78/2018

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir brot gegn þagnarskyldu í starfi sínu sem lögreglumaður og P fyrir hlutdeild í þeim brotum með því að J veitti P upplýsingar sem þagnarskylda ríkti um. Þá var J sakfelldur fyrir spillingu með því að hafa, í tengslum við framkvæmd starfa sinna, heimtað í SMSskilaboðum peninga af P. Einnig var J sakfelldur fyrir brot í opinberu starfi sem lögreglumaður þar sem hann hafði ekki gætt lögmæltra aðferða við meðferð máls eða úrlausn þar sem hann var í upplýsingasambandi við P, án vitundar yfirmanna sinna og í andstöðu við ákvæði III. kafla reglna innranríkisráðherra um sérstakar aðgerðir við rannsókn sakamála og reglna ríkissaksóknara um samskipti lögreglu við upplýsingagjafa við rannsókn máls. Þá var P einnig sakfelldur fyrir fíkniefnabrot og vopnalagabrot. Hins vegar var J sýknaður af ákæru um spillingu fyrir að hafa tekið á móti tveimur símum frá P í því skyni að geta átt í upplýsingasamskiptum við P. Jafnframt var J sýknaður fyrir brot í opinberu starfi sem lögreglumaður með því að hafa varðveitt tiltekið magn af amfetamíni, vefaukandi sterum, testósterón prípíónati og tvær loftskammbyssur í skrifborðsskúffu á vinnustað sínum. Refsing J var ákveðin fangelsi í 15 mánuði, að frádregnu gæsluvarðhaldi. Refsing P var ákveðin fangelsi í níu mánuði. Þá voru gerð upptæk efni og vopn sem fundust hjá P.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar 3. maí 2017 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. apríl 2017 í málinu nr. S[…]/2016.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd og að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um upptöku efna og skotvopna.

3 Ákærði J-kk-nf krefst aðallega sýknu, til vara að dómur héraðsdóms verði ómerktur, til þrautavara að málinu verði vísað frá héraðsdómi en að því frágengnu að refsing hans verði milduð. Ákærði P-kk-nf A-kk-nf krefst þess aðallega að dómur héraðsdóms verði ómerktur, til vara að hann verði sýknaður en að því frágengnu að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Ríkissaksóknari höfðaði mál þetta með ákæru 8. nóvember 2016. Í henni er ákærði J-kk-nf borinn sökum um brot gegn 1. mgr. 128. gr., 132. gr., 1. mgr. 136. gr. og 141. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf gefin að sök hlutdeild í broti meðákærða gegn 1. mgr. 136. gr. sömu laga en að auki tekur saksókn á hendur honum til brota gegn 1. mgr. 109. gr. þeirra, 5. gr. laga nr. 65/1974 um ávana og fíkniefni og tilgreindum ákvæðum vopnalaga nr. 16/1998. Málið var jafnframt höfðað á hendur Z fyrir brot gegn 109. gr. almennra hegningarlaga í tengslum við brot sem ákærða J-kk-þgf er gefið að sök í III. kafla ákæru. Með hinum áfrýjaða dómi var Z sýknaður af þessum sakargiftum og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu.

5 Málsatvik eru nægilega reifuð í hinum áfrýjaða dómi. Þar er jafnframt gerð grein fyrir framburði ákærðu og vitna við aðalmeðferð málsins í héraði. Ákærðu gáfu skýrslu að nýju fyrir Landsrétti og að auki voru teknar skýrslur af fjórum vitnum, þar af einu sem ekki kom fyrir héraðsdóm.

6 Við meðferð málsins fyrir Landsrétti voru lögð fram nokkur ný gögn. Varða þau að stærstum hluta ómerkingarkröfu ákærðu og þá aðallega ákvörðun héraðsdómara um málflutningstíma verjenda og atvik í aðdraganda málflutnings og meðan á honum stóð.

7 Í skýrslum sínum fyrir Landsrétti staðfestu ákærðu og Z lýsingar á meðferð málsins fyrir héraðsdómi sem fram koma í gögnum sem lögð hafa verið fram þar að lútandi. Ákærði J-kk-nf var að auki spurður nánar út í einstaka ákæruliði og afstöðu hans til þeirra atvika sem sakargiftir á hendur honum eru reistar á. Var framburður hans í samræmi við það sem fram kom í skýrslu hans fyrir héraðsdómi.

