427/2022

Útdráttur

BJC var sakfelldur fyrir ítrekuð tilvik nauðgana og annarra kynferðisbrota gegn börnum, brot gegn barnaverndarlögum og önnur sérrefsilagabrot gegn fimm brotaþolum, meðal annars með því að hafa fengið brotaþola A til að hafa við sig munnmök og sett fingur í leggöng hennar, fengið brotaþola A til að stinga fingri í eigin endaþarm, taka myndband af því og senda BJC, fengið brotaþola A og C til að hafa kynferðismök sín á milli með gervilim og taka myndband af því og senda BJC og haft kynferðismök við brotaþola B og látið hana hafa við sig munnmök. Þar að auki með því að hafa fengið brotaþola E til að fróa sjálfri sér með kynlífshjálpartæki, taka upp myndband af því og senda BJC. Loks fyrir að hafa ítrekað viðhaft kynferðislegt tal við alla brotaþola og fengið þær til að senda sér kynferðislegar myndir og myndbönd af sér í gegnum samskiptaforritið Snapchat. Sendi BJC ítrekað myndir og myndbönd af berum kynfærum sínum. BJC lét brotaþolum í té ýmis kynlífshjálpartæki, undirföt, rafrettur, áfengi og annað, gegn því að stúlkurnar sendu honum myndbönd.

Í dómi Landsréttar kom fram að BJC hafi nýtt sér aldurs- og þroskamun til að fá stúlkurnar til að gera það sem lýst var í ákærum og þannig beitt þær ólögmætri nauðung. Var ekki talið trúverðugt að BJC hafi ekki vitað að brotaþolar væru börn.

Sú háttsemi BJC að fá brotaþola til að brjóta gegn sjálfum sér kynferðislega að BJC fjarstöddum var talið falla undir nauðgunarhugtak almennra hegningarlaga. Var refsing BJC ákveðin fangelsi í sjö ár en til frádráttar refsingunni kom gæsluvarðhald sem hann hafði sætt. Þá var BJC gert að greiða brotaþolunum A, B, C, D og E nánar tilgreindar miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 16. júní 2022. Málsgögn bárust réttinum 24. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 19. maí 2022 í málinu nr. S- 270/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, að brot hans verði heimfærð til refsiákvæða samkvæmt ákæru, að ákvæði um upptöku verði staðfest og að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður af töluliðum 2, 3, 5, 8, 9, 10, 12, 14, 16 og 17 í ákæru. Jafnframt krefst hann þess að hann verði sýknaður af tölulið 11 hvað varðar þá háttsemi að taka myndefni upp og dreifa því til brotaþolans C. Þá krefst ákærði þess að refsing hans verði milduð og að miskabótakröfur brotaþola verði lækkaðar.

4

Brotaþolinn A krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 4.500.000 krónur. Brotaþolinn C krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna. Brotaþolinn B krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna.

Brotaþolinn D krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur og brotaþolinn E krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur. Brotaþolarnir krefjast þess allar að ákærði verði dæmdur til að greiða þeim vexti af bótakröfunum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en miða við mismunandi upphafsdag vaxta. Brotaþolinn A krefst vaxta frá 5. nóvember 2021, brotaþolinn C frá 1. september sama ár, brotaþolinn B frá 11. nóvember sama ár, brotaþolinn D frá 1. september sama ár og loks brotaþolinn E frá 1. janúar sama ár. Brotaþolarnir krefjast þess allar að bótakröfurnar beri framangreinda vexti þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakrafnanna, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefjast brotaþolar að ákvæði hins áfrýjaða dóms um miskabætur til þeirra verði staðfest.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur af framburðum ákærða og brotaþolanna fyrir héraðsdómi og í Barnahúsi. Þá voru spilaðar upptökur af framburðum vitnanna P og R í Barnahúsi. Loks gaf lögreglufulltrúi sem kom að rannsókn málsins hjá lögreglu skýrslu fyrir Landsrétti þar sem hann staðfesti vinnu við aldurs greiningu byggða á myndum af brotaþolanum B sem lögð var fram í Landsrétti af hálfu ákæruvaldsins.

6

Um málsatvik, framburð ákærða, brotaþola og vitna vísast til hins áfrýjaða dóms. Svo sem þar er nánar rakið var mál þetta höfðað á hendur ákærða með ákæru héraðssaksóknara 31. janúar 2022, vegna ætlaðra kynferðis- og sérrefsilagabrota hans gegn fimm brotaþolum, sem öll voru framin á árinu 2021, fyrir utan brot gegn brotaþolanum B, sem framin voru á árinu 2018.

7

Ákæra héraðssaksóknara er í 17 töluliðum og hefur ákærði viðurkennt hluta af háttsemi sinni. Að því er brotaþolann A varðar, sem 1. til 5. töluliðir í ákæru snúa að, hefur ákærði viðurkennt í 1. tölulið ákæru að hafa frá mars til 5. nóvember 2021 viðhaft kynferðislegt tal við brotaþola, fengið hana ítrekað til að senda sér kynferðislegar myndir og myndbönd af sér og að hafa ítrekað sent henni myndir og myndbönd af kynfærum sínum og að hafa auk þess sent henni myndbönd af brotaþolanum B þar sem hún hafði munnmök við hann. Eins hefur ákærði viðurkennt að hafa afhent brotaþolanum kynlífshjálpartæki, undirföt og áfengi gegn því að hún sendi honum myndefni. Ákærði var í héraðsdómi sakfelldur fyrir að hafa afhent brotaþola rafrettur og áfyllingar í rafrettur, þó svo hann hafi neitað sök hvað það atriði varðaði. Ekki kemur skýrt fram í framburði ákærða fyrir héraðsdómi afstaða hans til þess hvort hann hafi afhent brotaþola nikótínpúða, svo sem ákært er fyrir. Ákærði ber því viðað honum hafi ekki verið ljós aldur brotaþola, en talið hana vera 16 ára. Ákærði miðaði þá afstöðu sína við myndir af brotaþola. Að því er 2. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök. Hefur hann viðurkennt að hafa í mars eða apríl 2021 verið með brotaþola í bifreið í nágrenni við [...]. Hafi ákærði sennilega verið að afhenda brotaþola gjafir. Ekkert hafi gerst í bifreiðinni annað en að ákærði hafi tekið utan um brotaþola og hugsanlega strokið henni um bakið. Að því er 3. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök á þeim grundvelli að hann hafi ekki fengið brotaþola til að stinga fingri í endaþarm sinn og taka myndband af því til að senda ákærða. Brotaþoli hafi sent ákærða myndband af þeim athöfnum óumbeðin. Ákærði játar sök samkvæmt 4. tölulið ákæru. Að því er 5. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök. Hefur hann viðurkennt að hafa látið brotaþolanum í té gervilim, en það hafi hann gert að beiðni brotaþola. Ákærði hafi ekki beðið brotaþola um að hafa kynferðismök við brotaþolann C með þessum gervilim, eða taka myndband af slíkri athöfn og senda ákærða. Ákærði hefur viðurkennt að myndband sem sýndi umrætt atvik hafi verið í vörslum hans, en sennilega hafi brotaþolinn A sent ákærða myndbandið.

