679/2022

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var H sýknaður af ákæru um brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en sakfelldur fyrir brot gegn 199. gr. sömu laga með því að hafa farið inn í svefnherbergi til A og strokið eftir læri hennar. Með dómi Landsréttar 8. júní 2018 var H aftur á móti sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga en rétturinn taldi sannað að H hefði farið með fingur inn í leggöng A og strokið eftir læri hennar þar sem hún lá sofandi og gat ekki spornað við verknaðinum. Var refsing H ákveðin fangelsi í 15 mánuði en fullnustu 12 mánaða hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var H gert að greiða A 900.000 krónur í miskabætur með nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum. Með úrskurði endurupptökudóms 19. október 2022 var fallist á beiðni H um endurupptöku málsins fyrir Landsrétti. Við hina endurteknu málsmeðferð komst Landsréttur að sömu niðurstöðu og í hinum upphaflega dómi um að sakfella bæri H fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Að gættu ákvæði 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var refsing H ákveðin sú sama og í upphaflegum dómi réttarins.

Vegna alvarleika brots ákærða voru ekki talin efni til að skilorðsbinda refsinguna frekar en þar var gert. Þá var tekið fram að H yrði með vísan til 5. mgr. 231. gr. ekki gert að greiða A hærri miskabætur en hann hafði verið dæmdur til að greiða henni í hinum upphaflega dómi. H var því dæmdur til að greiða brotaþola fyrrnefnda fjárhæð ásamt nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Með beiðni 8. júlí 2022 fór ákærði fram á að landsréttarmálið nr. 93/2018, sem dæmt var 8. júní 2018, yrði endurupptekið. Endurupptökudómur varð við þeirri beiðni með úrskurði 19. október 2022 í máli nr. 13/2022 og þann sama dag gaf ríkissaksóknari út fyrirkall til birtingar fyrir ákærða vegna endurupptöku málsins. Málsgögn bárust réttinum 3. janúar 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 3. nóvember 2017 í málinunr. S- [...]/2017.

2

Ákæruvaldið krefst sakfellingar ákærða samkvæmt ákæru og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa, sem bundin verði skilorði að öllu leyti. Þá krefst ákærði þess að skaðabótakröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð.

4

Af hálfu brotaþola, A, er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2015 til 7. ágúst sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þá er þar skilmerkilega reifaður framburður ákærða, brotaþola og annarra vitna í héraði.

6

Ákærði kom fyrir Landsrétt við aðalmeðferð málsins. Eftir að hljóðupptaka af skýrslu hans fyrir héraðsdómi hafði verið spiluð staðfesti hann skýrsluna sem sanna og rétta.

Ákærði skoraðist aftur á móti undan frekari skýrslugjöf í málinu, svo sem honum var heimilt samkvæmt 2. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Vísaði ákærði til þess að skýrslugjöf rúmlega átta árum eftir að atvik máls gerðust væri tilgangslaus og ekki til þess fallin að upplýsa málið frekar. Hann væri þegar búinn að greina frá öllu því sem hann hefði að segja um málsatvik. Ákærði kvað málið hafa lagst þungt á sig og haft mikil áhrif á líf sitt. Hann hefði síðustu ár eftir fremsta megni reynt að leggja þessi atvik að baki sér og af þeim sökum væri minni hans af þeim nú ekki eins gott og það var á fyrri stigum málsins.

7

Brotaþoli gaf viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti. Fyrir skýrslugjöf brotaþola var spiluð hljóðupptaka af framburði hennar fyrir héraðsdómi og staðfesti hún þá skýrslu. Fyrir Landsrétti áréttaði brotaþoli framburð sinn um að hún hefði engan þátt tekið í samkvæmi sem haldið hefði verið umrædda nótt á heimili [...], B, og [...], D, að [...]á [...]. Vísaði brotaþoli til þess í því sambandi að hún hefði yfirgefið veitingastaðinn [...]á undan samferðafólki sínu og farið heim til B og kvað hún I hafa ekið sér þangað.

Brotaþoli sagðist í kjölfarið hafa horft á sjónvarpið um stund ásamt [...]en [...]síðan lagst til hvílu um klukkan 23. Brotaþoli sagði það rangt, sem fram hefði komið í vitnisburði I fyrir dómi, að hún hefði verið stödd í samkvæminu á efri hæð hússins þegar hann kom þangað inn síðar um nóttina.