8 Við skýrslutöku af vitninu Ö var spilað brot úr heimildarmyndinni „[…]“, en vitnið var yfirmaður fíkniefnadeildar lögreglunnar í Reykjavík þegar myndin var gerð. Í þeim hluta myndarinnar sem spilaður var er rætt við Ö á skrifstofu fíkniefnadeildar og sjást þar ýmsir haldlagðir munir, svo sem hnífar, loftbyssur, afsagaðar haglabyssur og munir sem notaðir höfðu verið til innflutnings á fíkniefnum. Í vitnisburði Ö kom fram að þegar hann tók við starfi yfirmanns fíkniefnadeildarinnar 1997 hafi ekki verið nægjanlega gott fyrirkomulag á skráningu og meðferð haldlagðra muna. Hann hafi gert átak í að laga þetta og munum verið eytt. Þó hafi verið ákveðið að skilja eitthvað af munum eftir sem meðal annars voru notaðir við kennslustörf í lögregluskólanum. Þá staðfesti Ö að loftbyssur hefðu verið í sýningarskáp þegar hann starfaði þar en honum hefði ekki verið kunnugt um fyrirkomulagið á meðferð þessara muna eftir að hann lét af störfum í fíkniefnadeildinni.

Niðurstaða

Krafa um ómerkingu

9 Kröfu sína um ómerkingu héraðsdóms byggja ákærðu aðallega á því að verjendur þeirra hafi ekki fengið að veita andsvör að loknum fyrri ræðum sakflytjenda í kjölfar þess að sækjandi lagði málið í dóm án þess að taka að nýju til máls. Saksókn fyrir héraðsdómi hafi samkvæmt framansögðu verið beint að þremur einstaklingum og hafi hagsmunir þeirra ekki farið saman. Enda þótt sækjandi hafi ekki talið þörf á því að taka aftur til máls hafi verjendur haft í hyggju að gera athugasemdir við fyrri ræður verjenda annarra ákærðu en héraðsdómari hafi virt að vettugi skýlausan rétt þeirra til þess. Þá er til stuðnings ómerkingarkröfu vísað til þess í greinargerð ákærða P-kk-ef A-kk-ef til Landsréttar að héraðsdómari hafi ekki gefið ákærðu kost á að ávarpa dóminn við lok aðalmeðferðar. Loks byggir ákærði P-kk-nf A-kk-nf á því að sá tími sem verjanda hans var úthlutaður til málflutnings hafi verið svo stuttur að viðhlítandi málsvörnum hafi ekki verið við komið og í greinargerð verjanda ákærða J-kk-ef til Landsréttar er á því byggt í umfjöllun um ómerkingarkröfu að verjendum ákærðu hafi ekki gefist „tækifæri til að flytja mál sitt“. Með því sem að framan er rakið hafi héraðsdómari brotið á rétti ákærðu til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. og blið 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, og 70. gr. stjórnarskrárinnar.

10 Í 3. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 er mælt fyrir um að við munnlegan flutning máls tali ákærandi fyrst, því næst sá sem fer með kröfu samkvæmt XXVI. kafla laganna ef því er að skipta og síðan ákærði. Að því loknu geta þeir í sömu röð fært fram andsvör af sinni hálfu. Flytji verjandi málið fyrir ákærða er honum sjálfum heimilt að taka stuttlega til máls í lok aðalmeðferðar. Samkvæmt ákvæðinu stýrir dómari málflutningi og gætir þess að ræðumaður haldi sig við efnið og að málflutningur sé glöggur.

