347/2019

Útdráttur

L hf. höfðaði mál á hendur LV til heimtu skuldar sem til var komin vegna yfirdráttar á reikningi í eigu LV. LV reisti sýknukröfu sína á því að nýtt veðlán sem L hf. hefði veitt LV hefði átt að duga til greiðslu allra skulda félagsins við L hf. Því væri innheimtan ekki í samræmi við samning aðila auk þess sem ósanngjarnt eða óheiðarlegt væri af hálfu stefnda að bera samning aðila fyrir sig og um væri að ræða óheilbrigða viðskiptahætti. Þá væri stefnukrafan vanreifuð, enda hefðu aðeins að hluta verið lögð fram gögn um ráðstöfun framangreinds láns. Í dómi Landsréttar voru ekki talin efni til að vísa málinu frá dómi vegna vanreifunar þó að varnir LV hefðu kallað á frekari gagnaöflun af hálfu L hf., enda hefði málið verið höfðað sem einfalt skuldamál vegna yfirdráttarskuldar og nægilega stutt gögnum þar um. Þá var talið sýnt fram á að í samningi aðila um endurfjármögnun skulda LV hefði ekki falist nein eftirgjöf skulda og að lánsfjárhæð hefði ekki dugað til uppgreiðslu umræddrar yfirdráttarskuldar vegna tafa sem rekja hefði mátt til LV, auk þess sem málsgögn bæru með sér að LV hefði samþykkt framangreind málalok. Var tilvist yfirdráttarskuldarinnar og fjárhæð hennar því talin í samræmi við samning aðila og hafnað málsástæðum LV er lutu að óheilbrigðum viðskiptaháttum og því að ósanngjarnt eða óheiðarlegt væri af hálfu L hf. að bera samning aðila fyrir sig. Samkvæmt framangreindu var dómur héraðsdóms staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, fyrrverandi héraðsdómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 16. maí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. maí 2019 í málinu nr. E2979/2018.

2 Áfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Mál þetta varðar kröfu stefnda um greiðslu skuldar vegna gjaldfallins yfirdráttar á reikningi áfrýjanda nr. [...]. Skuldin mun vera tryggð með tryggingarbréfi sem hvílir á Kvíslartungu 58 í Mosfellsbæ.

5 Forsaga málsins er sú að með tölvupósti 20. júlí 2017 setti J-kk-nf Ó-kk-nf Þ-kk-nf útibússtjóri Landsbankans í Vestmannaeyjum fram tillögu, með fyrirvara um samþykki lánafundar, þess efnis að um það bil 53.000.000 króna nýtt lán, með „krossveði í Vesturvegi 28, Skúmsstöðum 2 og Kvíslartungu 58“, yrði veitt í því skyni að „greiða upp allar veðskuldir“ áfrýjanda. Hinn 29. ágúst sama ár sendi Ó-kvk-nf J-kvk-nf Þ-kvk-nf, aðstoðarútibússtjóri, tölvupóst þar sem kynnt var að komið væri „samþykki fyrir upplegginu sem búið var að kynna fyrir ykkur“. Lögmaður áfrýjanda svaraði með tölvupósti 31. sama mánaðar og spurðist fyrir um hvort lánið greiddi „þá upp öll hin lánin sem eru á fasteignunum þremur“. Því svaraði Ó-kvk-nf sama dag með þeim orðum að „allar skuldir félagsins við Landsbankann verða greiddar upp með andvirði nýs skuldabréfs“.

6 Með tölvupósti 6. september 2017 óskaði lögmaður áfrýjanda eftir því að þær breytingar yrðu gerðar að bankinn tæki eina eða tvær af framangreindum eignum upp í skuldina þannig að lánið yrði lægra en því var hafnað degi síðar. Ó-kvk-nf J-kvk-nf sendi tölvupóst til lögmannsins 25. sama mánaðar þar sem innt var eftir viðbrögðum áfrýjanda þar sem komin væri „mikil óþreyja í málið“. Svar barst 29. sama mánaðar um að niðurstaðan væri „sú að ganga frá málinu með þeim hætti sem lagt er upp með af hálfu bankans“. Samkvæmt framburði Ó-kvk-ef J-kvk-ef fyrir héraðsdómi var gengið frá skuldabréfinu í október 2017.

7 Í tölvupósti frá J-kk-þgf Ó-kk-þgf 28. nóvember 2017 var fyrirsvarsmaður áfrýjanda inntur eftir því hvað væri að frétta af málinu og hvort áfrýjandi hefði fallið frá samkomulaginu. Í tölvupósti 6. desember sama ár var fyrirsvarsmaður áfrýjanda á ný inntur eftir því hvar málið stæði af hans hálfu.

