378/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli V og L ehf. á hendur A hf. var vísað frá dómi. Var það gert þar sem aðild V og L ehf. að þeirri bótakröfu sem málsókn þeirra tók til þótti óljós og vanreifuð. Landsréttur vísaði til þess að af málatilbúnaði V og L ehf. í héraði væri ljóst að þeir byggðu á því að L ehf. ætti 99,99% hlutafjár í B hf. og V ætti 0,01%. Það hvíldi á V og L ehf. að sýna fram á að þeir gætu átt aðild að þeirri bótakröfu sem kröfugerð þeirra lyti að. Ágalli á aðild varðaði efni máls og leiddi til sýknu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 27. apríl 2018 en kærumálsgögn bárust réttinum 11. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. apríl 2018 í málinu nr. E2284/2014, þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá héraðsdómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar úr hendi varnaraðila.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik og málsástæður

4 Í hinum kærða úrskurði kemur fram að sóknaraðilar byggja málatilbúnað sinn á því að þeir séu eigendur alls hlutafjár í BM Vallá hf. Bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 18. maí 2010 og er skiptum á því ekki lokið. Í stefnu er rakið að þegar bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta hafi það verið í eigu eignarhaldsfélagsins Plateau de Pierre S.A.R.L. í Lúxemborg, en sóknaraðilinn Lindarflöt ehf. hafi verið,,efnahagslegur eigandi“ (e. beneficiary owner) þess félags. Þá byggja sóknaraðilar á því að Plateau de Pierre S.A.R.L. hafi verið slitið og hlutum þess félags í BM Vallá ehf. verið úthlutað til sóknaraðilans Lindarflatar ehf., sem eigi í dag 99,99% hlutafjár í félaginu. Sóknaraðilinn V-kk-nf Þ-kk-nf eigi það sem út af standi, eða 0,01%.

5 Svo sem nánar greinir í hinum kærða úrskurði byggja sóknaraðilar á því að með setningu laga nr. 125/2008, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., og laga nr. 107/2009, um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka og gjaldeyrishrunsins, hafi verið settar reglur um hvernig staðið skyldi að endurreisn íslensks efnahagslífs í kjölfar efnahags og bankahrunsins 6. október 2008. Starfsmenn stefnda, sem hann beri húsbóndaábyrgð á, hafi brotið gegn framangreindum lögum, sem og lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, með saknæmum og ólögmætum hætti er þeir hafi staðið í vegi fyrir því að BM Vallá hf. fengi að ganga í gegnum fjárhagslega endurskipulagningu og knúið stjórn félagsins til að gefa bú þess upp til gjaldþrotaskipta. Samanlagt tjón sóknaraðila svari til verðmætis þess eigin fjár sem hafi farið forgörðum við gjaldþrot BM Vallár hf. Tjón sóknaraðilans Lindarflatar ehf. sé 99,99% af eigin fénu, eða 1.033.451.821 króna, en tjón sóknaraðilans V-kk-ef sé 0,01%, eða 103.356 krónur.

6 Sóknaraðilar hafa lagt tvö ný skjöl fyrir Landsrétt. Annað þeirra er ársreikningur sóknaraðilans Lindarflatar ehf. fyrir árið 2015, dagsettur 3. júní 2016. Þar kemur meðal annars fram að félagið eigi eignarhlut í BM Vallá hf., sem er metinn á 1.000 krónur og er verðmæti hlutarins óbreytt frá árinu 2014. Einnig hefur verið lagt fram bréf löggilts endurskoðanda hjá Deloitte 17. apríl 2018. Í bréfinu er því lýst að félagið Plateau de Pierre S.A. hafi verið stofnað í ágúst 2000 af sóknaraðilanum V-kk-þgf um eignarhald á hlutabréfum í BM Vallá hf. Þann 30. nóvember 2007 hafi hann selt sóknaraðilanum Lindarflöt ehf. öll hlutabréf í Plateau de Pierre S.A. V-kk-nf hafi persónulega talið fram á skattframtali sínu hlutabréfin í BM Vallá hf. í samræmi við persónulegan eignarhlut í þeim. Eftir afskráningu Plateau de Pierre S.A. 7. desember 2010 hafi móðurfélag þess, sóknaraðilinn Lindarflöt ehf., talið fram eignarhluta í BM Vallá hf. Þá er tekið fram í bréfinu að Deloitte sé endurskoðandi beggja sóknaraðila.

