11/2022

Útdráttur

Þ var ákærður fyrir að meiri háttar skattalagbrot, framin í rekstri tilgreinds einkahlutafélags. Með hinum áfrýjaða dómi var Þ sakfelldur fyrir hvort tveggja. Í dómi Landsréttar er rakið að að virtum gögnum málsins hafi ekki verið efni til að fallast á það með Þ að annmarkar hafi verið á ákæru eða málsmeðferð sem gætu valdið því að málinu yrði vísað frá héraðsdómi. Var ekki á það fallist að lög nr. 29/2021 um rannsókn og saksókn skattalagabrota og fyrirmæli ríkissaksóknara um meðferð skattamála nr. 6/2021 leiddu til sýknu Þ. Var vísað til þess í dómi Landsréttar að framangreind lög breyttu engu um refsinæmi þessara brota og lögbundin viðurlög við þeim og breyttu fyrirmæli ríkissaksóknara um meðferð skattamála engu í því efni.

Þ byggði sýknukröfu sína fyrir Landsrétti á því að fyrir hönd umrædds einkahlutafélags hafi verið gert samkomulag þann 28. nóvember 2017 við innheimtumann ríkissjóðs um greiðsluáætlun vegna vangoldinna gjalda á því ári. Þ hafi hætt störfum hjá félaginu um það leyti og bar hann fyrir sig að hann hefði mátt vera í góðri trú um að staðið yrði við framangreint samkomulag. Í dómi Landsréttar var, að virtum gögnum og framburði meðákærða og vitnis sem rakið var í héraðsdómi, ályktað að ráðstöfun greiðslna sem bárust frá félaginu hafiverið í fullu samræmi við framangreint samkomulag og reglur nr. 797/2016. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 4. janúar 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 22. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. nóvember 2021 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd. Þá er þess krafist að málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða í héraði verði ákveðin lægri en gert var í hinum áfrýjaða dómi.

3

Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hann verði sýknaður en að því frágengnu vægustu refsingar sem lög leyfa.

Niðurstaða

4

Með ákæru 6. maí 2021 voru ákærða og meðákærða í héraði gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum í rekstri tilgreinds einkahlutafélags. Var ákærða gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda vegna tímabilanna maí til og með október rekstrarárið 2017, samtals að fjárhæð 29.083.112 krónur, og háttsemin talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Meðákærða var gefið að sök að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti að fjárhæð 6.226.043 krónur og staðgreiðslu að fjárhæð 42.677.748 krónur vegna áranna 2017 og 2018, þar af 28.765.670 krónur vegna ársins 2017, og var háttsemin heimfærð til sömu refsiákvæða, sbr. og 1. mgr. 40. g. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Þá var ákærðu gefið að sök peningaþvætti samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa aflað einkahlutafélaginu ávinnings af framangreindum brotum og nýtt ávinninginn í þágu reksturs þess eða eftir atvikum í eigin þágu.

5

Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu sakfelldir fyrir þau skattalagabrot sem í ákæru greindi en talið var að ákvæði 1. mgr., sbr. 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, tæmdi sök gagnvart 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. sömu laga, eins og atvikum málsins væri háttað. Meðákærði unir héraðsdómi. Þá hafa hvorki ákærði né ákæruvaldið krafist endurskoðunar á niðurstöðu dómsins hvað sakargiftir um peningaþvætti varðar.

6

Ákærði byggir frávísunarkröfu sína einkum á því að lýsing á skattalagabrotum sem honum eru gefin að sök í ákæru séekki svo skýr sem skyldi, auk þess sem óljóst séaf rannsóknargögnum hvernig greiðslum sem inntar voru af hendi vegna vanskila var ráðstafað. Að virtum gögnum málsins eru ekki efni til að fallast á það með ákærða að annmarkar hafi verið á ákæru eða málsmeðferð sem geti valdið því að málinu verði vísað frá héraðsdómi.

