723/2018

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa átt þátt í innflutningi á 11.550 millilítrum af vökva sem innihélt amfetamínbasa til söludreifingar í ágóðaskyni. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að gögn málsins bæru ekki um ríkan þátt J í undirbúningi ferðarinnar til landsins, útvegun efna þeirra sem um ræddi eða í samskiptum við aðra sem áttu þátt í undirbúningi ferðarinnar og skipulagi hennar. Var refsing J ákveðin fangelsi í fimm ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 23. maí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. apríl 2018 í málinu nr. S741/2017.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og dæmdur til refsingar. Þá er krafist staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar upptöku fíkniefna og bifreiðarinnar […].

3 Ákærði krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara vægustu refsingar er lög leyfa og að gæsluvarðhald sem hann hefur sætt komi til frádráttar dæmdri refsingu.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvik málsins eru ítarlega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Samkvæmt ákæru héraðssaksóknara 21. desember 2017 er ákærða gefið að sök stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa í félagi við annan mann staðið að innflutningi á samtals 11.550 millilítrum af vökva, sem innihélt amfetamínbasa sem hafði 23% styrkleika, ætlaðan til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni. Fíkniefnin hafi verið falin í 23 stykkjum af 0,5 lítra plastflöskum í eldsneytistanki bifreiðarinnar […] sem ákærði hafi ekið frá Varsjá í Póllandi til Þýskalands, þaðan til Hirtshals í Danmörku og þaðan með farþegaferjunni Norrænu, með viðkomu í Þórshöfn í Færeyjum, til Seyðisfjarðar þriðjudaginn 3. október 2017.

5 Ákærði kom fyrir dóminn við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Hann kaus að tjá sig ekki um þá háttsemi sem honum er gefin að sök en vísaði til framburðar síns hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi og taldi sig ekki hafa neinu við hann að bæta.

6 Þá var við aðalmeðferð málsins spiluð hljóðupptaka af framburði lögreglumannsins E fyrir héraðsdómi.

7 Fyrir Landsrétti voru lögð fram þrjú ný dómskjöl. Þeirra á meðal eru tvö læknisvottorð á pólsku vegna skertrar heyrnar ákærða ásamt þýðingum löggilts skjalaþýðanda.

Niðurstaða

8 Í héraðsdómi var ákærði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en meðákærði X sakfelldur. Í forsendum héraðsdóms fyrir sýknu ákærða er miðað við að dómfelldi X hafi fengið ákærða til ferðarinnar frá Póllandi hingað til lands sem bílstjóra. Ekkert liggi á hinn bóginn fyrir um að sá síðarnefndi hafi haft nokkur samskipti við aðra í Póllandi en dómfellda fyrir ferðina. Ákærði hafi ekki vitað hvert var raunverulegt erindi dómfellda til landsins og ekkert vitað um þann aðila sem fékk dómfellda til fararinnar. Engar upplýsingar liggi fyrir um símtöl eða SMSskilaboð sem tengi ákærða við málið eins og raunin var með dómfellda í héraði. Enginn vitnisburður eða önnur gögn tengi ákærða þannig við málið að unnt sé að draga af þeim þá ályktun að hann hafi vitað eða mátt vita af fíkniefnunum sem falin voru í eldsneytistanki bifreiðarinnar. Að þessu virtu er í héraðsdómi talið ósannað, gegn neitun ákærða, að hann hafi vitað eða mátt vita af fíkniefnunum sem flutt voru til landsins falin í eldsneytistankinum.

