761/2018

Útdráttur

RÞ og RS kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þeirra um dómkvaðningu tveggja matsmanna til að meta tjón vegna ætlaðra mistaka SA við viðgerð á skipi í eigu RS en SA var með frjálsa ábyrgðartryggingu hjá SAT. Landsréttur vísaði meðal annars til þess að samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 ættu RÞ og RS rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn sem þeir teldu málstað sínum til framdráttar. Að meginreglu væri það hvorki á valdi varnaraðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiddi af ákvæðum laganna. Bæri héraðsdómi þannig að verða við beiðni um dómkvaðningu matsmanns nema skilyrði 77. gr. og 78. gr. laganna væru ekki fyrir hendi, leitað væri mats um atriði sem dómari teldi bersýnilegt að skipti ekki máli eða að beiðnin beinist að atriði sem ekki heyrði undir matsmann að fjalla um. Eins og atvikum væri háttað þættu bæði RÞ og RS að svo komnu máli hafa lögvarinna hagsmuna að gæta af öflun matsgerðar í málinu. Samkvæmt því og að virtri matsbeiðninni og málsatvikum yrði ekki talið að ákvæði laga nr. 91/1991 girtu fyrir að krafa þeirra um dómkvaðningu matsmanna næði fram að ganga og var hún því tekin til greina.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir R-kvk-nf B-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. október 2018 en kærumálsgögn bárust Landsrétti 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 26. september 2018 í málinu nr. M[…]/2018, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna. Kæruheimild er í clið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hin umbeðna dómkvaðning fari fram. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 eiga sóknaraðilar rétt á að afla og leggja fram í einkamáli þau sönnunargögn sem þeir telja málstað sínum til framdráttar. Að meginreglu er það hvorki á valdi varnaraðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiðir af ákvæðum laganna. Ber héraðsdómi þannig að verða við beiðni um dómkvaðningu matsmanns samkvæmt XII. kafla laga nr. 91/1991 nema skilyrði 77. gr. og 78. gr. laganna séu ekki fyrir hendi, leitað sé mats um atriði sem dómari telur bersýnilegt að skipti ekki máli, sbr. 3. mgr. 46. gr. þeirra, eða að beiðnin beinist að atriði, sem ekki heyrir undir matsmann að fjalla um, sbr. 2. mgr. 60. gr. Eins og atvikum er háttað þykja báðir sóknaraðilar að svo komnu máli hafa lögvarinna hagsmuna að gæta af öflun matsgerðar í málinu, sbr. 77. gr. laga nr. 91/1991. Ekki er bersýnilegt að sóknaraðilar hafi önnur jafn árangursrík úrræði til að skjóta stoðum undir kröfugerð og sönnunarfærslu í máli því sem þeir hyggjast höfða en að afla mats dómkvaddra matsmanna um þau atriði sem fram koma í matsspurningum. Samkvæmt framangreindu og að virtri matsbeiðni sóknaraðila og málsatvikum verður ekki talið að fyrrgreind lagaákvæði girði fyrir að umbeðin krafa um dómkvaðningu matsmanna nái fram að ganga enda bera sóknaraðilar sjálfir kostnað af matsgerðinni og áhættu af því hvort og þá með hvaða hætti hún komi að notum við mótun kröfugerðar og sem sönnunargagn í dómsmáli. Verður krafa sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna því tekin til greina.

5 Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðilum málskostnað í héraði og kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Dómkveðja skal matsmenn í samræmi við matsbeiðni sóknaraðila, Reyktal þjónustu ehf. og Reval Seafood OÜ frá 7. febrúar 2018.

Varnaraðilar, SjóváAlmennar tryggingar hf. og Slippurinn Akureyri ehf., greiði óskipt sóknaraðilum, hvorum um sig, samtals 250.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.