11 Svo sem áður er getið byggir verjandi ákærða P-kk-ef A-kk-ef á því að héraðsdómari hafi stytt þann tíma sem verjandinn hafi óskað eftir til málflutnings og að bókun dómarans í þingbók um þær óskir sé röng. Hann hafi áætlað ræðutíma sinn 25 til 30 mínútur og komið því á framfæri við héraðsdómara sem á hinn bóginn hafi bókað í þingbók að verjandinn hefði áætlað að ræða hans tæki 15 til 20 mínútur. Í málflutningi verjandans fyrir Landsrétti kom fram að málflutningur hans fyrir héraðsdómi hafi tekið 20 til 25 mínútur. Af þingbók héraðsdóms má helst ráða að ræðutími verjandans hafi verið um 30 mínútur. Af hálfu ákærða J-kk-ef hafa engin rök verið færð fyrir því að málflutningi verjanda hans hafi verið settar tímaskorður sem leitt hafi til þess að viðhlítandi málsvörn varð ekki við komið. Fær það heldur ekki stoð í gögnum málsins. Samkvæmt þessu eru engin efni til að ómerkja héraðsdóminn á grundvelli þeirra röksemda ákærðu sem hér um ræðir.

12 Í málinu er ekkert fram komið um það að við dómtöku málsins í héraði hafi legið fyrir ósk frá ákærðu um að fá að ávarpa dóminn og héraðsdómara var af sjálfsdáðum ekki skylt að kanna hug þeirra að þessu leyti. Í greinargerð ákærða J-kk-ef til Landsréttar er krafa um ómerkingu ekki á því byggð að brotið hafi verið á rétti hans að þessu leyti en fram kemur í yfirlýsingu hans sem lögð var fram í Landsrétti að hann hafi ætlað að taka til máls við lok aðalmeðferðar í héraði. Þá er í greinargerð ákærða P-kk-ef A-kk-ef ekki sérstaklega vikið að því að hann hafi haft í hyggju að ávarpa dóminn. Þegar af þessum ástæðum er hafnað kröfu um ómerkingu héraðsdóms á þessum grunni.

13 Samkvæmt 3. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 og svo sem að framan er rakið eiga málflytjendur rétt á að færa fram andsvör í sömu röð og þeir fluttu málið. Enda þótt ákæruvaldið hafi lagt málið í dóm að loknum ræðum verjenda haggaði það eitt og sér ekki rétti verjenda til að taka að nýju til máls, sbr. 5. mgr. 33. gr. laga nr. 88/2008. Á hinn bóginn er til þess að líta að verjandi ákærða P-kk-ef A-kk-ef tók til máls að lokinni ræðu verjanda ákærða J-kk-ef og gat þá komið á framfæri athugasemdum við hana ef einhverjar væru. Þá var eðli máls samkvæmt engin þörf á því að gefa honum kost á andsvörum við ræðu verjanda Z. Eftir stendur að verjanda ákærða J-kk-ef var ekki gefinn kostur á að svara málflutningi verjenda meðákærðu. Er það andstætt lögum og aðfinnsluvert. Eftir atvikum þykja þó ekki vera næg efni til þess að ómerkja hinn áfrýjaða dóm vegna þessa annmarka á meðferð málsins fyrir héraðsdómi.

14 Ómerkingarkrafa ákærða J-kk-ef er einnig reist á því að héraðsdómari hafi leyft spilun á upptöku sem aflað hafi verið með ólögmætum hætti. Á því er byggt að hljóðupptökunnar hafi verið aflað með þrýstingi og blekkingum, með einhvers konar atbeina lögreglu og notkun á virkri tálbeitu. Í málinu liggja ekki fyrir gögn eða upplýsingar sem renna stoðum undir þá fullyrðingu ákærða J-kk-ef að upptakan hafi verið framkvæmd fyrir tilstuðlan lögreglu beint eða óbeint. Í lögum er ekki að finna ákvæði sem hindra það að hljóðupptökur af þeim toga sem hér um ræðir séu lagðar fram í dómsmáli sem sönnunargagn. Við efnismeðferð málsins metur dómari sönnunargildi slíkra gagna út frá efni þeirra og hvernig þeirra var aflað, svo og hvernig þau samræmast öðrum sönnunargögnum í málinu. Í þessu samhengi ber að líta til þess að ákærðu gafst kostur á að koma að vörnum um sönnunargildi hljóðupptökunnar við meðferð málsins í héraði og fyrir Landsrétti. Ákærði hefur að öðru leyti ekki fært fram haldbær rök fyrir þessari málsástæðu sinni og verður því ómerking héraðsdóms ekki byggð á þessum grunni.

