771/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist hafði verið á kröfu brotaþola um að X yrði gert að víkja úr dómsal á meðan hún gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Landsréttur vísaði til þess að ekki yrði skýrlega ráðið af vottorði sálfræðings hvaða sérstöku rök lægju að baki því mati að nærvera X gæti orðið brotaþola til sérstakrar íþyngingar þegar hún gæfi skýrslu fyrir dómi og með hvaða hætti það gæti haft áhrif á framburð hennar svo sem áskilið væri í 123. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá væri vottorðið ódagsett og tæki mið af meðferðarviðtölum við brotaþola sem hefðu farið fram fyrir rúmu ári síðan. Með hliðsjón af framangreindu, aldri brotaþola og tengslum hennar við X var talið að ekki væru efni til að líta svo á að aðstæður væru með þeim sérstaka hætti að unnt væri að víkja frá þeirri meginreglu að ákærði fengi að vera viðstaddur skýrslugjöf vitnisins fyrir dómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 20. nóvember 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. nóvember 2019 í málinu nr. S[…]/2019 þar sem fallist var á kröfu brotaþola um að varnaraðila verði gert að víkja úr þinghaldi á meðan hún gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í nlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3 Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Niðurstaða

4 Í hinum kærða úrskurði hefur ákærða verið gert að víkja úr þinghaldi þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð máls. Þó getur dómari, samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

5 Samkvæmt framansögðu er það meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Ber því að skýra undantekningar frá þeirri reglu þröngt og þurfa að vera ríkar ástæður fyrir hendi til að vikið verði frá henni, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 13. september 2017 í máli nr. 569/2017 og dóm Landsréttar 29. október 2019 í máli nr. 704/2019.

6 Í málinu liggur fyrir vottorð B sálfræðings og forstöðumanns […] sem vísað er til í hinum kærða úrskurði og brotaþoli styður kröfu sína einkum við. Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi ekki rætt beint um „atvikið á […]“ en í samtölum hafi komið fram að þetta umrædda atvik hefði setið í henni og verið henni íþyngjandi. Miðað við viðbrögð brotaþola þegar atvikið hefði borið á góma mætti ætla að það myndi reynast henni mjög þungbært að ræða það í dómsal, sér í lagi að meintum geranda í málinu viðstöddum. Væri það mat hans að það gæti haft skaðleg áhrif á brotaþola og truflað framburð hennar.

7 Brotaþoli er í dag 18 ára gömul. Þá eru, eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði, engin tengsl á milli hennar og ákærða. Af framangreindu vottorði sálfræðingsins verður ekki skýrlega ráðið hvaða sérstöku rök liggja að baki því mati að nærvera varnaraðila geti orðið brotaþola sérstaklega íþyngjandi þegar hún gefur skýrslu fyrir dómi og með hvaða hætti það geti haft áhrif á framburð hennar, svo sem áskilið er í 123. gr. laga nr. 88/2008. Þá er vottorðið ódagsett og tekur mið af meðferðarviðtölum við brotaþola sem fóru fram fyrir rúmu ári síðan er hún dvaldi á […] en ekki hafa verið lögð fram í málinu gögn sem varpa ljósi á aðstæður hennar og líðan í dag.

8 Með hliðsjón af framangreindu eru ekki efni til að líta svo á að aðstæður séu með þeim hætti að unnt sé að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kemur í 166. gr. laga nr. 88/2008 að ákærði fái að vera viðstaddur þegar brotaþoli gefur skýrslu fyrir dómi. Verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.