56/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn þremur barnabörnum sínum. Voru brotin talin varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði ekki áður sætt refsingu en að hann væri sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn þremur dætradætrum sínum þegar þær voru á barnsaldri. Um væri að ræða gróf og alvarleg brot gagnvart stúlkunum framin í skjóli trúnaðartrausts sem þær máttu bera til afa síns. Þá hefðu brotin verið margendurtekin og framin á um tíu ára tímabili. Af því yrði ráðið að vilji ákærða til að brjóta gegn stúlkunum hefði verið sterkur og einbeittur. Var því litið til 1., 2., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 3. mgr. sömu greinar, aliðar 195. gr. og 5. mgr. 202. gr. sömu laga. Þá var höfð hliðsjón af 4. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga með hliðsjón af aldri ákærða. Loks var refsing tiltekin samkvæmt 77. gr. sömu laga. Þótti refsing X því hæfilega ákveðin fangelsi í sjö ár. Þá var X gert að greiða A og B skaðabætur, 3.000.000 króna hvorri um sig.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 21. júlí 2017. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018, en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra […] í málinu nr. S[…]/[…]. 2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en refsing hans þyngd. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar á báðum dómstigum.

3 Ákærði krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og hann sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins. Til vara krefst ákærði þess að honum verði gerð vægasta refsing sem lög heimila. Þá krefst ákærði þess að miskabótakröfum verði vísað frá dómi en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Loks krefst ákærði þess að allur sakarkostnaður fyrir héraðsdómi og Landsrétti verði greiddur úr ríkissjóði.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 17. febrúar 2015 til 4. mars 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Brotaþoli krefst þess jafnframt að niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um þóknun skipaðs réttargæslumanns hennar í héraði verði breytt á þann veg að ákærði verði dæmdur til að greiða í sakarkostnað þóknun réttargæslumannsins samkvæmt málskostnaðarreikningi sem lagður var fram í héraði, 1.058.805 krónur, með virðisaukaskatti og ferðakostnað lögmannsins, 57.190 krónur. Þá krefst brotaþoli þess að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun réttargæslumanns hennar fyrir Landsrétti samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti.

5 Brotaþoli, B, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða sér miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna að viðbættum vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 11. ágúst 2014 til 14. nóvember 2014, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Brotaþoli krefst þess jafnframt að niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um þóknun skipaðs réttargæslumanns hennar í héraði verði breytt á þann veg að ákærði verði dæmdur til að greiða í sakarkostnað þóknun réttargæslumannsins samkvæmt málskostnaðarreikningi, 1.258.290 krónur, með virðisaukaskatti og ferðakostnað lögmannsins, 67.854 krónur. Þá krefst brotaþoli þess að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun réttargæslumanns hennar fyrir Landsrétti samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti.

Málsatvik

6 Vísað er til lýsingar málsatvika í hinum áfrýjaða dómi, þó með athugasemd um það sem fram kemur í héraðsdómi um atvik í […] veislu […]. Segir þar að C hafi ekki viljað heilsa ákærða í veislunni. Af gögnum málsins verður hins vegar ráðið að þetta er ranghermt en fram kom í framburði ákærða, B og annarra vitna að það hefði verið B sem ekki vildi þekkjast ákærða í veislunni.

Niðurstaða

7 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af því að hafa hótað A eins og honum er gefið að sök í lokamálslið Bkafla ákæru og talið var varða við 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var ákærði jafnframt sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök í Ckafla ákæru, liðum 3 og 6, gagnvart B og talin var varða við 1. mgr. 194. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Ákæruvaldið unir niðurstöðu héraðsdóms að þessu leyti og kemur hún því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

8 Í 5. lið Ckafla ákæru er ákærða meðal annars gefið að sök að hafa í tvö skipti haft kynferðismök við brotaþola B í bifreið, eins og þar er nánar rakið. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi kvaðst brotaþoli hins vegar telja að um eitt skipti hafi verið að ræða og telst með því ósannað að ákærði hafi brotið tvívegis gegn stúlkunni í bifreiðinni. Með þeirri athugasemd, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt öðrum liðum ákæru en þeim sem að framan greinir. Varða brot ákærða samkvæmt A og Bkafla ákæru við 1. mgr. 194. gr. og 1. og 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, brot samkvæmt 1., 2., 4. og 5. lið Ckafla ákæru við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. sömu laga og brot samkvæmt 2. og 4. lið sama ákærukafla jafnframt við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga.

9 Ákærði, sem hefur ekki áður sætt refsingu, er í máli þessu sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn þremur dætradætrum sínum þegar þær voru á barnsaldri. Um var að ræða gróf og alvarleg brot gagnvart stúlkunum, framin í skjóli trúnaðartrausts sem þær máttu bera til afa síns. Þá voru brotin margendurtekin og framin á um tíu ára tímabili. Af því verður ráðið að vilji ákærða til að brjóta gegn stúlkunum hafi verið sterkur og einbeittur. Refsing ákærða verður ákveðin með vísan til 1., 2., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 3. mgr. sömu greinar, aliðar 195. gr. og 5. mgr. 202. gr. sömu laga. Þá verður höfð hliðsjón af ákvæði 4. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, en ákærði stendur nú á áttræðu. Loks verður refsing tiltekin samkvæmt 77. gr. sömu laga. Samkvæmt framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sjö ár.

10 Brotaþolarnir A og B krefjast miskabóta úr hendi ákærða, hvor um sig að fjárhæð 3.000.000 króna auk vaxta. Ákærði er sekur um alvarlega meingerð gegn brotaþolunum. Gögn málsins, meðal annars vottorð og vætti sérfræðinga sem rakin eru í héraðsdómi, bera með sér að brot hans hafi verið stúlkunum afar þungbær og markað mjög líf þeirra. Eiga þær rétt á miskabótum úr hendi ákærða, sbr. blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þykir miskabótakröfum í hóf stillt og verða þær dæmdar eins og þær eru settar fram, en með vöxtum sem í dómsorði greinir.

11 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest að öðru leyti en því að þóknun réttargæslumanns brotaþola í héraði, auk virðisaukaskatts og útlagðs kostnaðar, verður ákveðin sem í dómsorði greinir.

12 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, útlagðan kostnað verjanda og þóknun réttargæslumanns brotaþola, eins og rakið er í dómsorði. Við ákvörðun þóknunar lögmanna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í sjö ár.

Ákærði greiði A 3.000.000 króna, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 17. febrúar 2015 til 26. mars 2016, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði B 3.000.000 króna, með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. ágúst 2014 til 18. janúar 2015, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Þóknun réttargæslumanns brotaþola, A og B, í héraði er ákveðin 1.240.000 krónur, auk útlagðs kostnaðar, 125.044 krónur. Að öðru leyti er ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.406.632 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef P-kk-ef lögmanns, 744.000 krónur, auk útlagðs kostnaðar, 80.874 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, H-kvk-ef S-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 496.000 krónur.