Krafa um frávísun

15 Frávísunarkrafa ákærða J-kk-ef er reist á því að ákæruatriðum í alið I. kafla ákæru og alið II. kafla hennar sé lýst með svo almennum hætti að það hafi verið vandkvæðum bundið fyrir hann að grípa til varna í málinu. Ákæran uppfylli því ekki skilyrði 152. gr. laga nr. 88/2008. Þessu til stuðnings tiltekur ákærði að ekki sé upplýst hvernig hann á að hafa aflað upplýsinga úr læstum tölvukerfum lögreglunnar og ekki séu tilgreind þau ummæli sem ákærði á að hafa viðhaft og þær upplýsingar sem hann er talinn hafa gerst sekur um að hafa veitt meðákærða P-kk-þgf A-kk-þgf. Þá sé á engan hátt skilið á milli upplýsinga sem voru opinberar og á allra vitorði og upplýsinga sem trúnaður ríkti um.

16 Samkvæmt clið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 skal í ákæru greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafa fyrirmæli þessa lagaákvæðis verið skýrð svo að verknaðarlýsing í ákæru verði að vera það greinargóð og skýr að ákærði geti ráðið af henni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að með réttu verði ákærða talið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum.

17 Verknaðarlýsing samkvæmt þeim ákæruliðum sem ákærði J-kk-nf gerir athugasemdir við samkvæmt framansögðu er skýr. Í alið I. kafla ákæru er lýst í þremur þáttum þeim upplýsingum sem ákærða er gefið að sök að hafa veitt meðákærða P-kk-þgf A-kk-þgf. Hið sama gildir um alið II. kafla ákærunnar þar sem skýrlega kemur fram að afhending tveggja síma hafi falið í sér gjöf eða annan ávinning. Formskilyrðum ákæru er því fullnægt og verður ekki talið að ákærða hafi á grundvelli hennar verið torvelt að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi viðhlítandi vörnum. Undir efnishlið málsins heyrir hvort tilteknar upplýsingar hafi að einhverju marki verið opinberar og þar með ekki brot á þagnarskyldu að veita þær. Samkvæmt framangreindu eru engir þeir ágallar á ákæru málsins að varðað geta frávísun þess og er frávísunarkröfu ákærða J-kk-ef því hafnað.

Ákæruliður I.a

18 Í þessum ákærulið er ákærða J-kk-þgf gefið að sök þagnarskyldubrot sem lögreglumaður í fíkniefnadeild við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Nánar tiltekið fyrir að hafa síðla sumars eða haustið 2015 veitt meðákærða P-kk-þgf A-kk-þgf upplýsingar um að hann hafi ekki heyrt minnst á ákærða P-kk-ef A-kk-ef hjá samstarfsmönnum sínum í einn og hálfan til tvo mánuði, gefið upplýsingar um nafn X sem uppljóstrara hjá deildinni og nafn þess lögreglumanns sem annaðist samskiptin við X, svo og fyrir að veita meðákærða P-kk-þgf A-kk-þgf upplýsingar um innra skipulag og málefni fíkniefnadeildar og greina frá nöfnum og hlutverki lögreglumanna. Eru brotin talin varða við 136. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. 19 Ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf er gefin að sök hlutdeild í þagnarskyldubroti meðákærða fyrir að hafa óskað eftir og hvatt hann til að veita sér upplýsingarnar. Eru brot hans talin varða við 1. mgr. 136. gr., sbr. 22. gr. almennra hegningalaga.

20 Samkvæmt 22. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 hvílir þagnarskylda á lögreglumönnum um þau atvik sem þeim verða kunn í starfi sínu eða vegna starfs síns og leynt eiga að fara vegna lögmætra almanna eða einkahagsmuna. Ljóst er að upplýsingar um það hvort nafn manns, sem talinn er starfa á fíkniefnamarkaði, hafi komið upp hjá lögreglumönnum í fíkniefnadeild eru trúnaðarupplýsingar sem þagnarskylda ríkir um. Hið sama gildir ótvírætt um upplýsingar um nafn á uppljóstrara og tengilið hans hjá fíkniefnadeildinni.

