152/2021

Útdráttur

Þ gerði samning við Í um hlutverk S-kvk-ef í uppfærslu þess síðarnefnda á óperunni Brúðkaup Fígarós. Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort Í hefði efnt að fullu skuldbindingar sínar samkvæmt samningnum. Í dómi Landsréttar var fallist á það með Þ að gildissvið kjarasamnings Félags íslenskra hljómlistarmanna og Félags íslenskra leikara um kaup og kjör söngvara hefði náð til samnings hennar við Í þótt þar hafi verið samið um greiðslu verklauna. Var talið að réttarsambandið milli Þ og Í hefði, um annað en greiðslu verklauna, haft einkenni hefðbundins vinnuréttarsambands. Væru ákvæði samnings Þ og Í um lakari kjör en kveðið var á um í kjarasamningnum því ógild. Var Í gert að greiða Þ 63 8.168 krónur vegna eftirstöðva æfingalauna, launatengdra gjalda og yfirvinnu. Kröfu Þ um greiðslu dráttarvaxta var hins vegar vísað frá dómi þar sem farist hefði fyrir að afmarka þá kröfu með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót eða með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 9. mars 2021 að fengnu áfrýjunarleyfi. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. janúar 2021 í málinu nr. E- 2444/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða 638.168 krónur auk dráttarvaxta „skv. III. kafla laga nr. 38/2001“ frá 1. nóvember 2019 til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að honum verði dæmdur málskostnaður fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Áfrýjandi gerði samning við stefnda 28. ágúst 2019 þar sem hún tók að sér hlutverk S-kvk-ef í uppfærslu á óperunni Brúðkaup Fígarós. Gerði samningurinn ráð fyrir að sýningarnar yrðu alls sex með möguleika á nokkrum aukasýningum.

5

Samkvæmt samningnum átti áfrýjandi að fá greidd „verktakalaun“. Nánar tiltekið átti hún að fá greiddar 500.000 krónur fyrir æfingatímabilið í tveimur hlutum, í upphafi og við lok þess. Auk þess átti hún að fá greidd sýningarlaun fyrir hverja sungna sýningu að fjárhæð 230.000 krónur sem átti að greiða eftir á fyrir sýningar hvers mánaðar. Í samningnum var tekið fram að um „tæmandi og endanlegar greiðslur“ væri að ræða.

6

Áfrýjandi skuldbatt sig samkvæmt samningnum til að vera til reiðu á æfingatímabilinu fram að frumsýningu 7. september 2019 nema um annað væri samið. Nánar tiltekið segir í samningnum um þetta að tími hennar skuli vera til ráðstöfunar fyrir stefnda „... til æfinga innan þeirra marka sem vinnuverndarákvæði í samningum [stefnda] við söngvaradeild Félags íslenskra leikara og Félags íslenskra hljómlistarmanna frá 4. desember 2000 kveða á um“.

7

Í lok samningsins segir: „Undirritun þessa samnings bindur báða aðila með tilvísan í fyrrnefndan kjarasamning milli [stefnda] og Félags íslenskra leikara/ Félags íslenskra hljómlistarmanna um kaup og kjör lausráðinna söngvara, með þeim frávikum og fyrirvörum sem felast kunna í ofantöldum atriðum.“

8

Sýningar á Brúðkaupi Fígarós urðu samtals níu en þar af voru þrjár aukasýningar. Sýningarnar fóru fram á tímabilinu 7. september 2019 til 25. október sama ár. Af gögnum málsins má ráða að æfingatímabilið hafi staðið yfir frá 31. júlí til og með 4. september 2019. Fyrri greiðsla stefnda fyrir æfingatímabilið, að fjárhæð 250.000 krónur, var innt af hendi 9. september 2019 og sú seinni að sömu fjárhæð 24. sama mánaðar. Alls fékk áfrýjandi greiddar 2.070.000 krónur fyrir sýningarnar, eða 230.000 krónur fyrir hverja sýningu eins og fyrrgreindur samningur kvað á um. Voru þær greiðslur inntar af hendi 1. október 2019, að fjárhæð 1.150.000 krónur, og 1. nóvember sama ár, að fjárhæð 920.000 krónur. Samtals greiddi stefndi áfrýjanda þannig 2.570.000 krónur.

