116/2018

Útdráttur

X var sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa annars vegar slegið stjúpson sinn einu sinni með flötum lófa í andlit og höfuð með nánar tilgreindum afleiðingum. Hins vegar með því að hafa slegið hann í tvö til þrjú skipti með flötum lófa í andlit og höfuð með nánar tilgreindum afleiðingum. Í dómi Landsréttar kom fram að brotaþoli hefði verið trúverðugur í frásögn sinni um fyrri ákæruliðinn og að framburður hans ætti sér skýra stoð í framburði móður hans. Þá var með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu fyrir þá háttsemi sem greindi í öðrum lið ákæru en ekki var talið að háttsemin hefði réttlæst af neyðarvörn. Refsing X var ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. janúar 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur […] 2017 í málinu nr. S[…]/2017.

2

Ákærða krefst aðallega sýknu, til vara að henni verði ekki gerð refsing, en að því frágengnu að refsing verði milduð.

3

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Í máli þessu er ákærðu gefin að sök líkamsárás og brot á barnaverndarlögum nr. 80/2002 með því að hafa beitt stjúpson sinn, sem fæddur er árið […], ofbeldi, líkamlegum refsingum og ógnunum og sýnt honum yfirgang og ruddalegt athæfi. Ákæran er í tveimur liðum og er háttsemi ákærðu nánar lýst í fyrri ákærulið þannig að hún hafi í október árið 2016 á tilgreindum stað í […] slegið hann ítrekað með flötum lófa í andlitið og höfuð, með þeim afleiðingum að hann hlaut roða á báðum kinnum og öðru eyra.

5 Síðari ákærulið var breytt undir rekstri málsins og er ákærðu nú gefið að sök að hafa fimmtudaginn 19. janúar árið 2017 á tilgreindum stað í […] slegið drenginn í tvö til þrjú skipti með flötum lófa í andlit og höfuð, allt með þeim afleiðingum að hann hlaut sár og bólgu á neðri vör, eymsl innan á neðri vör og á vinstri kinn, mar á vinstri kinn, bólgu á nefi og mar aftan við hægra eyra.

6 Framangreind háttsemi er í ákæru heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

7 Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti var lesinn upp útdráttur úr framburði ákærðu fyrir héraðsdómi og staðfesti hún hann. Jafnframt voru spilaðar hljóð og myndupptökur af hluta af framburði ákærðu og vitnisins D, móður brotaþola, fyrir héraðsdómi. Þá var spiluð upptaka í hljóði og mynd af hluta skýrslu sem brotaþoli gaf í Barnahúsi.

Niðurstaða

Fyrri ákæruliður

8 Ákærða hefur neitað að hafa gerst sek um þá háttsemi sem greinir í fyrri ákærulið. Hún kvaðst hafa rifist við stjúpson sinn og þau hefðu tekist á en það hafi ekki verið óvenjulegt. Hugsast gæti að hún hefði slegið í einhvern hlut.

9 Í framburði vitnisins, D, móður brotaþola fyrir héraðsdómi um þennan ákærulið kvaðst hún umrætt sinn hafa verið að skammast í brotaþola en hann hefði ávallt snúist öndverður því er hún og ákærða reyndu að fá hann til að hlýða. Hefði ákærða orðið mjög reið og farið með brotaþola inn á baðherbergi og lokað dyrunum, en vitnið beðið fyrir utan dyrnar. Hún kvað að sér hefði fundist hún hafa heyrt ákærðu slá brotaþola og beðið þau að hætta þessu. Eftir nokkrar mínútur hefðu þau komið fram og hefði brotaþoli tjáð henni að ákærða hefði slegið hann. Þá hefði hún séð roða á hægri kinn brotaþola og sagði í framhaldinu,,hún kannski sló hann einu sinni, gæti verið“. Hún kvaðst ekki muna hvort roði hefði verið á báðum kinnum hans, en benti á hægri kinn sína og svæðið í kringum eyrað.

10 Um þetta atvik bar brotaþoli í skýrslu sinni fyrir dómi í Barnahúsi að ákærða hefði lamið sig inni í baðherbergi. Ákærða hefði lokað dyrunum og slegið hann í andlitið með flötum lófa. Á meðan hefði móðir hans staðið fyrir utan dyrnar og beðið ákærðu að hætta þessu.

11 Framburður brotaþola um að ákærða hafi slegið hann umrætt sinn samræmist frásögn móður hans af atvikum. Þá er það mat Landsréttar að brotaþoli hafi verið einkar trúverðugur í frásögn sinni af atburðum. Framburður ákærðu um að hún hafi ekki slegið brotaþola, heldur í einhvern hlut er að sama skapi ótrúverðugur. Á hinn bóginn fær það ekki stoð í framburði brotaþola og móður hans að ákærða hafi slegið hann oftar en einu sinni umrætt sinn og verður ákærða sakfelld fyrir að hafa slegið brotaþola einu sinni, eins og nánar greinir í fyrri ákærulið, með þeim afleiðingum að hann hlaut roða á hægri kinn og öðru eyra.

Síðari ákæruliður

12 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu fyrir þá háttsemi sem greinir í þessum lið ákæru.

Heimfærsla til refsiákvæða

13 Ákvæði 218. gr. b var bætt inn í almenn hegningarlög með 4. gr. laga nr. 23/2016. Í almennum athugasemdum með frumvarpi til þeirra laga segir að eitt af markmiðum upptöku sérstaks ákvæðis um ofbeldi í nánum samböndum sé að auka réttarvernd barna sem búi við ofbeldi á heimilum. Ákvæðið verndi þannig öll börn sem séu í þeirri aðstöðu að lífi þeirra, heilsu eða velferð sé ógnað. Hafi ákvæðið að markmiði að tryggja þeim sem þurfi að þola alvarlegt eða endurtekið ofbeldi af hálfu nákominna meiri og beinskeyttari réttarvernd en gildandi lög gerðu ráð fyrir. Ákvæðinu væri fyrst og fremst ætlað að ná yfir háttsemi sem staðið hafi yfir í lengri eða skemmri tíma, þótt því yrði jafnframt beitt um einstök alvarleg tilvik. Þá væri athyglin færð á þá viðvarandi ógn og andlegu þjáningu sem ofbeldi í nánum samböndum hefði í för með sér.

14 Í ljósi framangreinds tilgangs setningar þessa lagaákvæðis er sú háttsemi ákærðu að hafa ítrekað beitt stjúpson sinn því ofbeldi sem greinir í báðum ákæruliðum réttilega heimfærð til 218. gr. b almennra hegningarlaga og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga.

15 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um refsingu ákærðu og sakarkostnað í héraði.

16 Ákærða verður dæmd til að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærða, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 661.409 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 640.000 krónur.