57/2018

Útdráttur

E var sakfelldur fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa, ásamt tveimur öðrum, staðið að innflutningi til Íslands á 30.225 töflum með fíkniefninu MDMA til söludreifingar í ágóðaskyni. Með hliðsjón af drætti á meðferð málsins, sem ekki yrði að öllu leyti rakinn til E, var refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár en að virtum alvarleika brotsins þótti ekki unnt að skilorðsbinda refsinguna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 22. ágúst 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 12. júlí 2017 í málinu nr. S […]/2014.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað, til vara að hann verði sýknaður, en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og skilorðsbundin að öllu leyti.

Niðurstaða

Krafa um ómerkingu héraðsdóms

4 Eins og í ákæru greinir varðar mál þetta innflutning á 30.225 töflum með fíkniefninu MDMA til landsins í ágúst 2011. Mál var höfðað með ákæru 21. maí 2013 á hendur ákærða og þeim A og B vegna aðildar að innflutningi þessum. Þar sem ákærði var erlendis er málið hafði verið höfðað og kom ekki fyrir dóm var ákæran afturkölluð og gefnar út tvær nýjar, ein á hendur ákærða en önnur á hendur þeim A og B. Var héraðsdómur í máli ákæruvaldsins gegn A og B kveðinn upp […] 2016 og var dómur fjölskipaður. Voru þeir A og B sakfelldir og dæmdir til fangelsisrefsingar, en hún skilorðsbundin. Ákæruvald og dómfelldu undu dómi. Ákærði, E-kk-nf S-kk-nf, kom ekki fyrir dóm fyrr en 19. apríl 2017 og var máli hans lokið með hinum áfrýjaða dómi 12. júlí sama ár. Sat Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf dómstjóri þá einn í dómi en hann hafði verið dómsformaður í máli því sem lauk með héraðsdómi […] 2016. Jafnframt hafði hann 12. apríl 2017, sem settur hæstaréttardómari, dæmt í Hæstarétti kærumál um hvort ákærði skyldi sæta farbanni. Ákærði byggir kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms á því að héraðsdómarinn hafi verið vanhæfur til að leysa úr málinu vegna fyrri afskipta af sama máli.

5 Í dómi héraðsdóms […] 2016 var óhjákvæmilega fjallað um þátt ákærða en hann kom þá ekki fyrir dóm eins og áður segir. Kom skýrt fram í dóminum að ekki væri leyst úr álitaefnum varðandi ætlað brot ákærða og mat á trúverðugleika A beindist ekki að framburði hans um þátt ákærða E-kk-ef S-kk-ef. Þessi fyrri afskipti héraðsdómarans af málinu voru hluti af starfskyldum hans og tók hann enga afstöðu til sektar eða sakleysis ákærða E-kk-ef S-kk-ef. Þá skiptir afstaða dómarans til farbanns er ákærði sætti engu varðandi hæfi hans til að dæma málið að efni til en farbann var reist á blið 1. mgr. 95. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Leiða þessi fyrri afskipti dómarans ekki til þess að óhlutdrægni hans megi með réttu draga í efa, sbr. glið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008.

6 Sakargiftir á hendur ákærða eru studdar við framburð A, fyrst hjá lögreglu þar sem hann hafði stöðu sem grunaður, síðan fyrir dómi þar sem hann var ákærður. Telur ákærði einnig að við meðferð sakamálsins gegn A hafi hann ekki haft tækifæri til að neyta réttar síns samkvæmt dlið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, til að leggja spurningar fyrir hann. Þar sem A kom fyrir dóm sem vitni í máli ákæruvaldsins gegn ákærða, og ákærði naut við það tækifæri framangreinds réttar, verður ekki fallist á að brotið hafi verið gegn hinu tilvitnaða ákvæði mannréttindasáttmálans við meðferð málsins.

