefur síðar neitað því fyrir héraðsdómi. Fyrir Landsrétti neitaði ákærði B-kk-nf að tjá sig um sakarefnið. Y var sakfelldur fyrir framangreinda háttsemi í hinum áfrýjaða dómi en ekki þótti sannað gegn neitun ákærða B-kk-ef að hann væri maðurinn sem ýtti B á vegg í fyrrgreindri upptöku.

9 Myndbandsupptakan í heild varir í 7 mínútur og 43 sekúndur. Að mati Landsréttar er unnt að greina ákærða B-kk-þf á fyrstu sekúndum upptökunnar en hvað skýrast í lok hennar, þegar hann gengur frá vettvangi í átt að myndavélinni, klukkan 5:03. Sést þá vel hvernig dökkt hár ákærða B-kk-ef er rakað hátt upp með hliðum fyrir ofan eyru og að hann klæðist dökkri hettupeysu með ljósu merki á vinstra brjósti og er í dökkum skóm með ljósum sólum. Ef þessi atriði eru höfð til hliðsjónar má vel greina ákærða B-kk-þf í myndbandinu og fylgja honum eftir þrátt fyrir að andlit hans sé ekki alltaf greinilegt. Klukkan 4:57 á upptökunni sést hvar B gengur að ákærða B-kk-þgf og þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði B-kk-nf er sá sem í kjölfarið hrindir henni á húsvegg áður en Y hrindir henni á jörðina. Þykir með upptökunni sannað gegn neitun ákærða B-kk-ef að hann framdi brotið sem tilgreint er í fyrsta lið ákæru og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæðis enda mátti hann vita að yfirgnæfandi líkur væru á að brotaþoli hlyti meiðsl af háttsemi hans.

Annar liður ákæru

10 Í öðrum lið ákæru er ákærðu B-kk-þgf og X gefið að sök að hafa í félagi hvor við annan, skömmu eftir þau atvik sem í fyrsta ákærulið greinir, ráðist á C. Ákærði B-kk-nf hafi veitt C tvö hnefahögg í höfuðið, tekið hann svo taki og hent honum á vegg, þannig að C skall á veggnum og féll svo á jörðina og ákærði X hafi fylgt á eftir með því að traðka á eða sparka í líkama hans eða höfuð, allt með þeim afleiðingum að C hlaut stóran skurð á hnakka hægra megin og yfir eyrnasvæði sem sauma þurfti með fimm sporum, merki um heilamar, innanbastblæðingu í og kringum heila sem var annars vegar 10 millimetra þykk á um 50 millimetra löngu svæði og sjö millimetra þykk á um 45 millimetra löngu svæði, blæðingu bak við hljóðhimnu hægra megin, stöðubundinn steinasvima, heilahristing, yfirborðsáverka á bakvegg brjóstkassa og streituröskun í kjölfar áfalls. Brot þessi eru heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

11 Af endurriti framburðar B fyrir héraðsdómi verður ráðið að hún hafi átt erfitt með að horfa á árásina á C en að sex eða sjö menn hið minnsta hefðu verið þar í kring og að sparkað hefði verið í hann, meðal annars í höfuðið. Mikið hafi blætt úr C og hún hafi talið hann látinn. A bar um það í héraði að C hefði lent í ýtingum við aðra menn, hann myndi eftir honum upp við vegg og því næst að hann hefði legið í jörðinni. C bar um það í héraði að hann myndi ekki hvað gerðist. Hann myndi fyrst eftir sér á miðvikudeginum eftir atburðinn. C hefur borið kennsl á sig á myndbandsupptöku af vettvangi sem sýnir að klukkan 5:01 nálguðust nokkrir menn hann skyndilega. Um leið kemur einn maður hlaupandi að, inn í þvöguna, lyftir hnefa á loft og reiðir tvisvar til höggs í efri hluta líkama C. Við það virðist C kastast til og lenda svo í jörðinni. Liggur hann eftir það á jörðinni á bak við bifreið út frá sjónarhorni upptökunnar og er því ekki hægt að greina hver veitir honum hvaða áverka en menn virðast sparka í hann og traðka á honum í stutta stund og gengur sá sem veitti honum upphaflegu höggin þá í burtu, í átt að myndavélinni. Hinir fylgja fljótt á eftir en C liggur eftir. Með hliðsjón af framangreindu og fyrirliggjandi læknisvottorði þykir sannað að C hafi við þetta hlotið þá áverka sem í ákæru greinir.

12 Ákærðu B-kk-nf og X hafa neitað sök. Í skýrslutöku hjá lögreglu neitaði ákærði B-kk-nf því ekki að hafa verið á vettvangi á umræddum tíma en hefur síðar neitað því fyrir héraðsdómi. Fyrir Landsrétti neitaði ákærði B-kk-nf að tjá sig um sakarefnið. Ákærði X bar fyrir héraðsdómi að hann þekkti sig á upptökunni en neitaði að tjá sig um hvort hann bæri kennsl á sig á upptökunni við skýrslutöku af honum fyrir Landsrétti. Í hinum áfrýjaða dómi þótti ekki sannað gegn neitun ákærðu að þeir hefðu framið þá háttsemi sem greinir í öðrum lið ákæru þar sem ekki væri unnt að greina af myndbandsupptöku af vettvangi hvort þeir hefðu verið meðal þeirra sem réðust á C.

13 Með vísan til þess sem að framan greinir um fyrsta lið ákæru er að mati Landsréttar unnt að greina ákærða B-kk-þf í myndbandsupptökunni af vettvangi og fylgja honum þar eftir. Með sambærilegum hætti er að mati Landsréttar unnt að greina ákærða X í upptökunni en mynd af honum er hvað greinilegust í lok hennar. Þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði B-kk-nf er sá sem klukkan 5:01 í upptökunni veitir C tvö hnefahögg í efri hluta líkama hans með þeim afleiðingum sem að framan greinir. Þó er ekki hægt að greina hver þáttur ákærða B-kk-ef er í árásinni eftir það eða hvort ákærði X á þá þátt í árásinni þar sem C liggur bak við bifreið út frá sjónarhorni upptökunnar.

14 Með hliðsjón af því sem að framan er rakið þykir ekki sannað gegn neitun ákærða X að hann hafi traðkað á eða sparkað í C þar sem hann lá á jörðinni eins og lýst er í ákæru. Ber því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um sýknu hans af þessum lið ákærunnar.

15 Á hinn bóginn þykir sannað að ákærði B-kk-nf hafi ráðist á C og veitt honum tvö hnefahögg í efri hluta líkamans með þeim afleiðingum að hann féll í jörðina og hlaut áverka af eins og í öðrum ákærulið greinir. Ekki verður þó séð að B-kk-nf hafi hent C á vegg. Af myndbandsupptökunni má sjá að árásarmenn voru fleiri og er ekki hægt að greina þátt hvers og eins í árásinni eða þeim afleiðingum sem af henni hlaust. Hins vegar er ljóst að ákærði B-kk-nf átti þátt í árásinni og var meðal hinna aðalmaður í henni. Sú háttsemi að hlaupa að manni og reiða tvisvar til höggs í átt að höfði hans var stórháskaleg og mátti ákærða B-kk-þgf vera ljóst að hún myndi hafa alvarlegar afleiðingar fyrir C svo sem í ákæru greinir. Er brot hans því réttilega heimfært í ákæru til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

Þriðji liður ákæru

16 Í þriðja lið ákæru er ákærða B-kk-þgf gefið að sök að hafa í félagi við Z, í framhaldi af þeim atvikum sem lýst er í öðrum ákærulið, ráðist á A eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði B-kk-nf hefur neitað sök og að hafa verið á vettvangi líkt og að framan greinir.

17 Með vísan til þess sem að framan er rakið um hvernig unnt er að greina ákærða B-kk-þf á myndbandsupptöku af vettvangi en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms um niðurstöðu varðandi þriðja lið ákæru verður hún staðfest um sakfellingu ákærða B-kk-ef og heimfærslu til refsiákvæðis.

Ákvörðun refsingar og fleira

18 Ákærði B-kk-nf á að baki sakaferil sem nær aftur til ársins 2012 eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 16. júní 2017 var ákærða gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði skilorðsbundið í tvö ár fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var sú refsing dæmd upp með hinum áfrýjaða dómi og ákærða gerð refsing í einu lagi fyrir bæði málin. Þá var refsing ákærða samkvæmt hinum áfrýjaða dómi tekin upp, auk þess sem honum var dæmdur hegningarauki, og honum gerð refsing í einu lagi fyrir bæði málin með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. mars 2020 þar sem hann var fundinn sekur um umferðarlagabrot. Var honum þá gert að sæta fangelsi í sjö mánuði þar af sex mánuði skilorðsbundið í tvö ár.

19 Með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga verður sá hluti refsingar ákærða sem bundinn er skilorði samkvæmt dóminum frá 25. mars 2020, sex mánaða fangelsisrefsing, nú tekin upp og refsing ákærða ákveðin í einu lagi samkvæmt 77. og 78. gr. sömu laga. Við ákvörðun refsingar nú ber með vísan til 2. mgr. 70. gr. laganna að horfa til þess að ákærði B-kk-nf réðst á B, C og A í félagi við aðra. Einnig er að líta til 1., 2. og 6. töluliðar 1. mgr. sömu lagagreinar og þess að samkvæmt fyrirliggjandi læknisvottorði hlaut C lífshættulega höfuðáverka við árásina. Með hliðsjón af því þykir refsing ákærða B-kk-ef hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Ekki þykja efni til að skilorðsbinda refsinguna að neinu leyti.

20 Staðfest eru ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta til brotaþola A og málskostnað hans í héraði. Einnig eru staðfest ákvæði héraðsdóms um greiðslu sakarkostnaðar að öðru leyti en því að ákærði B-kk-nf skal greiða málsvarnarlaun verjanda síns í héraði að fullu eins og þau eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

21 Ákærða B-kk-þgf verður gert að greiða áfrýjunarkostnað vegna málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Þá verður honum gert að greiða málskostnað brotaþola vegna þjónustu lögmanns hans fyrir Landsrétti.

22 Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða X fyrir Landsrétti greiðast úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði B-kk-nf K-kk-nf sæti fangelsi í tvö ár.

Ákærði B-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, K-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1.054.000 krónur.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms skulu vera óröskuð um sýknu ákærða X, um að ákærði B-kk-nf greiði A óskipt með Z 400.000 krónur auk tilgreindra vaxta og málskostnað, um greiðslu ákærða B-kk-ef á útlögðum sakarkostnaði og um greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda ákærða X í héraði, J-kk-ef E-kk-ef lögmanns, úr ríkissjóði.

Ákærði B-kk-nf greiði brotaþola A 389.980 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Ákærði B-kk-nf greiði áfrýjunarkostnað málsins, 976.199 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, K-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 917.600 krónur.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda X í Landsrétti, J-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 688.200 krónur, greiðast úr ríkissjóði.