8

Brotaþoli áréttaði þann framburð sinn að hún og ákærði hefðu ekki setið saman til borðs á [...] um kvöldið. Brotaþoli kvað aftur á móti mögulegt að hún hefði skipst á nokkrum orðum við hann inni á veitingastaðnum. Brotaþoli útilokaði heldur ekki að hún hefði nefnt við ákærða að hún og samferðafólk hennar hygðust fara að [...] eftir matinn og fá sér þar drykk. Úr því hefði ekki orðið í tilviki brotaþola þar sem hún hefði yfirgefið veitingastaðinn á undan hinum og í kjölfarið lagst til svefns [...].

9

Spurð um legu sína í rúminu þegar hún vaknaði um nóttina kvaðst brotaþoli hafa legið á bakinu en sagðist þó hugsanlega hafa hallað sér eitthvað til vinstri [...]. Þegar brotaþoli vaknaði hefði hún séð ákærða yfir sér og fyrstu viðbrögð hennar verið að slá hann frá sér. Í kjölfarið hefði brotaþoli hlaupið upp á efri hæð hússins þar sem hún hefði beðið þar til [...], L, kom heim. Brotaþoli sagðist ekki hafa greint honum frá atvikum heldur einungis beðið hann um að fara á neðri hæð hússins og kanna hvort þar væri staddur óboðinn gestur. L hefði orðið við þeirri beiðni og komið upp aftur skömmu síðar og sagst engan mann hafa fundið.

10

Brotaþoli kvaðst hafa hringt í N, þáverandi unnusta sinn, eftir atvikið um nóttina. N hefði ekki svarað þá en brotaþoli síðan náð símasambandi við hann þegar hún hefði verið að keyra heim um morguninn. Spurð út í þann framburð N fyrir dómi að hún hefði tjáð honum í símtalinu að ákærði hefði verið að fróa sér kvaðst hún ekki kannast við þá lýsingu, enda væri það ekki í samræmi við frásögn hennar af atvikum.

11

Spurð um klæðnað sinn kvaðst brotaþoli hafa verið í nærbuxum einum fata þegar hún lagðist til hvílu um nóttina. Þá bar brotaþoli afdráttarlaust, spurð um möguleg áfengis- eða lyfjaáhrif, að hún hefði verið allsgáð er atvik máls gerðust.

12

Fyrir Landsrétti gaf einnig viðbótarskýrslu vitnið E sálfræðingur. Tilefni þeirrar skýrslugjafar var vottorð 10. mars 2023 sem vitnið vann að beiðni ákæruvalds og lagt var fram við meðferð málsins fyrir Landsrétti. Samkvæmt vottorðinu kom brotaþoli í fjögur viðtöl til vitnisins á tímabilinu 2. júní 2015 til 10. nóvember sama ár. Á tímabilinu 3. maí 2017 til 23. ágúst 2018 sótti brotaþoli síðan 22 viðtalstíma hjá vitninu. Í vottorðinu kemur fram að markmið viðtalanna hafi verið að meta afleiðingar ætlaðs kynferðisbrots í lok febrúar 2015(sic) á líðan brotaþola, veita henni áfallahjálp og sálrænan stuðning, gera formlegt greiningarmat og veita sérhæfða áfallamiðaða meðferð.

13

Í samantektarkafla vottorðsins er rakið að frásögn brotaþola hafi verið trúverðug og gott samræmi verið í frásögn hennar í viðtölum. Brotaþoli hafi greint frá áfallastreitueinkennum eftir ætlað kynferðisbrot sem haft hefðu mikil áhrif á daglegt líf hennar. Brotaþoli hafi átt gott með að lýsa einkennunum og nefna dæmi um þau.

Sálræn einkenni brotaþola í kjölfar áfallsins hafi samsvarað einkennum sem þekkt séu hjá fólki sem upplifað hafi alvarleg áföll, eins og líkamsárás, nauðgun, stórslys eða hamfarir. Niðurstöður formlegs greiningarmats hafi verið að brotaþoli uppfyllti öll greiningarskilmerki áfallastreituröskunar eftir ætlað kynferðisbrot. Brotaþoli hafi einnig verið að takast á við þunglyndis-, kvíða- og streitueinkenni ásamt svefnvanda.

