248/2020

Útdráttur

D var sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veitt A tvö hnefahögg í andlitið og slegið í hönd hans með þeim afleiðingum að A hlaut blóðnasir, bólgu í andliti og brot í kinnbeini. Ekki var fallist á þá vörn D að háttsemi hans hefði helgast af neyðarvörn. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2. og 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og þess að tafir hefðu orðið við meðferð málsins sem voru D óviðkomandi. Þá var lagt til grundvallar að A hefði verið með ertingar í garð D og var það virt til refsilækkunar samkvæmt 3. mgr. 218. gr. c sömu laga. Var D gert að sæta fangelsi í tvo mánuði skilorðsbundið í eitt ár. Þá var D gert að greiða A 624.600 krónur í skaða- og miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 23. mars 2020 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. febrúar 2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að refsing hans verði felld niður en til þrautavara að honum verði dæmd eins væg refsing og lög leyfa. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af henni en til þrautavara að krafan verði lækkuð verulega.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða honum 1.524.600 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 18. september 2017 til 15. mars 2019 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um einkaréttarkröfu hans. Brotaþoli krefst einnig málskostnaðar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Um ákæru, málavexti og framburð ákærða og vitna fyrir héraðsdómi er vísað til hins áfrýjaða dóms.

6

Skýrsla sem ákærði gaf fyrir héraðsdómi var spiluð við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Ákærði gaf því næst viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti. Þar kom meðal annars fram að brotaþoli, A, hefði farið úr peysu og lyft upp ermi á bol sem hann var í til að sýna hversu sterkur hann væri í aðdraganda þess að ákærði veitti honum fyrra hnefahöggið sem ákært er fyrir. Um seinna höggið bar hann á sama veg og í héraði, að brotaþoli hefði gengið að sér með eitthvað í vasanum og tekið hlutinn upp án þess að ákærði sæi á hverju hann héldi. Hafi hann þá brugðist við með því að slá hlutinn úr höndum brotaþola og hafi þá hluturinn dottið í gólfið. Í sömu andrá hafi ákærði veitt brotaþola högg í andlitið. Lagði hann áherslu á að það hafi hann gert til að koma í veg fyrir að brotaþoli veittist að sér.

7

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru einnig spilaðar upptökur af skýrslum brotaþola, A, sem og vitnanna B og C, sem þeir gáfu fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

8

Lýsing ákærða á aðdraganda þess að hann veitti brotaþola fyrra höggið sem ákært er fyrir fær ekki stuðning í framburði tveggja vitna sem voru á vettvangi. Vitnið B bar meðal annars fyrir dómi að ákærði og brotaþoli hefðu verið að ýta við hvor öðrum en brotaþoli sagt að hann vildi ekki slást við hann í vinnunni. Hafi ákærði þá veitt honum hnefahögg í andlitið. Vitnið lýsti síðan aðdraganda síðara höggsins þannig að ákærði hefði komið að brotaþola, slegið í síma sem hann hélt á þannig að hann datt úr höndum hans og veitt brotaþola því næst högg í annað sinn. Framburður vitnisins C fær betur samrýmst frásögn vitnisins B sem og lýsingu brotaþola af atvikum en lýsingu ákærða á þeim. Þegar litið er til þeirra atriða sem rakin eru í 126. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er ekkert fram komið sem getur leitt til þess að sönnunargildi vitnisburðar vitna á vettvangi verði hafnað. Að þessu gættu er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ekki sé upplýst að refsileysisástæður 12. gr. almennra hegningarlaga séu fyrir hendi.

9

Með framangreindri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms ber að staðfesta hann um sakfellingu ákærða, refsingu hans og um einkaréttarkröfu brotaþola sem og um sakarkostnað.

10

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði. Þá verður ákærða gert að greiða brotaþola málskostnað vegna reksturs málsins fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, D-x-x G-x-x, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 972.288 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 942.400 krónur.

Ákærði greiði brotaþola, A, 350.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur fimmtudaginn 20. febrúar 2020

I.

Ákæra og dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 30. janúar 2020, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuð-borgarsvæðinu, dags. 25. júní 2019, á hendur D-x-x G-x-x, kt. [...], [...], „fyrir líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt mánudagsins 18. september 2017, utandyra við húsnæði [...] að [...] í Reykjavík, ráðist með ofbeldi á A, kt. [...], kýlt hann tveimur hnefahöggum í andlit og slegið í hönd hans, allt með þeim afleiðingum að A hlaut blóðnasir, bólgu vinstra megin í andliti og brot í kinnbeini vinstra megin.

Mál nr. 007-2017-[...]

Telst [þetta] varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Fyrir hönd A, kt. [...], gerir G-kk-nf S-kk-nf, lögmaður, þá kröfu að D-x-x G-x-x verði gert að greiða [...] skaða- og miskabætur samtals að fjárhæð kr. 1.524.600, ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. [laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu], frá 18. september 2017 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess jafnframt krafist að ákærða verði gert að greiða brotaþola málskostnað.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Lögmaður bótakrefjanda gerir sömu dómkröfur og greinir í einkaréttarkröfu. Ákærði neitar sök og krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing verði látin niður falla. Til þrautavara krefst hann þess að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst ákærði þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni og til þrautavara að hún verði stórlega lækkuð. Þessu til viðbótar er krafist hæfilegra málsvarnarlauna skipaðs verjanda samkvæmt tímaskýrslu og að þau greiðist úr ríkissjóði ásamt öðrum sakarkostnaði málsins.

