343/2018

Útdráttur

S krafði L um greiðslu reikninga sem M, samlagsfélag í hennar eigu, hafði gefið út vegna klippingar á kvikmynd en S hafði fengið kröfurnar framseldar. Samið hafði verið um 3.000.000 króna endurgjald fyrir klippivinnuna en bundinn var endi á viðskiptasambandið þegar hún var komin hálfa leið. Í dómi Landsréttar kom fram að í ljósi þess gagnkvæma tvíhliða skuldarsambands sem milli aðila var og fól í sér að forsenda fyrir fullri greiðslu L var að S skilaði fullunnu verki ætti S kröfu um helming þeirra verklauna sem aðilar sömdu um, að frádregnum innborgunum. Ekki þótti sannað að með aðilum hefði samist um viðbótarverk og var frekari kröfum S á hendur L því hafnað.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Landsréttar 5. febrúar 2018. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 21. mars sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 10. apríl 2018 samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 28. nóvember 2017 í málinu nr. E[…]/2016.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefndu en til vara að krafa stefndu verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefnda krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Með tölvuskeyti til Ö-kvk-ef M-kvk-ef K-kvk-ef, fyrirsvarsmanns áfrýjanda, 25. júní 2013 bauðst stefnda, S-kvk-nf, í nafni félags síns, Mús og Kött slf., til að taka að sér klippingu á kvikmyndinni Sumarbörn sem áfrýjandi var framleiðandi að. Í kjölfar þess óskaði sú fyrrnefnda eftir því við stefndu 13. ágúst 2013 að hún gerði tilboð í klippinguna, sem stefnda gerði 14. sama mánaðar. Tilboðið hljóðaði upp á samtals 3.200.000 krónur og skyldi verktími vera 16 vikur. Þá sagði í tilboðinu að ef klipping færi yfir 16 vikur yrði ekki rukkað meira en tilboðið kvæði á um. Ágreiningslaust er að aðilar sammæltust um að greiddar yrðu samtals 3.000.000 króna fyrir verkið.

5 Stefnda fékk greiddar 300.000 krónur 24. september 2013 auk virðisaukaskatts og 400.000 krónur 13. desember sama ár án virðisaukaskatts fyrir vinnu sína samkvæmt tilboðinu.

6 Fram kemur í tölvupóstsamskiptum stefndu og fyrirsvarsmanns áfrýjanda, Ö-kvk-ef M-kvk-ef K-kvk-ef, 18. september 2013 að stefnda hafi byrjað vinnu sína við klippingu kvikmyndarinnar og hinn 26. nóvember sama ár sendi stefnda fyrirsvarsmanni áfrýjanda tölvupóst þar sem sagði að hún væri,,rúmlega hálfnuð og sendi reikning upp á 1.200.000. / Þá hef ég fengið 1,5 / Mun halda áfram að fara í gegnum senur og bæta inn í klippið sem þið fenguð“. Mús og Kött slf. gaf út reikning á ný 21. mars 2014 að fjárhæð 2.700.000 krónur auk virðisaukaskatts, samtals 3.388.500 krónur, með lýsingunni lokagreiðsla. Reikninginn sendi stefnda í tölvubréfi sama dag með þeim orðum að „[g]reitt af þessu eru 400.000 krónur svo að lokagreiðsla sem ég á inni hjá Ljósbandi er 2.988.500. með vaski“.

7 Í málinu liggja fyrir tölvupóstsamskipti stefndu, Ö-kvk-ef M-kvk-ef K-kvk-ef, H-kvk-ef K-kvk-ef, stjórnarformanns í áfrýjanda, og G-kvk-ef R-kvk-ef, leikstjóra kvikmyndarinnar, sem áttu sér stað í febrúar og mars 2014 þar sem þær ræddu um framvindu og vinnulag við vinnu við klippingu. Hinn 2. apríl sama ár barst tölvupóstur frá fyrrgreindri H-kvk-þgf til stefndu þar sem lýst var óánægju með klippivinnu og hinn 6. apríl sama ár fékk stefnda tölvupóst frá henni þar sem sagði að,,allri vinnu með G-kvk-þgf er frestað þar til við tölum saman eftir að þú kemur til baka“. Jafnframt sagði þar að mánudagur og þriðjudagur fari í að pússa,,þitt síðasta klipp (sem mér sýnist vera dagsett 10. mars??)“. Hinn 23. júní 2014 kom tölvupóstur frá leikstjóranum til fyrirsvarsmanns áfrýjanda þar sem fram kom að stefnda hefði hringt í hana og þær ætluðu að hittast einu sinni í viku og,,[þ]annig vinnum við þar til klipp er komið“. Fyrirsvarsmaður áfrýjanda sendi tölvupóst til leikstjórans og stefndu degi síðar þar sem sagði að planið þeirra hefði falið í sér að þær keyptu ekki meiri vinnu af stefndu þar til,,cash flow“ mál hefðu skýrst.

