436/2021

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa hrækt á lögreglumann sem var við skyldustörf. Refsing J var ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 28. júní 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða 23. sama mánaðar um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 26. maí 2021 í málinu nr. S- 600/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að honum verði gerð vægasta refsing er lög leyfa og að hún verði bundin skilorði að öllu leyti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Við aðalmeðferð málsins var spiluð upptaka af framburði ákærða fyrir héraðsdómi í heild sinni. Þá voru spilaðar upptökur af framburði vitnanna og lögreglumannanna nr. A og nr. B í heild sinni. Loks var spilaður hluti upptöku úr búkmyndavél síðarnefnda lögreglumannsins er atvik málsins eiga að hafa átt sér stað.

5

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu 16. febrúar 2020 var óskað eftir aðstoð lögreglu að [...] í [...] fimmtudaginn 9. janúar 2020 vegna heimilisofbeldis. Fóru áðurgreindir tveir lögreglumenn á vettvang, handtóku ákærða og færðu hann á lögreglustöð þar sem hann var vistaður í fangaklefa. Samkvæmt skýrslu lögreglumanns nr. B, sem rituð var sama dag og handtaka ákærða átti sér stað, kemur fram að lögreglumennirnir hafi leitt ákærða á milli sín í handjárnum út af heimilinu og að lögreglubifreiðinni sem staðið hafi fyrir utan. Lögreglumennirnir hafi haldið undir sitt hvorn handlegg ákærða, lögreglumaður nr. A undir þann vinstri og nr. B undir þann hægri. Skammt utan við heimilið hafi lögreglumaður nr. B veitt því athygli að ákærði sneri sér snögglega til vinstri og að lögreglumanni nr. A og í sama mund hafi hún heyrt hann segja við ákærða að hann skyldi ekki hrækja á sig. Eftir að í lögreglubifreiðina kom hafi verið sett svokölluð hrákagríma á ákærða sem skömmu síðar hafi hrækt í grímuna.

6

Í skýrslu lögreglumanns nr. A um atvikið, sem rituð er 16. febrúar 2020, kemur meðal annars fram að skömmu eftir að hann og lögreglumaður nr. B stigu út úr húsinu með ákærða á milli sín hafi ákærði skyndilega snúið sér að honum og hrækt á andlit hans. Hafi hann náð að snúa sér eilítið undan en þrátt fyrir það hafi hrákinn lent að hluta til á hægri vanga hans. Kvaðst hann hafa sagt við ákærða að hann skyldi ekki hrækja á sig. Loks kemur fram að sett hafi verið hrákagríma á ákærða í lögreglubifreiðinni.

7

Á meðal gagna málsins er upplýsingaskýrsla lögreglu 24. febrúar 2020 um upptöku úr búkmyndavél lögreglumanns nr. B og um upptöku úr lögreglubifreið þeirri sem notuð var í umrætt sinn. Þar segir að við lögreglubifreiðina heyrist ákærði hrækja en það sjáist ekki á mynd. Í kjölfarið segi lögreglumaður nr. A : „Heyrðu þú hrækir ekki, annars setjum við hauspoka á þig.“ Nokkru síðar segi sami lögreglumaður: „Heyrðu hann var að reyna að hrækja á mig, settu þetta á hann.“ Um leið rétti hann lögreglumanni nr. B hrákagrímu sem hann setji á höfuð ákærða. Um fimm mínútum síðar virðist ákærði hrækja í grímuna.

Niðurstaða

8

Ákærði hefur neitað sök í málinu og kveður ósannað að hann hafi beint hrákanum að lögreglumanninum. Enn fremur sé ósannað að hrákinn hafi lent á vanga hans. Ákærði bar um það fyrir héraðsdómi að á leiðinni út í lögreglubifreiðina hafi lögreglumennirnir sagt honum að losa sig við tóbak úr munninum og þar sem hann hefði verið handjárnaður og ekki getað losað sig við það með fingrinum hefði hann hrækt tóbakinu út úr sér. Kvaðst hann halda að hrákinn hefði lent á gangstéttinni.

