828/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var úrskurðaður í gæsluvarðhald á grundvelli cliðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Fyrir Landsrétti hafði X eingöngu uppi kröfu um ómerkingu úrskurðar héraðsdóms og að málinu yrði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Byggðist sú krafa á því að X hefði verið ófær um að gæta hagsmuna sinna fyrir dómi sökum fíkniefnavímu og að verjandinn hafi ekki getað fengið fram afstöðu hans til gæsluvarðhaldskröfunnar. Landsréttur vísaði til þess að samkvæmt 3. mgr. 31. gr. laga nr. 88/2008 væri dómara heimilt að skipa sakborningi verjanda þótt hann hafi ekki óskað þess ef hann væri að mati dómara ekki fær um að gæta hagsmuna sinna sem skyldi við meðferð máls fyrir dómi. Þar sem sú aðstaða hefði verið fyrir hendi þegar krafa um gæsluvarðhald hefði verið tekin fyrir á dómþingi héraðsdóms hefði X réttilega verið skipaður verjandi til að gæta hagsmuna hans fyrir dómi. Var kröfu hans um ómerkingu hins kærða úrskurðar því hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. desember 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. desember 2019 í málinu nr. R[…]/2019 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi meðan á áfrýjunarfresti sakamálsins nr. S[…]/2019 stendur, svo og á meðan málið er til meðferðar fyrir Landsrétti, komi til áfrýjunar þess, uns dómur þar er kveðinn upp, þó eigi lengur en til miðvikudagsins 3. mars 2020 klukkan 16. Kæruheimild er í llið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. 3 Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og að málinu verði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Niðurstaða

4 Í kæru sinni til Landsréttar gerir varnaraðili eingöngu kröfu um ómerkingu úrskurðar héraðsdóms og að málinu verði vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Hann gerir á hinn bóginn ekki sjálfstæða kröfu um að úrskurðurinn verði felldur úr gildi vegna þess að ekki séu uppfyllt skilyrði laga til að hann sæti gæsluvarðhaldi.

5 Krafa varnaraðila um ómerkingu hins kærða úrskurðar byggist á því að hann hafi verið ófær um að gæta hagsmuna sinna fyrir dómi, þrátt fyrir að héraðsdómari hefði skipað honum verjanda á grundvelli 3. mgr. 31. gr. laga nr. 88/2008. Varnaraðili hefði á fyrri stigum ýmist mótmælt kröfum um gæsluvarðhald eða kosið að gera það ekki. Verjandi hafi ekki haft tækifæri til að ræða við varnaraðila sökum ofneyslu hans á fíkniefnum og því ekki getað fengið fram afstöðu hans til kröfunnar. Hann hafi því ekki haft umboð til að gera dómkröfur í hans nafni.

6 Þegar krafa um gæsluvarðhald var tekin fyrir á dómþingi héraðsdóms mætti Ó-kk-nf V-kk-nf G-kk-nf lögmaður til þinghaldsins og upplýsti dóminn um að dómfelldi væri undir læknishendi og að hann hefði ekki umboð frá varnaraðila til að taka afstöðu til kröfunnar. Jafnframt framvísaði lögmaðurinn gögnum þessu til staðfestu. Í kjölfarið var lögmaðurinn skipaður verjandi varnaraðila á grundvelli 3. mgr. 31. gr. laga nr. 88/2008. Þegar sækjanda og verjanda var gefinn kostur á að tjá sig um kröfuna lýsti verjandinn því yfir að hann teldi sig hvorki hafa stöðu til þess að samþykkja hana né hafna henni fyrir hönd varnaraðila.

7 Samkvæmt 3. mgr. 31. gr. laga nr. 88/2008 er dómara heimilt að skipa sakborningi verjanda þótt hann hafi ekki óskað þess ef hann er að mati dómara ekki fær um að gæta hagsmuna sinna sem skyldi við meðferð máls fyrir dómi. Fyrir liggur að sú aðstaða var fyrir hendi þegar krafa um gæsluvarðhald var tekin fyrir á dómþingi héraðsdóms. Varnaraðila var því réttilega skipaður verjandi við meðferð kröfunnar fyrir dómi. Í samræmi við þetta er kröfu varnaraðila um ómerkingu úrskurðarins hafnað. Stendur því úrskurður héraðsdóms óhaggaður að efni til líkt og felst í kröfu sóknaraðila um staðfestingu hans, enda er ekki gerð krafa í málinu um að hann verði felldur úr gildi á þeirri forsendu að lagaskilyrði til gæsluvarðhalds séu ekki uppfyllt.

Úrskurðarorð:

Kröfu varnaraðila um að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar er hafnað.