463/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli I og Þ gegn Á, P og G var vísað frá dómi þar sem húsfélaginu F hefði ekki verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna í því. Landsréttur vísaði til þess að eigendur allra íbúða í fjöleignarhúsinu F ættu aðild að málinu. Með dómi í málinu mætti að fullu leiða til lykta þann ágreining sem væri tilefni málsóknarinnar og enga nauðsyn hafi borið til að höfða málið á hendur húsfélaginu. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 25. maí 2018 en kærumálsgögn bárust réttinum 6. júní sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 14. maí 2018 í málinu nr. E227/2018 þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi eða ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast þau kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4 Eins og greinir í hinum kærða úrskurði eru málsaðilar eigendur íbúða í fjöleignarhúsinu að Furugerði 5 í Reykjavík. Í húsinu eru þrjár íbúðir og eiga sóknaraðilar íbúð nr. 010101 með fastanúmerið 2034143, varnaraðilarnir Á-kvk-nf og P-kk-nf íbúð nr. 010102 með fastanúmerið 0408. Samkvæmt eignaskiptayfirlýsingu fyrir fjöleignarhúsið frá 23. febrúar 2004 er lóð hússins í „hlutfallslegri sameign allra eigna og er hún óskipt“. Í málinu gera sóknaraðilar þá kröfu á hendur varnaraðilunum Á-kvk-þgf og P-kk-þgf D-kk-þgf að þeim verði gert að fjarlægja 2,75 metra langan skjólvegg sem stendur á milli eignarhluta þeirra og sóknaraðila,,og á sameign þeirrar lóðar“, en gagnvart varnaraðilanum G-kvk-þgf D-kvk-þgf að henni verði gert að fjarlægja 2,75 metra langan skjólvegg sem stendur við fasteign hennar,,og á sameign þeirrar lóðar“, í báðum tilvikum að viðlögðum dagsektum til sóknaraðila.

5 Í sameiginlegri greinargerð til héraðsdóms kröfðust varnaraðilar þess að málinu yrði vísað frá dómi þar sem Húsfélaginu Furugerði 5 hefði ekki verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna í því, sbr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Var fallist á þessa kröfu í hinum kærða úrskurði.

Niðurstaða

6 Samkvæmt framansögðu hafa sóknaraðilar hagað kröfugerð sinni fyrir héraðsdómi á þann veg að varnaraðilunum Á-kvk-þgf og P-kk-þgf D-kk-þgf verði gert að fjarlægja annan þeirra skjólveggja sem um er deilt og varnaraðilanum G-kvk-þgf D-kvk-þgf hinn. Er kröfum sóknaraðila þannig ekki beint gegn varnaraðilum sameiginlega.

7 Aðild að máli þessu eiga eigendur allra íbúða í fjöleignarhúsinu að Furugerði 5 í Reykjavík og þar með allir sameigendur óskiptrar leigulóðar sem húsinu fylgir. Hafa varnaraðilar í sameiningu látið málið til sín taka og teflt fram vörnum gegn kröfum sóknaraðila sem eru í einu og öllu þær sömu.

8 Að framangreindu virtu og í ljósi atvika að öðru leyti verður ekki annað séð en að með dómi í málinu megi að fullu leiða til lykta þann ágreining sem er tilefni málsóknarinnar. Bar þannig enga nauðsyn samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 til að höfða málið á hendur húsfélaginu.

9 Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

10 Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðilum kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, Á-kvk-nf Þ-kvk-nf, P-kk-nf D-kk-nf Á-kk-nf og G-kvk-nf D-kvk-nf S-kvk-nf, greiði óskipt sóknaraðilum, I-kvk-þgf H-kvk-þgf A-kvk-þgf og Þ-kk-þgf V. S-kk-þgf, 250.000 krónur í kærumálskostnað.

Mál þetta, sem tekið var til úrskurðar 3. maí sl. um frávísunarkröfu stefndu, er höfðað af I-kvk-þgf H-kvk-þgf A-kvk-þgf og Þ-kk-þgf V. S-kk-þgf, báðum til heimilis að […], á hendur Á-kvk-þgf Þ-kvk-þgf, P-kk-þgf D-kk-þgf Á-kk-þgf og G-kvk-þgf D-kvk-þgf S-kvk-þgf, öllum til heimilis að […], Reykjavík, með stefnu birtri 23. janúar 2018.