8

Að því er brotaþolann C varðar, sem 5. til 7. töluliðir í ákæru snúa að, neitar ákærði sök í 5. tölulið ákæru með samsvarandi hætti og varðandi brotaþolann A. Að því er 6. tölulið ákæru varðar útilokar ákærði ekki að hann hafi fengið brotaþolann til að senda sér kynferðislegt myndefni af henni, en kveðst ekki muna hvort hann hafi sent brotaþolanum myndband af brotaþolanum B hafa munnmök við sig. Ákærði viðurkennir að hafa gefið brotaþola kynlífshjálpartæki og undirföt, svo sem ákært er fyrir. Ákærði kvaðst hafa talið brotaþolann vera 17 ára að aldri er þau áttu í samskiptum. Að því er 7. tölulið ákæru varðar játar ákærði sök að því leyti að hafa haft í vörslum sínum á tveimur farsímum eitt myndband og þrjár ljósmyndir sem sýndu brotaþola á kynferðislegan og klámfenginn hátt.

9

Að því er brotaþolann B varðar, sem 8. til 12. töluliðir í ákæru snúa að, játar ákærði þá lýsingu í 8. tölulið ákæru að brotaþoli hafi sent ákærða kynferðislegt myndefni af sér, en segir brotaþola hafa haft frumkvæðið að því. Ákærði neitar sök á þeim grundvelli að hann hafi talið brotaþola vera 17 til 19 ára og atvikin átt sér stað á árinu 2019. Þá neitar ákærði því að hafa sent brotaþola myndefni af sjálfum sér, svo sem honum er gefið að sök. Að því er 9. og 10. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök.

Hefur hann viðurkennt að brotaþoli hafi haft við sig munnmök svo sem þar er lýst, en munnmökin hafi verið að beiðni brotaþola. Þau atvik hafi einnig átt sér stað á árinu 2019 og ákærði talið brotaþola þá vera 17 til 19 ára. Að því er 11. tölulið ákæru varðar játar ákærði sök að hluta. Hefur hann viðurkennt að hafa tekið upp myndbönd af munnmökum brotaþolans B er áður var lýst, en það hafi verið gert með leyfi hennar.

Myndbandið hefur ákærði viðurkennt að hafa sent brotaþolanum A, en það hafi verið gert án samþykkis brotaþolans B. Ákærði neitar sök að því leyti að hafa sent brotaþolanum C umrætt myndband. Að síðustu varðandi brotaþolann B hefur ákærði viðurkennt að hafa haft í vörslum sínum samkvæmt 12. tölulið ákæru á tveim farsímum þrjár ljósmyndir sem sýni brotaþolann á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Ákærði neitar sök á þeim grundvelli að hann hafi talið brotaþola vera á aldrinum 17 til 19 ára.

10

Að því brotaþolann D varðar, sem 13. og 14. töluliðir ákæru snúa að, hefur ákærði viðurkennt í 13. tölulið ákæru að hafa viðhaft kynferðislegt tal við brotaþola, fengið hana til að senda sér kynferðislegar myndir og myndbönd af sér og að hafa sent henni myndir og myndbönd af berum kynfærum sínum. Þá hefur ákærði viðurkennt að það geti alveg verið að hann hafi afhent brotaþola kynlífshjálpartæki og undirföt og hvatt hanatil að nota og senda sér myndefni af notkuninni. Ákærði neitar sök á þeim grunni að hann hafi talið brotaþola vera 16 ára. Að því er 14. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök. Hefur hann viðurkennt að hafa verið í samskiptum við brotaþola á tímabilinu en tilgangurinn hafi ekki verið að reyna að mæla sér mót við brotaþola í því skyni að hafa við hana samræði eða önnur kynferðismök.

11

Loks að því er brotaþolann E varðar, sem 15. til 17. töluliðir í ákæru snúa að, hefur ákærði viðurkennt í 15. tölulið ákæru að hafa á ákærutímabilinu ítrekað viðhaft kynferðislegt tal við brotaþola og fengið hana til að senda sér kynferðislegar myndir og myndbönd af sér. Þá hefur hann viðurkennt að hafa sent brotaþola myndir og myndbönd af berum kynfærum sínum, auk þess að hafa sent henni kynferðislegar myndir og myndbönd af öðru fólki. Loks hefur ákærði viðurkennt, að því er þennan tölulið ákæru varðar, að hafa afhent brotaþola kynlífshjálpartæki. Miðað við kröfugerð ákærða fyrir Landsrétti og málatilbúnað hans að öðru leyti verður að líta svo á að ákærði uni sakfellingu héraðsdóms samkvæmt 15. tölulið ákæru. Að því er 16. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök. Hefur hann viðurkennt að hafa verið í samskiptum við brotaþola á ákærutímabilinu en það hafi verið brotaþoli sem hafi viljað hitta ákærða, en ekki öfugt. Að því er 17. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök. Hann viðurkennir að hafa verið með myndband í sínum vörslum sem sýndu brotaþola fróa sér með kynlífshjálpartæki. Ákærði hafi talið brotaþola eldri en hún í raun var. Þá hafi ákærði ekki fengið brotaþola til að nota kynlífshjálpartækið eins og í ákæru er lýst, eða að taka háttsemina upp eða senda myndbandið til ákærða. Ákærði viðurkennir þóað hafa gefið brotaþola kynlífshjálpartæki og að vel geti verið að hann hafi hvatt hana til að nota það.

