812/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 209. og 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa skrifað nánar tilgreind skilaboð til A á samskiptamiðlinum Snapchat. Var refsing X ákveðin með hliðsjón af 1. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga og hún ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 19. október 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 27. september 2018 í málinu nr. S[…]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og að refsing hans verði þyngd.

3 Ákærði krefst þess að refsing hans verði felld niður eða milduð.

4 Ákærði gaf viðbótarskýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

5 Ákærða er í máli þessu annars vegar gefið að sök brot gegn blygðunarsemi en hins vegar hótanir með nánar tilgreindum skilaboðum sem hann skrifaði brotaþola á samskiptamiðlinum Snapchat að kvöldi föstudagsins 26. janúar 2018. Hann var sakfelldur í héraðsdómi fyrir sakargiftir samkvæmt 2. og 4. til 6. ákærulið og háttsemin talin varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Er sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest með vísan til forsendna. Ákærði var hins vegar sýknaður af sakargiftum samkvæmt 1. og 3. ákærulið og krefst ákæruvaldið endurskoðunar þeirrar niðurstöðu héraðsdóms hér fyrir dómi.

Ákæruliður 1

6 Í 1. ákærulið er ákærða gefið að sök brot gegn blygðunarsemi samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga með því að senda brotaþola eftirfarandi skilaboð: „Ætlaru að riða mera eftir? […] Viltu mig? Riddu mer dóninn þinn […] Riddu mer beibe“.

7 Með lostugu athæfi í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga er átt við athöfn af kynferðislegum toga sem gengur skemur en samræði og önnur kynferðismök. Af lögskýringargögnum verður ráðið að ákvæðið tekur meðal annars til klúrs orðbragðs af kynferðislegum toga. Hlutrænt séð verður að telja að ummælin sem um ræðir hafi verið lostug í skilningi ákvæðisins og jafnframt til þess fallin að særa blygðunarsemi brotaþola. Breytir engu þar um þótt ákærði og brotaþoli hafi átt í sambandi um tíma og haft kynferðismök í nokkur skipti eftir að því lauk.

8 Í málinu liggja fyrir gögn um samskipti ákærða og brotaþola á samskiptamiðlum frá árinu 2017 þar sem meðal annars koma fram eftirfarandi skilaboð frá brotaþola: „Varst að riða mér fyrir 5 dögum og eyða mér svo bara útaf engu?“ Ummælin féllu í samskiptum ákærða og brotaþola í rifrildi í tengslum við sambandsslit þeirra. Verður ekki dregin sú ályktun af þeim að orðfæri á borð við það sem fram kom í þeim skilaboðum sem ákæra lýtur að hafi tíðkast í samskiptum þeirra. Brotaþoli svaraði skilaboðum ákærða á Snapchat með þeim orðum að hann væri dónalegur og eftir síðustu ummælin ritaði hún „Heyrðu stopp núna“. Af framburði hennar við skýrslutöku hjá lögreglu og við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi kom jafnframt fram að henni hefði verið misboðið í umrætt sinn. Til þess er og að líta að brotaþoli var tvítug að aldri þegar þetta var en ákærði er átta árum eldri.

9 Samkvæmt öllu framangreindu hefur ákærði gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið og varðar brotið við 209. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruliður 3

10 Í 2. til 6. ákærulið eru ákærða gefnar að sök hótanir samkvæmt 233. gr. almennra hegningarlaga. Sem að framan greinir var hann í héraði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök í 2. og 4. til 6. ákærulið en sýknaður af sakargiftum í 3. ákærulið.

11 Skilaboðin sem 3. ákæruliður lýtur að voru eftirfarandi: „Litla fokking hóran þín Þúrt hóra A […] Það er það sem þu ert Hóra Hóra Ekkert nema hóra Eg hata þig Fokking deyðu A“. Þessi skilaboð ákærða til brotaþola verður að virða í samhengi við þau sem á undan og eftir fóru. Þannig voru næstu skilaboð sem ákærði sendi henni á þessa leið: „Eg hata þig A Þu ert exactly the whore i wanna kill“. Með hliðsjón af framangreindu verða þau ummæli sem í 3. ákærulið greinir talin fela í sér refsiverða hótun í garð brotaþola og verður hann einnig sakfelldur fyrir þau.

Ákvörðun refsingar og sakarkostnaðar

12 Ákærði, sem hefur ekki áður sætt refsingu, er í máli þessu sakfelldur fyrir brot gegn blygðunarsemi og hótanir. Refsing ákærða verður ákveðin með hliðsjón af 1. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga og er hún hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði, sem bundin verður skilorði eins og í dómsorði greinir.