II.

Málsatvik:

Samkvæmt frumskýrslu barst lögreglu aðfaranótt mánudagsins 18. september 2017 tilkynning um meinta líkamsárás við starfsstöð hópbifreiðafyrirtækis við [...] í Reykjavík. Tveir lögreglumenn fóru á staðinn og hittu A, sem fékk réttarstöðu brotaþola. Brotaþoli var með blóðnasir og bólgu við vinstra auga og greindi hann frá atvikum eins og þau horfðu við honum. Brotaþoli lýsti meintri líkamsárás og aðdraganda hennar á vinnustaðnum, auk þess sem upplýst var um deili á meintum geranda, samstarfsmanni brotaþola, og hvar hann væri að finna. Á staðnum var einnig annar starfsmaður fyrirtækisins, B, sem fékk réttarstöðu vitnis, og aflaði lögregla upplýsinga frá honum um hvað hefði gerst. Lögreglumenn fóru í beinu framhaldi á aðra starfsstöð fyrirtækisins við [...]og hittu þar meintan geranda, ákærða í þessu máli, og fékk hann réttarstöðu sakbornings. Ákærði vildi hins vegar lítið tjá sig um málið við lögreglu en hafði á orði að hann hefði verið að verja sig og hann kynni að verja sig.

Rannsókn málsins var hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Brotaþoli gaf kæruskýrslu á lögreglustöð 27. september 2017. Einkaréttarkrafa brotaþola, dags. 6. nóvember 2017, ásamt fylgiskjölum, barst lögreglustjóra 8. sama mánaðar. Vottorð D, sérfræðilæknis á bráðamóttöku Landspítalans, dags. 5. febrúar 2018, barst 27. sama mánaðar. Fyrrgreindur B og annar starfsmaður fyrirtækisins, C, gáfu framburðarskýrslu með réttarstöðu vitnis 1. febrúar 2019. Þá gaf ákærði framburðarskýrslu 15. sama mánaðar með sömu réttarstöðu og áður.

Í framangreindu læknisvottorði greinir meðal annars að brotaþoli hafi fyrst komið á bráðamóttöku fyrrgreinda nótt klukkan 02:44. Brotaþoli hafi við skoðun ekki verið metinn bráðveikindalegur. Hann hafi borið sig illa, verið bólginn vinstra megin í andlitinu og glóðarauga hafi verið byrjandi undir vinstra auga. Skoðun heilatauga hafi verið eðlileg og tennur verið taldar eðlilegar. Dálítið blóð hafi seytlað úr vinstri nös en hann verið með eðlilegar hreyfingar á höfði og hálsi. Brotaþoli hafi verið útskrifaður sömu nótt og fengið ráðleggingar um endurkomu ef þess þyrfti. Brotaþoli hafi mætt til endurkomu 24. september sama ár og þá hafi verið vísað til fyrrgreinds atviks 18. sama mánaðar. Hann hafi þá verið með vaxandi dofa í andliti og verki við að borða en ekki talið sig vera með tvísýni, höfuðverk eða ógleði. Tekin hafi verið tölvusneiðmynd af andlitinu og heila. Skoðun á innri hluta heilakúpu, heila og líkamsvefjum umhverfis heila hafi verið eðlileg. Hann hafi hins vegar greinst með brot í kinnbeini vinstra megin (max illu). Gólfbotn augnbotns hafi verið niðurpressaður framan til en ekki hafi sést innklemmdir líkamsvefir í því. Brotaþola hafi verið vísað til háls-, nef- og eyrnalækna og þeirra mat hafi verið að brotið lægi fremur vel, ekki þyrfti aðgerðar við og það ætti að gróa án inngripa.

III.

Skýrslur fyrir dómi:

1.

Í framburði ákærða kom meðal annars fram að hann hefði verið að vinna og umrædd atvik hefðu átt sér stað undir lok tólf tíma næturvaktar. Hann hefði verið undir talsverðu vinnuálagi á þessum tíma og verið að ljúka nokkurra daga vinnutörn. Umrædda nótt hefði hann verið að aka hópbifreið frá [...] til Reykjavíkur. Bifreiðin hefði þarfnast viðgerðar vegna lausrar plasthlífar. Ákærði tók fram að hann hefði ekki orðið þess valdandi að hlífin var laus. Bifreiðin hefði verið í því ástandi þegar hann tók við henni. Á leiðinni til Reykjavíkur hefði vaktstjóri haft samband við ákærða og beðið hann að fara með bifreiðina á verkstæði vegna téðrar plasthlífar.

