446/2018

Útdráttur:

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa A um að fá hryssu, auk folalds sem gekk undir hryssunni, tekna úr vörslum V með beinni aðfarargerð.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 22. maí 2018. Kærumálsgögn bárust réttinum 30. maí 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 8. maí 2018 í málinu nr. A3/2018, þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að fá hryssuna S-kvk-þf frá Síðu, auk folalds sem gengur undir hryssunni, tekna úr vörslum sóknaraðila með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Óumdeilt er að sóknar og varnaraðili gerðu með sér munnlegt samkomulag um ræktun afkvæma undan hryssunni S-kvk-þgf frá Síðu. Af gögnum máls má ráða að samkomulag var um að sóknaraðili hefði vörslur hryssunnar, annaðist val á stóðhestum fyrir hana og ræktun afkvæma.

5 Fyrir liggur að hryssan er alfarið í eigu varnaraðila en ágreiningur ríkir hins vegar um eignarhald á folöldum sem undan henni eru komin. Af hálfu sóknaraðila er á því byggt að samið hafi verið um að þau yrðu sameign þeirra að jöfnu en varnaraðili byggir á því að sóknaraðili hafi átt að fá annað hvert folald í sinn hlut. Vísar varnaraðili til þess að það folald sem gekk með hryssunni, og aðfarargerð beinist að, sé alfarið í hennar eigu en fyl sem hryssan gekk með verði eign sóknaraðila, ef lifandi folald fæðist.

6 Í gögnum máls liggur fyrir afrit úr Worldfeng, upprunabók íslenska hestsins, þar sem meðal annars kemur fram að varnaraðili sé ein skráður eigandi hryssunnar S-kvk-ef frá Síðu. Samkvæmt afriti úr sömu upprunabók var fyrsta afkvæmi hryssunnar eftir að samstarf aðila hófst, K-kvk-nf frá Hemlu II, einnig skráð alfarið í hennar eigu en sóknaraðili er þar skráður sem ræktandi að jöfnu á móti henni. Samkvæmt afritinu átti þessi skráning sér stað 20. nóvember 2012 en með fyrirliggjandi bréfi sóknaraðila 15. desember 2017 krafðist hann þess að skráningunni yrði breytt og K-kvk-nf frá Hemlu II yrði skráð í helmings eigu hans. Loks liggur fyrir afrit úr sömu upprunabók um hryssuna K-kvk-þf frá Hemlu II, sem mun vera annað afkvæmi S-kvk-ef frá Síðu eftir að samstarf aðila hófst þar sem sóknaraðili er einn skráður eigandi hennar en varnaraðili ræktandi að jöfnu á móti honum. Samkvæmt afritinu mun þessi skráning hafa átt sér stað 2. desember 2015 en sóknaraðili vísar til þess í málatilbúnaði sínum að skráningin hafi átt sér stað án samráðs við hann.

7 Sóknaraðili byggir á því að skilyrðum 78. gr. laga nr. 90/1989, sbr. 3. mgr. 83. gr. sömu laga, um skýrleika kröfu varnaraðila sé ekki fullnægt og því beri að hnekkja hinum kærða úrskurði og hafna kröfum varnaraðila um að fá hryssuna og folald hennar tekin úr hans vörslum. Varnaraðili byggir á hinn bóginn á því að eignarréttur hennar að hryssunni sé óumdeildur og leggja verði til grundvallar að folald sé í eigu skráðs eiganda hryssunnar þar sem engin sönnun liggi fyrir um annað.

Niðurstaða

8 Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 er manni sem með ólögmætum hætti er aftrað að neyta réttinda yfir öðru en fasteign, sbr. 73. gr. sömu laga, heimilt að uppfylltum nánar tilteknum skilyrðum að beina til héraðsdómara beiðni um að réttindin séu af sýslumanni tekin með valdi úr umráðum gerðarþola og færð gerðarbeiðanda þótt aðfararheimild samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laganna liggi ekki fyrir. Til að fallist verði á slíka beiðni þurfa réttindi gerðarbeiðanda að vera svo ljós að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum sem aflað verður samkvæmt 83. gr. laganna. Þau gögn sem hér um ræðir eru sýnileg sönnunargögn en vitnaleiðslur og mats og skoðunargerðir skulu að jafnaði ekki fara fram, sbr. lokamálslið 1. mgr. 83. gr. laganna. Aðfararbeiðni skal að jafnaði hafnað ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem heimilt er að afla við meðferð slíkra mála, sbr. lokamálslið 3. mgr. 83. gr. laganna. Álitaefni máls þessa snýst um hvort réttindi varnaraðila til hryssunnar S-kvk-ef frá Síðu, og folalds sem gengur undir henni, fullnægi framangreindum skilyrðum.

9 Ágreiningslaust er í málinu að hryssan S-kvk-nf frá Síðu er í eigu varnaraðila og að munnlegt samkomulag var milli aðila um vörslur sóknaraðila vegna ræktunar á afkvæmum hennar. Þá liggur fyrir að varnaraðili ákvað að slíta þessu samstarfi í kjölfar framangreinds bréfs sóknaraðila frá 15. desember 2017. Engin gögn eða upplýsingar liggja fyrir í málinu um að varnaraðila hafi verið óheimilt að slíta samstarfinu eða að henni hafi einungis verið heimilt að gera það að fullnægðum ákveðnum skilyrðum eða með ákveðnum fyrirvara. Samkvæmt því verður að leggja til grundvallar að engin réttindi sóknaraðila geti staðið því í vegi að varnaraðili fái hryssuna sína afhenta en eins og atvikum máls er háttað verður hér jafnframt lagt til grundvallar að hið sama gildi um tilkall hennar til folaldsins sem gengur undir hryssunni.

10 Samkvæmt framangreindu verður talið að réttindi varnaraðila yfir hryssunni S-kvk-þgf frá Síðu, og folaldi sem gengur undir henni, séu það skýr að fullnægt sé skilyrðum 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989, sbr. og 3. mgr. 83. gr. sömu laga. Verður krafa varnaraðila um að henni sé heimilt með beinni aðfarargerð að fá þau tekin úr vörslu sóknaraðila því tekin til greina. Samkvæmt því verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest, þar með talið um málskostnað vegna meðferðar máls fyrir héraði.

11 Með vísan til framangreindrar niðurstöðu verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, Ö-kvk-þgf K-kvk-þgf G-kvk-þgf, 300.000 krónur í kærumálskostnað