558/2018

Útdráttur

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar og umgengnisrétt. Í dómi héraðsdóms var lagt til grundvallar að hagsmunum barnsins væri best gætt með því að A og B færu sameiginlega með forsjá þess. Í málinu lá fyrir matsgerð um forsjárhæfni A og B sem aflað var undir rekstri málsins í héraði. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt matsgerð væri hæfni A til að fara með forsjá barnsins meiri en B auk þess sem hún væri mun tengdari barninu en B. Jafnframt væri ráðið af gögnum málsins að mikill samskiptavandi væri á milli A og B og að B hefði lítið komið að uppeldi barnsins. Að því virtu og með hliðsjón af sjónarmiðum 2.4. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003 taldi rétturinn að hagur barnsins yrði best tryggður með því að A færi ein með forsjá þess. Landsréttur staðfesti á hinn bóginn ákvæði héraðsdóms um umgengni og meðlag.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 6. júlí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 11. júní 2018 í málinu nr. E[…]/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þá leið að áfrýjandi verði sýknuð af öllum kröfum stefnda og henni falin forsjá barnsins C. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem hún nýtur.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvikum máls er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Fyrir liggur að eftir að héraðsdómur gekk slitu stefndi og þáverandi sambúðarkona hans samvistum. Stefndi býr nú í […] í […]. Í málinu liggur fyrir skýrsla D sálfræðings um heimsókn á heimili stefnda en hún vann einnig matsgerð um forsjárhæfni aðila við meðferð málsins í héraði. Er það niðurstaða sérfræðingsins að heimili stefnda sé vel búið og aðstæður þar við hæfi dóttur hans.

Niðurstaða

5 Í máli þessu háttar svo til að aðilar þess hafa ekki verið í skráðri sambúð og lauk sambandi þeirra skömmu eftir fæðingu dóttur þeirra. Hefur áfrýjandi farið ein með forsjá barnsins frá fæðingu þess, sbr. 2. mgr. 29. gr. barnalaga nr. 76/2003. Af gögnum máls verður ráðið að stefndi hafi lítið komið að umönnun barnsins fyrstu árin en jafnframt að áfrýjandi hafi hvatt hann til umgengni við hana. Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi var í […] bókað eftir áfrýjanda í sifjamálabók sýslumanns að foreldrar hefðu komið sér saman um reglulega umgengni annan hvern laugardag þrjár til fjórar klukkustundir í senn. Þremur árum síðar, í […], fór stefndi fram á það við sýslumann að forsjá barnsins yrði breytt þannig að foreldrar færu sameiginlega með hana. Aðilar gerðu með sér samkomulag um umgengni stefnda við barnið í júlí 2017. Skyldi hún vera hjá honum aðra hverja viku frá föstudegi til sunnudags, auk þess sem kveðið var á um umgengni á stórhátíðardögum og í sumarleyfum. Í skýrslum aðila fyrir héraðsdómi kom fram að stefndi hafi haft reglulega umgengni við barnið frá september 2016.

6 Sem fyrr greinir var D sálfræðingur fengin til þess við meðferð málsins í héraði að meta forsjárhæfni aðila. Í niðurstöðu matsgerðar hennar frá febrúar 2018 er rakið að uppeldi barnsins hafi fyrst og fremst verið á ábyrgð áfrýjanda en regluleg umgengni við stefnda hafi hafist fyrir rúmu ári og „gengið betur og betur“. Matsmaður telji forsjárhæfni beggja foreldra góða. Forsjárhæfni áfrýjanda sé þó betri vegna mun sterkari tengsla milli hennar og barnsins og mun meiri aðkomu hennar að uppeldi þess, auk þess sem hún hafi reynslu af barnauppeldi umfram stefnda. Í lok matsgerðar kemur fram að niðurstöður séu með fyrirvara um að ekki liggi fyrir upplýsingar um sakaferil stefnda umfram það sem hann hafi sjálfur upplýst um […] þegar hann var […] ára gamall. Þetta áréttaði hinn dómkvaddi matsmaður í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi og kvaðst jafnframt hafa þann fyrirvara um niðurstöðu sína að samskipti foreldra gengju illa og að þau væru neikvæð hvort í annars garð.

7 Samkvæmt framangreindu var það niðurstaða matsgerðar að hæfni áfrýjanda til að fara með forsjá barnsins sé meiri en stefnda og að telpan sé mun tengdari móður sinni en föður. Af gögnum máls verður jafnframt ráðið að mikill samskiptavandi er á milli aðila og að stefndi hefur lítið komið að uppeldi barnsins. Að þessu virtu, og með hliðsjón af þeim sjónarmiðum sem fram koma í 2. til 4. mgr. 34. gr. barnalaga, verður ekki séð að það þjóni hagsmunum barnsins að breyta skipan forsjár þannig að hún verði sameiginleg. Þykir hagur barnsins best tryggður með því að áfrýjandi fari áfram ein með forsjá hennar. Er því fallist á kröfu áfrýjanda þar um.

8 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er ákvæði hans um umgengni við barnið og meðlag staðfest.

9 Rétt þykir að málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað stefndu fyrir Landsrétti fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, A, skal fara með forsjá barnsins C til fullnaðs 18 ára aldurs hennar.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um umgengni við barnið og meðlag skal vera óraskað.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef lögmanns, 800.000 krónur.