Ákærði hefði hlýtt fyrirmælum vaktstjórans og farið með bifreiðina á verkstæði fyrirtækisins. Sam-starfsmaður hans, B [...], hefði komið og rætt við hann og farið að skoða það sem þurfti að laga. Brotaþoli hefði staðið framan við bifreiðina á sama tíma. Ákærði hefði sótt ökuritakort í bifreiðina en brotaþoli hefði þá farið að spyrja hann hvað hefði gerst með bifreiðina. Ákærði hefði svarað honum því að hann vissi það ekki. Brotaþoli hefði þá borið það upp á hann að hann væri ljúga. Ákærði hefði svarað honum á léttum nótum en ekki fengið álíka viðbrögð á móti. Brotaþoli hefði ekki verið að grínast og hann hefði viðhaft neikvæð ummæli um persónu ákærða og sagt að hann væri lélegur ökumaður. Ákærði hefði orðið æstur og svarað brotaþola á svipuðum nótum og sagt honum að hann ætti að taka við bifreiðinni og gera við hana. Samtalið hefði farið fram á ensku. Brotaþoli hefði orðið reiður út af þessu og hrækt framan í brota-þola og ákærði hrækt á hann á móti. Brotaþoli hefði farið úr að ofan og sýnt honum hvað hann væri vöðva-stæltur, auk þess sem hann hefði haft á orði að ef hann myndi slá ákærða, þá færi illa fyrir honum. Ákærði tók fram í þessu sambandi að brotaþoli væri mjög sterkur. Einnig hefði brotaþoli sagt að hann ætlaði að bíða eftir ákærða og ræða við hann eftir að vinnutíma lyki.

Brotaþoli hefði verið með hótanir gagnvart ákærða og gengið mjög ógnandi upp að honum og staðið með ennið þétt upp við hann. Ákærði hefði varað brotaþola við því að snerta sig en brotaþoli hefði þá farið að hlæja kaldhæðnislega og tekið um axlirnar á ákærða. Ákærði hefði verið mjög hræddur og ekki vitað hvað brotaþoli ætlaði að gera við hann en honum hefði ekki virst sem hann ætlaði að faðma hann. Hann hefði því ákveðið í skyndi að slá brotaþola högg í andlitið með krepptum hnefa. Höggið hefði lent á kinninni. Þegar brotaþoli hefði fengið höggið á sig hefði hann sleppt takinu og ákærði þá tekið tvö skref aftur á bak. Ákærði hefði ekki séð neina áverka á brotaþola eftir höggið en hann hefði þó mögulega fengið blóðnasir. Þegar þarna var komið sögu hefði B komið að þeim og hindrað það að brotaþoli réðist á ákærða á móti. Brotaþoli hefði þó áfram verið með hótanir um ofbeldi í garð ákærða. B hefði fært brotaþola frá ákærða og reynt að róa hann niður. Ákærði hefði ekki verið hræddur en hann hefði engu að síður tekið hótanirnar alvarlega ef brotaþoli skyldi koma heim til hans og ráðast á hann þegar börn hans væru heima. Ákærði hefði á þessum tímapunkti tekið upp skóflu og varað brotaþola við því að hann myndi nota skófluna gegn honum ef hann myndi ráðast á hann. Ákærði hefði einhverju síðar sleppt skóflunni þegar hann sá að brotaþoli settist niður.

Þegar ástandið hefði farið að róast hefði ákærði þurft að fara á annan stað þar sem beðið hefði verið eftir honum. Þá hefði B vikið frá og farið að sinna sínum störfum. Reiði brotaþola í garð ákærða virtist þó ekki lægja. Um fimm eða tíu mínútum eftir fyrr greint hnefahögg hefði ákærði orðið þess áskynja að brotaþoli nálgaðist hann með aðra höndina ofan í vasa. Ákærði hefði ekki séð vel hvað var að gerast vegna skærrar birtu sem kom inn um glugga. Ákærða hefði sýnst brotaþoli taka eitthvað upp úr vasanum þegar hann nálgaðist ákærða. Hann hefði talið að hann væri með hníf, skrúfjárn, lykil eða eitthvað slíkt sem hann gæti notað til að valda honum skaða og hann hefði túlkað það svo að brotaþoli væri að fara að hefna sín á honum fyrir það sem á undan var gengið. Ákærði hefði því slegið með hendinni á hönd brotaþola þegar hann dró einhvern hlut upp úr vasanum. Ákærði hefði verið mjög hræddur á þessum tímapunkti og óttast um líf sitt. Þá hefði hann í sömu andrá og af sömu ástæðu gefið brotaþola annað högg í andlitið með krepptum hnefa. Höggið hefði lent á sömu hlið andlitsins og hið fyrra högg en aðeins neðar. Brotaþoli hefði þá gengið aftur á bak og dottið á rassinn. B hefði komið aftur að þeim og brotaþoli þá farið að öskra um að það þyrfti að kalla til lögreglu. B hefði gripið um ákærða og haldið honum frá brotaþola og komið í veg fyrir að frekari átök yrðu á milli þeirra.

Varðandi fyrra hnefahöggið þá kvaðst ákærði aðspurður ekki telja að hann hefði getað brugðist við með vægari hætti gagnvart brotaþola þar sem hann hefði verið mjög ógnandi. Hið sama hefði verið uppi varðandi síðara hnefahöggið, ákærði hefði þá ekki vitað hvað brotaþoli var að taka upp úr vasanum. Ákærði hefði verið mjög hræddur og þess vegna hefði hann brugðist við eins og hann gerði.

