195/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni, gripdeild og umferðar- og lögreglulagabrot. X bar því við að fella bæri niður refsingu með vísan til 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þar sem refsing yrði ekki talin bera árangur. Í dómi Landsréttar voru ekki talin uppfyllt skilyrði til þess að refsing X yrði látin niður falla á grundvelli þessa ákvæðis. Við ákvörðun refsingar var aftur á móti litið til 75. gr. almennra hegningarlaga vegna geðræns ástands X á verknaðarstundu. Við ákvörðun refsingar var einnig skírskotað til álits matsmanns um að refsing yrði X mjög þungbær vegna veikinda hans og þarfar hans fyrir viðeigandi læknismeðferð og meðhöndlun á sjúkrahúsi. Af þeim sökum var refsing hans ákveðin fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Auk þess skyldi hann sæta sérstöku eftirliti og umsjón á skilorðstímanum samkvæmt 1. tölulið 3. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga. Loks var hann sviptur ökurétti ævilangt.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 17. mars 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 18. febrúar 2021 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og sviptingu ökuréttar og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að honum verði ekki gerð refsing en til vara krefst hann refsimildunar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Mál þetta er reist á ákæru héraðssaksóknara 18. júní 2020, sbr. og framhaldsákæru 27. ágúst sama ár, sem og ákæru héraðssaksóknara 17. september sama ár. Í lið I í fyrrnefndu ákærunni er ákærða gefið að sök brot gegn valdstjórninni með því að hafa 10. ágúst 2019 slegið aðstoðarlækni á geðsviði Landspítalans hnefahöggi í andlitið með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut bólgu og mar í andliti, auk þess sem kvarnaðist upp úr tönn. Er brotið í ákæru talið varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningar laga nr. 19/1940. Í ákærulið II er ákærða einnig gefið að sök brot sem talið er varða við sama lagaákvæði með því að hafa veitt lögreglumanni við skyldustörf högg í andlitið með höfði sínu með þeim afleiðingum að lögreglumaðurinn hlaut tvíbrot í nefbeini með örlitlu misgengi, skurð á nef, mikla nefblæðingu og bólgu. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar en til vara að hann verði látinn sæta gæslu á viðeigandi stofnun eða öðrum vægari ráðstöfunum samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga.

5

Í ákæru héraðssaksóknara 17. september 2020 eru ákærða í 1. lið gefin að sök eignaspjöll, með því að hafa aðfaranótt fimmtudagsins 31. janúar 2019 valdið skemmdum á bifreiðinni [...] á bifreiðastæði fyrir utan [...]. Telst þetta varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga. Í þinghaldi 7. desember 2020 féll ákæruvaldið frá þessum ákærulið.

6

Í 2. lið er ákærða gefið að sök umferðar- og lögreglulagabrot með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 3. ágúst 2019 ekið bifreiðinni [...], án gildra ökuréttinda, undir áhrifum áfengis og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana-og fíkniefna, sem og fyrir að hunsa fyrirmæli lögreglu um að stöðva bifreiðina. Í 4. lið sömu ákæru er ákærða gefið að sök samsvarandi brot. Í ákæru er háttsemin talin varða við 1., 5., og 6. mgr. 7. gr., 1., sbr. 3. mgr. 49. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., allt sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 1. mgr. 5. gr., 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 100. gr. eldri umferðarlaga nr. 50/1987 og 19. gr., sbr. 44. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

7

Þá er ákærða í 3. lið ákærunnar gefin að sök gripdeild með því að hafa föstudagskvöldið 9. ágúst 2019, á veitingastaðnum[...],, tekiðtequila- áfengisflösku og drukkið úr henni án þess að greiða fyrir. Telst þetta varða við 245. gr. almennra hegningarlaga.

8

Ennfremur er ákærða í 4. lið ákærunnar gefið að sök umferðar- og lögreglulagabrot, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 3. nóvember 2019, ekið bifreiðinni [...], án gildra ökuréttinda, undir áhrifum áfengis og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana - og fíkniefna og vegna áhrifa slævandi lyfja án þess að sinna fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina. Eru brot þessi talin varða við sömu ákvæði og talin eru upp í málsgrein 6 hér að ofan, en auk þeirra við 1., sbr. 2. mgr. 44. gr. eldri umferðarlaga.

9

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð upptaka af framburði matsmannsins B geð- og embættislæknis fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

10

Í upphafi aðalmeðferðar málsins í héraði játaði ákærði sök í öllum ákæruliðunum að undanskildum 1. lið ákæru frá 17. september 2020 sem ákæruvaldið féll frá sem fyrr greinir. Ákærði hefur gengist við þeirri háttsemi sem hann er sakaður um þótt hann haldi því fram að hann muni ekki atvikin glöggt vegna veikinda sinna.

11

Í málinu liggja fyrir tvær matsgerðir B. Sú fyrri er frá 9. febrúar 2020. Í matsbeiðni var lagt fyrir matsmann að meta hvort ákærði hafi verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga þegar hann framdi þau brot sem hann er ákærður fyrir 10. ágúst 2019. Ennfremur var óskað eftir því að lagt yrði mat á hvort ástand ákærða hafi verið með þeim hætti að 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um hann og hvort refsing gæti borið árangur. Þá skyldi lagt mat á geðrænt heilbrigði ákærða eftir ofangreint tímabil og hvort refsing gæti borið árangur samkvæmt 16. gr. sömu laga eins og hagir hans „eru í dag“. Loks var lagt fyrir matsmann að leggja mat á, ef talið yrði að 15. eða 16. gr. almennra hegningalaga ættu við um ákærða, hvort nauðsynlegt þ ætti vegna réttaröryggis að gerðar skylduráðstafanirtil að varna því að háski yrði af ákærða, að hann sætti gæslu eða hvort beita skyldi vægari ráðstöfunum eða vistun á hæli, sbr. 62. og 63. gr. almennra hegningarlaga.

