413/2023

Útdráttur

B krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns C á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að bæði í forsjárhæfnismati og matsgerð dómkvadds matsmanns, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði, hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að forsjárhæfni A væri skert.

Þá hefði samvinna B og A ekki gengið sem skyldi frá því C var vistaður utan heimilis á árinu 2021. Af framlögðum matsgerðum þótti mega ráða að ástæður þess mætti að meginstefnu til að rekja til A og þeirra takmarkana sem hún glímdi við. Samkvæmt þessu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga væru uppfyllt í málinu. Þá tók Landsréttur fram að það væri fullkominni óvissu undirorpið hvernig C myndi reiða af, færi hann aftur til A. Einnig var til þess vísað að A hefðu staðið til boða ýmis stuðningsúrræði af hálfu barna- verndaryfirvalda og að ekki yrði fallist á að B hefði við meðferð máls A ekki gætt meðalhófs. Enn fremur yrði ekki annað ráðið af málsgögnum en málefni A og C hefðu verið rannsökuð með fullnægjandi hætti en ítarleg gögn lægju fyrir um færni A til að annast C og líðan hans og aðstæður nú. Þá hefði ekkert haldbært komið fram í málinu um að jafnræðis hefði ekki verið gætt gagnvart A. Þóttu það vera brýnir hagsmunir C, sbr. 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga, að hann fengi að dvelja áfram í núverandi umhverfi. Var samkvæmt öllu framansögðu fallist á kröfu B og A svipt forsjá C.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og G-kvk-nf E-kvk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 31. maí 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 17. maí 2023 í málinu nr. E- [...]/2022.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af kröfum stefnda, auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og að málskostnaður fyrir Landsrétti verði felldur niður.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Áfrýjandi er fædd árið [...]. Hún var skjólstæðingur barnaverndar á aldrinum 14 til 18 ára vegna erfiðra heimilisaðstæðna. Áfrýjandi glímdi við námserfiðleika í grunnskóla og stóð höllum fæti félagslega. Þá á hún sögu um kvíða og áfallastreituröskun en hún varð fyrir endurteknum áföllum í æsku.

5

Áfrýjandi á fjögur börn. Soninn C, sem mál þetta lýtur að, tvo eldri drengi, fædda í [...]og [...], og dóttur, fædda í [...]. Feður eldri sona áfrýjanda fara með forsjá þeirra en hún fer með forsjá yngstu barnanna tveggja.

6

Málefni áfrýjanda og barna hennar hafa verið til meðferðar hjá barnaverndaryfirvöldum með hléum frá árinu 2012. Svo sem ítarlega er rakið í hinum áfrýjaða dómi hafa áfrýjanda staðið til boða ýmis stuðningsúrræði af hálfu barnaverndaryfirvalda eftir að afskipti hófust af málefnum hennar og barna hennar.

7

Með samningi við Barnavernd Kópavogs 27. mars 2020 tók E, sérfræðingur í klínískri barnasálfræði, að sér að leggja mat á forsjárhæfni áfrýjanda. Við matið var lögð sérstök áhersla á að meta tengsl áfrýjanda við syni sína þrjá og innsæi hennar til að styrkja, forgangsraða og mæta þörfum þeirra. Einnig skyldi meta getu áfrýjanda til að veita sonum sínum nauðsynlega athygli og örvun. Þá var andlegt heilsufar áfrýjanda metið og áhrif þess á umönnun drengjanna. Jafnframt var metin geta áfrýjanda til að sinna daglegum þörfum sona sinna og innsæi hennar í eigin stöðu og gjörðir og áhrif þeirra á drengina. Enn fremur voru metnir möguleikar áfrýjanda til að nýta sér aðstoð byggða á leiðbeiningum og kennslu og möguleikar hennar og viðhorf til þess hvort vandi væri til staðar. Þá var greindarfarsleg staða áfrýjanda metin.

8

Matsskýrsla E lá fyrir 4. september 2020. Í niðurlagi skýrslunnar kom fram að áfrýjandi bæri mjög greinilega ást til sona sinna sem hún sýndi þeim umbúðalaust.

