501/2021

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur R og krafðist greiðslu slysabóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir 15. október 2018 en A var starfsmaður R. Þann dag slasaðist A á leið sinni á grænu gönguljósi yfir Ánanaust þegar bifreið var ekið á hann. Hann var þá á venjulegri hlaupaleið sinni að loknum vinnudegi frá vinnustað sínum. Ágreiningslaust var að A átti tilkall til slysabóta úr hendi R og höfðu honum þegar verið greiddar bætur á grundvelli reglna sem giltu um slys borgarstarfsmanna utan starfs. A taldi að þær reglur ættu ekki við heldur reglur um slysatryggingar starfsmanna R vegna slysa sem þeir verða fyrir í starfi. Í málinu var deilt um það hvort A hefði verið á eðlilegri leið frá vinnustað til heimilis þegar hann varð fyrir slysinu. Í dómi Landsréttar þótti leiðarval A meðfram Sæbraut, fram hjá hafnarsvæðinu og að Ánanaustum geta talist eðlileg hlaupaleið að áfangastað. Sú lykkja sem A lagði venjulega á leið sína vestur Seltjarnarnes og til baka að Hagamel þjónaði aftur á móti einungis þeim tilgangi að lengja hlaupaleiðina. Í héraðsdómi var lagt til grundvallar að þegar slysið varð á leið A yfir akbrautina við Ánanaust hafi sú lykkja sem hann lagði á leið sína verið hafin.

Á það féllst Landsréttur ekki, enda lægi göngustígur sjávarmegin við akveginn. Lá eðlileg hlaupaleið A heim til sín yfir akveginn og áfram nokkurn spöl eftir göngustígnum. Því bæri að leggja til grundvallar að A hefði enn þá verið á eðlilegri leið frá vinnustað til heimilis. Þar sem ekki var ágreiningur um aðra þætti málsins var krafa A tekin til greina eins og hún var sett fram og R gert að greiða A bætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 26. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. júní 2021 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi greiði honum 5.699.867 krónur með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. október 2018 til 25. mars 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Áfrýjandi slasaðist 15. október 2018 á leið sinni á grænu gönguljósi yfir Ánanaust þegar bifreið var ekið á hann. Hann var þá á venjulegri hlaupaleið sinni að loknum vinnudegi frá vinnustað sínum, [...]í Laugardal, að Hagamel í Vesturbæ Reykjavíkur.

5

Ágreiningslaust er að áfrýjandi á tilkall til slysabóta úr hendi stefnda og hafa honum þegar verið greiddar bætur að fjárhæð 3.479.139 krónur á grundvelli reglna nr. sl-2/90, sem samþykktar voru í borgarráði árið 1990 og gilda um slys borgarstarfsmanna utan starfs. Áfrýjandi telur að þeir skilmálar eigi ekki við heldur beri að greiða honum slysabætur á grundvelli reglna nr. sl- 1/90 sem gilda um slysatryggingar starfsmanna stefnda vegna slysa sem þeir verða fyrir í starfi. Í 4. gr. þeirra skilmála segir orðrétt:

„Trygging skv. reglum þessum tekur til slysa sem sá sem tryggður er, sbr. 3. gr., verður fyrir í starfi sínu eða á eðlilegri leið frá heimili til vinnustaðar síns og frá vinnustað til heimilis.“ Í málinu er deilt um það hvort áfrýjandi hafi verið á eðlilegri leið frá vinnustað til heimilis í skilningi greinarinnar þegar hann varð fyrir slysinu. Af hálfu stefnda hafa ekki verið bornar brigður á að unnt sé að líta á áfangastað áfrýjanda umrætt sinn sem heimili hans.

6

Í grein 8.1 í kjarasamningi stefnda og Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar, sem gilti um kjör áfrýjanda hjá stefnda, er vísað til framangreindra reglna frá 1990 um slysatryggingar starfsmanna. Reglurnar bera það einnig með sér að vera skilmálar slysatrygginga borgarstarfsmanna „skv. kjarasamningum“, eins og þar segir, og að þeir taki til þeirra starfsmanna sem eru félagsmenn í stéttarfélagi, sem gert hefur kjarasamning við stefnda á grundvelli laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna, enda taki kjarasamningurinn til starfsmannsins og að í samningnum sé ákvæði um slysatryggingu í samræmi við reglurnar, sbr. 1. mgr. 3. gr. reglnanna. Er á það fallist að túlka beri ákvæði skilmálanna eins og um ákvæði kjarasamnings sé að ræða þar sem fyrst skal leitast við að beita eðlilegri orðskýringu áður en hugað er að

öðrum skýringarleiðum.

