831/2019

Útdráttur

U var sakfelld í héraði fyrir brot gegn skattalögum, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Sakfellingin var reist á því að U hefði verið stjórnarmaður og daglegur stjórnandi V ehf. sem hefði ekki staðið skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda svo og skýrslum um þau gjöld til yfirvalda. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu U en taldi ekki sannað að hún hefði staðið að röngum og villandi tilkynningum til hlutafélagaskrár sbr. 1. tölulið 127. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að henni hafði ekki áður verið gerð refsing. Var refsing U ákveðin fangelsi í 12 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var henni gert að greiða 106.500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs og skyldi 12 mánaða fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. desember 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 1. júlí 2019 í málinu nr. S[…]/2019.

2 Ákæruvaldið krefst þess aðallega að frávísunarkröfu ákærðu verði hafnað og að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærðu og um refsingu hennar.

3 Ákærða krefst þess að málinu verði vísað frá dómi en að því frágengnu að hún verði sýknuð. Til vara krefst ákærða vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsing hennar verði bundin skilorði. Niðurstaða

4 Ákærða byggir frávísunarkröfu sína annars vegar á því að ákæruvaldið hafi með bókun í þinghaldi 15. nóvember 2018 í máli nr. S[…]/2018 fallið frá sakargiftum á hendur ákærðu vegna þeirrar háttsemi sem ákært er fyrir í þessu máli og hins vegar á því að ákæruvaldið hafi ekki höfðað nýtt mál á hendur ákærðu innan þeirra þriggja mánaða sem áskilið er í 3. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

5 Samkvæmt 2. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 getur ákærandi allt fram til þess að dómur er upp kveðinn afturkallað ákæru sem hann hefur gefið út eða fallið frá einstökum ákæruatriðum. Svo sem rakið er í úrskurði héraðsdóms 4. júní 2019, þar sem frávísunarkröfu ákærðu var hafnað, kemur fram í framangreindri bókun ákæruvaldsins að það telji „óhjákvæmilegt að afturkalla ákæru í þessu máli á hendur […] ákærðu til að rannsaka megi viðkomandi atvik í málinu nánar og að því búnu meta hvort höfða beri nýtt mál um þau sakarefni“. Þótt í upphafi bókunarinnar sé tekið fram að „fallið [sé] frá sakargiftum“ í málinu er ljóst þegar hún er lesin heildstætt að með henni er ekki tekin afstaða til sýknu eða sektar ákærðu hvað varðar þau atriði sem ákært var fyrir í fyrra málinu.

6 Í 3. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 segir að ef máli hefur verið vísað frá dómi eða það verið fellt niður verði nýtt mál um sama sakarefni ekki höfðað síðar en þremur mánuðum frá því að málinu var endanlega lokið á þann hátt. Í ákvæðinu er ekki sérstaklega tilgreint hvernig reikna beri dagafjölda hvers mánaðar þegar frestur er reiknaður. Verður því að miða við almanaksmánuði en ekki 30 daga í hverjum mánuði eins og ákærða byggir frávísunarkröfu sína á. Þar sem málið var höfðað að nýju með útgáfu ákæru 14. febrúar 2019 var það gert innan tímafrests 3. mgr. 153. gr. Samkvæmt öllu framansögðu er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna frávísunarkröfu ákærðu.

7 Ákærða var sakfelld í héraðsdómi fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Sakfelling var reist á því að ákærða hafi verið stjórnarmaður og daglegur stjórnandi V ehf. (áður S ehf.) sem ekki hafði staðið skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda svo og skýrslum um þau gjöld til yfirvalda.

8 Í málinu er óumdeilt að ákærða var eini skráði stjórnarmaður V ehf. frá 29. mars til 10. ágúst 2016. Enginn framkvæmdastjóri var skráður hjá félaginu eftir að B lét af því starfi samkvæmt tilkynningu til hlutafélagaskrár 4. apríl 2016. Í framburði ákærðu fyrir héraðsdómi kom fram að hún hefði aldrei verið daglegur stjórnandi félagsins og aldrei átt félagið. Hún hafi verið venjulegur skrifstofustarfsmaður hjá S ehf. sem einnig var í eigu B og þegið laun þaðan. Fyrri framburður hennar hjá skattrannsóknarstjóra og héraðssaksóknara um að hún hafi eignast félagið upp í skuld og að hún og […] hafi ætlað að nota félagið til reksturs iðnaðarstarfsemi hafi ekki verið réttur. Jafnframt hafi ekki verið réttur sá framburður hennar hjá skattrannsóknarstjóra að hún hafi tekið ákvörðun um að greiða ekki vörsluskatta. B, […] ákærðu, sem hafi verið daglegur stjórnandi félaganna hafi matað hana á því hvað hún hafi átt að segja um þessi atriði í skýrslutökum. Hún hafi samþykkt að setjast í stjórn félagsins sem greiða við hann. Allar greiðslur sem hún innti af hendi fyrir félögin hafi verið samkvæmt ákvörðun B. Spurð um tölvupóstsamskipti við bókara félagsins vegna launaútreikninga og virðisaukaskattsskýrslna sagði hún að tölvan sem hún notaði á skrifstofunni hefði verið öllum opin sem unnu þar. Taldi hún B hafa notað tölvupóst hennar í þeim samskiptum þar sem hún hafi lítið verið við vinnu á tímabilinu sem ákæra tekur til.