9

Samkvæmt reikningi áfrýjanda 18. október 2019 krafði hún stefnda um greiðslu að fjárhæð 638.168 krónur. Er krafan tvíþætt og varðar annars vegar fjárhæð æfingalauna og hins vegar yfirvinnutíma. Var krafan rökstudd þannig að æfingalaun hefðu samkvæmt fyrrgreindum kjarasamningi átt að vera 618.184 krónur en ekki 500.000 krónur. Hefðu æfingalaun samkvæmt kjarasamningnum verið hækkuð í samræmivið þróun launavísitölu 1. janúar 2019 án þess að þau hefðu af hálfu stefnda verið uppfærð því til samræmis í samningi aðila. Auk þess krafðist hún þess að launatengd gjöld yrðu lögð við þá fjárhæð, 107.688 krónur. Eftirstöðvar æfingalauna að frádregnum 5 00.000 krónum sem stefndi hafði þá innt af hendi til hennar næmu samkvæmt því samtals 225.872 krónum.

10

Krafa áfrýjanda um greiðslu yfirvinnu er á því reist að æfingar hefðu verið umfram hámarksæfingatíma samkvæmt fyrrgreindum kjarasamningi. Samkvæmt honum hefði hámarksæfingatími á viku mátt vera 24 klukkustundir eða samtals 96 klukkustundir í hverjum æfingamánuði. Nam krafa hennar samtals 412.296 krónum og tók mið af því að yfirvinnutímar hefðu samtals verið 41 klukkustund. Heildarkrafa áfrýjanda nam samkvæmt framangreindu 638.168 krónum.

11

Með bréfi 11. nóvember 2019 var stefndi krafinn um greiðslu á framangreindri kröfu áfrýjanda. Var kröfunni hafnað með bréfi lögmanns stefnda 22. sama mánaðar. Áfrýjandi höfðaði mál þetta gegn stefnda 14. apríl 2020.

12

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti gaf áfrýjandi viðbótarskýrslu en auk þess gaf skýrslu S-kvk-nf B-kvk-nf R-kvk-nf, óperustjóri stefnda.

13

Í framburði áfrýjanda fyrir Landsrétti kom fram að af hálfu stefnda hafi verið haft samband við hana í byrjun árs 2019 og henni boðið hlutverk S-kvk-ef í Brúðkaupi Fígarós. Hefði hún áður sungið hlutverkið í um það bil sjö uppfærslum á árunum 2000 til 2010. Sagðist hún ítrekað hafa reynt að ná sambandi við S-kvk-þf B-kvk-þf R-kvk-þf óperustjóra til að ganga frá samningi um hlutverkið en það hafi ekki tekist fyrr en í lok ágúst 2019. Hafi hún gengið út frá því að kjörin væru í samræmi við það sem hún hefði áður fengið í öðrum uppfærslum hjá stefnda. Enginn ágreiningur hafi verið um samningskjör í aðdraganda samningsgerðar. Í samningi stefnda við Félag íslenskra hljómlistarmanna væri ákvæði um tiltekinn æfingatíma, 24 klukkustundir á viku, sem að hennar reynslu hefði aldrei áður verið farið fram yfir að neinu marki. Á æfingatímabilinu hafi hún hins vegar að þessu sinni verið boðuð til miklu fleiri æfinga en í öðrum uppfærslum sem hún hefði tekið þátt í hjá stefnda.

