838/2018

Útdráttur

Árið 2008 hóf M ehf. að flytja inn magnesíumduft sem nefnist Slökun. Fram til ársbyrjunar 2015 var varan flokkuð undir vörulið með tollskrárnúmerið 2106.9066, sem „Fæðubótarefni, ótalin annars staðar“, en sá flokkur bar ekki toll. Í ársbyrjun 2015 tollskoðaði Tollstjóri vöruna og breytti í kjölfarið flokkun hennar undir vörulið með tollskrárnúmerið 2106.9025, sem „Tilreidd drykkjarvöruefni sem innihalda prótein, og/eða önnur næringarefni, einnig vítamín, steinefni, jurtatrefjar, fjölómettaðar fitusýrur og bragðefni“, en sá flokkur bar 20% toll á þeim tíma sem dómkrafa M ehf. tekur til. Í kjölfarið hafnaði Tollstjóri beiðni M ehf. um leiðréttingu á tollskýrslu vörunnar með vísan til þess að samkvæmt vörulýsingu á umbúðum vörunnar, væri hún ætluð til blöndunar í vökva og væri því best lýst í tollflokki 2106.9025. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að til samræmis við fyrirliggjandi upplýsingar af heimasíðum framleiðanda vörunnar og M ehf. mætti fallast á með Í að varan væri ætluð til drykkjarframleiðslu. Því hefði varan á þeim tíma sem dómkrafa M ehf. tæki til verið réttilega flokkuð undir vöruliðinn sem bar tollskrárnúmerið 2106.9025 í tollskrá. Þá hafnaði rétturinn þeim málatilbúnaði M ehf. að tollflokkunin bryti í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar, að M ehf. væri mismunað samanborið við aðra innflytjendur fæðubótarefna sem ætluð væru til drykkjargerðar, auk þess sem ekki var talið að M ehf. hefði leitt að því rök að tollröðun vörunnar skerti atvinnufrelsi hans. Hinn áfrýjaði dómur var því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 9. nóvember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. október 2018 í málinu nr. E[…]/2016. 2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að stefndi verði dæmdur til að greiða áfrýjanda 2.389.268 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Fyrir Landsrétti byggir áfrýjandi meðal annars á því að niðurstaða hins áfrýjaða dóms hafi verið reist á málsástæðu sem stefndi hafi ekki teflt fram í málinu. Stefndi hafi ekki haldið því fram í héraði „að nánar tilgreind efnahvörf við vatn séu nauðsynleg forsenda þess að sú vara sem deilt er um í málinu myndist“. Með dómi 15. febrúar 2018 í máli nr. 120/2017 ómerkti Hæstiréttur fyrri dóm héraðsdóms í málinu þar sem niðurstaða hans hefði verið reist á upplýsingum sem héraðsdómari aflaði sér af heimasíðu framleiðanda vörunnar eftir dómtöku málsins. Með því hafi málsaðilum ekki gefist kostur á að reifa málið með tilliti til upplýsinga sem lágu til grundvallar niðurstöðu dómsins. Þegar aðalmeðferð fór að nýju fram í málinu 21. september 2018 lögðu báðir aðilar fram upplýsingar af fyrrnefndri heimasíðu. Lagði stefndi meðal annars fram upplýsingar þar sem tiltekin efnahvörf eru rakin án þess að áfrýjandi mótmælti þeirri framlagningu. Stefndi byggir á þeirri málsástæðu að umrædd vara sé ætluð til drykkjarframleiðslu. Þá málsástæðu styður hann meðal annars við framangreindar upplýsingar af heimasíðu framleiðandans. Verður af þeim sökum ekki fallist á með áfrýjanda að hinn áfrýjaði dómur hafi verið reistur á málsástæðu sem ekki hafi verið teflt fram í málinu.