7

Sú regla í skilmálunum sem um er deilt er vísiregla sem kallar á að blæbrigði atvika séu metin. Við það mat skal þó fyrst og fremst leita svara við því hvort slysið hafi orðið á leið sem almennt getur talist eðlileg milli tveggja staða. Skiptir þá síður máli hvort slysið hafi orðið á leið sem er venjuleg fyrir viðkomandi starfsmann og því eðlileg í hans huga. Orðalag reglunnar gefur að öðru leyti nokkurt svigrúm við val á eðlilegri leið milli heimilis og vinnustaðar, meðal annars með tilliti til ferðamáta. Er þá litið til þess að þar er ekki gerð krafa um að slys hafi orðið á stystu eða beinustu leið milli staðanna, heldur á eðlilegri leið, og í engu vikið að því hvernig starfsmaður skuli ferðast milli þeirra.

8

Áfrýjandi hljóp jafnan frá vinnustað sínum heim til sín að vinnudegi loknum.

Venjuleg hlaupaleið hans lá úr Laugardalnum niður á Sæbraut, eftir henni á göngu- og hjólastíg fram hjá Hörpu og áfram vestur, fram hjá hafnarsvæðinu og niður að Ánanaustum. Þaðan lá leiðin meðfram sjónum eftir Ánanaustum og áfram vestur Eiðsgranda uns beygt var inn á Seltjarnarnes og síðan í austurátt inn í Vesturbæ Reykjavíkur uns komið var á áfangastað á Hagamel. Þessi hlaupaleið er um 10 kílómetra löng eða um helmingi lengri en stysta gönguleið milli vinnustaðar áfrýjanda og heimilis. Þannig fléttaði áfrýjandi líkamsrækt saman við heimferð úr vinnu. Þótt heimferðin hafi því haft tvíþættan tilgang getur það út af fyrir sig ekki leitt til þess að tryggingarvernd áfrýjanda samkvæmt framangreindum skilmálum falli niður. Við úrlausn ágreinings aðila skiptir því máli hvar á hlaupaleið áfrýjanda slysið varð.

9

Stefndi hefur lagt fram í málinu kort og önnur gögn sem sýna að unnt er að velja um fimm kílómetra gönguleið frá vinnustað áfrýjanda að heimili hans. Sú leið liggur í gegnum miðbæ Reykjavíkur sem áfrýjandi hefur borið um að hafa viljað forðast á hlaupaleið sinni, meðal annars vegna umferðar, hækkunar og þrengsla. Miðað við þær forsendur og staðhætti að öðru leyti þykir leiðarval áfrýjanda meðfram Sæbraut, fram hjá hafnarsvæðinu og að Ánanaustum, geta talist eðlileg hlaupaleið að áfangastað að Hagamel, eins og lagt er til grundvallar í héraðsdómi.

10

Sú lykkja sem áfrýjandi lagði jafnan á leið sína vestur Seltjarnarnes og til baka að Hagamel þjónaði aftur á móti einungis þeim tilgangi að lengja hlaupaleiðina. Í héraðsdómi er lagt til grundvallar að þegar slysið varð á leið áfrýjanda yfir akbrautina við Ánanaust hafi sú lykkja sem hann lagði á leið sína verið hafin. Á það verður ekki fallist, enda liggur göngustígur sjávarmegin við akveginn. Lá eðlileg hlaupaleið áfrýjanda heim til sín yfir akveginn og áfram nokkurn spöl eftir göngustígnum. Því ber að leggja til grundvallar að áfrýjandi hafi enn þá verið á eðlilegri leið frá vinnustað til heimilis í skilningi 4. gr. umræddra skilmála þegar slysið varð. Þar sem ekki er ágreiningur um aðra þætti málsins ber að taka kröfu áfrýjanda til greina eins og hún er sett fram.

11

Það athugast að mótmæli stefnda, sem komu fram við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti, við því að málsástæða áfrýjanda, sem getið er um í greinargerð hans til Landsréttar, að hann hafi „í það minnsta enn verið á eðlilegri leið“ heim til sín þegar slysið var, komist að í málinu, var ekki að finna í greinargerð stefnda til Landsréttar.

Þáverður að líta svo á að röksemd áfrýjanda að þessu leyti sé í eðlilegu samhengi við þá málsástæðu hans í öndverðu að slysið hafi orðið á eðlilegri leið heim frá vinnu og að henni sé teflt fram sem andsvari við áherslum í héraðsdómi. Framangreind mótmæli stefnda eru því haldlaus.

12

Samkvæmt þessari niðurstöðu og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður stefnda gert að greiða málskostnað vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði og renni hann í ríkissjóð í samræmi við 4. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991.

13

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um fjárhæð gjafsóknarkostnaðar áfrýjanda er staðfest.

14

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Stefndi, Reykjavíkurborg, greiði áfrýjanda, A, 5.699.867 krónur með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. október 2018 til 25. mars 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði 1.300.000 krónur í málskostnað vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti, sem renni í ríkissjóð.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað áfrýjanda skulu vera óröskuð.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef, 730.000 krónur.