63/2018

Útdráttur

A krafðist miskabóta úr hendi R og Í. Var krafa hennar reist á því að R og Í hefðu ekki veitt henni þann lágmarksrétt til aðstoðar vegna fötlunar hennar, sem henni hefði borið samkvæmt ákvæðum stjórnarskrár. B og C höfðu einnig uppi fjárkröfur á hendur R og Í þar sem þau hefðu veitt A þá þjónustu sem R og Í hefði borið að veita henni eftir að hún varð 18 ára. Í niðurstöðu sinni vísaði Landsréttur til þess að í stefnu væri hvorki skýrt í hverju ætlaður miski A fælist, né heldur væri þar gerð grein fyrir því hvernig R og Í hefðu valdið honum. Þá væri ekki gerð grein fyrir því hvernig fjárhæð miskabótakröfu væri fundin og engin gögn lægju fyrir um ætlað miskatjón. Þá vísaði Landsréttur til þess að ekki yrði ráðið af málatilbúnaði B og C á hvaða grundvelli fjárkröfur þeirra væru hafðar uppi og að fjárhæð krafna þeirra væri órökstudd. Voru dómkröfur A, B og C taldar óljósar og óskýrar og slíkir annmarkar á málatilbúnaði þeirra að hann fullnægði ekki kröfum d og eliða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Þegar af þeirri ástæðu var málinu vísað frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Mál þetta úrskurða landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjendur skutu málinu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 11. janúar 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. október 2017 í málinu nr. E668/2016. Áfrýjandi, A, krefst þess að stefndu verði dæmd til að greiða henni sameiginlega 10.000.000 króna, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 6. apríl 2011 til þingfestingardags, en dráttarvöxtum samkvæmt þess að stefndu verði sameiginlega dæmd til að greiða hvoru þeirra um sig 26.192.400 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefjast áfrýjendur hver um sig þess að stefndu verði gert að greiða sameiginlega málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

2 Stefnda, Reykjavíkurborg, krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að áfrýjendum verði gert að greiða stefndu málskostnað.

3 Stefndi, íslenska ríkið, krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að áfrýjendum verði gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti, en til vara að dómkröfur verði lækkaðar og að málskostnaður verði felldur niður.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi býr áfrýjandi, A, við mikla fötlun, bæði andlega og líkamlega. Áfrýjendur kveða það grundvallaratriði málsins að leyst verði úr því hver sé lágmarksréttur A til aðstoðar sem hún eigi að njóta samkvæmt ákvæðum stjórnarskrár, einkum 76. og 65. gr. hennar. Þau rökstyðja dómkröfur sínar með því að stefndu, Reykjavíkurborg og íslenska ríkið, hafi ekki veitt henni þau lágmarksréttindi sem henni hafi borið. Krafa A um miskabætur er á því reist að í framangreindu felist ólögmæt meingerð gagnvart henni. Þá byggjast fjárkröfur áfrýjenda, B og C, á því að þau hafi veitt A þjónustu, sem stefndu hafi borið að veita henni, samkvæmt framangreindu. Eru kröfur þeirra miðaðar við tímabilið frá 6. apríl 2011, er A varð 18 ára, til 22. janúar 2016.

Niðurstaða

5 Krafa áfrýjanda A um miskabætur verður skilin svo að hún styðjist við blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í stefnu er hvorki skýrt í hverju ætlaður miski A felist, né heldur er þar gerð grein fyrir því hvernig stefndu hafi valdið honum. Þá er ekki gerð grein fyrir því hvernig fjárhæð miskabótakröfu er fundin og engin gögn liggja fyrir um ætlað miskatjón.

6 Af málatilbúnaði áfrýjenda verður ekki ráðið á hvaða grundvelli fjárkröfur áfrýjenda B og C eru hafðar uppi, en í stefnu er því lýst að krafist sé „greiðslu fyrir unna þjónustu“. Hefur málatilbúnaður áfrýjenda sem lýtur að málsgrundvelli að þessu leyti jafnframt verið misvísandi við meðferð málsins fyrir dómi. Þannig kemur fram í hinum áfrýjaða dómi að við aðalmeðferð málsins hafi verið byggt á því að um væri að ræða skaðabótakröfur reistar á hinni almennu sakarreglu skaðabótaréttarins. Við flutning málsins fyrir Landsrétti var því hins vegar haldið fram að kröfurnar ættu sér stoð í löggerningi sem orðið hefði til við „einhliða ákvörðun Reykjavíkurborgar að nota þjónustu B og C“.

7 Þá er fjárhæð krafna áfrýjenda B og C órökstudd í stefnu. Af gögnum málsins verður ekki ráðið hvernig tímagjald sem fjárkröfur áfrýjenda byggjast á er fundið. Ekki m fyrir Landsrétti gögn um að B hafi notið umönnunarbóta frá Tryggingastofnun ríkisins á tímabilinu sem um ræðir, en ekki hefur verið litið til þeirra greiðslna við útreikning kröfufjárhæðar hennar.

8 Samkvæmt framangreindu eru dómkröfur áfrýjenda óljósar og óskýrar og slíkir annmarkar á málatilbúnaði þeirra að hann fullnægir ekki kröfum d og eliða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Hafa áfrýjendur ekki lagt málið upp með nægjanlega skýrum hætti og ekki lagt þann grundvöll að því sem nauðsynlegur er til að efnisdómur verði á það lagður. Þegar af þeirri ástæðu verður ekki hjá því komist að vísa máli áfrýjenda frá héraðsdómi án kröfu.

9 Rétt er að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.