390/2020

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa grýtt glasi í átt að höfði sambýliskonu sinnar A en glasið lenti á vegg við höfuð hennar og brotnaði svo að hún hlaut áverka af. Í dómi Landsréttar kom fram að X hefði hlotið að vera ljóst að A kynni allt eins að hljóta líkamstjón af háttsemi hans sem hefði verið sérstaklega hættuleg í skilningi 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þá var X sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því aðhafa ráðist að A, kýlt hana og klipið í síðu hennar, sparkað í mjöðm og hrækt í andlit hennar er hún hélt á B, níu mánaða gömlum syni þeirra, svo að hún hlaut áverka af. Jafnframt var X sakfelldur fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa hótað A, C og D lífláti. Í dómi héraðsdóms voru síðastnefndu tvö brotin talin varða við 1. mgr. 218. gr. b sömu laga gagnvart A en 233. gr. laganna gagnvart C og D. Í dómi Landsréttar kom fram að atvikin hefðu átt sér stað rúmu ári eftir að X framdi fyrstgreinda brotið. Hefði því ekki verið sýnt fram á að X hefði orðið uppvís að háttsemi gagnvart A sem hefði staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að viðvarandi ógnarástand hefði skapast svo að yrði talið varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá hefði háttsemi hans heldur ekki náð því alvarleikastigi sem áskilið væri samkvæmt því ákvæði. Loks var X sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sakfellingu fyrir þau brot og heimfærslu þeirra til umferðarlaga nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að brotin voru framin. Með brotum þeim sem X var sakfelldur fyrir rauf hann skilorð eldri dóms þar sem hann var dæmdur til 10 mánaða fangelsisrefsingar, skilorðsbundið til þriggja ára, og var sá dómur tekinn upp og X gerð refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sbr. 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var jafnframt litið til ákvæða 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. sömu laga og til 3. mgr. sömu lagagreinar að því er varðaði þau brot er beindust gegn A og B. Með hliðsjón af framangreindu og sakaferli X var honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði auk þess sem ævilöng ökuréttarsvipting hans var áréttuð og honum gert að greiða A 1.000.000 króna í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og S-kk-nf M-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 8. maí 2020 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 3. apríl 2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu og ökuréttarsviptingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af 1. og 3. ákærulið og broti gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 samkvæmt 2. ákærulið. Til vara krefst ákærði vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann lækkunar einkaréttarkröfu brotaþola A.

4

Brotaþoli krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. ágúst 2017 til 12. október 2019 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún staðfestingar hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta.

5

Af hálfu ákærða var lagt fram fyrir Landsrétti vottorð I, sérfræðings í klínískri taugasálfræði, 23. febrúar 2021, sem gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Þá gaf ákærði viðbótarskýrslu við aðalmeðferðina, auk þess sem spilaðar voru mynd- og hljóðupptökur af framburði brotaþolanna A, D og C fyrir héraðsdómi og hljóðupptökur af símtölum brotaþola við Neyðarlínu og Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra aðfaranótt 9. október 2018.

Niðurstaða

6

Eins og mál þetta liggur fyrir Landsrétti er ákærða gefið að sök ofbeldisbrot í nánu sambandi, barnaverndarlagabrot, hótanir og umferðarlagabrot og er ákæra í fjórum liðum. Samkvæmt 1. ákærulið er honum gefið að sök að hafa, 17. ágúst 2017, grýtt glasi í átt að höfði sambýliskonu sinnar, A, sem þá var barnshafandi en glasið lenti á vegg við höfuð hennar og brotnaði með þeim afleiðingum að hún skarst á og í kringum hægra eyra, en atvikið hafi átt sér stað á sameiginlegu heimili þeirra. Með 2. ákærulið er ákærða gefið að sök, 8. október 2018, að hafa á sama stað ráðist að A, kýlt hana og klipið í síðu hennar, sparkað í mjöðm og hrækt í andlit hennar en er þetta gerðist hafi hún haldið á níu mánaða gömlum syni þeirra. Í ákæru kemur fram að A hafi við þetta hlotið nokkra áverka, mar, bólgu og eymsli. Í 3. ákærulið er ákærða gefið að sök að hafa næstu nótt, á heimili C og D, þangað sem A hafði leitað skjóls, hótað þeim þremur lífláti en fram kemur að hann hafi haft hníf í hendi. Loks er ákærða í 4. ákærulið gefið að sök umferðarlagabrot sömu nótt með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna.