12

Svo sem nánar er rakið í héraðsdómi var ákærði handtekinn 8. nóvember 2021 eftir að grunur féll á hann um kynferðisbrot gegn brotaþolunum A og C. Í kjölfarið fór af stað viðamikil lögreglurannsókn, sem leiddi meðal annars til þess að hald var lagt á tvo farsíma í eigu ákærða, sem og fartölvu og annan búnað. Í símum ákærða og tölvu var að finna mikið magn af myndum og myndskeiðum sem meðal annars sýndu ungmenni á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Við rannsóknina kom í ljós að ákærði var með tvo aðganga á samskiptaforritinu Snapchat þar sem hann hafði átt samskipti við ungmenni, þar á meðal brotaþola, þar sem kynferðislegt tal var viðhaft og ljósmyndir og myndskeið sem sýndu kynferðislegt efni móttekið og sent.

13

Við rannsókn málsins hjá lögreglu sem og fyrir héraðsdómi viðurkenndi ákærði að hafa átt í samskiptum við brotaþola og staðfesti jafnframt að hafa sent brotaþolum myndefni og hvatt þær til að senda sér kynferðislegt myndefni. Samskiptin við brotaþola hafi mestmegnis verið í gegnum samskiptaforritið Snapchat. Þó hafi hann hitt nafngreinda brotaþola, en í þeim tilvikum hafi hann verið að afhenda þeim gjafir.

Ákærði viðurkenndi að hafa afhent brotaþolum kynlífshjálpartæki, en það hafi hann gert í tengslum við stigaleik sem hann hafi verið með. Í þeim leik hafi brotaþolar fengið stig í samræmi við efni þeirra mynda er þær sendu honum. Eftir því sem myndir hafi sýnt grófara kynferðislegt efni hafi brotaþolar fengið fleiri stig fyrir innsendar myndir. Í tveimur tilvikum hafi einn brotaþola haft munnmök við ákærða, sem ákærði hafi tekið upp á síma sinn. Ákærði hefur borið því við að honum hafi ekki verið ljós aldur þessara ungmenna er hann hafi átt í samskiptum við þau. Eins hafi sumar þessara athafna farið fram með samþykki brotaþola og aðrar verið viðhafðar að þeirra beiðni.

Kvaðst ákærði yfirleitt ekki hafa velt fyrir sér aldri brotaþolanna í þessum samskiptum. Hafi honum því ekki verið það ljóst að brotaþolarnir hafi sumar verið 13 ára þegar hann hafi átt þessi samskipti og aðrar 14 ára. Orðaval ákærða í samskiptunum hafi mest einkennst af því að hann hafi leitast við að skapa grundvöll að kynferðislegu samtali. Ekkert meira hafi staðið til.

Niðurstaða

14

Atvik þessa máls eru að stórum hluta vel upplýst þar sem samskipti þau sem ákært er fyrir og myndefni það sem ákært er út af var að stórum hluta að finna í haldlögðum símum og fartölvu ákærða. Þá kom nokkur hluti þessara samskipta og myndefnis fram í símum brotaþola, en einhverju efni höfðu þær eytt út. Efni það sem hald var lagt á í símum og tölvu ákærða var borið undir brotaþola við yfirheyrslur í Barnahúsi og hjá lögreglu. Áður var gerð grein fyrir þeim framburði ákærða fyrir héraðsdómi að hann hafi yfirleitt ekki spurt brotaþola um aldur er hann hafi átt í samskiptum við þær. Í skýrslu hans kom jafnframt fram að hann hafi ekki hugsað út í það. Hann hafi stundum gefið upp eigin aldur í samskiptunum, en í þeim tilvikum hafi hann ekki alltaf gefið upp sinn raunverulega aldur, heldur sagst vera yngri. Það hafi hann gert til að skapa ,, öðruvísi umræðu“ og til að fá meira út úr samskiptunum. Ekki hafi kviknað á neinum viðvörunarbjöllum þó svo í notendanöfnum þeirra, er hann hafi átt í samskiptum við á Snapchat samskiptaforritinu, hafi stundum komið fram tilvísun í fæðingarár, eins og 07 eða 08.

15

Brotaþolarnir þekktu ekki mikið hver til annarrar á þeim tíma er ákærði var í tengslum við þær. Brotaþolarnir A og C þekktu hvor aðra og voru um skeið vinkonur. Þá þekkti brotaþolinn D brotaþolann C og skilgreindi hana í skýrslu í Barnahúsi sem bestu vinkonu sína. Að öðru leyti tengdust brotaþolarnir ekki innbyrðis. Brotaþolarnir voru spurðir að því við skýrslugjöf í Barnahúsi og hjá lögreglu hvort ákærði hafi spurt um aldur þeirra í samskiptunum á Snapchat. Brotaþolinn A lýsti því við skýrslugjöfina að ákærði hafi vitað að hún væri 13 ára því þegar ákærði hafi,, addað“ henni hafi hann spurt um,, módel“. Hafi brotaþoli sagt að hún væri 08 og ákærði svarað að hann væri 04. Brotaþolinn C lýsti því við skýrslugjöfina að hún hafi sagt ákærða aldurinn sinn, en í upphafi samskipta þeirra hafi hann beðið um,, mynd og módel“. Hafi hún sagt að hún væri 07. Brotaþolinn B lýsti því við skýrslugjöfina að ákærði hafi í upphafi samskipta spurt hana hvað hún væri gömul og hún sagt ákærða að hún væri að verða 14 ára. Brotaþolinn C lýsti því að ákærði hafi spurt hversu gömul hún væri og brotaþoli sagt að hún væri 14 að verða 15. Þá greindi brotaþolinn E frá því við skýrslugjöfina að ákærði hafi vitað að hún væri í 8. eða 9. bekk þegar þau hafi átt í samskiptum og að hann hafi vitað í hvaða skóla hún var. Upplýst var við rannsókn málsins að tveir brotaþolar höfðu sett fæðingarár sitt í notandanafnið í aðgang sinn á Snapchat samskiptaforritinu. Þannig hafði brotaþolinn C, sem fædd er í [...] 2007, notandanafnið,,[...]07“. Þá hafði brotaþolinn B, sem fædd er í [...] 2004, notandanafn sem endaði á 04. Að síðustu hvað aldur brotaþola varðar, þá hefur brotaþolinn A greint frá því með trúverðugum hætti að í samskiptum við ákærða á Snapchat hafi ákærði sagt að hann hafi átt í kynferðislegum athöfnum með stúlkum allt niður í 13 eða 14 ára að aldri.