13 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti. Tímaskýrsla verjanda í héraði er úr hófi og verður ekki á henni byggt. Við ákvörðun málsvarnarlauna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti, 2.399.809 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, G-kk-ef S-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, 1.600.000 krónur, og málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns 750.000 krónur.

Sératkvæði

E-kk-ef J-kk-ef

1 Ég er sammála niðurstöðu meirihluta dómenda um sakfellingu fyrir sakargiftir samkvæmt 2. til 6. ákærulið. Ég tel hins vegar að sýkna beri af sakargiftum samkvæmt 1. ákærulið, en þar er ákærða gefið að sök brot gegn blygðunarsemi samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því hafa föstudagskvöldið 26. janúar 2018 sent brotaþola eftirfarandi skilaboð á samskiptamiðlinum Snapchat: „Ætlaru að riða mera eftir? […] Viltu mig? Riddu mer dóninn þinn. […] Riddu mer beibe“.

2 Þeir hæstaréttardómar sem ákæruvaldið hefur vísað í til stuðnings sakfellingu samkvæmt síðastnefndri grein varða aðstæður þar sem aðstöðumunur hefur verið með aðilum eða þar sem því efni sem um ræðir hefur verið miðlað til fleiri aðila. Hvorugt á við í máli þessu, sem lýtur að einkasamskiptum ákærða og brotaþola, sem átt höfðu í nokkurra mánaða sambandi […] 2017 og áttu áfram í kynferðislegu samneyti eftir að sambandinu lauk. Þannig bar brotaþoli fyrir dómi að þau hefðu hist fjórum sinnum frá […] og farið heim saman. Nefndi hún meðal annars […] í því samhengi. Samkvæmt framburði hennar hófust samskipti þeirra í fyrrgreindum tilvikum gjarnan með spjalli á samskiptamiðlinum Snapchat sem virðast að minnsta kosti í einhverjum tilvikum hafa leitt til þess að annað náði í hitt þar sem það var statt í gleðskap. Upphaf samskiptanna á áðurgreindum miðli 26. janúar 2018, sem ákæran lýtur að, fólust í því að ákærði leitaði eftir kynferðismökum hjá brotaþola og því að hún myndi ná í hann. Á milli þeirra orða sem tilgreind eru í 1. ákærulið sendi brotaþoli ákærða meðal annars skilaboðin „Hahah heyrðu fulli“ og tvenns konar lyndistákn, annars vegar tvö brosandi andlit sem gráta af hlátri (á ensku hefur táknið heitið „face with tears of joy“) og hins vegar andlit sem blikkar öðru augu og sendir koss sem hjarta fylgir (á ensku hefur táknið heitið „face blowing a kiss“). Að loknum síðustu orðunum sem greinir í 1. ákærulið sendi brotaþoli loks skilaboðin „Heyrðu stopp núna“ og eftir það lauk þeim ummælum sem ákæruvaldið heimfærir undir 209. gr. almennra hegningarlaga.

3 Af gögnum málsins virðist ljóst að brotaþoli geri verulegan mun á framangreindu upphafi samtalsins og þeim hótunum sem á eftir komu, sem hún tengir hræðslu sína og svefnleysi við. Þannig kemur meðal annars fram í skilaboðum sem brotaþoli sendi ákærða síðar á samskiptamiðlinum Tinder að ákvörðun lögreglunnar hafi aðallega verið tekin vegna kynferðislegs áreitis en það sem brotaþola sjálfum hafi þótt verst hafi verið hótun ákærða um að drepa hana, sem hafi verið mjög óþægileg fyrir hana.

4 Þrátt fyrir að tjáning ákærða samkvæmt 1. ákærulið sé rakin smekkleysa verður í ljósi alls framangreinds, sem og að virtri þeirri meginreglu íslensks réttarfars að allan vafa um það hvort refsiákvæði taki til háttsemi ákærða eigi að virða honum í hag, ekki staðhæft að ummæli ákærða teljist lostugt athæfi sem hafi verið til þess fallið að særa blygðunarkennd brotaþola svo að refsingu varði samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga. Þar við bætist að við sakarmat verður ákærði að njóta vafa sem telja verður uppi um þá huglægu afstöðu sem bjó að baki verknaði hans.

5 Samkvæmt þessu tel ég að staðfesta beri hinn áfrýjaða dóm um sýknu af 1. ákærulið og að refsing vegna hótunarbrotanna, sem ákærði er réttilega sakfelldur fyrir, sé hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi. Í ljósi framangreinds tel ég að ákærða beri að greiða helming sakarkostnaðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti, eins og hann er ákveðinn af meirihluta dómenda.