5 Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi varðar ágreiningur málsaðila tollflokkun á magnesíumdufti sem áfrýjandi hefur markaðssett undir nafninu Slökun. Ágreiningslaust er að um sé að ræða fæðubótarefni sem heyri undir 21. kafla tollskrár, sem ber yfirskriftina „Ýmis matvælaframleiðsla“ í IV. flokki hennar. Áfrýjandi byggir á því að varan hafi átt að flokkast undir vörulið með tollskrárnúmerið 2106.9066 en stefndi heldur því fram að varan eigi að flokkast undir vörulið með tollskrárnúmerið 2106.9025, sem í gildi var við innflutning á magnesíumduftinu á árinu 2015. Á vörur sem síðara tollskrárnúmerið tók til var á umræddum tíma lagður 20% tollur en enginn á vörur samkvæmt því fyrra.

6 Undir 21. kafla tollskrár fellur meðal annars vöruliðurinn 2106, sem ber heitið „Matvæli, ótalin annars staðar“. Skiptist hann í tvo undirliði, annars vegar vöruliðinn „Próteinseyði og textúruð próteinefni“, sem jafnframt hefur tollskrárnúmerið 2106.10, og hins vegar vörulið sem ber heitið „Önnur“. Sá liður hefur ekki tollskrárnúmer, sem hefur þá þýðingu að vara verður ekki flokkuð beint undir þann vörulið. Þess í stað skiptist hann í 14 undirliði, sem ýmist eru jafnframt með tollskrárnúmer eða skiptast í frekari undirliði. Meðal þessara 14 undirliða eru vöruliðurinn „Efni til framleiðslu á drykkjarvörum“ sem hefur ekki tollskrárnúmer og vöruliðurinn „Fæðubótarefni, ótalin annars staðar“ sem ber tollskrárnúmerið 2106.9066. Telur áfrýjandi eins og áður er komið fram að magnesíumduftið eigi að falla undir síðarnefnda vöruliðinn. Fyrrnefndi vöruliðurinn skiptist í nokkra undirliði. Á árinu 2015, þegar áfrýjandi flutti umþrætt magnesíumduft inn, skiptist hann í 17 undirliði. Meðal þeirra var vöruliðurinn „Tilreidd drykkjarvöruefni, sem innihalda prótein og/eða önnur næringarefni, einnig vítamín, steinefni, jurtatrefjar, fjölómettaðar fitusýrur og bragðefni“. Vöruliðurinn bar tollskrárnúmerið 2106.9025 og telur stefndi eins og áður segir að magnesíumduftið hafi átt að falla þar undir.

7 Í inngangskafla tollskrár, sem birt var sem viðauki I með tollalögum nr. 88/2005 í Adeild Stjórnartíðinda 18. maí 2005 og hefur því lagagildi, sbr. 1. mgr. 5. gr. tollalaga, er að finna almennar reglur um túlkun tollskrárinnar. Í 1. tölulið reglnanna segir meðal annars að tollflokkun skuli byggð á orðalagi vöruliða. Samkvæmt 3. tölulið a skal sá vöruliður sem felur í sér nákvæmasta vörulýsingu tekinn fram yfir vörulið með almennari vörulýsingu. Samkvæmt 6. tölulið skal flokkun vara í undirliði einstakra vöruliða meðal annars byggð á orðalagi undirliða og reglum í 1. til 5. tölulið með því fororði að aðeins jafnsettir undirliðir verða bornir saman.

8 Svo sem fram er komið telur áfrýjandi að magnesíumduftið hafi átt að flokkast undir vöruliðinn „Fæðubótarefni, ótalin annars staðar“ sem ber tollskrárnúmerið 2106.9066. Jafnsettur þeim vörulið er vöruliðurinn „Efni til framleiðslu á drykkjarvörum“ sem verður því borinn saman við fyrrnefndan vörulið, sbr. 6. tölulið almennra reglna um túlkun tollskrárinnar.