Ákærði tók fram að honum fyndist að bæði hann og brotaþoli hefðu átt að haga samskiptum sínum með öðrum og betri hætti umrædda nótt. Ákærði væri leiður yfir því sem hefði gerst og hann teldi að hann hefði átt að bregðast öðruvísi við. Ákærði tók fram að hann hefði á umræddum tíma verið undir miklu vinnuálagi og ekki verið búinn að fá nægjanlegan svefn á milli vakta. Hugsun hans hefði því ekki verið alveg skýr á þessum tíma. Þá hefði hann misst vinnuna hjá fyrirtækinu daginn eftir atvikið.

Í framburði brotaþola kom meðal annars fram að hann hefði umrædda nótt verið við störf á verkstæði fyrirtækisins. Ákærði hefði komið í lok vaktar með bifreið þar sem stuðari hefði losnað frá. Brotaþoli hefði verið að skoða skemmdirnar og hann spurt ákærða hvað hefði gerst. Brotaþoli hefði einnig verið að grínast í ákærða og þeir talað saman á ensku. Orðaskipti hefðu orðið á milli þeirra og ákærði farið að vera með illyrði við brotaþola. Hann hefði sagt við ákærða að ef það væri eitthvert vandamál á milli þeirra, þá gætu þeir leyst það utan vinnu. Nánar aðspurður um þau ummæli kvaðst brotaþoli hafa viljað sættast við ákærða og hann því tekið svona til orða.

Ákærði hefði hrækt á brotaþola en hann kvaðst ekki muna hvort hann hefði hrækt á móti á ákærða. Brotaþoli hefði snúið við og gengið að ákærða. Ákærði hefði gengið pirraður á móti honum og verið alveg uppi við hann. Brotaþola hefði fundist þetta vera ógnandi og hann ýtt eða reynt að ýta við ákærða. Ákærði hefði þá slegið hann hnefa högg vinstra megin í kinnina og blóð byrjað leka úr nefinu. Brotaþoli tók fram að hann hefði verið þreyttur á þessum tíma og hann hefði ekki búist við því að fá högg með þessum hætti frá ákærða. Brotaþoli kvaðst síðan hafa gengið frá, tekið upp síma og ætlað að hringja í yfirmann. Starfsreglur fyrirtækisins hefðu verið með þeim hætti að tilkynna skyldi um atvik af þessum toga. Brotaþoli hefði haldið á símanum, hallað sér fram og verið að slá inn símanúmerið. Ákærði hefði þá komið og slegið hann í höndina svo hann missti frá sér símann. Því til viðbótar hefði ákærði slegið brotaþola annað hnefa-högg vinstra megin á kinnina. Brotaþoli kvaðst telja að skammur tími hefði liðið á milli fyrra höggsins og hins síðara en hann kvaðst hins vegar ekki vita nákvæmlega hversu langur. Hann hefði verið vankaður eftir fyrra höggið. Brotaþoli hefði ekki misst meðvitund við það að fá á sig síðara höggið. Hann hefði séð út undan sér að ákærði tók upp skóflu og gerði sig líklegan til að nota hana. Brotaþoli hefði kallað til starfsfélaga síns, B, og varað hann við því að ákærði væri kominn með skóflu í hendurnar. B hefði brugðist við og skipað ákærða að leggja skófluna frá sér og hann komið í veg fyrir að frekari átök ættu sér stað. Brotaþoli hefði í framhaldi hringt eftir aðstoð lögreglu.

Brotaþoli kvaðst aðspurður ekki muna hvort hann hefði farið úr bolnum í aðdraganda atvika en sér fyndist að hann hefði ekki gert það en það gæti þó hafa gerst. Brotaþoli tók fram í þessu sambandi að þeir ákærði hefðu verið að rífast og brotaþoli hefði verið að sýna ákærða að hann væri ekki hræddur og að hann væri stór. Þá hefði ákærði viðhaft ummæli um að hann gæti slegið eins og „T-x-x“. Brotaþoli kvaðst ekki kannast við að hafa tekið um axlir ákærða eða að hann hefði hótað honum lífláti. Ákærði hefði hins vegar hótað brotaþola lífláti. Þá kvaðst brotaþoli ekki muna eða ekki kannast við að B hefði haldið honum í einhvern tíma.

3.

