754/2022

Útdráttur

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sem Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu gerði hjá A að kröfu S í mars 2022. Byggði A á því að honum hefði verið heimilt á grundvelli reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda að gefa fyrirmæli um með hvaða hætti eignum hans, sem áður höfðu verið kyrrsettar, skyldi ráðstafað til greiðslu á ætlaðri skattkröfu á hendur honum en fjárnámsgerðin hefði verið í andstöðu við þessi fyrirmæli hans. Í úrskurði Landsréttar kom fram að reglur nr. 797/2016 tækju samkvæmt efni sínu til ráðstöfunar greiðslna sem inntar væru af hendi til lúkningar þeirra opinberu gjalda sem þar væru tilgreind. Reglurnar mæltu á hinn bóginn ekki fyrir um forgangsröð skattkrafna þegar innheimtumaður krefðist tryggingar- ráðstafana, svo sem kyrrsetningar eða fjárnáms, í eignum skuldara til tryggingar greiðslu opinberra gjalda. Hefðu reglurnar því ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins. Á

S hvíldi sú skylda að annast innheimtu skatta og gjalda en af því hlutverki leiddi að S bæri að haga innheimtu sinni með þeim hætti að hún skilaði sem mestum árangri að gættum meginreglum stjórnsýsluréttarins. Hefði S því verið rétt að haga innheimtu sinni með þeim hætti sem greindi í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og fallist á kröfu S um staðfestingu fjárnámsgerðarinnar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. nóvember 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 19. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. nóvember 2022 í málinu nr. Y- [...]/2022 þar sem felld var úr gildi aðfarargerð nr. 2022- [...], sem fram fór hjá Sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 17. mars 2022. Kæruheimild erí 3. mgr. 95. gr. laga nr.9 0 /1989 um aðför.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fyrrgreind aðfarargerð verði staðfest. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4

Fyrir liggur að rannsókn skattrannsóknarstjóra á skattskilum sóknaraðila vegna tekjuáranna 2010 til 2016 lauk með útgáfu skýrslu 15. september 2020. Með úrskurði 2. desember 2021 endurákvarðaði ríkisskattstjóri gjaldstofna varnaraðila gjaldárin 2011 til 2017, sem leiddi til þess að tekjuskattur og útsvar hans hækkaði um 487.929.372 krónur á umræddu tímabili. Ágreiningslaust er að fyrrverandi maki varnaraðila ber sjálfskuldarábyrgð á greiðslu skatta hans gjaldárin 2011 og 2012 samkvæmt ákvæðum 116. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt en hækkunin á því tímabili nam 101.312.132 krónum.

5

Samkvæmt gögnum málsins voru eignir varnaraðila samtals að verðmæti 254.990.324 krónur kyrrsettar 28. desember 2017 og 25. janúar 2018 að kröfu sóknaraðila til tryggingar greiðslu væntanlegrar skattkröfu og sektar. Þá voru eignir fyrrverandi maka varnaraðila að verðmæti 98.500.000 krónur kyrrsettar 21. desember 2018 með vísan til ábyrgðar makans samkvæmt fyrrgreindum ákvæðum laga nr. 90/2003. Í hinum kærða úrskurði kemur fram að látið var reyna á gildi síðast greindrar kyrrsetningargerðar fyrir dómi en úrskurður héraðsdóms um að staðfesta skyldi gerðina var staðfestur með úrskurði Landsréttar 27. júní 2019 í máli nr. 413/2019.

6

Að gengnum áður greindum úrskurði ríkisskattstjóra krafðist varnaraðili þess með bréfi 27. janúar 2022 að kyrrsettum fjármunum hans að fjárhæð 254.990.324 krónur yrði ráðstafað til greiðslu á höfuðstól vangoldinna opinberra gjalda gjaldárin 2011 til og með 2014.

7

Með aðfararbeiðni 2. febrúar 2022 krafðist sóknaraðili fjárnáms hjá varnaraðila til tryggingar greiðslu kröfu að fjárhæð 392.087.102 krónur en um var að ræða vangoldin opinber gjöld varnaraðila á árunum 2013 til 2017 ásamt kostnaði.