16

Hvað brotaþolann A varðar unir ákærði niðurstöðu hins áfrýjaða dóms varðandi sakfellingu samkvæmt 1. og 4. tölulið ákæru. Kemur sakfelling samkvæmt þeim töluliðum ákærunnar ekki til endurskoðunar. Koma þá til skoðunar 2. og 3. töluliðir ákæru. Í hinum áfrýjaða dómi er gerð góð grein fyrir trúverðugleikamati framburðar ákærða annars vegar og brotaþola hins vegar, að því er einstaka töluliði þessa kafla ákærunnar varðar. Er tekið undir mat héraðsdóms á trúverðugleika ákærða og brotaþola. Brotaþolinn A bar á sama hátt og aðrir brotaþolar um að ákærði hafi spurt hana sérstaklega um aldur í upphafi samskipta og brotaþoli greint honum frá aldri sínum. Brotaþolarnir þekktust takmarkað innbyrðis, svo sem fyrr var rakið, en bera þó allar á sama veg um þetta atriði. Styrkir þetta trúverðugleika framburðar brotaþolans um að ákærða hafi verið ljós aldur brotaþola þegar þau áttu í samskiptum.

Myndir af brotaþola sem fundust í síma ákærða styðja þá ályktun að hún var yngri en 15 ára þegar samskiptin áttu sér stað. Vitnið P, sem bar um atvikið í 2. tölulið ákæru, staðfesti að hún og brotaþoli hafi verið,, að Face Time- a“ og brotaþoli sagt að hún ætlaði á rúntinn með,, gaurnum“. Hafi brotaþoli,, skellt á“ vitnið því maðurinn væri kominn. Brotaþoli hafi hringt aftur eftir að maðurinn hafi skutlað henni heim og sagt að maðurinn hafi látið brotaþola,, totta [sig]“. Bar vitnið að brotaþola hafi liðið óþægilega, verið hrædd og séð eftir þessu. Framburður þessa vitnis var greinargóður, en vitnið gat borið um bein samskipti við brotaþola skömmu fyrir umrætt atvik og strax eftir það. Styrkir framburður þessi trúverðugleika framburðar brotaþola í málinu.

Sem fyrr greinir er tekið undir mat héraðsdóms á trúverðugleika framburðar ákærða og þá sérstaklega þann þátt sem snýr að því að ákærða hafi ekki getað dulist aldur brotaþolans út frá myndum af henni sem bárust ákærða og öðrum samskiptum þeirra.

Ákærði viðhafði mikið kynferðislegt tal við brotaþola, gaf henni kynlífshjálpartæki og fékk brotaþola til að senda sér kynferðislegt myndefni af henni. Brotaþoli hefur staðhæft að ákærði hafi beðið brotaþola um að setja eitthvað í rassinn á sér, eins og hárbursta eða putta. Er framburður brotaþola um þetta atriði trúverðugur í ljósi þess að brotaþolinn C hefur borið um sambærilegt tilvik sem 5. töluliður ákæru snýr að og vikið verður að hér á eftir. Í því tilviki viðurkenndi ákærði hjá lögreglu 22. desember 2022, svo sem síðar verður rakið, að hafa beðið brotaþolana A og C að nota gervilim saman, taka upp á myndband og senda ákærða. Þá liggur það fyrir að ákærði hefur viðurkennt samkvæmt 1. tölulið ákæru að hafa fengið brotaþola til að senda sér kynferðislegar myndir og myndbönd af sér, jafnframt því sem hann hefur viðurkennt að brotaþolar hafi tekið þátt í stigleik ákærða þar sem ákveðnar tegundir mynda hafi gefið visst mörg stig. Loks liggur það fyrir að myndband það sem sýnir brotaþola stinga fingri í endaþarm sinn samkvæmt 3. tölulið ákæru fannst í síma ákærða. Er framburður ákærða ekki trúverðugur í ljósi þess sem hann hefur þó játað um kynferðislegan tilgang hans með Snapchat samskiptum og myndsendingum. Brotaþoli var 13 ára barn þegar þessi atvik urðu, en ákærði ríflega fimmtugur karlmaður, og því mikill aldurs- og þroskamunur á þeim. Ákærði nýtti sér það til að fá brotaþola til að gera það sem lýst er í ákæru. Samkvæmt þessu er sannað að ákærði hafi fengið brotaþola með ólögmætri nauðung til að viðhafa þær kynferðislegu athafnir sem tilgreindar eru í 3. tölulið ákæru, taka þær upp á myndband og senda ákærða. Að framansögðu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem greind er í 2. og 3. tölulið ákæru. 17

Ákærði byggir varnir sínar í 5. tölulið ákæru á því að ósannað sé að ákærði hafi fengið brotaþolana A og C til að nota gervilim og nota hann til að hafa kynmök hvor við aðra og taka myndband af því, sem þær svo hafi sent ákærða. Við skýrslugjöf hjá lögreglu 16. nóvember 2021 kvaðst ákærði muna eftir að hafa gefið brotaþolanum A,, strap on“ og muna eftir myndbandi sem brotaþolarnir A og C hefðu tekið af sér við að nota gerviliminn saman. Ekki mundi ákærði eftir því hvort þær hefðu sent honum myndbandið eða hvort hann hefði beðið um það. Í skýrslutöku hjá lögreglu 13. desember sama ár kvaðst ákærði ekki hafa yfirlit um hversu mörgum stúlkum hann hefði sent nektarljósmyndir eða nektarmyndbönd af sér þar sem fjöldinn væri það mikill og næði yfir svo langt tímabil. Sama væri með nektarljósmyndir frá stúlkum og nektarmyndbönd af stúlkum sem ákærða hafi borist. Í yfirheyrslu hjá lögreglu 22. desember 2021 var ákærða greint frá því að brotaþolarnir A og C hefðu sagt frá því að ákærði hafi gefið þeim gervilim til að stunda samfarir með saman. Ákærði hafi beðið þær um að taka það upp og senda ákærða upptökuna, sem þær hafi og gert. Var ákærði inntur eftir því af hverju hann hafi gert þetta og svaraði ákærði því til að það hafi verið vegna spennu- og kynlífsfíknar. Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi dró ákærði úr framburði sínum fyrir dómi um þetta atriði og bar þá að brotaþolinn A hefði beðið ákærða um gervilim en ákærði hafi ekki vitað með hverjum hún ætlaði að nota hann. Ákærði hafi sennilega fengið myndband af brotaþolum nota gerviliminn en ekki beðið um það. Tekið er undir með héraðsdómi að ákærði hafi verið ótrúverðugur í framburði sínum um þetta atvik fyrir dómi, en framburður hans er ekki á sama veg og hjá lögreglu. Framburður brotaþolanna beggja var hins vegar í öllum aðalatriðum á sama veg og trúverðugur. Ákærði hefur viðurkennt að hafa fengið brotaþolana báða til að senda sér kynferðislegt myndefni af sér. Þá hefur hann viðurkennt að hafa gefið þeim báðum kynlífshjálpartæki. Eins hefur hann viðurkennt kynferðislegan tilgang með Snapchat samskiptum sínum við brotaþola. Loks er til þess að líta að myndskeið sem sýndi brotaþolana nota gervilim saman samkvæmt þessum tölulið ákæru fannst í síma ákærða. Brotaþoli C var á sama aldri og brotaþoli A þegar þetta atvik átti sér stað, eða 13 ára. Með sömu rökum og greinir um 3. tölulið í ákæru er á það fallist að ákærði hafi nýtt sér aldurs- og þroskamun til að fá þær til að gera það sem lýst er í 5. tölulið ákæru og með því beitt þær ólögmætri nauðung.

Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi er fram kemur í 5. tölulið ákæru.

18

Að því er 6. og 7. tölulið ákæru varðar hefur ákærði ekki krafist endurskoðunar á sakfellingu í hinum áfrýjaða dómi. Koma þeir töluliðir ákæru því ekki til frekari umfjöllunar.

19

Að því er brotaþolann B varðar neitar ákærði sök í 8. tölulið ákæru á þeim grundvelli að hann hafi talið brotaþola 17 til 19 ára að aldri, auk þess sem hann hafi ekki sent brotaþola myndefni af sjálfum sér. Að því er 9. og 10. tölulið ákæru varðar er til þess að líta að fyrir Landsrétti er ákærða í þeim töluliðum einungis gefið að sök þær kynferðislegu athafnir að láta brotaþola hafa við sig munnmök. Ákærði neitar sök á þeim grundvelli að hann hafi talið brotaþola á aldursbilinu 17 til 19 ára, en háttsemi sé að öðru leyti rétt lýst, fyrir utan að munnmök hafi verið að beiðni brotaþola. Ákærði játar í 11. tölulið ákæru að hafa tekið upp myndband samkvæmt þeim lið ákæru af brotaþolanum B, en það hafi verið gert með samþykki hennar. Myndbandið hafi hann sent brotaþolanum A án samþykkis brotaþolans B. Myndbandið hafi ákærði ekki sent brotaþolanum C. Ákærði viðurkennir háttsemi samkvæmt 12. tölulið ákæru en kveðst hafa talið brotaþola á aldursbilinu 17 til 19 ára. Samkvæmt þessu snúast varnir ákærða að því er þennan brotaþola varðar að mestu um vitneskju hans um aldur brotaþola. Í hinum áfrýjaða dómi er gerð góð grein fyrir mati héraðsdóms á trúverðugleika framburðar ákærða annars vegar og brotaþola hins vegar. Er tekið undir mat héraðsdóms um að ákærði hafi verið ótrúverðugur þegar kom að vitneskju hans um aldur brotaþola. Að sama skapi er tekið undir með héraðsdómi að brotaþoli hafi verið trúverðug í framburði sínum. Fyrir liggur að ákærði var á vinnubifreiðum þegar hann hitti nafngreinda brotaþola á árinu 2021, en um var að ræða hvítar Ford Transit sendiferðabifreiðar merktar [...]. Brot ákærða gagnvart brotaþolanum B eru samkvæmt ákæru talin hafa átt sér stað frá mars eða apríl til júní 2018. Brotaþoli bar að það hafi verið í apríl 2018 en það tengdi hún ítrekað aðspurð við fermingu sína, sem var í apríl það ár. Ákærði bar hins vegar að hin kynferðislegu samskipti ákærða og brotaþola hafi verið á árinu 2019. Í skýrslugjöf hjá lögreglu 15. nóvember 2021 bar ákærði á þann veg að þegar hann hafi hitt brotaþolann B í nágrenni við [...] hafi hann verið á Volkswagen sendibifreið merktri [...]. Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu frá 17. nóvember 2021 fékk lögregla í hendur lista frá [...] heildverslun 15. nóvember það ár með lista yfir bifreiðar sem ákærði hafði til umráða frá því hann hóf störf. Í yfirlitinu kemur fram að á tímabilinu frá 3. mars 2014 til 26. apríl 2018 hafi ákærði haft hvíta Volkswagen Transporter bifreið til afnota, en frá 26. apríl 2018 og til starfsloka verið með mismunandi árgerðir af hvítum Ford Transit bifreiðum. Miðað við framburð ákærða sjálfs um að hann hafi verið á Volkswagen vinnubifreið er hann hitti brotaþola hefur það verið fyrir 27. apríl 2018, en ekki á árinu 2019, svo sem ákærði staðhæfði. Framangreind atriði draga úr trúverðugleika framburðar ákærða um áætlaðan aldur brotaþola, á sama tíma og þau auka trúverðugleika framburðar brotaþola. Loks liggur það fyrir að brotaþolinn A hefur borið með trúverðugum hætti um að ákærði hafi á Snapchat greint henni frá því að hann hafi tekið þátt í kynferðislegum athöfnum með allt niður í 13 eða 14 ára stúlkum og að í þessum samskiptum hafi hann á sama tíma sent brotaþolanum A mynd af brotaþolanum B þar sem hún hafði munnmök við ákærða. Myndir og myndbönd af brotaþola sem fundust í síma ákærða styðja þá ályktun að hún var yngri en 15 ára þegar samskiptin áttu sér stað. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannaðað ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem fram kemur í 8. til 12. tölulið ákæru.

20

Ákærði krefst ekki endurskoðunar á sakfellingu samkvæmt 13. tölulið ákæru og kemur sá ákæruliður því ekki til frekari umfjöllunar. Að því er háttsemi ákærða gagnvart brotaþolanum D samkvæmt 14. tölulið ákæru varðar byggjast varnir hans á því að í samskiptum ákærða og brotaþola hafi ekki falist að ákærði hafi reynt að mæla sér mót við brotaþola í því skyni að hafa við hana samræði eða önnur kynferðismök.

Í samskiptum ákærða og brotaþola viðhafði ákærði mikið af kynferðislegu tali. Þá fór ákærði þess ítrekað á leit við brotaþola að hún hitti hann. Er engum vafa undirorpið að fyrir ákærða hafi vakað að hafa samræði eða önnur kynferðismök við brotaþola, svo sem honum er gefið að sök í 14. tölulið ákæru. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem greinir í 14. tölulið ákæru.