21 Í hljóðupptöku af fundi ákærðu síðla sumars eða um haustið 2015, sem liggur frammi í málinu, kemur fram að ákærði J-kk-nf veitti ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf upplýsingar af framangreindum toga. Fram kemur í hljóðupptökunni að ákærði P-kk-nf A-kk-nf beindi spurningum um þessi atriði til ákærða J-kk-ef. Í framburði ákærða J-kk-ef fyrir héraðsdómi kannaðist hann við að hafa átt þessi samskipti við ákærða P-kk-þf A-kk-þf. Staðfesti hann fyrir dómi að hafa gefið ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf upp nafn á X og tengilið hans hjá lögreglunni og að hafa upplýst ákærða um að nafn hans hefði ekki borið á góma í deildinni í einn og hálfan til tvo mánuði.

22 Ákærði J-kk-nf hefur gefið þá skýringu á þessari upplýsingagjöf að hann hafi í raun hvorki haft upplýsingar um að X væri uppljóstrari og hver tengiliður hans væri né heldur hvort nafn ákærða P-kk-ef A-kk-ef hafi borið á góma hjá starfsmönnum fíkniefnadeildar. Hann hafi því verið að gefa upplýsingar sem hann vissi ekki hvort væru réttar og gætu allt eins verið rangar. Í málinu er sannað að X og nafngreindur tengiliður hans hjá lögreglunni voru í upplýsingasambandi og voru upplýsingarnar því réttar. Þá benda gögn málsins til þess að nafn ákærða P-kk-ef A-kk-ef hafi ekki komið upp hjá starfsmönnum deildarinnar á umræddum tíma. Að auki mátti ákærða J-kk-þgf vera ljóst að áhætta fylgdi upplýsingagjöf ef hann vissi ekki hvort hún var rétt eða röng. Á þetta einkum við upplýsingar um nafn uppljóstrara og tengiliðar hans.

23 Í hljóðupptökunni kemur einnig fram að ákærði J-kk-nf veitti meðákærða ýmsar upplýsingar um skipulag, starfsemi og starfsmenn fíkniefnadeildar lögreglunnar. Var þar meðal annars um að ræða nokkuð nákvæmar lýsingar á flokkadráttum innan deildarinnar. Þá voru í samtalinu einnig gefnar upplýsingar um breytingar á störfum lögreglumanna. Jafnframt upplýsti ákærði um afstöðu manna til yfirmanna deildarinnar og lögreglustjóra. Ljóst er að slík upplýsingagjöf getur verið mjög skaðleg og grafið undan starfsemi lögreglunnar. Þótt upplýsingar um flokkadrætti innan fíkniefnadeildar hefðu að einhverju marki birst opinberlega voru þær ítarlegu upplýsingar sem ákærði J-kk-nf veitti ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf um þessi málefni trúnaðarupplýsingar sem honum bar að gæta þagnarskyldu um. 24 Samkvæmt því sem að framan er rakið telst sannað að ákærði J-kk-nf hafi gefið ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf þær upplýsingar sem tilgreindar eru í þessum ákærulið og hann var bundinn þagnarskyldu um. Með vísan til þessa er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu J-kk-ef og P-kk-ef A-kk-ef fyrir þau brot sem tilgreind eru í alið I. kafla ákæru og heimfærslu þeirra til refsiákvæða.

Ákæruliður I.b

25 Í forsendum hins áfrýjaða dóms segir að í skýrslutöku hjá lögreglu 7. janúar 2016 hafi ákærði J-kk-nf skýrt frá því að hann hefði látið meðákærða vita ef komið hefðu upplýsingar um hann í C í skiptum fyrir upplýsingar frá honum, en svo sem greinir í ákæru er það upplýsingakerfi sem lögregla heldur meðal annars um fíkniefnamál. Framburður ákærða fyrir héraðsdómi verður ekki skilinn á annan veg en þann að hann hafi gengist við þessari háttsemi. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærðu J-kk-ef og P-kk-ef A-kk-ef fyrir þau brot sem lýst er í þessum ákærulið og heimfærslu þeirra til refsiákvæða.

Ákæruliður II.a

26 Í hinum áfrýjaða dómi er ákærði J-kk-nf sakfelldur fyrir að hafa tekið á móti tveimur símum frá ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf og brotið þannig gegn 1. mgr. 128. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði P-kk-nf A-kk-nf er sakfelldur fyrir brot gegn 109. gr. sömu laga með því að hafa afhent ákærða símana.

