537/2022

Útdráttur

H var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis, í þrígang gegn rauðu umferðarljósi og of hratt miðað við aðstæður og ekki sinnt fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á þeim grunni að H hefði verið boðið að ljúka málinu með sektargerð, enda hefði formleg ákvörðun um að gefa H kost á að ljúka málinu með greiðslu sektar ekki verið tekin af lögreglustjóra. Þá var ekki fallist á kröfu H um frávísun málsins frá Landsrétti á þeim grundvelli að lagaskilyrði hefðu ekki staðið til þess að ákæruvaldið áfrýjaði málinu til þyngingar refsingar hans. Við meðferð málsins í héraði var farið með málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var H dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að H hefði tvisvar áður verið gerð refsing fyrir akstur undir áhrifum áfengis og teldist brot hans nú af sama tagi ítrekað öðru sinni. Skírskotaði Landsréttur til þeirrar dómvenju að dæma þann, sem gerst hefði sekur um akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna í þriðja sinn svo að ítrekunaráhrif hefði, til óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar. Refsing H var ákveðin með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og honum gert að sæta fangelsi í 30 daga, sem í samræmi við nefnda dómvenju yrði ekki bundin skilorði. Þá var hann sviptur ökurétti ævilangt.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 1. júlí 2022. Málsgögn bárust réttinum 22. mars 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 3. júní 2022 í málinu nr. S-631/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd og hún ákveðin óskilorðsbundin. Þá er þess jafnframt krafist að svipting ökuréttar verði staðfest.

3

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, en til vara að málinu verði vísað frá Landsrétti. Til þrautavara krefst ákærði þess að honum verði gerð refsing samkvæmt sektargerð lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 1. febrúar 2022 þannig að hann verði dæmdur til að greiða 520.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, auk 32.830 króna í málskostnað, og gert að sæta sviptingu ökuréttar í 60 mánuði. Að því frágengnu krefst ákærði staðfestingar héraðsdóms. Loks krefst ákærði refsimildunar.

Niðurstaða

4

Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi játaði ákærði sakargiftir við meðferð málsins fyrir héraðsdómi og var farið með málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var ákærði sakfelldur á grundvelli skýlausrar játningar hans og hann dæmdur í 30 daga fangelsi sem bundið var almennu skilorði samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 til þriggja ára.

5

Ákærði byggir aðalkröfu sína um frávísun málsins frá héraðsdómi á því að honum hafi verið boðið að ljúka málinu með sektargerð 1. febrúar 2022. Um formlega og bindandi stjórnvaldsákvörðun og boð um lyktir máls hafi verið að ræða og því hafi ekki verið heimilt að gefa út ákæru í málinu.

6

Umrædd „sektargerð“ er á meðal gagna málsins og hefur hún hvorki verið undirrituð af ákærða né af hálfu lögreglustjóra. Einnig eru á meðal gagna málsins tölvupóstsamskipti verjanda ákærða og starfsmanns lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 8. febrúar 2022 þar sem fram kemur hjá þeim síðarnefnda að sektargerðin í máli ákærða sé ekki gild. Þá er þar útskýrt að mál vegna umferðarlagabrota fari fyrst inn á borð hjá þjónustudeild sem útbúi sektargerðir. Málin fari síðan til yfirferðar hjá ákærusviði með hliðsjón af fyrri brotum. Umrædd sektargerð hafi verið felld úr gildi um leið og hún hafi komið inn á borð ákærusviðs en fyrir mistök hafi hún fylgt með gögnum sem send hafi verið verjandanum.

Sektargerðin sé samkvæmt framangreindu ekki gild, enda hafi hún ekki verið undirrituð af lögreglustjóra.

7

Ekkert liggur fyrir um það í málinu að áðurgreind „sektargerð“ hafi borist ákærða áður en ákæra var gefin út. Þá bera framlögð gögn um tölvupóstsamskipti hans við starfsmann lögreglustjóra 8. og 9. febrúar 2022 þess ekki merki að honum hafi borist áðurgreind „sektargerð“ sem dagsett er 1. sama mánaðar. Með hliðsjón af framangreindu og því að skjalið er óundirritað verður að líta svo á að formleg ákvörðun um að gefa ákærða kost á að ljúka málinu með greiðslu sektar hafi ekki verið tekin af lögreglustjóra. Hefur útprentað eintak af umræddu skjali, sem liggur frammi í málinu, því ekkert gildi. Samkvæmt því verður kröfu ákærða um frávísun málsins frá héraðsdómi hafnað. Með sömu rökum er þrautavarakröfu ákærða einnig hafnað.

8

Varakrafa ákærða um frávísun málsins frá Landsrétti byggir á því að áfrýjun ríkissaksóknara uppfylli ekki skilyrði 1. mgr. 197. gr. laga nr. 88/2008. Telur ákærði að það álitamál hvort 30 daga fangelsisrefsing skuli ákveðin skilorðsbundin eða ekki geti ekki talist uppfylla það skilyrði áfrýjunar að viðurlög hafi verið ákveðin „að mun“ of væg.

9

Fyrir liggur að ákærða hefur tvisvar áður verið gerð refsing fyrir akstur undir áhrifum áfengis og því telst brot hans nú af sama tagi ítrekað öðru sinni. Hefur ákæruvaldið bent á að fyrir því sé rótgróin og nánast undantekningarlaus dómvenja að dæma þann, sem gerst hefur sekur um akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna í þriðja sinn svo að ítrekunaráhrif hafi, til óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar. Aðeins í undantekningartilfellum hafi refsing í slíkum málum verið ákveðin skilorðsbundin, svo sem þegar miklar tafir hafa orðið á meðferð máls, sem brotið hafi í bága við 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og meginreglu 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár, sbr. dóm Hæstaréttar 9. desember 2021 í máli nr. 30/2021.

10

Með hliðsjón af framangreindum röksemdum ákæruvalds og sjónarmiðum um jafnræði við ákvörðun refsingar er ekki fallist á með ákærða að lagaskilyrði hafi ekki staðið til þess að ákæruvaldið áfrýjaði málinu til þyngingar refsingar ákærða. Verður kröfu ákærða um frávísun málsins frá Landsrétti því hafnað.

11

Sakaferill ákærða er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Eins og fram hefur komið hefur ákærði nú ítrekað öðru sinni brot gegn 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. nú 1. mgr. 49. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 með því að aka undir áhrifum áfengis. Þá sinnti ákærði í greint sinn ekki fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina, ók gegn rauðu umferðarljósi í þrígang og of hratt miðað við aðstæður. Ákvarða ber ákærða refsingu í samræmi við ákvæði 77. gr. almennra hegningarlaga. Með hliðsjón af framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, sem í samræmi við dómvenju verður ekki bundin skilorði.

12

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar ákærða og sakarkostnað eru staðfest.

13

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, H-kk-nf Á-kk-nf H-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um ökuréttarsviptingu og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, 473.576 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 451.980 krónur.