Hún hafi tekið þátt í sérhæfðri hugrænni atferlismeðferð við áfallastreituröskun og öðrum afleiðingum áfallsins og sýnt mikinn kjark í að takast á við afleiðingar ætlaðs brots. Við lok meðferðar hafi brotaþoli greint frá talsvert bættri líðan og hún þáekki lengur uppfyllt greiningarviðmið áfallastreituröskunar, auk þess að vera ekki lengur með þunglyndis- og streitueinkenni eða glíma við svefnvanda. Hún hafi þó enn verið að takast á við mjög alvarleg kvíðaeinkenni sem vottorðsgjafi hafi talið, að minnsta kosti að hluta, skýrast af væntanlegri málsmeðferð fyrir Landsrétti. Að lokum segir í vottorðinu að jafnvel þótt brotaþoli hefði náð bata af áfallastreituröskun eftir árangursríka sálfræðimeðferð hefði hún við lok sálfræðiþjónustunnar enn verið að takast á við forðunareinkenni. V æri líklegt að hún þyrfti áfram að takast á við áminningar um ætlað kynferðisbrot í sínu daglega lífi sem valdið gætu henni vanlíðan.

14

Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti staðfesti E framburð sinn fyrir héraðsdómi. Þá staðfesti vitnið og skýrði tilvitnað vottorð sitt og lýsti í stórum dráttum þeim hluta meðferðar brotaþola sem fram fór eftir að aðalmeðferð málsins fór fram í héraði. Kom fram hjá vitninu að forðunareinkenni þau sem brotaþoli hefði sýnt hefðu meðal annars haft sterka vísun til þess staðar þar sem ætlað brot hefði verið framið. Vitnið sagðist ekki hafa útskrifað brotaþola úr meðferðinni fyrr en að lokinni fyrri aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti, enda hefði sú málsmeðferð valdið brotaþola mikilli streitu. Vitnið kvað meðferð brotaþola hafa lokið í ágúst 2018.

Niðurstaða

15

Ákærða er í málinu gefið að sök kynferðisbrot með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 1. mars 2015, að [...]á [...], farið inn í svefnherbergi þar sem brotaþoli lá sofandi í rúmi, strokið læri hennar og stungið fingri í leggöng, gegn hennar vilja, með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum þar sem hún var sofandi.

16

Upplýst er að brotaþoli var gestkomandi hjá B og D á heimili þeirra að [...] er atvik máls gerðust. Gisti brotaþoli í herbergi [...]á neðri hæð hússins [...].

17

Fyrir liggur að brotaþoli fór að kvöldi laugardagsins 28. febrúar 2015 ásamt B og D og vitnunum K og J á veitingastaðinn [...]. Upplýst er að brotaþoli fór fyrr heim af veitingastaðnum en samferðafólk hennar [...]. Jafnframt liggur fyrir með framburði B, D, K, J, I og ákærða að síðar um nóttina fóru nefnd vitni öll og ákærði í samkvæmi að [...]. Hefur brotaþoli verið afdráttarlaus í framburði sínum um að hún hafi engan þátt tekið í því samkvæmi. Brotaþoli kveðst hafa lagst til hvílu í fyrrnefndu herbergi á neðri hæð hússins [...]um klukkan 23 um kvöldið. Hún hafi síðan vaknað um nóttina við það að ákærði var að brjóta á henni.

18

Ákærði neitar sök í málinu. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi kvaðst hann hafa yfirgefið samkvæmið að [...] upp úr klukkan tvö um nóttina, ásamt K og J. Þau hefðu gengið saman fyrsta spölinn. Eftir að leiðir skildu sagðist ákærði hafa ákveðið að snúa við og fara aftur að [...]. Inntur eftir ástæðu þess svaraði ákærði: „Ég hélt að [brotaþoli] vildi hitta mig.“ Ákærði kvaðst hafa gengið til baka og farið inn í húsið á neðri hæð þess.

Því næst hefði hann farið inn í herbergið sem brotaþoli gisti í og sest á rúmstokkinn hjá henni. Aðspurður sagðist ákærði ekki hafa orðið var við að [...] hefði legið hjá henni í rúminu. Ákærði sagði brotaþola hafa verið vakandi þegar hann kom inn í herbergið og hún heilsað honum. Ákærði bar jafnframt að hann hefði sest á rúmstokkinn hjá brotaþola og strokið eftir öðru læri hennar utanverðu til þess að gera vart við sig. Neitaði ákærði að kynferðislegur tilgangur hefði verið með strokunni.