9 Málsvörn ákærða er á því reist að hann hafi ekki vitað af fíkniefnunum í eldsneytistanki bifreiðarinnar og að hann hafi ekki orðið var við neitt óeðlilegt í aðdraganda ferðarinnar eða meðan á henni stóð. Í framburði hans fyrir héraðsdómi kemur fram að hann og dómfelldi hafi hist við útför móður ákærða. Þeir hefðu þá ekki hist lengi þótt þeir hefðu átt talsverð samskipti áður fyrr. Dómfelldi hefði við það tækifæri greint sér frá viðskiptaferð til Íslands sem hann hefði á prjónunum og þeir ákveðið að vera í sambandi síðar vegna hennar. Þremur vikum síðar hafi þeir félagar hist á kaffihúsi og dómfelldi þá beðið ákærða að koma með sér sem ökumaður hingað til lands, en dómfelldi hefði misst ökuréttindi sín. Hann þyrfti að reka erindi hér á landi án þess að skýra það nánar. Þá hefðu þeir rætt þann möguleika að nota ferðina til að kanna hvort þeim kynni að bjóðast vinna hér á landi. Þá hefði ákærði átt að fá 5.000 zloty greiðslu fyrir ferðina. Ákærði kvaðst ekki hafa getað svarað dómfellda strax um beiðnina vegna vinnu sinnar í Póllandi, auk þess sem hann hefði þurft að ræða þetta við son sinn og ganga úr skugga um að hann gæti á sama tíma annast systur sína. Dómfelldi hefði hringt í sig um viku síðar og spurt um erindið og ákærði þá sagt að hann væri laus á þeim tíma sem áætlaður var í ferðina, en hann þyrfti að vera kominn aftur til Póllands á tilteknum tíma vegna vinnu sinnar þar. Upphaflega hafi verið rætt um að þeir færu aftur til Póllands sömu leið með bílinn. Ákærði hefði síðan komist að því að það gengi ekki vegna vinnu sinnar í Póllandi og þá reiknað með því að taka flug til Póllands en ekki hefði verið hugsað fyrir þessu fyrirfram. Ákærði hefði fallist á að taka að sér aksturinn enda hafi hann verið illa staddur fjárhagslega. Dómfelldi hafi verið þögull um tilgang ferðarinnar og ákærði ekki spurt frekar út í hann. Hann hefði treyst dómfellda sem gömlum vini og að hann myndi ekki taka áhættu eða gera eitthvað ólöglegt. Ákærði kvaðst ekki hafa kynnt sér neitt um störf hér á landi enda aldrei komið hingað áður og treyst að dómfelldi þekkti til að þessu leyti en hann hafði komið til landsins áður. Ákærði kvaðst aldrei hafa dælt eldsneyti á bílinn á leiðinni frá Póllandi til Danmerkur. Við skýrslutöku hjá lögreglu kvað ákærði dómfellda alltaf hafa tekið bensín á bílinn er bensíntankurinn var hálfur. Í framburði ákærða fyrir héraðsdómi kvaðst hann ekki hafa sagt það heldur hefðu þeir tekið bensín eftir þörfum, en honum hefði ekki virst neitt óeðlilegt við það þar sem þeir óku ókunnuga leið að næturlagi og ekki hefði verið gott að verða bensínlaus. Hann kvaðst ekki hafa heyrt nein grunsamleg hljóð í bílnum á leiðinni hingað til lands, en heyrn hans væri skert.

10 Ákæruvaldið styður kröfu sína um sakfellingu þeim rökum að framburður ákærða og dómfellda um þátt þess fyrrnefnda í ferðinni sé í senn óstöðugur og ótrúverðugur.

11 Við mat á því hvort lögfull sönnun sé fram komin um þá háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru er til þess að líta að sannað er með játningu ákærða að hann ók bifreiðinni um 1350 km leið frá Varsjá í Póllandi til Þýskalands, þaðan til Hirtshals í Danmörku. Þar tók hann sér, ásamt dómfellda, far með farþegaferjunni Norrænu með bílinn innanborðs, með viðkomu í Þórshöfn í Færeyjum, til Seyðisfjarðar. Þá er sannað að þegar ákærði kom með bifreiðina hingað til lands, þriðjudaginn 3. október 2017, var í eldsneytistanki hennar falið umtalsvert magn fíkniefna.

12 Málsvörn ákærða lýtur að því að honum hafi verið alls ókunnugt um fíkniefnin sem falin voru í eldsneytistanki bifreiðarinnar og ásetningur hans hafi þannig ekki staðið til þess að flytja ólögleg fíkniefni til landsins. Við þessar aðstæður ræðst niðurstaða málsins af mati á hvort ákærði hafi mátt vita eða að líklegt væri að tilgangur ferðarinnar hafi verið sá að flytja ólögleg fíkniefni til landsins. Við það mat skiptir máli hversu trúverðugar skýringar ákærða eru á tilgangi ferðar sinnar hingað til lands og hversu trúverðugt sé að hann hafi ekkert vitað af fíkniefnunum, en dómurinn metur hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

13 Ákærði ber því við að hann hafi ekki séð ástæðu til að inna dómfellda eftir nákvæmum skýringum á tilgangi ferðarinnar, en í upphafi samskipta þeirra hafi dómfelldi í fyrstu talað um viðskiptaferð. Í framburði ákærða sjálfs í þriðju skýrslutöku hjá lögreglu 25. október 2017 kom fram að dómfelldi hafi sagt „að það væri eitthvað sem hann þyrfti að afgreiða á Íslandi“ og að dómfelldi hefði lofað honum að það tengdist ekki „neinu ólöglegu, engum fíkniefnum“. Enn kemur fram við þessa skýrslutöku að ákærði segist hafa sagt við dómfellda að ef um væri að ræða eitthvað sem þeir gætu lent í vandræðum út af eða fengið dóm fyrir kæmi ekki til greina að fara þessa ferð. Gefur þess framburður talsvert skýra vísbendingu um að ákærða hafi rennt í grun eða haft hugboð um að eitthvað ólöglegt væri í bígerð, en fíkniefni eru þar sérstaklega nefnd. Hann hefði þó ákveðið að treysta vini sínum sem hefði fullvissað sig um ekkert slíkt stæði til. Þannig má ráða af framburði ákærða hjá lögreglu að hann hefði í það minnsta haft hugboð um hver væri raunverulegur tilgangur ferðarinnar og hann hafi haft ástæðu til að ætla að tilgangurinn væri ólöglegur innflutningur fíkniefna til landsins og látið sér það í léttu rúmi liggja. Þá eru þær skýringar ákærða að tilgangur ferðarinnar hafi í og með verið atvinnuleit mjög óljósar og ótrúverðugar.