Dómkröfur stefnanda eru þær að stefndu, Á-kvk-þgf Þ-kvk-þgf og P-kk-þgf D-kk-þgf Á-kk-þgf, verði gert að fjarlægja 2,75 metra langan skjólvegg sem stendur á milli annars vegar eignarhluta þeirra með fastanr. 2270407 og eignarhluta með fastanr. 2034143 við Furugerði 5, Reykjavík, og á sameign þeirrar lóðar, sbr. mynd á dómskjali 3, að viðlögðum dagsektum til stefnenda að fjárhæð 50.000 krónur fyrir hvern dag að liðnum tveimur vikum frá uppkvaðningu dóms, þar til skyldunni er fullnægt.

Þá krefjast stefnendur þess að stefndu, G-kvk-þgf D-kvk-þgf S-kvk-þgf, verði gert að fjarlægja 2,75 metra langan skjólvegg sem stendur við fasteign hennar að Furugerði 5, Reykjavík, fastanr. 2270408 og á sameign þeirrar lóðar, sbr. mynd á dómskjali 4, að viðlögðum dagsektum til stefnenda að fjárhæð 50.000 krónur fyrir hvern dag að liðnum tveimur vikum frá uppkvaðningu dóms, þar til skyldunni er fullnægt.

Loks krefjast stefnendur þess að stefndu verði sameiginlega gert að greiða stefnendum málskostnað og að þá verði tekið mið af því að stefnendur eru ekki virðisaukaskattsskyld.

Stefndu krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá dómi, en til vara að þau verði sýknuð af öllum kröfum stefnenda. Í báðum tilvikum er þess krafist að stefnendur verði dæmd til að greiða stefndu málskostnað.

Í þessum þætti málsins krefjast stefnendur þess að kröfu stefndu um frávísun málsins verði hafnað.

II

Með kaupsamningi 4. ágúst 2015 eignuðust stefnendur íbúð nr. 010101, fastanúmer 2034143, að Furugerði 5, Reykjavík. Í húsinu eru tvær aðrar íbúðir, íbúð stefndu Á-kvk-ef og P-kk-ef nr. 010102, fastanúmer 2270407, og íbúð stefndu G-kvk-ef nr. 010103, fastanúmer 2270408. Eignaskiptayfirlýsing vegna fjöleignarhússins að Furugerði 5 er dagsett 23. febrúar 2004 og færð inn í þinglýsingabók 24. mars sama ár. Þar kemur fram að með yfirlýsingunni sé húsinu skipt í þrjár eignir og sé lóð hússins í hlutfallslegri sameign allra eigna og sé hún óskipt. Á lóð hússins er tveir skjólveggir, sem dómkröfur málsins beinast að, og girða þeir af stóran hluta lóðarinnar. Stefnendur byggja málatilbúnað sinn á því að eftir að þau keyptu íbúð sína hafi þau óskað eftir skýringum frá stefndu í málinu á því hvers vegna skjólveggirnir hefðu verið reistir á sameiginlegri lóð hússins og í kjölfar þess hafi þeim orðið ljóst að ekki hafi legið fyrir heimild til að reisa veggina.

III

Stefnendur krefjast þess í máli þessu að skjólveggirnir verði fjarlægðir. Vísa þau m.a. máli sínu til stuðnings til 5. tölul. 8. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, en samkvæmt ákvæðinu fellur öll lóð hússins og mannvirki, búnaður og tilfæringar á henni, þar með talin bifreiðastæði, undir sameign fjöleignarhúss. Einnig vísa stefnendur til þess að sameign fjöleignarhúss verði ekki ráðstafað af húsfélagi með samningi nema að allir eigendur séu því samþykkir. Hið sama gildi um verulegar breytingar á sameign eða hagnýtingu hennar. Þá vísa stefnendur til 1. mgr. 34. gr. laganna þar sem fram kemur að séreignareigandi hafi ásamt og í félagi með öðrum eigendum rétt til hagnýtingar þess hluta fjöleignarhússins sem er sameiginlegur, svo og sameiginlegrar lóðar og búnaðar. Nái þessi réttur til sameignarinnar í heild og takmarkist eingöngu af hagsmunum og jafnríkum rétti annarra eigenda, sbr. 2. mgr. 34. gr. Í 2. mgr. 35. gr. laganna komi fram að eigendum og öðrum afnotahöfum sé óheimilt að nota sameiginlegt húsrými eða lóð til annars en það er ætlað. Samkvæmt 4. mgr. 35. gr. verði einstökum eigendum ekki fenginn aukinn eða sérstakur réttur til hagnýtingar sameignar umfram aðra eigendur nema allir eigendur samþykki. Loks sé eiganda samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laganna óheimilt á eigin spýtur að gera nokkrar breytingar á sameign eða helga sér til einkanota tiltekna hluta hennar og eigandi getur ekki öðlast sérstakan rétt til sameignar á grundvelli hefðar, hvorki eignarrétt né aukinn afnotarétt. ningur málsins varði hagsmuni þess. Þessu til stuðnings vísa stefndu til 18. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð einkamála, en í 1. mgr. ákvæðisins komi fram að eigi fleiri en einn óskipt réttindi eða beri óskipta skyldu eigi þeir óskipta aðild. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins skal vísa máli frá dómi ef þeim sem bera óskipta skyldu er ekki öllum veittur kostur á að svara til saka. Telja stefndu að nauðsyn sé samaðildar til sóknar í máli þessu en þar sem ekki hafi verið gætt að þessu atriði sé óhjákvæmilegt að vísa málinu frá ex officio.