12

Í matsgerð 9. febrúar 2020 kemur fram að ákærði sé haldinn geðhvarfasjúkdómi með yfirstandandi depurð, áfengisfíkn og kannabisfíkn. Að því er varðar brot þau er ákærði framdi 10. ágúst 201 9 telur matsmaður að verknaðurinn hafi verið framinn í örlyndisástandi en þó ekki þannig að hann hafi verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum. Telur matsmaðurinn að hann hafi því verið sakhæfur þegar þau brot voru framin. Á hinn bóginn hafi ákærði á verknaðarstundu verið í því ástandi að þurfa bráða sjúkrahúsvist og verulega læknisaðstoð. Vegna örlyndis sé ljóst að á þeirri stundu er verknaðurinn var framinn verði að telja að refsing hefði ekki borið árangur vegna heilsu hans. Þósé ljóst að innsæi ákærða í gjörðir sínar 10. ágúst 2019 hafi á matsdegi 24. janúar 2020 verið til staðar þótt hann hafi ekki munað atburðarás glögglega að eigin sögn. Þá hafi hann skilning á eðli refsinga og tilgangi. Hann búi við nokkuð þunglyndisástand en ekki þannig að hann þurfi bráða sjúkrahúsvist eða aðra meðferð sem refsing kæmi í veg fyrir. Metur matsmaðurinn það svo að á matsdegi hafi ekki verið til staðar heilsufarslegar ástæður fyrir því að refsing gæti ekki borið árangur. Loks taldi matsmaður að tryggja þyrfti að ákær ði fengi viðeigandi meðferð næstu eitt til tvö árin til að tryggja langtíma bata hans og lágmarka líkur á að hann fari aftur í örlyndi og setji sjálfan sig og aðra í hættu þess vegna.

13

Í síðari matsgerð B 16. nóvember 2020 er lagt er mat á sömu eða sambærileg atriði og getið er í efnisgrein 12 hér að framan vegna þeirra brota sem lýst er í 1. og 4. lið ákærunnar frá 17. september 2020 og hann framdi 31. janúar 2019 og 3. nóvember sama ár. Í matsgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu að ákærði hafi verið ósakhæfur þegar hann framdi brotið 31. janúar 2019. Þar sem ákæruvaldið hefur fallið frá þessum ákærulið kemur hann ekki til frekari skoðunar. Að því er varðar brot það sem lýst er í 4. lið ákærunnar frá 17. september 2020 og framið var 3. nóvember 2019 er það niðurstaða matsmanns að ákvæði 16. gr. almennra hegningarlaga hafi ekki átt við um ákærða á verknaðarstundu. Þá kemur þar fram að á matsdegi 6. nóvember 2020 hafi verið ljóst að refsing gæti orðið ákærða en mjög þungbær vegna alvarlegs þunglyndis og brýnt væri að ákærði fengi göngudeildarmeðferð eða aðra meðferð sem læknar hans telja nauðsynlega. Þá telur matsmaður að sérstakar ráðstafanir til að ekki yrði háski af ákærða væru á hinn bóginn ekki nauðsynlegar. Í matsgerðinni er ekki lagt mat á geðrænt ástand ákærða þegar hann framdi þau brot sem hann er ákærður fyrir í 2. og 3. lið ákærunnar frá 17. september 2020. Sem fyrr greinir kom matsmaðurinn fyrir dóm við aðalmeðferð málsins í héraði og staðfesti matsgerðir sínar og jafnframt að ekkert hefði komið fram sem gæfi tilefni til að breyta niðurstöðum þeirra.

14

Ákærði hefur gengist við brotum sínum sem fyrr greinir og er játning hans í samræmi við gögn málsins. Verður niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða, sem var sakhæfur þegar brotin voru framin, því staðfest.

15

Í greinargerð sinni til Landsréttar krefst ákærði þess aðallega að honum verði ekki gerð refsing, en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög heimila.

Aðalkrafan er reist á 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga en varakrafan á 75. gr. sömu laga.

16

Í 1. mgr.16. gr. almennra hegningarlaga kemur fram að hafi maður er verk vann verið andlega miður sín, svo sem vegna vanþroska, hrörnunar, kynferðislegs misþroska eða annarrar truflunar, en ástand hans er ekki á eins háu stigi og 15. gr. laganna getur, skuli honum refsað fyrir brotið, ef ætla má eftir atvikum og eftir að læknisumsagnar hefur verið leitað, að refsing gæti borið árangur. Samkvæmt ákvæðinu er heimilt að fella niður refsingu ef geðrænt ástand manns sem lýst er í greininni á við um hann. Þá leiðir af ákvæðinu að ef ætla má að refsing geti borið árangur beri að dæma sakborning til refsingar. Í ákvæðinu er gert ráð fyrir að ávallt skuli leita umsagnar læknis áður en tekin er ákvörðun um viðurlög en dómstólar eiga þó endanlegt mat um hvort refsing geti borið árangur. Við það mat skiptir geðheilsa manns á dómsuppkvaðningardegi mestu máli þótt ætla megi að geðrænt ástand sakbornings á verknaðarstundu hafi þýðingu fyrir þetta mat lækna og dómstóla.