7

Er háttsemi ákærða samkvæmt fyrstu tveimur ákæruliðum talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga „en brotið gegn barninu“ samkvæmt 2. ákærulið við 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Háttsemin samkvæmt 3. ákærulið er talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga hvað A varðar en gagnvart C og D við 233. gr. sömu laga. Sem að framan greinir krefst ákærði hér fyrir dómi sýknu af ákæru um brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga og 233. gr. sömu laga.

8

Ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga var lögfest með 4. gr. laga nr. 23/2016 um breytingu á almennum hegningarlögum. Í athugasemdum í frumvarpi að þeim lögum kemur fram að um sé að ræða sérstakt ákvæði sem fjalli um ofbeldisbrot í nánum samböndum þar sem áhersla sé lögð á það ógnarástand sem sú tegund ofbeldis geti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því geti fylgt. Markmiðið með ákvæðinu sé að tryggja þeim sem þurfa að þola alvarlegt eða endurtekið ofbeldi af hálfu nákominna meiri og beinskeyttari réttarvernd en gildandi refsilöggjöf. Er vísað til þess að líkamsmeiðingarákvæði almennra hegningarlaga nái einungis til líkamlegs ofbeldis en ekki andlegs ofbeldis, svo sem kúgana, hótana eða niðurlæginga, sem sé algeng birtingarmynd ofbeldis í nánum samböndum. Sé hinu nýja ákvæði ætlað að taka á þessum vanda og með því horfið frá því að líta á ofbeldi í nánum samböndum sem samansafn einstakra tilvika og athyglin færð á þá viðvarandi ógn og andlega þjáningu sem það hafi í för með sér. Með öðrum orðum verði ofbeldisbrot í nánum samböndum virt heildstætt og eftir atvikum án þess að sanna þurfi hvert og eitt tilvik fyrir sig. Er í frumvarpinu vísað til dómaframkvæmdar Hæstaréttar Noregs í því sambandi. Um 1. mgr. greinarinnar segir að það sé gert að skilyrði að háttsemi sé endurtekin eða alvarleg svo að hún verði refsiverð samkvæmt ákvæðinu. Með því að háttsemi sé endurtekin sé vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Minni háttar brot sem ekki nái því stigi gætu eftir sem áður varðað við vægari refsiákvæði, svo sem 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

9

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hófu ákærði og brotaþolinn A samband á árinu 2016. Fyrir liggur að ákærði bjó um tíma hjá brotaþola þótt sambúðin hafi verið stopul. Þau eiga saman son sem fæddist í [...].

Ákæruliður 1

10

Hvað 1. ákærulið varðar hefur ákærði kannast við að hafa í umrætt sinn kastað glasi í vegg sem hafi við það brotnað með þeim afleiðingum að brotaþolinn A fékk yfir sig glerbrot og skarst á og við hægra eyra, eins og í ákæru greinir. Ákærði hefur hins vegar borið því við að hann hafi ekki haft ásetning til líkamsárásar í umrætt sinn. Fyrir héraðsdómi kvað hann brotaþola ekki hafa verið „í sjónlínu“ við sig þegar hann kastaði glasinu. Hann hefði verið inni í herbergi þegar hann kastaði glasinu en brotaþoli frammi á gangi. Hefði glasið lent á vegg og glerbrot kastast þaðan fyrir horn og lent í brotaþola. Brotaþoli bar á hinn bóginn að þau hefðu verið stödd í forstofu íbúðarinnar þegar þetta gerðist. Hún hefði snúið baki í ákærða sem hefði verið um tveimur til þremur metrum fyrir aftan hana þegar glasið lenti í vegg við hlið hennar og splundraðist með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi báru þau bæði að ágreiningur hefði verið með þeim í umrætt sinn en lýstu ástæðum þess með ólíkum hætti.

