733/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B sem reis við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna loka óvígðrar sambúðar.

Ágreiningur aðila í tengslum við fjárskipti þeirra hafði áður komið til kasta dómstóla og af þeim sökum vísaði héraðsdómur tveimur kröfuliðum A frá dómi. Landsréttur tók fram í úrskurði sínum að þar sem héraðsdómur hefði ekki leyst efnislega úr þessum kröfum gæti A ekki haft þær uppi fyrir Landsrétti en tók til greina varakröfu A um að fella hinn kærða úrskurð úr gildi varðandi þessa kröfuliði. Þá staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að hafna þeirri kröfu A að viðurkennt yrði að B bæri að greiða henni helming af eftirstöðvum áhvílandi veðskuldar á tilgreindri fasteign auk helmings allra afborgana frá afsalsdegi til greiðsludags. Einnig ómerkti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að taka ekki til greina kröfu A þess efnis að nánar tilteknir innbúsmunir kæmu í hlut hennar. Loks vísaði Landsréttur frá héraðsdómi kröfu B um húsaleigu úr hendi A fyrir búsetu í tilgreindri fasteign yfir tiltekið tímabil.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. nóvember 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 20. desember 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. nóvember 2021 í málinu nr. Q- [...]/2020 þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi milli málsaðila við opinber skipti til fjárslita vegna slita á óvígðri sambúð. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að eftirtaldir kröfuliðir verði teknir til greina: „1. Að við opinber skipti til fjárslita á milli aðila verði viðurkennt að sóknaraðili eigi endurgjaldskröfu á varnaraðila vegna fjárframlaga til endurbóta á [...], að fjárhæð kr. 4.125.213,-. Til vara er þess krafist að úrskurður héraðsdóms um frávísun verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. 2. Að við opinber skipti til fjárslita á milli aðila verði viðurkennt að sóknaraðili eigi endurgjaldskröfu á varnaraðila vegna vinnuframlags við endurbætur á [...], að fjárhæð [kr.] 14.737.500,-. Til vara er þess krafist að úrskurður héraðsdóms um frávísun verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. 3. Að við fjárskipti á milli aðila verði viðurkennt að varnaraðila beri að greiða sóknaraðila helming af eftirstöðvum áhvílandi veðskuldar á fasteigninni [...] í Reykjavík, kr. 15.225.265,- auk helmings allra afborgana frá afsalsdegi til greiðsludags. 4. Að við fjárskipti milli aðila verði viðurkennt að við skiptin skuli eftirfarandi innbúsmunir koma í hlut sóknaraðila. a)

Borðstofuborð hvítt 8 manna b) Borðstofustólar 6 stk. c) Eldhúsborð 4 manna d)

Sófaborð 1 stk. e) Skrifstofustóll f) 2 sængur og 2 koddar g) 4 sængurverasett damask h) Þvottavél/þurrkari i) Rainbow ryksuga j) Örbylgjuofn k) Spegill 2 stk. l)

Silfurbakki 140 x 30 m) Svartir búkkar x 2 n) Loftljós 4 stk. o) Sófaskemill leður p)

Motta. Til vara er þess krafist að ef varnaraðili getur ekki afhent hina umkröfðu muni eða þeir hafa skemmst í hans vörslum eigi sóknaraðili rétt til endurgjalds úr hendi varnaraðila vegna þeirra. [5] Að vísað verði frá dómi kröfu varnaraðila um greiðslu leigu vegna búsetu hennar í fasteigninni [...], Reykjavík frá 14. október 2017 – 15. mars 2018, að fjárhæð kr. 450.000,- á mánuði, en til vara að kröfunni verði hafnað.

Til þrautavara er þess krafist að niðurstaða héraðsdóms verði ómerkt og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.“ Loks krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst þess að aðalkröfum sóknaraðila í kröfuliðum 1 og 2 verði vísað frá Landsrétti. Að öðru leyti krefst hann staðfestingar á hinum kærða úrskurði og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með hinum kærða úrskurði var vísað frá dómi aðalkröfum sóknaraðila í kröfuliðum 1 og 2 um að viðurkennt yrði að „sóknaraðili eigi endurgjaldskröfu á varnaraðila vegna fjárframlaga til endurbóta á [...]“ og „endurgjaldskröfu á varnaraðila vegna vinnuframlags við endurbætur“ á sömu fasteign. Sóknaraðili hefur nú uppi sömu kröfur fyrir Landsrétti en með því að héraðsdómur hefur ekki leyst efnislega úr þessum kröfum getur hún ekki haft þær uppi fyrir Landsrétti.