17

Niðurstöður matsmanns sem fyrr eru raktar eru að ákærði hafi verið sakhæfur þegar brotið 10. ágúst 2019 var framið. Þá kemur fram að vegna örlyndis ákærða á þeirri stundu er sá verknaður var framinn hefði refsing ekki borið árangur. Á hinn bóginn verður ráðið af fyrri matsgerðinni og framburði matsmanns fyrir héraðsdómi að heilsufarslegar ástæður stæðu því ekki í vegi að refsing vegna brotsins 10. ágúst 2019 gæti borið árangur. Niðurstaðan er á sama veg að því er varðar það brot sem ákærði framdi 3. nóvember 2019. Ekki eru forsendur til að hnekkja þessu mati. Verður því lagt til grundvallar að ekki séu uppfyllt skilyrði til þess að refsing verði látin niður falla á grundvelli ákvæðis 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga.

18

Til vara er á því byggt að refsing verði færð niður eða látin niður falla samkvæmt 75. gr. almennra hegningarlaga. Í ákvæðinu segir að hafi maður framið brot í ákafri geðshræringu, vegna annars skammvinns ójafnvægis á geðsmunum eða svo er ástatt að öðru leyti, að verknaðurinn verður ekki talinn líkt því eins refsiverður og venjulegt er um samskonar brot, megi færa refsingu niður og jafnvel, ef brot varðar ekki þyngri refsingu en fangelsi allt að einu ári, láta hana falla niður. Ákvæðinu er heimilt að beita til málsbóta fyrir sakfellda innan almennra refsimarka eða niður fyrir þau. Þá er unnt fella refsingu niður að öllu leyti með stoð í ákvæðinu, ef brot varðar ekki þyngri refsingu en fangelsi allt að einu ári. Enn fremur er heimilt að styðjast við 75. gr. til að skilorðsbinda refsingu að hluta eða öllu leyti, sbr. til dæmis dóma Hæstaréttar 9. janúar 1976 í máli nr. 166/1975 og 15. maí 1987 í máli nr. 62/1987.

19

Í dómaframkvæmd hefur 75. gr. almennra hegningarlaga verið beitt til hagsbóta fyrir sakborning þegar líta má á brot sem viðbrögð við óréttmætri háttsemi brotaþola. Skarast ákvæðið þannig við 4. tölulið 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga sem mælir svo fyrir að refsingu megi færa niður úr lágmarki því, sem þar er ákveðið, þegar maður hefur framið brot í mikilli reiði eða geðæsingu, sem sá, er fyrir brotinu verður, hefur vakið hjá honum með ólögmætri árás eða stórfelldri móðgun. Á hinn bóginn er ákvæði 75. gr. ekki bundið við að brot sé viðbragð við ætlaðri óréttmætri háttsemi brotaþola þar sem ákvæðið getur átt við á grundvelli hugarástands sakbornings, óháð háttsemi brotaþola, á þeirri stundu er verknaður var framinn, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 23. febrúar 2006 í máli nr. 408/2005. Í fyrri matsgerðinni er ástandi ákærða á þeirri stundu er hann framdi brot þau sem tilgreind eru í fyrri ákærunni lýst þannig að hann hafi þurft bráða sjúkrahúsvist og verulega læknisaðstoð en ákærði dvaldi í reynd á sjúkrahúsinu frá þeim degi er hann framdi brotin til 1. október 2019 er hann fór í göngudeildarmeðferð. Þá kemur enn fremur fram hjá matsmanni að vegna örlyndis ákærða á verknaðarstundu verði að telja að refsing hefði ekki borið árangur á þeim tíma vegna heilsu hans. Vegna þessa hugarástands ákærða á þeirri stundu er hann framdi verknaðinn er það niðurstaða dómsins að brot þau sem ákærði framdi 10. ágúst 2019 verði ekki talin líkt því eins refsiverð og venjulegt er um samskonar brot. Verður tekið mið af þessu við ákvörðun refsingar.

20

Í síðari matsgerðinni er fjallað um ástand ákærða 3. nóvember 2019 þegar hann framdi brot það sem hann er ákærður fyrir í 4. lið ákæru 17. september 2020. Segir í matsgerðinni að ljóst sé varðandi þennan atburð að 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga hafi ekki átt við á verknaðarstundu. Á hinn bóginn kemur einnig fram í matsgerðinni að þótt ákærði muni ekki atburðinn hafi hann innsæi í að hegðun sem þessi sé refsiverð. Verður ekki talið að unnt sé á grundvelli 16. gr. almennra hegningarlaga að fella niður refsingu vegna brots þess sem ákærði framdi 3. nóvember 2019.

21

Kemur þá til skoðunar hvort til greina komi að færa niður refsingu eða fella hana alveg niður vegna brots þess sem ákærði framdi 3. nóvember 2019 á grundvelli 75. gr. almennra hegningarlaga. Í niðurlagi ákvæðisins segir að hafi sá, sem verkið vann, sjálfur komið sér í það ástand sem lýst er í ákvæðinu með neyslu áfengis, komi því aðeins til greina að færa niður refsingu eða fella hana niður, að málsbætur séu fyrir hendi og fremjandinn hafi ekki áður orðið sekur um sams konar eða svipað brot né um brot á 1. eða 2. mgr. 123. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði er í þessu máli sakfelldur fyrir sams konar brot sem hann framdi 3. ágúst 2019, auk þess sem ráðið verður af sakavottorði ákærða að hann hefur tvívegis áður sætt refsingum fyrir sambærileg brot. Kemur ákvæði 75. gr. því ekki til frekari álita við ákvörðun refsingar fyrir brot það er ákærði framdi 3. nóvember 2019.

