586/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum varnaraðila og Z um að erindi frá skrifstofu fjármálagerninga lögreglu (SFL) 4. desember 2018 til sóknaraðila yrði lagt fram af hálfu sóknaraðila sem og sú tilkynning sem erindið byggði á. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að hvorki í gögnum málsins né undirliggjandi lagaákvæðum liggi nokkuð fyrir um að sóknaraðili hafi fengið eða átt að fá sent afrit af þeirri tilkynningu sem erindi SFL til sóknaraðila byggði á. Þá hefðu varnaraðilar ekki bent á ákveðin atriði sem þeir telja vera í erindi SFL til sóknaraðila eða útskýrt hvernig það geti haft áhrif á úrlausn málsins. Ekkert lægi fyrir um að erindið hafi að geyma sönnun um atvik máls sem sóknaraðila sé skylt að leggja fram. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðilarnir Y, Þ og Æ skutu málinu til Landsréttar með kæru 2. október 2021.

Varnaraðilinn X skaut málinu til réttarins fyrir sitt leyti með kæru degi síðar. Kærurnar bárust réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. október 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. september 2021 í málinu nr. S- [...]þar sem hafnað var kröfum varnaraðila og Z um að erindi frá skrifstofu fjármálagerninga lögreglu (hér eftir SFL) 4. desember 2018 til héraðssaksóknara verði lagt fram af hálfu ákæruvaldsins og einnig sú tilkynning sem erindið byggir á. Um kæruheimild er vísað tilc - og p-liðar 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðilar krefjast þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að lagt verði fyrir ákæruvaldið að leggja fram erindi SFL 4. desember 2018 til héraðssaksóknara sem og þá tilkynningu sem erindið byggði á.

Niðurstaða

4

Varnaraðilar eru meðal ákærðu í máli sem höfðað var með ákæru héraðssaksóknara á hendur þeim 4. nóvember 2020 fyrir ætluð fjársvik og peningaþvætti.

5

Í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 kemur fram sú meginregla að verjandi skuli jafnskjótt og unnt er fá afrit af öllum skjölum máls sem varða skjólstæðing hans. Af dómaframkvæmd og eðli máls leiðir hins vegar að ákæruvaldinu verður ekki gert að leggja fram gagn eða veita aðgang að því ef það hefur gagnið ekki í fórum sínum.

Þegar tilkynning sú sem erindi SFL til sóknaraðila byggði á var send voru í gildi lög nr. 64/2006 um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka sem og reglugerð nr. 175/2016 sem sett var á grundvelli 2. mgr. 19. gr. laganna, sbr. nú 20. gr. laga nr. 140/2018. Í 7. gr. reglugerðarinnar er að finna lýsingu á málsmeðferð lögreglu vegna erinda frá SFL sem nefndist peningaþvættisskrifstofa í gildistíð eldri laga. Þar kemur fram að ef greining skrifstofunnar á tilkynningum sem henni berast um grunsamleg viðskipti bendi til þess að refsiverð háttsemi hafi átt sér stað sé erindi þess efnis sent lögbæru stjórnvaldi sem síðan taki ákvörðun um hvort hefja eigi viðeigandi rannsókn. Ekkert í framangreindum ákvæðum eða í gögnum málsins bendir til þess að sóknaraðili hafi fengið eða átt að fá sent afrit af þeirri tilkynningu sem erindi SFL til sóknaraðila byggði á. Er kröfu varnaraðila um að leggja tilkynninguna fram því hafnað.

6

Hvað varðar kröfu varnaraðila um aðgang að erindi SFL 4. desember 2018 til sóknaraðila verður að líta til þess að það er almennt á forræði ákæruvaldsins hvaða gögn það leggur fram í máli til þess að fullnægja sönnunarbyrði sinni, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. október 2012 í máli nr. 609/2012. Um skyldu ákæruvaldsins til að leggja fram gögn segir í 2. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008 að ákærandi leggi fram þau skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn sem aflað hefur verið við rannsókn og sönnunargildi hafa að hans mati. Þá leiðir af 53. og 54. gr. laga nr. 88/2008 að ákæruvaldinu og lögreglu ber skylda að lögum til að rannsaka sakamál með sjálfstæðum hætti og leggja sjálfstætt mat á þau gögn sem aflað er, eftir atvikum frá öðrum stjórnvöldum, sbr. fyrrgreind ákvæði laga nr. 88/2008. Sóknaraðili ber samkvæmt þessu ábyrgð á því að þau atriði sem erindi SFL varðaði hafi verið rannsökuð með sjálfstæðum hætti, hvort heldur með öflun skriflegra gagna eða skýrslutökum. Þau gögn ættu að meginstefnu til að hafa verið lögð fram í málinu, hvort sem þau horfa til sýknu eða sektar varnaraðila, sbr. 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008.

7

Varnaraðilar hafa ekki bent á ákveðin atriði sem þeir telja vera í erindi SFL til héraðssaksóknara eða útskýrt hvernig það geti haft áhrif á úrlausn þessa máls.

Samkvæmt framangreindu liggur ekkert fyrir um að erindi það, sem varnaraðilar krefjast afhendingar á, hafi að geyma sönnun um atvik máls sem ákæruvaldinu sé skylt að leggja fram. Verður því jafnframt að hafna kröfum varnaraðila um afhendingu eða aðgang að því.

8

Samkvæmt framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.