11

Samkvæmt framangreindu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, er sannað að ákærði hafi kastað glasi í átt að höfði brotaþola eins og honum er gefið að sök í þessum ákærulið. Hlaut honum að vera ljóst að brotaþoli kynni allt eins að hljóta líkamstjón af háttsemi hans, sem raunin varð. Þá verður talið að um sérstaklega hættulega aðferð hafi verið að ræða í skilningi 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 30. maí 2013 í máli nr. 373/2012. Að teknu tilliti til náins sambands ákærða og brotaþola telst háttsemin því rétt færð til 1. mgr. 218. gr. b sömu laga. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt þessum ákærulið.

Ákæruliðir 2 og 3

12

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um að sannað sé að ákærði hafi veist að A með ofbeldi eins og í 2. ákærulið greinir og með þeim afleiðingum sem þar er lýst. Jafnframt er sannað að brotaþoli hélt á ungum syni þeirra ákærða er þetta gerðist.

13

Hvað 3. ákærulið varðar kannast ákærði við að hafa í framhaldi af því atviki sem í 2. ákærulið greinir komið að heimili D og C en hafnar því að hafa verið með hníf meðferðis og haft í hótunum við A, D og C, eins og lýst er í ákæru. Brotaþolarnir þrír báru öll um það fyrir héraðsdómi að ákærði hefði verið með hníf í hendi í umrætt sinn og hefði hann hótað þeim lífláti. A bar jafnframt að hann hefði notað hnífinn til að reyna að spenna upp glugga á húsinu í því skyni að ryðjast þar inn. Af hljóðupptökum af símtölum brotaþola við Neyðarlínu og Fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra meðan á atvikinu stóð verður einnig ráðið að mikið gekk á og brotaþolum var mjög brugðið.

Á hinn bóginn er til þess að líta að í símtali D við lögreglu var hún spurð hvort ákærði væri vopnaður og svaraði hún því neitandi. Þá hefur ákærði ekki kannast við hnífinn sem fannst á vettvangi en á honum fundust engin fingraför. Að þessu virtu verður lagt til grundvallar að ákærði hafi haft í hótunum við brotaþola eins og honum er gefið að sök í þessum ákærulið. Ekki þykir hins vegar hafið yfir skynsamlegan vafa að hann hafi haft hníf í hendi og skorað á þau að koma út svo að hann gæti stungið þau eins og þar er lýs tog verður hann sýknaður af ákæru þar um.

14

Atvikin áttu sér stað rúmu ári eftir að ákærði framdi það brot sem í 1. ákærulið greinir. Hefur því ekki verið sýnt fram á að ákærði hafi með þessu, gagnvart brotaþolanum A, orðið uppvís að háttsemi sem hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að viðvarandi ógnarástand hafi skapast svo að verði talið varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá verður ekki heldur talið að háttsemi hans hafi náð því alvarleikastigi sem áskilið er samkvæmt því ákvæði. Varðar brot ákærða gagnvart A-x-þgf amkvæmt 2. ákærulið því við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga enda verður ekki talið að vörn hans hafi verið áfátt að þessu leyti. Brot ákærða gagnvart barninu er í ákæru réttilega heimfært til 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. Brot hans gagnvart A, D og C samkvæmt 3. ákærulið varðar á hinn bóginn við 233. gr. almennra hegningarlaga.

Ákæruliður 4

15

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða samkvæmt 4. ákærulið og varðar brot hans nú við þau ákvæði umferðarlaga nr. 77/2019 sem þar greinir.

