670/2018

Útdráttur

E var sakfelldur fyrir að hafa áreitt A kynferðislega með því að hafa afklætt sig og lagst nakinn upp í rúm til hennar, eftir að hún hefði látið undan þrábeiðni hans um að fá að nudda á henni bakið, en háttsemin hefði verið í óþökk A og til þess fallin að valda henni ótta. Í málinu var E jafnframt gefið að sök að hafa ítrekað boðið A áfengi og með því brotið gegn 18. gr., sbr. 1. mgr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998 um að óheimilt sé að selja, veita eða afhenda áfengi þeim sem er yngri en 20 ára. Þar sem í ákæru væri ekki lýst háttsemi sem svaraði til þess verknaðar að veita eða afhenda ungmenni áfengi var ákæruatriðinu vísað frá héraðsdómi. Var refsing E ákveðin fangelsi í tvo mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var E gert að greiða A 350.000 krónur í miskabætur en kröfu hennar um bætur vegna fjártjóns var vísað frá héraðsdómi að sjálfsdáðum vegna vanreifunar.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 19. júní 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 11. júní 2018 í málinu nr. S6/2018.

2 Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins og af einkaréttarkröfu.

3 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærða verði þyngd.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.491.530 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði. Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Við aðalmeðferð fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi.

6 Málsatvikum og framburði ákærða og brotaþola er nægilega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Niðurstaða

7 Í ákæru er ákærða gefið að sök að hafa að kvöldi 25. maí 2016 og aðfaranótt 26. sama mánaðar áreitt brotaþola kynferðislega með nánar tilgreindum hætti og er brotið heimfært til 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í hinum áfrýjaða dómi var ekki talið sannað að ákærði hefði talað við brotaþola á kynferðislegum nótum, meðal annars um að hann væri með standpínu og fellir ákæruvaldið sig við þá niðurstöðu. Þá var í dóminum ekki tekin efnisleg afstaða til þess þáttar verknaðarlýsingar að ákærði hefði tekið í hönd brotaþola og reynt að setja hana á getnaðarlim sinn en hún þá kippt hendinni að sér. Við málflutning í Landsrétti var því lýst yfir að ákæruvaldið félli frá þessum þætti ákærunnar.

8 Fyrir Landsrétti eru samkvæmt framangreindu þær sakargiftir til úrlausnar að ákærði hafi áreitt brotaþola kynferðislega með því að hafa nuddað á henni bert bakið meðan hún lá á maganum eftir að hafa ítrekað sagst ætla að gera það og hún látið undan, að hafa dregið niður um hana buxurnar, og hafa afklætt sig og lagst nakinn upp í rúm til hennar.

9 Í framburði brotaþola kom fram að hún leyfði ákærða að nudda á sér bakið og verður hann því ekki talinn hafa gerst sekur um kynferðislega áreitni með þeirri háttsemi. Þá stendur orð gegn orði í framburði ákærða og brotaþola um að ákærði hafi einnig dregið buxurnar niður um brotaþola. Verður ekki talin komin fram lögfull sönnun um að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi. Ákærði bar aftur á móti fyrir dómi að hann hefði lagst nakinn upp í rúm til brotaþola í framhaldi af því að hann nuddaði á henni bert bakið. Þá bar ákærði að hann hefði í tengslum við það spurt hvort hann mætti sofa hjá brotaþola. Spurður hvort eitthvað í hegðun hennar hefði gefið honum tilefni til að ætla að hún vildi að hann legðist nakinn upp í til hennar kvað hann að svo hefði „ekki beint“ verið en að þar sem hún hefði hálfpartinn verið afklædd hefði verið „hægt að geta í eyðurnar með það“. Hann hefði með háttsemi sinni ætlað að vita hvað hann „kæmist langt“ með brotaþola í þessu sambandi.

10 Ákærði hefur samkvæmt framansögðu játað þá háttsemi að berhátta sig og leggjast nakinn upp í rúm til brotaþola í tengslum við að hann nuddaði á henni bakið. Af framburði beggja verður jafnframt ráðið að sú háttsemi ákærða hafi sprottið af kynferðislegum áhuga hans á brotaþola. Hún hafi legið á maganum er ákærði afklæddist, og því ekki séð það gerast. Á ákærða og brotaþola er 24 ára aldursmunur en hún var undirmaður hans og hafði aðeins þekkt hann í um það bil sólarhring þegar framangreindir atburðir áttu sér stað. Í því ljósi verður metinn trúverðugur sá framburður brotaþola að hún hafi látið undan þrábeiðni ákærða um að fá að nudda á henni bakið en ákærði hefur ekki gefið aðra trúverðuga skýringu á því að atvik þróuðust með þeim hætti. Í ljósi framangreinds verður talið að ákærða hafi hlotið að vera ljóst að sú háttsemi hans að berhátta sig fyrir aftan brotaþola og leggjast svo nakinn upp í rúm til hennar hafi verið í óþökk hennar og til þess fallin að valda henni ótta.