7

Ákærði byggir á því að lög nr. 29/2021 um rannsókn og saksókn skattalagabrota, sem tóku gildi 1. maí 2021, og fyrirmæli ríkissaksóknara um meðferð skattamála nr. 6/2021 frá 25. ágúst 2021, sem sett voru á grundvelli 21. gr. laga nr. 88/2008, eigi að leiða til þess að sýkna beri hann af ákæru um brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Á það verður ekki fallist, enda breyttu framangreind lög engu um refsinæmi þessara brota og lögbundin viðurlög við þeim, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 13. apríl 2022 í máli nr. 35/2021 og dóma Landsréttar 4. nóvember 2022 í máli nr. 328/2021 og 10. febrúar 2023 í máli nr. 13/2022. Fyrirmæli ríkissaksóknara um meðferð skattamála breyta engu í því efni.

8

Um sýknukröfu sína vísar ákærði einnig til þess að fyrir hönd einkahlutafélagsins sem um ræðir hafi 28. nóvember 2017 verið gert samkomulag við innheimtumann ríkissjóðs um greiðsluáætlun vegna vangoldinna gjalda á því ári. Fyrir liggur að ákærði hætti störfum hjá félaginu um þetta leyti og ber hann fyrir sig að hann hafi mátt vera í góðri trú um að staðið yrði við framangreint samkomulag. Greiðslum sem félagið innti af hendi í kjölfarið, samtals að fjárhæð 55.638.291 krónu, hafi hins vegar ekki verið ráðstafað til greiðslu vanskilaskuldar vegna ársins 2017, heldur hafi þeim verið varið til greiðslu gjalda á árinu 2018. Hefur ákærði sérstaklega vísað til greiðslu 4. júní 2018 að fjárhæð 4.763.801 krónu sem hafi verið ráðstafað inn á skuld vegna maí 2017, en bakfærð degi síðar og ráðstafað inn á nýrra tímabil árið 2018. Telur ákærði að við ráðstöfun greiðslna hafi ekki verið fylgt fyrirmælum reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda.

9

Í 1. mgr. 2. gr. reglna nr. 797/2016 segir að þegar um er að ræða gjaldfallna skatta og gjaldfallin gjöld í tilteknum gjaldflokki, skuli greiðsla frá gjaldanda, sem aðeins nægir fyrir hluta af heildarskuld, alltaf ganga fyrst upp í elsta ár eða tímabil, þannig að fyrst greiðist kostnaður, síðan höfuðstóll, álag og loks vextir. Frá þessari meginreglu eru þó nokkrar undartekningar, meðal annars samkvæmt b-lið 2. mgr. 2. gr., þar sem kemur fram að ef gjaldandi tilgreinir sérstaklega hvaða ár eða tímabil hann ætlar að greiða skuli farið að óskum hans. Þá var tekið fram í framangreindu samkomulagi um greiðsluáætlun 28. nóvember 2017 að vanefnd á greiðslu samkvæmt áætluninni eða vanskil á „nýjum álagningum“ valdi því að greiðsluáætlunin falli úr gildi.

10

Fyrir Landsrétti liggur tölvupóstur sérfræðings Skattsins til ákæruvaldsins 3. janúar 2023, þar sem ráðstöfun greiðslna frá einkahlutafélaginu er skýrð. Þar kemur fram að félagið hafi greitt upp nýlegar skuldir samhliða greiðsluáætluninni en greiðslunum hafi verið ráðstafað með þeim hætti samkvæmt fyrirmælum þess, þar á meðal framangreindri greiðslu að fjárhæð 4.763.801 krónu í júní 2018. Samkvæmt þessum gögnum og með hliðsjón af framburði meðákærða og vitnis sem rakinn er í héraðsdómi, verður ekki ályktað á annan veg en að ráðstöfun greiðslna sem bárust frá félaginu hafi verið í fullu samræmi við framangreint samkomulag og reglur nr. 797/2016.

11

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. Eftir atvikum þykja ekki vera næg efni til að hrófla við ákvörðun héraðsdóms um málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða.

12

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, Þ-kk-nf H-kk-nf Þ-kk-nf, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 604.224 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 555.520 krónur.