210/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu SE ehf. og B ehf. um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Ágreiningur aðila stóð um það hvort dómkveðja skyldi hæfan og óvilhallan matsmann vegna framkominnar undirmatsbeiðni SE ehf. og B ehf. en þegar lágu fyrir fjórar matsgerðir dómkvaddra manna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að matsspurningar væru ekki hinar sömu og lágu til grundvallar eldri matsgerðum og að því marki sem þar var spurt um áhrif atvika á SE ehf. og B ehf. hvorn fyrir sig fólu matsgerðirnar ekki í sér efnisleg svör. Var að þessu virtu og í ljósi dómframkvæmdar fallist á að hin umbeðna dómkvaðning næði fram að ganga enda stæðu ákvæði 3. mgr. 46. gr., 2. mgr. 60. gr. og 2. máls liðar 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi. Auk þess voru ekki efni til að hafna matsbeiðninni sem of seint framkominni og þótti engu breyta þótt héraðsdómur hefði á fyrri stigum, í úrskurði sem ekki var kærður, hafnað spurningum í þá veru sem í matsbeiðninni greinir.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 21. mars 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 3. apríl 2023. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 8. mars 2023 í málinu nr. M- 1/2023 þar sem kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Kæruheimild er í c-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að hin umbeðna dómkvaðning fari fram. Þá krefjast sóknaraðilar kærumálskostnaðar og málskostnaðar í héraði.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar en til vara að einstökum matsspurningum verði hafnað.

Niðurstaða

4

Í dómi Hæstaréttar 30. ágúst 2000 í máli nr. 291/2000, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 2598, er tekið fram að í lögum nr. 91/1991 séu ekki sérstaklega lagðar hömlur við því að dómkvaddur verði maður til að leggja mat á atriði sem matsgerðar hefur áður verið aflað um. Enn síður sé girt fyrir að til viðbótar eldri matsgerð sé aflað nýrrar matsgerðar sem taki að nokkru eða öllu leyti til annarra atriða en sú fyrri. Þetta hefur rétturinn síðan lagt til grundvallar í fjölmörgum dómum, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 7. nóvember 2000 í máli nr. 400/2000, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 3517, 11. desember 2002 í máli nr. 534/2002, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 4123, 13. júní 2007 í máli nr. 311/2007, 7. apríl 2008 í máli nr. 145/2008, 22. október 2009 í máli nr. 589/2009, 6. september 2010 í máli nr. 483/2010, 8. maí 2012 í máli nr. 273/2012, 30. janúar 2014 í máli nr. 44/2014 og 26. ágúst 2014 í máli nr. 447/2014. Á hinn bóginn verður nýrrar matsgerðar almennt ekki aflað um atriði sem yfirmatsgerð liggur þegar fyrir um, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 14. maí 2009 í máli nr. 530/2008 og 29. janúar 2016 í máli nr. 7/2016.

5

Hér háttar svo til að spurningar í þeirri matsbeiðni sem um er deilt lúta að sömu atriðum og áður hafa verið metin en þó þannig að nú er óskað eftir því að í niðurstöðum um ætlað tjón verði greint á milli sóknaraðila, það er Sterna ESS ehf. annars vegar og Bíla og fólks ehf. hins vegar. Kemur það til vegna þess að eldri málum sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi, meðal annars á þeim grunni að sóknaraðilum hefði ekki verið rétt að hafa sameiginlega uppi skaðabótakröfu gegn varnaraðila samkvæmt 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Í eldri matsbeiðni sóknaraðila, sem varð grundvöllur undirmatsgerðar og síðan yfirmatsgerðar, var einungis ein spurning sem laut beint að aðgreiningu tjóns milli sóknaraðila. Þar var spurt hvort matsmaður teldi unnt að aðgreina tjón af völdum lögbanns á milli sóknaraðila og ef svo væri var þess óskað að matsmaður gerði það. Undirmatsmaður taldi í matsgerð sinni ekki mögulegt að sundurliða tjón vegna lögbanns milli sóknaraðila þar sem rekstur félaganna væri mjög samtvinnaður. Yfirmatsmenn komust að sömu niðurstöðu að þessu leyti.

6

Samkvæmt framangreindu eru matsspurningar ekki hinar sömu og lágu til grundvallar eldri matsgerðum og að því marki sem þar var spurt um áhrif atvika á hvorn sóknaraðila fyrir sig fólu matsgerðirnar ekki í sér efnisleg svör. Að þessu virtu og í ljósi fyrrnefndrar dómaframkvæmdar verður fallist á að hin umbeðna dómkvaðning nái fram að ganga, enda verða ákvæði 3. m gr. 46. g r., 2. m gr. 60. g r. og 2. m áls liðar 1. m gr. 61. g r. ekki talin standa því í vegi, auk þess sem ekki eru efni til að hafna matsbeiðninni sem of seint fram kominni. Þá getur engu breytt þótt héraðsdómur hafi á fyrri stigum, í úrskurði sem ekki var kærður, hafnað spurningum í þá veru sem í matsbeiðninni greinir.

7

Með vísan til þess sem að framan greinir skal umbeðin dómkvaðning fara framen líkt og endranær bera matsbeiðendur kostnað af henni og áhættuna af því að hún komi þeim að notum, þar á meðal að matsmönnum reynist unnt að greina á milli áhrifa atvika á hvorn sóknaraðila fyrir sig.

8

Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðilum hvorum um sig málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi með þeim hætti sem greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð :

Umbeðin dómkvaðning skal fara fram.

Varnaraðili, Samband sveitarfélaga á Austurlandi, greiði sóknaraðilum, Sterna ESS ehf. og Bílum og fólki ehf., hvorum um sig samtals 250.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.