5/2018

Útdráttur

Þ var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa sparkað í höfuð A þar sem hann lá á jörðinni. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um harkalega, ófyrirleitna og tilefnislausa líkamsárás hefði verið að ræða og mikil mildi að ekki hlaust af henni mjög alvarlegt líkamstjón. Á hinn bóginn var litið til þess að Þ hafði ekki áður hlotið refsidóm og að nokkur dráttur hafði orðið á málinu. Var refsing Þ ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Þ gert að greiða A miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar með áfrýjunarstefnu 5. janúar 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Með vísan til 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, um breytingu á lögum um meðferð einkamála og lögum um meðferð sakamála (millidómstig), sbr. 4. gr. laga nr. 53/2017, um breytingu á lögum um dómstóla og fleira, er málið nú rekið fyrir Landsrétti. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 4. janúar 2017 í málinu nr. S182/2016.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar sakfellingu ákærða og þyngingar refsingar. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar í málinu.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu, til vara að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur en að því frágengnu að refsing hans verði milduð og alfarið bundin skilorði. Þá krefst hann þess aðallega að skaðabótakröfu verði vísað frá dómi, til vara sýknu en að því frágengnu að skaðabætur verði lækkaðar. Enn fremur krefst hann þess að málsvarnarlaun til handa skipuðum verjanda sínum greiðist ásamt öðrum sakarkostnaði málsins úr ríkissjóði.

4 Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða sér 1.000.000 króna með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði, en til vara að ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfu sína verði staðfest. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu skýrslur ákærði, brotaþoli og vitnin B, C og D. Þá voru spilaðar hljóðupptökur af framburði vitnanna E, F, G og H fyrir héraðsdómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Ákærða var með ákæru 9. maí 2016 gefin að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt laugardagsins 18. október 2014, fyrir framan Súpuvagninn á Lækjartorgi, kýlt brotaþola einu hnefahöggi í andlit með þeim afleiðingum að hann féll í götuna og þá sparkað einu sinni í höfuð hans, allt með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut mar hægra megin á höfuð fyrir ofan gagnauga og niður á neðri kjálka og skurð á neðri vör. Í ákærunni er brotið heimfært undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

7 Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að hafið væri yfir skynsamlegan vafa að ákærði hefði veist að brotaþola í umrætt sinn með því að sparka í höfuð hans en taldi ekki sannað, að virtum framburði vitna, að ákærði hefði í aðdraganda þeirrar atlögu slegið brotaþola í andlitið. Vegna þess hve hættuleg sú aðferð hefði verið, að sparka í höfuð brotaþola þar sem hann lá varnarlaus, var ákærði talinn hafa gerst brotlegur við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Refsing ákærða var ákveðin fangelsi í átta mánuði, þar af voru sex mánuðir skilorðsbundnir í tvö ár, auk þess sem honum var gert að greiða brotaþola 400.000 krónur í miskabætur.

8 Svo sem að framan greinir krefst ákæruvaldið staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar sakfellingu ákærða og kemur því eingöngu til endurskoðunar sá hluti ákærunnar er varðar ætlað spark ákærða í höfuð brotaþola.

9 Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir framburði ákærða og brotaþola sem þeir gáfu við aðalmeðferð málsins í héraði. Þar er einnig lýst framburði vitnanna B, I, C, E, H, F og G en þau voru öll stödd á Lækjartorgi þegar umrætt atvik átti sér stað. Hljóðupptökur af skýrslum fjögurra síðastnefndu vitnanna voru spilaðar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Þá er í dóminum gerð grein fyrir skýrslu þriggja lögreglumanna sem komu að málinu. Um framburð þessara vitna er vísað til héraðsdóms.

10 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu ákærði og brotaþoli skýrslu að nýju. Útdráttur úr framburði ákærða fyrir héraðsdómi var lesinn upp við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti sem hann staðfesti að væri réttur. Ákærði bar í aðalatriðum á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði. Hann neitar sök í málinu en kannast við að hafa hlaupið að brotaþola og B, þar sem þeir hafi legið í jörðinni í átökum, og telur hann að vegna nálægðar við átökin hafi blóð úr brotaþola smitast yfir á skó hans. Hann neitar því hins vegar að hafa sparkað í brotaþola eða inn í hópinn. Útdráttur úr framburði brotaþola fyrir héraðsdómi var lesinn upp fyrir honum sem hann staðfesti að væri réttur. Brotaþoli bar á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði um aðdraganda þess atviks sem ákæran lýtur að og brotið sjálft.

11 Vitnið B gaf skýrslu við aðalmeðferð máls fyrir Landsrétti. Var útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi lesinn upp sem hann staðfesti að væri réttur. Var skýrsla hans í aðalatriðum á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði. Vitnið C gaf einnig skýrslu við aðalmeðferð máls fyrir Landsrétti. Útdráttur úr framburði hans fyrir héraðsdómi var lesinn upp sem hann staðfesti að væri réttur. Var skýrsla hans í aðalatriðum á sama veg fyrir Landsrétti en hann áréttaði þó að hann hefði séð sparkað í „höfuðpart“ brotaþola og að ástæða þess að fólk hefði fylgt geranda eftir af vettvangi hafi verið sú að um „gróft“ atvik hefði verið að ræða. Hann hafi verið einn af þeim sem hafi fylgt geranda eftir frá vettvangi og þar til hann var handtekinn og ekki hafi verið neinn vafi uppi um það á vettvangi hver það hefði verið sem sparkaði í brotaþola.