14

Í skýrslu S-kvk-ef B-kvk-ef R-kvk-ef óperustjóra kom fram að hún hafi verið óperustjóri stefnda frá árinu 2015. Sagðist hún hafa haft samband við áfrýjanda og boðið henni hlutverk S-kvk-ef í uppfærslu stefnda á Brúðkaupi Fígarós. Hún hafi þá vitað að áfrýjandi hefði sungið hlutverkið margoft áður. Æfingaferlið hafi verið sex vikur, sem væri hefðbundinn tími miðað við þær uppfærslur sem hún þekkti til. Áfrýjandi hafi verið síðust af þeim sem tóku þátt í uppfærslunni til að ganga frá samningi við stefnda. Það hafi ekki gerst fyrr en langt var liðið á æfingatímabilið og fáar æfingar eftir. Sagði hún að samtal við áfrýjanda um samninginn hefði verið í samræmi við fyrri samtöl við hana um hlutverk hjá stefnda. Viðmiðin hefðu verið þrjú: stærð hlutverksins, sviðsreynsla söngvarans og greiðslur fyrir fyrri hlutverk. Ekki hafi verið gerðar athugasemdir af hálfu áfrýjanda við ætlaða yfirvinnu við undirritun samningsins í lok ágúst 2019. Áfrýjandi hafi ekki farið fram á yfirvinnugreiðslur en þá hefðu einungis verið níu eða tíu dagar til frumsýningar og því fáar æfingar eftir. Stefndi hafi ekki greitt launatengd gjöld einsöngvara sem tekið hefðu þátt í uppfærslum, þar sem um „frjálsa verksamninga“ hafi verið að ræða. Aldrei hafi verið gerð krafa um annað samningsform, hvorki af hálfu áfrýjanda né annarra. Í upphafi hefðu sex sýningar verið settar í sölu, en miðar hefðu selst vel og því hafi þremur sýningum verið bætt við. Taldi vitnið að misræmi væri í gögnum sem lögð hefðu verið fram af hálfu áfrýjanda um boðaðar æfingar. Ekki væri fullt samræmi í gögnum sem lögð hefðu verið fram í héraði og síðar fyrir Landsrétti. Hún hefði hins vegar ekki sjálf annast boðanir á æfingar. Lagður var fyrir vitnið samningur stefnda, Félags íslenskra hljómlistarmanna og Félags íslenskra leikara um kaup og kjör söngvara frá árinu 2000. Sagði hún að taxtar sem fram kæmu í launþegasamningnum hefðu henni vitanlega ekki verið notaðir í samningum stefn davið einsöngvara. Sagði hún að það hafi verið skilningur stefnda að verksamningarnir giltu um þau atriði sem í þeim væru tilgreind og kjarasamningurinn kæmi svo til álita varðandi það sem ekki væri sérstaklega samið um í verksamningum.

Niðurstaða

15

Svo sem rakið er í málsatvikum hér að framan varðar sakarefni málsins það álitaefni hvort stefndi hafi efnt að fullu skuldbindingar sínar samkvæmt samningi 28. ágúst 2019. Byggir stefndi á því að greiðslur hans samtals að fjárhæð 2.570.000 krónur hafi falið í sér fullnaðaruppgjör gagnvart áfrýjanda og eigi hún því ekki frekari kröfur á hendur honum. Um verksamning hafi verið að ræða sem kveði skýrt á um að greiðslur væru tæmandi og endanlegar. Hafi uppgjörið verið í samræmi við fjölda annarra samninga sem hann hafi áður gert við áfrýjanda án þess að hún hafi nokkru sinni gert við það athugasemd. Áfrýjandi byggir á hinn bóginn á því að í kjarasamningi milli stefnda og Félags íslenskra hljómlistarmanna og Félags íslenskra leikara um kaup og kjör söngvara 4. desember 2000 sé kveðið á um lágmarkskjör sem samningur þeirra hafi ekki að öllu leyti tekið mið af. Þau ákvæði samningsins sem kveði á um lakari kjör séu ekki skuldbindandi fyrir hana.

16

Áfrýjandi á aðild að Félagi íslenskra hljómlistarmanna en fyrir liggur að félagið gerði ásamt Félagi íslenskra leikara samning við stefnda um kaup og kjör söngvara 4. desember 2000. Ágreiningslaust er að kjarasamningurinn var í gildi á þeim tíma sem samningur áfrýjanda og stefnda 28. ágúst 2019 var gerður. Í grein 1.1. í kjarasamningnum segir að gera skuli skriflegan ráðningarsamning við alla einsöngvara sem ráðnir séu í hlutverk hjá stefnda, minnst átta vikum áður en æfingar hefjast „í því formi sem aðilar koma sér saman um“. Í samningnum segir jafnframt að stefndi skuli senda Félagi íslenskra hljómlistarmanna og Félagi íslenskra leikara lista yfir þá sem hafa verið „ráðnir í viðkomandi verkefni og yfirlýsingu um að ekki verði greidd lægri laun [en samningurinn segi] til um“.