Í framburði vitnisins B kom meðal annars fram að vitnið væri [...]og hefði verið við störf umrædda nótt hjá fyrirtækinu. Vitnið hefði heyrt hávaða koma frá þvottahúsi. Ákærði og brotaþoli hefðu verið að veifa höndum og einhver hávær orðaskipti farið á milli þeirra. Þeir hefðu verið að rífast en vitnið ekki vitað hvers vegna. Vitnið hefði beðið ákærða og brotaþola að róa sig niður. Ákærði hefði verið mjög reiður og með ógnandi tilburði og hann virst vera búinn til árásar. Brotaþoli hefði svarað ákærða en ekki með ógnandi hætti. Brotaþoli hefði talað um að hann vildi ekki slást þar sem hann væri í vinnunni. Ákærði hefði slegið brotaþola eitt hnefahögg í andlitið. Höggið hefði verið tilefnislaust. Ákærði hefði einnig hrækt á brotaþola en vitnið hefði ekki séð að brotaþoli hrækti á ákærða. Brotaþoli hefði síðan tekið upp símann, gengið í áttina að þvottastöðinni og ætlað að hringja í samstarfsmann. Ákærði hefði þá orðið brjálaður og slegið símann úr höndum brotaþola svo hann datt á jörðina. Þá hefði ákærði í beinu framhaldi slegið brotaþola annað hnefahögg í andlitið svo brotaþoli datt niður á jörðina. Ákærði hefði síðan tekið upp skóflu, lyft henni upp og gengið um gólf eins og hann vildi lemja einhvern með skóflunni. Vitnið kvaðst halda að hann hefði tekið skófluna af ákærða eða beðið hann um að leggja skófluna frá sér. Ákærði hefði svo farið burt og vitnið hefði reist brotaþola upp af gólfinu. Í framhaldi hefði lögregla og sjúkrabifreið komið á staðinn. Vitnið kvaðst aðspurður ekki vita hvort brotaþoli hefði tekið um axlirnar á ákærða í aðdraganda þess að hann fékk á sig hnefahögg. Þá kvaðst vitnið ekki muna hvort brotaþoli hefði farið úr að ofan. Vitnið kvaðst ekki kannast við að erfiðleikar hefðu verið í samskiptum brotaþola við ákærða eða aðra samstarfsmenn hjá fyrirtækinu. Þá kvaðst vitnið kannast við ummæli sín í lögregluskýrslu um að ákærði og brotaþoli hefðu kallað ókvæðisorð hvor að öðrum í aðdraganda þess sem gerðist.

4.

Í framburði vitnisins C kom meðal annars fram að vitnið hefði verið að vinna á [...]umrædda nótt. Hann hefði orðið var við hávært samtal eða öskur á milli ákærða og brotaþola. Þeir hefðu verið að rífast og það hefði eitthvað tengst tjóni á bifreið fyrirtækisins. Samtal þeirra hefði farið fram á ensku og vitnið hefði ekki skilið allt sem sagt var. Vitnið hefði fært sig frá þeim og verið að sinna sínum störfum en áfram fylgst með ákærða og brotaþola. Ákærði og brotaþoli hefðu staðið nálægt og á móti hvor öðrum. Vitnið hefði séð ákærða slá brotaþola hnefahögg í andlitið og brotaþola setjast niður á jörðina eftir að hafa fengið á sig höggið. Fjarlægð á milli vitnisins og ákærða og brotaþola hefði á þessum tíma verið um tuttugu til þrjátíu metrar. Vitnið hefði fært sig nær ákærða og brotaþola og þeir hefðu enn verið að tala saman. Vitnið hefði heyrt brotaþola tala um það að ákærði myndi ekki vinna lengur hjá fyrirtækinu. Vitnið kvaðst ekki hafa séð brotaþola gera neitt líkamlegt við ákærða. Þá hefði vitnið séð að brotaþoli var rauður í andlitinu eftir höggið frá ákærða.

5.

Lögreglumaður nr. [ E ] gaf skýrslu vitnis og staðfesti frumskýrslu sem hann ritaði vegna aðkomu lögreglu að málinu. Vitnið staðfesti að hafa komið umrædda nótt á starfsstöð hópbifreiðafyrirtækis á fyrrgreindum stað vegna tilkynningar um að maður hefði raknað úr roti eftir líkamsárás og árásarmaðurinn væri farinn. Brotaþoli hefði verið á staðnum og lýst fyrir lögreglu atvikum eins og þau horfðu við honum. Í þeirri frásögn hefði meðal annars komið fram að einhverjar erjur hefðu verið á milli brotaþola og árásar-mannsins og brotaþoli hefði verið að stríða honum. Árásarmaðurinn hefði hrækt á brotaþola og þeir farið að ýta hvor við öðrum og það hefði endað með því að árásarmaðurinn hefði kýlt brotaþola. Þegar brotaþoli hefði ætlað að hringja hefði árásarmaðurinn slegið símann úr höndunum á honum og kýlt hann aftur. Brotaþoli hefði ekki munað hvað gerðist eftir það en þegar hann hefði rankað við sér eftir höggið hefði árásarmaðurinn verið farinn af staðnum. Brotaþoli hefði verið með blóðnasir og bólginn við vinstra auga. Lögregla hefði einnig rætt við annað vitni á staðnum sem hefði sagst hafa séð meinta líkamsárás. Lög-reglumenn hefðu rætt við árásarmanninn síðar um nóttina á annarri starfsstöð fyrirtækisins. Það hefði reynst vera ákærði en hann hefði ekki viljað ræða við lögreglu. Honum hefði verið heitt í hamsi og haft á orði að hann kynni að verja sig.

6.

