181/2023

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B skyldu áfram fara sameiginlega með forsjá dóttur sinnar, C, en lögheimili hennar vera hjá B og A skyldi greiða meðlag með barninu. Þá var umgengni A við barnið ákveðin með nánar tilgreindum hætti.

Fyrir Landsrétti deildu A og B um lögheimili C og um meðlag og umgengni við barnið.

Í dómi Landsréttar kom fram að niðurstaða héraðsdóms væri meðal annars grundvölluð á matsgerð dómkvadds matsmanns sem hefði komist að þeirri niðurstöðu að forsjárhæfni B væri góð en hnökrar væru á forsjárhæfni A. Fyrir Landsrétti hefði A aflað yfirmatsgerðar og væri þar komist að þeirri niðurstöðu að lögheimili barnsins væri mun betur fyrir komið hjá B og að ekkert hefði komið fram við athuganir matsmanna sem kallaði á að fyrirkomulagi umgengni yrði breytt. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf J-kk-nf S-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 10. mars 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. febrúar 2023 í málinu nr. E- [...]/2022.

2

Áfrýjandi krefst þess hinum áfrýjað dómi verði breytt á þá leið að lögheimili barnsins, C, verði hjá henni. Þá krefst hún þess að stefnda verði gert að greiða einfalt meðlag með barninu frá dómsuppsögu til 18 ára aldurs þess. Áfrýjandi krefst þess einnig að umgengni barnsins við það foreldri sem það býr ekki hjá verði vika og vika hjá hvoru foreldri en ella að dómurinn ákveði fyrirkomulag umgengni við það foreldri sem ekki fer með lögheimili. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Með hinum áfrýjaða dómi var ákveðið að forsjá málsaðila yfir barninu, C, skyldi áfram vera sameiginleg en að lögheimili þess yrði hjá stefnda. Þá skyldi regluleg umgengni barnsins við áfrýjanda vera aðra hverja helgi frá fimmtudegi til mánudags.

Jafnframt var áfrýjanda gert að greiða stefnda einfalt meðlag með barninu frá dómsuppsögu til 18 ára aldurs. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms var meðal annars grundvölluð á matsgerð D, sérfræðings í klínískri barnasálfræði, sem dómkvödd hafði verið til þess að meta aðstæður og forsjárhæfni foreldra, en hún hafði komist að þeirri niðurstöðu í matsgerðinni að forsjárhæfni föður væri góð en hnökrar væru á forsjárhæfni móður.

5

Við rekstur málsins fyrir Landsrétti óskaði áfrýjandi eftir yfirmati. Sálfræðingarnir E og F voru dómkvödd af Landsrétti til að framkvæma yfirmatið og skiluðu þau yfirmatsgerð 6. október 2023. Yfirmatsmenn komu fyrir Landsrétt og staðfestu matsgerðina og gerðu grein fyrir megin niðurstöðum hennar.

Niðurstaða

6

Í yfirmatsgerðinni er komist að þeirri niðurstöðu að lögheimili barnsins sé mun betur fyrir komið hjá föður en móður og að ekkert hafi komið fram við athuganir matsmanna sem kalli á það að núverandi fyrirkomulagi á umgengni, sem er í samræmi við niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, verði breytt. Í framburði fyrir Landsrétti staðfestu yfirmatsmennirnir að niðurstöður þeirra væru í megindráttum í góðu samræmi við niðurstöður undirmatsgerðarinnar.

7

Í yfirmatinu kemur fram það álit matsmanna að hvort foreldri um sig leggi mikið til uppeldis barnsins svo það verði þroskavænlegt. Báðir foreldrarnir veiti stúlkunni örvun og hvatningu. Tengsl barnsins séu mikil og náin við báða foreldra og það þarfnist þeirra beggja. Er þetta álit í samræmi við það sem fram kemur í undirmatsgerð um að mikilvægt sé að barnið njóti ríkulegrar umgengni við móður.

8

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi hafa málsaðilar eingöngu krafist úrlausnar dómsins um reglubundna umgengni en ekki gert sérstakar kröfur um heimild til frekari samskipta við barnið þegar það dvelur hjá hinu foreldrinu. Þá hefur umgengi um jól, áramót og páska farið eftir munnlegu samkomulagi aðila og er ekkert komið fram í málinu sem bendir til þess að það fyrirkomulag hafi ekki gengið eftir með farsælum hætti. Að mati sérfræðinga, sem komið hafa að málinu, þurfi barnið á því að halda að vera í mjög góðum samskiptum við móður sína, þrátt fyrir að umgengnisfyrirkomulagi hafi verið breytt úr vikulegri umgengni í langa helgarumgengni. Því sé mikilvægt að horft verði til þess að auka önnur samskipti á milli áfrýjanda og barnsins, til dæmis með símtölum.

9

Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

10

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað fyrir Landsrétti fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda, B, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, E-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef, að fjárhæð 1.000.000 króna.