17

Framangreint orðalag kjarasamningsins um að gera skuli ráðningarsamninga „í því formi sem aðilar koma sér saman um“ verður samkvæmt orðanna hljóðan ekki skilið á annan veg en að enga þýðingu geti haft fyrir gildissvið hans þótt greiðslur séu inntar af hendi sem verklaun. Um síðastnefnt er jafnframt til þess að líta að þótt stefndi hafi innt greiðslur af hendi til áfrýjanda í formi verklauna hefur réttarsambandið að öðru leyti einkenni hefðbundins vinnuréttarsambands. Þannig skuldbatt áfrýjandi sig samkvæmt samningnum til að vera til reiðu fyrir stefnda á æfingatímabilinu nema um annað væri sérstaklega samið auk þess sem þar var sérstaklega kveðið á um að „vinnuverndarákvæði“ kjarasamningsins ættu að gilda um æfingarnar. Verður samkvæmt því ekki fallist á að það geti haft þýðingu í málinu þótt í samningi aðila sé kveðið á um að áfrýjandi skuli fá greidd „verktakalaun“. Þá verður ekki ráðið af kjarasamningnum að hann hafi eingöngu átt að ná til fastráðinna söngvara hjá stefnda. Þvert á móti er beinlínis tekið fram í grein 1.1. að stefndi skuli senda Félagi íslenskra hljómlistarmanna lista yfir þá sem hafa verið ráðnir „í viðkomandi verkefni“ ásamt yfirlýsingu um að þeim verði ekki greidd lægri laun en samningurinn kveði á um. Því til samræmis er í samningi aðila 28. ágúst 2019 vísað til hans sem samnings „um kaup og kjör lausráðinna söngvara“.

18

Með fyrrgreindum kjarasamningi skuldbatt stefndi sig til að greiða einsöngvurum sem ráðnir væru í hlutverk hjá honum nánar tilgreind lágmarkslaun. Í greinum 3. og 4. er kveðið á um hver fjárhæð þeirra skuli vera en í grein 4.5. segir að allar greiðslur samkvæmt samningnum séu tengdar launavísitölu. Því til samræmis hafa fjárhæðir greiðslna sem kveðið er á um í greinum 3. og 4. verið uppreiknaðar árlega miðað við þróun launavísitölu. Samkvæmt gögnum málsins áttu uppreiknuð mánaðarleg æfinga laun fyrir stórt hlutverk að vera 618.184 krónur árið 2019.

19

Samkvæmt framangreindu var stefnda óheimilt að semja um lægri greiðslur til áfrýjanda en kveðið er á um í kjarasamningnum. Eru ákvæði samnings aðila 28. ágúst 2019 sem kveða á um lægri greiðslur því ógild, sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Hefur af þeim sökum ekki þýðingu í málinu þótt í honum sé kveðið á um að að greiðslurnar séu „tæmandi og endanlegar“. Af sömu ástæðu verður ekki talið að þýðingu hafi í málinu tilvísun í niðurlagi samningsins um að kjarasamningurinn bindi báða aðila „með þeim frávikum og fyrirvörum sem felast kunna í ofantöldum atriðum“. Er samkvæmt þessu fallist á þá málsástæðu áfrýjanda að stefnda hafi borið að greiða henni 618.184 krónur í æfingalaun fyrir umrætt hlutverk en ekki 500.000 krónur eins og gert var.

20

Samkvæmt grein 7.1. og 7.2. í kjarasamningnum bar stefnda að greiða áfrýjanda 10,17% í orlof ofan á öll laun, 1% í sjúkrasjóð viðkomandi stéttarfélags og 0,25% í orlofsheimilissjóð sama stéttarfélags. Þá bar stefnda að greiða 6% af launum áfrýjanda í Söfnunarsjóð lífeyrisréttinda á móti 4% iðgjaldi söngvara. Þar sem samið var um greiðslu verklauna kom eðli máls samkvæmt í hlut áfrýjanda að standa skil á þessum greiðslum til viðeigandi stéttarfélags, orlofsheimilissjóðs og lífeyrissjóðs. Verður ekki fallist á stefndi geti losnað undan skuldbindingu sinni til að inna framangreindar greiðslur af hendi með því að semja um greiðslu í formi verklauna til áfrýjanda. Samkvæmt því verður jafnframt fallist á þennan hluta kröfugerðar áfrýjanda.

21

Sem fyrr segir er kveðið skýrt á um það í samningi aðila 28. ágúst 2019 að tími áfrýjanda til æfinga á fyrrgreindu æfingatímabili skuli vera stefnda til ráðstöfunar „innan þeirra marka sem vinnuverndarákvæði í samningum [stefnda] við söngvaradeild Félags íslenskra leikara og Félags íslenskra hljómlistarmanna frá 4. desember 2000 kveða á um“. Verður þetta ákvæði ekki skilið á annan veg en að ákvæði kjarasamningsins um æfingatíma, þar með talið um hámarks æfingatíma, skuli gilda um réttarsamband aðila. Leiðir sú niðurstaða jafnframt af því sem fyrr greinir um að stefnda hafi verið óheimilt að semja um lakari kjör en kveðið er á um í kjarasamningnum. Af því leiðir óhjákvæmilega að hafi æfingatíminn verið umfram hámarkstíma samkvæmt kjarasamningnum ber stefnda að greiða áfrýjanda yfirvinnu í samræmi við grein 5.3.

