25/2019

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að sér yrði einum falin forsjá barns þeirra. Byggði hann á því að það væri barninu fyrir bestu og í samræmi við vilja barnsins. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi ræddi sálfræðingur við barnið auk þess sem dómendur í málinu, þar á meðal sérfróður meðdómsmaður, ræddu við það. Niðurstaða þeirra var að barnið bæri ekki fullt skynbragð á í hverju forsjá væri fólgin og að afstaða barnsins byggðist á öðru en vilja þess til breytinga á forsjárskipan. Landsréttur taldi A ekki hafa lagt fram gögn sem sýndu fram á að það væri hagsmunum barnsins fyrir bestu að A færi einn með forsjá þess. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu B af kröfum A því staðfest sem og niðurstaða héraðsdóms um umgengni. Þá var krafa A um sameiginlega forsjá talin of seint fram komin, enda væri slík krafa annars eðlis en krafa um að annað foreldrið fari eitt með forsjá barns. Kom sú krafa því ekki til álita fyrir Landsrétti.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 9. janúar 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 1. nóvember 2018 í málinu nr. E[…]/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og núverandi skipan forsjár sonar málsaðila, C, sem fæddur er árið […], verði breytt þannig að áfrýjanda verði einum falin forsjá hans til 18 ára aldurs. Til vara krefst áfrýjandi þess að aðilar fari sameiginlega með forsjá drengsins en lögheimili verði hjá áfrýjanda en að því frágengnu að aðilar fari sameiginlega með forsjá en lögheimili verði hjá stefndu. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndu verði gert að greiða honum einfalt meðlag með drengnum frá dómsuppkvaðningu til 18 ára aldurs hans. Jafnframt er þess krafist að kveðið verði á um inntak umgengnisréttar. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti en til vara að málskostnaður falli niður.

3 Við meðferð málsins hér fyrir dómi féll áfrýjandi frá kröfu sinni um að það foreldri sem umgengni njóti skuli eitt bera kostnað af umgengninni en krafan fékk ekki efnislega umfjöllun í héraðsdómi.

4 Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

5

Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi hefur stefndu í tvígang verið dæmd forsjá barnsins, síðast með dómi Héraðsdóms Reykjaness 19. maí 2015 í máli nr. E

[…]

/2014 sem ekki var áfrýjað til Hæstaréttar. Málsókn áfrýjanda er á því byggð að það sé barninu fyrir bestu að hann fari einn með forsjá þess en til vara að forsjáin verði sameiginleg. Engin matsgerð hefur á hinn bóginn verið lögð fram í málinu af hans hálfu þessu til stuðnings, heldur er einkum vísað til þess að kröfugerðin sé í samræmi við vilja barnsins. Af þessu tilefni fól héraðsdómur H

, sálfræðingi, að ræða við barnið auk þess sem dómendur í málinu, þar á meðal sér fróður meðdómsmaður, ræddu við það. Var niðurstaða þeirra sú að barnið bæri ekki fullt skynbragð á í hverju forsjá væri fólgin. Í reynd byggðist afstaða barnsins um breytingu á skipan forsjár á vilja þess til að ferðast til […] með áfrýjanda fremur en að v ilji þess stæði til breytinga á forsjárskipan.

6 Samkvæmt framangreindu hefur áfrýjandi ekki lagt fram nein gögn sem renna stoðum undir þá málsástæðu að það sé hagsmunum barnsins fyrir bestu að hann fari einn með forsjá þess. Með vísan til þess verður niðurstaða héraðsdóms um sýknu stefndu af aðalkröfu áfrýjanda staðfest. Af sömu ástæðu verður niðurstaða héraðsdóms um sýknu hennar af kröfu áfrýjanda um greiðslu meðlags einnig staðfest.

7

Varakrafa áfrýjanda um sameiginlega forsjá var fyrst sett fram í áfrýjunarstefnu og greinargerð hans hér fyrir dómi en ekki hafa verið lögð fram nein gögn um að slík forsjá muni, í ljósi alvarlegs samskiptavanda málsaðila, samræmast hagsmunum barnsins betur en núverandi forsjárskipan. Krafa um sameiginlega forsjá er annars eðlis en krafa um að annað foreldri fari eitt með forsjá barns og er því til þess fallin að raska grundvelli málsins. Þegar af þeirri ástæðu getur þessi krafa áfrýjanda ekki komið til álita fyrir Landsrétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

8 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um umgengni barnsins við áfrýjanda.

9 Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað á báðum dómstigum sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

10 Það athugast að í dómsorði héraðsdóms var ekki tekið fram hvort áfrýjun frestaði réttaráhrifum hans, andstætt skýrum fyrirmælum 1. mgr. 44. gr. barnalaga nr. 76/2003.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, A, greiði stefndu, B, 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.