83/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um forsjá og lögheimili sonar þeirra, umgengni og fyrirkomulag meðlagsgreiðslna. Aðilar undu niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að þau færu til bráðabirgða sameiginlega með forsjá sonar síns. Landsréttur féllst á það með héraðsdómi að lögheimili drengins skyldi til bráðabirgða vera hjá B. Þá úrskurðaði Landsréttur að A skyldi greiða einfalt meðlag með honum. Dómurinn taldi að ekki væru að svo stöddu efni til að hrófla við gildandi fyrirkomulagi á umgengni.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 14. febrúar 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 1. febrúar 2022 í málinu nr. E- [...] /2021 þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um forsjá sonar þeirra, lögheimili, umgengni og greiðslu meðlags.

Kæruheimild er í 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr.76/ 2003.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið en að forsjá drengsins verði áfram sameiginleg og að lögheimili hans verði skráð hjá sóknaraðila til bráðabirgða. Einnig krefst hann þess að umgengni verði ákveðin á þann veg að drengurinn dvelji viku og viku í senn hjá hvoru foreldri eða að áfram verði „5- 5 - 2 - 2 umgengni“ eins og verið hefur. Enn fremur krefst sóknaraðili þess að varnaraðila verði gert að greiða einfalt meðlag með barninu þar til endanlegur dómur fellur. Þá krefst sóknaraðili þess að málskostnaður vegna meðferðar málsins í héraði verði felldur niður eða lækkaður verulega. Að lokum er gerð krafa um kærumálskostnað.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Aðilar málsins una þeirri niðurstöðu hins kærða úrskurðar að þau fari til bráðabirgða sameiginlega með forsjá sonar síns.

5

Í málinu liggur fyrir fjöldi gagna sem bera með sér að aðilar hafi átt í deilum og samskiptavanda eftir sambúðarslit og að varnaraðila standi stuggur af sóknaraðila. Þá hafa verið lögð fram gögn um að 15. febrúar 2021 hafi barnavernd [...] borist tvær tilkynningar undir nafnleynd, annars vegar um að meðleigjandi sóknaraðila væri í neyslu og sölu fíkniefna og hins vegar um að áhyggjur væru af neyslu sóknaraðila sjálfs og velferð drengsins. Samkvæmt gögnum málsins var hringt í annan tilkynnandann 18. mars 2021 og staðfesti hann grun um neyslu á heimili sóknaraðila.

Í viðtali hjá barnavernd 26. maí 2021 kannaðist sóknaraðili ekki við að neyta fíkniefna. Hinn 3. ágúst 2021 barst barnavernd einnig nafnlaus tilkynning um áhyggjur af velferð drengsins í umsjá varnaraðila.

6

Í gögnum málsins kemur fram að starfsmenn barnaverndar hafi á árinu 2021 metið sóknaraðila óðamála og yfirþyrmandi í viðtölum auk þess sem hann hafi átt erfitt með að virða mörk í samskiptum við varnaraðila. Samkvæmt gögnum málsins hafði skólastjóri á leikskóla drengsins einnig samband við barnavernd í mars 2021 og greindi frá erfiðum samskiptum við sóknaraðila, sem hún hafi upplifað sem ógnandi, auk þess sem hún tók fram að hún teldi drenginn virka þreyttan og skorta stöðugleika.

Í bréfi leikskólastjórans til barnaverndar 31. maí 2021 greinir hún þó svo frá að almenn líðan drengsins sé góð en að hann sé stundum lítill í sér þótt ekkert hafi komið upp á í skólanum. Þá bera gögn málsins með sér að á árinu 2021 hafi drengurinn mætt velá leikskóla þegar hann varí umsjá varnaraðila auk þess sem hún láti vita af fjarvistum.

Þegar drengurinn hafi verið í umsjá sóknaraðila hafi aftur á móti ekki verið látið vita af fjarvistum auk þess sem drengurinn hafi þá iðulega mætt seint á morgnana.

7

Varnaraðili býr í eigin húsnæði. Hún átti íbúð í [...] sem fjölskyldan bjó í meðan á sambúð aðila stóð en hefur nú keypt nýja íbúð í [...]. Varnaraðili gaf skýrslu í héraði og kvað ekki hafa gengið vel þegar drengurinn var til skiptis hjá foreldrum í tvo til þrjá daga í senn í viku hverri. Fer það saman við efni tilkynningar leikskólastjóra drengsins til barnaverndar sem áður er getið. Varnaraðili kvað umgengni hafa verið breytt sumarið 2021 þannig að drengurinn væri hjá foreldrum til skiptis í fimm daga og síðan í tvo áður en fimm daga umgengni hæfist á ný. Það fyrirkomulag feli einnig í sér of mikið rót og hafi ekki gengið vel. Hún telji drenginn þurfa meiri stöðugleika.

Þá greindi hún svo frá að sóknaraðili hefði flutt lögheimili hennar og sona hennar í leiguhúsnæði sitt eftir að þau slitu samvistum. Hafi þetta valdið henni miklum erfiðleikum, meðal annars í tengslum við grunnskólagöngu eldri sonar hennar.

Varnaraðili kvað sóknaraðila einnig hafa átt við þunglyndi og spilafíkn að stríða á sambúðartíma þeirra. Þá kvaðst hún óttast um velferð yngri sonar síns, sem mál þetta varðar, í umsjá sóknaraðila.