22

Ekki liggja fyrir í málinu matsgerðir sem lúta sérstaklega að ástandi ákærða þegar hann framdi brotin 3. ágúst og 9. ágúst 2019. Brot þessi voru framin skömmu áður en ákærði framdi brot þau sem honum er gefin að sök í ákærunni frá 18. júní 2020 og annað þeirra raunar daginn áður. Allt að einu verður ekki talið, meðal annars með vísan til þeirra sjónarmiða sem rakin eru í efnisgreinum 16 og 17 hér að framan, að uppfyllt sé skilyrði ákvæðis 16. gr. almennra hegningarlaga til fella niður refsingu vegna þessara brota. Þá þykir heldur ekki unnt, með vísan til niðurlags 75. gr. almennra hegningarlaga, að beita því ákvæði við ákvörðun refsingar fyrir þessi brot.

23

Á kærði hefur samkvæmt sakavottorði tvívegis sætt refsingu. Hinn 17. september 2009 gekkst hann undir sátt með greiðslu sektar að fjárhæð 140.000 krónur vegna ölvunaraksturs og var frá sama degi sviptur ökurétti í 12 mánuði. Þá var hann með dómi Héraðsdóms Reykjaness 25. nóvember 2015 dæmdur í 30 daga fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára, vegna aksturs bifreiðar án ökuréttar og undir áhrifum áfengis og ávana- og fíkniefna. Jafnframt var hann þá sviptur ökurétti í tvö ár frá 4. desember 2015. Á hinn bóginn hefur ákærði játað brot sín greiðlega. Að teknu tilliti til þessa, svo og með vísan til ákvæðis 75. gr. almennra hegningarlaga og þess álits matsmanns að refsing yrði ákærða mjög þungbær vegna veikinda hans og þarfar hans fyrir viðeigandi læknismeðferð og meðhöndlun á sjúkrahúsi, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjóra mánuði. Þá þykir af sömu ástæðum mega skilorðsbinda refsinguna í tvö ár haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga en hann skuli auk þess sæta sérstöku eftirliti og umsjón á skilorðstímanum samkvæmt 1. tölulið 3. mgr. 57. gr. sömu laga.

24

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttinda og greiðslu sakarkostnaðar í héraði, þar með talin ákvæði þeirra um málsvarnarlaun verjanda ákærða á rannsóknarstigi og fyrir dómi, skulu vera óröskuð. Um sakarkostnað vegna reksturs málsins fyrir Landsrétti fer sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjóra mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að tveimur árum liðnum frá birtingu dómsins haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði skal einnig á skilorðstímanum sæta umsjón samkvæmt 1. tl. 3. mgr. 57. gr. sömu laga.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og greiðslu sakarkostnaðar í héraði skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 771.326 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef, 744.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 18. febrúar 2021

I.

Mál þetta, sem þingfest var 27. ágúst 2020, höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 18. júní 2020 á hendur X, kt. [...], [...], Hafnarfirði, „fyrir eftirgreind hegningarlagabrot frami ná bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi í Reykjavík að kvöldi laugardagsins 10. ágúst 2019:

I.

Fyrir brot gegn valdstjórninni með því að hafa slegið A, kt. [...], sem var við störf sem aðstoðarlæknir á geðsviði, hnefahöggi í andlitið með þeim afleiðingum að A hlaut af bólgu og mar hægra megin í andliti og kvarnaðist upp úr tönn 14.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

II.

Fyrir brot gegn valdstjórninni með því að hafa veitt lögreglumanni nr. [...], sem var við skyldustörf, högg í andlitið með höfði sínu með þeim afleiðingum að lögreglumaðurinn hlaut af tvíbrot í nefbeini með örlitlu misgengi, skurð á nef, mikla nefblæðingu og bólgu.

Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Í ljósi niðurstöðu geðrannsóknar á ákærða, sem ekki mun hafa legið fyrir við útgáfu ákærunnar, gaf héraðssaksóknari út framhaldsákæru í málinu 27. ágúst 2020, sbr. heimild í 1. mgr. 153. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og bætti þar við svohljóðandi setningu við refsikröfu ákæruvaldsins: „en til vara að ákærða verði gert að sæta gæslu á viðeigandi stofnun eða öðrum vægari ráðstöfunum samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.“ Var framhaldsákæran lögð fram í þinghaldi 8. september 2020.

Með eftirfarandi ákæru, útgefinni 17. september 2020, sem þingfest var 8. október sama ár, höfðaði héraðssaksóknari annað mál á hendur ákærða „fyrir eftirgreind hegningar-, umferðar - og lögreglulagabrot, framin á árinu 2019 í Reykjavík og

Hafnarfirði:

1. Fyrir eignarspjöll, með því að hafa aðfaranótt fimmtudagsins 31. janúar, á bifreiðastæði fyrir utan [...], valdið skemmdum á báðum hliðarspeglum bifreiðarinnar [...] og sparkað í afturhlera hennar, með þeim afleiðingum að hann dældaðist.

Mál nr. 007-2019-[...]