Aðstæður áfrýjanda voru metnar nokkuð stöðugar en þess þó getið að hún hefði verið í átakamiklu sambandi við föður C. Þá var talið að áfrýjandi gengi of langt í að verja syni sína gegn hættum og ofverndaði þá á kostnað þroska þeirra og velferðar.

Matsmaður taldi jafnframt að áfrýjandi hefði ekki gott lag á að þroska eða örva syni sína. Í matinu kom fram að áfrýjandi væri oftast kát og hress og að hún sýndi sonum sínum hlýju. Hún hefði aftur á móti átt í útistöðum við marga sér nákomna og skorið á tengsl sín og drengjanna við ættingja en svo virtist sem hún hefði ekki sett sig í spor drengjanna þegar hún sleit tengsl þeirra við feður sína og stórfjölskyldur. Þá hefði áfrýjandi átt erfitt með að koma hreint fram. Matsmaður gat þess jafnframt að áfrýjandi væri kvíðin og fældist hluti, sem hefði áhrif á syni hennar. Samandregið var það niðurstaða matsmanns að forsjárhæfni áfrýjanda væri töluvert skert.

9

Hinn 30. september 2020 kvað barnaverndarnefnd Kópavogs upp úrskurð um að allir synir áfrýjanda skyldu vistaðir utan heimilis í tvo mánuði frá þeim degi að telja. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 19. nóvember sama ár var kveðið á um að tveir elstu drengirnir skyldu vistaðir utan heimilis á vegum nefndarinnar allt til 30. júní 2021.

Staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu með úrskurði 22. desember 2020. Úrskurður nefndarinnar um vistun C utan heimilis var aftur á móti felldur úr gildi og sætti sú niðurstaða ekki kæru til Landsréttar. Í forsendum úrskurðar héraðsdóms kom fram það álit dómsins að barnaverndarnefnd hefði farið gegn rannsóknarreglu stjórnsýsluréttarins og ekki gætt meðalhófsreglunnar sem skyldi um að beita vægari stuðningsúrræðum til að styrkja stöðu áfrýjanda og drengsins inni á heimilinu. Að því gættu þótti ekki sýnt að borið hefði nauðsyn til að vista drenginn utan heimilis.

10

Að fenginni niðurstöðu héraðsdóms fór drengurinn aftur í umsjá áfrýjanda. Frá þeim tíma var áfrýjandi undir eftirliti barnaverndaryfirvalda oghenni veittur stuðningur af ýmsu tagi. Í kjölfar þess að meðferðaráætlun rann sitt skeið á enda 29. apríl 2021, og áfrýjandi skrifaði ekki undir nýja áætlun, úrskurðaði barnaverndarnefnd 15. júní 2021 að drengurinn skyldi vistaður utan heimilis í tvo mánuði frá þeim degi að telja á grundvelli b-liðar 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Áfrýjandi vildi ekki una úrskurði nefndarinnar og kærði hann til héraðsdóms. Fyrir héraðsdómi krafðist barnaverndarnefnd þess að úrskurðurinn yrði staðfestur en gerði jafnframt þá kröfu að drengurinn yrði vistaður utan heimilis í allt að 12 mánuði frá 15. júní 2021 að telja á grundvelli 28. gr. barnaverndarlaga. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 20. ágúst 2021 var fallist á kröfur barnaverndarnefndar og til þess vísað að vistun drengsins utan heimilis væri nauðsynleg til að tryggja velferð hans þar sem vægari úrræði hefðu ekki skilað árangri. Áfrýjandi kærði úrskurð héraðsdóms til Landsréttar sem staðfesti hann með úrskurði 15. september 2021. Hinn 1. júní 2022 tók barnaverndarnefnd Kópavogs ákvörðun um að höfða mál á hendur áfrýjanda til sviptingar forsjár drengsins og var mál þetta höfðað 22. júlí sama ár. Á þeim tíma sem drengurinn hefur verið vistaður utan heimilis samkvæmt framansögðu hefur hann dvalið hjá móður áfrýjanda.

11

Undir rekstri málsins í héraði var P sálfræðingur dómkvaddur til að leggja mat á átta nánar tilgreind atriði í matsbeiðni sem áfrýjandi lagði fram í málinu 6. október 2022.

Matsgerð hins dómkvadda matsmanns lá fyrir 6. mars 2023 og er ítarlega reifun á niðurstöðum hans að finna í hinum áfrýjaða dómi.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

12

Áfrýjandi byggir kröfur sínar á því að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga séu ekki uppfyllt í málinu. Í gögnum þess sé ekkert að finna sem færi sönnur á að skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt í tilviki áfrýjanda. Þá hafi hún hvorki fengið nægjanlegan stuðning né tækifæri til að sýna fram á að hún geti staðið á eigin fótum. Áfrýjandi bendir á að ákvörðun um forsjársviptingu sé afar íþyngjandi og feli í sér inngrip í stjórnarskrárvarinn rétt hennar og sonar hennar til friðhelgi einkalífs og fjölskyldu, sbr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt 2. gr. barnaverndarlaga sé eitt af markmiðum laganna að styrkja fjölskyldur í uppeldishlutverki sínu. Þá beri íslenskum stjórnvöldum á grundvelli 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins og 4. gr. barnaverndarlaga að hafa það að leiðarljósi sem sé barninu fyrir bestu. Svo sem mál þetta liggi fyrir sé það best fyrir son áfrýjanda að hún fari áfram með forsjá hans.

13

Áfrýjandi vísar einnig til þess að af hálfu barnaverndaryfirvalda hafi ekki verið gætt meðalhófs við meðferð málsins, sbr. 7. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga og 12. gr. stjórnsýslulaga, og rannsóknarskyldu ekki verið fullnægt. Þá hafi jafnræðis ekki verið gætt við málsmeðferðina en mál áfrýjanda hafi ekki fengið sömu meðferð og mál annarra í sömu stöðu, sbr. 6. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 11. gr. stjórnsýslulaga.

Málsástæður stefnda

14

Stefndi vísar til forsendna hins áfrýjaða dóms og tekur undir þær. Stefndi segir öll almenn úrræði til stuðnings áfrýjanda og syni hennar hafa verið fullreynd í skilningi 7. mgr. 4. gr., sbr. 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Fjölmargar meðferðaráætlanir liggi fyrir þar sem sagt hafi verið til um markviss stuðningsúrræði. Þá hafi áfrýjanda sjálfri verið útveguð ýmis úrræði til styrkingar. Þrátt fyrir alla þessa aðstoð hafi áfrýjandi verið lítið sem ekkert til samvinnu við stefnda, sérstaklega frá miðju ári 2021, og hún nánast farið huldu höfði frá ársbyrjun 2022. Þá hafi áfrýjandi sjálf, án aðkomu stefnda, ekki leitað sér aðstoðar til að bæta forsjárhæfni sína á tímabilinu.

15

Stefndi reisir kröfur sínar á því að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga séu uppfyllt í málinu. Daglegri umönnun og uppeldi sonar áfrýjanda hafi verið verulega ábótavant er hann var í umsjá hennar. Þá liggi fyrir samkvæmt tveimur matsgerðum að forsjárhæfni áfrýjanda sé verulega skert, áhyggjur séu af tengslamyndun hennar við drenginn og þá sé henni ekki eðlislægt að lesa í þarfir barna sinna. Öllum þeim aðilum, sem komið hafi að málefnum áfrýjanda, beri saman um að hún hafi ekki úthald til samstarfs og að leiðbeiningar og aðferðir þurfi að vera á hennar forsendum. Forsagan og persónuleikaeinkenni áfrýjanda sýni að litlar líkur séu á að breytingar verði á aðstæðum hennar og forsjárhæfni eða að afstaða hennar til þess að leita stuðnings og aðstoðar hjá stefnda muni breytast.

