490/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun sem A skyldi sæta. Í úrskurði Landsréttar kom fram að A hefði ekki verið komið fyrir héraðsdóm en héraðsdómari hefði aftur á móti hitt hana á geðdeild. Ekki var talið liggja fyrir að ástandi A væri svo háttað samkvæmt vottorði læknis að ekki væri mögulegt að kveðja hana fyrir dóm sem væri skilyrði fyrir því að dómari skyldi fara þangað sem A dveldist til að kynna sér ástand hennar. Í ljósi framangreinds var meðferð málsins talin í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. júlí 2022. Kærumálsgögn og greinargerð varnaraðila bárust réttinum 5. ágúst 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 27. júlí 2022 í málinu nr. L- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 20. júlí 2022 um nauðungarvistun sóknaraðila á sjúkrahúsi í allt að 21 sólarhring. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess að ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun verði felld úr gildi. Þá krefst hún þóknunar til handa skipuðum talsmanni sínum fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Niðurstaða

4

Í III. kafla lögræðislaga, sem fjallar um nauðungarvistun, segir í 4. mgr. 31. gr. að um slík mál skuli að öðru leyti en þar er mælt fyrir um fara samkvæmt II. kafla, eftir því sem við á. Í II. kafla laganna er í 2. mgr. 11. gr. kveðið á um að dómari skuli, í því skyni að leggja sjálfstætt mat á hæfi þess sem svipting lýtur að, kalla hann fyrir dóm, kynna honum kröfuna og gefa honum kost á að tjá sig um hana nema ástandi hans sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að það sé ekki mögulegt. Í 4. mgr. sömu greinar kemur síðan fram að ef ekki er unnt að kveðja þann sem svipting lýtur að fyrir dóm skuli dómari fara á þann stað þar sem hann dvelst og kynna sér ástand hans af eigin raun.

5

Í hinum kærða úrskurði kemur fram að héraðsdómari hafi hitt sóknaraðila á geðdeild 25. júlí 2022 en hún hafi ekki viljað ræða við hann. Þá hafi sóknaraðili ekki komið fyrir dóm við aðalmeðferð málsins.

6

Í fyrirliggjandi læknisvottorði E 20. júlí 2022 og skýrslu hans og geðlæknisins D fyrir dómi er ekkert að því vikið að ekki sé mögulegt að kalla sóknaraðila fyrir dóm og gefa henni þar kost á að tjá sig. Verður ekki talið liggja fyrir að ástandi sóknaraðila sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að ekki sé mögulegt að kveðja hana fyrir dóm, sbr. 2. mgr. 11. gr. lögræðislaga, en það er samkvæmt framangreindu skilyrði fyrir því að ákvæði 4. mgr. 11. gr. sé beitt.

7

Í ljósi framangreinds verður að telja meðferð málsins í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga, að ekki verði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný, sbr. til hliðsjónar meðal annars úrskurði Landsréttar 27. og 31. janúar 2022 í málum nr. 45 og 56/2022.

8

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti og er hún ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktu rog lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti, G-kk-ef T-kk-ef lögmanns, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.