5

Sóknaraðili krefst þess til vara að niðurstaða héraðsdóms um að vísa framangreindum kröfuliðum 1 og 2 frá dómi verði felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að leysa úr þeim efnislega. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði hafa ágreiningsatriði aðila í tengslum við fjárskipti þeirra áður komið til kasta dómstóla. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 3. júní 2020 í máli nr. Q- [...]/2019 var meðal annars hafnað kröfu sóknaraðila um að ætlað framlag hennar í formi greiðslna og vinnuframlags við endurbætur á fasteigninni að [...] hefði myndað eignarhlut í fasteigninni. Segir þar meðal annars: „Hvað sem líður ágreiningi sóknar- og varnaraðila um vinnustundir sóknaraðila og hugsanlegar greiðslur hennar fyrir endurbætur verður ekki fallist á að með þeim hafi sóknaraðili sýnt fram á að þær greiðslur eða umrætt vinnuframlag geti myndað hlutdeild í fasteign varnaraðila að [...], enda hvorki um það samið né þinglýsingu eignarinnar háttað í samræmi við það. Ljóst er að langstærstur hluti endurbótanna er fjármagnaður af varnaraðila og óveruleg kostnaðarþátttaka sóknaraðila þegar tekið er mið af heildar endurbótum, hvort heldur er í formi vinnu eða greiðslna sem að einhverju leyti eiga sér stað eftir að sambúðinni lauk, getur á engan hátt orðið til þess að mynda eignarhlut sóknaraðila í fasteigninni. [...] Kröfur sóknaraðila lúta ekki að endurgjaldi vegna framangreindrar vinnu og greiðslum vegna endurbóta heldur einungis að eignarhlutdeild í fasteigninni.“

6

Þótt bæði málin eigi rætur að rekja til sömu atvika eru dómkröfur sóknaraðila í því máli sem hér er til úrlausnar annars efnis en í fyrra málinu og að auki reistar á öðrum grunni. Af þeim sökum stendur 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 131. laga nr. 20/1991, því ekki í vegi að efnisdómur gangi um þær. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi varðandi þessa kröfuliði sóknaraðila.

7

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða hans um að hafna kröfu sóknaraðila í kröfulið 3 um að við fjárskipti aðila verði viðurkennt að varnaraðila beri að greiða sóknaraðila helming af eftirstöðvum áhvílandi veðskuldar á fasteigninni [...] í Reykjavík auk helmings allra afborgana frá afsalsdegi til greiðsludags.

8

Í kröfulið 4 krefst sóknaraðili þess að viðurkennt verði að við fjárskipti aðila skuli nánar tilteknir innbúsmunir, í stafliðum atil p, koma í hlut hennar. Um þá kröfu sóknaraðila segir í hinum kærða úrskurði: „Sóknaraðili hefur ekki fært fram sönnur fyrir því hvaða munir það eru nákvæmlega sem hann krefst þannig að kennsl verði á þá borin, hvernig eignarhaldi þeirra sé í raun háttað eða hvers virði þeir eru. Er krafa varnaraðila hvað innbúið varðar því svo vanreifuð að ógerlegt er fyrir dóminn að leggja á hana efnisdóm. Verður krafan því ekki tekin til greina.“ Samkvæmt framansögðu hefur héraðsdómur í úrlausn sinni, þar sem hann hafnar kröfu sóknaraðila, ekki leyst efnislega úr kröfu sóknaraðila, svo sem um hvort og hvaða þýðingu það hefur að varnaraðili kannaðist fyrir dómi við að hafa tiltekna muni í fórum sínum, sem sumir hverjir tilheyrðu sóknaraðila og hún gæti „náð í þetta hvenær sem er“. Er jafnframt til þess að líta að vanreifun varðar frávísun enda verður þá ekki felldur efnisdómur á mál eins og héraðsdómur leggur til grundvallar í málinu. Er samkvæmt framansögðu slíkur annmarki á úrlausn héraðsdóms að óhjákvæmilegt er að ómerkja niðurstöðu hans að þessu leyti.

