240/2022

Útdráttur

A og S hf. greindi á um uppgjör skaðabóta í kjölfar umferðarslyss sem A varð fyrir.

Ekki var ágreiningur um bótaskyldu og voru A og S hf. sammála um að aðstæður A teldust óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og að líta skyldi til þess þegar árslaun til ákvörðunar bóta væru ákveðin. Þá voru aðilar sammála um að við ákvörðun bóta til A væri rétt að leggja til grundvallar meðallaun félagsmanna í Félagi viðskipta- og hagfræðinga árið 2017, sem lokið hefðu grunnnámi. S hf. byggði hins vegar á því að lækka ætti viðmiðunarlaunin um 10%, vegna þess að A hefði aðeins haft 90% starfsgetu fyrir slysið þar sem A hafði lent í öðru umferðarslysi árið 2009.

S hf. vísaði til dóms Hæstaréttar í máli nr. 25/2018 máli sínu til stuðnings. Í dómi Landsréttar kemur fram að í því máli sem til úrlausnar væri kæmi skýrt fram í matsgerð dómkvaddra matsmanna að við mat á varanlegri örorku A vegna síðara slyssins hefði verið horft til þeirrar skerðingar á starfsorku sem hún hefði búið við vegna fyrra slyssins. Atvik í máli þessu væru því með öðrum hætti en í áðurnefndum dómi Hæstaréttar og var því ekki fallist á með S hf. að lækka bæri viðmiðunarlaun A um 10% vegna þeirrar örorku sem hún hlaut í fyrra slysinu. Þegar af þessari ástæðu var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 25. apríl 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 31. mars sama árí málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum stefndu. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefnda krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4

Málavextir eru raktir í hinum áfrýjaða dómi og er til þeirrar reifunar vísað. Eins og þar kemur fram greinir aðila ekki á um að áfrýjandi sé greiðsluskyldur vegna þess líkamstjóns sem stefnda varð fyrir í umferðarslysi 2. mars 2017, að varanleg örorka hennar í skilningi 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna slyssins sé 15% og að árslaun til ákvörðunar bóta til hennar skuli metin sérstaklega, sbr. 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, enda teljist aðstæður hennar óvenjulegar í skilningi ákvæðisins. Aðilar eru sammála um að við ákvörðun bóta til stefndu sé rétt að leggja til grundvallar meðallaun félagsmanna í Félagi viðskipta- og hagfræðinga árið 2017, sem lokið höfðu grunnnámi. Áfrýjandi byggir á hinn bóginn á því að lækka beri viðmiðunarlaunin um 10% vegna varanlegrar örorku sem stefnda hafi hlotið í umferðarslysi átta árum fyrr, eða 7. júní 2009, en þá hafi starfsgeta hennar skerst um 10%. Vísar áfrýjandi máli sínu til stuðnings til dóms Hæstaréttar 30. janúar 2019 í máli nr. 25/2018. Stefnda telur aftur á móti að atvik þessa máls séu ekki sambærileg þeim sem voru í því máli sem lauk með fyrrgreindum dómi Hæstaréttar og því sé ekki rétt að líta til forsendna dómsins við úrlausn málsins. Stefnda telur að óskert meðallaun séu eðlilegt viðmið við ákvörðun bóta til hennar.

5

Í áðurgreindum dómi Hæstaréttarl aut ágreiningsefnið, líkt og í því máli sem hér er til úrlausnar, eingöngu að ákvörðun árslauna við útreikning bóta fyrir varanlega örorku.

Í forsendum dómsins kemur fram að það sé bundið atvikum hvaða áhrif eldra líkamstjón eða skert starfsgeta af öðrum ástæðum hafi við mat á varanlegri starfsorkuskerðingu vegna síðara tjóns. Yfirleitt hljóti þó varanleg starfsorkuskerðing, sem metin hafi verið vegna fyrra líkamstjóns, að hafa áhrif þegar varanleg örorka sé metin vegna síðara líkamstjóns. Eigi þetta ekki síst við þegar fyrra líkamstjónið hefur verið alvarlegt og leitt til mikillar varanlegrar örorku. Meginreglan sé einnig sú að starfsorkuskerðing vegna fyrri slysa eða veikinda hafi engin sérstök áhrif við beitingu 7. gr. skaðabótalaga um ákvörðun árslauna. Samkvæmt framangreindu er meginreglan sú að fyrri starfsorkuskerðing getur haft áhrif á mat á varanlegri örorku vegna síðara slyss en hefur ekki áhrif á ákvörðun árslauna samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga.

6

Í dómi Hæstaréttar er síðan rakið að aðeins sex vikur hafi liðið á milli tveggja slysa tjónþola í málinu og að afleiðingar þeirra hafi verið metnar sameiginlega í einni álitsgerð. Þá segir að ekki verði séð af þeim þætti álitsgerðarinnar sem lúti að mati á varanlegri örorku að lagt hafi verið sérstakt mat á það hvort og þá með hvaða hætti líkamstjónið vegna fyrra slyssins, sem metið hafi verið til 30% varanlegrar örorku, hafihaft áhrif á matið á hinu síðara. Af þeim sökum og í ljósi þess hversu stutt var á milli slysanna var niðurstaða Hæstaréttar sú að miða bæri árslaun tjónþola á grundvelli miðað var við þegar bætur fyrir varanlega örorku vegna fyrra slyssins voru ákvarðaðar á grundvelli meginreglu 1. mgr. 7. gr. sömu laga. Í dóminum er sérstaklega tekið fram að taka verði tillit til þess að atvik málsins séu sérstök og jafnframt að ekki verði séð að mat á varanlegri örorku vegna síðara slyssins hafi verið lækkað sérstaklega vegna þeirrar varanlegu örorku sem tjónþola hafi verið metin vegna fyrra slyssins.

7

Í máli því sem hér er til úrlausnar liggur fyrir matsgerð dómkvaddra matsmanna frá 16. júní 2020 um varanlega örorku stefndu. Þar kemur skýrt fram að við mat á varanlegri örorku stefndu vegna slyssins 2. mars 2017 hafi verið horft til þess að fyrir slysið hafi hún búið við 10% varanlega örorku vegna fyrra slyss er varð tæpum átta árum fyrr eða 7. júní 2009. Fyrir seinna slysið hafi starfsgeta stefndu því verið skert sem næmi metnum afleiðingum fyrra slyss á árinu 2009. Að því og fleiri atriðum virtum teldist skerðing stefndu vegna seinna slyssins vera hæfilega metin 15% og væri það metin varanleg örorka.

8

Samkvæmt framangreindu hefur við mat á varanlegri örorku stefndu vegna afleiðinga umferðarslyssins 2. mars 2017 þegar verið tekið tillit til þeirrar skerðingar á starfsorku sem stefnda bjó við af völdum fyrra slyssins. Eru atvik hér því með öðrum hætti en í hæstaréttarmáli nr. 25/2018 svo sem að framan er rakið. Er því ekki fallist á með áfrýjanda að lækka beri viðmiðunarlaun stefndu um 10% vegna þeirrar varanlegu örorku sem hún hlaut í fyrra slysinu. Þegar af þessari ástæðu verður niðurstaða hins áfrýjaði dóms staðfest.

9

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað eru staðfest.

10

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir sem renni í ríkissjóð. Um gjafsóknarkostnað stefndu fyrir Landsrétti, sbr. 5. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., greiði stefndu, A, 900.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti sem renni í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, S-kk-ef C-kk-ef, 900.000 krónur.