703/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu ákæruvaldsins um að skýrsla yrði tekin af brotaþolum í gegnum fjarfundarbúnað við aðalmeðferð málsins en heimilað var að taka skýrslur af þremur vitnum við aðalmeðferð málsins í gegnum fjarfundarbúnað. Bæði ákæruvaldið og X kærðu úrskurðinn fyrir sitt leyti en kæru X var vísað frá Landsrétti þar sem kæra hafði borist héraðsdómi eftir að kærufrestur samkvæmt 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var liðinn. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars rakið að ýmsum sönnunargögnum var til að dreifa í málinu um þau atvik sem ákæran laut að og þótti því mega draga þá ályktun að úrslit málsins myndu ekki ráðast alfarið af vitnisburði brotaþolanna tveggja við aðalmeðferðina. Var því fallist á kröfu ákæruvaldsins um að við aðalmeðferð máls ákæruvaldsins á hendur X yrði einnig teknar skýrslur af brotaþolunum tveim í gegnum fjarfundarbúnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. október 2023. Varnaraðili kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. október 2023 í málinu nr. S- [...]/2023 þar sem hafnað var kröfum ákæruvaldsins um að skýrslur yrðu teknar af brotaþolunum A og B um fjarfundarbúnað við aðalmeðferð málsins, en fallist var á að skýrslutöku af vitnunum C, D og E skyldi hagað á þann hátt. Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að fallist verði á kröfu hans um að framangreindum brotaþolum verði heimilað að gefa skýrslu um fjarfundarbúnað við aðalmeðferð málsins. Þá krefst sóknaraðili þess að staðfest verði sú niðurstaða héraðsdóms að skýrslutaka af framangreindum vitnum skuli fara fram um fjarfundarbúnað við aðalmeðferðina.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að hafnað verði kröfu sóknaraðila um að skýrslur af framangreindum vitnum verði teknar í gegnum fjarfundarbúnað.

Niðurstaða

4

Samkvæmt þingbók héraðsdóms var hinn kærði úrskurður kveðinn upp á dómþingi 12. október 2023 klukkan 14:31 að viðstöddum sækjanda. Fært var til bókar að hvorki ákærði né skipaður verjandi hans væru mættir en verjandinn hefði boðað forföll og yrði honum sent eintak úrskurðarins rafrænt. Kæra sóknaraðila barst héraðsdómi 15. október klukkan 11:14 en kæra varnaraðila degi síðar klukkan 12:35. Kærufrestur samkvæmt 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 var því liðinn er kæra varnaraðila barst héraðsdómi og verður henni vísað frá Landsrétti.

5

Í 1. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 segir að hverjum manni, sem er orðinn 15 ára, lýtur íslenskri lögsögu og er ekki ákærði eða fyrirsvarsmaður hans, sé skylt að koma fyrir dóm sem vitni til að svara munnlega spurningum sem beint er til hans um málsatvik.

Í 4. mgr. sömu greinar kemur fram að sé vitni statt fjarri þingstað eða hefði annars sérstakt óhagræði af því að koma fyrir dóm geti dómari ákveðið að skýrsla verði tekin af því á dómþingi gegnum síma eða annað fjarskiptatæki, enda verði skýrslutöku hagað þannig að allir sem eru staddir á dómþingi heyri orðaskipti við vitnið. Tekið er fram að þessari heimild verði þó ekki beit tef ætla megi að úrslit málsins geti ráðist af framburði vitnisins.

6

Með ákæru 1. júní 2023 höfðaði héraðssaksóknari mál á hendur varnaraðila fyrir ætluð kynferðisbrot gegn börnum framin í Reykjavík á árunum 2021 og 2022 og er háttsemin talin varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er honum meðal annars gefin að sök kynferðisleg áreitni gagnvart tveimur 14 ára stúlkum 26. júní 2022, samkvæmt 2. ákærulið gagnvart brotaþolanum A með því að hafa gripið um og kreist rass hennar utanklæða þar sem hún sat á bekk utan við verslun [...] og samkvæmt 3. ákærulið gagnvart B með því að hafa inni í versluninni gripið um kynfærasvæði hennar utanklæða. Ákærði neitar sök. Aðalmeðferð málsins er fyrirhuguð 7. desember næstkomandi.

7

Brotaþolar, sem eru nú 15 og 16 ára, eru búsettar í [...] og voru í skólaferðalagi hér á landi er atvik málsins áttu sér stað. Þær eru ekki íslenskir ríkisborgarar og lúta því ekki íslenskri lögsögu. Fallist er á það með sóknaraðila að með hliðsjón af ungum aldri brotaþola, búsetu þeirra fjarri þingstað og sakarefninu feli það í sér sérstakt óhagræði og sé íþyngjandi fyrir þær að mæta fyrir héraðsdóm til skýrslutöku. Í málinu liggja einnig fyrir yfirlýsingar forráðamanna þeirra um að þær muni ekki koma hingað til lands til að gefa skýrslur við aðalmeðferð málsins.

8

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði gáfu brotaþolar skýrslur hjá lögreglu í kjölfar atviksins, sem teknar voru upp í hljóði og mynd. Þá liggur fyrir að þrír skólafélagar þeirra, C, D og E, voru vitni að því atviki sem í 2. ákærulið greinir og er fyrirhugað að þær gefi skýrslur við aðalmeðferð málsins. Þá er ráðgert að fyrir dóminn komi meðal annars vitni sem statt var í versluninni í umrætt sinn. Einnig liggja fyrir myndbandsupptökur úr eftirlitsmyndavélum sem sýna atvik utan við verslunina og innandyra og sést atburðarásin inni í versluninni vel á upptökunni. Samkvæmt framangreindu er ýmsum sönnunargögnum til að dreifa í málinu um þau atvik sem ákæra lýtur að. Þykir því mega draga þá ályktun að úrslit málsins muni ekki ráðast alfarið af vitnisburði brotaþolanna tveggja við aðalmeðferðina.

9

Samkvæmt þessu þykja vera fyrir hendi skilyrði 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008 til að taka skýrslur af brotaþolunum A og B um fjarfundarbúnað við aðalmeðferð málsins sem fyrirhuguð er 7. desember næstkomandi. Verður því fallist á kröfu sóknaraðila í málinu eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Kæru varnaraðila, X, er vísað frá Landsrétti.

Fallist er á kröfu sóknaraðila um að við aðalmeðferð máls ákæruvaldsins á hendur varnaraðila verði skýrslur teknar af brotaþolunum B og C um fjarfundarbúnað.