22

Samkvæmt grein 5.1. í kjarasamningnum er hámarksæfingatími 24 klukkustundir á viku og skulu æfingar aðeins vera sex daga í viku milli klukkan 9 og 23. Samkvæmt grein 5.2. er hámarkslengd daglegra æfinga sex klukkustundir. Tveimur vikum fyrir frumsýningu hefur stefndi þó svigrúm til að breyta út frá fyrrgreindum tímamörkum og skal þá greiða 1,33% af mánaðarlaunum fyrir hverja unna klukkustund, sbr. grein 5.3.

23

Af hálfu áfrýjanda hafa verið lögð fram ýmis gögn því til stuðnings að æfingatíminn hafi verið umfram fyrrgreindan hámarkstíma. Hafa meðal annars hér fyrir dómi verið lögð fram gögn um boðanir á allar æfingar einsöngvara fyrir Brúðkaup Fígarós og æfingaáætlun fyrir haustið 2019. Bera gögnin með sér að boðanir á æfingar hafi verið sendar af B-kk-þgf H-kk-þgf B-kk-þgf sem var sýningarstjóri stefnda á umræddu verki. Samkvæmt þeim var fyrsta æfingin 31. júlí 2019 og stóð í 5 klukkustundir. Á tímabilinu 6. ágúst til 10. ágúst 2019 hafi svo æfingar verið daglega í samtals 33 klukkustundir og því farið níu klukkustundir yfir fyrrgreindan hámarkstíma. Dagana 12. ágúst til 17. ágúst 2019 hafi heildartímafjöldi æfinga verið 36 klukkustundir og því farið 12 klukkustundir yfir hámarkstímann. Dagana 19. ágúst til 24. ágúst 2019 hafi tímafjöldinn verið sá sami og í vikunni áður og því farið aftur 12 klukkustundir yfir hámarkstímann. Dagana 26. ágúst til 31. ágúst 2019 hafi heildartími æfinga verið 50,5 klukkustundir og þannig farið 26,5 klukkustundir yfir hámarkstímann. Loks hafi verið æfingar dagana 1. september til 4. september 2019 í alls 21,5 klukkustundir. Sé horft til þessara gagna fór æfingatíminn alls 59,5 klukkustundir yfir hámarkstíma samkvæmt kjarasamningnum.

24

Í skýrslu B-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef sýningarstjóra fyrir héraðsdómi kemur meðal annars fram að æfingaáætlunin hafi verið „mjög stíf“. Skýringin hafi verið sú að æfingatíminn hafi verið styttri en venjulega. Segir hann í munnlegri skýrslu sinni efnislega að eftir á að hyggja hefði hann sjálfur kannski getað gert meiri athugasemdir við hversu mikið álagið var, sérstaklega á aðalsöngvara uppfærslunnar. Þegar æfingarferlið hafi verið um það bil hálfnað hafi hann tekið efir því að þetta væri farið að hafa áhrif, sérstaklega á burðarhlutverkin í sýningunni. Hann hafi viðrað áhyggjur sínar mjög fljótlega eftir það við óperustjóra.

25

Stefndi hefur mótmælt sönnunargildi framangreindra gagna og því að æfingatíminn hafi farið yfir þau mörk sem kveðið er á um í kjarasamningnum. Fyrrgreind skýrsla B-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef sýningarstjóra fyrir héraðsdómi styður á hinn bóginn þá málsástæðu áfrýjanda að æfingatíminn hafi verið óvenjulega langur og að hann hafi verið umfram fyrrgreind mörk. Eðli máls samkvæmt átti stefndi kost á því að halda þannig utan um fjölda æfingastunda að ekki þyrfti að koma upp vafi um hvort og þá að hvaða marki hann hafi verið umfram hámarkstíma kjarasamningsins. Eins og atvikum málsins háttar og að teknu tilliti til greinar 5.3. um heimild stefnda til að „breyta út frá“ hámarkslengd daglegra æfinga samkvæmt grein 5.2. verður talið að það hafi staðið stefnda nær en áfrýjanda að tryggja sér sönnun um heildarfjölda æfingatíma og að hann færi ekki yfir fyrrgreind tímamörk. Verður stefndi af þessum sökum látinn bera hallann af sönnunarskorti um að æfingatíminn hafi ekki farið að minnsta kosti 41 klukkustund yfir þann hámarkstíma sem kveðið er á um í kjarasamningnum. Eins og atvikum máls háttar verður ekki talið að það hafi þýðingu í þessu sambandi þótt finna megi eitthvert ósamræmi í samantekt áfrýjanda á æfingatímanum sem lögð var fram annars vegar fyrir héraðsdómi og hins vegar fyrir Landsrétti, svo sem vikið var að í fyrrgreindum framburði óperustjóra fyrir Landsrétti. Þá verður ekki heldur talið að það hafi neina þýðingu í þessu sambandi þótt áfrýjandi hafi ekki vakið máls á þessum yfirvinnutímum þegar hún skrifaði undir samninginn 28. ágúst 2019. Er þá einkum horft til þess að æfingatímanum var á þeim tíma ekki lokið og hafði uppgjör æfingalauna þá ekki átt sér stað af hálfu stefnda.