9 Í málinu liggja fyrir upplýsingar sem fengnar eru af heimasíðu framleiðanda vörunnar Slökun, sem á ensku nefnist Natural Calm. Af þeim er ljóst að fyrst og fremst er ætlast til þess að magnesíumduftinu sé blandað út í vatn eða annan vökva þótt einnig sé hægt að nota það með öðrum hætti. Á umbúðum vörunnar Natural Calm segir til samræmis við þetta að um sé að ræða „AntiStress Drink“ eða drykk gegn streitu en samsvarandi áletrun á íslensku umbúðunum er „Styrkur gegn streitu“. Á heimasíðu áfrýjanda um ráðlagða notkun magnesíumduftsins er tekið fram að best sé að blanda því „við sjóðandi vatn – setja duftið í bolla, hella smá heitu yfir og láta duftið freyða og leysast alveg upp, hella því næst meira vatni (heitu eða köldu) og drekka“.

10 Í samræmi við framangreint verður á það fallist með stefnda að magnesíumduftið sé ætlað til drykkjarframleiðslu. Vöruliðurinn „Efni til framleiðslu á drykkjarvörum“ nær af þeim sökum yfir umþrætta vöru, sbr. 1. og 6. tölulið í almennum reglum um túlkun tollskrár nema annar vöruliður lýsi vörunni með nákvæmari hætti, sbr. 3. töluliða í sömu reglum. Af heiti vöruliðarins „Fæðubótarefni, ótalin annars staðar“ leiðir að fæðubótarefni verða einungis felld undir þann vörulið ef annar vöruliður lýsir vörunni ekki betur. Undir fyrrnefnda vöruliðnum er vöruliðurinn „Tilreidd drykkjarvöruefni, sem innihalda prótein og/eða önnur næringarefni, einnig vítamín, steinefni, jurtatrefjar, fjölómettaðar fitusýrur og bragðefni“ sem bar árið 2015 tollskrárnúmerið 2106.9025. 11 Með vísan til þess sem að framan er rakið verður talið að vöruliðurinn „Tilreidd drykkjarvöruefni, sem innihalda prótein og/eða önnur næringarefni, einnig vítamín, steinefni, jurtatrefjar, fjölómettaðar fitusýrur og bragðefni“ lýsi vörunni Slökun með nákvæmari hætti en vöruliðurinn „Fæðubótarefni, ótalin annars staðar“, sbr. 3. tölulið a í almennum reglum um túlkun tollskrár. Verður því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að varan hafi á þeim tíma sem dómkrafa áfrýjanda tekur til verið réttilega flokkuð undir vöruliðinn „Tilreidd drykkjarvöruefni, sem innihalda prótein og/eða önnur næringarefni, einnig vítamín, steinefni, jurtatrefjar, fjölómettaðar fitusýrur og bragðefni“ sem bar tollskrárnúmerið 2106.9025 í tollskrá.

12 Fram er komið að tollskráin var birt í Adeild Stjórnartíðinda 18. maí 2005 sem viðauki með tollalögum. Sama gildir um þær breytingar sem gerðar hafa verið á henni frá þeim tíma. Gjöld þau sem ýmsir tollflokkar bera eru því ákveðin með lögum. Ber því að hafna þeirri málsástæðu áfrýjanda að tollflokkun varanna brjóti í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar.

13 Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að ekki sé eins farið með tollflokkun á öðrum fæðubótarefnum sem ætluð eru til drykkjargerðar. Verður málsástæðu hans um ólögmæta mismunun því hafnað. Þá hefur áfrýjandi ekki leitt rök að því að tollflokkun vörunnar skerði atvinnufrelsi hans, enda er áfrýjanda í sjálfsvald sett að haga innflutningi á bætiefnum, hvort sem þau eru ætluð til drykkjar eða inntöku í töfluformi, í samræmi við rekstrarlega hagsmuni sína.

14 Samkvæmt öllu framansögðu verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu stefnda af kröfum áfrýjanda staðfest.

15 Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Mamma veit best ehf., greiði stefnda, íslenska ríkinu, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.