658/2023

Útdráttur

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 1. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar var felldur úr gildi en X þess í stað gert að sæta farbanni á grundvelli 3. mgr. 14. gr. framangreindra laga, sbr. 100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 18. september 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. september 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi til mánudagsins 16. október 2023 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, til vara að varnaraðila verði gert að sæta farbanni í stað gæsluvarðhalds en að því frágengnu að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í 1. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016 kemur fram að telji ríkissaksóknari nauðsynlegt að eftirlýstur maður sé í haldi vegna meðferðar máls á hendur honum skuli hann leggja fram beiðni um gæsluvarðhald í héraðsdómi. Í 3. mgr. 14. gr. laganna kemur fram að beita megi vægari þvingunarráðstöfunum þegar þær teljast fullnægjandi til að koma í veg fyrir að eftirlýstur maður komi sér undan málsmeðferð. Í skýringum við 14. gr. í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 51/2016 segir að í greininni sé lagt til að í þágu rannsóknar og til að tryggja afhendingu á eftirlýstum manni verði heimilt að beita þvingunarráðstöfunum samkvæmt lögum nr. 88/2008 með hliðstæðum hætti og vegna rannsóknar á sambærilegum verknaði sem sætir málsmeðferð hér á landi, enda geti viðkomandi verknaður sem tilgreindur er í handtökuskipuninni leitt til afhendingar samkvæmt frumvarpinu. Í athugasemdum við 3. mgr. 14. gr. frumvarpsins segir að með vægari þvingunarráðstöfunum sé aðallega átt við beitingu farbanns samkvæmt 100. gr. laga nr. 88/2008. Með hliðsjón af meðalhófsreglunni og reynslu íslenskra stjórnvalda af framsalsmálum megi gera ráð fyrir að því úrræði verði „að jafnaði beitt í afhendingarmálum, nema viðkomandi einstaklingur sé eftirlýstur fyrir mjög alvarleg brot eða mikil hætta sé á því að hann reyni að komast úr landi“.

5

Til að fallast megi á gæsluvarðhaldskröfu sóknaraðila þarf samkvæmt framansögðu að liggja fyrir að fullnægt sé skilyrðum b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og að ætla megi að ekki sé unnt að ná því markmiði sem liggur kröfunni til grundvallar með öðru og vægara úrræði, sbr. 100. gr. sömu laga og 3. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016. Við mat á hinu síðarnefnda verður að hafa hliðsjón af því sem rakið er í fyrrnefndum lögskýringargögnum.

6

Varnaraðili er eftirlýstur vegna dóms þar sem honum var vegna skilorðsrofs gert að afplána eldri tveggja ára dóm fyrir þjófnaðarbrot. Ríkissaksóknari fól lögreglustjóra 22. júní síðastliðinn að krefjast þess fyrir héraðsdómi að varnaraðila yrði gert að sæta farbanni. Samkvæmt greinargerð sóknaraðila til Landsréttar breyttist sú afstaða 18. september, degi eftir að varnaraðili var handtekinn, þegar óskað var eftir gæsluvarðhaldi í ljósi þess að varnaraðili hefði kosið að fara huldu höfði í stað þess að eiga samstarf við lögreglu. Í gögnunum eru þó engin atvik nefnd á tímabilinu frá 22. júní til 17. september þar sem reynt hafi verið að hafa uppi á varnaraðila.

7

Varnaraðili kveðst hafa komið til Íslands í september 2018, hann eigi eiginkonu hér á landi sem sé á vinnumarkaði og tvö börn. Þá eigi hann tvö iðnaðarfyrirtæki sem hafi 10 manns í vinnu. Þessu hefur ekki verið mótmælt af hálfu sóknaraðila og fyrir liggja gögn um tvö hérlend einkahlutafélög í eigu varnaraðila. Þá hefur hann lýst því yfir að hann sé reiðubúinn að sæta farbanni, tilkynningarskyldu til lögreglu og afhenda vegabréf sitt.

8

Að öllu framangreindu virtu verður ekki talið að sóknaraðili hafi fært viðhlítandi rök fyrir því að farbann teljist ekki nægilegt þvingunarúrræði til að tryggja nærveru varnaraðila. Því ber að fella hinn kærða úrskurð úr gildi og kveða þess í stað á um að varnaraðila verði bönnuð brottför af landinu, eins og í úrskurðarorði greinir, en fallast verður á að skilyrðum fyrir beitingu þess úrræðis sé fullnægt með vísan til fyrrgreinda lagaákvæða.

9

Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016, greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda varnaraðila sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðila, X, kt. [...], er bönnuð för frá Íslandi allt til mánudagsins 16. október 2023 klukkan 16.

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, L-kk-ef D-kk-ef lögmanns, 150.660 krónur, greiðist úr ríkissjóði.