Ákvörðun refsingar, viðurlaga, miskabóta og sakarkostnaðar

16

Ákærði á að baki nokkurn sakaferil. Við ákvörðun refsingar skiptir máli að hann var dæmdur [...] 2009 í tveggja mánaða fangelsi skilorðsbundið fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga og sviptur ökurétti í 12 mánuði. Hann var dæmdur [...] 2010 til sektarrefsingar fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni og 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga og sviptur ökurétti í tvo mánuði en þar var um hegningarauka að ræða. Með dómi Hæstaréttar [...] 2013 var honum gerð þriggja mánaða fangelsisrefsing, skilorðsbundið í tvö ár fyrir brot gegn 168. gr. almennra hegningarlaga og ákvæðum lögreglulaga og umferðarlaga, meðal annars 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a þeirra laga, og sviptur ökurétti í tvö ár og sex mánuði. Með dóminum var framangreindur skilorðsdómur frá [...] 2009 dæmdur upp. Með dómi Hæstaréttar [...] 2016 var ákærði dæmdur til fjögurra mánaða fangelsisrefsingar, þar af þriggja mánaða skilorðsbundinna, fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. (sviptur ökurétti) umferðarlaga og sviptur ökurétti ævilangt. Með dóminum var skilorðsdómurinn frá [...] 2013 dæmdur upp. Næst var ákærði dæmdur [...] 2016 til 10 mánaða fangelsisrefsingar, skilorðsbundið í þrjú ár, fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr., 1. mgr. 217. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga. Enn var fyrri skilorðsdómur dæmdur upp, nú dómur Hæstaréttar [...] 2016. Loks var ákærða gerð sektarrefsing 2. febrúar 2017 fyrir brot gegn 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga með því að aka bifreið sviptur ökurétti.

17

Ákærði er í máli þessu sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, 1. mgr. 217. gr. og 233. gr. sömu laga og ákvæðum barnaverndarlaga, auk umferðarlagabrota. Hefur hann rofið skilorð refsidómsins frá [...] 2016. Verður sá dómur tekinn upp og ákærða dæmd refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sbr. 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar verður litið til ákvæða 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og til 3. mgr. sömu lagagreinar að því er varðar þau brot sem beindust gegn barnsmóður hans og ungum syni samkvæmt öðrum og þriðja ákærulið. Þá er til þess að líta, að gættum reglum um hegningarauka, að ákærða er nú í fimmta sinn gerð refsing fyrir að aka bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og í þriðja sinn fyrir að aka bifreið sviptur ökurétti. Með vísan til alls framangreinds þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi.

18

Ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar, fjárhæð miskabóta og sakarkostnað er staðfest.

19

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 2.041.500 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 1.300.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 250.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Norðurlands eystra 3. apríl 2020

Mál þetta sem var dómtekið 7. febrúar höfðaði lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra hér fyrir dómi 26. ágúst 2019, á hendur X, kt. [...], [...];

„fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi, barnaverndarlagabrot, hótanir, líkamsárás og umferðarlagabrot, með atferli sem lýst verður hér á eftir:

1. Með því að hafa 17. ágúst 2017, á heimili þeirra að [...] á [...], grýtt glasi í átt að höfði sambýliskonu sinnar A, kt. [...], sem á þeim tíma var ófrísk að fyrsta barni þeirra, glasið lenti á vegg við höfuð brotaþola og brotnaði, með þeim afleiðingum að A fékk marga skurði á og kringum hægra eyra.

2. Með því að hafa á mánudaginn 8. október 2018, á ofangreindu heimili þeirra á [...], ráðist að A og kýlt hana í síðuna hægra megin, klipið hana í hægri síðuna og sparkaði í hægri mjöðmina á henni og hrækt framan í hana, en á meðan þessu gekk hélt brotaþoli á syni þeirra B, kt. [...]í fanginu. Með þessari hegðun sýndi hann barninu vanvirðandi og ruddalega háttsemi. Afleiðingar þessa fyrir brotaþola var að hún hlaut mar á hægri síðu, mar á neðarlega á læri, bólgu utanvert á lærinu aftantil neðan við mjaðmarkúlu, eymsli á læri og upp að mjaðmarlið.

Brot ákærða samkvæmt 1. og 2. tl. teljast varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum, en brotið gegn barninu í 2. tl. ákærunnar telst varða við 1. mgr. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með síðari breytingum.