Þegar brotaþoli hefði orðið vör við ákærða hefði hún sagt honum að fara. Spurður um viðbrögð sín við þeim orðum hennar svaraði ákærði: „Þá náttúrlega varð mér það ljóst, þannig að ég bara stend upp, labba út.“

19

Fyrir lögreglu lýsti ákærði þessum atvikum svo að eftir að hann skildi við K og J hefði hann farið til baka og talað við brotaþola: „og ég, já, ég strauk henni eitthvað og síðan [biður hún] mig um að hætta þessu, og segir að [...] [...], og þá bara labba ég út úr húsinu og heim til mín.“ Nánar spurður um hvað falist hefði í þeim orðum að hann hefði strokið brotaþola eitthvað kvaðst ákærði ekki vera alveg klár á því. „[Ég ] man það nú ekki alveg lengur.“

20

Fyrir héraðsdómi neitaði ákærði afdráttarlaust að hafa farið með fingur inn í kynfæri brotaþola eða snert þau á annan hátt. Þegar framburður brotaþola um að ákærði hefði farið með hendur á kynfæri hennar og með fingur inn í leggöngin var borinn undir ákærða við skýrslugjöf hjá lögreglu kvaðst ákærði aftur á móti ekki minnast þess að hafa gert það, „held ég hafi ekki gert það.“

21

Lýsingar brotaþola á atvikum inni í svefnherberginu eru með allt öðrum hætti en frásögn ákærða. Fyrir héraðsdómi bar brotaþoli að eftir að hafa lagst til hvílu um klukkan 23 um kvöldið hefði hún vaknað um hálf þrjú- leytið um nóttina við það að ákærði lá „alveg ofan á mér, sem sagt hægra megin“ og var með tvo fingur „á fullu“ uppi í leggöngum hennar. Brotaþoli kvaðst strax hafa áttað sig á því hver gerandinn var og vísaði í því sambandi til klæðnaðar ákærða og þess að hún hefði séð hann á [...] fyrr um kvöldið. Brotaþoli sagðist hafa stirðnað upp og síðan slegið ákærða frá sér með olnboganum. Hún hefði í kjölfarið hlaupið upp á efri hæð hússins. Skömmu síðar, eða upp úr klukkan hálf þrjú, hefði [...], L, komið heim og hún beðið hann um að fara niður og athuga hvort „hann“ væri farinn. Það hefði L gert og hann síðan komið upp aftur og tjáð henni að hann hefði engan fundið.

22

Svo sem hér hefur verið rakið ber mikið á milli í frásögnum ákærða og brotaþola af atvikum inni í svefnherberginu um nóttina. Af gögnum málsins er ljóst að brotaþoli gisti þar [...]. Fyrir héraðsdómi gaf ákærði þær skýringar á för sinni inn í herbergið að hann hefði farið þangað þar sem hann hefði talið að brotaþoli vildi hitta hann. Vísaði ákærði hvað það varðaði meðal annars til augnaráðs sem hann sagði brotaþola hafa sent sér fyrr um kvöldið á [...]. Þá vísaði ákærði einnig til þess að þau hefðu hist í gleðskap töluverðu áður og brotaþoli þá sagt við hann að „hún gæti kennt [honum] ýmislegt.“

23

Við mat á trúverðugleika framburðar ákærða þykir verða að horfa til þess að vitni sem voru í samkvæminu um nóttina báru um áhuga hans á brotaþola. Þannig bar D að ákærði hefði verið mjög áhugasamur um brotaþola og viljað hitta hana. Á sömu lund bar J en hann sagði ákærða hafa talað um áhuga sinn á brotaþola. Að síðustu liggur fyrir hvað þetta atriði varðar að vitnið L, [...], bar að ákærði hefði hringt í hann um nóttina og að í símtalinu hefði brotaþoli komið til tals og ákærði þá innt hann eftir því hvort hún væri á lausu. Vitninu hefði því virst sem ákærði hefði einhvern áhuga á henni.

24

Þrátt fyrir framangreint svaraði ákærði því neitandi aðspurður fyrir héraðsdómi hvort hann hefði lagt einhverja kynferðislega merkingu í þau orð brotaþola að „hún gæti kennt [honum] ýmislegt.“ Hann neitaði því jafnframt að hin takmörkuðu samskipti þeirra tveggja á [...]hefðu verið af kynferðislegum toga. Þessi svör ákærða samræmast illa þeim framburði hans við skýrslugjöf hjá lögreglu að hann hefði talið að brotaþoli hefði verið að gefa sér undir fótinn með tilvitnuðum orðum. Hefur framburður ákærða því hvað þetta varðar ekki verið stöðugur. Jafnframt er ákveðin mótsögn samkvæmt framansögðu í framburði ákærða fyrir dómi varðandi það hvort brotaþoli hafi strax veitt honum athygli er hann kom inn í svefnherbergið. Þessu til viðbótar ber framburður ákærða í skýrslugjöf fyrir lögreglu, sem gefinn var um fjórum mánuðum eftir að atvik máls gerðust, þess merki að hann mundi þá ekki fyllilega þau atvik sem gerðust inni í svefnherberginu. Fyrir héraðsdómi var framburður hans aftur á móti mun meira afgerandi, meðal annars um það hvernig hann hefði strokið brotaþola og að hann hefði ekkert snert kynfæri hennar. Er framangreint til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar ákærða um atvik málsins.