Telst þetta varða við 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

2. Fyrir umferðar- og lögreglulagabrot, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 3. ágúst, ekið bifreiðinni [...], án gildra ökuréttinda, undir áhrifum áfengis og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna (í blóði mældist tetrahýdrókannabínól 5,0 ng/ml og vínandamagn 1,66 ‰) norður Kringlumýrarbraut, ekið gegn rauðu ljósi á gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar, ekið áfram norður Kringlumýrarbraut, án þess að sinna fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina, sem gefin voru með hljóðmerkjum lögreglubifreiðar, beygt til hægri og ekið austur Háaleitisbraut, beygt til vinstri og ekið norður Háaleitisbraut uns bifreiðin var stöðvuð á bifreiðastæði við Háaleitisbraut 43.

Mál nr. 007-2019-[...]

Telst þetta varða við 1., 5., og 6. mgr. 7. gr., 1., sbr. 3. mgr. 49. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., allt sbr. 1. mgr.94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 1. mgr. 5. gr., 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 100. gr. eldri umferðarlaga nr. 50/1987 og 19. gr., sbr. 44. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

3. Fyrir gripdeild með því að hafa föstudagskvöldið 9. ágúst, á veitingastaðnum [...],, tekið tequila áfengisflösku og drukkið úr henni án þess að greiða fyrir.

Mál nr. 007-2019-[...]

Telst þetta varða við 245. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

4. Fyrir umferðar- og lögreglulagabrot, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 3. nóvember, ekið bifreiðinni [...], án gildra ökuréttinda, undir áhrifum áfengis og óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og vegna áhrifa slævandi lyfja (íblóði mældist tetrahýdrókannabínól 3,4 ng/ml, MDMA 320 ng/ml, amfetamín 20 ng/ml, Díazepam 155 ng/ml og vínandamagn 0,27 ‰) suður Hafnarfjarðarveg, skammt sunnan Engidals, án þess að sinna fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina, sem gefin voru með forgangsljósum og hljóðmerkjum bifreiðarinnar, ekið suður Reykjavíkurveg og gegn rauðu ljósi á gatnamótunum við Hjallabraut, ekið áfram suður Reykjavíkurveg, beygt til vinstri og ekið austur Hverfisgötu uns bifreiðin var stöðvuð við Hverfisgötu 31.

Mál nr. 007-2019-[...]

Telst þetta varða við 1., 5., og 6. mgr. 7. gr., 1., sbr. 3. mgr. 49. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr.

58. gr., allt sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 1. mgr. 5. gr., 1., sbr. 2. mgr. 44. gr., 1., sbr. 3. mgr. 45. gr., 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a, 1. mgr. 48. gr., allt sbr. 100. gr. eldri umferðarlaga nr. 50/1987 og 19. gr., sbr. 44. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar en til vara að ákærða verði gert að sæta gæslu á viðeigandi stofnun eða öðrum vægari ráðstöfunum samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og til greiðslu alls sakarkostnaðar. Þá er krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 99. gr. laga nr. 77/2019, sbr. áður 101. gr. og 102. gr. eldri umferðarlaga nr. 50/1987.“

Mál þetta hlaut málsnúmerið S-2525/2020. Við þingfestingu þess ákvað dómari samkvæmt heimild í 1. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að málin skyldu sameinuð og þau dæmd sem eitt mál undir málsnúmerinu S-[...]/2020.

Í þinghaldi 7. desember 2020 var lögð fram geðrannsókn B, geð- og embættislæknis, dagsett 16. nóvember sama ár, sem hann annaðist á ákærða sem dómkvaddur matsmaður vegna meintra brota ákærða 31. janúar og 3. nóvember 2019, sbr. töluliði 1 og 4 í síðari ákærunni. Í sama þinghaldi lýsti fulltrúi ákæruvaldsins því yfir að ákæruvaldið félli frá ákærulið 1 í þeirri ákæru.

Við upphaf aðalmeðferðar málsins 4. febrúar 2021 játaði ákærði sök í öllum ákæruliðum, að undanskildum ákærulið 1 í síðari ákærunni, sem ákæruvaldið hafði fallið frá. Hann kvaðst þó lítið sem ekkert muna eftir atvikum þar sem hann hafi verið mjög veikur á þeim tíma sem hann er sagður hafa framið brotin, en efaðist hins vegar ekki um að hafa framið þau eins og þeim er lýst í ákærunum. Vitnið B, geð-og embættislæknir, gaf þá skýrslu fyrir dóminum, en hann annaðist tvívegis geðrannsókn á ákærða. Þegar sækjandi og verjandi höfðu tjáð sig um lagaatriði málsins og ákvörðun viðurlaga var málið dómtekið.

Ákærði krefst þess aðallega að honum verði ekki gerð refsing, en til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa. Í báðum tilvikum krefst hann þess að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

II

Atvik þessa máls eru óumdeild og hefur ákærði greiðlega gengist við þeirri háttsemi sem hann er sakaður um, þótt hann haldi því fram að hann muni ekki atvik sökum veikinda sinna. Þykir því ekki ástæða til að lýsa málsatvikum, en látið nægja að skírskota til verknaðarlýsingar í hverjum ákærulið.

Meðal gagna málsins eru tvær matsgerðir B, geð- og embættislæknis. Fyrri matsgerðin er dagsett 9. febrúar 2020 og er unnin í tilefni af þeim brotum ákærða sem lýst er í fyrri ákærunni og framin voru á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi 10. ágúst 2019. Í matsbeiðni voru þá eftirfarandi álitaefni lögð fyrir matsmann:

„1. Lagt verði mat á það hvort X hafi verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þegar hann framdi þau brot sem hann er ákærður fyrir, þ. e. kl. 21:22 þann 10.8. 2019.

2. Lagt verði mat á það hvort ástand X á ofangreindum tíma hafi verið með þeim hætti að 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um hann og hvort refsing geti borið árangur.

