186/2018

Útdráttur

J keypti fokhelda fasteign af B ehf. á árinu 2007, en F var byggingastjóri fasteignarinnar frá upphafi og fram yfir afhendingu hennar. J höfðaði mál gegn B ehf. og F til heimtu skaðabóta vegna galla á fasteigninni, meðal annars ófullnægjandi útfærslu á þakhalla. Við meðferð málsins í héraði lá fyrir matsgerð þar sem meðal annars var talið að þakplata fasteignarinnar væri misþykk og sigin. Með dómi héraðsdóms var B ehf. sýknað af kröfum J um skaðabætur en F sem byggingastjóri fasteignarinnar talinn bera ábyrgð á tjóni vegna of lítils þakhalla. F áfrýjaði dómi héraðsdóms til Landsréttar og aflaði undir rekstri málsins fyrir réttinum matsgerðar, annars vegar um vatnshalla á þaki fasteignarinnar og hins vegar um kostnað við að lagfæra ófullnægjandi vatnshalla. Samkvæmt matsgerðinni uppfyllti þakhalli fasteignarinnar ekki kröfur byggingarreglugerðar óháð því hvort platan hefði sigið eða ekki. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um bótaábyrgð F á tjóni J en lagði niðurstöðu síðari matsgerðarinnar í aðalatriðum til grundvallar fjárhæð bóta.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf byggingaverkfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 19. febrúar 2018. Hann krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og áfrýjandi sýknaður af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

2 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

3 Með hinum áfrýjaða dómi var áfrýjanda, sem byggingarstjóra við byggingu fasteignar að Valsheiði 23 í Hveragerði, gert að greiða stefnda skaðabætur vegna tjóns stefnda i áfrýjað málinu fyrir sitt leyti er dómurinn aðeins til endurskoðunar hvað varðar bótaábyrgð vegna útfærslu á þakhalla.

4 Af hálfu áfrýjanda er því haldið fram að ekki verði ráðið af málatilbúnaði stefnda í héraði hvort á því sé byggt að þakhalli hafi verið ófullnægjandi í upphafi eða hafi orðið það eftir að þakplatan hafði sigið. Þetta skipti máli þar sem héraðsdómur hafi ekki talið áfrýjanda bera ábyrgð á sigi plötunnar. Þá er því haldið fram af hálfu áfrýjanda að matsgerð sú sem stefndi grundvallaði málatilbúnað sinn á í héraði staðfesti ekki að þakhallinn hafi verið ófullnægjandi í upphafi og hafi ekki svarað þeirri spurningu hvort einhver vandamál hefðu verið til staðar ef þakplatan hefði ekki sigið. Þá hafi ekki í stefnu verið gerð grein fyrir því hvernig áfrýjandi hefði átt að hegða sér öðruvísi en hann gerði og hafi héraðsdómur tekið afstöðu til þess að eigin frumkvæði og lagt til grundvallar niðurstöðu sinni í málinu.

5 Í stefnu til héraðsdóms var byggt á þeirri niðurstöðu dómkvadds matsmanns, sem var H-kk-nf S-kk-nf byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari, að í upphafi hafi þak virst átt að vera einhalla og að þakhallinn hefði verið meira en helmingi minni en svo að hann uppfyllti lágmarkskröfu samkvæmt byggingarreglugerð. Þá var talið að áfrýjandi væri ábyrgur fyrir sigi á þakplötu þar sem hann hefði fylgt athugasemdalaust röngum og gölluðum hönnunargögnum og vísað til þess að byggingarstjóri gæti ekki athugasemdalaust leyft byggingarframkvæmdir eftir uppdráttum án tillits til þess hvort meiri eða minni háttar galla væri að finna á þeim, enda hafi áfrýjanda verið skylt að tryggja að byggt væri í samræmi við lög og reglugerðir. Fallist er á þær forsendur héraðsdóms að áfrýjandi hafi átt þess kost að gæta hagsmuna sinna við framkvæmd matsins.

6 Þegar málsástæður stefnda eru skoðaðar í samhengi þykir felast í þeim ráðagerð um að áfrýjandi beri skaðabótaábyrgð á tjóni vegna ágalla sem reyndust vera á þakplötu, þar á meðal tjóni sem rekja megi til þess að þakhalli var ekki útfærður með þeim hætti að hann stæðist ákvæði byggingarreglugerðar.

