804/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun sem A skyldi sæta. Í úrskurði Landsréttar kom fram að A hefði ekki verið kallaður fyrir héraðsdóm og að í fyrirliggjandi læknisvottorði og skýrslu viðkomandi læknis fyrir dómi hefði ekkert verið vikið að því að ástandi A væri svo háttað að ekki væri mögulegt að gefa honum kost á að tjá sig um kröfu R. Eins og málið lá fyrir taldi Landsréttur einnig að héraðsdómara hefði verið rétt að afla vottorðs eða vættis annars læknis áður en hinn kærði úrskurður var kveðinn upp. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 30. desember 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 7. janúar 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 28. desember 2021 í málinu nr. L- [...]/2021 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 23. desember 2021 um nauðungarvistun sóknaraðila á sjúkrahúsi í allt að 21 sólarhring. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að fyrrgreind ákvörðun sýslumanns verði felld úr gildi en til vara að nauðungarvistuninni verði markaður skemmri tími. Þá krefst sóknaraðili þess að skipuðum talsmanni hans verði úrskurðuð þóknun fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Í III. kafla lögræðislaga, sem fjallar um nauðungarvistun, segir í 4. mgr. 31. gr. að um slík mál skuli að öðru leyti en þar er mælt fyrir um fara samkvæmt II. kafla, eftir því sem við á. Í II. kafla laganna er í 2. mgr. 11. gr. kveðið á um að dómari skuli, í því skyni að leggja sjálfstætt mat á hæfi þess sem svipting lýtur að, kalla hann fyrir dóm, kynna honum kröfuna og gefa honum kost á að tjá sig um hana nema ástandi hans sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að það sé ekki mögulegt. Þar er jafnframt mælt fyrir um skyldu héraðsdómara til öflunar sönnunargagna.

5

Sóknaraðili var ekki kallaður fyrir héraðsdóm í framangreindu skyni og í fyrirliggjandi læknisvottorði eða skýrslu viðkomandi læknis fyrir dómi var ekkert vikið að því að ástandi sóknaraðila væri svo háttað að ekki væri mögulegt að gefa honum kost á að tjá sig um kröfu varnaraðila. Eins og málið lá fyrir verður jafnframt að telja að héraðsdómara hafi verið rétt að afla vottorðs eða vættis annars læknis áður en úrskurðurinn var kveðinn upp.

6

Í ljósi framangreinds verður að telja meðferð málsins í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga, að ekki verði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að bæta úr greindum annmörkum á meðferð málsins.

7

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti, J-kk-ef A-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 167.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.