12 Þá gaf skýrslu fyrir Landsrétti vitnið D, en hún gaf hvorki skýrslu fyrir héraðsdómi né hjá lögreglu. Kvaðst hún hafa verið með brotaþola þegar umrætt atvik átti sér stað. Þau hafi staðið í biðröð við matsölu og brotaþoli hafi tekið eftir manni sem hann kannaðist við aftast í röðinni. Eftir nokkurn tíma hafi maðurinn gerst áreitinn við þau. Maðurinn hafi komið aftan að brotaþola, skallað hann í höfuðið og þeir síðan slegist og legið í jörðinni. Lögregla hafi verið kölluð til sem og sjúkrabíll en áður en lögregla kom á svæðið hafi árásarmaðurinn látið sig hverfa. Nánar spurð um þessa atburðarás kvaðst hún telja að sá maður sem hefði skallað brotþola í höfuðið hefði einnig sparkað margsinnis í magann á honum. Hún hafi ekki séð sparkað í höfuð brotaþola. Þá hafi hún ekki séð hvað varð um árásarmanninn þegar hann fór af vettvangi. Hún hafi staðið í um tíu metra fjarlægð frá átökunum en séð vel það sem gerðist. Aðeins hafi verið um einn árásarmann að ræða og hann hafi verið sá sem brotaþoli kannaðist við í biðröðinni við matsöluna.

Niðurstaða

Ómerkingarkrafa

13 Ákærði reisir kröfu um ómerkingu annars vegar á því að mat héraðsdóms á munnlegum framburði fyrir dómi hafi verið rangt og hins vegar að lykilvitni, D, hafi hvorki komið fyrir dóm í málinu né gefið skýrslu hjá lögreglu. Mat héraðsdómara á sönnunarfærslu sætir endurskoðun Landsréttar og getur af þeim sökum ekki valdið því að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur. Eins og fyrr greinir gaf vitnið D skýrslu fyrir Landsrétti. Þótt skýrsla hafi hvorki verið tekin af henni hjá lögreglu né fyrir héraðsdómi kom það ekki að sök við sönnunarfærslu í málinu. Kröfu ákærða um ómerkingu hins áfrýjaða dóms er samkvæmt framangreindu hafnað. Sýknukrafa

14 Í málinu liggur fyrir trúverðugur framburður vitnanna C og E þess efnis að sá maður sem sparkaði í brotaþola hafi verið sá sami og var skömmu síðar handtekinn af lögreglu en óumdeilt er að þar var um ákærða að ræða. Var vitnisburður þeirra um þetta mjög afdráttarlaus og skýr allt frá því er skýrsla lögreglu var tekin á vettvangi. Samkvæmt því, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, er staðfest sú niðurstaða að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi veist að brotaþola og sparkað í höfuð hans þar sem hann lá á jörðinni í umrætt sinn.

15 Í bókun sem ákærði lagði fram í aðdraganda aðalmeðferðar fyrir Landsrétti og áréttuð var við munnlegan flutning málsins kemur fram að hann telji að við skipun dómara við Landsrétt hafi verið brotið gegn 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrár Íslands og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Byggi hann sýknukröfu sína meðal annars á því að brotið sé gegn rétti ákærða til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi þar sem Landsréttur, eins og hann sé skipaður í málinu, sé ekki með réttu handhafi dómsvalds. Með vísan til dóms Hæstaréttar 24. maí 2018 í málinu nr. 10/2018 er ekki ástæða til að draga á réttmætan hátt í efa að ákærði njóti réttlátrar málsmeðferðar fyrir Landsrétti og verður sýknukröfu hans á þeim grundvelli því hafnað.

Ákvörðun refsingar, miskabóta og sakarkostnaðar

16 Ákærði er í máli þessu sakfelldur fyrir alvarlega líkamsárás. Þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í níu mánuði, sem bundin skal skilorði eins og í dómsorði greinir.

17 Í málinu liggur fyrir að ákærði sparkaði í höfuð brotaþola, en af skýrslu vitna má ráða að um þungt höfuðhögg hafi verið að ræða. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar að þeir áverkar á höfði brotaþola sem lýst er í fyrirliggjandi læknisvottorði eigi að minnsta kosti að hluta til rætur sínar að rekja til þess höfuðhöggs. Með vísan til þess, en að öðru leyti til sjónarmiða sem rakin eru í héraðsdómi um ákvörðun miskabóta, þykja þær hæfilega ákveðnar 500.000 krónur, með vöxtum sem í dómsorði greinir.

18 Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest. Um áfrýjunarkostnað fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir. Við ákvörðun málsvarnarlauna verjanda hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Ákærði, Þ-kk-nf E-kk-nf B-kk-nf, sæti fangelsi í níu mánuði en fresta skal fullnustu sex mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 500.000 krónur í skaðabætur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 18. október 2014 til 1. júlí 2016, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, og 300.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins 545.416 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 527.000 krónur.