16

Þá er af hálfu stefnda sérstaklega vísað til þess að sonur áfrýjanda hafi verið vistaður samfleytt utan heimilis í rúm tvö ár eða frá júní 2021. Hann hafi dafnað vel í vistuninni og vel verið hugað að öllum hans þörfum. Á vistunartímabilinu hafi verið viðhöfð rífleg umgengni við áfrýjanda sem að meginstefnu til hafi gengið vel og viðhaldið jákvæðum tenglum milli mæðginanna. Drengurinn sé þó mjög hændur að vistunaraðila sínum, móðurömmu sinni, og leiti í öryggi til hennar. Því sé vandséð hvernig það þjóni hagsmunum drengsins að taka hann úr vistuninni og fá áfrýjanda umsjá hans.

17

Stefndi segir málefni áfrýjanda og drengsins hafa verið rannsökuð í þaula. Ítarleg gögn liggi fyrir um færni hennar til að sinna drengnum og um líðan, þarfir og aðstæður hans. Þá hafi margvíslegum stuðningsúrræðum verið beitt samkvæmt framansögðu.

Sá málatilbúnaður áfrýjanda að rannsóknarreglu og meðalhófsreglu barnaverndarlaga hafi ekki verið gætt eigi því ekki við rök að styðjast.

18

Að öðru leyti en að framan er rakið vísast um málsástæður aðila til reifunar á þeim í hinum áfrýjaða dómi.

Niðurstaða

19

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. barnaverndarlaga er meginmarkmið laganna að tryggja að börn sem búa við óviðunandi aðstæður eða börn sem stofna heilsu sinni og þroska í hættu fái nauðsynlega aðstoð. Í ákvæðinu segir jafnframt að leitast skuli við að ná markmiðum laganna með því að styrkja fjölskyldur í uppeldishlutverki sínu og beita úrræðum til verndar einstökum börnum þegar það á við.

20

Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga skal í starfsemi barnaverndaryfirvalda beita þeim ráðstöfunum sem ætla má að barni séu fyrir bestu og að hagsmunir barna skuli ávallt hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda. Þá skulu barnaverndaryfirvöld í störfum sínum taka tillit til sjónarmiða og óska barna eftir því sem aldur þeirra og þroski gefur tilefni til. Þá skal í barnaverndarstarfi stuðla að stöðugleika í uppvexti þeirra, sbr. 2. og 3. mgr. 4. gr. sömu laga. Barnaverndaryfirvöld skulu samkvæmt 4. mgr. ákvæðisins einnig leitast við að eiga góða samvinnu við börn og foreldra sem þau hafa afskipti af og ávallt sýna þeim fyllstu nærgætni og virðingu.

21

Í úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 20. ágúst 2021, þar sem fallist var á kröfur barnaverndarnefndar Kópavogs um vistun sonar áfrýjanda utan heimilis í 12 mánuði frá 15. júní 2021 að telja, kom fram að vistunin væri nauðsynleg til að tryggja velferð drengsins þar sem vægari úrræði hefðu ekki skilað árangri. Var því slegið föstu að drengurinn hefði á þeim tíma búið við óviðunandi aðstæður í umsjá áfrýjanda.

Jafnframt vísaði héraðsdómur til þess að svo virtist sem áfrýjandi hefði ekki verið til samvinnu við barnaverndaryfirvöld um að bæta aðbúnað og uppeldisskilyrði drengsins þannig að viðunandi væri. Þá yrði ekki horft fram hjá andlegu ástandi áfrýjanda en ráða mætti af gögnum að það væri slæmt og hefði haft áhrif til þess verra á drenginn þegar hann var í umsjá hennar. Áfrýjandi kærði úrskurð héraðsdóms til Landsréttar. Í úrskurði réttarins 15. september 2021 kom fram að ráða mætti af gögnum málsins að stefndi hefði í samræmi við 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga veitt áfrýjanda umtalsverðan stuðning til að styrkja hana í uppeldishlutverki sínu, án viðhlítandi árangurs. Sagði jafnframt að í maí 2021 hefði áfrýjandi hætt að taka á móti ráðgjafa á vegum stefnda og ekki mætt með drenginn í aðlögun á leikskóla.

