494/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L um húsleit á heimili X og leitar í farsíma X sem L hafði þegar haldlagt. Fram kom í úrskurði Landsréttar að heimild brysti til að kæra úrskurðinn um annað en þær rannsóknaraðgerðir sem ekki hefðu farið fram. Í kröfu L hafi þess ekki verið getið hvort þess væri krafist að hún sætti meðferð fyrir dómi án þess að X yrði kvödd á dómþing en héraðsdómari hafi allt að einu tekið hana til meðferðar án þess að kveða X fyrir dómþing. Þá yrði ekki ráðið af þingbók málsins hvort L hefði verið boðaður til þinghaldsins eða að gætt hafi verið ákvæða 2. mgr. 84. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Taldi Landsréttur að meðferð málsins í héraði hefði verið svo áfátt að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hinn kærða úrskurð og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar varðandi þær rannsóknaraðgerðir sem enn væru ekki um garð gengnar en að öðru leyti var því vísað frá Landsrétti.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 22. júlí 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 20. júlí 2021 í málinu nr. R- [...]/2021 þar sem sóknaraðila var heimiluð húsleit á heimili varnaraðila og náði heimildin til leitar í læstum hirslum í og við fasteignina svo og í raftækjum, svo sem tölvum, símum og öðrum rafrænum gagnavörslumunum sem þar væri að finna. Þá náði heimildin einnig til leitar í farsíma varnaraðila sem lögregla hafði þegar haldlagt. Kæruheimild er í g - og i-lið 1. mgr. 192. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi „þannig að kröfu sóknaraðila um heimild til leitar í raftækjum, svo sem tölvum, símum og öðrum rafrænum gagnavörslumunum, sem fundust við húsleit á heimili varnaraðila þann 20. júlí 2021, verði hafnað“. Þá krefst varnaraðili þess að kröfu sóknaraðila um „heimild til leitar í Iphone- síma varnaraðila“ verði hafnað.

Niðurstaða

4

Samkvæmt þingbók héraðsdóms var málið tekið fyrir í þinghaldi 20. júlí síðastliðinn. Bókað var að dómari hefði ákveðið að krafan hlyti,, meðferð fyrir dómi án þess að sakborningur eða annar sá sem hún beinist að verði kvaddur á dómþing“. Í framhaldi af því var hinn kærði úrskurður kveðinn upp. Samkvæmt 1. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008 leggur ákærandi eða lögreglustjóri, þegar hann telur þörf á atbeina dómara til aðgerðar samkvæmt 1. mgr. 102. gr., fram skriflega og rökstudda kröfu um hana fyrir héraðsdóm og skal þar meðal annars koma fram hvort sá sem hana gerir krefjist þess að hún sæti meðferð fyrir dómi án þess að sakborningur eða annar sá sem hún beinist að verði kvaddur á dómþing. Fram kemur í 1. mgr. 104. gr. laganna að sé þess krafist að krafa um rannsóknaraðgerð hljóti meðferð fyrir dómi án þess að sakborningur eða annar sá sem hún beinist að verði kvaddur á dómþing skuli dómari taka ákvörðun um hvort orðið skuli við þeirri beiðni. Það skuli að jafnaði ekki gert nema dómari telji það nægilega rökstutt að vitneskja um aðgerðina fyrirfram hjá sakborningi eða þeim sem hún á að beinast að geti spillt fyrir rannsókn.

5

Samkvæmt 3. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 verður úrskurður héraðsdómara ekki kærður ef athöfn, sem kveðið er á um í úrskurðinum, hefur þegar farið fram eða ástand, sem leitt hefur af ákvæðum hans, er þegar um garð gengið. Fyrir liggur að leit sóknaraðila á heimili varnaraðila er lokið en ekki leit í öllum farsímum og eftir atvikum öðrum raftækjum sem sóknaraðili hefur lagt hald á. Brestur þannig heimild til að kæra úrskurðinn um annað en þær rannsóknaraðgerðir sem ekki hafa farið fram. 6

Í kröfu sóknaraðila um húsleit var þess ekki getið, þrátt fyrir fyrirmæli 1. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008, hvort þess væri krafist að hún sætti meðferð fyrir dómi án þess að varnaraðili yrði kvödd á dómþing. Héraðsdómari tók kröfuna til meðferðar allt að einu á dómþingi og féllst á hana með hinum kærða úrskurði, svo sem að framan greinir. Þá verður ekki ráðið af þingbókinni að sóknaraðili hafi verið boðaður til þinghaldsins eins og áskilið er eða að gætt hafi verið að ákvæði 2. mgr. 84. gr. laga nr. 88/2008 um skipun lögmanns þegar dómara hefur borist krafa um aðgerð og hann fallist á að hún hljóti meðferð fyrir dómi án þess að sá sem hún beinist að verði kvaddur á dómþing, sbr. 1. mgr. 103. gr. og 1. mgr. 104. gr. sömu laga. Samkvæmt þessu voru slíkir annmarkar á meðferð málsins í héraði að óhjákvæmilegt er að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til meðferðar að nýju að því varðar þær rannsóknaraðgerðir sem ekki eru um garð gengnar, þar með talið um leit í farsímum og eftir atvikum öðrum raftækjum sem sóknaraðili hefur lagt hald á.

Úrskurðarorð :

Ákvæði hins kærða úrskurðar um heimild til leitar í farsímum og eftir atvikum öðrum raftækjum sem sóknaraðili hefur lagt hald á er ómerkt og vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Málinu er að öðru leyti vísað frá Landsrétti.