661/2021

Útdráttur

Með ákvörðun S var F hf. gert að greiða stjórnvaldssekt að fjárhæð 10.500.000 króna vegna ætlaðra brota F hf. gegn 57. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og nánar tilgreindum ákvæðum eldri reglna Fjármálaeftirlitsins nr. 700/2011 um kaupaukakerfi fjármálafyrirtækja og gildandi reglna Fjármálaeftirlitsins nr. 388/2016 um kaupaukakerfi samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki. F hf. greiddi sektina og höfðaði í kjölfarið mál á hendur S til ógildingar á ákvörðuninni og gegn Í til endurgreiðslu sektarinnar. Vegna athugasemdar héraðsdóms um að ekki hefði verið þörf á að stefna Í beindi F hf. kröfum sínum fyrir Landsrétti eingöngu að S. Sneri ágreiningur aðila að því hvort arðgreiðslur til hluthafa í B- hlutaflokki F hf. teldust ólögmætar kaupaukagreiðslur. Í dómi Landsréttar var tekið undir það með héraðsdómi að S hefði réttilega komist að þeirri niðurstöðu að í arðgreiðslum F hf. til hluthafa í B- hlutaflokki hefði falist kaupauki starfsmanna, að F hf. hefði ekki sett sér starfsreglur um kaupauka og að kaupaukar hefðu þar með ekki verið inntir af hendi á grundvelli kaupaukakerfis. Þá var fallist á það með S að hlutfall kaupauka af launagreiðslum starfsmanna F hf. hefði farið umfram leyfileg mörk og að F hf. hefði ekki frestað 40% kaupaukagreiðslna til þriggja ára eins og skylt hefði verið. Loks var tekið undir þá niðurstöðu að greiðslur til regluvarðar og þáverandi stjórnarmanns í F hf., hefðu farið í bága við ákvæði 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 161/2002 og tilgreind ákvæði fyrrnefndra reglugerða. Var fallist á að S hefði verið heimilt að leggja stjórnvaldssekt á F hf. og var S því sýknaður af kröfum félagsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 2. nóvember 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 12. október 2021 í málinu nr. E- 6009/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að ógilt verði með dómi ákvörðun stefnda, sem upphaflega var tekin 10. júní 2020, birt áfrýjanda 23. sama mánaðar og lítillega leiðrétt með bréfi 21. ágúst 2020 um álagningu stjórnvaldssektar á áfrýjanda að fjárhæð 10.500.000 krónur, og að stefnda verði gert að endurgreiða áfrýjanda sömu fjárhæð með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þingfestingardegi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Í héraðsstefnu beindi áfrýjandi endurgreiðslukröfu sinni að íslenska ríkinu. Í forsendum hins áfrýjaða dóms var tekið fram að þarflaust hefði verið að stefna ríkinu til varnar í málinu og til hliðsjónar um það vísað til dóms Hæstaréttar 16. desember 2019 í máli nr. 40/2019. Fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi þessu til samræmis beint endurgreiðslukröfunni að stefnda, svo sem að framan er rakið.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Málsatvikum og málsástæðum aðila er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

6

Áfrýjandi hefur lagt fram ný skjöl fyrir Landsrétt. Meðal þeirra er verðmat Capacent 6. september 2018 á A- og B- hlutum í áfrýjanda. Samandregnar niðurstöður matsins voru þær að verðmæti áfrýjanda samkvæmt núvirtu fjárflæði til ráðstöfunar til hlutahafa hefði þá numið 501 milljón króna. Virði félagsins samkvæmt kennitölugreiningu var talið nema um 412 milljónum króna miðað við virði eigin fjár í lok júní 2018. Í verðmatinu var gert ráð fyrir að söluverð hlutabréfa í B- flokki myndi miðast við gengið 1,0 en gengi hlutabréfa í A- flokki var talið vera 4,84. Samkvæmt verðmati 24. september 2018 mun gengi bréfa í A- flokki hafa verið um 2,9 í kjölfar arðgreiðslu 2018 en gengi bréfa í B- flokki yrði ávallt 1,0 vegna takmarkandi ákvæða í samþykktum félagsins.

