574/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K hf. um dómkvaðningu matsmanns þar sem hún væri of seint fram komin. Landsréttur féllst á kröfu K hf. um að dómkveðja matsmann með þeim rökum að ekki hefði verið talið að sá dráttur sem hefði orðið á málinu hefði verið svo úr hófi að synja ætti um umbeðna dómkvaðningu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. júlí 2018 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 21. júní 2018, í málinu nr. E[…]/2012, þar sem beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Kæruheimild er í clið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðilarnir A, B, D, E og F krefjast hver fyrir sitt leyti staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

4 Varnaraðilinn C krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

5 Með hinum kærða úrskurði var synjað beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns, þar sem hún væri of seint fram komin.

6 Samkvæmt 1. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 eiga aðilar einkamáls rétt á því að afla þeirra sönnunargagna sem þeir telja málstað sínum til framdráttar. Að meginreglu er það hvorki á valdi gagnaðila né dómstóla að takmarka þann rétt umfram það sem leiðir af 3. mgr. sömu lagagreinar. Í samræmi við þetta hefur aðilum máls verið játaður víðtækur réttur til að afla matsgerðar undir rekstri máls. Þarf því nokkuð til að koma til að matsbeiðanda verði meinuð sönnunarfærsla með þessum hætti, enda ber hann áhættu af sönnunargildi matsgerðar og stendur straum af kostnaði við öflun hennar. Þessi réttur takmarkast þó af öðrum meginreglum einkamálaréttarfars. Þannig verður meðal annars ráðið af 1. mgr. 80. gr. og 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991 að aðilum einkamáls beri að tefla fram kröfum sínum og öðrum atriðum sem varða málatilbúnað þeirra, þar á meðal þeim sönnunargögnum sem þeir vilja reisa hann á, svo fljótt sem kostur er. Þá er í 2. mgr. 102. gr. laganna mælt fyrir um að aðilar skuli nota fresti, sem dómari ákveður að veita þeim undir rekstri málsins, jöfnum höndum til að leita sátta og til að afla frekari gagna.

7 Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði liðu 16 mánuðir frá þingfestingu málsins 18. desember 2012 þar til greinargerðir allra varnaraðila höfðu verið lagðar fram. Í fyrsta þinghaldi eftir að málinu hafði verið úthlutað til dómara, sem háð var 2. júní 2014, óskaði hluti varnaraðila eftir því að málinu yrði frestað þar til lokið yrði rannsókn sérstaks saksóknara á ætlaðri refsiverðri háttsemi í tengslum við lánveitingar sóknaraðila til X hf. og tengdra félaga í […] og […] og […], sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991. Að endingu stóðu að þeirri kröfu varnaraðilarnir E, F og C. Var hún tekin til greina með úrskurði héraðsdóms 29. október 2014 sem Hæstiréttur staðfesti með dómi sínum 25. nóvember sama ár í máli nr. 717/2014. Málið var ekki tekið fyrir að nýju fyrr en 17. janúar 2018. Hafði lögmaður sóknaraðila spurst fyrir um stöðu rannsóknarinnar með bréfi 28. desember 2017 og verið tilkynnt með bréfi héraðssaksóknara 3. janúar 2018 að henni hefði verið hætt 9. október 2017. Um framvindu málsmeðferðar eftir 17. janúar 2018 vísast til hins kærða úrskurðar.

8 Í héraðsdómsstefnu áskildi sóknaraðili sér rétt til þess að afla mats dómkvaddra matsmanna og þegar matsbeiðni hans var lögð fram hafði hann ekki lýst gagnaöflun lokið. tekið, og 2. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991, að sóknaraðili legði fram kröfu um dómkvaðningu matsmanns sem fyrst eftir að honum barst vitneskja um að framangreindri rannsókn hefði verið hætt, verður ekki talið að sá dráttur sem á því varð hafi verið svo úr hófi að synja eigi um umbeðna dómkvaðningu þegar af þeirri ástæðu.

10 Að framangreindu virtu eru ekki næg efni til að líta svo á að sóknaraðili hafi fyrirgert rétti til að afla mats um þau atriði sem fyrirliggjandi beiðni hans tekur til. Samkvæmt því og þar sem matsbeiðnin samrýmist öðrum réttarfarsreglum ber að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og taka til greina kröfu sóknaraðila um að dómkveðja matsmann á grundvelli matsbeiðni hans.

11 Rétt er að kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð:

Dómkvaddur skal matsmaður samkvæmt beiðni sóknaraðila, Kaupþings hf.

Kærumálskostnaður fellur niður.