7 Enn telur ákærði að héraðsdómur hefði átt að vera fjölskipaður samkvæmt þágildandi ákvæði 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 sem kvað á um að ef ákærði neitaði sök og dómari teldi sýnt að niðurstaða kynni að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi gæti dómstjóri ákveðið að þrír héraðsdómarar skipuðu dóm í málinu. Sá háttur að hafa héraðsdóm fjölskipaðan studdist við þau rök að fjallað var um sakamál á áfrýjunarstigi án þess að vitni væru þar leidd. Lagði Hæstiréttur ekki mat á sönnunargildi munnlegra skýrslna. Ákvæði 4. mgr. 3. gr. laga nr. 88/2008 var fellt brott með lögum nr. 49/2016, sem tóku gildi 1. janúar 2018. Sama dag tóku gildi lög nr. 50/2016 um dómstóla og Landsréttur tók til starfa. Þar sem mál þetta sætir nú meðferð fyrir Landsrétti í samræmi við hina nýju skipan og vitni eru þar leidd til skýrslugjafar er ekki ástæða til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm af þessum sökum.

8 Loks er því haldið fram í greinargerð verjanda ákærða til Landsréttar að ákærði hafi ekki fengið tækifæri til að hlýða á upptökur af skýrslutökum í fyrra málinu. Í þingbók héraðsdóms var bókað 17. maí 2017 að sækjandi hefði sent hljóðupptökurnar til lögreglunnar á Vestfjörðum þar sem ákærði gæti kynnt sér efni þeirra en hann var þá búsettur á Ísafirði. Hann hafði því nægt ráðrúm til að kynna sér efni þeirra áður en aðalmeðferð málsins hófst 29. maí sama ár.

9 Með vísan til framangreinds verður ekki talið að meðferð málsins í héraði hafi brotið í bága við 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og verður ómerkingarkröfu ákærða því hafnað.

Ákæruatriði

10 Málsatvikum er lýst ítarlega í hinum áfrýjaða dómi. Fyrir Landsrétt voru leidd vitnin A og C, auk þess sem ákærði gaf skýrslu. A bar á sama veg og hann hefur áður gert bæði á rannsóknarstigi og fyrir dómi. Tekin var skýrsla af honum fyrir dómi 16. nóvember 2011 samkvæmt heimild í blið 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008. Þá sagði hann að hann hefði hitt ákærða E-kk-þf S-kk-þf í Hollandi og ákærði hefði gert „töskuna tilbúna“ sem vitnið hefði svo tekið og farið með fyrst til Danmerkur og Svíþjóðar og síðan til Íslands. Við aðalmeðferð þessa máls í héraði sagði vitnið að hann hefði fengið umrædda tösku frá ákærða. Töskuna hefði ákærði fengið frá öðrum manni. Fyrir Landsrétti bar vitnið að ákærði hefði fengið tösku frá manni og vitnið hefði svo farið með hana til Íslands.

11 Með vísan til framangreinds og forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Brot hans er þar réttilega heimfært til refsiákvæða.

12 Meðferð máls þessa hefur dregist úr hömlu. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi hafði orðið talsverður dráttur á meðferð málsins er ákæra var fyrst gefin út 21. maí 2013, 21 mánuði eftir að rannsókn málsins hófst. Sú ákæra var felld niður eins og rakið hefur verið og ný ákæra gefin út 20. janúar 2014. Eftir að farbanni, sem ákærði hafði sætt í Ástralíu frá 23. ágúst 2013, var aflétt 4. september 2015 var ákæra í máli þessu birt 12. janúar 2016. Ákærði mun hafa flutt til Spánar nokkru síðar. Verður ekki ráðið að ákæruvaldið hafi beitt sér sérstaklega við að ná honum hingað fyrir dóm. Er héraðsdómur var kveðinn upp voru liðin tæp sex ár frá því að brotið var framið og nú eru liðin rúm sjö ár. Sá dráttur sem orðið hefur á málinu og verður ekki rakinn að öllu leyti til ákærða hefur áhrif á ákvörðun refsingar en vegna alvarleika brotsins þykir ekki unnt að skilorðsbinda refsinguna, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 24. janúar 2013 í máli nr. 547/2012. Verður refsing ákærða ákveðin fangelsi í þrjú ár. Ákvæði héraðsdóms um upptöku á fíkniefnum og sakarkostnað eru staðfest. 13 Ákærði greiði 2/3 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 1.177.219 krónum, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, E-kk-nf S-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í þrjú ár.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku fíkniefna og sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði greiði 2/3 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, sem nemur í heild 1.177.219 krónum, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.116.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.