641/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun L um að X skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í forsendum hins kærða úrskurðar væri gerð grein fyrir þeim atvikum sem lægju að baki ákvörðun L um nálgunarbann og talið í ljós leitt að X hefði raskað friði brotaþola með því að hafa í nokkur skipti mætt óboðinn heim til hennar eða á heimili foreldra hennar þar sem hún hefði haldið til með börn sín og X. Hvað sem þessu liði og að teknu tilliti til þess að X hefði ekki áður verið gert að sæta nálgunarbanni þótti að öllum atvikum virtum varhugavert að líta svo á að sýnt hefði verið fram á að fullnægt væri skilyrðum 4. og 6. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Var ákvörðun L því felld úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. september 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 5. september 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem staðfest var ákvörðun sóknaraðila 28. ágúst 2023 um að varnaraðili skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni í fjóra mánuði frá 29. ágúst 2023. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að nálgunarbanni verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum.

Niðurstaða

4

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola. Eftir b-lið sömu lagagreinar á sama við ef hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola með þeim hætti sem í a-lið greinir. Í athugasemdum við 4. gr. í frumvarpi því er varð að lögum nr. 85/2011 kemur fram að við mat á því hvort hætta verði talin á því að maður muni fremja refsivert brot eða á annan hátt raska friði brotaþola verði að líta til fyrri háttsemi þess manns sem krafan beinist gegn og samskipta hans við þann sem vernda á með banninu. Hér komi þannig til álita fyrri afbrot, hótanir, ögranir og önnur samskipti sem veitt geti rökstudda vísbendingu um það sem kann að vera í vændum. Að sama skapi verði að gera þá kröfu að ekki sé nægjanlegt til þess að beitt verði nálgunarbanni að búast megi við smávægilegum ama af hálfu þess sem óskað er að banninu sæti.

5

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 85/2011 verður nálgunarbanni aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og því hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni fremja háttsemi sem lýst er í 4. gr. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi því er varð að nefndum lögum segir meðal annars að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu og að í henni felist að ekki sé heimilt að beita nálgunarbanni ef unnt er að ná sama árangri með öðrum og vægari úrræðum. Sé þetta til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða.

6

Í forsendum hins kærða úrskurðar er gerð grein fyrir þeim atvikum sem liggja að baki ákvörðun sóknaraðila um nálgunarbann og talið í ljós leitt að varnaraðili hafi raskað friði brotaþola með því að hafa í nokkur skipti mætt óboðinn heim til hennar eða á heimili foreldra hennar þar sem hún hefur haldið til með börn sín og varnaraðila. Hvað sem þessu líður og að teknu tilliti til þess að varnaraðila hefur ekki áður verið gert að sæta nálgunarbanni þykir að öllum atvikum virtum varhugavert að líta svo á að sýnt hafi verið fram á að fullnægt sé fyrrgreindum skilyrðum laga nr. 85/2011 fyrir beitingu nálgunarbanns. Verður ákvörðun sóknaraðila 28. ágúst 2023 um að varnaraðili sæti nálgunarbanni því felld úr gildi.

7

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011 .

Úrskurðarorð :

Felld er úr gildi ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 28. ágúst 2023 um að varnaraðili, X, sæti nálgunarbanni.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 214.272 krónur, greiðist úr ríkissjóði.