460/2023

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. júní 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum þann 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 15. júní 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 12. júlí 2023 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími. Að því frágengnu krefst varnaraðili þess að hann verði látinn sæta vægara úrræði í formi farbanns.

Niðurstaða

4

Í skýrslum af tveimur vitnum, sem gefnar voru hjá lögreglu, kemur fram að varnaraðili hafi veist að brotaþola með tveimur hnífum um leið og varnaraðili kom inn í reykherbergi á dvalarstað þeirra. Af lýsingu þeirra að dæma má ætla að atlagan hafi verið skyndileg og brotaþoli fengið við hana áverka á hálsi. Báru vitnin um að þau hefðu, eftir atlögu varnaraðila, yfirbugað hann og lokað inni í herbergi. Brotaþoli lýsir atvikum með hliðstæðum hætti, þannig að varnaraðili hafi lagt til hans með snöggri handahreyfingu þegar þeir komu inn í herbergið, hann fundið smávegis til, gripið fast um hálsinn og séð blóð á höndunum á sér. Tveir eldhúshnífar fundust á vettvangi við rannsókn lögreglu en tiltölulega lítið blóð. Varnaraðili hefur í skýrslum, sem hann gaf hjá lögreglu, kannast við að hafa verið með hnífa umrætt sinn. Í skýrslu, sem tekin var af honum 20. júní síðastliðinn, kveður hann brotaþola hafa veitt honum tvö högg í andlitið. Hafi varnaraðili þá náð í hnífa sem voru inni á herbergi hans og ætlað að nota þá til að leggja áherslu á að brotaþoli og aðrir á vettvangi sýndu honum virðingu og verjast frekari atlögu þeirra. Þegar einhver þeirra hafi tekið um handleggi hans til að ná öðrum hnífnum af honum hefði brotaþoli skorist á hálsinum. Í læknisvottorði 15. júní 2023 kemur fram að brotaþoli hafi verið með skurð þvert framan á hálsinum, en hann hafi ekki verið hættulegur. Skurðurinn hafi aftur á móti verið nálægt mörgum lífsnauðsynlegum líffærum sem hefðu getað skaddast og valdið lífshættulegum áverka.

5

Krafa sóknaraðila um gæsluvarðhald yfir varnaraðila er reist á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Á grundvelli þeirrar lagaheimildar má úrskurða sakborning í gæsluvarðhald ef sterkur grunur leikur á því að hann hafi framið afbrot sem að lögum getur varðað 10 ára fangelsi, enda sé brotið þess eðlis að ætla megi varðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Við mat á því hvort almannahagsmunir krefjist þess að sakborningur sæti gæsluvarðhaldi á framangreindum grundvelli nægir ekki að vísa einungis með almennum hætti til alvarleika þess verknaðar sem hann er grunaður um að hafa framið.

6

Áverkar brotaþola, sem varnaraðili er grunaður um að hafa veitt honum, virðast ekki hafa verið hættulegir, þótt hættulegu vopni hafi verið beitt, auk þess sem óvissa ríkir um aðdraganda atlögunnar. Í því ljósi verður ekki á það fallist að sóknaraðili hafi fært viðhlítandi rök fyrir því að framangreindu skilyrði sé fullnægt um að varðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 15. júní 2023

Mál þetta var þingfest og tekið til úrskurðar 15. júní 2023.

Sóknaraðili er Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu.

Varnaraðili er X, kt.

[...] .

Dómkröfur

Þess er krafist að X, kt.

[...]

, sæti áframhaldandi gæsluvarðhaldi með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness, til miðvikudagsins 12. júlí 2023, kl. 16:00.

Málsatvik

Í greinargerð sóknaraðila er atvikum lýst svo: „ Embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu rannsakar nú tilraun til manndráps af hendi X gegn A, kt.[...], að [...]þann 9. júní 2023.

Lögreglu barst tilkynning skömmu eftir miðnætti þann 9. júní 2023 um að ráðist hafi verið á mann í húsnæði að [...]og hann skorinn á háls. Um er að ræða húsnæði með nokkrum herbergjum til útleigu og sameiginlegri þvotta- og eldhúsaðstöðu. Innst á gangi húsnæðisins er reykingaherbergi þar sem árásin átti sér stað og sjá mátti lítinn blóðpoll á gólfi herbergisins. Tveir stórir eldhúshnífar voru á gangi húsnæðisins. Er lögregla kom á vettvang hélt brotaþoli með báðum höndum um hálsinn á sér og var fluttur á slysadeild til aðhlynningar. Var kærði handtekinn á vettvangi. Rætt var við vitni á vettvangi sem greindu frá því að kærði hafi staðið fyrir aftan brotaþola og skorið hann á háls. Fyrirliggjandi eru myndir af áverkum brotaþola þar sem sjá má um sex sentímetra stóran skurð framan á hálsi brotaþola.