21

Líkt og áður var rakið unir ákærði sakfellingu héraðsdóms samkvæmt 15. tölulið ákæru fyrir brot gegn brotaþolanum E. Að því er 16. tölulið ákæru varðar byggjast varnir ákærða á því að í samskiptum sínum við brotaþola hafi hann ekki freistað þess að mæla sér mót við hana til að hafa við hana samræði eða önnur kynferðismök. Að því er 17. tölulið ákæru varðar neitar ákærði sök á þeim grundvelli að hann hafi ekki fengið brotaþola til þeirra athafna sem í töluliðnum sé lýst. Hann gæti þó ekki útilokað það að hann hafi beðið brotaþola um þetta. Íhinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir mati á trúverðugleika framburðar brotaþola varðandi þessa ákæruliði. Er undir það mat tekið. Samkvæmt gögnum málsins átti ákærði í mjög miklum samskiptum við brotaþolann á samskiptaforritinu Snapchat og sendi henni fjöldann allan af myndum og myndböndum af kynfærum sínum. Þá bað ákærði brotaþola ítrekað um að senda sér myndir og myndbönd af henni sem sýndu hana á kynferðislegan hátt. Í þessum samskiptum bað ákærði brotaþola ítrekað um að hitta sig, svo sem honum er gefið að sök í 16. tölulið ákæru. Miðað við efni samskipta ákærða og brotaþola er engum vafa undirorpið að fyrir ákærða hafi vakað að hafa við hana samræði eða önnur kynferðismök. Brotaþoli greindi frá því í fyrri skýrslutökunni í Barnahúsi að ákærði hafi beðið hana um að taka upp á myndskeið þegar brotaþoli væri að nota titrara og senda upptökuna til ákærða. Í síðari skýrslutökunni í Barnahúsi vildi brotaþoli ekki kannast við myndskeiðið sem henni var sýnt sem snýr að 17. tölulið ákæru, en skýrslutakan ber með sér að brotaþoli hafi þá verið treg til að rifja frekar upp atvik málsins. Ákærði hefur viðurkennt að hafa gefið brotaþola kynlífshjálpartæki. Í samskiptum á Snapchat 23. og 24. maí 2020 greindi ákærði frá því að hann muni kaupa handa brotaþola kynlífshjálpartæki til að fróa sér með. Í samskiptum á Snapchat 26. júní, 3., 10. og 12. júlí og 19. ágúst 2020 spyr ákærði brotaþola ítrekað hvort hann megi sjá brotaþola leika sér með titrara. Þá hefur því verið slegið föstu hér að framan varðandi aðra brotaþola að ákærði hafi beðið þá um að nota kynlífshjálpartæki, taka upp á myndband og senda ákærða. Loks liggur það fyrir að myndskeið fannst í síma ákærða af ungmenni nota kynlífshjálpartæki að fróa sér með sem ákærði útilokaði ekki að væri af brotaþola. Brotaþolinn var á 14. aldursári þegar atvik urðu sem þar er lýst. Með sömu rökum og greinir um 3. og. 5. tölulið í ákæru er á það fallist að ákærði hafi nýtt sér aldurs- og þroskamun til að fá brotaþola til að gera það sem lýst er í ákæruliðnum og með því beitt hana ólögmætri nauðung. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannaðað ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem fram kemur í 1 6. og 1 7. tölulið ákæru.

22

Sem fyrr greinir er ekki krafist endurskoðunar á sakfellingu héraðsdóms í töluliðum 1, 4, 6, 7, 13 og 15. Ákærði gerir ekki athugasemdir við heimfærslu brota samkvæmt þessum töluliðum til refsiákvæða, en ákæruvald krefst endurskoðunar á heimfærslu í töluliðum 1, 3, 5, 11, 13 og 17. Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu og heimfærslu háttsemi ákærða í 2., 8., 9., 10., 12., 14. og 16. töluliða ákæru til refsiákvæða.

23

Að því er 1., 11. og 13. töluliði ákæru varðar var ekki fallist á í hinum áfrýjaða dómi að háttsemi samkvæmt þeim töluliðum ætti undir 2. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, samhliða 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a og 199. gr. almennra hegningarlaga, þar sem ákvæði almennra hegningarlaga tæmdu sök gagnvart ákvæðum barnaverndarlaga. Fyrir liggja dómafordæmi Hæstaréttar um að ákvæðum 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga verði beitt samhliða ákvæðum 199. gr. almennra hegningarlaga og ákvæðum áfengislaga nr. 75/1998 og má um það meðal annars vísa til dóms Hæstaréttar frá 2. maí 2013 í máli nr. 531/2012. Þá liggur fyrir dómur Landsréttar þar sem ákvæðum 1. mgr. 194. gr. og 1. og 3. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga var beitt samhliða 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga, sbr. dóm réttarins frá 2. apríl 2022 í máli nr. 548/2020. Með vísan til þessa eru engin efni til annars en að háttsemi ákærða samkvæmt 1. tölulið ákæru verði heimfærð til 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga og 11. og 13. tölulið ákæru verði heimfærð til 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga samhliða þeim ákvæðum almennra hegningarlaga og sérrefsilagaákvæðum sem ákærði var sakfelldur fyrir að brjóta gegn samkvæmt hinum áfrýjaða dómi.

24

Að því er 3., 5. og 17. töluliði ákæru varðar var háttsemi ákærða í hinum áfrýjaða dómi samkvæmt þeim töluliðum felld undir 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, en ekki 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. laganna, svo sem krafist var, þar sem um hafi verið að ræða rafræn samskipti á milli ákærða og brotaþola þar sem ákærði hafi beðið brotaþola um að framkvæma athöfn, taka upp á myndband og senda sér. Yrði háttsemin ekki heldur felld undir 1. mgr. 210. gr. b laganna, svo sem varakrafa ákæruvalds laut að. Háttsemi ákærða er sambærileg í þessum töluliðum ákæru á þann hátt að sannað er að ákærði hvatti brotaþola til þess að nota kynlífshjálpartæki sem hann hafði gefið þeim eða annað og senda honum myndir af þeim kynferðislegu athöfnum. Þannig var ákærði í 3. tölulið ákæru sakfelldur fyrir að fá brotaþolann A til að stinga fingri í endaþarm sinn, taka myndband af því og senda ákærða. Í 5. tölulið ákæru var ákærði sakfelldur fyrir að fá brotaþolana A og C til að nota gervilim þannig að brotaþolinn C festi á sig gerviliminn og hafði kynferðismök við brotaþolann A með honum, taka upp myndband af því og senda ákærða. Í 17. tölulið ákæru var ákærði síðan sakfelldur fyrir að hafa fengið brotaþolann E til að fróa sér með notkun kynlífshjálpartækis sem ákærði gaf henni, taka upp myndband af því og senda ákærða. 25

Samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga gerist sá maður sekur um nauðgun sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án hans samþykkis.