8

Bréfi varnaraðila frá 27. janúar 2022 var svarað með bréfi sóknaraðila 25. febrúar sama ár þar sem honum var kynnt að framangreind aðfararbeiðni hefði verið send sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu. Innheimtu yrði háttað með þeim hætti sem þar kæmi fram í því skyni að stuðla að sem mestum möguleikum á innheimtu opinberra gjalda hans en fyrir lægi að fyrrverandi maki hans bæri sjálfskuldarábyrgð á greiðslum opinberra gjalda hans gjaldárin 2011 og 2012.

9

Samkvæmt endurriti úr gerðabók 17. mars 2022 var gert fjárnám í eignum varnaraðila til tryggingar kröfu að fjárhæð 294.895.758 krónur en árangurslaust fjárnám fyrir þeim hluta kröfunnar sem umfram var eða 97.191.344 krónum.

10

Í hinum kærða úrskurði er gerð skilmerkileg grein fyrir málsástæðum aðila og er til þeirrar umfjöllunar vísað.

Niðurstaða

11

Í hinum kærða úrskurði er því hafnað að sú framganga sóknaraðila að halda áfram innheimtu kröfunnar þrátt fyrir kæru varnaraðila á úrskurði ríkisskattstjóra til yfirskattanefndar hafi farið gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins. Verður úrlausn héraðsdóms um þessa málsástæðu varnaraðila staðfest með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar.

12

Varnaraðili heldur því fram að á grundvelli reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda hafi honum verið heimilt að gefa fyrirmæli um með hvaða hætti kyrrsettum eignum hans skyldi ráðstafað til greiðslu á ætlaðri skattkröfu á hendur honum og þá með þeim hætti að andvirði eignanna gengi fyrst upp í „elsta ár eða tímabil“ eins og það er orðað í 1. mgr. 2. gr. reglnanna. Fjárnámsgerðin frá 17. mars 2022 hafi verið í andstöðu við þessi fyrirmæli hans og með framgöngu sinni hafi sóknaraðili brotið gegn jafnræðis- og meðalhófsreglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 11. og 12. gr. þeirra. Um hafi verið að ræða íþyngjandi ákvörðun, sérstaklega gagnvart fyrrverandi maka hans sem hafi hagsmuni af niðurstöðu málsins.

13

Eins og greinir í úrskurði Landsréttar 27. júní 2019 í máli nr. 413/2019 taka reglur nr. 797/2016 samkvæmt efni sínu til ráðstöfunar greiðslna sem inntar hafa verið af hendi til lúkningar þeirra opinberu gjalda sem þar eru tilgreind. Umræddar reglur mæla á hinn bóginn ekki fyrir um forgangsröð skattkrafna þegar innheimtumaður krefst tryggingarráðstafana, svo sem kyrrsetningar eigna eða fjárnáms í eignum skuldara til tryggingar greiðslu opinberra gjalda. Hafa reglurnar því ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins. Af því leiðir að haldlaus er sú málsástæða varnaraðila að aðferð sóknaraðila við innheimtuna hafi brotið gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga.

14

Á sóknaraðila hvílir sú skylda sem innheimtumanni ríkissjóðs að annast innheimtu skatta og gjalda í sínu umdæmi, sbr. ákvæði 3. gr. laga nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda. Leiðir af því hlutverki að honum ber að haga innheimtu sinni með þeim hætti að hún skili sem mestum árangri að gættum meginreglum stjórnsýsluréttarins. Í ljósi sjálfskuldarábyrgðar fyrrverandi maka ogþess að kyrrsettar eignir varnaraðila nægðu ekki til greiðslu heildarskattkröfunnar á hendur honum var sóknaraðila rétt að haga innheimtu sinni og tryggingarráðstöfunum með þeim hætti sem að framan greinir. Verður ekki talið að með því móti hafi sóknaraðili brotið gegn meðalhófsreglu stjórnsýslulaga.

15

Samkvæmt framangreindu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og fallist á kröfu sóknaraðila um staðfestingu þeirrar aðfarargerðar sem um er deilt í málinu.

16

Rétt þykir að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð :

Aðfarargerð nr. 2022- [...], sem framkvæmd var af sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu hjá varnaraðila, A að kröfu sóknaraðila, Skattsins, 17. mars 2022, er staðfest.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.