Lögregluvarðstjóri nr. [F]gaf skýrslu vitnis. Vitnið staðfesti að hafa komið umrædda nótt á starfsstöð hópbifreiðafyrirtækis vegna tilkynningar um meinta líkamsárás. Starfsfélagi vitnisins, lögreglumaður nr. [E], hefði rætt við menn á staðnum og skráð niður upplýsingar. Sjúkraflutningamenn hefðu einnig komið á staðinn en farið stuttu síðar. Vitnið hefði ekki verið í samskiptum við brotaþola og ekki séð hvort hann var með áverka. Lögregla hefði í framhaldi farið á aðra starfsstöð fyrirtækisins til að ræða við ákærða en hann hefði ekkert vilja ræða við lögreglu eða tjá sig um undangengin atvik.

7.

D læknir gaf skýrslu vitnis símleiðis og staðfesti og gerði grein fyrir vottorði sem hann ritaði, dags. 5. febrúar 2018. Í framburði vitnisins kom meðal annars fram að vitnið hefði komið að frumskoðun brotaþola aðfaranótt 18. september 2017 á bráðamóttöku Landspítalans. Brotaþoli hefði um nóttina verið bólginn vinstra megin í andliti, með glóðarauga og blóðnasir. Áverkarnir hefðu verið ferskir og samrýmst frásögn brotaþola um hnefahögg í andlit. Grunur hefði verið uppi umrædda nótt um að brotaþoli væri með brot í kinnbeini. Klínískt mat við læknisskoðun hefði legið því til grundvallar en þar sem brotaþoli hefði komið inn á bráðamóttöku um miðja nótt hefði ekki verið unnt að ganga úr skugga um brot með sneiðmyndatöku. Við útgáfu læknisvottorðs hefði hins vegar láðst að taka fram að grunur hefði verið uppi um brot á þeim tíma. Þá væri þess ekki sérstaklega getið í læknanótu að grunur léki á broti í kinnbeini en öllum hefði mátt vera ljóst að sá möguleiki væri fyrir hendi miðað við þær lýsingar sem voru gefnar um atvik. Um hefði verið að ræða högg á svæði neðan við vinstra auga og það væri líkleg orsök brotsins. Brot í kinnbeini hefði verið staðfest með sneiðmyndtöku við endurkomu 24. sama mánaðar. Annar læknir hefði sinnt brotaþola á þeim tíma. Þá kvaðst vitnið telja að rökrétt samhengi væri milli þess sem fram hefði komið við frumskoðun og þess sem fram kom við endurkomu. Brotið hefði verið á sama svæði í andliti brotaþola og hann hefði verið bólginn á umrædda nótt við frumskoðun.

IV.

Niðurstöður:

Ákærði neitar sök. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Gerð hefur verið grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna fyrir dómi, sbr. III. kafla. Þá hefur verið gerð grein fyrir málsatvikum og sakargögnum, sbr. II. kafla. Varnir ákærða til stuðnings sýknukröfu byggjast á því að ekki hafi verið sýnt fram á að atvik hafi verið með þeim hætti sem greinir í ákæru og verkið hafi verið unnið í neyðarvörn.

Ákærði hefur borið um það fyrir dómi að hafa umrædda nótt á fyrrgreindum vinnustað kýlt brotaþola tveimur hnefahöggum vinstra megin í andlitið. Hið fyrra hafi lent á kinn brotaþola og hið síðara aðeins neðar á andlitinu, en atvik hafi hins vegar verið með þeim hætti að fimm til tíu mínútur hafi verið á milli fyrra og seinna höggsins. Þá hefur ákærði jafnframt borið um það að hafa slegið í hönd brotaþola samhliða hinu síðara hnefahöggi. Framburður ákærða fyrir dómi um fyrrgreind atvik er í meginatriðum í samræmi við framburð brotaþola og vitnisins B. Því til viðbótar hefur vitnið C lýst atvikum fyrir dómi þannig að helst samrýmist framburði ákærða, brotaþola og vitnisins B varðandi hið fyrra andlitshögg. Það sem helst skilur á milli framburðar ákærða og annarra er hversu langur tími leið á milli fyrra og seinna andlitshöggs-ins. Miðað við það sem fram hefur komið við skýrslutökur af ákærða, brotaþola og vitninu B verður ráðið að einhver tími, mínúta eða fáeinar mínútur, hafi liðið á milli fyrra og seinna andlitshöggsins. Telst því sannað og verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að ákærði hafi slegið brotaþola tvö hnefahögg í andlitið en atvik hafi hins vegar verið með þeim hætti að stuttur tími hafi liðið á milli andlits högganna og þau hafi því ekki verið veitt í einni samfellu. Þá telst einnig sannað, á grundvelli fyrrgreinds framburðar ákærða og brotaþola, sem samrýmist framburði vitnisins B, að ákærði hafi slegið í hönd brotaþola samhliða hinu síðara hnefahöggi. Að mati dómsins rúmast framangreindir verknaðar þættir og röð þeirra nægjanlega innan verknaðarlýsingar ákæru svo unnt sé að leggja þá lýsingu til grundvallar við úrlausn málsins, sbr. c-lið 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

Hvað varðar líkamlegar afleiðingar, eins og þeim er lýst í ákæru, þá liggur fyrir, samkvæmt áverkavottorði og framburði vitnisins D læknis, að brotaþoli var umrædda nótt við frumskoðun á bráða-móttöku með blóðnasir og bólgu vinstra megin í andliti og voru áverkarnir ferskir. Þá kom fram hjá lækninum að þá sömu nótt var uppi grunur um að brotaþoli væri jafnframt kinnbeinsbrotinn. Það hafi síðan verið staðfest með sneiðmyndatöku nokkrum dögum síðar. Brotið hafi verið á sama svæði í andliti og brotaþoli var bólginn á við frumskoðun. Að framangreindu virtu telst hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi orðið valdur að þeim áverkum hjá brotaþola sem greinir í ákæru.