14 Gögn málsins gefa einnig tilefni til að ætla að ákærði hafi hlotið að vita eða mátt vita um fíkniefnin sem falin voru í bifreiðinni. Þannig verður talið ósennilegt að ákærða hafi á þeirri löngu leið sem ekin var geta dulist þau hljóð, sem samkvæmt framburði lögreglumannsins E, bárust greinilega frá eldsneytistanki bifreiðarinnar þegar henni var ekið eftir komu til landsins og báru með sér að eitthvað væri falið í tankinum. Getur tiltölulega væg heyrnarskerðing sem ákærði þjáist af samkvæmt framlögðum læknisvottorðum ekki breytt því, en ákærði er lærður bifvélavirki og bifreiðastjóri að atvinnu. Enn er þess að geta að samkvæmt framburðum þurfti alloft á leiðinni að fylla á eldsneytistankinn og samkvæmt framburði dómfellda hafi hann og ákærði annast það til skiptis.

15 Þá er þess að gæta að framburður ákærða tók talsverðum breytingum um hvenær og hvernig hann hygðist ferðast aftur til Póllands auk þess sem misræmi er í framburðum ákærða og dómfellda um þetta atriði. Þá tók framburður ákærða um greiðslu fyrir ferðina breytingum. Í fyrstu neitaði hann því að hafa átt að fá greiðslu fyrir en viðurkenndi síðar að hann hefði tekið að sér aksturinn fyrir greiðslu. Þykir þannig sannað hann hafi átt að fá greitt fyrir þátt sinn í ferðinni.

16 Samkvæmt framangreindu er ljóst að framburður ákærða er um ýmis atriði nokkuð á reiki. Verður í ljósi allra atvika að telja framburð hans um að honum hafi verið alls ókunnugt um raunverulegan tilgang fararinnar og ekkert vitað um hið mikla magn fíkniefna í eldsneytistanki bifreiðarinnar ótrúverðugan. Telja verður að hann hafi eins og rakið er að framan mátt gera sér grein fyrir því að fíkniefni gætu verið falin í bifreiðinni og að hann hafi þrátt fyrir þá vitneskju ákveðið að taka að sér akstur hennar til landsins og þar með innflutninginn á fíkniefnunum sem í henni voru falin. Með vísan til þess sem að framan greinir og á grundvelli heildstæðs mats á framburði ákærða og dómfellda og með vísan til þeirra atvika málsins sem sönnuð eru, svo og ótrúverðugra og misvísandi skýringa dómfellda og ákærða á tilgangi ferðar þeirra til landsins, telst hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi staðið að þeim innflutningi fíkniefna sem honum er gefinn að sök í ákæru. Verður ákærði því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem lýst er í ákæru og þar er réttilega heimfærð til refsiákvæða.

17 Við mat á hæfilegri refsingu er tekið tillit til þess að gögn málsins bera ekki um ríkan þátt ákærða í undirbúningi ferðarinnar til landsins, útvegun efna þeirra sem um ræðir eða samskiptum við aðra sem áttu þátt í undirbúningi hennar og skipulagi í Póllandi. Verður þáttur hans í brotinu því ekki metin til jafns við dómfellda í héraði. Með hliðsjón af þessu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fimm ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti.

18 Ákvæði héraðsdóms um upptöku eru staðfest.

19 Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 235. gr., sbr. 4. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008, verður ákærði dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns við meðferð málsins í héraði og útlagðan kostnað hans eins og greinir í dómsorði. Jafnframt verður ákærði dæmdur sameiginlega með X, til að greiða útlagðan sakarkostnað ákæruvaldsins í héraði, 1.971.851 króna. Þá verður ákærði dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærði, J-x-x W-x-x L-x-x, sæti fangelsi í fimm ár. Til frádráttar refsingu ákærða kemur gæsluvarðhald sem hann sætti frá 4. október 2017 til 25. apríl 2018.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns við meðferð málsins í héraði, S-kk-ef Þ-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 7.578.260 krónur auk útlagðs kostnaðar 586.687 krónur.

Ákærði greiði sameiginlega með X 1.971.851 krónu í útlagðan sakarkostnað ákæruvaldsins í héraði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.522.838 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, B-kk-ef G. B-kk-ef lögmanns, 1.400.000 krónur.