231/2019

Útdráttur

Þ ehf. áfrýjaði héraðsdómi í máli sem L hf. höfðaði gegn Þ ehf. og R. Við upphaf aðalmeðferðar í héraði lýsti L hf. því yfir að málið væri fellt niður gagnvart Þ ehf. Gekk hinn áfrýjaði dómur um kröfu L hf. á hendur R. Þ ehf. áfrýjaði honum og gerði fyrir Landsrétti þá kröfu að héraðsdómur yrði ómerktur „að því er varðar skort á afgreiðslu á kröfu áfrýjanda um málskostnað í héraði“ og héraðsdómi gert að taka málið til löglegrar meðferðar að því er þá kröfu varðar. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt clið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála yrði mál fellt niður ef stefnandi krefðist þess. Þá kæmi fram í 2. mgr. sömu greinar að yrði mál fellt niður að kröfu stefnanda og stefndi sækti þing og krefðist málskostnaðar úr hendi stefnanda skyldi dómari kveða upp úrskurð um kröfuna og niðurfellingu málsins. Að öðrum kosti yrði málið fellt niður með bókun í þingbók nema ágreiningur stæði um hvort það skyldi gert, sbr. 3. mgr. greinarinnar. Til samræmis við þetta og í kjölfar yfirlýsingar L hf. um niðurfellingu málsins hefði borið að fylgja framangreindum lagafyrirmælum við meðferð málsins að því er Þ ehf. varðaði en það hefði ekki verið gert. Þá kæmi ekkert fram um það í dómi héraðsdóms að þar hefði verið til úrlausnar krafa Þ ehf. um málskostnað úr hendi L hf. Að þessu virtu og með vísan til 151. gr. sömu laga yrði ekki á það fallist með Þ ehf. að hann geti með áfrýjun leitað leiðréttingar á þeim annmarka sem hann teldi vera á héraðsdómi. Því var málinu vísað frá Landsrétti.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 28. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. mars 2019 í málinu nr. E[…]/2015. 2 Áfrýjandi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur „að því er varðar skort á afgreiðslu á kröfu áfrýjanda um málskostnað í héraði“ og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar að því er þá kröfu varðar. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess að kröfum áfrýjanda verði hafnað og að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og helstu málsástæður

4 Stefndi höfðaði mál á hendur áfrýjanda og R-kk-þgf Þ-kk-þgf fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur í nóvember 2014. Í stefnu gerði hann kröfu á hendur R-kk-þgf um greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi en gagnvart áfrýjanda var þess krafist að honum yrði heimilað með dómi að gera fjárnám inn í veðrétt sinn í eignarhlutum áfrýjanda í fasteigninni Borgartúni 29 í Reykjavík til tryggingar skuldum R-kk-ef. Áfrýjandi og R-kk-nf skiluðu sameiginlegri greinargerð til héraðsdóms þar sem R-kk-nf krafðist lækkunar á kröfum stefnda en áfrýjandi sýknu. Þá var krafist málskostnaðar.

5 Aðalmeðferð í málinu fór fram 7. febrúar 2019. Í þingbók kemur fram að lögmaður stefnda hafi við upphaf aðalmeðferðarinnar lýst því yfir að málið væri fellt niður gagnvart áfrýjanda. Því næst var tekin skýrsla af einu vitni en að því loknu fór fram munnlegur málflutningur. Um málflutninginn segir meðal annars í þingbók að lögmaður stefndu hafi tekið til máls og gert sömu kröfur og tilgreindar væru í greinargerð hans. Í þingbók við uppkvaðningu dóms í málinu 1. mars 2019 eru aðilar þess sagðir vera Landsbankinn hf. og R-kk-nf Þ-kk-nf. Í hinum áfrýjaða dómi er málsaðild lýst með sama hætti og lýsing á kröfugerð bundin við þá. Þá er þar tekið fram að málið hafi upphaflega verið höfðað á hendur Rögnvaldi og Þorkelssyni ehf. en fallið hafi verið frá kröfum á hendur félaginu í þinghaldi 7. febrúar 2019. Að öðru leyti er ekkert minnst á félagið í dóminum. Með honum var krafa bankans á hendur R-kk-þgf að fullu tekin til greina. Um málskostnað sagði svo í forsendum dómsins: „Eftir atvikum þykir rétt að málskostnaður falli niður.“ Til samræmis við þetta var í dómsorði mælt fyrir um greiðsluskyldu R-kk-ef og að málskostnaður félli niður.