7 Áfrýjandi aflaði matsgerðar R-kk-ef K-kk-ef byggingaverkfræðings, sem var dómkvaddur í Landsrétti eftir uppkvaðningu héraðsdóms. Matsgerðin barst Landsrétti 14. maí 2018 en sameiginlegur gagnaöflunarfrestur málsaðila rann út 16. sama mánaðar. Matsspurningar lutu annars vegar að vatnshalla á þakinu og hins vegar kostnaði við að lagfæra ófullnægjandi vatnshalla. Matsmaður svaraði þeirri matsspurningu hvort líklegt væri að vatnshalli þaksins hefði verið fullnægjandi í upphafi með þeim hætti að samkvæmt mælingum matsmanns hefði platan verið steypt í byrjun með halla 1:123 til 1:152 og að matsmaður teldi þann halla ekki fullnægjandi nema sérstakar lausnir hefðu verið valdar fyrir vatnsþéttinguna. Hallinn hefði ekki uppfyllt kröfur byggingarreglugerðar. Matsmaður svaraði neitandi þeirri hefði sigið með eðlilegum hætti. Þá svaraði matsmaður einnig neitandi þeirri matsspurningu hvort vatnshalli plötu hefði verið í samræmi við kröfur reglugerðar ef platan hefði ekki sigið. Matsmaður taldi spurninguna einungis fræðilegs eðlis þar sem platan hefði alltaf sigið eitthvað. Jafnvel þótt platan hefði ekkert sigið eða verið með yfirhæð til að vinna á móti sigi hefði halli hennar verið undir kröfum reglugerðarinnar.

8 Framlagningu matsgerðarinnar var ekki mótmælt af hálfu stefnda og ekki vefengt að hún stafaði frá hinum dómkvadda matsmanni. Matsgerðin rennir frekari stoðum undir þá forsendu sem byggt var á í hinum áfrýjaða dómi að þakhalli á fasteigninni hafi frá upphafi verið minni en 1:50, sem var lágmarksþakhalli samkvæmt 136. gr. þágildandi byggingarreglugerðar nr. 441/1998, með síðari breytingum, og þakhallinn því ófullnægjandi án tillits til þess hvort þakið hefði sigið eða ekki.

9 Áfrýjandi var byggingarstjóri við byggingu fasteignarinnar frá upphafi og fram yfir afhendingu hennar til stefnda. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms telst áfrýjandi bera bótaábyrgð á tjóni stefnda sem rakið verður til þess að þakhalli var ekki útfærður í samræmi við ákvæði byggingarreglugerðar.

10 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms telst bótakrafa stefnda ekki fallin niður fyrir fyrningu eða tómlæti.

