210/2021

Útdráttur

A höfðaði mál gegn S hf. til viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatryggingu sjómanna. Í málinu deildu aðilar um hvort A hefði orðið fyrir slysi um borð í nánar tilgreindum báti 19. nóvember 2017 og ef svo væri, hvort það félli undir slysahugtak vátryggingaréttar. Í dómi Landsréttar var talið sannað að slysið hefði átt sér stað, enda fengi framburður A um það stoð í ýmsum fyrirliggjandi gögnum. Þá væri ljóst af fyrirliggjandi lýsingum á atvikum að slysið hefði ekki falist í dæmigerðu misstigi.

Þannig styddu lýsingar tveggja skipstjóra og bæklunarlæknis eindregið þann framburð A að hann hafi vegna vinnu á bátnum þurft að príla yfir troll sem hafði verið komið fyrir á dekkinu, vegna þess að veiðafæri slitnaði, og orðið fyrir slysi er hann steig niður. Þá væru elstu lýsingar á atvikum er hann steig niður flestar í góðu samræmi við framburð hans fyrir dómi um að hann hefði runnið, fest fótinn á milli gúmmíhólka og fóturinn snúist. Var því talið sannað að slysið hefði orðið með þeim hætti sem A lýsti og þar með færi ekki á milli mála að það félli undir slysahugtak vátryggingaréttar. Loks var A talinn hafa fullnægt þeim lágmarksskilyrðum sem gerðar eru til sönnunar tjóns í viðurkenningarmálum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um viðurkenningu á bótaskyldu Shf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 30. mars 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 5. mars 2021 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í málinu deila aðilar um hvort stefndi hafi orðið fyrir slysi um borð í bátnum [...]19. nóvember 2017 og ef svo er, hvort það falli undir slysahugtak vátryggingaréttar. Í hinum áfrýjaða dómi var talið sannað að stefndi hefði orðið fyrir slysi er félli undir slysahugtakið og bótaskylda áfrýjanda úr slysatryggingu sjómanna viðurkennd.

5

Framburður stefnda um að hann hafi orðið fyrir slysi fyrrnefndan dag fær stoð í ýmsum fyrirliggjandi gögnum. Þrátt fyrir að stefndi hafi ekki tilkynnt yfirmönnum sínum um atvikið fyrr en í byrjun árs 2018 liggur þannig til að mynda fyrir tilkynning útgerðar og skipstjóra til almannatrygginga um slys ákærða 19. nóvember 2017, sem leiddi til viðurkenningar Sjúkratrygginga Íslands á bótaskyldu. Einnig liggur fyrir undirrituð skýrsla skipstjóra um vinnuslys stefnda nefndan dag. Þá er ljóst að þótt stefndi hafi ekki leitað til læknis fyrr en í byrjun janúar 2018 eru þau læknisfræðilegu gögn sem fyrir liggja skýr um að hann hafi lent í vinnuslysi og um eftirmála þess.

Þannig liggur meðalannars fyrir læknisvottorð 8. maí 2018 þar sem segir: „Það vottast hér með að [stefndi] varð fyrir vinnuslysi 19. nóvember og hlaut áverka á hné og hefur verið óvinnufær vegna þess frá þeim tíma.“ Samkvæmt framangreindu er sannað að stefndi hafi orðið fyrir slysi um borð í bátnum [...]19. nóvember 2017.