9

Framburður ákærða um að lögreglumennirnir hafi sagt honum að losa sig við tóbak úr munni sínum fær hvorki stoð í áðurgreindri upptöku úr búkmyndavél né í framburði lögreglumannanna tveggja en þá rak hvorugan minni til þess í skýrslu sinni fyrir dómi að hafa beint því til ákærða losa sig við munntóbak. Á upptöku úr búkmyndavélinni má hins vegar heyra mann spýta og strax í kjölfarið heyrist karlmannsrödd segja: „Heyrðu, þú hrækir ekki.“ Af atvikum þykir ljóst að um rödd lögreglumanns nr. A er að ræða. Andartaki síðar heyrist sama rödd segja: „Annars setjum við hauspoka á þig.“ Í kjölfarið og þegar inn í bifreiðina var komið heyrist áðurgreindur lögreglumaður segja við lögreglumann nr. B um leið og hann réttir honum poka með samanbrotinni hrákagrímu: „Heyrðu, hann var að reyna að hrækja á mig, settu þetta á hann.“10

Framburður lögreglumanns nr. A fyrir héraðsdómi er í samræmi við skýrslu þá sem hann ritaði um málið og áður hefur verið rakin. Lögreglumaður nr. B, sem gaf skýrslu fyrir héraðsdómi í gegnum síma, kvaðst ekki hafa séð ákærða hrækja en sagðist bæði hafa tekið eftir því og jafnframt greint það af hreyfingum ákærða að hann sneri sér snögglega að lögreglumanni nr. A og heyrt strax í kjölfarið sama lögreglumann segja ákærða að hrækja ekki á sig.

11

Eins og að framan greinir fær framburður ákærða enga stoð í gögnum málsins og verður ekki á honum byggt við úrlausn þess. Framburður lögreglumanns nr. Asamræmist á hinn bóginn því sem fram kemur á upptöku úr búkmyndavélinni þar sem maður heyrist spýta og í kjölfarið heyrist karlmaður segja: „Þú hrækir ekki.“ Þá fær framburður lögreglumanns nr. A einnig stoð í framburði lögreglumanns nr. B sem sagðist bæði hafa tekið eftir því og greint það á hreyfingum ákærða þegar hann sneri sér snögglega að hinum lögreglumanninum sem í kjölfarið hafi látið áðurgreind orð falla. Með vísan til framangreinds þykir framburður lögreglumannanna trúverðugur og verður hann lagður til grundvallar niðurstöðu málsins. Ekki þykir það neinu breyta um mat á trúverðugleika framburðarins þótt sá munur sé á framburði lögreglumannanna og því sem heyrist á upptökunni að í reynd hafi lögreglumaður nr. A sagt við ákærða: „Þú hrækir ekki“ í stað þess að segja: „Þú hrækir ekki á mig“ eins og lögreglumennirnir hafa borið um. Þá þykir það heldur ekki draga úr trúverðugleika framburðar lögreglumanns nr. A þótt hann heyrist segja á upptöku úr lögreglubifreiðinni að ákærði hafi reynt að hrækja á hann. Þykja þau ummæli skýrast af áðurgreindum framburði hans um að hann hafi náð að snúa sér eilítið undan hrákanum sem þó hafi lent að hluta til á hægri vanga hans.