9 Í skýrslu ákærðu hjá skattrannsóknarstjóra 13. desember 2016 kom fram að hún hafi verið í forsvari fyrir félagið á tímabilinu 29. mars til 10. ágúst 2016. Hún og […] sem væri iðnaðarmaður hafi ætlað að starfa við félagið en vegna persónulegra áfalla hafi ekki orðið úr því og hún í raun lítið starfað fyrir það á þessum tíma. Upplýsti ákærða að hún hefði ekki séð um fjármál félagsins á þessum tíma nema að litlu leyti en gæti ekki upplýst hver hefði séð um reksturinn meðan hún var skráð þar í forsvari. Innt eftir því hver hefði tekið ákvörðun um að skila hvorki virðisaukaskatti né afdreginni staðgreiðslu til ríkissjóðs kvaðst ákærða hafa gert það. Þá kom fram hjá ákærðu að ástæða þess hefði verið fjárskortur og peningar verið notaðir til þess að greiða laun.

10 Fram kemur í endurriti af skýrslu sem ákærða gaf 21. ágúst 2017 hjá skiptastjóra þrotabús V ehf. að hún hefði starfað á skrifstofu félagsins í þrjá til fjóra mánuði. Hún hafi fengið félagið sem greiðslu upp í launakröfu en hún og […] hafi ætlað að nota það í tengslum við iðnaðarstarfsemi. Ekki hafi þó orðið úr því vegna persónulegs áfalls sem þau urðu fyrir. Ákærða kvaðst hafa viljað losna úr félaginu og þá hafi X komið inn í stjórn félagsins í hennar stað.

11 Ákærða gaf skýrslu við rannsókn málsins hjá héraðssaksóknara 6. september 2017. Sagði hún þar að hún hefði enga aðkomu haft að félaginu þegar B og X voru í stjórn þess. Hún hafi tekið félagið upp í skuld og að hún og […] hafi ætlað að nota það til iðnrekstrar en af því hefði aldrei orðið. Hún hafi lítið unnið fyrir félagið á því tímabili sem hún var í stjórn vegna persónulegra áfalla. Hún hafi þó tekið saman gögn fyrir bókara félagsins, bæði vegna V ehf. og S ehf., þegar hún gat verið í vinnu. Aðspurð kvaðst ákærða ekki geta upplýst hver hefði tekið ákvarðanir um rekstur félagsins á þeim tíma sem hún var stjórnarmaður.

12 Vitnið B gaf skýrslu fyrir héraðsdómi. Í skýrslu hans kom fram að ákærða hefði unnið hjá S ehf. og að hún hefði tekið yfir félagið V ehf. Hún og […] hefðu ætlað að nota félagið í pípulagningarstarfsemi. Ákærða hefði tekið við daglegri stjórn félagsins í mars eða apríl 2016. Hann hefði engin afskipti haft af félaginu eftir þann tíma og kvaðst ekki hafa fjarstýrt því í gegnum ákærðu eða sent tölvupósta í hennar nafni. B bar með sama hætti um þessi atvik í skýrslum hjá skattrannsóknarstjóra 12. desember 2016 og 5. september 2017 hjá héraðssaksóknara.

13 Vitnið C, sem rekur bókhaldsþjónustu sem annaðist færslu á bókhaldi V ehf. og sá um launaútreikninga og gerð virðisaukaskattskýrslna og staðgreiðsluskilagreina fyrir félagið, bar fyrir héraðsdómi að hann hefði verið í samskiptum við ákærðu vegna þessa á árunum 2015 og 2016. Áður hafi samskiptin einkum verið við B. Ákærða hafi komið með bókhaldsgögn til hans á tveggja mánaða fresti vegna virðisaukaskattsbókhalds og sent honum tímaskýrslur starfsmanna í hverjum mánuði vegna launauppgjörs. Hann kvaðst hafa talið B vera á bak við reksturinn en ákærða hefði þó verið með „puttana í öllu“. Þá hafi ákærða tekið ákvarðanir um greiðslu reikninga fyrir félagið.