11 Í ákæru er brot ákærða sem fyrr greinir heimfært til 199. gr. almennra hegningarlaga en þar er lögð refsing við kynferðislegri áreitni sem meðal annars geti falist í táknrænni hegðun eða orðbragði sem er mjög meiðandi, ítrekað eða til þess fallið að valda ótta. Í skýringum með 7. gr. í frumvarpi til laga nr. 61/2007, sem varð að 8. gr. laganna og breytti 199. gr. almennra hegningarlaga, er fjallað um neðri mörk kynferðislegrar áreitni samkvæmt framangreindu ákvæði og afmörkun þess brots gagnvart brotum gegn blygðunarsemi samkvæmt 209. gr. sömu laga. Þar greinir að hugtakið kynferðisleg áreitni verði ekki einskorðað við líkamlega snertingu en þó falli klúrt orðbragð og einhliða athafnir án líkamlegrar snertingar „yfirleitt“ undir 209. gr. laganna. Eigi það við þegar ekki sé um ítrekaða háttsemi að ræða gagnvart sama einstaklingi.

12 Í ljósi þess að háttsemi ákærða beindist að brotaþola persónulega verður ekki talið að um einhliða athöfn af þeim toga sem vísað er til í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 61/2007 hafi verið að ræða þegar hann afklæddi sig og lagðist upp í rúm til hennar. Verður ákærði því sakfelldur fyrir kynferðislega áreitni og telst háttsemin réttilega heimfærð til refsiákvæðis í hinum áfrýjaða dómi, enda var hún sem fyrr greinir til þess fallin að valda brotaþola ótta.

13 Ákærða er einnig gefið að sök að hafa ítrekað boðið brotaþola áfengi. Í ákæru er hann með þessu talinn hafa brotið gegn 18. gr., sbr. 1. mgr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998 en þar segir að óheimilt sé að selja, veita eða afhenda áfengi þeim sem er yngri en 20 ára. Samkvæmt clið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal í ákæru greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi er sem ákært er út af, heiti brots að lögum og aðra skilgreiningu á því. Verður ákæra að leggja fullnægjandi grundvöll að máli þannig að fella megi dóm á það samkvæmt því sem í henni segir enda verður ákærði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laganna. Í ákæru er samkvæmt framangreindu ekki lýst háttsemi sem svarar til þess verknaðar að veita eða afhenda ungmenni áfengi og verður þessu ákæruatriði því vísað frá héraðsdómi.

14 Samkvæmt sakavottorði var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 225. gr. almennra hegningarlaga árið 1991. Ákærði var 42 ára er brot það er mál þetta varðar var framið en brotaþoli 18 ára. Hún var þá nýráðin til starfa og stödd ein með ákærða á gistiheimili sem hann rak á afskekktum stað. Ákærði braut gegn mikilvægum hagsmunum brotaþola og þeim trúnaðarskyldum sem hann bar gagnvart henni við framangreindar aðstæður. Er refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í tvo mánuði en rétt þykir að binda hana skilorði eins og í dómsorði greinir.

15 Brotaþoli krefst miskabóta að fjárhæð 1.500.000 krónur. Brot það sem ákærði er sakfelldur fyrir var til þess fallið að valda henni miska. Á brotaþoli rétt á miskabótum úr hendi ákærða, sbr. blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem þykja hæfilega ákveðnar 350.000 krónur og bera þær vexti eins og nánar greinir í dómsorði.

16 Þá krefst brotaþoli bóta vegna fjártjóns í formi missis tekna af þriggja mánaða sumarvinnu hjá ákærða. Er á því byggt að laun hennar hafi átt að nema 300.000 krónum á mánuði og nemi heildarkrafan, að viðbættum orlofsgreiðslum, 991.530 krónum. Samkvæmt framburði ákærða fyrir héraðsdómi hafði hann kynnt brotaþola að lágmarkskaup samkvæmt kjarasamningi væri 260.000 krónur á mánuði en ekki hafi beinlínis verið búið að fastsetja kjör og ráðningartíma. Enginn skriflegur ráðningarsamningur liggur fyrir í málinu. Brotaþoli hefur ekki leitast við að færa sönnur á þessa kröfu sína með framlagningu gagna eða með því að beina því til dómara að tilteknar spurningar verði lagðar fyrir ákærða, vitni eða brotaþola um atriði sem sérstaklega varða kröfuna, sbr. 1. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008. Er því meðal annars óljóst hvort brotaþoli var ráðin til stafa hjá ákærða persónulega eða hjá félagi á hans vegum. Þykir krafa brotaþola um bætur fyrir fjártjón svo vanreifuð að ekki verður hjá því komist að vísa henni frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

17 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest að því frátöldu að ákærða verður ekki gert að greiða útlagðan sakarkostnað ákæruvalds að fjárhæð 22.000 krónur sem mun til kominn vegna uppritunar skýrslu sem brotaþoli gaf hjá lögreglu undir rannsókn málsins.

18

Ákærði verður dæmdur til að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem er í heild 1.186.088 krónur, þar með t alin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola , sem ákveð ast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir . Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi að því er varðar þær sakargiftir á hendur ákærða, E-kk-þgf D-kk-þgf G-kk-þgf, að hafa brotið gegn 18. gr., sbr. 1. mgr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998.

Ákærði s æti fangelsi í tvo mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 .

Kröfu brotaþola, A, um bætur vegna fjártjóns er vísað frá héraðsdómi.

Ákærði greiði brotaþola 350.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. maí 2016 til 1. ágúst sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um sakarkostnað að því frátöldu að ákærða verður ekki gert að greiða útlagðan kostnað ákæruvalds að fjárhæð 22.000 krónur.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar, sem í heild er 1.186.088 krónur , þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns , G-kk-ef J-kk-ef lögmanns , 900.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, P-kk-ef R-kk-ef M. K-kk-ef lögmanns, 250.000 krónur. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.