Fyrirliggjandi er bráðabirgða áverkavottorð þar sem fram kemur að brotaþoli hafi hlotið yfirborðsáverka á hálsi sem voru nálægt því að vera lífshættulegir.

Tekin var skýrsla af kærða. Neitaði hann sök en kvaðst muna eftir því að hafa verið með hníf til að verja sig. Kvaðst hann vita að svona megi ekki gera.

Teknar hafa verið skýrslur af brotaþola og vitnunum B og C. Greindu þeir frá því að kærði hafi komið inn í reykingaherbergið og skorið brotaþola með hníf þvert yfir framanverðan hálsinn af litlu eða engu tilefni.

Þann 9. júní 2023 var kærði úrskurðaður í gæsluvarðhald og einangrun, með úrskurði héraðsdóms í máli nr. R-[...]/2022, til fimmtudagsins 15. júní s. á. á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. og b-liðar 1. mgr. 99. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Þann 12. júní sl. var einangrun aflétt.“

Lagarök

Í greinargerð er krafa sóknaraðila rökstudd þannig: „ Með vísan til framangreinds og gagna málsins er kærði sterklega grunaður um tilraun til manndráps eða eftir atvikum stórfellda líkamsárás. Verknaðurinn kann að varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem varðar 16 ára eða ævilöngu fangelsi. Atlagan var stórháskaleg, áverkarnir alvarlegir og hending ein að ekki fór verr. Af framburði vitna og staðsetningu áverkanna verður ekki annað ráðið en að beinn ásetningur hafi staðið til verknaðarins. Þá gat kærða ekki dulist að sú háttsemi að skera mann á háls væri stórhættulegur verknaður. Með vísan til dómaframkvæmdar þykir ljóst að kærði muni hljóta óskilorðsbundinn dóm verði hann fundinn sekur af þeim brotum sem til rannsóknar eru.

Krafa lögreglu byggir á 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála. Til rannsóknar er stórháskaleg atlaga framin af litlu eða engu tilefni. Byggt er á því að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna, með vísan til alvarleika brotsins. Óforsvaranlegt þykir að kærði gangi laus eins og sakir standa. Í dómaframkvæmd hefur verið lagt til grundvallar að ríkir almannahagsmunir standi til þess að menn sem sterklega eru grunaðir um alvarleg ofbeldisbrot gangi ekki lausir. Vísast í því sambandi meðal annars til dóms Hæstaréttar í máli nr. 774/2017 og úrskurða Landsréttar í málum nr. 716/2019, 261/2022 og 696/2022. Þykir brot kærða vera þess eðlis að það stríði gegn réttarvitund almennings og sé til þess fallið að valda hneykslun að maður sem sterklega er grunaður um svo alvarlegt brot gangi laus áður en málinu er lokið með dómi. Með vísan til alls framangreinds, gagna málsins og 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála telur lögreglustjóri brýna hagsmuni standa til þess að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 12. júlí 2023.“

Niðurstaða

Eins og rakið er að framan er varnaraðili grunaður um lífshættulega árás af litlu sem engu tilefni. Er brotið rannsakað sem tilraun til manndráps. Útskýrir varnaraðili sjálfur fyrir lögreglu að hópur manna hafi verið með háreisti og hann farið til að þagga niður í þeim. Hafi hann tekið með sér hníf til að verja sig.

Krafist er gæsluvarðhalds á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Þótt skilyrði a-d liða 1. mgr. séu ekki fyrir hendi má úrskurða mann í gæsluvarðhald á grundvelli þess að það sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Í máli þessu hefur varnaraðili gengist við því að hafa skorið brotaþola á háls og bera gögn málsins það með sér. Með því hefur hann orðið valdur að lífshættulegri árás að tilefnislausu og telur dómurinn að fallast beri á gæsluvarðhald með tilliti til almannahagsmuna. Eru skilyrði 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 því uppfyllt. Ekki er tilefni til að marka gæsluvarðhaldinu skemmri tíma. Verður krafa lögreglustjóra því tekin til greina eins og segir í úrskurðarorði.

Varnaraðili, X, skal sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi til miðvikudagsins 12. júlí 2023, kl. 16:00.