8

Sóknaraðili flutti í leiguhúsnæði eftir sambúðarslit aðila. Fyrir liggur að vinur sóknaraðila bjó einnig þar um hríð en sóknaraðili kveðst hafa vísað honum á dyr þegar í ljós kom að hann hefði verið í neyslu fíkniefna. Sóknaraðili gaf skýrslu í héraði og staðfesti að hann hefði átt við þunglyndi að stríða. Hann kvaðst þó hafa fengið aðstoð við því og líða vel í dag. Þá kvaðst hann ekki neyta áfengis í óhófi auk þess sem hann kvaðst ekki neyta fíkniefna. Hann kvað mætingar í leikskóla skýrast af því að betur hefði reynst að gefa drengnum góðan tíma áður en farið væri af stað á morgnana. Hann hafi verið frá vinnu vegna slyss á árinu 2021 og því getað gefið drengnum þennan tíma en frá og með ársbyrjun 2022 mæti hann á reglubundnum tíma í vinnu og drengurinn í leikskóla. Þá kvað sóknaraðili lögheimilisflutning drengjanna hafa átt sér stað sjálfkrafa þegar hann flutti sitt lögheimili, hann hefði ekki óskað sérstaklega eftir því.

9

Samkvæmt 35. gr. barnalaga er heimilt að úrskurða til bráðabirgða að kröfu aðila hvernig fara skuli um forsjá barns, lögheimili og umgengni eftir því sem barni er fyrir bestu. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð síðar að barnalögum kemur fram að ákvæði 35. gr. séu til þess fallin að stuðla að því að barn haldi tengslum við báða foreldra sína undir rekstri máls og draga úr líkum á því að annað foreldri öðlist betri stöðu en hitt ef mál dregst á langinn. Jafnframt er kveðið á um það í 2. mgr. 1. gr. barnalaga að það sem barni er fyrir bestu skuli ávallt hafa forgang þegar teknar eru ákvarðanir um málefni þess.

10

Í málinu liggja ekki fyrir önnur gögn um hagi aðila og tengsl þeirra við son sinn en að framan greinir. Þótt ekkert sé sannað um fíkniefnaneyslu sóknaraðila má af gögnum málsins ráða að meiri óstöðugleiki einkenni aðstæður drengsins í hans umsjá en hjá varnaraðila. Að þessu gættu þykir rétt að staðfesta, á þann hátt sem greinir í úrskurðarorði, þá niðurstöðu hins kærða úrskurðar að lögheimili drengsins verði til bráðabirgða hjá varnaraðila. Breytir í því sambandi engu sú málsástæða sóknaraðila að drengurinn kunni að missa leikskólapláss sitt í [...] verði lögheimili hans flutt til varnaraðila í [...]enda hefur hann ekki lagt fram nein gögn því til stuðnings.

11

Í málinu liggja ekki fyrir nein gögn um skráningu lögheimilis sonar aðila. Kæra úrskurðar héraðsdóms frestaði framkvæmd hans, sbr. 5. mgr. 35. gr. barnalaga og 3. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verður því að leggja til grundvallar að lögheimili drengsins sé fyrst fært til varnaraðila með úrskurði þessum.

Frá þeim tíma á hún kröfu um að sóknaraðili greiði meðlag með honum, sbr. 1. mgr. 56. gr. barnalaga. Samkvæmt því og með vísan til 3. mgr. 57. gr. barnalaga, sbr. 35. gr. laganna, verður sóknaraðila til bráðabirgða gert að greiða einfalt meðlag með syni aðila frá uppkvaðningu úrskurðar þessa og þar til dómur gengur í héraði í forsjármáli aðila.

12

Samkvæmt gögnum málsins hefur samvistum aðila við drenginn verið hagað þannig að hann dvelji nokkuð jafnt hjá þeim til skiptis, frá sumri 2021 þannig að hann sé hjá hvoru þeirra í fimm daga og síðan í tvo daga áður en fimm daga umgengni hefst á ný.

Í umsögn leikskólastjóra um drenginn frá 31. maí 2021 koma ekki fram áhyggjur af líðan hans og velferð en ekki nýtur í málinu yngri gagna um það efni. Sem fyrr greinir er úrskurði til bráðabirgða meðal annars ætlað að draga úr líkum á því að annað foreldri öðlist betri stöðu en hitt ef mál dregst á langinn. Fyrir liggur það mat héraðsdómara að dómur í forsjármáli aðila geti legið fyrir í sumarbyrjun 2022. Að þessu gættu þykja ekki næg efni til að hrófla til bráðabirgða við gildandi fyrirkomulagi á umgengni. Skal umgengni sóknaraðila við son sinn því vera með þeim hætti sem í úrskurðarorði greinir.

13

Rétt þykir að ákvörðun málskostnaðar í héraði bíði dóms í málinu.

14

Kærumálskostnaður fellur niður.

Úrskurðarorð :

Staðfest er ákvæði hins kærða úrskurðar um að lögheimili sonar aðila, C, skuli vera hjá varnaraðila, B, þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu aðila.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila einfalt meðlag með drengnum frá uppkvaðningu úrskurðar þessa og þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu aðila.

Þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu aðila skal sonur þeirra vera í reglulegri umgengni hjá sóknaraðila þannig að hann sé hjá honum frá föstudegi til þriðjudags aðra hvora viku, en frá mánudegi til þriðjudags hina vikuna. Sóknaraðili sæki drenginn í leikskóla í lok dags og skili honum þangað í upphafi dags, í fyrsta sinn föstudaginn 18. mars 2022.

Ákvörðun um málskostnað í héraði bíður dóms í málinu.

Kærumálskostnaður fellur niður.