8 Hinn 30. júní 2014 gerði áfrýjandi samning við E-kvk-þf R-kvk-þf um klippingu kvikmyndarinnar en verkefnið fólst í skila tillögu að 8085 mínútna útgáfu verksins. E-kvk-nf gaf skýrslu fyrir Landsrétti. Hún kvað verkefnið hafa komið þannig til að fyrirsvarsmaður áfrýjanda hefði þurft að skila inn,,klippi“ til Kvikmyndamiðstöðvar Íslands, en ekki haft nógu gott,,klipp“ undir höndum. Í upphafi hafi hún fengið að sjá tvö eintök af,,klippilínunni“ sem stefnda hefði unnið, það síðara frá 7. apríl 2014. Aðspurð kvað hún erfitt að meta hversu langt vinna stefndu hefði verið komin en það hafi verið um 2030% af fullklipptri mynd. Hún hafi haft í hyggju að byggja að nokkru á þeirri vinnu sem lá fyrir. Erfiðlega hafi á hinn bóginn gengið að fá tiltækt efni frá stefndu og hún hafi haldið eftir öllum,,klippilínum“ en þær hafi verið nauðsynlegar til þess að unnt væri að halda áfram þar sem frá var horfið. Kvaðst vitnið hafa,,grófklippt“ kvikmyndina, en annar aðili séð um að fullklippa hana. Þar sem stefnda hafi haldið eftir,,klippilínum“ hefði vitnið þurft að byrja verkið frá grunni.

9 Fyrirsvarsmaður áfrýjanda sendi stefndu tölvupóst 31. júlí 2014 þar sem óskað var eftir því að fá efnið sem stefnda hafði undir höndum,,lódað og loggað“, en það væri henni í sjálfsvald sett hvort hún treysti áfrýjanda til að greiða það sem út af stæði fyrir vinnu stefndu og afhenda,,klippilínur“. Það myndi flýta fyrir og vonandi fyrir greiðslu líka. Ef hún vildi halda,,klippilínunum“ þá næði það ekki lengra.

10 Með tölvupósti H-kvk-ef K-kvk-ef til stefndu 6. ágúst 2014 kom fram að á fundi þeirra hefðu aðilar verið sammála um að vinna stefndu við kvikmyndina væri komin hálfa leið. Þá var ítrekuð ósk um að stefnda afhenti harða diska með efni áfrýjanda en í kjölfarið yrði fundað um eftirstöðvar á greiðslum til hennar. Þá sendi fyrirsvarsmaður áfrýjanda þáverandi lögmanni stefndu tölvupóst 11. sama mánaðar þar sem fram kom að stefnda héldi eftir efni í eigu áfrýjanda, til tryggingar greiðslu reiknings sem hún hafi gefið út að fjárhæð 800.000 krónur. Ekki væri gerð athugasemd við fjárhæð reikningsins, en verklýsing á honum væri á reiki. Reikningurinn var lagður fram í héraði af hálfu áfrýjanda, en hann er útgefinn 1. ágúst 2014 og er sagður vera vegna klippingar á,,trailer“ fyrir Sumarbörn. Óumdeilt er að stefnda afhenti áfrýjanda hvorki efni áfrýjanda né þær,,klippilínur“ sem hún hafði unnið.

11 Í kjölfar innheimtubréfa til áfrýjanda 23. ágúst og 21. september 2016 höfðuðu stefnda, S-kvk-nf T-kvk-nf, og A mál þetta með stefnu birtri 26. október 2016 á hendur áfrýjanda en í þingbók héraðsdóms 20. janúar 2017 var bókað að lögmaður stefnenda óskaði eftir því að fella niður mál A á hendur áfrýjanda án kostnaðar. Var málið rekið af hálfu stefndu einnar upp frá því.

