131/2022

Útdráttur

M og A hf. deildu um hvort sjálfskuldaraábyrgð M að fjárhæð 7.000.000 króna, í tengslum við hækkun á yfirdráttarheimild fyrirtækis sem M var í forsvari fyrir, hefði átt að falla niður samtímis því að viðauki var gerður við tryggingabréf og A hf. veitt veð í íbúðarhúsi M. M byggði á því að A hf. hefði skuldbundið sig til að fella sjálfskuldarábyrgðina niður um leið og fyrrgreindu tryggingabréfi væri þinglýst. Í dómi Landsréttar var rakið að málatilbúnaður M byggði á þeirri málsástæðu að það hafi verið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera sjálfskuldarábyrgðina fyrir sig, sbr. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í hinum áfrýjaða dómi væri hvergi tekin afstaða til þeirrar málsástæðu. Þar væri eingöngu hafnað þeirri málsástæðu M að sjálfskuldarábyrgðin hafi verið tímabundin og átt að falla niður þegar viðaukinn við tryggingabréfið var gefinn út og A veitt veð í íbúðarhúsi M. Þar sem héraðsdómari hefði ekki tekið efnislega afstöðu til þessarar málsástæðu M, yrði með hliðsjón af f- lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 11. mars 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 16. febrúar 2022 í málinu nr. E- 2271/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi endurgreiði honum 7.863.570 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. desember 2020 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Með tölvupósti til stefnda 18. júlí 2014 óskaði áfrýjandi fyrir hönd Feris ehf. eftir tímabundinni 7.000.000 króna hækkun á yfirdráttarheimild félagsins hjá stefnda. Af gögnum málsins verður ráðið að heimildin færi úr 14.000.000 króna í 21.000.000 króna. Tekið var fram að hækkunin yrði greidd niður á um það bil fimm mánuðum.

Með tölvupósti sama dag sendi útibússtjóri stefnda fyrirspurn til áfrýjanda um hvort hann væri tilbúinn til þess að láta stefnda í té tryggingabréf með veði í íbúðarhúsi hans.

5

Með tryggingabréfi sem áfrýjandi gaf út 21. júlí 2014 var stefnda veitt veð í íbúðarhúsi áfrýjanda og eiginkonu hans fyrir öllum skuldum áfrýjanda við stefnda, þar með talið ábyrgðarskuldbindingum. Höfuðstólsfjárhæð tryggingabréfsins var 7.000.000 króna.

Tryggingabréfið var móttekið til þinglýsingar hjá sýslumanni á útgáfudegi og fært í veðmálabók degi síðar eða 22. júlí 2014. Sama dag og áfrýjandi gaf út tryggingabréfið gaf hann út yfirlýsingu um sjálfskuldarábyrgð til stefnda. Sjálfskuldarábyrgðin var vegna yfirdráttar á tékkareikningi Feris ehf. hjá stefnda og var að fjárhæð 7.000.000 króna. Gildistími ábyrgðarinnar var fjögur ár frá útgáfudegi. Viðauki var gerður við tryggingabréfið 14. júlí 2015 þess efnis að veð samkvæmt því skyldi framvegis einnig tryggja skuldir Feris ehf. við stefnda.

6

Feris ehf. greiddi framangreindan yfirdrátt ekki niður og var félagið úrskurðað gjaldþrota 16. apríl 2020 en þá nam yfirdráttarskuldin tæpum 24.000.000 króna.

7

Ágreiningur málsins varðar það álitaefni hvort fyrrgreind sjálfskuldarábyrgð hafi átt að falla niður þegar framangreindur viðauki við tryggingabréfið var gefinn út og stefnda veitt veð í íbúðarhúsi áfrýjanda. Byggir áfrýjandi á því að stefndi hafi skuldbundið sig til að fella sjálfskuldarábyrgðina niður um leið og 7.000.000 króna tryggingabréfi með veði í íbúðarhúsi hans hefði verið þinglýst. Þá byggir málatilbúnaður hans á þeirri málsástæðu að það hafi verið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera sjálfskuldarábyrgðina fyrir sig, sbr. 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Um það vísar áfrýjandi meðal annars til þess að samkvæmt 2. mgr. sömu greinar skuli við mat á því líta til efnis samnings, stöðu samningsaðila, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til. Því beri stefnda að endurgreiða áfrýjanda þá fjárhæð sem hann greiddi til að gera sjálfskuldaábyrgðina upp.

8

Í hinum áfrýjaða dómi er hvergi tekin afstaða til framangreindrar málsástæðu áfrýjanda um að skuldbinding hans á grundvelli sjálfskuldarábyrgðarinnar sé ógild á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Er þar eingöngu hafnað þeirri málsástæðu áfrýjanda að sjálfskuldarábyrgðin hafi verið tímabundin og átt að falla niður þegar viðaukinn við tryggingarbréfið var gefinn út og stefnda veitt veð í íbúðarhúsi hans. Þar sem héraðsdómari tók ekki efnislega afstöðu til þessarar málsástæðu áfrýjanda verður með hliðsjón af f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

9

Rétt þykir að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu fyrir Landsrétti.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.