24/2018

Útdráttur

K var sakfelld í héraði fyrir rangar sakargiftir en sýknuð af ákæru um brot gegn umferðarlögum með því að hafa ekið bifreið svipt ökurétti og undir áhrifum áfengis og ávana og fíkniefna. Sættu umferðarlagabrotin endurskoðun Landsréttar. Í dómi Landsréttar var tekið fram að K hefði verið óstöðug og reikul í framburði sínum hjá lögreglu og fyrir dómi um það hver hefði ekið bifreiðinni umrætt skipti og þá væri ótrúverðug frásögn hennar af því að hún hefði skipt um sæti við farþega bifreiðarinnar eftir að henni var ekið aftan á aðra bifreið. Yrði af þeim sökum ekki á framburði hennar byggt um þetta atriði. Þá játaði K fyrir Landsrétti að hafa ekið bifreiðinni úr Öxnadal áleiðis til Reykjavíkur. Var K sakfelld fyrir þau umferðarlagabrot sem henni voru gefin að sök í ákæru. Með hliðsjón af 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var refsing K ákveðin fangelsi í fjóra mánuði. Þá var hún svipt ökurétti ævilangt.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 28. mars 2017. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands vestra 10. mars 2017 í málinu nr. S8/2016.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er krafist sakfellingar ákærðu samkvæmt I. kafla ákæru og að staðfest verði sakfelling hennar samkvæmt II. kafla ákæru. Þá er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd og hún dæmd til sviptingar ökuréttar. 3 Ákærða krefst aðallega staðfestingar héraðsdóms, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða sakfelld fyrir rangar sakargiftir samkvæmt II. kafla ákæru, en sýknuð af þeim umferðarlagabrotum er hún var ákærð fyrir samkvæmt I. kafla ákæru, að hafa 8. júlí 2014 ekið bifreiðinni […] frá Akureyri áleiðis til Reykjavíkur, undir áhrifum áfengis og fíkniefna, svipt ökurétti ævilangt, þar til hún ók bifreiðinni aftan á bifreiðina […], skammt vestan við Laugarbakka í VesturHúnavatnssýslu. Voru umferðarlagabrotin heimfærð til 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr., 1. mgr. 45. gr. a. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Sætir I. kafli ákæru endurskoðun hér fyrir rétti.

5 Í greinargerð ákæruvaldsins var gerð sú varakrafa að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað á grundvelli þess að sönnunarmat dómsins væri rangt. Ákæruvaldið féll frá þeirri kröfu fyrir aðalmeðferð málsins með vísan til ákvæða cliðar 1. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. ákvæði 44. og 58. gr. laga nr. 49/2016.

6 Við aðalmeðferð málsins var spiluð upptaka af skýrslugjöf ákærðu og vitnisins C fyrir héraðsdómi. Þá gáfu þau bæði skýrslu fyrir Landsrétti.

7 Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á Sauðárkróki kom B lögregluvarðstjóri á vettvang umferðaróhapps 8. júlí 2014 skammt frá Laugarbakka í Miðfirði. Í skýrslu hans er ritað að er hann hafi komið á vettvang hafi ökumenn framangreindra bifreiða gefið sig fram. Er hann hafi rætt við ákærðu hafi hún framvísað ökuskírteini A. Þá hafi áfengislykt lagt frá vitum hennar. Var ákærða þá handtekin grunuð um ölvun við akstur og henni kynnt að grunur léki á að hún væri einnig undir áhrifum fíkniefna. Síðar kom í ljós að ákærða hafði ekki framvísað sínu eigin ökuskírteini. Fyrir það var hún sakfelld með hinum áfrýjaða dómi. Í frumskýrslu lögreglu var einnig bókað að farþegi í bifreið ákærðu, C, hefði verið áberandi ölvaður. Farið var með ákærðu á lögreglustöð þar sem tekið var blóðsýni úr henni. Í frumskýrslu lögreglu kom jafnframt fram að ákærða hefði viðurkennt akstur undir áhrifum áfengis og fíkniefna. Á vettvangi var rætt við ökumann bifreiðarinnar […] og ökumann bifreiðar sem bifreiðin […] hafði ekið fram úr. Báðir ökumenn kváðust hafa séð eftir að bifreið ákærðu nam staðar að kona sat undir stýri og karlmaður í farþegasæti.

8 Í skýrslugjöf hjá lögreglu að kvöldi 8. júlí 2014 viðurkenndi ákærða að hafa neytt áfengis og fíkniefna áður en akstur hennar hófst. Í skýrslugjöf hjá lögreglu 24. febrúar 2015 breytti ákærða á hinn bóginn framburði sínum um hver hefði ekið bifreiðinni umrætt sinn og kvaðst ekki hafa verið undir stýri þegar umferðaróhappið varð. Hefði það verið fyrrgreindur C en þau hefðu skipt um sæti eftir að áreksturinn varð. Hefði hún orðið við ósk C um að skipta við sig um sæti vegna hræðslu við hann. Ofangreindur C gaf skýrslu hjá lögreglu 27. mars 2015. Hann kvað ákærðu hafa verið ökumann bifreiðarinnar og að framburður hennar hjá lögreglu um að hann hefði ekið bifreiðinni væri rangur.