14 Í málinu liggja fyrir gögn um að ákærða hafi á tímabilinu frá apríl til ágústloka 2016 verið í samskiptum við starfsmann lögmannsstofu vegna innheimtu á lífeyrissjóðsiðgjöldum sem voru í vanskilum hjá S ehf. og V ehf. Þá liggja fyrir gögn um að ákærða var í samskiptum við starfsmann tollstjóra vegna skulda V ehf. á virðisaukaskatti, staðgreiðslu og tryggingagjaldi 12. ágúst 2016.

15 Samkvæmt því sem að framan er rakið var ákærða eini stjórnarmaður félagsins V ehf. frá 29. mars 2016 þar til X var skráður eini stjórnarmaðurinn í félaginu frá 10. ágúst 2016. Þá liggur fyrir að X játaði í héraði að hafa tekið við starfi stjórnarmanns til málamynda. Framburður ákærðu um að B eða einhver annar en hún hafi annast daglegan rekstur félagsins á því tímabili sem ákæra í málinu tekur til fær ekki stoð í gögnum málsins. Þegar horft er til þess, stöðu ákærðu sem stjórnarmanns í félaginu og starfa hennar við virðisaukaskatts og launauppgjör svo og vinnu við greiðslu reikninga og samskipti við skattyfirvöld og aðra kröfuhafa á tímabilinu sem ákæra tekur til, er sannað svo að hafið er yfir skynsamlegan vafa að hún hefur haft með höndum daglega stjórn félagsins á því tímabili sem ákæruliður I tekur til. Staðfest er því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærðu fyrir brot á skyldu til skila á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda og skýrslum þar að lútandi, sem nánar eru tilgreind í ákærulið I, og heimfærslu til refsiákvæða.

16 Í hinum áfrýjað dómi var ákærða ásamt meðákærða í héraði, X, sakfelld samkvæmt ákærulið II fyrir að hafa staðið að röngum og villandi tilkynningum 5. og 10. ágúst 2016 til hlutafélagaskrár um nýtt lögheimili V ehf. og að X hefði tekið við sem stjórnarmaður í félaginu. Samkvæmt ákæru var háttsemin talin varða við 1. tölulið 127. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, sbr. 1. málslið sömu greinar. X játaði sök fyrir héraðsdómi.

17 Ákærða lýsti því fyrir héraðsdómi að hún kannaðist ekki við undirritun á framangreindar tilkynningar en að hún hefði þó ritað tölvupóstfang sitt í reit fyrir tölvupóst sendanda á báðar tilkynningarnar auk þess sem hún hefði ritað dagsetningu og útgáfustað á aðra tilkynninguna. Hún hefði aldrei hitt meðákærða fyrr en við aðalmeðferð málsins í héraðsdómi. Þá bar X fyrir dómi að B hafi fengið hann til þess að rita undir tilkynningarnar. B bar aftur á móti um það fyrir héraðsdómi að hafa ekki séð tilkynningarnar áður.

18 Fyrir liggur að lögregla hefur ekki látið fara fram rithandargreiningu á undirskriftum á framangreindum tilkynningum. Gegn eindreginni neitun ákærðu um að hafa ritað nafn sitt undir tilkynningarnar verður að telja ósannað að hún hafi gerst sek um þá háttsemi sem ákært er fyrir í ákærulið II. Verður hún því sýknuð af þeim sakargiftum.

19 Samkvæmt sakavottorði hefur ákærðu ekki áður verið gerð refsing. Þykir refsing ákærðu hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi hún almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga. Jafnframt verður ákærða dæmd til greiðslu fésektar að fjárhæð 106.500.000 krónur að teknu tilliti til lögbundins lágmarks hennar, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, en sæti ella fangelsi í 12 mánuði.

20 Ákærðu verður gert að greiða 2/3 hluta af sakarkostnaði málsins í héraði og fyrir Landsrétti, þar með talda 2/3 hluta af þóknun skipaðs verjanda hennar, en sú þóknun er ákveðin í einu lagi með virðisaukaskatti í dómsorði. Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærða, U-kvk-nf B-kvk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum þremur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi hún almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði 106.500.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 12 mánuði.

Ákærða greiði 2/3 hluta af sakarkostnaði málsins í héraði og fyrir Landsrétti, sem samtals nemur 2.128.224 krónum, þar sem með eru talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, P-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 2.077.000 krónur.