3. Með því að hafa þriðjudagsnóttina 9. október 2018, reynt að ryðjast inn á heimili C, kt. [...], og D, kt. [...], að [...]á [...], [...], en þangað hafði A leitað skjóls kvöldið áður. Ákærði var með hníf í hendi og hótaði að drepa C, D og A og þegar honum var varnað því að komast inn í íbúðina, skoraði hann á þau að koma út þannig að hann gæti stungið þau. Eftir að gluggi í íbúðinni var brotinn í látunum, henti hann í þau glerbrotum, með þeim afleiðingum að eitt glerbrotið lenti í vinstri hendi C með þeim afleiðingum að hann hlaut smá sár á fingurinn.

Brot ákærða samkvæmt þessum lið ákærunnar sem beinast gegn A varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum. Brot hans gegn íbúunum að [...], varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum og brot hans samkvæmt niðurlagi ákærunnar varðar við 1. mgr. 217. gr. sömu laga.

4. Með því að hafa þriðjudagsnóttina 9. október 2018, ekið bifreiðinni [...], sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna neyslu og áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði hans mældist tetrahýdrókannabínól 3,2 ng/ml.) frá [...]að [...]á [...]og síðan þaðan að suður [...]uns lögreglan stöðvaði akstur hans við [...]í [...].

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Jafnframt er gerð sú krafa að ákærði verði sviptur ökurétti samkvæmt 101. gr. og 102. gr. nefndra umferðarlaga.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir A, kt. [...], [...], [...], bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 3.000.000-, með vöxtum skv. 8. gr., laga nr. 38, 2001, um vexti og verðtryggingu frá 17. ágúst 2017 þar til mánuður er liðinn frá birtingardegi bótakröfu þessarar, en síðan dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Auk þess er krafist þóknunar vegna starfa réttargæslumanns, samkvæmt mati réttarins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti.“

Ákærði krefst þess að verða sýknaður af þeirri háttsemi sem hann hefur ekki játað og að bætur verði dæmdar til muna lægri en krafist er. Hann krefst þess að ákvörðun refsingar verði frestað en hún ella dæmd svo væg sem lög frekast leyfa og bundin skilorði. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna til handa verjanda sínum sem greiðist úr ríkissjóði.

Þann 21. október var kveðinn upp úrskurður um að ákærði viki úr dómsal meðan brotaþoli gæfi skýrslu. Hann var felldur úr gildi með úrskurði Landsréttar 29. október.

I

Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi, svo og brotaþoli, vinkona hennar D, vinur hennar C, [...] hennar E, [...]hennar F, G starfsmaður [...] og loks H lögregluþjónn. Verður framburðar ákærða og vitna um einstök atriði getið hér á eftir eins og þurfa þykir.

II

Ákærði og brotaþoli munu hafa kynnst á seinni hluta ársins 2016. Þau eiga saman barn, sbr. 2. tölulið ákæru. Samkvæmt lýsingu brotaþola bjó ákærði aldrei varanlega á heimili hennar og segir hún að þau hafi slitið sambandi sínu um sex mánuðum fyrr en atvik sem lýst er í 2. tl. ákæru gerðust, en ákærði hafi þá verið búinn að búa hjá henni í um einn mánuð til að aðstoða hana við að annast barn þeirra.

III

Í málinu liggur fyrir samskiptaseðill frá heilsugæslunni [...]. Segir þar að 17. ágúst 2017 hafi brotaþoli komið ásamt sambýlismanni og verið með skurð á og í kringum hægra eyra. Hafi brotaþoli lýst því að sambýlismaðurinn hafi misst glas ofan af efri hæð. Það hafi splundrast á vegg og glerbrotum rignt yfir brotaþola. Brotaþoli hafi verið með marga skurði á og í kringum hægra eyra. Stærsti skurðurinn hafi náð eftir eyrnasnepli framanverðum, undir hann og aftur. Líkt og hinir skurðirnir hafi hann ekki verið djúpur. Fjórir litlir skurðir hafi verið bak við eyra, undir því og yfir,, ramus“ á kjálkabeini auk fjölda minniháttar sára.