8 Áfrýjandi gaf 18. desember 2017 út skuldabréf til stefnda að fjárhæð 53.000.000 króna. Í tölvupósti 27. desember sama ár var fyrirsvarsmaður áfrýjanda enn inntur eftir því hvar málið stæði af hans hálfu en hann svaraði samdægurs að unnið væri að því að fá skuldabréfinu þinglýst á umræddar fasteignir.

9 Með tölvupósti 19. janúar 2018 tilkynnti Ó-kvk-nf J-kvk-nf fyrirsvarsmanni áfrýjanda að þar sem „gömlu lánin héldu áfram að tikka á vöxtum og verðbótum og innheimtukostnaður hefur hækkað frá því að staða var tekin fyrir nokkrum mánuðum“ myndi nýja lánið ekki duga til að greiða allar skuldir. Sæi stefndi „ekki annað í stöðunni en að láta 2millj. sitja eftir á yfirdrættinum og bíða með að aflétta tryggingarbréfinu af Kvíslartungunni þar til yfirdrátturinn er að fullu greiddur“. Í tölvupósti 24. sama mánaðar kvaðst áfrýjandi vera „mikið meira en alsæll með þessi málalok“. Í tölvupósti 26. sama mánaðar kvaðst Ó-kvk-nf J-kvk-nf hafa gert innsláttarvillu og að yfirdráttarskuldin væri 3.100.000 krónur í stað 2.000.000 króna. Fyrirsvarsmaður áfrýjanda svaraði 29. sama mánaðar „[þ]etta er bara svona“ og spurði hvort búið væri að opna bankareikninginn svo hann „geti lagt inná hann til að lækka heimildina o.s.frv.“.

10 Í héraði bar fyrirsvarsmaður áfrýjanda að hann hefði ekki talið sig eiga kost á öðru en að samþykkja framangreint. Hann hefði aftur á móti talið þetta vera „millibilsástand“ sem væri óleyst. Þá hafi honum fundist um of háa fjárhæð að ræða en kvaðst þó ekki hafa gert athugasemd við þessi málalok í samskiptum sínum við stefnda. Jafnframt bar hann að tafir á því að þinglýstu skuldabréfi hefði verið skilað til bankans væri að rekja annars vegar til viðræðna um uppgjör en hins vegar til persónulegra ástæðna.

11 Samkvæmt gögnum málsins var umrætt lán greitt út 30. janúar 2018. Að viðbættum verðbótum á höfuðstól en að frádregnu lántökugjaldi og kostnaði nam andvirði útborgunarinnar 52.264.049 krónum. Sama dag voru greidd upp fjögur lán áfrýjanda hjá stefnda, samtals að fjárhæð 44.950.683 krónur.

12 Fyrir Landsrétti voru lögð fram frekari gögn um ráðstöfun á andvirði framangreinds láns. Samkvæmt þeim var samtals 119.264 krónum ráðstafað 30. janúar 2018 inn á innheimtukostnað vegna fjögurra lána áfrýjanda hjá stefnda. Sama dag var 7.194.102 krónum ráðstafað inn á innheimtukröfu vegna gjaldfallins yfirdráttar á reikningi áfrýjanda nr. [...], þar með talið til greiðslu dráttarvaxta og innheimtukostnaðar. Daginn eftir var 4.792.420 krónum þar af ráðstafað inn á höfuðstól yfirdráttarskuldar á framangreindum reikningi áfrýjanda, með skýringunni „Landsbankinn hf.“.

13 Eftir síðastgreinda millifærslu 31. janúar 2018 inn á reikning áfrýjanda nr. [...] stóð skuld áfrýjanda á reikningnum í 3.100.000 krónum. Af gögnum málsins má jafnframt ráða að veitt hafi verið yfirdráttarheimild að sömu fjárhæð á framangreindan reikning. Var skuld áfrýjanda á reikningnum því innan yfirdráttarheimildar þar til í mars sama ár þegar vextir af yfirdráttarskuldinni voru færðir á reikninginn.

14 Hinn 5. apríl 2018 var áfrýjanda tilkynnt um yfirdrátt umfram heimild á framangreindum reikningi. Stefndi kveðst hafa lokað reikningnum 29. júní 2018 en áfrýjanda var sent innheimtubréf vegna stefnukröfu máls þessa 26. júlí 2018.