Meðferðaráætlun hefði runnið út 29. apríl 2021 og áfrýjandi ekki fengist til að undirrita nýja áætlun. Að þessu sögðu sló Landsréttur því föstu með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar að brýnir hagsmunir drengsins krefðust vistunar hans utan heimilis. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur. Samkvæmt framansögðu var daglegri umönnun drengsins verulega ábótavant er hann var tekinn úr umsjá áfrýjanda og vistaður utan heimilis.

22

Eins og gögn málsins bera með sér og rakið er í hinum áfrýjaða dómi hefur samvinna áfrýjanda og stefnda ekki gengið sem skyldi eftir að sonur hennar var vistaður utan heimilis. Við mat á ástæðum þess þykir verða að líta til matsgerðar P sálfræðings. Í niðurstöðum matsgerðarinnar, sem ítarlega eru reifaðar í héraðsdómi, segir meðal annars að áfrýjandi glími við afneitun á félagslegri stöðu sem birst geti í því að hún eigi erfitt með að sjá og viðurkenna hlutina eins og þeir séu og neiti að horfast í augu við veruleikann. Erfitt geti verið að sannfæra áfrýjanda um aðra sýn vegna þess að hún sé ósveigjanleg og eigi erfitt með að leyfa öðru fólki að hjálpa sér nema það geri hlutina eins og hún vilji hafa þá. Hún sé einnig gjörn á að líta svo á að aðrir séu að dæma hana og neiti jafnvel samskiptum við þá sem hafi áhyggjur af drengnum. Slíkt kunni að leiða til þess að hún leiti sér ekki aðstoðar og komi í veg fyrir viðeigandi inngrip. Í matsgerðinni segir jafnframt að áfrýjandi eigi erfitt með að treysta en traust sé forsenda þess að þjónustuveitendur myndi meðferðarsamband við hana. Telur matsmaður forsjárhæfni áfrýjanda verulega skerta á félags- og tilfinningasviði. Hún hafi lengi glímt við áfallastreituröskun og einkenni sem hamli viðunandi uppeldisskilyrðum. Er það álit matsmanns að velferð og þroski drengsins verði ekki tryggður við þau uppeldisskilyrði sem áfrýjandi geti veitt en tilfinningaleg staða hennar geti orðið svo slæm að hún hafi ekki orku til að framfylgja því sem hún kunni.

Uppeldishlutverkið sé krefjandi hlutverk sem krefjist mikillar starfsorku. Slík orka hafi ekki verið til staðar hjá áfrýjanda nógu samfellt og lengi til að tryggja að umhverfi drengsins sé viðunandi. Þá hafi einkenni hennar valdið erfiðleikum í samskiptum og vinnslu málsins.

23

Hinn dómkvaddi matsmaður kom fyrir dóm undir rekstri málsins í héraði og skýrði og staðfesti matsgerð sína. Í skýrslu hans kom meðal annars fram að stór spurning væri hvort áfrýjandi myndi geta átt samstarf í framtíðinni. Spurður um hvort búast mætti við því að áfrýjandi færi að leita sér hjálpar vegna persónuleikaeinkenna sinna svaraði matsmaður því til að það væri ekki útilokað. Meiri líkur en minni væru aftur móti á því aðafstaðaáfrýjanda og ástand yrði áfram það sama.

24

Ráða má af framansögðu og gögnum málsins að öðru leyti að samstarf áfrýjanda við barnaverndaryfirvöld í aðdraganda þess og eftir að sonur hennar var vistaður utan heimilis hefur verið afar takmarkað. Þannig var framburður þeirra starfsmanna stefnda, er skýrslu gáfu fyrir héraðsdómi, á einn veg um það atriði. Af framlögðum matsgerðum þykir mega ráða að ástæður þessa megi að meginstefnu til rekja til áfrýjanda og þeirra takmarkana sem hún glímir við. Þegar þetta er virt þykir háð fullkominni óvissu hvernig drengnum myndi reiða af, færi hann aftur til áfrýjanda.

25

Eins og áður var vikið að komst hinn dómkvaddi matsmaður að þeirri niðurstöðu að forsjárhæfni áfrýjanda væri verulega skert á félags- og tilfinningasviði. Þá var það niðurstaða E sálfræðings, sem lagði mat á forsjárhæfni áfrýjanda um mitt ár 2020, að forsjárhæfni hennar væri á heildina litið töluvert skert. Þegar þessa er gætt og í ljósi alls þess sem að framan er rakið um takmarkanir áfrýjanda að öðru leyti og skort á samstarfi verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að telja verði skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnverndarlaga uppfyllt í málinu svo fallast megi á kröfur stefnda.

26

Svo sem ítarlega er rakið í hinum áfrýjaða dómi hafa áfrýjanda staðið til boða ýmis stuðningsúrræði af hálfu barnaverndaryfirvalda. Þannig buðust henni viðtöl við félagsráðgjafa, tilsjónaraðili var með heimili hennar og eftirlit með umgengni hennar við drenginn eftir vistun hans utan heimilis. Þá var áfrýjanda boðin aðstoð [...] og greiningu og henni gefinn kostur á meðferðarvistun ásamt drengnum. Í framhaldinu kom [...]að málefnum mæðginanna. Gögn málsins bera einnig með sér að áfrýjanda hafa verið boðin ýmis úrræði til styrkingar, svo sem málastjóri og félagsráðgjöf, sálfræðiviðtöl, aðgangur að geðheilsuteymi heilsugæslu og Fjölskylduvernd.

Samkvæmt þessu og öðru framansögðu verður ekki á það fallist að stefndi hafi við meðferð máls áfrýjanda ekki gætt meðalhófs. Jafnframt verður ekki annað ráðið af málsgögnum en málefni áfrýjanda og sonar hennar hafi verið rannsökuð með fullnægjandi hætti en ítarleg gögn liggja fyrir um færni áfrýjanda til að annast drenginn. Jafnframt liggja fyrir gögn um líðan drengsins og aðstæður hans nú. Þá hefur ekkert haldbært komið fram í málinu um að jafnræðis hafi ekki verið gætt gagnvart áfrýjanda.

27

Sonur áfrýjanda hefur nú verið vistaður samfleytt utan heimilis í rúm tvö ár eða frá því í júní 2021. Á vistunartímanum hefur drengurinn dvalið hjá móður áfrýjanda. Bera gögn málsins með sér að drengnum líði vel í fóstrinu og að aðstæður hans séu þar góðar. Hann sé hændur að fósturmóður sinni og leiti til hennar í öryggi. Í gegnum fósturmóður er drengurinn í samskiptum við frændfólk sitt og eldri bræður.

Samkvæmt framansögðu er alls óvíst hvernig drengnum myndi reiða af, færi hann aftur til áfrýjanda. Hann er enn mjög ungur að árum og hefur þörf fyrir öryggi og stöðugleika í lífi sínu. Í ljósi þess að engin samskipti hafa síðustu misseri verið milli áfrýjanda og móður hennar verður að telja verulega hættu á því að tengsl drengsins við ömmu sína og fósturmóður myndu rofna, færi hann úr umsjá hennar og aftur til áfrýjanda. Ef rof yrði á þeim tengslum gæti það reynst drengnum skaðlegt. Þega ralls þessa er gætt þykja það vera brýnir hagsmunir drengsins, sbr. 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga, að hann fái áfram að dvelja í núverandi umhverfi. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur, þar með talið ákvæði hans um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

28

Málskostnaður fyrir Landsréttifellurniðurenumgjafsóknarkostnaðáfrýjanda fer eins ogí dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talinþóknunlögmannshennar, M-kk-ef M. N-kk-ef, 1.300.000 krónur.