Ákærði segir að hann hafi vissulega kastað glasinu í vegg og það splundrast svo að glerbrot hafi farið í brotaþola. Samkvæmt framburði hans var hann þó ekki í sjónlínu við hana er hann kastaði glasinu. Tildrögin hafi verið, eins og venjulega ef þeim lenti saman, að hún hafi átalið hann fyrir að sjá ekki fyrir nægum birgðum af kannabisi og kallað hann ónefnum. Hann kveðst ekki hafa haft neinn ásetning til að kasta glasinu í hana og þetta hafi verið slys. Hann kveðst hafa viljað tilkynna þetta til lögreglu, en brotaþoli hafi verið því andvíg.

Brotaþoli segir að aðdragandinn hafi verið að þau hafi farið [...] og keypt bifreið. Húnhafi verið eitthvað biluð er heim var komið. Þau hafi farið að rífast um bifreiðina. Rifrildið hafi orðið mikið. Ákærði hafi skemmt lykla að bifreiðinni og rifrildið þá snúist um það. Síðan hafi hann sakað sig um framhjáhald. Loks hafi hann kastað glasinu. Þau hafi bæði verið stödd á neðstu hæð hússins. Hann hafi staðið fyrir aftan hana. Hún kveðst ekki viss um að hann hafi ætlað að kasta glasinu í sig, en það hafi lent á vegg og splundrast.

IV

Fyrir liggur vottorð forstöðulæknis ritað 8. nóvember 2018 um komu brotaþola á bráðamóttöku 9. október 2018. Er áverkum lýst eins og í 2. tl. ákæru. Sérstaklega er tekið fram að ekki hafi verið að sjá áverka á höfði.

Ákærði kveðst hafa ráðist að brotaþola eins og honum er gefið að sök í 2. tl. ákæru. Hann hafi misst stjórn á sér. Hann tekur fram að hún hafi náð í barnið og haldið á því. Hann kveðst ekki muna vel eftir öllum atriðum. Hann viti ekki hvaða áverkum hann kunni að hafa valdið af þeim sem taldir eru í ákæru. Rifrildi þeirra hafi sprottið af sömu rót og venjulega, ekki hafi verið til kannabis og hún kennt honum um.

Brotaþoli lýsir því að ákærði hafi hótað að drepa hund hennar, hótað sjálfsvígi o. fl. Hún hafi tekið barnið þar sem hún hafi óttast um öryggi þess. Hún hafi séð áverka eða ákomur á handleggjum barnsins eftir atlögur ákærða og sjálf verið með mar á höfði sem ekki sé getið í áverkavottorði.

Aðspurð segir brotaþoli að langoftast hafi rifrildi þeirra sprottið af því að ákærði hafi sakað hana um framhjáhald.

V

Ákærði segir að meðan því fór fram sem rakið er í síðasta kafla, eða eftir það, hafi brotaþoli sagt sér að hann fengi ekki að hitta barnið. Hann hafi orðið reiður og farið í langa gönguferð til að róa sig. Þegar hann hafi komið til baka hafi hún verið farin með barnið. Hann hafi reiðst á ný og farið inn á [...]. Þar hafi hann öskrað eitthvað fyrir utan heimili C og D. Hann kveðst ekki muna vel eftir atvikum, en þó það að hann hafi fengið skurð á hendi við það að C braut rúðu innan frá með öxi. Þá kveðst hann ekki hafa verið með hníf. Hann kveðst kannast við að hafa kastað glerbrotum inn fyrir eftir að rúðan var brotin. Eftir þetta hafi hann ekið áleiðis til [...] uns lögregla hafi stöðvað för hans.