Niðurstaða

15 Í héraðsstefnu krafðist stefndi greiðslu skuldar vegna yfirdráttar á reikningi í eigu áfrýjanda. Varnir áfrýjanda í héraði byggðust einkum á þeirri málsástæðu að innheimtan væri ekki í samræmi við samning aðila þar sem veiting láns til áfrýjanda, samkvæmt skuldabréfi 18. desember 2017 að fjárhæð 53.000.000 króna, hefði átt að duga til greiðslu allra skulda áfrýjanda við stefnda. Þá byggði áfrýjandi á því að í ljósi atvika málsins, og þess að áfrýjandi hefði stöðu neytanda í samskiptum sínum við stefnda, fæli innheimta kröfunnar í sér „ósanngjarna viðskiptahætti“ af hálfu stefnda, auk þess sem það væri „ósanngjarnt af honum í skilningi 33. og 36. gr. laga [nr. 7/1936] um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga“ að krefjast greiðslu yfirdráttarlánsins.

16 Í hinum áfrýjaða dómi er tekin afstaða til efnis samnings þess sem aðilar gerðu í tengslum við veitingu 53.000.000 króna láns til áfrýjanda, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til og voru kröfur stefnda á þeim grundvelli teknar til greina. Þótt úr þessu hafi verið leyst í samhengi við fyrstu málsástæðu áfrýjanda, án þess að berum orðum væri tekið fram að í því fælist að hafnað væri málsástæðum áfrýjanda er lúta að óheilbrigðum viðskiptaháttum og því að ósanngjarnt eða óheiðarlegt sé af hálfu stefnda að bera samning aðila fyrir sig, er það ekki slíkur annmarki á hinum áfrýjaða dómi að næg efni séu til að ómerkja hann.

17 Í greinargerð sinni til Landsréttar byggir áfrýjandi á því að stefnukrafan sé vanreifuð þar sem aðeins hafi að hluta verið lögð fram gögn um ráðstöfun framangreinds láns að fjárhæð 53.000.000 króna. Mál þetta var sem fyrr greinir höfðað sem einfalt skuldamál vegna yfirdráttarskuldar áfrýjanda við stefnda og nægilega stutt gögnum þar um. Þótt varnir áfrýjanda hafi kallað á frekari gagnaöflun af hálfu stefnda eru engin efni til að vísa málinu frá dómi af sjálfsdáðum vegna vanreifunar.

18 Af gögnum málsins verður ráðið að upphaflega hafi staðið til að greiða allar skuldir áfrýjanda við stefnda með andvirði láns að fjárhæð 53.000.000 króna og að í þeirri ráðstöfun hafi ekki átt að felast nein eftirgjöf skulda. Tafir, sem raktar verði til áfrýjanda, hafi aftur á móti orðið á útgáfu skuldabréfs og þinglýsingu þess og það hafi leitt til þess að lánsfjárhæðin dugði ekki til uppgreiðslu allra skulda. Af þeim sökum hafi 3.100.000 króna yfirdráttarskuld reynst ógreidd þegar andvirði lánsins hafði verið ráðstafað inn á skuldir áfrýjanda við stefnda en meðal gagna málsins er að finna yfirlit yfir stöðu reiknings áfrýjanda nr. [...] á þeim tímapunkti ásamt kvittunum fyrir ráðstöfun lánsins. Af tölvupóstum milli aðila og framburði áfrýjanda fyrir héraðsdómi verður jafnframt ráðið að áfrýjandi hafi samþykkt framangreind málalok. Er tilvist yfirdráttarskuldarinnar og fjárhæð hennar því í samræmi við samning aðila.

19 Ekki verður fallist á að áfrýjandi hafi stöðu neytanda í viðskiptum sínum við stefnda, sbr. nlið 5. gr. laga nr. 33/2003 um neytendalán. Þá hefur áfrýjandi hvorki fært haldbær rök fyrir þeirri málsástæðu sinni að atvik máls beri vitni um óheilbrigða viðskiptahætti af hálfu stefnda, sbr. 19. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, né þeirri að ógilda beri samning aðila um uppgjör skulda áfrýjanda með vísan til 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936. Verður þeim því hafnað.

20 Aðrar málsástæður sem áfrýjandi byggir á hér fyrir dómi eru of seint fram komnar, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

21 Með vísan til alls hins framangreinda verður fallist á kröfu stefnda um að áfrýjanda verði gert að greiða honum 3.222.761 krónur. Vextir verða dæmdir eins og krafist er en áfrýjandi hefur ekki sérstaklega mótmælt vaxtakröfu stefnda.

22 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður staðfest.

23 Eftir þessum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

24 Það athugast að lýsing málavaxta í hinum áfrýjaða dómi er ekki í samræmi við áskilnað d liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Leiguíbúðir Vestmannaeyjum ehf., greiði stefnda, Landsbankanum hf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.