12/2023

Útdráttur

X var gefið að sök brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa hrækt á tilgreindan lögreglumann og klipið annan lögreglumann. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði talið að lögregla hefði hagað rannsókn í samræmi við ákvæði 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála eða að ákæruvaldinu hefði gegn eindreginni neitun X tekist að færa sönnur á að hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem lýst væri í ákæru, sbr. 108. og 109. gr. sömu laga. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 20. desember 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 31. mars 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 1. desember 2022 í málinu nr. S- [...]/2022.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3

Ákærði krefst sýknu en til vara að refsing hans verði milduð og bundin skilorði að öllu leyti eða hluta.

4

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spilaður framburður ákærða fyrir héraðsdómi. Þá var spilaður framburður lögreglumanna númer A, B og C. Loks var spilaður hluti af upptöku úr búkmyndavél lögreglumanns númer A frá 2. júní 2021.

Niðurstaða

5

Í málinu er ákærða gefið að sök brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa miðvikudaginn 2. júní 2021, utandyra við [...] á Akureyri, hrækt á lögreglumann númer A og klipið lögreglumann númer B í hægri upphandlegg með þeim afleiðingum að hann hlaut mar en lögreglumennirnir voru báðir við skyldustörf.

6

Í frumskýrslu lögreglu, sem rituð var af lögreglumanni númer B og dagsett 6. júní 2021, kemur meðal annars fram að eftir að ákærði var handtekinn og kynnt réttarstaða sín hafi hann brugðist mjög illa við. Hann hafi farið að öskra á lögreglumennina sem hafi fært hann í lögreglutök. Hann hafi ítrekað öskrað á lögreglumann númer A að hún væri „helvítis drusla“ og hrækt að minnsta kosti einu sinni á hana. Hrákinn hafi að því er virtist lent framan á öryggisvesti hennar. Hann hafi reynt að hrækja aftur á lögreglumann númer A en ekki hitt. Hann hafi sömuleiðis reynt að hrækja á skýrsluritara, lögreglumann númer B, en ekki hitt. Þá hafi verið ákveðið að færa ákærða í jörðina og handjárna hann aftan við bak. Ákærða hafi verið gefin skýr fyrirmæli um að leggjast niður og hætta að streitast á móti. Hann hafi ekki gert það og í átökunum hafi hann klipið skýrsluritara og kreist upphandlegg hans þannig að hann hlaut marbletti og bólgur.

7

Í annarri skýrslu, sem lögreglumaður númer A ritaði um atvikið og dagsett er 7. júní 2021, kemur meðal annars fram að ákærði hafi verið færður í lögreglutök og brugðist illa við. Hann hafi streist á móti og öskrað á lögreglumennina að sleppa sér. Hann hafi öskrað á skýrsluritara, lögreglumann númer A, „helvítis drusla“ og hrækt á hana. Hafi hrákinn hafnað á öryggisvesti hennar og þurrkast af í átökunum við ákærða. Ákærði hafi reynt að hrækja aftur á skýrsluritara en ekki hitt. Þá hafi hann reynt að hrækja á lögreglumann númer B en ekki hitt. Í átökunum hafi ákærði náð að losa vinstri hönd sína og gripið utan um hægri handlegg á lögreglumanni númer B og kreist hann.

8

Í málinu liggur jafnframt fyrir skýrsla lögreglumanns númer C, sem var varðstjóri á vakt 2. júní 2021 þegar atvik urðu. Er skýrslan dagsett 7. sama mánaðar. Kemur þar fram að áður en ákærði hafi verið látinn laus hafi lögreglumaðurinn rætt við hann vegna málsins og kynnt honum að hann væri grunaður um ofbeldi gagnvart lögreglumönnum númer B og A. Honum hafi verið kynnt réttarstaða sín vegna þess og að ekki stæði til að taka af honum skýrslu vegna þess „á þessum tíma“ en honum boðið að tjá sig um afstöðu sína til sakarefnisins. Ákærði hafi ekki sagst muna eftir atvikum.

9

Frekari lögreglurannsókn fór ekki fram í málinu utan að rituð var upplýsingaskýrsla um atvik sem náðust á upptöku búkmyndavélar lögreglumanns númer A við handtöku ákærða og upptöku sömu myndavélar af samskiptum lögregluvarðstjóra við ákærða, sem rakin eru í málsgrein 8. Þá eru í málinu ljósmyndir, sem sagðar eru teknar 2. júní 2021 klukkan 12.40 af lögreglumanni númer C, af áverkum á hægri upphandlegg lögreglumanns númer B.

