200/2019

Útdráttur

K höfðaði mál gegn V hf. og H sf. til heimtu skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna leka frá heitavatnslögn. Óumdeilt var að heitavatnslögnin sem málið laut að lak og H sf. skipti hluta hennar út af þeim sökum. Um orsakir lekans á lögninni lá hins vegar ekkert fyrir. Þar sem það stóð H sf. nær en K að upplýsa málsatvik að þessu leyti var H. sf. látið bera hallann af þeirri óvissu sem uppi var um ástæður þess að lögnin lak. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að H hf. bæri bótaábyrgð á því tjóni sem K varð fyrir vegna lekans og V hf. sem ábyrgðartryggjandi. Voru bætur dæmdar samkvæmt yfirmatsgerð að frátöldum tveimur verkliðum. Kröfu um bætur fyrir afleitt tjón var hins vegar hafnað vegna skorts á sönnun.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómarinn E-kk-nf J-kk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf, settur landsréttardómari, og Á-kk-nf I-kk-nf byggingaverkfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Aðaláfrýjendur skutu málinu til Landsréttar 15. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. febrúar 2019 í málinu nr. E2126/2018.

2 Aðaláfrýjendur krefjast aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Þá krefjast aðaláfrýjendur málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Gagnáfrýjandi áfrýjaði fyrir sitt leyti 9. apríl 2019. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjendum verði gert að greiða sér óskipt 7.078.766 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 26. febrúar 2014 til 26. júní 2018 en dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Mál þetta höfðaði gagnáfrýjandi til heimtu skaðabóta vegna tjóns sem hann telur sig hafa orðið fyrir vegna leka frá heitavatnslögn. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á skaðabótakröfuna að hluta og hafa allir málsaðilar áfrýjað þeirri niðurstöðu.

5 Óumdeilt er að sú heitavatnslögn sem málið lýtur að lak og að aðaláfrýjandinn Hitaveitufélag Hvalfjarðar sf. skipti hluta hennar út af þeim sökum. Um orsakir lekans á lögninni liggur hins vegar ekkert fyrir. Ótvírætt er að það stóð aðaláfrýjendum nær en gagnáfrýjanda að upplýsa málsatvik að þessu leyti. Aðaláfrýjandinn Hitaveitufélag Hvalfjarðar sf. átti lögnina og gagnáfrýjanda var samkvæmt gjaldskrá óheimilt að breyta eða stilla kerfi hitaveitunnar. Þá skipti aðaláfrýjandinn sem fyrr segir út þeim hluta lagnarinnar sem lak og virðist hafa fargað honum án þess að séð verði að orsakir lekans hafi verið rannsakaðar eða gerð grein fyrir þeim eða ástandi lagnarinnar. Í öllu falli hafa engin gögn verið lögð fram um þessi atriði af hálfu aðaláfrýjenda. Verða þeir í ljósi framangreinds að bera hallann af þeirri óvissu sem uppi er um ástæður þess að lögnin lak. Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða að aðaláfrýjandinn Hitaveitufélag Hvalfjarðar sf. beri bótaábyrgð á því tjóni sem gagnáfrýjandi varð fyrir vegna lekans, og aðaláfrýjandinn Vátryggingafélag Íslands hf. sem ábyrgðartryggjandi.

6 Í hinum áfrýjaða dómi voru bætur dæmdar samkvæmt niðurstöðu undirmatsgerðar en gagnáfrýjandi byggir á því að bætur beri að miða við yfirmatsgerð. Kostnaðarmat fyrrnefndu matsgerðarinnar nam 2.387.000 krónum en þeirrar síðarnefndu 5.654.000 krónum. Samkvæmt 2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála metur dómari sönnunargildi matsgerða. Að öllu jöfnu hlýtur sönnunargildi yfirmatsgerðar, sem ekki hefur verið hnekkt með öðrum gögnum, að vega þyngra við mat á sönnun en undirmatsgerð, að því tilskildu að ekki hafi verið sýnt fram á galla á henni, sbr. dóm Hæstaréttar 8. mars 2007 í máli nr. 315/2006.