Brotaþoli segir að hún hafi fengið að gista hjá C og D meðan hún væri að jafna sig. [...]hafi hringt og varað við því að ákærði væri á leiðinni. Þau hafi hringt í 112, en ekki hafi verið tekið mark á þeim fyrstu. Ákærði hafi reynt að spenna upp glugga með hníf, öskrað úti, hótað að drepa þau öll og ögrað C að koma út. C hafi velt eldhúsborði til að hafa fyrir glugganum. Síðan hafi hann tekið öxi og slegið í gluggann svo hann brotnaði og glerbrotum rigndi yfir ákærða, sem síðan hafi öskrandi kastað glerbrotum inn. Skyndilega hafi hann farið og ekið á brott. Brotaþoli kveðst hafa séð hnífinn, en ekki hafa hugmynd um hvar ákærði hafi tekið hann.

Vitnið D ber að [...]brotaþola hafi varað við komu ákærða, sem síðan hafi komið með hníf í hendi og hótað að drepa þau öll. Eftir að C hafi brotið rúðuna hafi ákærði slegið í hana, þannig að glerbrot hafi komið inn. Hann hafi einnig kastað glerbrotum inn. Ákærði hafi síðan farið skömmu áður en lögregla kom.

Vitnið C segir að ákærði hafi komið og reynt að rífa upp eldhúsglugga. Hann hafi hótað að drepa þau öll og verið með hníf. Vitnið hafi slegið í gluggann svo að ákærði kæmist ekki inn. Ákærði hafi reynt að slá inn glerbrot og kastað glerbrotum inn. Vitnið hafi fengið skrámur á handarbak við það. Vitnið hafi þá velt eldhúsborði og sett fyrir.

Vitnið E segir að ákærði hafi hringt um kvöldið og verið reiður. Hann hafi viljað vita hvert brotaþoli hefði farið. Ákærði hafi sagt að hann myndi þá bara fara þangað og drepa þetta hyski. Vitnið hafi þá hringt í C-x-x varað hann við.

VI

Ákærði kannast við að hafa ekið bifreið eins og lýst er í 4. tl. ákæru og rengir ekki niðurstöðu mælingar á magni tetrahýdrókannabínóls í blóði, en neitar að hafa verið undir áhrifum efnisins.

VII, 1

Ákærði kannast við að hafa kastað glasi, sbr. 1. tl. ákæru. Með tilliti til þess að þau brotaþoli sammæltust um að leyna atvikum fyrir heilbrigðisstarfsmönnum, þykir framburður hans um að hann hefði ekki verið í sjónlínu við brotaþola ekki trúverðugur. Þótt ekki liggi fyrir að hann hafi haft beinan ásetning til að kasta glasinu í brotaþola, átti honum ekki að geta dulist að langlíklegast væri að hún hlyti skaða af því að glasinu var kastað í átt að henni. Að þessu gættu verður ákærði sakfelldur fyrir brot sem lýst er í þessum tölulið og er þar rétt heimfært til refsiákvæðis.

VII, 2

Ákærði kannast við þann verknað sem lýst er í 2. tl. ákæru. Með vísan til þess og framburðar brotaþola telst hann sannur að sök um að hafa framið verknaðinn. Varðar hann við ákvæði barnaverndarlaga þrátt fyrir aldur barnsins. Þá varðar hann við tilgreint ákvæði almennra hegningarlaga.

VII, 3

Ákærði kannast viðað hafa farið inn á [...], sbr. 3. tl. ákæru. Samkvæmt framburði E hringdi ákærði og kvaðst ætla þangað til að drepa þetta hyski. Vitnin þrjú á vettvangi bera öll að ákærði hafi verið með hníf. Hnífur fannst á vettvangi. Þá bera vitnin að ákærði hafi hótað að drepa þau, reynt að spenna upp glugga og síðan kastað glerbrotum inn, eftir að húsráðandi hafði brotið gluggann. Ber vitnið C að hafa fengið smá sár á fingurinn af völdum ákærða, en til þess er að líta að ekki verður útilokað að vitnið hafi fengið þetta sár við að brjóta gluggann. Að þessu gættu verður ákærði sýknaður af því að hafa brotið gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, en sakfelldur að öðru leyti samkvæmt þessum tölulið ákæru. Varða þeir verknaðir sem hann er sakfelldur fyrir við tilgreind refsiákvæði, önnur en 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

VIII, 4

Þar sem ávana- og fíkniefni, bannað á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni, mældist í blóði ákærða eftir akstur sem lýst er í 4. tl. ákæru, var hann undir áhrifum þess, sbr. 50. gr. laga nr. 77/2019, sbr. áður 2. mgr. 45. gr. a laga nr. 50/1987. Verður hann samkvæmt því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í 4. tl. ákærðu og varðar við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. laga nr. 77/2019, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr.48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 19/1940.