3. Lagt verði mat á geðrænt heilbrigði X eftir ofangreint tímabil og hvort refsing geti borið árangur samkvæmt 16. gr. sömu laga eins og hagir hans eru í dag.

4. Lagt verði mat á það, ef talið verður að 15. eða 16. gr. almennra hegningalaga eigi við X, sbr. 1.-3. tölulið hvort nauðsynlegt þyki vegna réttaröryggis, að gerðar skuli ráðstafanir til að varna því að háski verði af honum með því að hann sæti öruggri gæslu eða hvort beita skuli vægari ráðstöfunum eða vistun á hæli, sbr. 62. og 63. gr. almennra hegningarlaga.“

Í matsgerðinni rekur matsmaður heilsufarssögu ákærða og tíðar innlagnir hans á geðdeild. Þá lýsir hann viðtölum sínum við ákærða, líðan hans á matsdegi 24. janúar 2020, ásamt lyfjameðferð. Álit matsmanns er að ákærði sé haldinn geðhvarfasjúkdómi með yfirstandandi depurð, áfengisfíkn og kannabisfíkn. Svör hans við ofantöldum spurningum eru eftirfarandi:

„1. Nú var X á þeim tíma sem verknaðurinn var framinn í örlyndisástandi en þó ekki þannig að hann hafi verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum. Telst hann því sakhæfur.

2. X var á þeim tíma sem verknaðurinn var framinn í því ástandi að þurfa bráða sjúkrahúsvist og verulega læknisaðstoð, líkt og sést af dvöl hans á sjúkrahúsi frá þeim degi fram til 1.10. 2019 og síðan göngudeildarmeðferð. Vegna örlyndis er ljóst að á þeirri stundu er verknaður var framinn verður að telja að refsing hefði ekki borið árangur vegna heilsu hans. glögglega atburðarás að eigin sögn. Þá hefur hann skilning á eðli refsingar og tilgangi. Hann býr við nokkuð þunglyndisástand en ekki þannig að hann þurfi bráða sjúkrahúsvist eða aðra meðferð sem refsing kæmi í veg fyrir. Á matsdegi 24.1.2020 eru ekki til staðar heilsufarslegar ástæður fyrir því að refsing geti ekki borið árangur.

4. Sjá svar hér ofan. Það er þó álit undirritaðs að tryggja þurfi [að] X fái viðeigandi meðferð næstu 1-2 árin til þess að tryggja langtíma bata hans og lágmarka líkur á að hann fari aftur í örlyndi og setji sjálfan sig og aðra í hættu þess vegna. [..]“

Síðari matsgerð matsmannsins er dagsett 16. nóvember 2020 og var tilgangur hennar að matsmaður legði mat á geðrænt ástand ákærða er hann framdi þau brot sem lýst er 1. og 4. tölulið síðari ákærunnar, þ. e. 31. janúar 2019 og 3. nóvember sama ár. Annars vegar var sú spurning lögð fyrir matsmann hvort ákærði hafi verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga á þeim tíma sem brotin áttu sér stað, en hins vegar hvort ætla megi að refsing geti borið árangur, sbr. 16. gr. sömu laga.

Þar sem ákæruvaldið féll frá ákærulið 1 í þessari ákæru verður hér aðeins gerð grein fyrir svörum matsmanns að því leyti sem þau varða brot ákærða 3. nóvember 2019, sbr. 4. tölulið ákærunnar. Að því er varðar sakhæfi ákærða svarar matsmaður spurningunni með þessum orðum: „Varðandi atburðinn 3.11.2019. Þá er honum lýst í göngudeild 30.10.2019 og 7.11.2019 í góðu jafnvægi og geðhvarfasjúkdómur í jafnvægi. Þá var hann viðræðuhæfur við lögreglu þó annarlegur væri. Ljóst er því að ástand hans þá var ekki eins og lýst er í 15. gr. og hún verður ekki talin eiga við um ástand X á þeim tíma.“ Jafnframt telur matsmaður ljóst að 16. gr. almennra hegningarlaga hafi ekki átt við á verknaðarstundu. Síðan segir matsmaður svo: „Hann kveðst þó ekki muna atburðinn, en hefur innsæi í dag að hegðun sem þessi er refsiverð. Hann óttast mjög refsingu í dag sem og að vera lokaður inn á geðdeild. Hann hefur síðan búið við íþyngjandi þunglyndisástand en ekki þannig að hann hafi þurft bráða sjúkrahúsvist. Á matsdegi 6.11.2020 er ljóst að refsing getur orðið honum mjög þungbær vegna alvarleika þunglyndis og því brýnt að tryggja að hann fái áfram göngudeildarmeðferð og eða aðra þá meðferð sem læknar hans í dag telja nauðsynlega. Ljóst er að mikilvægt er að tryggja meðferðarheldni næstu 1-2 árin til að lágmarka líkur á að hann fari aftur í örlyndi og setji sjálfan sig og aðra í hættu þess vegna. Sérstakar ráðstafanir vegna réttaröryggis, til að varna því að háski verði af honum umfram það að tryggja að hann sæki sér meðferð líkt og hann hefur gert á þessu ári telur matsmaður ekki nauðsynlegar.“