12 Mál þetta er höfðað til greiðslu tveggja reikninga sem gefnir voru út í nafni félagsins Mús og Kött slf. en því var síðar breytt í Rey 1400 slf. Bú þess félags mun hafa verið tekið til gjaldþrotaskipta 27. maí 2015. Með yfirlýsingu sem bar yfirskriftina kröfuframsal framseldi skiptastjóri þrotabúsins stefndu kröfur sem,,til eru komnar vegna viðskipta Rey 1400 slf. við tilgreindan aðila“. Var í yfirlýsingunni tilgreind annars vegar krafa á hendur áfrýjanda samkvæmt reikningi 26. nóvember 2013 að fjárhæð 1.506.000 krónur og hins vegar samkvæmt reikningi 21. mars 2014 að fjárhæð 3.388.500 krónur. 13 Í meginatriðum lýtur ágreiningur málsins að því hvort áfrýjandi hafi greitt það sem samið var um samkvæmt samkomulagi aðila og að hve miklu leyti stefnda hafi staðið skil á þeirri vinnu sem samkomulagið kvað á um. Þá er ágreiningur um hvort stefndu beri greiðsla fyrir viðbótarverk.

Málsástæður áfrýjanda

14 Áfrýjandi kveður að verki stefndu hafi aldrei verið skilað. Stefnda hafi vísað til meginreglna kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og um gjalddaga kröfunnar vísað til meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Um sé að ræða kröfu um samningsefndir in natura. Hafi aðilar gert með sér gagnkvæman samning og skyldi áfrýjandi inna af hendi sína greiðslu í formi peninga, en stefnda með afhendingu á fullklipptri kvikmynd. Af meginreglum kröfuréttar leiði að forsenda greiðsluskyldu annars aðila samkvæmt gagnkvæmum samningi sé að hinn aðilinn inni af hendi sína greiðslu. Þar sem verkinu hafi aldrei verið skilað, geti stefnda ekki krafist efnda in natura og beri því að sýkna áfrýjanda af þeirri kröfu. Ef ekki verði fallist á framangreint krefjist áfrýjandi lækkunar á kröfu stefndu, þar sem stefnda hafi ekki skilað verkinu, hvorki í heild né að hluta. Þá beri að lækka kröfuna sem nemi kostnaði sem áfrýjandi varð fyrir þar sem stefnda hafi neitað að afhenda áfrýjanda efni í hans eigu.

15 Þá kveður áfrýjandi að reikningur stefndu að fjárhæð 1.200.000 krónur sé tilhæfulaus. Hann sé ekki vegna viðbótarverka, heldur sé sú krafa sem að baki reikningnum bjó helmingurinn af umsaminni greiðslu til stefndu samkvæmt samningi aðila en hún hafi áður fengið greiddar 300.000 krónur vegna verksins. Megi ráða það af tölvupóstsamskiptum aðila en hvergi komi fram í tölvupósti stefndu að krafa að þessari fjárhæð sé vegna viðbótarverka, heldur sé verið að krefjast greiðslu á grundvelli samningsins. Ef ekki verði fallist á framangreint byggir áfrýjandi á því að stefndu sé óheimilt að innheimta greiðslu fyrir viðbótarverk þar sem ekki hafi verið um það samið. Enn fremur sé krafan fallin niður fyrir tómlæti.

16 Áfrýjandi mótmælir kröfu stefndu um dráttarvexti og bendir á að hún hafi aldrei skilað af sér umsömdu verki. Af meginreglum kröfuréttar leiði að sé greiðslutími ekki afmarkaður í samningi skuli kaupandi greiða kaupverðið þegar seljandi krefjist þess, enda hafi verkið verið afhent eða standi kaupanda til ráðstöfunar, sbr. meðal annars 49. gr. laga nr. 50/2000.

Málsástæður stefndu

17 Stefnda kveðst hafa sent reikninga þá sem krafa hennar er grundvölluð á til áfrýjanda og hafi þeim ekki verið mótmælt fyrr en í greinargerð áfrýjanda fyrir héraðsdómi. Samkvæmt meginreglum verktakaréttar beri að mótmæla framkomnum reikningum jafnskjótt og tilefni gefist til. Stefnda kveðst hafa skilað af sér tveimur útgáfum af kvikmyndinni. Hafi hún því skilað af sér fullunnu verki.