7 Af framangreindum matsgerðum og framburði hinna dómkvöddu manna fyrir héraðsdómi er ljóst að munurinn á matsgerðunum felst fyrst og fremst í því að yfirmatsmenn mátu kostnað við sömu liði og greindi í undirmati nokkuð hærri en þar var gert auk þess sem þeir mátu að auki kostnað við aðgerðir vegna myglu. Við mat á því hvort mygluvandamál í fasteign gagnáfrýjanda sé að rekja til lekans er til þess að líta að leki á heitu vatni undir gólfplötu skapar kjöraðstæður fyrir myndun myglu. Fyrir liggur ástandsskoðun verkfræðistofunnar Verkís frá febrúar 2014 sem unnin var að beiðni gagnáfrýjanda. Þrátt fyrir að yfirmatsmenn hafi meðal annars byggt mat sitt á þeirri ástandsskoðun getur það ekki leitt til þess að litið verði fram hjá niðurstöðu yfirmatsgerðarinnar. Til samræmis við matsspurninguna fól niðurstaðan í sér tilgreiningu og kostnaðarmat á atriðum sem yfirmatsmenn töldu „að hafi þurft að framkvæma vegna tjóns sem varð vegna leka“ á hitaveitulögninni. Röng lýsing á úrskurði héraðsdóms í upphafi niðurstöðukafla yfirmatsgerðarinnar getur ekki orðið til þess að hún verði ekki talin hafa sönnunargildi um það efni sem í henni greinir. Verður samkvæmt þessu ekki talið að yfirmatsgerðin sé haldin slíkum galla að horft verið fram hjá henni auk þess sem kostnaðarmatið í henni verður að mati dómsins að teljast raunhæfara en í undirmatsgerð. Þó verður ekki fallist á verkliði númer 11 og 20, sem varða pípulagnir og akstur og nema samtals 830.000 krónum, en nauðsyn viðgerða á pípulögnum vegna lekans er ekki sérstaklega rökstudd í yfirmatsgerðinni né heldur aksturskostnaður.

8 Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður talið að gagnáfrýjandi hafi sannað að hann hafi orðið fyrir því tjóni af völdum lekans sem miðað er við í yfirmatsgerð, að frátöldum fyrrnefndum verkliðum, og að það hafi haft í för með sér þann kostnað sem þar er metinn, samtals 4.824.000 krónur. Ekki verður talið að gagnáfrýjandi hafi sýnt af sér sök þannig að til álita komi að lækka fjárhæðina á grundvelli reglna um meðábyrgð tjónþola.

9 Engin matsgerð liggur fyrir til stuðnings kröfu gagnáfrýjanda um bætur fyrir afleitt tjón. Ekki verður talið sannað að viðgerðir samkvæmt yfirmatsgerðinni, sem lutu að kjallara hússins, hefðu leitt til þess að húsnæðið í heild yrði óíbúðarhæft meðan á þeim stóð, ef þær hefðu farið fram einar og sér, en gagnáfrýjandi réðst í miklu umfangsmeiri framkvæmdir en metnar eru til tjóns samkvæmt yfirmatsgerð. Verður kröfu gagnáfrýjanda um bætur fyrir afleitt tjón því hafnað.

10 Samkvæmt framangreindu verða aðaláfrýjendur dæmdir til að greiða gagnáfrýjanda 4.824.000 krónur. Yfirmatsgerðin miðar við verðlag í júní 2014 og verða vextir samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 því dæmdir frá 15. júní 2014, sbr. 2. mgr. sömu greinar, en dráttarvextir frá þingfestingardegi, sbr. 9. gr. sömu laga.

11 Eftir þessum úrslitum verða aðaláfrýjendur dæmdir til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti, sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Aðaláfrýjendur, Hitaveitufélag Hvalfjarðar sf. og Vátryggingafélag Íslands hf., greiði óskipt gagnáfrýjanda, Kirkjumálasjóði, 4.824.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. júní 2014 til 26. júní 2018 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Aðaláfrýjendur greiði óskipt gagnáfrýjanda 3.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.