6 Ómerkingarkröfu sína byggir áfrýjandi á því að afgreiðsla héraðsdóms á kröfu hans um málskostnað hafi ekki verið í samræmi við lög. Í lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála sé með skýrum hætti kveðið á um skyldu dómara til að dæma aðila málskostnað þar sem svo stendur á að stefnandi hefur fallið frá kröfum, sbr. 2. mgr. 105. gr. og 2. mgr. 130 gr. laganna. Ekki verði hjá því komist að álykta sem svo að héraðsdómari hafi gleymt að sinna kröfu áfrýjanda um málskostnað sér til handa. Dómsorð héraðsdóms verði á hinn bóginn ekki skilið á annan veg en þann að Landsbankinn hf. hafi verið sýknaður af kröfunni. Áfrýjandi geti í ljósi þessa með áfrýjun gert þá afmörkuðu kröfu sem hann hefur uppi fyrir Landsrétti en verði hún tekin til greina sé héraðsdómi skylt að ákveða málskostnað áfrýjanda í héraði svo sem honum hafi borið að gera en gerði ekki. Að öðru leyti stæði héraðsdómurinn óhaggaður.

7 Af hálfu stefnda er á því byggt að í hinum áfrýjaða dómi hafi verið tekin afstaða til kröfu áfrýjanda um málskostnað. Í forsendum dómsins felist þannig sú niðurstaða að málskostnaður milli aðila, það er stefnda annars vegar og áfrýjanda og R-kk-ef Þ-kk-ef hins vegar, skuli falla niður.

Niðurstaða

8 Samkvæmt clið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 verður mál fellt niður ef stefnandi krefst þess. Þá kemur fram í 2. mgr. sömu greinar að verði mál fellt niður að kröfu stefnanda og stefndi sækir þing og krefst málskostnaðar úr hendi stefnanda skuli dómari kveða upp úrskurð um kröfuna og niðurfellingu málsins. Að öðrum kosti verður málið fellt niður með bókun í þingbók nema ágreiningur standi um hvort það skuli gert, sbr. 3. mgr. greinarinnar.

9 Til samræmis við þetta bar áfrýjanda þegar að fram kominni yfirlýsingu í þinghaldi 7. febrúar 2019, um að fallið væri frá kröfum á hendur honum, að krefjast málskostnaðar úr hendi stefnda, hafi hann á annað borð haft í hyggju að gera slíka kröfu, enda lá þá fyrir að málið gengi ekki til aðalmeðferðar að því er hann varðar. Samkvæmt þingbók héraðsdóms gerði hann það ekki. Þess er reyndar ekki heldur getið þar að dómari hafi fellt málið niður gagnvart áfrýjanda. Er í öllu falli ljóst að í kjölfar yfirlýsingarinnar bar að fylgja framangreindum lagafyrirmælum við meðferð málsins að því er áfrýjanda varðar, það er annað hvort með bókun dómara um niðurfellingu máls eða með úrskurði hans um þau málalok og ákvörðun málskostnaðar, en slíkur úrskurður er kæranlegur til Landsréttar, sbr. glið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991.

10 Í hinum áfrýjaða dómi kemur ekkert fram um að þar hafi verið til úrlausnar krafa áfrýjanda um málskostnað úr hendi stefnda enda gat áfrýjandi ekki talist vera aðili að málinu þegar hér var komið sögu. Var með dóminum þannig eingöngu leyst úr fjárkröfu stefnda á hendur R-kk-þgf Þ-kk-þgf og kröfum um málskostnað þeirra í milli.

11 Að framangreindu virtu og með vísan til 151. gr. laga nr. 91/1991 verður ekki á það fallist með áfrýjanda að hann geti með áfrýjun leitað leiðréttingar á þeim annmarka sem hann telur vera á héraðsdómi og svo sem nánar greinir í kröfugerð hans. Verður málinu því vísað frá Landsrétti.

12 Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá Landsrétti.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.