371/2019

Útdráttur

Aðilar málsins deildu um hvort B hefði brotið gegn starfs og trúnaðarskyldum sínum eftir að honum var sagt upp störfum hjá E. Byggði E kröfur sínar einkum á tilteknu ákvæði ráðningarsamnings aðila og að B hefði á uppsagnartímanum hafið undirbúning að samkeppni við E. Þessi undirbúningur hefði meðal annars falist í stofnun einkahlutafélags og samskiptum við G, sem var mikilvægur viðskiptavinur E og sem síðar færði viðskiptin sín til einkahlutafélags B. Í dómi Landsréttar var rakið að af samningi aðila yrði ekki annað ráðið en að B hefði verið heimilt að hefja samstarf við G eftir lok ráðningarsambandsins. Einnig að af gögnum málsins og framburði svæðis og dreifingarstjóra G mætti ráða að samstarf B og G hefði hafist eftir að E rifti ráðningarsamningi aðila. Af þessum sökum hefði ekkert verið því til fyrirstöðu að B tæki upp samstarf við G eftir lok ráðningarsambandsins. Þá var ekki fallist á að stofnun einkahlutafélagsins á uppsagnartímanum hefði falið í sér brot á trúnaðarskyldu enda hefði E ekki fært fram neinar sönnur á að B eða einkahlutafélagið hefði verið í samkeppnisrekstri við E á þeim tíma eða aðhafst nokkuð sem gæti talið fela í sér slíkt brot á trúnaðarskyldu. Loks var talið að samskipti B og G á uppsagnartímanum hefðu ekki falið í sér brot gegn trúnaðarskyldu B og að E hefði ekki fært sönnur á að B hefði nýtt sér atvinnuleyndarmál eða aðrar upplýsingar í andstöðu við þágildandi 16. gr. c laga nr. 57/2005. Var B því sýknaður af kröfum E.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 27. maí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. apríl 2019 í málinu nr. E998/2018. 2 Aðaláfrýjandi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. Til vara krefst hann þess að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar verulega, að vextir verði aðeins dæmdir „frá dómsuppsögudegi“ og að málskostnaður á báðum dómstigum verði látinn niður falla.

3 Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 1. ágúst 2019. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða honum 33.883.756 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. febrúar 2016 til 8. febrúar 2018, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

4 Í gagnsök krefst aðaláfrýjandi sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gaf skýrslu vitnið F-x-x K-x-x.

Málsatvik

6 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram hóf aðaláfrýjandi störf hjá gagnáfrýjanda árið 2005 og starfaði þar sem sölumaður fram til þess er honum var sagt upp störfum í lok október 2015 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Helstu verkefni aðaláfrýjanda voru að annast sölu og þjónustu varnings frá danska fyrirtækinu V. Guldmann A/S (Guldmann) en gagnáfrýjandi hafði átt í samstarfi við það fyrirtæki í mörg ár. Aðaláfrýjandi stofnaði einkahlutafélagið Titus 3. nóvember 2015 og samkvæmt samþykktum þess var tilgangur félagsins að flytja inn vörur, selja þær og þjónusta. Gagnáfrýjanda barst síðan tölvubréf frá fyrirsvarsmanni G-x-x 4. janúar 2016 þar sem honum var tilkynnt að félagið hygðist taka upp samstarf við nýjan aðila á Íslandi. Í framhaldi af því rifti gagnáfrýjandi ráðningarsamningi við aðaláfrýjanda 21. janúar 2016 og bar við vanefndum og grófum brotum aðaláfrýjanda á samningnum. Aðaláfrýjandi mótmælti riftuninni með bréfi 27. janúar 2016. Gagnáfrýjandi höfðaði mál þetta á hendur aðaláfrýjanda 22. mars 2018 þar sem hann krafði aðaláfrýjanda um skaðabætur vegna brota á ráðningarsamningi og brota á trúnaðarskyldu í vinnusambandi.

Niðurstaða

7 F-x-x K-x-x, svæðis og dreifingarstjóri Guldmann í Evrópu, gaf skýrslu fyrir Landsrétti. Í skýrslu hans kom fram að honum hefði litist illa á þá fyrirætlan gagnáfrýjanda að láta aðra starfsmenn sína annast um sölu og dreifingu á vörum frá fyrirtækinu eftir að aðaláfrýjanda var sagt þar upp störfum. Hafi félagið auk þess ekki verið ánægt með samstarfið við gagnáfrýjanda og talið að vörum þess hefði ekki verið komið á framfæri á fullnægjandi hátt á Íslandi. Hafi G-x-x því ekki haft áhuga á að eiga í frekari viðskiptum við gagnáfrýjanda. Kvaðst hann hafa haft samband við aðaláfrýjanda um áramótin 2015/2016 og óskað eftir því að hann tæki upp samstarf við G-x-x. Aðaláfrýjandi hafi hins vegar svarað því til að hann væri skuldbundinn gagnáfrýjanda til loka janúar 2016 og gæti af þeim sökum ekki tekið upp viðræður um samstarf við félagið. Í byrjun febrúar það ár hafi á hinn bóginn náðst samkomulag um samstarf við Titus ehf.