27 Samkvæmt gögnum málsins kom frumkvæðið að afhendingu símanna frá ákærða P-kk-þgf A-kk-þgf. Verður að leggja til grundvallar að símarnir hafi verið afhentir í þeim tilgangi að ákærðu gætu skipst á upplýsingum sem þeir töldu nauðsynlegt að leynd ríkti um en báðir hafa þeir borið á þann veg. Eru engar forsendur til að virða að vettugi þann framburð þeirra. Samkvæmt 128. gr. almennra hegningarlaga er það skilyrði brots að opinber starfsmaður hafi tekið við gjöf eða öðrum ávinningi. Þótt lagt yrði til grundvallar að móttaka á samskiptatækjum frá uppljóstrara hafi verið bönnuð er ekkert komið fram í málinu sem styður það að afhending símanna hafi falið í sér ásetning um að ákærði J-kk-nf fengi í sinn hlut ávinning í skilningi 109. og 128. gr. almennra hegningarlaga. Móttaka síma frá uppljóstrara til að eiga við hann samskipti kann á hinn bóginn að fela í sér brot á reglum um samskipti við uppljóstrara og þar með brot í opinberu starfi. Með vísan til þess sem að framan er rakið verða ákærðu sýknaðir af sakargiftum samkvæmt þessum ákærulið.

Ákæruliður II.b

28 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða J-kk-ef fyrir það brot sem hér um ræðir og heimfærslu þess til refsiákvæðis.

Ákæruliður IV.a

29 Í alið IV. kafla ákæru er ákærða J-kk-þgf sem lögreglumanni gefið að sök brot í opinberu starfi þar sem hann hafi ekki gætt lögmæltra aðferða við meðferð eða úrlausn máls þegar hann var í upplýsingasambandi við meðákærða P-kk-þf A-kk-þf, án vitundar yfirmanna sinna og í andstöðu við ákvæði III. kafla reglna innanríkisráðherra um sérstakar aðferðir og aðgerðir lögreglu við rannsókn sakamála frá 20. maí 2011 og reglna ríkissaksóknara um samskipti lögreglu við upplýsingagjafa við rannsókn máls, RS:3/1999.

30 Framangreindar reglur frá árinu 2011 leystu af hólmi reglur ríkissaksóknara frá árinu 1999 um sama efni. Ákærða bar að fylgja þeim í störfum sínum.

31 Ákærði J-kk-nf gegndi stöðu rannsóknarmanns hjá fíkniefnadeild lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Hann var ekki hluti af upplýsingahópi deildarinnar sem hafði það hlutverk að vera í samskiptum við uppljóstrara. Um starfsemi upplýsingahópsins giltu ákvæði III. kafla framangreindra reglna. Samkvæmt framburði J, fyrrverandi yfirmanns fíkniefnalögreglunnar, og N, sem var yfirmaður ákærða, giltu reglurnar um þau tilvik þegar stofnað var til fasts upplýsingasambands en ekki beint um einstök tilvik þar sem menn í fíkniefnaheiminum gáfu lögreglumönnum upplýsingar í fáein skipti.

32 Í málinu liggur fyrir játning ákærða um að hann hafi verið í upplýsingasamskiptum við ákærða P-kk-þf A-kk-þf um margra ára skeið. Þá er að finna í málinu upplýsingar um umtalsverð SKYPE og SMSsamskipti á milli þeirra á tímabilinu 2011 til 2015. Ákærði J-kk-nf hefur staðfest með framburði fyrir dómi að hafa hitt ákærða P-kk-þf A-kk-þf við og við eða nokkrum sinnum á ári. Þá liggur fyrir að yfirmönnum ákærða J-kk-ef var ekki kunnugt um að hann væri í reglulegum samskiptum við ákærða P-kk-þf A-kk-þf þótt þeir hafi vitað að hann fengi upplýsingar frá einhverjum mönnum. Ákærði J-kk-nf hefur fyrir dómi gefið þær skýringar á þessu sambandi að hann hafi verið að afla upplýsinga um mál í fíkniefnaheiminum og að upplýsingaskipti hafi verið liður í því að afla þeirra.