IX

Sakaferill ákærða nær aftur til ársins 2000, en hér skiptir máli að hann var þann [...] 2016 dæmdur í Hæstarétti í fangelsi í fjóra mánuði, þrír mánuðir þar af skilorðsbundnir í þrjú ár, fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a og 1. mgr. 48. gr. laga nr. 50/1987. Dæmdur var upp skilorðsbundinn hæstaréttardómur frá [...] 2013, þriggja mánaða fangelsi. Ákærði var sviptur ökurétti ævilangt. Þann [...] 2016 var hann dæmdur í Héraðsdómi Reykjaness í 10 mánaða fangelsi, skilorðsbundið í þrjú ár, fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr., 1. mgr. 217. gr. og 233. gr. almennra hegningarlaga. Skilorðshluti dóms Hæstaréttar frá [...]2016 var dæmdur upp og refsing ákveðin eftir reglum 78. gr. almennra hegningarlaga. Loks gekkst ákærði undir lögreglustjórasátt þann 2. febrúar 2017 um greiðslu 100.000 króna í sekt fyrir brot gegn 1. mgr. 48. gr. laga nr. 50/1987.

Ákærði er hér auk annars sakfelldur fyrir þrjú brot gegn 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Þykir eiga að beita reglu 1. mgr. 218. gr. c. sömu laga við ákvörðun refsingar, þar sem ákærði var dæmdur fyrir ofbeldisbrot [...] 2016. Einnig ber að beita reglu 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga til þyngingar refsingar. Ákærði hefur engar málsbætur.

Ákærði hefur rofið skilorð dómsins frá [...] 2016. Ber að taka hann upp og dæma ákærða refsingu í einu lagi samkvæmt reglum 77. gr. almennra hegningarlaga. Ákveðst hún fangelsi í 18 mánuði og er ekki fært að skilorðsbinda hana að neinu leyti. Þá ber að árétta að ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði hefur bakað sér bótaskyldu gagnvart brotaþola samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Ekki eru veruleg gögn fyrirliggjandi um afleiðingar brots hans, en af umsögn ráðgjafa hjá [...] og vottorði heilsugæslulæknis, verður þó ráðið að brotaþoli hafi verið andlega miður sín. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 1.000.000 króna, með vöxtum eins og krafist er. Upphafstími dráttarvaxta miðast við það er mánuður var liðinn frá birtingu ákæru og bótakröfu.

Dæma ber ákærða til að greiða allan sakarkostnað. Útlagður kostnaður á rannsóknarstigi nemur 230.371 krónu. Ferðakostnaður vitna nemur 8.325 krónum. Þóknun verjanda ákærða ákveðst með hliðsjón af tímaskýrslum 1.417.630 krónur. Útlagður ferðakostnaður hans og annar útlagður kostnaður ákveðst að álitum með hliðsjón af yfirliti hans 172.885 krónur. Virðisaukaskattur er talinn með, en ekki reiknaður á 125.330 krónur af ferðakostnaðinum og aðeins 11% af 20.500 krónum.

Þóknun réttargæslumanns ákveðst með hliðsjón af tímaskýrslu 850.000 krónur, virðisaukaskattur meðtalinn.

E-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Gætt var ákvæðis 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 18 mánuði.

Áréttað er að ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði A 1.000.000 króna, með vöxtum skv. 8. gr., laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu frá 17. ágúst 2017 til 12. október 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði 2.679.211 krónur í sakarkostnað, þar meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 1.417.630 krónur, útlagðan kostnað hans, 172.885 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kvk-ef Ó-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns,850.000 krónur.