Neyðarvörn er samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga lögmæt réttarvörslu athöfn einstaklings, sem felur í sér nauðsynlega beina valdbeitingu gegn manni til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás á þann sem neyðarvörninni beitir, eða á einhvern annan mann. Þá ber við neyðarvarnarverk að gæta þess að beita ekki vörnum sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það sem af henni mátti vænta gaf ástæðu til. Gagnstætt fyrrgreindri sönnunarreglu samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir ekki á ákæru-valdinu að hnekkja staðhæfingu ákærða um atvik sem gætu horft honum til refsileysis, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 248/2000. Stendur þannig upp á ákærða við úrlausn málsins að sýna fram á að skilyrði neyðarvarnar séu uppfyllt svo leiði til sýknu. Varðandi fyrra andlits höggið þá hefur ákærði borið um það að brotaþoli hafi tekið um axlirnar á honum, auk þess sem brotaþoli hafi verið ógnandi með orðum og athöfnum. Ákærði hafi því verið að verja sig gegn ólögmætri árás með því að slá brotaþola í andlitið. Brotaþoli hefur borið um þessi atvik með talsvert öðrum hætti, nánar tiltekið að brotaþoli hafi fengið á sig hráka frá ákærða og hann því snúið við og gengið í áttina að honum. Ákærði hafi þá gengið pirraður á móti honum og hann verið alveg uppi við hann. Brotaþola hafi fundist þetta vera ógnandi og hann ýtt eða reynt að ýta við ákærða sem þá hafi veitt honum fyrra hnefahöggið í andlitið. Framburður brotaþola um þessi atvik er í betra samræmi við framburð vitnanna B og C en hvorugur þeirra hefur borið um það að brotaþoli hafi tekið um axlirnar á ákærða eða verið ógnandi í hans garð. Að þessu virtu er ósannað að brotaþoli hafi gripið um axlirnar á ákærða, hótað honum eða verið ógnandi í hans garð í aðdraganda þess að ákærði kýldi hann fyrra sinnið í andlitið. Varðandi síðara andlits höggið og högg ákærða í hönd brotaþola, þá hefur ákærði borið um það að hann hafi verið mjög hræddur og óttast það að brotaþoli væri með áhald í vasanum sem unnt væri að skaða hann með og hann hefði því brugðist við með þeim hætti sem hann gerði og slegið brotaþola högg á höndina og síðan fylgt því eftir með hnefahöggi í andlit brotaþola. Brotaþoli hefur hins vegar borið um það að hafa haldið á síma og ætlað að hringja í samstarfsmann vegna þess sem á undan var gengið í samskiptum við ákærða. Ákærði hafi þá veist að honum með því að slá símann úr höndunum á honum og slá hann síðan hnefahögg í andlitið. Vitnið B hefur borið um þessi atvik með áþekkum hætti og brotaþoli. Að þessu virtu er ósannað að brotaþoli hafi í aðdraganda þessara atvika verið að ráðast á eða gera sig líklegan til að ráðast á ákærða með ólögmætum hætti eða að ákærði hafi með réttu mátt draga þá ályktun að slík árás væri yfirvofandi. Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að ákærða hafi ekki tekist sönnun fyrir því að skilyrði 1. og 2. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga eigi við í málinu.

Samkvæmt öllu framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök samkvæmt ákæru og er hún rétt heimfærð til laga.

Samkvæmt sakavottorði, dags. 19. júní 2019, hefur ákærði ekki áður gerst brotlegur við refsilög og horfir það til málsbóta, sbr. 5. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Tafir hafa orðið á meðferð málsins sem eru ákærða óviðkomandi og verður litið til þess við ákvörðun refsingar. Þá verður jafnframt tekið tillit til starfsmissis ákærða hjá umræddu hópbifreiðafyrirtæki í beinu framhaldi af umræddum atvikum. Varnir ákærða til stuðnings vara- og þrautavarakröfu, varðandi meintar hótanir, ógnandi hegðun, stórfellda móðgun brotaþola, samþykki og fleira í þeim dúr, byggjast fyrst og fremst á framburði ákærða og eiga sér ekki nægjanlega stoð í framburði brotaþola og vitna. Eru þau atvik því ósönnuð og verður ekki unnt að taka tillit til þeirra við refsiákvörðun. Af framburði brotaþola fyrir dómi verður hins vegar ráðið að hann kannist við að hafa verið að stríða ákærða og rífast við hann og farið úr að ofan til að sýna ákærða hvað hann væri sterkur. Getur það einnig samrýmst frumskýrslu og framburði lögreglumanns nr. [E]fyrir dómi, auk þess sem vitnin B og C hafa báðir borið um rifrildi á milli ákærða og brotaþola í undanfara atvika. Verður því lagt til grundvallar að brotaþoli hafi verið með ertingar í garð ákærða og verður litið til þess við ákvörðun refsingar, sem málsbóta, sbr. lokamálslið 3. mgr. 218. gr. c í almennum hegningarlögum, sbr. 12. gr. laga nr. 20/1981 og 4. gr. laga nr. 23/2016. Brot ákærða beindist að mikilvægum verndar-hagsmunum og með tjóni fyrir brotaþola og er tjónið varanlegt, eins og nánar greinir í umfjöllun um einka-réttarkröfu. Horfir þetta til refsiþyngingar, sbr.1. og 2. tölul. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Að öllu framangreindu virtu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Brotaþoli krefst skaða- og miskabóta að fjárhæð 1.524.600 krónur, auk vaxta og dráttarvaxta, en höfuðstól þeirrar bótakröfu sundurliðar brotaþoli nánar í tvo kröfuliði:

