248/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur lögræði í þrjú ár. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þótt ráða mætti af gögnum málsins að von um framfarir hjá A væru litlar þætti ekki sýnt fram á að þær væru útilokaðar. Þá yrði ráðið af gögnum málsins að hugsanlegar framfarir hjá A, ef einhverjar yrðu, myndu koma fram á næstu mánuðum. Að þessu gættu og með hliðsjón af 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga var A sviptur lögræði í sex mánuði frá uppkvaðningu hins kærða úrskurðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 12. apríl 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. mars 2021 í málinu nr. L- [...]/2021 þar sem sóknaraðili var sviptur lögræði í þrjú ár frá uppkvaðningu úrskurðarins. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess að lögræðissviptingu verði „markaður lágmarkstími eða 6 mánuðir“. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur auk kærumálskostnaðar úr ríkissjóði.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á að uppfyllt séu skilyrði a - liðar 1. mgr. 4. gr. lögræðislaga til þess að svipta sóknaraðila lögræði.

5

Af gögnum málsins má ráða að sóknaraðili var fluttur 20. janúar 2021 með sjúkrabifreið á bráðamóttöku Landspítala þar sem hann var greindur með hægri helftarlömun á grunni heilaslags. Í kjölfarið dvaldist hann á Landspítalanum og síðar á endurhæfingardeild [...]frá 18. febrúar 2021 til 1. mars sama ár.

6

Í málinu liggur fyrir læknisvottorð deildarlæknis 24. mars 2021 en læknirinn annaðist meðferð sóknaraðila meðan hann lá á endurhæfingardeild [...]. Í vottorðinu kemur meðal annars fram að sóknaraðili hafi verið í eftirliti og greiningarferli vegna heilabilunar á árunum 2012- 2014 og hafi minnispróf þá sýnt væga vitræna skerðingu.

Ekki hafi reynst unnt að leggja fyrir hann minnispróf að nýju vegna málstols í kjölfar heilaslagsins en meðan á legu vegna þess stóð hafi borið á rugli hjá sóknaraðila auk þess sem hann hefði ekki verið áttaður og jafnframt skort innsæi. Í niðurlagi vottorðsins er rakið að ólíklegt sé að sóknaraðili endurheimti fyrri styrk og getu í kjölfar slagsins en tekið fram að heppilegt væri þó að meta sóknaraðila á ný er liðnir væru sex mánuðir frá áfallinu. Enn fremur að líklegt yrði að teljast, út frá læknisfræðilegum horfum almennt, að sóknaraðila myndi frá þeim tímapunkti ekki fara fram hvað vitræna getu varðaði.

7

Umræddur læknir gaf símaskýrslu fyrir héraðsdómi og staðfesti efni vottorðsins.

Læknirinn tók fram að hann hefði síðast séð sóknaraðila er hann var útskrifaður af endurhæfingardeild [...] en þá hefði hann ekki verið fær um að skilja það sem sagt var við hann „sem neinu nam“. Þá tók hann fram að sóknaraðili hefði verið með mjög alvarleg einkenni í kjölfar heilaslagsins, sem hefðu lítið gengið til baka, en „frá sjónarhóli læknisfræðinnar þá viljum við gefa fólki sex mánuði, þar sem við teljum að þeim tíma liðnum fullreynt hvernig horfur eru“. Miðað við einkenni sóknaraðila yrði hins vegar að „telja ólíklegt að honum [myndi] fara fram sem einhverju [næmi] innan þessara sex mánaða“.

8

Er læknirinn var spurður nánar út í horfur sóknaraðila tók hann fram að viðbúið væri að honum gæti farið aðeins fram varðandi kyngingargetu, málfar, málskilning og málbeitingu en það væri mjög ólíklegt að honum myndi fara fram vitrænt. Að því er varðar getu til þess að stjórna daglegu lífi tók læknirinn fram að hann teldi „næstum einsýnt“ og treysti sér „svo gott sem til að fullyrða“ að sóknaraðili yrði ósjálfbjarga að liðnum sex mánuðum frá áfallinu þótt hann hafi talað um endurmat að formi til í læknisvottorðinu.

9

Með hinum kærða úrskurði var sóknaraðili sviptur lögræði í þrjú ár. Þótt ráða megi af gögnum málsins að von um framfarir hjá honum séu litlar þykir ekki sýnt fram á að þær séu útilokaðar. Þá verður ráðið af gögnum málsins að hugsanlegar framfarir hjá sóknaraðila, ef einhverjar verða, komi fram á næstu mánuðum. Að framangreindu gættu og með hliðsjón af 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga, sbr. 1. mgr. 5. gr. sömu laga, þykir rétt að lögræðissviptingunni verði markaður sexmánaða tími frá uppkvaðningu hins kærða úrskurða rí stað þriggja ára.

10

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður sóknaraðila og varnaraðila úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila og þóknun skipaðs talsmanns varnaraðila sem ákveðast að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Sóknaraðili, A, er sviptur lögræði í sex mánuði frá 30. mars 2021 að telja.

Kærumálskostnaður sóknaraðila, þar með talin þóknun skipaðs verjanda hans, Þ-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 164.920 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Kærumálskostnaður varnaraðila, B og C, þar með talin þóknun skipaðs talsmanns þeirra, L-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 164.920 krónur, greiðist úr ríkissjóði.