797/2022

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A um að vikið yrði frá skráðu eignarhlutfalli fasteignarinnar C með nánar tilgreindum hætti við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð A og B.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. desember 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. desember 2023. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 7. desember 2022 í málinu nr. Q- [...]/2022 þar sem leyst var úr ágreiningi milli málsaðila við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr.20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að við fjárskipti aðila verði vikið frá skráðum eignarhlutföllum á fasteigninni C, fastanúmer [...], í Kópavogi og viðurkennt verði að sóknaraðili eigi einn 38,6% eignarhlut í fasteigninni en að málsaðilar eigi sameiginlega 61,4% eignarhlut í henni og að lán áhvílandi á fasteigninni teljist einungis hvíla á sameiginlegum eignarhlut aðila í henni. Til vara krefst sóknaraðili þess að viðurkennt verði að hann eigi einn 69,25% hlut í framangreindri fasteign en að því frágengnu að vikið verði frá skráðum eignarhlutföllum á framangreindri fasteign og viðurkennd verði önnur eignarhlutföll að mati dómsins. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði auk kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila er skilmerkilega lýst í hinum kærða úrskurði. Svo sem þar greinir deila aðilar um það hvernig skipta beri verðmæti fasteignar málsaðila að [...] í Kópavogi en hvor aðili um sig er skráður fyrir helmings eignarhlut í henni.

5

Sóknaraðili byggir aðalkröfu sína á því að hann hafi lagt mun meiri fjármuni til kaupa á fasteigninni en varnaraðili. Þannig hafi hann við kaupin og í beinu framhaldi af þeim greitt 22.000.000 króna. Annars vegar hafi hann lagt fram 18.000.000 króna í útborgun vegna kaupanna og því til viðbótar hafi 4.270.000 krónur verið millifærðar af reikningi hans inn á reikning varnaraðila á tímabilinu frá 1. október 2016 til og með 20. janúar 2017 til greiðslu á kostnaði við fasteignakaupin og til framkvæmda á fasteigninni. Þá byggir sóknaraðili á því að hann hafi fjármagnað að mestu leyti þær greiðslur sem varnaraðili greiddi inn á lífeyrissjóðslán sem hvíla á fasteigninni.

6

Óumdeilt er að varnaraðili greiddi 18.000.000 króna í útborgun þegar fasteignin var keypt. Þá kemur fram í kröfu skiptastjóra til héraðsdóms 22. ágúst 2022 að varnaraðili hafi lýst því yfir við skiptin að aðilar hafi verið skráðir að jöfnu fyrir fasteigninni þar sem til hafi staðið að varnaraðili myndi greiða af lánum þar til 50% eignarhluta yrði náð. Af greinargerðum málsaðila má ráða að ágreiningur sé á milli þeirra um það hvort sóknaraðili hafi greitt 4.270.000 krónur vegna kostnaðar við fasteignakaupin og framkvæmdir við endurbætur, þar með talið vegna gólfefna og innréttinga, og hvernig meta eigi vinnuframlag varnaraðila til endurbóta á fasteigninni. Þá er einnig ágreiningur um það hvort sóknaraðili hafi fjármagnað greiðslur varnaraðila á lífeyrissjóðslánum.

7

Í hinum kærða úrskurði var aðalkröfu sóknaraðila hafnað meðal annars með vísan til niðurstöðu héraðsdóms Reykjaness í máli nr. E- [...]/2022 þar sem sóknaraðili krafðist endurgreiðslu úr hendi varnaraðila að fjárhæð 10.240.144 krónur. Í því máli byggði sóknaraðili á því að varnaraðili hefði tekið fjármuni út af reikningi hans, meðal annars til greiðslu afborgana áhvílandi lána og kostnaðar við fasteignakaupin og endurbætur á fasteigninni. Í hinum kærða úrskurði var komi stað þeirri niðurstöðu að þar sem varnaraðili hefði í því máli verið sýknuð af öllum kröfum sóknaraðila og að sá dómur væri endanlegur væri ósannað að sóknaraðili hefði greitt afborganir af áhvílandi lánum.