8 Gagnáfrýjandi reisir kröfu sína á því að aðaláfrýjandi hafi brotið gegn starfsskyldum sínum meðan á uppsagnarfresti stóð og hefur um kröfu sína einkum vísað til ákvæðis í fyrrgreindum ráðningarsamningi, sem undirritaður var 18. maí 2005. Þar segir í 5. grein: „Ef starfsmaður hættir störfum hjá Eirbergi ehf., er óskað eftir að hann hefji ekki störf hjá samkeppnisaðila innan 6 mánaða frá starfslokum. Verði þess sérstaklega óskað og viðkomandi verði fyrir beinum fjárhagslegum skaða vegna þess, þá mun félagið bæta hann.“ Kveður gagnáfrýjandi aðaláfrýjanda hafa snúið sér til mikilvægs viðskiptavinar síns, G-x-x, meðan á uppsagnarfresti stóð og hafið undirbúning að samkeppni við gagnáfrýjanda meðal annars með því að stofna einkahlutafélagið Titus 3. nóvember 2015. Með því hafi hann brotið gegn trúnaðarskyldu sinni gagnvart gagnáfrýjanda.

9 Á gildistíma ráðningarsamnings ber starfsmanni skylda til þess að aðhafast ekkert sem getur talist vera í samkeppni við vinnuveitanda hans. Hefur meðal annars verið litið svo á í réttarframkvæmd að það eitt að leita sér að vinnu hjá samkeppnisaðila vinnuveitanda á meðan ráðningarsamband er enn í gildi teljist ekki fela í sér brot á trúnaðarskyldu starfsmanns, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 5. júní 2008 í málum nr. 334 til 340/2007 og 18. desember 2003 í máli nr. 228/2003. Hið sama verður talið gilda um stofnun félags í kjölfar uppsagnar vinnuveitanda á ráðningarsamningi, enda liggi þá ekkert fyrir um að það félag eða viðkomandi starfsmaður hafi á uppsagnarfresti hafið samkeppnisrekstur eða viðhaft aðrar sambærilegar ráðstafanir sem geti talist vera andstæðar hagsmunum vinnuveitanda.

10 Ákvæði í 5. grein fyrrgreinds ráðningarsamnings verður ekki skilið svo að í því felist að aðaláfrýjanda hafi verið óheimilt að hefja störf hjá eða fyrir samkeppnisaðila gagnáfrýjanda eftir lok ráðningarsambandsins. Af samningnum verður heldur ekki ráðið að aðaláfrýjanda hafi að þeim tíma loknum verið óheimilt að taka upp samstarf við viðskiptavini gagnáfrýjanda. Af því leiðir að ekkert var því til fyrirstöðu að aðaláfrýjandi tæki upp samstarf í gegnum félagið Titus ehf. við Guldmann eftir lok ráðningarsambandsins. Það að aðaláfrýjandi hafi stofnað Titus ehf. í kjölfar uppsagnar ráðningarsamningsins felur ekki í sér brot á trúnaðarskyldu hans en gagnáfrýjandi hefur ekki fært fram neinar sönnur á að aðaláfrýjandi eða fyrrgreint félag hafi verið í samkeppnisrekstri við hann á uppsagnartímanum eða aðhafst nokkuð sem getur talist fela í sér brot á trúnaðarskyldu. Ekki verður fallist á að samskipti aðaláfrýjanda við F-x-x K-x-x, svæðis og dreifingarstjóra Guldmann, meðan á uppsagnarfresti stóð hafi falið í sér slíkt brot. Er þá til þess að líta að F-x-x K-x-x bar hér fyrir dómi að aðaláfrýjandi hefði ekki, þrátt fyrir óskir þar um, viljað taka upp samstarf við fyrirtækið fyrr en að loknum uppsagnarfresti. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að það hafi gengið eftir og að aðaláfrýjandi hafi ekki fram að riftun gagnáfrýjanda á ráðningarsamningnum 21. janúar 2016 gripið til neinna ráðstafana sem geta talist fela í sér brot á trúnaðarskyldu hans. Verður af framangreindum ástæðum ekki fallist á að aðaláfrýjandi hafi gerst brotlegur við ákvæði ráðningarsamningsins eða óskráðar trúnaðarskyldur sínar gagnvart gagnáfrýjanda.

11 Gagnáfrýjandi hefur loks borið því við að aðaláfrýjandi hafi gerst brotlegur við 16. gr. c laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu sem var í gildi á þeim tíma sem hér um ræðir en var samkvæmt 4. tölulið 20. gr. laga nr. 131/2020 um viðskiptaleyndarmál fellt úr lögum við gildistöku síðastnefndra laga 17. desember 2020. Eins og fyrr hefur verið rakið hefur gagnáfrýjandi ekki fært sönnur á að aðaláfrýjandi hafi gerst brotlegur við trúnaðarskyldur sínar gagnvart honum. Hefur gagnáfrýjandi ekki heldur fært sönnur á að aðaláfrýjandi hafi nýtt sér atvinnuleyndarmál eða aðrar upplýsingar sem fyrrgreint ákvæði 16. gr. c laga nr. 57/2005 náði til. Verður af þeim sökum ekki fallist á að aðaláfrýjandi hafi gerst brotlegur við það ákvæði.

12 Samkvæmt framansögðu verður aðaláfrýjandi sýknaður af kröfum gagnáfrýjanda.

13 Gagnáfrýjanda verður gert að greiða aðaláfrýjanda málskostnað vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Aðaláfrýjandi, B-kk-nf B-kk-nf, er sýkn af kröfum gagnáfrýjanda, Eirbergs ehf.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda 2.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.