26

Samkvæmt framangreindu verður jafnframt fallist á seinni hluta kröfugerðar áfrýjanda um að stefnda beri að greiða henni fyrir yfirvinnu í samræmi við grein 5.3. í kjarasamningnum. Hefur stefndi ekki fært fram sérstök mótmæli við því hvernig þessi hluti kröfugerðar áfrýjanda er reiknaður út, að því frátöldu að hann hefur mótmælt því að heimilt sé að taka tillit til launatengdra gjalda. Af sömu ástæðu og áður hefur verið rakin um fyrri hluta kröfugerðar áfrýjanda verður ekki fallist á þau mótmæli. Verður krafan því tekin til greina eins og hún er fram sett.

27

Ekki verður fallist á þá málsástæðu stefnda að krafa áfrýjanda hafi fallið niður fyrir tómlæti en eins og fyrr hefur verið rakið fylgdi áfrýjandi kröfu sinni eftir innan eðlilegra tímamarka. Þá er til þess að líta að stefndi gat ekki haft neinar væntingar til þess að áfrýjandi hefði fallið frá rétti sem hún átti samkvæmt fyrrgreindum kjarasamningi. Af sömu ástæðu verður ekki fallist á þá málsástæðu stefnda að fyrri samningar áfrýjanda við hann á árunum 2010 til 2018 feli í sér viðurkenningu á að hún eigi ekki rétt til frekari greiðslna en kveðið er á um í samningi þeirra 28. ágúst 2019, enda liggur ekkert fyrir um það í málinu að kjarasamningnum hafi ekki verið fylgt hvað þá varðar. Þá verður ekki fallist á að umsamdar greiðslur stefnda til áfrýjanda fyrir einstakar sýningar, sem fyrir liggur að voru hærri en lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningnum, geti haft einhverja þýðingu í málinu, enda var þeim frjálst að semja um hærri greiðslur en kjarasamningurinn kveður á um. Á þessi málsástæða stefnda sér enga stoð í samningi aðila 28. ágúst 2019 sem gerir skýran greinarmun á greiðslum fyrir æfingar og sýningar. Verður stefndi að bera hallann af sönnunarskorti um að sérstaklega hafi verið samið um lægri æfingalaun vegna fjárhæðar umsaminna sýningarlauna.

28

Samkvæmt öllu framangreindu verður stefnda gert að greiða áfrýjanda samtals 638.168 krónur.

29

Áfrýjandi krefst greiðslu dráttarvaxta „skv. III. kafla laga nr. 38/2001“. Samkvæmt d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur, þar á meðal um vexti. Í dómaframkvæmd hefur sú almenna regla verið leidd af þessu að dráttarvextir verði ekki dæmdir nema vaxtafótur sé tilgreindur í stefnu, sbr. til dæmis dóma Hæstaréttar 14. janúar 2010 í máli nr. 137/2009 og 21. febrúar 2008 í máli nr. 238/2007 og dóm Landsréttar 26. febrúar 2021 í máli nr. 888/2019. Í 11. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu er að finna heimild sem víkur frá þessum áskilnaði þannig að dæma megi dráttarvexti með tilvísun til 1. mgr. 6. gr. laganna enda þótt hundraðshluti þeirra sé þar ekki tilgreindur. Þar sem dráttarvaxtakrafa áfrýjanda er hvorki afmörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 verður samkvæmt framansögðu ekki hjá því komist að vísa henni frá héraðsdómi án kröfu.

30

Stefnda verður gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Kröfu áfrýjanda, Þ-kvk-ef E-kvk-ef, um dráttarvexti er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, Íslenska óperan ses., greiði áfrýjanda 638.168 krónur.

Stefndi greiði áfrýjanda 2.800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.