III

Fyrir dómi staðfesti B fyrrnefndar matsgerðir sínar og gerði frekari grein fyrir veikindum ákærða, svæsnu þunglyndi hans og gríðarlegum örlyndisköstum, auk vímuefnafíknar. Ítrekaði hann það mat sitt að ákærði hafi verið sakhæfur er hann framdi þau brot semhér er lýst og hann hefur þegar gengist við. Hins vegar taldi hann að á verknaðarstundu þeirra brota sem lýst er í fyrri ákærunni og ákærði framdi 10. ágúst 2019 hefði refsing ekki getað borið árangur, sbr. 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Spurður um minnisleysi ákærða um atvik sagði hann mögulegt að ákærði muni lítið eftir því sem gerðist á bráðamóttöku Landspítalans 10. ágúst 2019, en hins vegar taldi hann ósennilegt að hann myndi ekki eftir atvikinu 3. nóvember sama ár. Þá kvaðst vitnið hafa áhyggjur af því að ákærði þyldi illa refsingu og gæti það farið illa með hann og valdið honum enn meiri vandræðum. Sérstaklega aðspurt sagði vitnið að hætta gæti stafað af ákærða í örlyndisköstum. Væri þess vegna brýnt, bæði vegna öryggis hans sjálfs sem og almennings, að hann fengi viðvarandi læknismeðferð, meðhöndlun og aðhald á sjúkrahúsi, a. m. k. næstu tvö árin.

IV

Eins og áður er fram komið krefst ákærði þess aðallega að honum verði ekki gerð refsing, en til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa. Byggist aðalkrafa hans á því að heilsa hans hafi í öllum tilvikum verið þannig þegar atvik málsins áttu sér stað að refsing bæri ekki árangur, sbr. 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Telji dómurinn hins vegar að ástand ákærða hafi ekki verið með þeim hætti þegar hann framdi það brot sem lýst er í 4. tölulið síðari ákærunnar, þ. e. 3. nóvember 2019, krefst hann þess að refsing verði látin niður falla með vísan til 75. gr. sömu laga.

Hér að framan hefur verið gerð grein fyrir niðurstöðum tveggja matsgerða títtnefnds matsmanns á geðhögum ákærða, annars vegar þegar hann framdi brot sín á bráðamóttöku Landspítalans 10. ágúst 2019, en hins vegar þegar ákærði framdi það brot sem lýst er í 4. tölulið síðari ákærunnar, þ. e. 3. nóvember 2019. Niðurstöður beggja matsgerða eru samhljóða um að ákærði hafi þá verið sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga. Kemur þá til skoðunar hvort refsing geti borið árangur, en í báðum matsgerðum var sú spurning lögð fyrir matsmann hvort ástand ákærða hafi á verknaðarstundu verið með þeim hætti að 16. gr. almennra hegningarlaga hafi átt við um hann og hvort refsing gæti borið árangur. Í fyrri matsgerðinni var svar matsmanns á þá leið að vegna örlyndis ákærða á verknaðarstundu hefði refsing ekki getað borið árangur vegna heilsu hans. Hafi ákærði verið í því ástandi að þurfa bráða sjúkrahúsvist og verulega læknisaðstoð. Hins vegar er það álit matsmanns að á matsdegi, 24. janúar 2020, hafi ekki verið til staðar heilsufarslegar ástæður fyrir því að refsing gæti ekki borið árangur. Í síðari matsgerðinni taldi matsmaður aftur á móti ljóst að tilvitnuð 16. gr. ætti ekki við þegar ákærði framdi brot sitt 3. nóvember 2019, en bætti því við að á matsdegi, 6. nóvember 2020, telji hann jafnframt ljóst að refsing gæti orðið á kærða mjög þungbær vegna alvarleika þunglyndis hans. Því væri brýnt að tryggja honum áfram göngudeildarmeðferð og eða aðra þá meðferð sem læknar hans telji nauðsynlega.

Í 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga segir að hafi sá maður, sem verkið vann, verið andlega miður sín, svo sem vegna vanþroska, hrörnunar, kynferðislegs misþroska eða annarrar truflunar, en þetta ástand hans er ekki á eins háu stigi og 15. gr. getur, skuli honum refsað fyrir brotið, ef ætla megi eftir atvikum og eftir að læknis umsagnar hefur verið leitað, að refsing geti borið árangur.

Ljóst er af orðalagi ákvæðisins að þeir andlegu annmarkar sem þar er lýst eru ekki þess eðlis eða á því stigi að þeir leiði til refsileysis og sýknu samkvæmt 15. gr., enda er sakborningur í því tilviki sakhæfur, og ber því að sakfella hann ef önnur refsiskilyrði eru uppfyllt. Hins vegar getur geðrænt ástand, eins og því er lýst í 16. gr., orðið tilefni til sams konar úrræða og sakhæfisskortur samkvæmt 15. gr. laganna, þ. e. ef refsing yrði talin árangurslaus. Er refsing þá felld niður, en í staðinn má beita þeim ráðstöfnunum vegna réttaröryggis sem mælt er fyrir um í 62. gr. almennra hegningarlaga, enda sé fullnægt skilyrðum hennar. Ef hins vegar má ætla eftir öllum atvikum og eftir að læknisumsagnar hefur verið leitað, að refsing geti borið árangur, ber að dæma sakborning til refsingar. Þótt í greininni sé mælt fyrir um það að skylt sé að leita læknisumsagnar áður en ákvörðun er tekin um hvort refsing gæti borið árangur lýtur sú ákvörðun engu að síður endanlegri úrlausn dómstóla. Við þá ákvörðun ber ekki einungis að líta til geðheilsu sakbornings á verknaðarstundu, heldur skiptir geðheilsa hans við dómsuppkvaðningu mestu um þá ákvörðun, þar sem hún horfir fram á við í tíma. Jafnframt ber að leggja mat á batahorfur hans, svo og að taka tillit til hinna mismunandi sjónarmiða og markmiða sem tengd eru refsingum, auk þeirra varnaðar- og endurhæfingaráhrifa sem ætla má að refsing hafi á sakborning sjálfan, og þá einkum hver hætta sé á ítrekun af hans hálfu.