Þá verður maður sekur um brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga hafi hann samræði eða önnur kynferðismök við barn yngra en 15 ára. Háttsemin,, önnur kynferðismök“ er skilgreind í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi sem varð að lögum nr. 61/2007 um breytingu á almennum hegningarlögum. Þar kemur fram að undir hugtakið,, önnur kynferðismök“ í íslenskum rétti falli munnmök og endaþarmsmök. Sama gildi um þá háttsemi að setja hluti eða fingur í leggöng eða endaþarm og sleikja og sjúga kynfæri. Þá kom fram í þessum athugasemdum að í samræmi við skilgreiningar fræðimanna væri einnig eðlilegt að undir önnur kynferðismök félli sú háttsemi geranda að láta þolanda fróa sér og samræðishreyfingar geranda milli læra þolanda, á bakhluta eða maga.

26

Ekki verður fyllilega ráðið af orðum 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga hvort maður, sem ekki er á vettvangi þeirra kynferðisathafna sem lýst er í ákvæðunum, geti orðið sekur um slík brot sem aðalmaður.

27

Við heimfærslu á háttsemi ákærða samkvæmt töluliðum 3, 5 og 17 í ákæru verður að líta til þess að samkvæmt 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar má ekki gera neinum refsingu nema hann hafi gerst sekur um háttsemi sem var refsiverð samkvæmt lögum á þeim tíma þegar hún átti sér stað eða má fullkomlega jafna til slíkrar háttsemi.

Ákvæðið byggir á grunnreglu íslensks réttar um lögbundnar refsiheimildir, sbr. enn fremur 1. gr. almennra hegningarlaga. Felur hún í sér að refsiheimild verður að vera lögbundin og svo skýr að ljóst sé af lestri lagaákvæðisins hvaða háttsemi teljist refsiverð. Er þá jafnan litið svo á að vafa um hvort refsiákvæði taki til háttsemi beri að virða ákærða í hag. Um þetta má meðal annars vísa til dóms Hæstaréttar 16. desember 2021 í máli nr. 31/2021.

28

Í dómi Hæstaréttar 12. maí 2010 í máli nr. 502/2009 var ákærði í því máli meðal annars sakfelldur fyrir að neyða sambúðarkonu sína, með hótun um ofbeldi eða annars konar ólögmætri nauðung, til samræðis og annarra kynferðismaka með öðrum körlum, en ákærði hafi þá ýmist ljósmyndað kynmökin eða tekið þau upp á myndband og iðulega tekið þátt í þeim. Dómurinn gefur til kynna að sakborningur, sem fær brotaþola án samþykkis hans til að eiga samræði eða önnur kynferðismök við annan mann, þannig að sú athöfn hafi kynferðislegt gildi fyrir sakborninginn, gerist sekur um nauðgun, að minnsta kosti ef hann hefur sjálfur verið viðstaddur.

29

Í dómi Landsréttar 26. febrúar 2021 í máli nr. 528/2019 var sakborningur í því máli sakfelldur fyrir nauðgun með því að hafa neytt brotaþola til að hafa kynferðismök við aðra karla, án þess að vera sjálfur viðstaddur, en farið fram á að brotaþoli sendi sér myndir eða hljóðupptökur af kynferðismökunum. Með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar í máli nr. 31/2021 var þessum ákærulið vísað frá héraðsdómi með þeim rökum að lýsing í ákæruá hinni refsiverðu háttsemi væri ófullnægjandi.

30

Í báðum framangreindum málum er fjallað um atvik þar sem sakborningur hefur verið sakaður um að beita brotaþola þvingun til að hafa samræði eða önnur kynferðismök við þriðja mann, þannig að bein líkamleg tengsl eru milli brotaþola og þess manns.

Hlutlægt séð fellur slík háttsemi að verknaðarlýsingu 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, að því leyti að einhver hefur „við mann“ samræði eða önnur kynferðismök, þótt aðild að þeim tengslum séu óvenjuleg. Þetta á einnig við um 5. tölulið ákæru í máli þessu. Þar hefur ákærði verið sakfelldur fyrir að hafa með ólögmætri nauðung fengið brotaþolana A og C til kynferðismaka sín á milli, eins og þar er lýst, og senda sér myndband af þeim. Með hliðsjón af atvikum í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar í máli nr. 502/2009 verður ekki talið skipta máli þótt engin bein líkamleg tengsl hafi verið milli ákærða og brotaþolanna í umrætt sinn. Með þessum rökum ber að fallast á kröfu ákæruvaldsins um að heimfæra skuli brot ákærða samkvæmt þessum tölulið undir 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.

31

Með lögum nr. 61/2007 voru breytingar gerðar á ákvæðum 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, sem meðal annars höfðu að markmiði að rýmka mjög hugtakið nauðgun. Í athugasemdum með frumvarpi til laganna kemur meðal annars fram að á undanförnum árum hafi lagaákvæði um kynferðisbrot verið tekin til gagngerðrar endurskoðunar í ýmsum nágrannalöndum okkar. Markmiðið með þessum lagabreytingum hafi alls staðar verið hið sama. Annars vegar hafi ætlunin verið að einfalda reglurnar og gera þær nútímalegri og hins vegar að auka vernd barna og kvenna gegn kynferðisbrotum. Í 3. og 17. tölulið ákæru er ákærða gefið að sök að hafa þvingað brotaþola til kynferðislegra athafna sem beinist að brotaþola sjálfum. Að mati dómsins geta slíkar kynferðisathafnir verið jafn mikil misgerð gagnvart brotaþola eins og ef gerandi hefði við brotaþola refsiverð kynmök. Í dómi Hæstaréttar í máli 502/2009 var ákærði sakfelldur fyrir nauðgun þótt þriðji maður hafi átt kynferðismökin við brotaþola. Í máli því sem hér er til úrlausnar eru það brotaþolar sjálfir sem framkvæma kynferðisathafnir vegna þrýstings frá ákærða. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 502/2009 er eins ástatt og í því máli sem hér er til úrlausnar að brotið er gegn kynfrelsi þolanda með aðferðum sem falla undir 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þótt ákærði hafi ekki verið viðstaddur kynferðismökin er sannað að hann hafi gefið brotaþolum kynlífshjálpartæki í þeim tilgangi að fá þær til þess að nota þau til kynlífsathafna og senda honum myndupptökur af þeim athöfnum.

