57/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem einum ákærulið í ákæru á hendur X var vísað frá dómi. Landsréttur taldi verknaðarlýsingu ákæru fullnægja skilyrðum cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og felldi þann hluta hins kærða úrskurðar úr gildi og lagði fyrir héraðsdóm að taka ákæruliðinn til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. janúar 2020, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 23. janúar 2020 í málinu nr. S[…]/2019 þar sem vísað var frá dómi 1. lið ákæru 15. ágúst 2019 í máli sem sóknaraðili hefur höfðað gegn varnaraðila. Kæruheimild er í tlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun á 1. lið ákæru sóknaraðila verði fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka ákæruliðinn til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili staðfestingar á ákvæði hins kærða úrskurðar um að hafna frávísunarkröfu varnaraðila að öðru leyti.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að báðum liðum í ákæru sóknaraðila verði vísað frá dómi. Til vara krefst varnaraðili staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4 Aðalkrafa varnaraðila er sú sama og hann hafði uppi í héraði. Með vísan til 4. mgr. 199. gr., sbr. 4. mgr. 195. gr. laga nr. 88/2008 og dóma Hæstaréttar meðal annars frá 30. apríl 2010 í máli nr. 259/2010, 25. febrúar 2014 í máli nr. 135/2014 og 6. apríl 2017 í máli nr. 222/2017, verður aðalkrafa varnaraðila tekin til meðferðar fyrir Landsrétti þó hann hafi ekki kært úrskurðinn fyrir sitt leyti.

5 Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hafa fyrirmæli cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 verið skýrð svo að lýsing á þeirri háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni hvaða háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa gerst brotlegur við. Mega ekki vera slík tvímæli um hverjar sakargiftir eru að ákærða verði með réttu talið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Samkvæmt þessu verður ákæran að leggja viðhlítandi grundvöll að saksókninni svo að dómur verði lagður á málið í samræmi við ákæru enda verður ákærði ekki dæmdur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008.

6 Það ræðst nánar af atvikum máls hvaða kröfur verða gerðar til skýrleika ákæru. Í sumum tilvikum er þannig unnt að greina nákvæmlega í ákæru hvar, hvenær og hvernig ætlað brot ákærða er talið hafa verið framið en í öðrum er þess ekki kostur eins og þegar refsiverð háttsemi er álitin hafa verið fólgin í fleiri hliðstæðum athöfnum yfir lengra tímabil. Eins og áður er komið fram verður þó alltaf að miða við, þegar tekin er afstaða til þess hvort vísa beri máli frá dómi sökum ófullnægjandi verknaðarlýsingar í ákæru, hvort þar sé gerð nægilega glögg grein fyrir sakargiftum svo að ákærða sé fært að taka afstöðu til þeirra og halda uppi viðhlítandi vörnum gegn þeim.

7 Varnaraðila er í 1. lið ákæru gefið að sök að hafa frá árinu 2015 og fram til 21. september 2017 margítrekað eða í að minnsta kosti 50 skipti, á ýmsum stöðum á höfuðborgarsvæðinu, í nágrenni þess og á […], haft kynferðismök við 1417 ára dreng með ólögmætri nauðung með því að nýta sér yfirburði sína gagnvart honum vegna aldurs, þroska og reynslumunar. Ákærði hafi gefið drengnum peninga, þar með talið með því að láta hann hafa greiðslukort til afnota, fatnað, sólgleraugu, mat á veitingastöðum, tóbak, áfengi, kannabisefni og tvo farsíma auk þess sem hann hafi látið hann hafa símanúmer með gagnamagni til afnota og ekið honum á milli staða. Hann hafi beitt drenginn þrýstingi og yfirgangi til þess að hitta hann og fá framgengt vilja sínum til að hafa við hann kynferðismök, með því meðal annars að hringja og senda margítrekuð skilaboð í síma og gegnum samskiptaforrit, virða að vettugi svör drengsins um að hann geti ekki eða vilji ekki hitta varnaraðila, mæta óvænt á staði þar sem drengurinn var staddur og með því að krefja drenginn um endurgreiðslu peninga og gjafa er hann reyndi að slíta samskiptum við varnaraðila. Er þessi háttsemi, sem varnaraðila er gefin að sök, skilmerkilega færð til refsiákvæða.

8 Þá er varnaraðila í 2. lið ákæru gefið að sök að hafa, á sama tímabili og stöðum og greinir í 1. lið ákæru, ítrekað tekið ljósmyndir af drengnum, sem sýndu hann á kynferðislegan og klámfenginn hátt, beðið drenginn að senda kynferðislegar myndir af sér, haft kynferðislegar myndir af honum í vörslu sinni í nánar tilgreindum farsíma, sem haldlagður var af lögreglu, og sent kynferðislegar myndir af honum til óþekktra aðila á samskiptamiðlum. Er þessi háttsemi, með sama hætti og í 1. lið ákæru, skilmerkilega færð til refsiákvæða.

9 Að virtri framangreindri lýsingu atvika í ákæru og í ljósi atvika málsins fer ekki á milli mála fyrir hvaða háttsemi varnaraðili er ákærður. Þykir sakargiftum á hendur varnaraðila því vera lýst með nægilega greinargóðum hætti til að hann geti tekið afstöðu til þeirra og haldið uppi vörnum. Verknaðarlýsing ákæru fullnægir þar með skilyrðum cliðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.

10 Í samræmi við framangreint verður 1. lið ákæru ekki vísað frá héraðsdómi. Með sömu rökum verður hafnað kröfu varnaraðila um að 2. lið ákæru verði vísað frá dómi.

11 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi að því er varðar frávísun ákæruliðar 1 í ákæru héraðssaksóknara 15. ágúst 2019 og lagt fyrir héraðsdóm að taka ákæruliðinn til efnisúrlausnar.

Staðfest er niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu varnaraðila um að ákærulið 2 í sömu ákæru verði vísað frá héraðsdómi.