675/2019

Útdráttur

A hf., C ehf. og D ehf. kærðu úrskurð um frávísun héraðsdóms á kröfum þeirra um að úrskurðað yrði að öll rannsókn eða hlutar rannsóknar S á hendur þeim væru ólögmætir og rannsókninni skyldi hætt. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að ekki yrði talið að fyrirtæki gætu borið lögmæti rannsóknar S í heild sinni undir dóm á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, enda ræddi um rannsókn stjórnsýslumáls en ekki sakamáls í skilningi laganna. Þá ættu A hf., C ehf. og D ehf. þess kost að láta síðar reyna á lögmæti rannsóknarinnar með öðrum hætti. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 11. október 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 14. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 10. október 2019 í málinu nr. R[…]/2019 þar sem vísað var frá dómi kröfu varnaraðila um að rannsókn sóknaraðila á hendur varnaraðilum verði úrskurðuð ólögmæt og henni skuli hætt, svo og kröfum varnaraðila í varakröfu og öðrum kröfum að varakröfunni frágenginni um ólögmæti og að hætt skuli afmarkaðri hlutum rannsóknarinnar. Í hinum kærða úrskurði var jafnframt hafnað kröfu sóknaraðila um að vísað yrði frá dómi kröfu varnaraðila um að aflétt verði haldi á gögnum sem hald var lagt á við rannsóknina og að afritum gagnanna verði eytt. Um kæruheimild er vísað til tliðar 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. 2 Varnaraðilar krefjast þess að hrundið verði þeim hluta hins kærða úrskurðar þar sem kröfum þeirra var vísað frá dómi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka þær kröfur til efnismeðferðar. Þá krefjast varnaraðilar málskostnaðar.

3 Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Í 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kemur fram að leggja megi fyrir héraðsdóm „ágreining um lögmæti rannsóknarathafna lögreglu eða ákæranda“. Sóknaraðili hefur til rannsóknar hvort varnaraðilar og tengd fyrirtæki annars vegar og F hf. og tengd fyrirtæki hins vegar hafi haft með sér ólögmætt samráð á mörkuðum fyrir […] sem brjóti gegn 10. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Með lögum nr. 52/2007 var refsiábyrgð fyrirtækja samkvæmt samkeppnislögum nr. 44/2005 afnumin. Eftir þá breytingu hvílir refsiábyrgð vegna ólögmæts samráðs einungis á einstaklingum og hefst rannsókn lögreglu á slíkum brotum með kæru af hálfu Samkeppniseftirlitsins. Úr ábyrgð fyrirtækjanna sjálfra verður hins vegar leyst í stjórnsýslumáli hjá Samkeppniseftirlitinu sem lyktað getur með álagningu stjórnvaldssekta.

5 Í 20. gr. samkeppnislaga er að finna heimild fyrir Samkeppniseftirlitið til að gera nauðsynlegar athuganir á starfsstað fyrirtækis og samtaka fyrirtækja og til að leggja hald á gögn að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Við framkvæmd slíkra aðgerða skal samkvæmt greininni fylgja ákvæðum laga um meðferð sakamála um leit og hald á munum. Af þessu leiðir að fyrirtæki geta krafist úrskurðar héraðsdóms um þessi atriði á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008, þar á meðal um það hvort haldi skuli aflétt, sbr. niðurstöðu hins kærða úrskurðar um það atriði. Ekki verður hins vegar talið að fyrirtæki geti borið lögmæti rannsóknar Samkeppniseftirlitsins í heild sinni undir dóm á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008, enda er um að ræða rannsókn stjórnsýslumáls en ekki sakamáls í skilningi laganna. Dómar Hæstaréttar 30. maí 2012 í málum nr. 356/2012 og 357/2012 breyta engu þar um enda lagareglur sem þar á reyndi ekki sambærilegar um skil ábyrgðar einstaklinga og lögaðila. Þá eiga varnaraðilar þess kost að láta síðar reyna á lögmæti rannsóknarinnar með öðrum hætti.

6 Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

7 Það athugast að greinargerð varnaraðila til héraðsdóms, sem telur 40 blaðsíður, var langt úr hófi og málatilbúnaður óskýr. Er þetta aðfinnsluvert.

8 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.