33 Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. framangreindra reglna innanríkisráðherra er gerður greinarmunur á uppljóstrara sem er í föstu upplýsingasambandi við lögreglu og uppljóstrara sem gefur lögreglu upplýsingar án þess að til eiginlegs upplýsingasambands sé stofnað. Í 4. mgr. 9. gr. reglnanna kemur fram að reglur III. kafla gildi um uppljóstrara í föstu sambandi og um aðra upplýsingagjafa eftir því sem við á. Samkvæmt 1. mgr. 10. gr. reglnanna verður upplýsingasambandi aðeins komið á í samráði við og með samþykki yfirmanns. Þá er mælt fyrir um það í 1. mgr. 12. gr. að lögreglumaður skuli gæta fyllstu varkárni í samskiptum við uppljóstrara og meðal annars tilkynna um og hafa samráð við yfirmann um fundi, fundarstaði og annað er máli kann að skipta. Í 1. mgr. 13. gr. reglnanna er mælt fyrir um að lögreglumaður skuli hafa náið samráð við næsta yfirmann um alla þætti sem varða samskipti við uppljóstrara. Samkvæmt framburði ákærða J-kk-ef fyrir dómi upplýsti hann yfirmenn sína hvorki um nafn ákærða P-kk-ef A-kk-ef sem uppljóstrara né umfang samskiptanna við hann, sem var umtalsvert eins og áður er rakið. 34 Áður er komið fram að ákærði J-kk-nf átti í miklum samskiptum við ákærða P-kk-þf A-kk-þf á tímabilinu 2011 til 2015. Hefur hann lýst samskiptunum þannig að hann hafi verið að afla upplýsinga úr fíkniefnaheiminum gegn því að gefa upplýsingar á móti. Þá hefur ákærði J-kk-nf lýst því fyrir dómi að hann hafi vitað að hann dansaði á „grárri línu“ í samskiptum við ákærða P-kk-þf A-kk-þf. Greinilegt er af lýsingum ákærða J-kk-ef að honum hafi verið ljóst að með sambandi sínu og ákærða P-kk-ef A-kk-ef hafi hann verið að brjóta gegn III. kafla framangreindra reglna. Samkvæmt því sem að framan er rakið er sannað að ákærði J-kk-nf hafi ekki fylgt þeim reglum sem giltu um samskipti við uppljóstrara.

35 Með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða J-kk-ef fyrir það brot sem tilgreint er í alið IV. kafla ákæru og heimfærslu þess til refsiákvæða.

Ákæruliður IV.b

36 Í þessum ákærulið er ákærða J-kk-þgf gefin að sök stórfelld og ítrekuð vanræksla og hirðuleysi í starfi sínu með því að varðveita 1,18 grömm af amfetamíni,10 millilítra af vöðvaaukandi sterum og 20 millilítra af testósteróni í skrifborðskúffu á vinnustað sínum. Efnin hafi hann fengið afhent í tengslum við starf sitt og ekki gengið frá þeim í samræmi við reglur ríkislögreglustjóra nr. 1/2008 F frá 15. apríl 2008 um haldlagningu, skráningu, meðferð og eyðingu fíkniefna og annarra efna. Ákærði hefur skýrt svo frá að hann hafi fengið efnin sem fundust í skrifborði hans frá vini sínum sem hefði fundið þau í herbergi sonar síns. Hann hafi tekið að sér að koma efnunum í eyðingu en ekki komið því í verk þar sem hann hefði snögglega verið kallaður í annað verkefni þegar hann kom með efnin á vinnustað sinn. Hann taldi að efnin gætu hafa verið í læstri skúffu í einn til tvo mánuði og líklega nær einum mánuði. Vitni sem afhenti ákærða efnin staðfesti frásögn ákærða fyrir dómi. Taldi vitnið sig hafa afhent efnin um mánaðamótin nóvember desember 2015.

37 Ákæran lýtur að litlu magni efna sem geymd voru í skrifborðsskúffu á vinnustað ákærða. Ákærði hefur gefið trúverðugar skýringar á tilkomu efnanna og ástæðu þess að þeim var ekki eytt án tafar. Styðst sú frásögn við framburð þess sem afhenti honum efnin. Í ljósi þessa og atvika að öðru leyti verður ekki talið að með háttsemi sinni hafi ákærði gerst sekur um brot gegn 141. gr. almennra hegningarlaga. Verður ákærði því sýknaður af þessum ákærulið.