25

Brotaþoli hefur frá upphafi staðfastlega borið að ákærði hafi komið óboðinn inn í herbergið til hennar um nóttina og hún vaknað við að hann var með tvo fingur inni í leggöngum hennar. Á það hefur verið bent að ákveðins ósamræmis hafi gætt í framburði brotaþola um hver líkamsstaða hennar var í rúminu þegar hún vaknaði.

Hvað það atriði varðar verður aftur á móti ekki litið fram hjá þeim aðstæðum sem brotaþoli kveðst hafa verið í er hún vaknaði, sem geta að sínu leyti skýrt það að hún hafi ekki fyllilega getað greint frá legu sinni í rúminu.

26

Í málinu hefur ekkert komið fram sem gefur réttmæta ástæðu til að ætla að skynjun brotaþola af atvikum umrædda nótt hafi verið brengluð vegna áfengisneyslu. Sjálf hefur brotaþoli borið að hún hafi drukkið mjög hóflega og þvíekki verið undir áhrifum áfengis er ákærði kom inn í herbergið og vakti hana. Þá liggur ekkert haldbært fyrir um að meðvitund brotaþola hafi verið skert vegna töku ofnæmislyfja.

27

Brotaþoli hefur verið afdráttarlaus í framburði sínum um að hún hafi ekki tekið þátt í samkvæminu að [...]um nóttina. Vitnið I, sem keyrði brotaþola heim fyrr um kvöldið bar aftur á móti um það fyrir héraðsdómi að það hefði séð til brotaþola í samkvæminu.

Aðrir samkvæmisgestir treystu sér ekki til að fullyrða neitt um það atriði. Að þessu gættu verður engu slegið föstu um hvort brotaþoli hafi tekið þátt í samkvæminu, auk þess sem úrlausn um það atriði verður ekki með réttu talin geta haft þýðingu við mat á sönnun um sekt ákærða í málinu.

28

Eins og fyrr var rakið bar brotaþoli í héraði að skömmu eftir að hún yfirgaf svefnherbergið hefði [...], L, komið heim og hún beðið hann um að fara niður og athuga hvort „hann“ væri farinn. Það hefði L gert og hann síðan komið upp aftur og tjáð henni að hann hefði engan fundið. L bará sömu lundum þessi atvik. Þá bar hann um líðan brotaþola að hún hefði verið „í einhverju ástandi“, verið stressuð og „svona eiginlega hrædd.“ Er framburður L því framburði brotaþola til nokkurs stuðnings. Hið sama má segja um framburð þáverandi kærasta brotaþola, N, en hann bar um að brotaþoli hefði greint honum frá atvikum þegar hún kom heim. Þá bar N jafnframt um slæma líðan brotaþola í kjölfarþess að atvik máls gerðust og dagana á eftir.

29

Að lokum fær framburður brotaþola að sínu leyti stoð í vottorði E sálfræðings en efni þess er að nokkru rakið hér að framan. Er þar meðal annars til þess vísað að frásögn brotaþola hafi verið trúverðug og gott samræmi verið í frásögn hennar í viðtölum.

Brotaþoli hafi greint frá áfallastreitueinkennum eftir ætlað kynferðisbrot sem haft hefðu mikil áhrif á daglegt líf hennar. Hafi sálræn einkenni brotaþola í kjölfar áfallsins samsvarað einkennum sem þekkt séu hjá fólki sem upplifað hafi alvarleg áföll og niðurstöður formlegs greiningarmats verið að hún uppfyllti öll greiningarskilmerki áfallastreituröskunar eftir ætlað kynferðisbrot. Samræmist það sem fram kemur í vottorðinu um ástand brotaþola í kjölfar málsatvika betur lýsingu brotaþola á atvikum heldur en þeim atvikum sem ákærði hefur bo riðum.