9 Fyrir héraðsdómi bar ákærða að hún hefði umræddan dag verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna, en að fyrrnefndur C hefði ekið bifreiðinni. Hún kvaðst ekki geta svarað því hvers vegna hún hefði gefið sig fram á vettvangi sem ökumaður bifreiðarinnar. Nánar spurð kvaðst hún hafa sest undir stýri bifreiðarinnar eftir að áreksturinn varð en C hefði sest í farþegasætið. Gaf hún þá skýringu fyrir héraðsdómi að það hefði hún gert vegna þess að hann hefði verið í vinnu og þurft að,,mæta í vinnuna“. Þá kvaðst hún enga skýringu hafa á því hvers vegna hún hefði framvísað ökuskírteini annarrar konu á vettvangi.

10 Fyrir héraðsdómi kvað vitnið B lögregluvarðstjóri að ákærða hefði gefið sig fram að fyrra bragði á vettvangi sem ökumaður bifreiðarinnar […]. Ákærða hefði setið undir stýri og karlmaður í farþegasætinu þegar hann kom þar að. Hann hefði aldrei verið í vafa um að hún hafi verið ökumaður bifreiðarinnar en hann hefði einnig rætt við farþegann í bifreiðinni, C, sem hafi lýst því að ákærða hafi ekið bifreiðinni.

11 Vitnið C bar fyrir héraðsdómi að ákærða hefði ekið bifreiðinni, en hann verið farþegi í henni. Hann hefði verið undir áhrifum áfengis og vankast við áreksturinn. Hann kvaðst ekki hafa verið í vinnu í mörg ár.

12 Vitnið F, ökumaður bifreiðarinnar sem ekið var á, kvaðst fyrir héraðsdómi hafa gengið að bifreið ákærðu eftir áreksturinn. Hefði ákærða verið komin út úr bifreiðinni en karlmaður setið í farþegasætinu.

13 Vitnið H, ökumaður bifreiðarinnar sem bifreið ákærðu ók fram úr, kvaðst fyrir héraðsdómi hafa séð ákærðu stíga út úr bifreiðinni ökumannsmegin, eftir að áreksturinn varð.

14 Fyrir Landsrétti kvaðst ákærða ekki hafa ekið bifreiðinni […] er henni var ekið aftan á bifreiðina […], heldur hefði fyrrgreindur C þá ekið bifreiðinni en þau skipt um sæti eftir að áreksturinn varð. Hún kvaðst á hinn bóginn hafa ekið bifreiðinni úr Öxnadal að afleggjara við Hvammstanga en þar hefði C tekið við akstri hennar.

15 Vitnið C gaf skýrslu fyrir Landsrétti og kvað ákærðu hafa ekið bifreiðinni alla leiðina þar til árekstur varð.

Niðurstaða

16 Af kröfugerð ákærðu í greinargerð hennar fyrir Landsrétti verður ráðið að hún unir niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu vegna brots gegn 1. mgr. 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 samkvæmt II. kafla ákæru.

17 Ákærða hefur neitað því að hafa verið undir stýri bifreiðarinnar […] er henni var ekið aftan á bifreiðina […], skammt vestan við Laugarbakka, eins og í ákæru greinir en ágreiningslaust er að ákærða sat undir stýri bifreiðarinnar eftir áreksturinn. Á hinn bóginn kom fram í vætti hennar fyrir Landsrétti að hún hefði, undir áhrifum áfengis og fíkniefna, ekið bifreiðinni úr Öxnadal áleiðis til Reykjavíkur. Við mat á því hvort sú háttsemi sem í ákæru greinir teljist sönnuð verður að líta til trúverðugleika framburðar ákærðu og þeirra vitna sem á vettvangi voru, eða komu þangað eftir að árekstur varð. Vitnið C, sem var með ákærðu í bifreiðinni, bar fyrir héraðsdómi og Landsrétti á sama veg, að ákærða hefði ekið bifreiðinni. Þótt meta verði framburð hans í ljósi þess að einungis hann og ákærða komu til greina sem ökumenn bifreiðarinnar, sbr. 126. gr. laga nr. 88/2008, verður ekki fram hjá því litið að framburður hans samrýmist framburði þeim sem ákærða gaf fyrst á vettvangi og hjá lögreglu en vitnið B lögregluvarðstjóri staðfesti fyrir dómi að ákærða hefði gefið sig fram á vettvangi sem ökumaður bifreiðarinnar. Þá hefur framburður ákærðu tekið miklum breytingum frá því að hún gaf fyrst skýrslu um atvikið. Þannig bar hún við skýrslugjöf hjá lögreglu að kvöldi þess dags sem áreksturinn varð að hún hefði ekið bifreiðinni og neytt áfengis og fíknefna áður en akstur hennar hófst, en við skýrslugjöf hjá lögreglu 24. febrúar 2015 breytti hún framburði sínum um hver hefði ekið bifreiðinni umrætt sinn og kvað það hafa verið fyrrgreindan C. Hefði hún orðið við ósk hans um að þau skiptu um sæti vegna hræðslu við C. Við skýrslugjöf hjá héraðsdómi kvaðst hún hafa sest undir stýri bifreiðarinnar eftir að áreksturinn varð vegna þess að C hefði þurft að mæta í vinnu. Stangast það á við framburð hans fyrir héraðsdómi, þar sem hann kvaðst ekki hafa verið í vinnu í mörg ár. Fyrir Landsrétti breytti ákærða enn á ný framburði sínum og kvaðst hafa ekið bifreiðinni áleiðis til Reykjavíkur en við afleggjara við Hvammstanga hefði C tekið við akstri hennar.