Í 3. tölulið ákæru er sannað að ákærði gerði þetta með því að fá brotaþola í stigaleik þar sem brotaþoli gat fengið gjafir frá ákærða með því að senda honum myndir og myndskeið af kynlífsathöfnum. Brotaþolinn fékk fleiri stig og verðmætari gjafir eftir því sem kynlífsathafnirnar voru grófari. Í báðum ákæruliðunum liggur fyrir að ákærði þrýsti mjög á brotaþola að fá sendar myndir eða myndskeið af kynlífsathöfnunum brotaþola. Ljóst er að með þessari háttsemi fékk ákærði brotaþola, sem voru börn, til þess að stunda önnur kynferðismök en samræði með framangreindum hætti í þeim tilgangi að svala kynferðislegum þörfum sínum. Kynferðismök fullorðins manns við barn eru misnotkun á yfirburðaaðstöðu hans gagnvart barninu og í því felst ofbeldi, hótun og misneyting. Að framangreindum röksemdum virtum ber að fallast á kröfu ákæruvaldsins um að heimfæra skuli brot ákærða samkvæmt þessum töluliðum 3 og 17 undir 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga

32

Með vísan til refsiákvörðunar sjónarmiða í hinum áfrýjaða dómi og að teknu tilliti til þess að brot ákærða samkvæmt þremur töluliðum ákæru hafa verið heimfærð undir 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga í stað 2. mgr. 202. gr. laganna, er refsing ákærða ákveðin fangelsi í sjö ár. Gæsluvarðhald er ákærði hefur sætt kemur til frádráttar refsingu, svo sem í dómsorði er mælt fyrir um.

33

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða hans að ákærði hafi með brotum sínum bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþolum. Að háttsemi ákærða virtri og að teknu tilliti til afleiðinga brotanna eins og þær liggja fyrir þykja miskabætur til handa brotaþolum hæfilega ákvarðaðar þannig að ákærði greiði brotaþolanum A 2.500.000 krónur í miskabætur, brotaþolanum C 2.000.000 króna í miskabætur, brotaþolanum B 3.000.000 króna í miskabætur, brotaþolanum D1.500.000 krónur í miskabætur og brotaþolanum E 2.000.000 krónur í miskabætur.

Staðfest er ákvæði hins áfrýjaða dóms um vexti og dráttarvexti af bótakröfunum.

34

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku er staðfest.

35

Rétt þykir að ákærði greiði allan sakarkostnað sem til féll í héraðsdómi, en ákærði var þar einungis sýknaður af litlum hluta 10. töluliðar ákærunnar, auk þess sem brotin voru að nokkru leyti heimfærð til annarra refsiákvæða en vísað var til í ákæru.

36

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, útlagðan kostnað verjandans og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, B-kk-nf J-x-x C-x-x, sæti fangelsi í sjö ár. Til frádráttar refsingu komi óslitið gæsluvarðhald ákærða frá 8. nóvember 2021 að telja.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku er staðfest.

Á kvæði hins áfrýjaða dóms um miskabætur og vexti af miskabótum til brotaþola er staðfest á þann hátt að ákærði greiði brotaþolanum A 2.500.000 krónur í miskabætur, brotaþolanum C 2.000.000 króna í miskabætur, brotaþolanum B 3.000.000 króna í miskabætur, brotaþolanum D 1.500.000 krónur í miskabætur og brotaþolanum E2.000.000 króna í miskabætur.

Ákærði greiði allan sakarkostnað í héraðsdómi, 14.117.020 krónur og allan áfrýjunarkostnað málsins, 5.515.284 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 3.525.444 krónur, og ferða- og útlagðan kostnað verjandans að fjárhæð 248.520 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþolanna, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 1.566.864 krónur.

Sératkvæði

Á-kk-ef H-kk-ef

1

Ég er sammála meirihluta dómenda um sakfellingu ákærða fyrir þá háttsemi sem greinir í þeim ákæruliðum sem eru til endurskoðunar í málinu. Þá er ég sammála meirihlutanum um heimfærslu brota ákærða til refsiákvæða, nema hvað varðar brot samkvæmt 3. og 17. tölulið ákæru. Þá tek ég undir niðurstöðu meirihlutans um refsingu ákærða, miskabætur til handa brotaþolum og annað sem greinir í dómsorði.

2

Það orðalag verknaðarlýsingar 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, að einhver hafi samræði eða önnur kynferðismök annars vegar „við mann“ og hins vegar „við barn“, bendir til líkamlegra tengsla tveggja einstaklinga.

Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir háttsemi samkvæmt 3. og 17. tölulið ákæru þar sem í báðum tilvikum er lýst kynferðisathöfnum sem brotaþolar beina að sjálfum sér án beinnar þátttöku annars manns. Ekki er samkvæmt framansögðu ótvírætt að sú háttsemi sem þar er lýst heyri undir framangreind ákvæði. Í ljósi meginreglu íslensks réttar, um að refsiheimildir skuli vera lögbundnar og svo skýrar að ekki fari milli mála hvaða háttsemi sé refsiverð, verður ákærði að njóta vafans að þessu leyti.

3

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms geta brot ákærða samkvæmt 3. og 17. tölulið ákæru ekki heldur varðað við 2. mgr. 210. gr. b í almennum hegningarlögum.

Hins vegar er fallist á það með héraðsdómi að með háttsemi samkvæmt fyrrgreindum töluliðum ákæru hafi ákærði gerst sekur um kynferðislega áreitni gegn brotaþolunum sem varðar við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til forsendna héraðsdóms tel ég enn fremur að heimilt sé að dæma ákærða fyrir brot gegn því ákvæði þótt í ákæru hafi ekki verið vísað til þess. Því tel égað staðfesta beri niðurstöðu héraðsdóms um framangreinda ákæruliði. Eftir sem áður tel ég niðurstöðu meirihluta Landsréttar um refsingu ákærða vera hæfilega.