8

Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála er dómur bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila og þeirra, sem koma að lögum í þeirra stað, um þær kröfur sem eru dæmdar þar að efni til. Sakarefni milli aðila í framangreindum héraðsdómi í máli nr. E- [...]/2022 laut að kröfu sóknaraðila um endurgreiðslu fjármuna og til vara kröfu um skaðabætur úr hendi varnaraðila vegna meintrar ólögmætrar ráðstöfunar fjármuna í eigu sóknaraðila. Þá var ekki dæmt efnislega um kröfur sóknaraðila í því máli nema að litlum hluta, eða að fjárhæð 220.000 krónur, þar sem kröfur hans töldust að öðru leyti vera fyrndar samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. sakarefni hvort sóknaraðili hafi lagt meiri fjármuni til fasteignakaupanna en varnaraðili og hvaða þýðingu það eigi að hafa við fjárskipti aðila. Er dómurinn því ekki bindandi um það sakarefni og getur sóknaraðili því freistað þess í því máli sem hér er til úrlausnar að sanna að hans framlög hafi verið meiri á sambúðartímanum.

9

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði gerir aðalkrafa sóknaraðila ráð fyrir því hann eigi einn 38,6% eignarhlut í fasteigninni en að málsaðilar eigi sameiginlega 61,4% eignarhlut í henni og að áhvílandi lán á eigninni teljist eingöngu hvíla á sameiginlegum eignarhlut aðila. Kröfugerð sóknaraðila gerir þannig öðrum þræði ráð fyrir að skorið verði úr því hvort áhvílandi lán hvíli eingöngu á hluta af fasteigninni.

Aftur á móti er ekki gerð krafa um að sóknaraðili fá tiltekið hlutfall af verðmæti fasteignarinnar eftir að áhvílandi skuldir hafi verið dregnar frá. Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða hans um að hafna beri aðalkröfu sóknaraðila.

10

Fyrir héraðsdómi hafði sóknaraðili uppi varakröfu um að viðurkennt yrði að hann ætti kröfu að fjárhæð 22.000.000 króna í andvirði framangreindrar fasteignar en að fasteignin og lán áhvílandi á henni skiptust að öðru leyti jafnt á milli aðila.

Héraðsdómur hafnaði kröfunni og hefur sóknaraðili kröfuna ekki uppi fyrir Landsrétti. Kemur ákvæði hins kærða úrskurðar um varakröfu sóknaraðila í héraði því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

11

Sóknaraðili hefur aftur á móti uppi varakröfu fyrir Landsrétti um að viðurkennt verði að hann eigi einn 69,25% hlut í framangreindri fasteign. Þessi krafa var ekki höfð uppi fyrir héraðsdómi og eru ekki uppfyllt skilyrði 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 4. mgr. 150. gr. laganna, fyrir því að hún komi til skoðunar fyrir Landsrétti.

12

Í málatilbúnaði sóknaraðila kemur fram að þrautavarakrafa hans byggi á sama grundvelli og aðalkrafan. Svo sem vikið er að hér að framan byggir aðalkrafa sóknaraðila á því að fasteigninni verði skipt upp og að áhvílandi lán hvíli eingöngu á þeim hlut fasteignarinnar sem er sameiginlegur. Málsástæður sóknaraðila fyrir aðalkröfunni tóku mið af þessari framsetningu kröfunnar. Þótt þær málsástæður sem þar voru tilgreindar kunni að styðja að vikið verði frá skráðum eignarhlutföllum hefur sóknaraðili í málatilbúnaði sínum ekki gert grein fyrir því með glöggum hætti til hvað fjárhæða eigi að líta við mat á því hvaða hlutfall af heildarverðmæti fasteignarinnar eigi að koma í hlut hvors aðila og hvernig sönnunargögn málsins styðji þann útreikning. Þrautavarakrafa hans er því vanreifuð og verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að vísa þrautavarakröfu sóknaraðila frá dómi.

13

Staðfest er niðurstaða hins kærða úrskurðar um málskostnað. Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Staðfest eru ákvæði hins kærða úrskurðar um aðalkröfu og þrautavarakröfu sóknaraðila, A, og um málskostnað.

Varakröfu sóknaraðila fyrir Landsrétti er vísað frá réttinum.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, B, 350.000 krónur í kærumálskostnað.