1. Miskabætur samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 1.500.000 krónur.

2. Sjúkrakostnaður samkvæmt 1. gr. laga nr. 50/1993 24.600 krónur.

Þessu til viðbótar krefst brotaþoli málskostnaðar að álitum vegna vinnu lögmanns að meðtöldum virðis-aukaskatti.

Varðandi kröfulið nr. 1 þá liggur fyrir að ákærði hefur verið sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með því hefur ákærði verið fundinn sekur um að hafa valdið brotaþola líkamstjóni með ólögmætri og saknæmri háttsemi eins og áður greinir. Er því uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 36/1999. Ákærði byggir meðal annars á því að þessi kröfuliður sé tölulega of hár. Almennt má gera ráð fyrir miska vegna líkamstjóns af þeim toga sem hér um ræðir. Samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru, sem er studd áverkavottorði og liggur til grundvallar sakfellingu, hlaut brotaþoli blóðnasir, bólgu vinstra megin í andliti og brot í kinnbeini vinstra megin. Samkvæmt matsgerð, dags. 13. mars 2019, sem bótakrefjandi aflaði í tengslum við mat á tímabundinni og læknisfræðilegri örorku, glímir brotaþoli við varanlegar afleiðingar af háttsemi ákærða en varanleg læknis-fræðileg örorka hans hefur verið metin 8%. Var því um að ræða talsverða röskun á högum hans þegar hann slasaðist með fyrrgreindum hætti. Að þessu virtu, og með vísan til almennrar dómaframkvæmdar í málum af þessum toga, þykja miskabætur hæfilegar ákvarðaðar 600.000 krónur.

Kröfuliður nr. 2 um tjón samkvæmt 1. gr. laga nr. 50/1993 vegna útlagðs kostnaðar á Landspítalanum er studdur gögnum og sætir tölulega ekki andmælum af hálfu ákærða. Verður þessi kröfuliður tekinn að fullu til greina.

Að öllu framangreindu virtu verður ákærða gert að greiða brotaþola skaða- og miskabætur, samtals að fjárhæð 624.600 krónur.

Fyrir liggur að einkaréttarkrafa barst frá lögmanni brotaþola til embættis lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 8. nóvember 2017. Krafan var fyrst kynnt fyrir ákærða við skýrslutöku hjá lögreglu 15. febrúar 2019. Að þessu virtu og með vísan til 1. málsl. 9. gr. laga nr. 50/1993 verður ákærða gert að greiða brotaþola vexti og dráttarvexti af höfuðstól framangreindra skaða- og miskabóta eins og nánar greinir í dómsorði.

Brotaþoli á tilkall til málskostnaðar úr hendi ákærða vegna bótakröfunnar, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Þá ber að taka tillit til þess að brotaþoli er ekki virðisaukaskattsskyldur aðili í skilningi 3. gr., sbr. VII. kafla, laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. síðari breytingar. Þykir málskostnaður brotaþola hæfilega ákveðinn 350.000 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts og verður ákærða gert að greiða brotaþola þann kostnað.

Ákærða verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, M-kk-ef D-kk-ef N-kk-ef lögmanns, vegna vinnu á rannsóknarstigi og fyrir dómi, sem þykja hæfilega ákveðin 900.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá verður ákærða gert að greiða 43.900 krónur í annan sakarkostnað samkvæmt yfirliti ákæruvaldsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið K-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf aðstoðarsaksóknari. Af hálfu ákærða flutti málið skipaður verjandi hans, M-kk-nf D-kk-nf N-kk-nf lögmaður. Af hálfu bótakrefjanda flutti málið G-kk-nf S-kk-nf lögmaður í umboði A-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns.

D-kk-nf K-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 23. ágúst 2019 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess.

D Ó M S O R Ð :

Ákærði, D-x-x G-x-x, sæti fangelsi í tvo mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A, kt. [...], 624.600 krónur í skaða- og miskabætur, ásamt vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 18. september 2017 til 15. mars 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags, auk 350.000 króna í málskostnað.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins til ríkissjóðs, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, M-kk-ef D-kk-ef N-kk-ef lögmanns, 900.000 krónur, og 43.900 krónur í annan sakarkostnað.