9

Í kröfulið 5 krefst sóknaraðili þess að vísað verði frá dómi kröfu varnaraðila um greiðslu leigu að fjárhæð 450.000 krónur á mánuði á tímabilinu 14. október 2017 til 6. mars 2018 vegna búsetu hennar að [...] í Reykjavík en til vara að kröfunni verði hafnað. Að því frágengnu krefst sóknaraðili þess að niðurstaða héraðsdóms verði ómerkt og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Með hinum kærða úrskurði var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila 200.000 krónur á mánuði í leigu fyrir umrætt tímabil.

10

Ómerkingarkrafa sóknaraðila lýtur meðal annars að því að héraðsdómur hafi ekki tekið afstöðu til frávísunarkröfu hennar en varnaraðili hafi ekki stutt fullyrðingar sínar um að hafa haft kostnað af eigninni á framangreindu tímabili þrátt fyrir að vera ekki eigandi að fasteigninni. Málatilbúnaður varnaraðila uppfylli því hvað þessa kröfu varðar ekki kröfur e- og g-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Af hinum kærða úrskurði verður ráðið að héraðsdómur taldi fært að taka efnislega afstöðu til kröfu varnaraðila um leigugreiðslu úr hendi sóknaraðila „óháð því hvernig eignarhaldi á því húsnæði var háttað“ eins og segir í forsendum hins kærða úrskurðar. Verður hin kærða úrlausn því ekki ómerkt á þeim grunni að ekki hafi verið tekin afstaða til frávísunarkröfu sóknaraðila.

11

Eins og fram er komið var í hinum kærða úrskurði fallist á með varnaraðila að hann ætti tilkall til mánaðarlegrar greiðslu að fjárhæð 200.000 krónur á tímabilinu 14. október 2017 til 6. mars 2018 í húsaleigu vegna afnota sóknaraðila af fyrrnefndri fasteign. Krafa varnaraðila, sem að þessu lýtur, er ekki studd neinum viðhlítandi gögnum en til dæmis liggur fyrir að hann er ekki eigandi að fasteigninni heldur D ehf.

Þegar af þeirri ástæðu verður þessari kröfu hans vísað frá héraðsdómi.

12

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest en rétt er að aðilarnir beri hvort sinn kostnað af kærumáli þessu.

Úrskurðarorð :

Ákvæði hins kærða úrskurðar um að vísa frá héraðsdómi kröfum sóknaraðila, A, um að við opinber skipti til fjárslita milli aðila verði viðurkennt að sóknaraðili eigi endurgjaldskröfu á varnaraðila, B, að fjárhæð 4.125.213 krónur vegna fjárframlaga til endurbóta á [...] í Reykjavík og að viðurkennt verði að sóknaraðili eigi endurgjaldskröfu á varnaraðila að fjárhæð 14.737.500 krónur vegna vinnuframlags við endurbætur á sömu fasteign, eru felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka þessa þætti málsins til efnismeðferðar.

Staðfest er ákvæði hins kærða úrskurðar þar sem hafnað er þeirri kröfu sóknaraðila að við fjárskipti sóknar- og varnaraðila verði viðurkennt að varnaraðila beri að greiða sóknaraðila helming eftirstöðva áhvílandi veðskuldar á fasteigninni [...]í Reykjavík, 15.225.265 krónur, auk helmings allra afborgana frá afsalsdegi til greiðsludags.

Ákvæði hins kærða úrskurðar þar sem hafnað er kröfu sóknaraðila um að viðurkennt verði að við fjárskipti sóknar- og varnaraðila skuli nánar tilgreindir innbúsmunir koma í hlut sóknaraðila er ómerkt og þeim þætti málsins vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Kröfu varnaraðila um að sóknaraðili greiði honum 450.000 krónur í endurgjald vegna búsetu hennar í fasteigninni [...]í Reykjavík á tímabilinu 14. október 2017 til 6. mars 2018 er vísað frá héraðsdómi.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Kærumálskostnaður fellur niður.