7 Varnaraðili gerði þá aðalkröfu í héraði að málinu yrði vísað frá dómi. Krafan byggðist aðallega á því að sóknaraðilar hefðu ekki gert fullnægjandi grein fyrir því hvernig þeir ættu þá hagsmuni sem um er deilt í málinu. Byggt var á því að engin gögn lægju fyrir um að félaginu Plateau de Pierre S.A.R.L. í Lúxemborg hefði verið slitið og hlutum þess í BM Vallá hf. úthlutað til sóknaraðilans Lindarflatar ehf. Málið væri vanreifað að þessu leyti. Þá byggðist frávísunarkrafa varnaraðila einnig á því að málatilbúnaður sóknaraðila, meðal annars um fjárhagsstöðu BM Vallár hf. og saknæma háttsemi starfsmanna varnaraðila, væri vanreifaður.

8 Varakrafa varnaraðila fyrir héraðsdómi um sýknu byggðist meðal annars á aðildarskorti.

9 Með bókun sem varnaraðili lagði fram í héraðsdómi 4. febrúar 2015 féll hann frá frávísunarkröfu sinni. Í bókuninni kemur þó fram að varnaraðili telji athugasemdir við málatilbúnað sóknaraðila, sem komu fram í umfjöllun hans um frávísunarkröfuna, enn eiga við í málinu.

Niðurstaða

10 Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp að undangenginni aðalmeðferð í málinu 20. mars 2018. Byggði héraðsdómur úrskurð sinn um frávísun málsins á því að aðild sóknaraðila að þeirri bótakröfu sem málsókn þeirra tekur til væri óljós og vanreifuð.

11 Af málatilbúnaði sóknaraðila í héraði er ljóst að þeir byggja á því að sóknaraðilinn Lindarflöt ehf. eigi 99,99% hlutafjár í BM Vallá hf. og sóknaraðilinn V-kk-nf Þ-kk-nf 0,01%. Þá er rakið í hinum kærða úrskurði að sóknaraðilar byggi á því að Lindarflöt ehf. hafi eignast hlut sinn við úthlutun í tengslum við slit á félaginu Plateau de Pierre S.A.R.L. í Lúxemborg. Hafa þeir lagt fram gögn sem þeir telja að renni stoðum undir þetta og að þeir hafi með þeim og framburði sóknaraðilans V-kk-ef gert viðhlítandi grein fyrir aðild sinni að málinu.

12 Af greinargerð varnaraðila til héraðsdóms verður ekki annað ráðið en að ótvírætt sé hvert sakarefni málsins sé og hvaða vörnum hann telur sig þurfa að tefla fram gegn kröfugerð sóknaraðila en svo sem fram er komið féll varnaraðili frá kröfu um frávísun málsins sem aðallega tók til þess að aðild sóknaraðila að kröfu um bætur væri vanreifuð.

13 Það hvílir á sóknaraðilum að sýna fram á að þeir geti átt aðild að þeirri bótakröfu sem kröfugerð þeirra lýtur að. Ágalli á aðild varðar efni máls og leiðir því til sýknu, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

14 Að framangreindu virtu þykir rétt að efnisleg úrlausn gangi um dómkröfur sóknaraðila. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi.

15 Varnaraðili greiði sóknaraðilum kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Arion banki hf., greiði sóknaraðilum, V-kk-þgf Þ-kk-þgf og Lindarflöt ehf., hvorum um sig, 200.000 krónur í kærumálskostnað.