Ákæruliður IV.c

38 Í ákærulið IV.c er ákærða J-kk-þgf gefin að sök stórfelld og ítrekuð vanræksla og hirðuleysi í starfi sínu með því að varðveita tvær loftskammbyssur í skrifborðskúffu á vinnustað sínum.

39 Í framburði ákærða fyrir dómi kemur fram að hann hafi ekki vitað hvenær byssurnar voru haldlagðar en það hafi verið fyrir hans tíð. Hann hafi notað þær í fyrirlestrum og á námskeiðum. Ákærði fullyrti að inni á skrifstofum fíkniefnadeildar væri að finna talsvert af munum sem hefðu verið haldlagðir í gegnum tíðina og hefðu verið notaðir til kennslu og sýninga. Þar á meðal hafi verið sveðjur, kylfur og umræddar loftbyssur. Litið hafi verið á þessa muni sem minjagripi. Lögreglumennirnir P, Q og U staðfestu allir í framburði sínum fyrir héraðsdómi að haldlagða muni og vopn hafi verið að finna á skrifstofum fíkniefnadeildar. Hið sama kom fram í vitnisburði Ö fyrir Landsrétti sem þegar hefur verið rakinn.

40 Samkvæmt 141. gr. almennra hegningarlaga skal opinber starfsmaður sem gerist sekur um stórfellda eða ítrekaða vanrækslu eða hirðuleysi í starfi sæta sektum eða fangelsi allt að einu ári. Með vísan til þess sem að framan er rakið, einkum framburðar vitna um meðferð haldlagðra muna á skrifstofum fíkniefnadeildar, verður háttsemi sem ákærða er gefin að sök ekki virt sem brot á 141. gr. almennra hegningarlaga. Verður ákærði því sýknaður af þessum ákærulið.

Ákæruliður V og VI

41 Ákærði P-kk-nf hefur játað sök í ákæruliðum V og VI. Er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu fyrir þau brot og heimfærslu þeirra til refsiákvæða.

Refsing og sakarkostnaður

42 Ákærði J-kk-nf hefur ekki áður sætt refsingu. Hann er nú sakfelldur fyrir mjög alvarleg brot á starfskyldum sínum sem lögreglumaður. Vegur þar þyngst að brot hans samkvæmt I. kafla ákæru beindust gegn mjög mikilvægum hagsmunum, það er trúnaði um starfsemi lögreglu auk þess sem hann setti menn í hættu með upplýsingagjöf sinni, sbr. 1. og 3. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Þá ber að ákvarða refsingu hans með hliðsjón af 77. gr. sömu laga. Um atriði sem horfa ber sérstaklega til við ákvörðun refsingar ákærða P-kk-ef A-kk-ef er vísað til forsendna hins áfrýjaða dóms. Að þessu athuguðu og þrátt fyrir að ákærðu hafi verið sýknaðir af hluta sakargifta samkvæmt ákæru verður héraðsdómur staðfestur um refsingu þeirra. Ekki þykja efni til að skilorðsbinda hana.

43 Ákvæði héraðsdóms um upptöku á efnum og vopnum samkvæmt ákæruliðum V og VI eru staðfest. Á hinn bóginn verður með engu móti séð að þörf sé á að mælt verði fyrir um upptöku að öðru leyti.

44 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað, að því er snertir ákærðu, eru staðfest.

45 Ákærðu verða dæmdir til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um refsingu ákærðu J-kk-ef G-kk-ef og P-kk-ef A-kk-ef P-kk-ef, frádrátt gæsluvarðhalds, upptöku á efnum og vopnum samkvæmt ákæruliðum V og VI og sakarkostnað. Ákærði J-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Landsrétti, E-kk-ef E-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 992.000 krónur, P-kk-ef R-kk-ef M. K-kk-ef lögmanns, 992.000 krónur, og H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 263.500 krónur.

Ákærði P-kk-nf A-kk-nf greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, V-kk-ef H. V-kk-ef lögmanns, 992.000 krónur.

Annan áfrýjunarkostnað málsins greiði ákærðu óskipt.