Niðurstaða

18 Eins og rakið hefur verið lýtur ágreiningur málsins að því hvort aðilar hafi staðið við efni samnings sem þeir gerðu um klippingu kvikmyndarinnar Sumarbörn. Samningurinn byggir að hluta á mjög óskýru, skriflegu tilboði stefndu um klippingu kvikmyndarinnar og að hluta á munnlegu samkomulagi aðila. Af hálfu stefndu er byggt á meginreglu kröfuréttarins um efndir fjárskuldbindinga og vísað til 45., 47. og 51. gr. laga nr. 50/2000.

19 Ágreiningslaust er að aðilar voru sammála um að greiðsla til handa stefndu fyrir klippingu kvikmyndarinnar skyldi vera 3.000.0000 króna. Jafnframt verður ráðið af tölvupóstsamskiptum aðila að stefnda vann að klippingu kvikmyndarinnar frá því að gengið var að tilboði hennar í ágúst 2013. Á hinn bóginn verður ekki séð af gögnum málsins hvenær stefnda hætti þeirri vinnu. Samkvæmt tölvupóstsamskiptum aðila má þó slá því föstu að stefnda vann að klippingu kvikmyndarinnar fram á vor 2014 en einnig verður af þessum samskiptum ráðið að klippingu myndarinnar var þá hvergi nærri lokið. Fyrir liggur að 24. júní 2014 sendi fyrirsvarsmaður áfrýjanda henni tölvupóst þar sem ekki var óskað eftir frekara vinnuframlagi hennar. Þá gerði áfrýjandi samning við E-kvk-þf R-kvk-þf um klippingu kvikmyndarinnar 30. sama mánaðar. Stefnda lauk því ekki því verki sem hún hafði tekið að sér samkvæmt samningi aðila og neitaði að afhenda svonefndar klippilínur kvikmyndarinnar, en fyrirsvarsmenn áfrýjanda töldu að vinna hennar við klippingu kvikmyndarinnar væri hálfnuð er bundinn var endi á viðskiptasamband aðila, eins og fram kemur í tölvupósti H-kvk-ef K-kvk-ef til stefndu 6. ágúst 2014. Að þessu virtu og í ljósi þess gagnkvæma tvíhliða skuldarsambands sem milli aðila var og fól í sér að forsenda fyrir fullri greiðslu áfrýjanda var að stefnda skilaði fullunnu verki, sbr. meginreglu 49. gr. laga nr. 50/2000, verður áfrýjanda gert að greiða stefndu helming þeirra verklauna sem aðilar sömdu um eða 1.500.000 krónur, auk virðisaukaskatts. Ekki liggur fyrir nein sönnun þess að með aðilum hafi samist um viðbótarverk, sem reikningur stefndu 26. nóvember 2013 að höfuðstólsfjárhæð 1.200.000 krónur mun vera byggður á, og verður þeirri kröfu því hafnað.

20 Fyrir liggur að áfrýjandi gekk frá samningssambandinu, án þess þó að riftunaryfirlýsingu hefði verið beint að stefndu. Verður því ekki fallist á kröfu áfrýjanda um lækkun kröfu stefndu.

21 Ágreiningslaust er að stefnda fékk greiddar 300.000 krónur, auk virðisaukaskatts, fyrir vinnu sína við klippingu kvikmyndarinnar og ber því áfrýjanda samkvæmt framangreindu að greiða henni 1.200.000 krónur auk virðisaukaskatts, samtals 1.506.000 krónur samkvæmt reikningi 26. nóvember 2013 með dráttarvöxtum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá málshöfðunardegi, 26. október 2016 til greiðsludags, að frádreginni 400.000 króna innborgun 13. desember 2013. 22 Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður málskostnaður felldur niður á báðum dómstigum.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Ljósband ehf., greiði stefndu, S-kvk-þgf T-kvk-ef, 1.506.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. október 2016 til greiðsludags, að frádreginni innborgun 13. desember 2013 að fjárhæð 400.000 krónur.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.