V

Af hálfu stefnenda er þess krafist að frávísunarkröfu verði hafnað og að málið verði tekið til efnismeðferðar. Benda þau á að öllum eigendum hússins hafi verið stefnt og séu þau þannig bundin af dómi. Þá liggi fyrir að ekki sé starfandi húsfélag vegna fjöleignarhússins. Slík yfirlýsing komi fram í gögnum málsins auk þess sem eigendur greiði ekki gjald til húsfélagsins, ekki séu haldir fundir né heldur að skipað hafi verið í stöður vegna þess. Loks séu þau grindverk sem um er deilt í eigu eigenda hússins sem hafi verið stefnt.

VI

Sá ágreiningur aðila sem hér er til úrlausnar varðar það hvort sakarefni málsins sé þess eðlis að vísa beri málinu frá samkvæmt 1. mgr. 18. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 þar sem húsfélag fjöleignarhússins eigi ekki aðild að málinu. Í ákvæðinu kemur fram að eigi fleiri en einn óskipt réttindi eða beri óskipta skyldu eigi þeir þá óskipta aðild. Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að ef þeim sem bera óskipta skyldu er ekki öllum veittur kostur á að svara til sakar skuli vísa máli frá dómi.

Samkvæmt 1. mgr. 56. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús eru húsfélög í öllum fjöleignarhúsum og þarf ekki að stofna þau sérstaklega og formlega. Allir eigendur eigna í fjöleignarhúsi eru félagsmenn í húsfélagi samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins og því bundnir af löglegum ráðstöfunum þess. Hefur því ágreiningur um það hvort formleg starfsemi sé í félaginu ekki áhrif á þann ágreining sem nú er til úrlausnar.

Í stefnu koma fram tvær dómkröfur sem beinast hvor að sínum eiganda íbúðar í fjöleignarhúsinu, en stefnendur eru eigendur þriðju íbúðarinnar. Þá kemur fram í stefnu, og einnig má sjá það í eignaskiptayfirlýsingu vegna hússins, að lóð þess er í hlutfallslegri sameign allra eigna og sé hún óskipt. Af framangreindu verður ráðið að þeir skjólveggir sem dómkröfur varða standi báðir á óskiptri sameign. Þó að öðrum eigendum hússins en stefnendum sé stefnt í máli þessu eru sjálfstæðar kröfur settar fram á hendur annars vegar stefndu Á-kvk-þgf og P-kk-þgf vegna íbúðar nr. 010102 og hins vegar G-kvk-þgf vegna íbúðar nr. 010103 og er þar vísað til eignarhluta viðkomandi. Ekki verður talið að húsfélag eða, eftir atvikum, aðrir eigendur sameignar, þurfi að standa að málinu til sóknar, enda gæti það komið í veg fyrir að aðrir eigendur gætu haldið rétti sínum til haga, en hins vegar er þá nauðsyn á að gefa þeim kost á að taka til varna. Eins og kröfugerð er háttað í máli þessa og án aðildar húsfélags að máli verður ekki talið að skilyrði 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 séu fullnægt. Er málinu því vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. sama ákvæðis.

Stefnendur greiði stefndu óskipt (in solidum) 400.000 krónur í málskostnað.

Af hálfu stefnanda flutti mál þetta E-kk-nf H-kk-nf B-kk-nf lögmaður og af hálfu stefndu S-kk-nf V-kk-nf lögmaður.

Úrskurð þennan kveður upp S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

Máli þessu er vísað frá dómi.