2/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um að staðfest yrði ákvörðun hans um að X sætti brottvísun af heimili og nánar tilgreindu nálgunarbanni í 12 mánuði á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að X væri undir rökstuddum grun um að hafa beitt sambýliskonu sína líkamsmeiðingum á heimili þeirra og að í framburði hennar hjá lögreglu kæmi fram að hún óttaðist X og óskaði eftir því að honum yrði vísað af heimilinu og hann látinn sæta nálgunarbanni. Þá væri X einnig undir rökstuddum grun um að hafa tekið ungt barn þeirra út af heimilinu og stefnt öryggi þess í hættu. Féllst Landsréttur á það mat L að ekki hefði verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi sambýliskonunnar og barna hennar en að víkja X tímabundið af heimili þeirra og að tilefni hafi verið til að setja nálgunarbann á X. Var ákvörðun L staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. janúar 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 4. janúar 2021 í málinu nr. R[…]/2020 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að staðfest yrði ákvörðun hans 26. desember 2020 um að varnaraðila yrði gert að sæta nálgunarbanni og brottvísun af heimili til 23. janúar 2021. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2 Sóknaraðili krefst þess að framangreind krafa hans verði tekin til greina.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar. 4 Brotaþoli krefst þóknunar til handa skipuðum réttargæslumanni sínum.

Niðurstaða

5 Samkvæmt alið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot gagnvart brotaþola. Þá kemur fram í alið 1. mgr. 5. gr. sömu laga að heimilt sé að beita brottvísun af heimili ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi brotið gegn ákvæðum XXII.XXIV. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940 ef verknaðurinn hefur beinst að öðrum sem er honum nákominn og tengsl þeirra þykja hafa aukið á grófleika verknaðarins, enda varði brotið fangelsi allt að sex mánuðum.

6 Í málinu liggja fyrir upplýsingaskýrslur lögreglu og samantektir af framburði varnaraðila, sambýliskonu hans, móður hennar og sonar hjá lögreglu. Þá hafa verið lagðar fyrir Landsrétt myndir af áverkum sambýliskonunnar og áverkavottorð læknis. Gögn þessi og framburður styðja lýsingar hennar á því að varnaraðili hafi tekið hana hálstaki og slegið hana. Samkvæmt áverkavottorðinu hlaut hún heilahristing ásamt því að hafa líklega tognað á háls og brjósthrygg auk þess sem hún hafði áverkamerki á hægri fótlegg, andliti og hálsi. Þá liggja fyrir lýsingar lögreglu á því þegar varnaraðili var stöðvaður við akstur bifreiðar undir áhrifum áfengis þar sem hann hélt á ungu barni sínu klæðalausu undir stýri. Jafnframt kemur þar fram að þegar hann hafi verið stöðvaður af lögreglu hafi hann bakkað á ómerkta bifreið lögreglumanns sem tók þátt í aðgerðum.

7 Af gögnum málsins verður ráðið að varnaraðili sé að minnsta kosti undir rökstuddum grun um að hafa 25. desember 2020 framið refsivert brot gegn sambýliskonu sinni er varðað getur við 217. gr. almennra hegningarlaga. Þá er hann einnig undir rökstuddum grun um að hafa umrætt sinn framið refsiverð brot gegn barni sínu og sambýliskonunnar og öðru barni hennar sem varðað geta við 98. og 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Framangreindum lagaskilyrðum aliða 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 85/2011 er því fullnægt.

8 Í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 85/2011 er mælt fyrir um að nálgunarbanni og/eða brottvísun af heimili verði aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Þá kemur fram í 2. mgr. greinarinnar að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni hafa í frammi háttsemi sem lýst er í 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laganna. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi til laga nr. 85/2011 segir að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu sem í felst að ekki er heimilt að beita nálgunarbanni og/eða brottvísun ef unnt er að ná sama árangri með því að beita öðrum og vægari úrræðum. Þetta sé til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða. Þá kemur fram í athugasemdunum að við matið sé heimilt að líta til þess hvernig háttsemi þess sem í hlut á hefur verið á fyrri stigum og að sérstaka þýðingu geti haft við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða brottvísun eða hvort öðrum úrræðum hafi áður verið beitt í stað þess að beita nálgunarbanni eða brottvísun.

9 Að framan er rakið að varnaraðili er undir rökstuddum grun um að hafa beitt sambýliskonu sína líkamsmeiðingum á heimili þeirra. Í framburði hennar hjá lögreglu eftir atburðinn kemur fram að hún óttist varnaraðila og óski eftir því að honum verði vísað af heimilinu og hann látinn sæta nálgunarbanni. Þegar horft er til þess og jafnframt haft í huga að varnaraðili er samkvæmt gögnum málsins einnig undir rökstuddum grun um að hafa tekið ungt barn þeirra út af heimilinu gegn andmælum móður, og stefnt öryggi þess í hættu með því að aka með það í fanginu í bifreið undir áhrifum áfengis, er fallist á það mat lögreglustjórans á Norðurlandi eystra að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi sambýliskonunnar og barna hennar í kjölfar atburðarins en að víkja varnaraðila tímabundið af heimili þeirra. Í ljósi alvarleika þeirrar háttsemi sem varnaraðili er þannig grunaður um verður einnig fallist á það mat lögreglustjórans að tilefni hafi verið til að setja nálgunarbann á varnaraðila. Þá er til þess að líta að nálgunarbanninu og brottvísuninni er afmarkaður tiltölulega skammur tími og þannig gætt sjónarmiða um meðalhóf samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 85/2011.

10 Samkvæmt framansögðu verður ákvörðun lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 26. desember 2020 um að varnaraðili sæti nálgunarbanni og brottvísun af heimili til 23. janúar 2021 staðfest.

11 Þóknun verjanda varnaraðila og réttargæslumanns brotaþola fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. og 48. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Úrskurðarorð:

Staðfest er ákvörðun lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 26. desember 2020 um að varnaraðila, X, verði gert að sæta brottvísun af heimili sínu að […] til laugardagsins 23. janúar 2021 klukkan 16.00 og nálgunarbanni gagnvart A, kt. […], B, kt. […] og C, kt. […] á sama tímabili þannig að lagt er bann við því að hann komi á eða í námunda við lögheimili A, B og C að […]. Bannið afmarkast við 25 metra radíus umhverfis framangreint heimili, mælt frá miðju íbúðar eða húss, en auk þess er varnaraðila bannað að setja sig í samskipti við A, B eða C, nálgast þau á almannafæri eða eftir atvikum á vinnustað eða hafa samband við þau í gegnum síma, tölvu, á samskiptamiðlum eða á annan hátt gegn hennar vilja.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 141.360 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Þóknun réttargæslumanns brotaþola fyrir Landsrétti, J-kvk-ef Ó-kvk-ef A-kvk-ef lögmanns, 70.680 krónur, greiðist úr ríkissjóði.