12

Með vísan til framangreinds verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

13

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, greiði áfrýjunarkostnað málsins, 608.052 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef J. H-kk-ef lögmanns,589.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 26. maí 2021

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 20. maí sl. að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af héraðssaksóknara með ákæru dags. 11. mars 2021 á hendur J-kk-þgf H-kk-þgf S-kk-þgf, kt. [...], [...], Hafnarfirði, fyrir brot gegn valdstjórninni, með því að hafa fimmtudaginn 1. janúar 2020 við [...] í [...], hrækt á lögreglumann nr. A, sem var við skyldustörf, með þeim afleiðingum að hrákinn lenti á hægri vanga hans. Telst þetta varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Í ákærðu segir að atvikið hafi átt sér stað 1. september 2020 en það varð 9. janúar sama ár. Var þetta leiðrétt undir meðferð málsins fyrir dómi. Breytir þetta engu um afgreiðslu málsins enda varð vörn ákærða ekki áfátt vegna þessa, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara, komi til sakfellingar, verði hann dæmdur til þeirrar vægustu refsingar sem lög frekast heimila og hún verði skilorðsbundin. Þá krefst verjandinn þess að allur sakarkostnaður verði greiddur úr ríkissjóði þ. m. t. málsvarnarlaun verjandans skv. málskostnaðarreikningi.

II.

Málavextir:

Skömmu fyrir hádegi fimmtudaginn 9. janúar 2020 voru lögreglumenn að fjarlægja ákærða frá[...], [...], að ósk húsráðanda. Vegna ölvunarástands og framkomu ákærða þurftu lögreglumenn að setja hann í handjárn. Lögreglumennirnir voru síðan að leiða ákærða á milli sín frá húsinu og út í lögreglubifreið þegar hann sneri sér skyndilega að öðrum lögreglumanninum og hrækti í átt að honum og lenti hrákinn að hluta til á hægri vanga lögreglumannsins.

Við skýrslutöku hjá lögreglu í ágúst 2020 kvaðst ákærði ekki muna eftir atvikum.

III.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi:

Ákærði, J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, kvaðst ekki hafa munað eftir atvikum fyrst eftir að hann var handtekinn umrætt sinn á heimili [...] síns en eftir það hafi ýmislegt rifjast upp fyrir honum. Hann kvaðst hafa verið ofurölvi en þegar lögreglumenn hafi verið með hann á leið út í lögreglubifreið hafi þeir sagt honum að hrækja munntóbaki sem hann hafi verið með og það hafi hann gert. Ákærði kvaðst ekki vita hvar hrákinn lenti þegar hann hrækti en talið að hann hafi hrækt á gangstétt og hann hafi ekki ætlað að hrækja á lögreglumanninn. Ákærði kvaðst ekki vita hvers vegna lögreglumennirnir hafi sett á hann hrákagrímu þegar hann var kominn í lögreglubifreiðina. Ákærða kvaðst hafa liðið illa þegar hann var handtekinn og verið flökurt. Hann taldi sig hafa farið að tilmælum lögreglumannanna.

Vitnið og lögreglumaður nr. A segir lögregla hafi farið að heimili [...] ákærða, samkvæmt hans beiðni, til að fjarlægja ákærða vegna drykkju og ofbeldis. Þegar lögreglan hafi komið á vettvang hafi ákærði verið sofandi, reynst hafi erfitt að vekja hann og hann verið í ruglástandi. Hann hafi ekki meðtekið fyrirmæli lögreglunnar og veitt mótspyrnu. Vegna þess hafi ákærði verið færður í handjárn og þegar lögreglumennirnir hafi verið að leiða hann út í lögreglubifreiðina hafi ákærði snúið sér að vitninu og hrækt í áttina að því og hluti af hrákanum hafi lent á vanga vitnisins. Vitnið hafi sagt við ákærða að hann ætti ekki að hrækja á sig. Vegna þess hafi verið sett hrákagríma á ákærða í lögreglubifreiðinni sem hafi á leiðinni á lögreglustöð verið með samhengislaust rugl og hrækt í hrákagrímuna. Vitnið minntist þess ekki að ákærði hafi verið með munntóbak við handtökuna en væru handteknir menn með munntóbak við handtöku væru þeir venjulega ekki látnir fjarlægja það.

