11/2021

Útdráttur

S var ráðin til starfa hjá N ehf. 8. apríl 2019 án þess að gerður væri við hana skriflegur ráðningarsamningur. Henni var sagt upp 27. júní 2019. Fyrir uppsögnina hafði S upplýst stjórnarformann N ehf. um að hún væri þunguð. Deildu málsaðilar um það hvort N ehf. hefði með uppsögninni brotið gegn 30. gr. þágildandi laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof. Í dómi Landsréttar kom fram að uppfyllt hefðu verið skilyrði þess ákvæðis um tilkynningu þungunar til vinnuveitanda. Enginn rökstuðningur hefði fylgt uppsögn S og því hefði hún farið gegn 30. gr. laga nr. 95/2000 sem varðaði skaðabótaskyldu samkvæmt 31. gr. sömu laga. Var N ehf. dæmt til að greiða S bætur vegna ólögmætrar uppsagnar sem námu launum fram að fæðingu barns auk bóta sem námu þriggja mánaða launum í uppsagnarfresti.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 11. janúar 2021 að fengnu áfrýjunarleyfi.

Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 5. nóvember 2020 í málinu nr. E- 853/2020.

2

Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefndu en til vara að kröfur hennar verði stórlega lækkaðar. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Atvikum málsins er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Með honum var fallist á kröfu stefndu um greiðslu skaðabóta úr hendi áfrýjanda vegna ólögmætrar uppsagnar stefndu sem námu launum fram að fæðingu barns hennar, auk bóta sem námu þriggja mánaða launum á uppsagnarfresti. Enginn ágreiningur er með aðilum um tölulegan útreikning stefndu á kröfu sinni.

5

Af hálfu áfrýjanda voru lagðar fram fyrir Landsrétti yfirlýsingar fyrirsvarsmanns áfrýjanda, M-kvk-ef S-x-x, og vitnanna T-x-x L-x-x C-x-x, M-kvk-þgf Ö-kvk-þgf Z-x-x, H-kvk-þgf K. Ó-kvk-ef, I-kvk-ef H-kvk-ef, K-x-x E-x-x, N-x-x P-x-x og L-x-x G-x-x. Fyrirsvarsmaðurinn og vitnin gáfu skýrslu við aðalmeðferð málsins í Landsrétti. Áfrýjandi lagði einnig fram námsefni fyrir nýja starfsmenn sem hefja störf hjá félaginu. Þá lagði stefnda fram þrjú meðmælabréf.

Niðurstaða

6

Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi hóf stefnda störf hjá áfrýjanda 8. apríl 2019 án þess að gerður væri við hana skriflegur ráðningarsamningur. Lýtur deila málsaðila að því hvort áfrýjandi hafi brotið gegn ákvæðum 30. gr. laga nr. 95/2000 um fæðingar- og foreldraorlof með því að segja stefndu upp störfum með uppsagnarbréfi 27. júní 2019.

7

Í framangreindri 30. gr. laga nr. 95/2000 eru ákvæði sem fela í sér vernd gegn uppsögnum við þær aðstæður sem þar er lýst. Samkvæmt lagagreininni er óheimilt að segja þungaðri konu upp störfum nema gildar ástæður séu fyrir hendi og skal þá skriflegur rökstuðningur fylgja uppsögninni. Samkvæmt 31. gr. laganna varðar það skaðabótaskyldu ef vinnuveitandi brýtur gegn ákvæðum laganna. Hinn 1. janúar 2021 tóku gildi ný lög um fæðingar- og foreldraorlof nr. 144/2020 og eru 50. og 51. gr. þeirra sama efnis og ákvæði fyrrgreindra 30. og 31. gr. laga nr. 95/2000.

8

Óumdeilt er að stefnda var þunguð þegar henni var sagt upp störfum og þá er jafnframt ágreiningslaust að stefnda upplýsti stjórnarformann áfrýjanda um að svo væri áður en til uppsagnar hennar kom. Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi er ekki mælt fyrir um það í 30. gr. laga nr. 95/2000 að tilkynning starfsmanns um þungun skuli vera skrifleg. Verður því lagt til grundvallar að uppfyllt séu ákvæði lagagreinarinnar um tilkynningu þungunar til vinnuveitanda.

9

Orðalag fyrrgreinds uppsagnarbréfs 27. júní 2019 verður ekki skilið á annan veg en þann, að með því hafi áfrýjandi sagt stefndu upp störfum með einnar viku uppsagnarfresti. Engan rökstuðning er að finna í bréfinu um ástæður uppsagnarinnar, svo sem mælt er fyrir um í framangreindu lagaákvæði. Af gögnum málsins verður ráðið að þær ástæður, sem áfrýjandi kveður hafa legið til grundvallar uppsögninni og hann telur vera gildar ástæður uppsagnar í skilningi framangreinds lagaákvæðis, voru fyrst hafðar uppi í bréfi lögmanns áfrýjanda til VR 10. september 2019.

10

Samkvæmt framangreindu liggur fyrir í málinu að stefnda var barnshafandi þegar henni var sagt upp störfum hjá áfrýjanda 27. júní 2019 og að hún hafði áður en til uppsagnarinnar kom tilkynnt áfrýjanda um að svo væri. Í lögskýringargögnum með frumvarpi sem varð að lögum nr. 95/2000 segir að til þess að ákvæði 30. gr. nái tilgangi sínum sé nauðsynlegt að vinnuveitanda verði gert skylt að láta skriflegan rökstuðning fylgja uppsögn. Sem fyrr greinir fylgdi enginn rökstuðningur uppsögninni. Fór uppsögnin því gegn ákvæði 30. gr. þágildandi laga nr. 95/2000 sem varðar skaðabótaskyldu samkvæmt 31. gr. sömu laga. Svo sem áður er getið er ekki ágreiningur með aðilum um tölulegan útreikning stefndu á kröfu hennar. Þegar af framangreindum ástæðum verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest. Koma því ekki til skoðunar aðrar málsástæður sem áfrýjandi hefur teflt fram til stuðnings dómkröfum sínum. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður jafnframt staðfest niðurstaða hans um greiðslu málskostnaðar í héraði.

11

Eftir framangreindum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Nordic Luxury ehf., greiði stefndu, S-x-x D-x-x, 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti.