549/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu ALC um að því yrði heimilað að fá tilgreinda farþegaþotu tekna úr umráðum sóknaraðila með beinni aðfarargerð og kveðið á um að málskot til Landsréttar frestaði ekki aðfarargerðinni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að varnaraðili hefði fengið umráð farþegaþotu sinnar hinn 18. júlí síðastliðinn og sóknaraðili hefði því ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar. Þegar af þeirri ástæðu þótti ekki tilefni til að fjalla um þá niðurstöðu héraðsdóms að málskot fresti ekki réttaráhrifum úrskurðarins. Málinu var vísað því frá Landsrétti að öðru leyti en hvað varðaði ágreining um málskostnað í héraði.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 17. júlí 2019 sem barst réttinum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 17. júlí 2019 í málinu nr. A816/2019 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að honum yrði heimilað að fá farþegaþotu af gerðinni Airbus A321211, með skráningarnúmerið TFGPA, tekna úr umráðum sóknaraðila með beinni aðfarargerð og varnaraðila úrskurðaður málskostnaður úr hendi sóknaraðila. Þá var í úrskurðinum kveðið á um að málskot til Landsréttar frestaði ekki aðfarargerðinni. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og honum breytt á þann veg að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara að beiðni varnaraðila verði hafnað en að því frágengnu að viðurkennt verði að skilyrði hafi skort fyrir fullnustu þeirra réttinda sem varnaraðili krafðist, á grundvelli hins kærða úrskurðar, með aðfarargerð sýslumannsins á Suðurnesjum 18. júlí 2019. Jafnframt krefst sóknaraðili þess að kæra fresti réttaráhrifum þar til úrskurður gengur fyrir Landsrétti og eftir atvikum dómur í Hæstarétti. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar úr hendi varnaraðila í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Landsrétti en til vara krefst hann staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar úr hendi sóknaraðila fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Forsaga málsins er sú að 28. mars 2019 beitti sóknaraðili heimild í 1. mgr. 136. gr. laga nr. 60/1998 um loftferðir til að aftra för loftfarsins Airbus A321211, með skráningarnúmerið TFGPA, frá Keflavíkurflugvelli þar til greidd hefðu verið ógreidd gjöld eða trygging sett fyrir greiðslu ógreiddra gjalda sem WOW air hf. hafði stofnað til við sóknaraðila í starfsemi sinni. Loftfarið er í eigu varnaraðila. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 2. maí 2019 var beiðni varnaraðila um innsetningu í loftfarið hafnað. Í forsendum úrskurðarins kom fram sú lögskýring að einungis væri unnt að aftra för loftfarsins á grundvelli 1. mgr. 136. gr. laga nr. 60/1998 vegna þeirra gjalda sem stofnað hefði verið til vegna viðkomandi loftfars en ekki vegna heildargjalda viðkomandi eiganda eða umráðamanns.

5 Varnaraðili greiddi í kjölfar úrskurðarins gjöld sem hann taldi mega rekja til notkunar umrædds loftfars og lagði 6. maí 2019 fram nýja beiðni til Héraðsdóms Reykjaness um innsetningu í loftfarið.

6 Sóknaraðili skaut úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 2. maí 2019 til Landsréttar með kæru og krafðist þess meðal annars að hann yrði staðfestur. Varnaraðili krafðist þess að málinu yrði vísað frá Landsrétti en til vara að úrskurðurinn yrði staðfestur. Með úrskurði, sem kveðinn var upp 24. maí 2019 í máli nr. 321/2019, komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að hinn kærði úrskurður skyldi vera óraskaður um annað en málskostnað. Lögskýringu héraðsdóms á 1. mgr. 136. gr. laga nr. 60/1998 var þó hafnað.

7 Héraðsdómur Reykjaness vísaði hinni nýju innsetningarbeiðni varnaraðila frá dómi með úrskurði 29. maí 2019.

8 Varnaraðili skaut úrskurði Landsréttar frá 24. maí 2019, um fyrstu innsetningarbeiðnina, til Hæstaréttar með kæru 28. maí 2019. Hæstiréttur ómerkti hinn kærða úrskurð með dómi 27. júní 2019 í máli nr. 29/2019 og vísaði málinu á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar. Hæstiréttur taldi að eins og málið hefði legið fyrir Landsrétti hefði borið að gæta að þeirri meginreglu sem fælist í 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar kæmi fram að sækti stefndi þing í héraði og samþykkti kröfu stefnanda í einu og öllu skyldi leggja dóm á mál þeirra í samræmi við þá afstöðu stefnda. Af þessari meginreglu sem gilti við meðferð máls fyrir Landsrétti samkvæmt 166. gr. sömu laga, fælist að í dómsúrlausn yrði ekki tekin afstaða til málsástæðna að baki viðkomandi kröfu eða hluta hennar, enda hefðu aðilarnir forræði á sakarefninu, heldur yrði niðurstaða reist á samþykkinu einu og sér. Gilti þá einu hvort aðili lýsti sig sammála málsástæðum gagnaðila síns eða samþykkti kröfu hans af allt öðrum sökum en þeim sem gagnaðilinn hefði byggt á með málsástæðum sínum. Landsrétti hefði þegar af þessari ástæðu borið að verða við kröfu varnaraðila og staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um þetta atriði án þess að taka á nokkurn hátt afstöðu til röksemda hans fyrir henni og leysa síðan einvörðungu úr ágreiningi aðilanna um málskostnað í héraði. Í forsendum Hæstaréttar var sérstaklega tekið fram að í þeirri úrlausn hefði engu getað breytt hvort röksemdir fyrir niðurstöðu héraðsdóms um önnur atriði kynnu í einhverju að hafa ekki þótt geta staðist.

9 Landsréttur tók málið til meðferðar að nýju og staðfesti hinn kærða úrskurð Héraðsdóms Reykjaness með úrskurði sínum 3. júlí 2017 að öðru leyti en hvað varðaði málskostnað í héraði. Í forsendum úrskurðar Landsréttar kom meðal annars fram að í kærumálinu, eins og það væri lagt fyrir Landsrétt, yrði ekki tekin afstaða til þess hvort forsendur hins kærða úrskurðar um önnur atriði en lytu að niðurstöðu hans stæðust.

10 Varnaraðili lagði fram þriðju innsetningarbeiðni sína í umrætt loftfar í Héraðsdómi Reykjaness 2. júlí 2019. Með hinum kærða úrskurði 17. júlí 2019 var fallist á kröfu varnaraðila um innsetningu í farþegaþotu hans af gerðinni Airbus A321211, með skráningarnúmerið TFGPA. Kröfu sóknaraðila um að málskot til Landsréttar myndi fresta aðfarargerðinni var hafnað. Sóknaraðili kærði úrskurðinn engu að síður til Landsréttar sama dag og hann var kveðinn upp.

11 Sama dag og úrskurðurinn var kveðinn upp var sóknaraðili boðaður til fyrirtöku 18. júlí 2019 hjá sýslumanninum á Suðurnesjum. Í fyrirtökunni var tekin fyrir krafa varnaraðila um að fá farþegaþotuna tekna úr umráðum sóknaraðila. Samkvæmt endurriti úr gerðarbók sýslumannsins á Suðurnesjum hafnaði sýslumaður kröfu sóknaraðila um að gerðinni yrði frestað. Sýslumaður skoraði jafnframt á umboðsmann sóknaraðila að afhenda varnaraðila umráð umræddrar farþegaþotu og varð hann við þeirri áskorun. Var gerðinni þar með lokið.

12 Kæra sóknaraðila barst Landsrétti 18. júlí 2019 og fékk hann þá frest til 31. sama mánaðar til að skila málsgögnum og greinargerð í samræmi við 3. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991. Málsgögn og greinargerð sóknaraðila bárust Landsrétti 30. júlí 2019 og fékk varnaraðili þá frest til 6. ágúst sama ár til að skila greinargerð í samræmi við 1. mgr. 148. gr. laga nr. 91/1991. Varnaraðili skilaði greinargerð sinni til Landsréttar 6. ágúst 2019 en samkvæmt 1. mgr. 149. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 6. gr. laga nr. 76/2019 um breytingu á þeim lögum, gat Landsréttur þá fyrst úrskurðað um kæruefnið.

13 Þar sem varnaraðili fékk 18. júlí 2019 umráð farþegaþotu sinnar hefur sóknaraðili ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um heimild til aðfarargerðar. Málinu verður því vísað frá Landsrétti að þessu leyti. Að fenginni þeirri niðurstöðu er ekki tilefni til að fjalla um þá niðurstöðu héraðsdómara að málskot fresti ekki réttaráhrifum úrskurðarins og er málinu einnig vísað frá Landsrétti að því leyti.

14 Þrautavarakrafa sóknaraðila lýtur að aðfarargerð sýslumannsins á Suðurnesjum 18. júlí 2018 en ekki að hinum kærða úrskurði Héraðsdóms Reykjaness. Þegar af þeirri ástæðu verður þrautavarakröfunni vísað frá Landsrétti.

15 Rétt er að málsaðilar beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Landsrétti.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá Landsrétti að öðru leyti en hvað varðar ágreining um málskostnað í héraði.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.