Vitnið og lögreglumaður nr. B sagði að það hafi verið óskað eftir lögreglu að heimili [...] ákærða og þegar lögreglan kom á vettvang hafi ákærði verið sofandi. Hann hafi verið mjög ölvaður og lögreglumennirnir þurft að klæða hann í föt. Ákærði hafi verið með mótþróa og því verið færður í handjárn og leiddur út úr húsinu. Þegar þau hafi nálgast lögreglubifreiðina hafi ákærði snúið sér að hinum lögreglumanninum sem hafi þá sagt þú hrækir ekki á mig. Lögreglumaðurinn hafi sagt vitninu að ákærði hafi hrækt á lögreglumanninn og honum hafi ekki tekist að snúa sér alveg undan og hluti af hrákanum hafi lent á vanga lögreglumannsins. Vitnið minntist þess ekki að ákærði hafi verið munntóbak þegar hann var handtekinn og vitnið minnti að hann hafi hrækt í hrákagrímuna.

IV.

Niðurstaða:

Ákærði mundi ekki eftir atvikum umrætt sinn þegar skýrsla var tekin af honum hjá lögreglu vegna málsins 24. ágúst 2020. En við skýrslutöku fyrir dómi sagði ákærði að það hefði ýmislegt rifjast upp fyrir honum m. a. að hann hafi hrækt munntóbaki út úr sér samkvæmt fyrirmælum lögreglu og líklega hrækt á gangstétt. Hann hafi alla vega ekki ætlað að hrækja á lögreglumanninn og hann vissi ekki hvers vegna lögreglumennirnir settu á hann hrákagrímu. Ákærði kvaðst hafa verið mjög ölvaður við handtökuna. Af upptökum úr búkmyndavélum lögreglumannanna sem handtóku ákærða má ráða að ákærði hafi verið verulega ölvaður og því mjög sennilegt að hann muni ekki eftir atvikum umrætt sinn. Því er dregið í efa að hann hafi frekar munað eftir atvikum við skýrslutöku fyrir dómi frekar en í ágúst 2020 þegar skýrsla var tekin af honum hjá lögreglu. Þá mundi hvorugur lögreglumannanna, sem stóðu að handtöku ákærða, eftir því að ákærði hafi verið með munntóbak þegar hann var handtekinn né að honum hafi verið gefin fyrirmæli um að losa sig við það. Með tilliti til þessa þykir ekki byggjandi á framburði ákærða og verður hann ekki lagður til grundvallar þegar komist verður að niðurstöðu í málinu.

Lögreglumaður, sem stóð að handtöku ákærða, hefur lýst því að ákærði hafi fyrirvaralaust hrækt í áttina að honum og hrákinn hafi að hluta til lent á vanga lögreglumannsins. Hinn lögreglumaðurinn hefur skýrt frá því að þá hafi lögreglumaðurinn, sem ákærði hrækti á, sagt þú hrækir ekki á mig. Þá liggur fyrir að lögreglumennirnir settu hrákagrímu á ákærða þegar hann hafði verið settur inn í lögreglubifreiðina. Ekkert í málinu þykir benda til þess að ástæða sé til þess að draga í efa framburð lögreglumannsins, sem ákærði hrækti á, enda fær hann stoð í framburði hins lögreglumannsins og því að lögreglumönnunum þótti ástæða til að setja hrákagrímu á ákærða í lögreglubifreiðinni. Þykir því hafið yfir skynsamlegan vafa og þar með sannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og þar með brotið gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði ákærða dags. 1. mars 2021 hefur hann ekki áður sætt refsingu. Með vísan til þess þykir refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Með vísan til umfangs málsins og tímaskýrslu verjanda ákærða skal ákærði greiða málsvarnarlaun verjanda síns, R-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 682.000 kr. að meðtöldum virðisaukaskatti. Annan sakarkostnað leiddi ekki af rekstri málsins.

I-kk-nf T-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, J-kk-nf H-kk-nf S-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá birtingu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda hans, R-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 682.000 kr.