18 Samkvæmt því sem rakið hefur verið hefur ákærða verið óstöðug og reikul í framburði sínum hjá lögreglu og fyrir dómi um það hver hafi ekið bifreiðinni er henni var ekið aftan á bifreiðina […]. Frásögn hennar af því að hún hafi skipt um sæti við vitnið C, eftir að árekstur varð og loftpúðar sprungu út í bifreiðinni, er afar ótrúverðug sem og skýringar hennar á því hvers vegna hún hafi gripið til þess ráðs. Af þeim sökum verður ekki á framburði hennar byggt um þetta atriði. Enn fremur játaði ákærða fyrir Landsrétti að hafa ekið bifreiðinni úr Öxnadal áleiðis til Reykjavíkur en sannað er samkvæmt niðurstöðum Rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði að magn áfengis og fíkniefna í blóði hennar var það sem í ákæru greinir. Verður ákærða samkvæmt framangreindu sakfelld fyrir þau umferðarlagabrot sem henni eru gefin að sök í I. kafla ákæru.

19 Ákærða var dæmd í 30 daga fangelsi 30. ágúst 2007 fyrir ölvunarakstur, akstur svipt ökurétti og fleiri umferðarlagabrot. Hinn 19. desember sama ár var hún dæmd í 60 daga fangelsi og svipt ökurétti ævilangt fyrir ölvunarakstur, akstur svipt ökurétti og fleiri umferðarlagabrot. Hinn 21. maí 2008 var hún dæmd í þriggja mánaða fangelsi fyrir að aka svipt ökurétti. Hinn 17. febrúar 2009 var hún dæmd í átta mánaða fangelsi fyrir þjófnað, gripdeild, nytjastuld og akstur svipt ökurétti undir áhrifum ávana og fíkniefna. Einnig var hún svipt ökurétti ævilangt. Hún fékk reynslulausn 4. ágúst 2009 í tvö ár á 210 daga eftirstöðvum refsingarinnar og stóðst skilorðið. Hinn 4. september 2013 var hún dæmd í fjögurra mánaða fangelsi fyrir að aka svipt ökurétti. Með dómi 9. júní 2017 var hún dæmd í átta mánaða fangelsi og svipt ökurétti ævilangt fyrir að aka svipt ökurétti, ölvunarakstur og hylmingu, en refsing samkvæmt þeim dómi ákveðin sem hegningarauki. Með dómi 11. september 2017 var ákærða dæmd í 30 daga fangelsi og svipt ökurétti ævilangt fyrir að aka svipt ökurétti og undir áhrifum fíkniefna. Var refsing samkvæmt þeim dómi ákveðin sem hegningarauki við dóminn frá 9. júní 2017. Loks var ákærða með dómi 22. nóvember 2017 dæmd í mánaðarfangelsi fyrir að aka svipt ökurétti og undir áhrifum áfengis. Þá var áréttuð ævilöng svipting ökuréttar hennar. Var refsing samkvæmt þeim dómi ákveðin sem hegningarauki við dóminn frá 11. september 2017.

20 Ákærða hefur samkvæmt framangreindu hlotið fjölda dóma fyrir akstur undir áhrifum áfengis og ávana og fíkniefna auk aksturs án ökuréttar. Hún er nú enn á ný sakfelld fyrir samkynja brot auk hegningarlagabrots. Brot ákærðu sem hún er sakfelld fyrir í máli þessu voru framin áður en dómar héraðsdóms 9. júní 2017, 11. september og 22. nóvember sama ár voru kveðnir upp. Refsingu ákærðu verður því að ákveða með hliðsjón af 77. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að öllu virtu er refsing ákærðu ákveðin fangelsi í fjóra mánuði.

21 Með vísan til 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 er áréttuð ævilöng ökuréttarsvipting ákærðu.

22 Ákærða verður dæmd til að greiða allan sakarkostnað málsins á báðum dómstigum samkvæmt yfirliti ríkissaksóknara um sakarkostnað og ákvörðun Landsréttar um málsvarnarlaun, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærða, K-kvk-nf G-kvk-nf, sæti fangelsi í fjóra mánuði.

Ákærða skal vera svipt ökurétti ævilangt.

Ákærða greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti, samtals 1.543.464 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, Þ-kvk-ef H. S-kvk-ef lögmanns, 496.000 krónur.