10

Ákærði mætti fyrst fyrir dóm við aðalmeðferð málsins sem fór fram 17. nóvember 2022. Gaf hann skýrslu í gegnum fjarfundabúnað. Neitaði hann sök. Hann sagðist lítið muna eftir atvikum máls, hann hefði fengið mikið höfuðhögg í aðdraganda atvika í máli þessu. Hann hefði æst sig við lögreglumennina en ekki gert annað. Hann væri alveg viss um að hann hefði ekki hrækt á lögreglumanninn, hann væri ekki þannig gerður. Þá kannaðist hann ekki við að hafa klipið lögreglum anní upphandlegg.

11

Lögreglumaður númer A gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins og staðfesti lögregluskýrslu sína. Hún bar að ákærði hefði kallað hana druslu og hrækt í áttina að henni en hún hefði ekki séð hvar hrákinn lenti. Hún hafi lesið það í lögregluskýrslu sinni að ákærði hefði reynt að hrækja aftur en hún myndi ekki eftir því. Hún myndi á hinn bóginn eftir fyrri hrákanum. Þá bar hún að hún hefði séð ákærða kreista upphandlegg á lögreglumanni númer B.

12

Lögreglumaður númer B gaf einnig skýrslu í héraði og staðfesti lögregluskýrslu sína. Hann bar að ákærði hefði í tvígang hrækt að lögreglumanni númer A. Í síðara skiptið hefði ákærði hitt lögreglumanninn og minnti hann að hrákinn hefði farið á öryggisvesti hennar eða í hárið á henni „eða eitthvað slíkt.“ Þetta væri það sem hann minnti. Í kjölfarið hefði ákærði einnig reynt að hrækja á vitnið en ekki hitt. Þá bar vitnið að ákærði hefði náð taki á hægri handlegg þess og klipið. Hafi handleggurinn verið marinn í nokkra daga á eftir.

13

Samkvæmt því sem að framan er rakið er lýsing á þeirri háttsemi, sem ákærða er gefin að sök í ákæru og talin er varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga, reist á einhliða skýrslum tveggja lögreglumanna, sem báðir eru brotaþolar í málinu. Engin skýrsla var tekin af ákærða undir rannsókn málsins. Gaf hann fyrst skýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði, 17 mánuðum eftir atvik máls og þá í gegnum fjarfundabúnað. Þá verður engu slegið föstu um atvik máls á grundvelli upptöku úr búkmyndavél þótt þar sjáist átök milli ákærða og lögreglumannanna. Jafnframt er engu áverkavottorði fyrir að fara vegna þeirra áverka sem ákærði er borinn sökum um að hafa veitt öðrum lögreglumanninum. Enn fremur er þess að gæta að í málinu liggur fyrir endurrit símaskýrslu sem tekin var af vitni að átökunum ánþess að það vitni hafi verið boðað til skýrslugjafar við aðalmeðferð málsins. Að öllu framangreindu virtu verður ekki talið að lögregla hafi hagað rannsókn í samræmi við ákvæði 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála eða að ákæruvaldinu hafi gegn eindreginni neitun ákærða tekist að færa sönnur á að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem lýst er í ákæru, sbr. 108. og 109. gr. sömu laga. Verður ákærði því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins í málinu.

14

Fyrir Landsrétti er af hálfu ákærða höfð uppi krafa um endurskoðun á tildæmdum sakarkostnaði í héraði. Hefur skipaður verjandi ákærða gefið þá skýringu að þegar aðalmeðferð málsins lauk í Héraðsdómi Norðurlands eystra hafi legið fyrir að verjandinn þyrfti að mæta við aðalmeðferð í Landsrétti daginn eftir í öðru sakamáli gegn ákærða. Óvissa hafi verið um flug vegna veðurs og hafi verjandinn ekki tekið þá áhættu að verða veðurtepptur og því leigt bíl og ekið suður. Af þeim sökum sé gerð krafa um að kostnaður vegna bifreiðarinnar teljist til sakarkostnaðar.

15

Til sakarkostnaðar telst kostnaður vegna rannsóknar sakamáls og meðferðar þess, þar á meðal þóknun verjanda, sbr. 233. gr. laga nr. 88/2008. Til kostnaðar vegna leigu á bílaleigubifreið var stofnað vegna annars og óskylds sakamáls sem rekið var fyrir Landsrétti. Breytir engu í því sambandi þótt ákærði sé einn og hinn sami í báðum málum. Brestur því heimild til að taka tillit til þessa kostnaðar við ákvörðun sakarkostnaðar í þessu máli.

16

Samkvæmt framansögðu og niðurstöðu málsins verður sakarkostnaður, eins og hannvar ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, felldur á ríkissjóð.

17

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraði greiðist úr ríkissjóði.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 542.376 krónur.