779/2022

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 9. desember 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Þá barst réttinum matsgerð dómkvadds manns 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. desember 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi, þó ekki lengur en til föstudagsins 6. janúar 2023 klukkan 13.

Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldi verði markað skemmri tími.

Niðurstaða

4

Niðurstaða héraðsdóms um að varnaraðili skuli sæta gæsluvarðhaldi er reist á d-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt ákvæðinu er meðal annars heimilt að úrskurða sakaðan mann í gæsluvarðhald ef telja má „gæsluvarðhald nauðsynlegt til að verja aðra fyrir árásum sakbornings“. Litið hefur verið svo á að með orðalaginu „að telja megi gæsluvarðhald nauðsynlegt“ sé hert á þeirri kröfu að gæsluvarðhaldi megi því aðeins beita að nauðsyn krefji. Þá verður af dómaframkvæmd ráðið að eðlilegt sé að skýra ákvæðið svo að ekki sé nægilegt að árás sé möguleg heldur verði eitthvað, sem fram er komið í málinu, að benda til þess að hún sé yfirvofandi eða að minnsta kosti mjög líkleg.

5

A geðlæknir var dómkvaddur 6. október 2022 til að leggja meðal annars mat á hvort geðrænu heilbrigði varnaraðila sé þannig háttað að hann sé samfélaginu og/eða einstökum mönnum hættulegur. Matsmaður skilaði matsgerð 12. desember 2022. Í henni svarar hann framangreindri spurningu með eftirfarandi hætti: „Grundvallað á samræðum við [varnaraðila] og gögnum, verður ekki séð að geðrænt heilbrigði sé þannig að hætta stafi af fyrir hann sjálfan eða aðra einstaklinga eða hópa.“

Matsmaðurinn tekur þó fram að læknisfræðilegt áhættumat á einstaklingum og áhættumat lögreglu séu sitt hvors eðlis og geti eftir atvikum leitt til mismunandi niðurstöðu.

6

Landsréttur hefur í úrskurðum sínum fram til þessa komist að þeirri niðurstöðu á grundvelli fyrirliggjandi gagna að framangreindum skilyrðum fyrir gæsluvarðhaldi varnaraðila sé fullnægt, sbr. úrskurði réttarins 18. október 2022 í máli nr. 628/2022, 15. nóvember 2022 í máli nr. 697 /2022 og 28. nóvember 2022 í máli nr. 736/2022.

7

Nú liggur fyrir í málinu ítarleg matsgerð dómkvadds manns, sem byggð er á viðtölum við varnaraðila og móður hans, læknisfræðilegum gögnum og rannsóknargögnum málsins, þar á meðal skýrslum varnaraðila, meðákærða og vitna hjá lögreglu, gögnum um tæknirannsókn lögreglu og um samskipti varnaraðila og meðákærða sem leiddu til rannsóknaraðgerða, auk áhættumats lögreglu. Í ljósi þeirrar niðurstöðu matsgerðarinnar, sem að framan greinir, og með hliðsjón af þeim kröfum sem gera verður til að ákvæði d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 verði beitt, þykir sóknaraðili ekki hafa fært fram fullnægjandi rök fyrir því að nauðsynlegt sé að varnaraðili sæti áfram gæsluvarðhaldi á þeim grunni. Verður hinn kærði úrskurður því felldur út gildi.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.