6

Deila málsaðila um það hvort slysið falli undir slysahugtak vátryggingaréttar er samofin deilu þeirra um hvað teljist sannað um atvik að slysinu. Um það ber málsgögnum ekki fyllilega saman. Fyrir dómi lýsti stefndi aðdraganda slyssins svo að veiðarfæri bátsins hefði slitnað aftan úr honum og áhöfnin slætt það upp. Til að komast að krana sem stefndi hugðist nota hafi hann þurft að príla yfir trollið sem þá var staðsett á dekkinu. Hann hafi stigið á trollið, runnið og fest fótinn á milli gúmmíhólka, slinkur komið á hann og fóturinn snúist. Er stefndi leitaði fyrst til læknis 5. janúar 2018 skráði læknirinn eftir honum að hann hefði verið „að hífa inn troll, rann til og dettur á [vinstra] hné“. Gekkst stefndi undir segulómun á vinstra hné sem sýndi rifu á liðþófa. Stefndi leitaði síðan til bæklunarlæknis 7. mars 2018 sem hafði eftir honum svofellda lýsingu: „Var við störf sín á leið upp í krana, stígur yfir trollið, festist í því og fær snúningsáverka á [vinstra] hné.“ Í skýrslu skipstjóra 16. maí 2018 er svofelld lýsing skráð eftir frásögn stefnda: „Við frágang á trollinu þurfti [stefndi] að klofa yfir trollið, við það missteig hann sig“. Þar kemur einnig fram að stefndi hafi tilkynnt afleysingaskipstjóra í byrjun árs 2018 að hann gæti ekki róið vegna meiðsla á hné sem væru afleiðing slyssins. Í tilkynningu útgerðar og skipstjóra um slysið 18. maí 2018, sem stefndi undirritaði jafnframt, segir á hinn bóginn ekki annað um tildrög slyssins en: „Missteig sig [...] Gott í sjóinn“. Fyrir dómi lýsti afleysingaskipstjórinn því hvernig ákærði hefði lýst fyrir honum slysinu í janúar 2018 sem og aðstæðum um borð. Stefndi hafi verið að klöngrast yfir trollið og dottið við það. Hann hafi stigið í eitthvað, allt hafi verið í hrúgu á dekkinu, stefndi verið að klöngrast yfir hrúguna og „snúið [...] eitthvað löppina“. Stór gúmmíhjól séu á trollinu, vírar og drasl og það sé „mjög auðvelt að flækja sig í þessu og stíga einhvers staðar vitlaust niður og bara hreinlega detta og meiða sig“. Nánar spurður um hvort stefndi hafi sagst hafa dottið svaraði vitnið: „Já, sem sagt stigið eitthvað vitlaust niður þegar hann [...] var að fara yfir trollið, eitthvað svona já, hvort hann hafi dottið eða snúið sig [...] hann allavega [...] kom eitthvað illa niður þegar hann [...] er að reyna að klöngrast yfir trollið.“ Þá bar bæklunarlæknir stefnda fyrir dómi að þau einkenni sem stefndi lýsti gætu passað við snúningsáverka og að algengara væri að rifa eins og stefndi fékk kæmi við áverka fremur en hrörnun.

7

Talið hefur verið að misstig eitt og sér teljist ekki til skyndilegs utanaðkomandi atburðar í skilningi slysahugtaks vátryggingaréttar, sbr. dóm Hæstaréttar 8. júní 2006 í máli nr. 47/2006. Á hinn bóginn fellur misstig undir slysahugtakið ef það er að rekja til ytri aðstæðna, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 14. júní 2018 í máli nr. 560/2017. Af framangreindum lýsingum á atvikum er ljóst að slys stefnda fólst ekki í dæmigerðu misstigi. Þannig styðja fyrrnefndar lýsingar tveggja skipstjóra og bæklunarlæknis eindregið þann framburð stefnda að hann hafi, vegna vinnu sinnar, þurft að príla yfir troll sem hafði verið komið fyrir á dekkinu, vegna þess að veiðarfæri slitnaði, og orðið fyrir slysi er hann steig niður. Þrátt fyrir að misræmi sé í lýsingum á því hvernig nákvæmlega það gerðist er ljóst að elstu lýsingarnar á slysinu eru flestar í góðu samræmi við framburð stefnda fyrir dómi, einkum lýsing afleysingaskipstjórans sem stefndi tilkynnti um slysið í byrjun janúar 2018 og lýsing bæklunarlæknisins sem hann leitaði til í byrjun mars sama ár. Orðið misstig kemur fyrst fyrir í skýrslu skipstjóra og áðurnefndri tilkynningu til almannatrygginga í maí 2018 og getur á engan hátt leitt til þeirrar ályktunar að ekki hafi verið um skyndilegan utanaðkomandi atburð að ræða, enda raunar ekki útilokað að nota það orð um þá atburðarás sem stefndi byggir á að hafi átt sér stað. Að öllu framangreindu virtu og með vísan til 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála telst sannað að slysið hafi orðið með þeim hætti sem stefndi lýsti fyrir dómi. Að fenginni þeirri niðurstöðu getur ekki farið á milli mála að það falli undir slysahugtak vátryggingaréttar.

8

Áfrýjandi hefur meðal annars byggt á því að orsakatengsl milli slyssins og einkenna stefnda í hné séu ósönnuð. Mál þetta er rekið sem viðurkenningarmál og því dugir stefnda á þessu stigi að leiða nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og gera grein fyrir því í hverju það felist og hver tengsl þess séu við atvik máls. Mat á afleiðingum slyssins hefur ekki farið fram og takmörkuð gögn liggja fyrir um þessi atriði. Í ljósi fyrirliggjandi læknisfræðilegra gagna og áður rakins framburðar bæklunarlæknis fyrir dómi verður þó að telja að fyrrnefndum lágmarksskilyrðum sé mætt þannig að ekki séu efni til að vísa málinu frá dómi. Stefnda er þannig fært samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 að sækja málið á þann hátt sem hann gerir en dómur honum í hag felur aðeins í sér úrlausn um það hvort slysið sé bótaskylt úr vátryggingunni án þess að neinu verði slegið föstu um tjón stefnda.

9

Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

10

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Sjóvá- Almennar tryggingar hf., greiði stefnda, A, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.