11 Sem fyrr segir liggja tvær undirmatsgerðir dómkvaddra matsmanna fyrir um tjón stefnda. Fyrri matsgerðarinnar var aflað af stefnda fyrir höfðun málsins. Niðurstaða fyrra matsins var sú að heildarkostnaður við nauðsynlegar úrbætur á loftaplötu og hlöðnum vegg í fasteigninni að Valsheiði 23 í Hveragerði væri 7.571.000 krónur miðað við verðlag á undirskriftardegi matsgerðarinnar 28. janúar 2016. Sem fyrr segir komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að áfrýjandi bæri aðeins ábyrgð á því að útfærsla á þakhalla hefði ekki verið í samræmi við byggingarreglugerð en ekki ábyrgð á því að platan seig meira en eðlilegt var. Matsgerðin miðaði ekki sérstaklega að því að meta kostnað við úrbætur á þakhalla sem eingöngu mætti rekja til þess að þakhallinn var ekki útfærður í samræmi við byggingarreglugerð. Héraðsdómur beitti þeirri aðferð til að komast að niðurstöðu um kostnað við að lagfæra of lítinn þakhalla að leggja saman kostnað við þá verkliði, samkvæmt matsgerð H-kk-ef S-kk-ef, sem lutu að lagfæringum á ytra byrði þaksins. Niðurstaða héraðsdóms var að samtala þessara kostnaðarliða væri 3.380.000 krónur en að frádregnum 60% af virðisaukaskatti af vinnu á byggingarstað, sem fengist endurgreiddur, næmi kostnaður við lagfæringarnar alls 3.214.516 krónum. Þessi aðferð var ekki að öllu leyti í samræmi við þær forsendur sem héraðsdómur byggði á um skaðabótaábyrgð áfrýjanda þar sem það kostnaðarmat matsmanns sem héraðsdómur studdist við tók mið af þakplötunni eins og hún var í raun eftir hið óeðlilega mikla sig sem áfrýjandi var ekki talinn bera bótaábyrgð á. áfrýjanda annars vegar metinn kostnaður við að lagfæra þakhallann miðað við að platan hefði ekki sigið. Það taldi matsmaður hins vegar óraunhæft þar sem ekki væri fræðilega mögulegt að steypt plata sigi ekkert. Hins vegar var matsmaðurinn í tveimur matsspurningum beðinn um að leggja mat á kostnað við að lagfæra þakhallann miðað við að þakið hefði sigið eðlilega þannig að þakhallinn væri fullnægjandi og í samræmi við kröfur reglugerða. Matsmaður gerði þann fyrirvara við viðgerðarlýsingu og mat á kostnaði við úrbætur að matið byggðist á því að matsgerðin fjallaði ekkert um styrkingu á plötunni og horft framhjá því að platan væri of þunn. Það mætti þó ekki skilja svo að horfa mætti framhjá þessum atriðum heldur væru þau ekki viðfangsefni matsins. Viðgerðarlýsingin væri einungis sett fram til að reikna kostnað í samræmi við matsspurningar. Í svari við umræddum tveimur matsspurningum væri miðað við að þakið hefði ekki sigið meira en reglugerðin gerði ráð fyrir en þakið hefði í raun sigið mun meira. Niðurstaða matsmannsins var sú að kostnaður við úrbætur, í samræmi við framangreindar forsendur, væri 2.422.798 krónur miðað við verðlag 1. apríl 2018. Í matsgerð kom fram að matið innihéldi allan þann kostnað sem þyrfti til verksins, vinnu, efni og tæki en einnig allar tryggingar og skatta. Tekið var tillit til þess að 60% af virðisaukaskatti af vinnu á verkstað fæst endurgreiddur.

13 Það sem greinir niðurstöður fyrri og síðari matsgerðarinnar einkum að er að í síðari matsgerðinni er gert ráð fyrir 266.000 króna minni kostnaði við að fjarlægja möl af þaki en í fyrri matsgerðinni. Þá er í fyrri matsgerðinni gert ráð fyrir að réttum þakhalla verði náð með því að leggja sérsniðna frauðplasteinangrun á þak til að móta þakhalla að niðurföllum og leggja stífa 10 sm steinull þar yfir og er kostnaður við þennan verklið metinn 1.042.000 krónur. Í síðari matsgerðinni er hins vegar gert ráð fyrir að þétt steinullareinangrun verði skorin til og lögð á þakið til að ná endanlegum þakhalla og vinna á móti sigi. Kostnaður við þennan verklið metinn 364.500 krónur.

14 Samkvæmt framansögðu þykja forsendur þær sem lágu að baki niðurstöðum matsgerðar R-kk-ef K-kk-ef byggingaverkfræðings um kostnað við úrbætur á þakhalla í samræmi við þær forsendur sem niðurstaða héraðsdóms byggði á, og Landsréttur hefur fallist á. Þar sem mati á kostnaði við einstaka verkliði samkvæmt síðari matsgerðinni var ekki mótmælt sérstaklega af hálfu stefnda og niðurstöðurnar eru rökstuddar með fullnægjandi hætti og skilmerkilega sundurliðaðar, þykir rétt að leggja síðari matsgerðina til grundvallar niðurstöðu um tjón áfrýjanda að öðru leyti en því að byggt verður á niðurstöðu fyrri matsgerðarinnar hvað varðar kostnað við að fjarlægja malarfarg af þaki og aka á losunarstað. Sá kostnaður var sem fyrr segir metinn 266.000 krónum hærri í fyrri matsgerðinni en þeirri síðari en þar var gengið út frá því að moka mætti mölinni til á þakinu.

15 Með skírskotun til framangreinds verður áfrýjanda gert að greiða stefnda 2.688.798 krónur (2.422.798+266.000). Með vísan til 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og Með hliðsjón af úrslitum málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefnda samtals 3.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti og er þá tekið nokkurt tillit til þess árangurs sem áfrýjun málsins og öflun matsgerðar af hálfu áfrýjanda skilaði honum.

Dómsorð:

Áfrýjandi, F-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, J-kk-þgf H-kk-þgf, 2.688.798 krónur, með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 14. maí 2018 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda samtals 3.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.