Í báðum matsgerðum lýsir matsmaðurinn viðtölum sínum við ákærða og líðan hans. Kvaðst ákærði þar gera sér grein fyrir því að hann væri veikur og lýsti veikindum sínum sem miklu þunglyndi og örlyndisköstum. Ýmist heyri hann þá raddir og sjái hluti eða telji sig vera G-kk-nf. Einnig sagðist hann vera tortrygginn, einangraður og á köflum með sjálfsvígsþanka. Í fyrri matsgerðinni er haft eftir honum að hann muni ekki vel hvað gerðist þegar hann réðst á aðstoðarlækninn og lögreglumanninn á bráðamóttöku Landspítalans, en reki árásirnar til veikinda sinna og tortryggni eða skorts á trausti. Kvaðst hann sjá eftir því, enda hafi hann aldrei áður ráðist á fólk og lent í átökum. Þá er haft eftir honum að hann skilji að það atvik geti leitt til fangelsisdvalar eða annarrar refsingar. Í síðari matsgerðinni greinir ákærði frá því að hann hafi alls sex sinnum verið vistaður á geðdeild í kjölfar maníu og þar af þrívegis verið nauðungarvistaður. Þá er haft eftir honum að hann muni ekki eftir atvikinu 3. nóvember 2019. Engu að síður telur matsmaður ólíklegt, miðað við umfang neyslu ákærða, að hann muni ekki eftir því atviki, og að hegðun hans og atferli þann dag verði ekki að neinu leyti skýrð með geðhvarfasjúkdómi hans, heldur sem hluti af hans vímuefnafíkn. Áréttaði matsmaður þetta álit sitt fyrir dómi.

Samkvæmt því sem að framan er rakið, atvikum málsins og að virtum þeim gögnum sem fyrir liggja um geðhagi ákærða, er það niðurstaða dómsins að ekki sé unnt að álykta að 1. mgr. 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 standi því í vegi að ákærða verði gerð refsing í málinu. Að þeirri niðurstöðu fenginni verður heldur ekki fallist á að refsing verði látin niður falla með vísan til 75. gr. sömu laga.

Fram er komið að ákærði játaði skýlaust þau brot sem hann er sakaður um í báðum ákærum, að undanskildu því sem lýst er í 1. tölulið síðari ákærunnar, og ákæruvaldið hefur þegar fallið frá. Telst því sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem þar greinir og réttilega er heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur árið [...] og hefur samkvæmt sakavottorði tvívegis sætt refsingum. Í fyrra skiptið gekkst hann undir sátt 17. september 2009 með greiðslu sektar að fjárhæð 140.000 krónur vegna ölvunaraksturs, og var frá sama degi sviptur ökurétti í 12 mánuði. Í síðara skiptið var hann með dómi Héraðsdóms Reykjaness 25. nóvember 2015 dæmdur í 30 daga fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára, vegna aksturs bifreiðar án ökuréttar og undir áhrifum áfengis og ávana- og fíkniefna. Jafnframt var hann þá sviptur ökurétti í tvö ár frá 4. desember 2015.

Við ákvörðun refsingar ákærða verður til þess litið að hann er nú fundinn sekur um tvær líkamsárásir, með alvarlegum afleiðingum í annarri þeirra, gripdeild, akstur án ökuréttar og undir áhrifum áfengis og ávana- og fíkniefna, auk brota á lögreglulögum og annarra brota á umferðarlögum. Til málsbóta horfir hins vegar að ákærði viðurkenndi skýlaust brot sín. Ákveðst hæfileg refsing hans fangelsi í sex mánuði. Rétt þykir þó í ljósi veikinda ákærða, en ekki síst þess álits matsmanns að refsing verði ákærða mjög þungbær og því brýnt að hann fái viðvarandi læknismeðferð, meðhöndlun og aðhald á sjúkrahúsi, að skilorðsbinda refsinguna í tvö ár frá uppsögu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga, en sæti auk þess á sama tíma sérstöku eftirliti og umsjón samkvæmt 1. tl. 3. mgr. 57. gr. sömu laga. Þá verður ákærði samkvæmt 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. áður 101. og 102. gr. eldri umferðarlaga nr. 50/1987, sviptur ökurétti í fjögur ár og sex mánuði frá birtingu dómsins að telja. Í samræmi við úrslit málsins og með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði loks dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar, en þar er um að ræða sakarkostnað lögreglu samkvæmt meðfylgjandi yfirlitum, alls 890.984 krónur, málsvarnarlaun til skipaðs verjanda ákærða, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 789.260 krónur, og 66.960 krónur í þóknun til Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, vegna vinnu hennar á rannsóknarstigi málsins. Við ákvörðun málsvarnarlauna og þóknunar til lögmanna hefur verið tekið tillit til greiðslu virðisaukaskatts.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði skal einnig á skilorðstímanum sæta umsjón samkvæmt 1. tl. 3. mgr. 57. gr. sömu laga.

Ákærði er sviptur ökurétti í fjögur ár og sex mánuði frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði alls 1.747.204 krónur í sakarkostnað, þar af 789.260 krónur í málsvarnarlaun til skipaðs verjanda síns, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, og 66.960 krónur í þóknun til Ó-kvk-ef H-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, vegna vinnu hennar á rannsóknarstigi málsins.