30

Þegar allt framangreint er virt þykir sannað með trúverðugum framburði brotaþola og því sem honum er til stuðnings samkvæmt áðursögðu, gegn neitun ákærða, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, farið inn í herbergi þar sem brotaþoli lá sofandi í rúmi, strokið læri hennar og stungið fingri í leggöng, gegn hennar vilja, með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum þar sem hún var sofandi. Með þeirri háttsemi braut ákærði gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, svo sem réttilega er vísað til í ákæru, og hefur hann unnið sér til refsingar.

31

Eins og fram kemur í úrskurði Endurupptökudóms 19. október 2022 í máli nr. 13/2022 var ákærði með dómi Landsréttar 8. júní 2018 í máli nr. 93/2018 sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga og dæmdur til 15 mánaða fangelsisvistar. Fullnustu 12 mánaða af refsingunni var frestað og á um það kveðið að sá hluti hennar skyldi falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins, héldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

32

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða ekki áður verið gerð refsing. Brot það sem hann er sakfelldur fyrir í málinu varðar fangelsi ekki skemur en í eitt ár og allt að 16 árum. Brot ákærða var alvarlegt og beindist gegn kynfrelsi brotaþola. Við ákvörðun refsingar ákærða verður samkvæmt þessu sérstaklega litið til 1., 2., 5. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga.

33

Skýra ber 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 svo, samanber til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 6. júní 2023 í máli nr. 6/2023, að hlutur ákærða megi aldrei verða lakari en hann var eftir hinum upphaflega dómi Landsréttar. Þegar það er virt og litið til annars þess sem að framan er rakið þykir refsing ákærða réttilega ákveðin með sama hætti og í hinum upphaflega dómi réttarins. Þrátt fyrir þann mikla drátt sem orðið hefur á rekstri málsins þykja, sökum alvarleika brots ákærða, ekki vera efni til að skilorðsbinda refsingu hans frekar en gert var í hinum upphaflega dómi.

34

Samkvæmt framansögðu hefur því verið slegið föstu að ákærði hafi brotið gegn brotaþola svo varði við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Með hinni refsiverðu háttsemi hefur ákærði bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við mat á miskabótum til handa brotaþola þykir mega líta til þeirra atriða er áður var getið varðandi ákvörðun refsingar ákærða, auk vottorðs E sálfræðings og þess sem í því kemur fram um afleiðingar brots ákærða á andlega líðan brotaþola.

35

Að virtri forsögu og markmiði fyrirmæla 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um hlut dómfellda þegar endurupptekið mál er dæmt á ný verður ákærði ekki dæmdur til greiðslu hærri miskabóta en ákveðnar voru í upphaflegum dómi Landsréttar, samanber til hliðsjónar fyrrnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 6/2023. Upphaflegur dómur Landsréttar er ekki meðal málsgagna en samkvæmt því sem fram kemur í endurupptökubeiðni ákærða 1. febrúar 2022 var honum með dómnum gert að greiða brotaþola 900.000 krónur. Samkvæmt því og öðru framangreindu verður ákærða gert að greiða brotaþola þá fjárhæð í miskabætur með sömu vöxtum og dráttarvöxtum og mælt var fyrir um í upphaflegum dómi.

36

Eftir úrslitum málsins verður ákærða gert að greiða allan sakarkostnað í héraði eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, sem eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans,748.340 krónur, þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola,425.320 krónur, ferðakostnaður verjanda og réttargæslumanns, samtals 49.280 krónur og kostnaður við öflun vottorðs sálfræðings, 48.000 krónur, allt sbr. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008.

37

Sakarkostnaður vegna reksturs landsréttarmáls nr. 93/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 8. júní 2018.

38

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 6. mgr. 232. gr., sbr. 231. gr., laga nr. 88/2008.

Málsvarnarlaun verjanda ákærða og þóknun réttargæslumanns brotaþola eru ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, H-kk-nf E-kk-nf, sæti fangelsi í 15 mánuði en fresta skal fullnustu 12 mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 1.270.940 krónur í sakarkostnað í héraði.

Sakarkostnaður vegna reksturs landsréttarmáls nr. 93/2018 greiðist úr ríkissjóði með þeim fjárhæðum sem ákveðnar voru með dómi réttarins 8. júní 2018.

Allur kostnaður af rekstri málsins fyrir Landsrétti vegna endurupptöku þess greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, 903.960 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola 451.980 krónur.

Ákærði greiði brotaþola, A, 900.000 krónur ásamt vöxtum af þeirri fjárhæð samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. mars 2015 til 7. ágúst sama ár en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.