282/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni R um dómkvaðningu matsmanns. Í úrskurði Landsréttar kom fram að hinn kærði úrskurður hefði verið kveðinn upp af aðstoðarmanni dómara sem jafnframt stýrði öllum þinghöldum í málinu. Samkvæmt 2. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla gæti dómstjóri falið aðstoðarmanni önnur dómstörf en þau að fara með og leysa að efni til úr hvers konar einkamálum þar sem vörnum væri haldið uppi. Þar sem matsbeiðninni hefði verið mótmælt af hálfu H við meðferð málsins í héraði hefði aðstoðarmann dómara brostið vald til þess að leysa efnislega úr málinu. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 26. apríl 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 12. maí 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 13. apríl 2021 í málinu nr. M- 47/2021 þar sem fallist var á beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanns. Kæruheimild er í c-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Aðilar máls þessa eru eigendur samliggjandi jarða í Flóahreppi. Varnaraðili, eigandi Langholts 2, fór þess á leit við héraðsdóm með skriflegri matsbeiðni að dómkvaddur yrði matsmaður „til að setja niður hnitsetta markalínu“ milli jarðar sinnar og jarðar sóknaraðila að Langholti 1 „eins og breyttust eftir þinglýstum (makaskipta) afsölum og teikningu þeim fylgjandi frá 13.5.1987“. Líkt og fram kemur í hinum kærða úrskurði hafa aðilar lengi deilt um landamerki jarða sinna, meðal annars fyrir dómstólum, án þess að úr hafi verið leyst. Lýtur ágreiningur þeirra meðal annars að gildi þinglýstra skjala við afmörkun landamerkja.

5

Undir rekstri málsins í héraði kom fram að varnaraðili byggir matsbeiðni sína á 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt því ákvæði er aðila, sem hefur lögvarinna hagsmuna að gæta, heimilt að beiðast dómkvaðningar matsmanns þótt hann hafi ekki haft uppi kröfu vegna matsatriðis í dómsmáli ef það er gert til að staðreyna kröfu eða sanna atvik að baki henni. Samkvæmt matsbeiðni varnaraðila er tilgangur matsins „að fá mörkin milli jarðanna, eins og þau urðu eftir (maka) skiptin svo skýr sem kostur er“.

6

Við fyrstu fyrirtöku málsins í héraðsdómi 17. febrúar 2021 var af hálfu varnaraðila lögð fram fyrrgreind beiðni um dómkvaðningu matsmanns. Í sama þinghaldi var af hálfu sóknaraðila, matsþola í málinu, lögð fram bókun þar sem matsbeiðni varnaraðila var mótmælt. Var málinu frestað til málflutnings um þau mótmæli varnaraðila.

7

Í þinghaldi 23. mars sama ár fór fram munnlegur málflutningur „um kröfu matsþola um að matsbeiðninni verði vísað frá dómi“ eins og bókað er í þingbók. Var málið að því búnu tekið til úrskurðar. Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp 13. apríl 2021 af aðstoðarmanni dómara sem jafnframt stýrði öllum þinghöldum í málinu.

8

Samkvæmt 2. mgr. 32. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla getur dómstjóri falið aðstoðarmanni önnur dómstörf en þau að fara með og leysa að efni til úr hvers konar einkamálum þar sem vörnum er haldið uppi. Ákvæðið er samhljóða 2. mgr. 17. gr. áðurgildandi laga nr. 15/1998 um dómstóla eins og þeirri grein var breytt með lögum nr. 51/2012.

9

Eins og að framan er rakið var matsbeiðni varnaraðila mótmælt af hálfu sóknaraðila við meðferð málsins í héraði. Þar sem svo stóð á brast aðstoðarmann héraðsdómara vald til að leysa efnislega úr málinu. Verður því að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.

10

Rétt þykir að hvor aðili um sig beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Landsrétti.

11

Það athugast að samkvæmt 2. málslið 2. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 skal kærandi, vilji hann bera ný gögn fyrir sig fyrir Landsrétti, greina frá þeim gögnum í kæru svo og því hvað hann hyggst sanna með þeim. Í kærumálsgögnum sóknaraðila eru lögð fyrir Landsrétt þrjú ný skjöl. Í kæru sóknaraðila er ekki greint frá því hvað hann hyggst sanna með framlagningu þeirra. Er það í andstöðu við fyrrgreint lagaákvæði.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.