7

Áfrýjandi hefur einnig lagt fyrir Landsrétt mat Capacent 19. maí 2020 á áhrifum þess á gengi B- flokks hlutafjár í áfrýjanda ef ákvæði 2.04 í samþykktum félagsins yrði fellt út, en ákvæðið hafði að geyma reglur um rétt hluta í B- flokki til arðs. Niðurstaðan samkvæmt matinu var sú að þar sem stjórn áfrýjanda gæti innleyst bréf í B- flokki á nafnverði þegar henni sýndist svo og önnur eigendaskipti væru takmörkuð í grein 5.03 samþykkta félagsins væri ólíklegt að nokkur viðskipti myndu fara fram með hluti í B- flokki á öðru gengi en nafnverði. Jafnvel þótt arðsvon hluthafa í þeim flokki gæti verið mikil væri sú áhætta sem fjárfestingunni fylgdi slík að erfitt væri að réttlæta fjárfestingu á hærra gengi. Virði hvers hlutar í B- flokki yrði því 1,0.

Niðurstaða

8

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi var samþykktum áfrýjanda breytt 26. maí þáverandi hluthafar í B- flokki juku við sinn hlut. Eftir hækkunina áttu hluthafar í B- flokki 98.233.594 krónur að nafnverði í félaginu en fyrir hana höfðu þeir átt 29.482.537 krónur að nafnverði. Samhliða var sérregla samþykkta áfrýjanda um úthlutun arðs afnumin þannig að sá munur sem verið hafði á greiðslu arðs til hlutaflokka A og B var aflagður.

9

Ljóst er af j-lið V. kafla ákvörðunar stefnda 10. júní 2020 að framangreindar breytingar leiddu til þess að arðgreiðslur til þeirra starfsmanna áfrýjanda sem voru hluthafar í B- flokki voru ekki lengur taldar óheimilar kaupaukagreiðslur. Ekki verður á það fallist með áfrýjanda að í þeirri niðurstöðu stefnda hafi falist að eftir breytingarnar hafi ekki lengur verið horft til allra þeirra atriða sem hann hafði áður vísað til í fjórum liðum heldur einungis þeirra er breytingin laut að. Þvert á móti verður ekki annað lagt til grundvallar en að við matið hafi stefndi áfram litið til þeirra allra.

Fyrrgreindar breytingar á samþykktum áfrýjanda hafi aftur á móti, að loknu heildstæðu mati á atvikum öllum, leitt til þeirrar niðurstöðu að frekari úrbóta væri ekki þörf af hálfu félagsins og því teldust greiðslur arðs eftir breytingarnar til þeirra starfsmanna sem væru hluthafar í B- flokki ekki lengur óheimilar kaupaukagreiðslur.

Með vísan til forsendna hins áfrýja dóms er á það fallist að þau sjónarmið, sem beitt var við hið sérfræðilega mat, er birtist í ákvörðun stefnda 10. júní 2020, hafi verið málefnaleg og að sú ályktun stefnda, að téðar arðgreiðslur hafi í raun falið í sér kaupauka starfsmanna, hafi verið forsvaranleg.

10

Í ákvörðun stefnda 10. júní 2020 fólst að áfrýjandi hefði með þeim reglum er giltu um B - hluti í félaginu og greiðslu arðs til starfsmanna sem slíka hluti áttu komið á ólögmætu kaupaukakerfi. Að þeirri niðurstöðu fenginni stóðu rök ekki til annars en að allar greiðslur sem inntar voru af hendi til starfsmanna á grundvelli þess kerfis teldust í heild hafa verið kaupaukagreiðslur.

11

Samkvæmt framansögðu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

12

Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður milli aðila fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um sýknu stefnda, Seðlabanka Íslands, af kröfum áfrýjanda, Fossa markaða hf., og niðurfellingu málskostnaðar milli aðila.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.