33/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist hafði verið á kröfu Á um að X yrði gert að víkja úr þinghaldi meðan brotaþolinn A gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Landsréttur vísaði til þess að ekki yrði skýrlega ráðið af vottorði sálfræðings hvaða sérstöku rök lægju að baki því mati að nærvera X gæti orðið A til sérstakrar íþyngingar þegar hún gæfi skýrslu fyrir dómi. Þá yrði hvorki ráðið af vottorðinu né málatilbúnaði Á með hvaða hætti nærvera X gæti haft áhrif á framburð A fyrir dómi. Ákæra í málinu lyti að einu ofbeldisbroti gagnvart A og ekki yrði ráðið af gögnum málsins að frekari ætluð brot X gegn A, svo sem brot gegn nálgunarbanni, væru til rannsóknar hjá lögreglu. Með hliðsjón af atvikum málsins, aldri A og tengslum hennar við X var talið að ekki væru efni til að líta svo á að aðstæður væru með þeim sérstaka hætti að unnt væri að víkja frá þeirri meginreglu að ákærði fengi að vera viðstaddur skýrslugjöf vitnisins fyrir dómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. janúar 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 15. janúar 2021 í málinu nr. S[…]/2020 þar sem fallist var á kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að víkja úr þinghaldi meðan brotaþolinn A gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í nlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3 Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Niðurstaða

4 Eins og nánar er rakið í úrskurði Héraðsdóms Reykjaness er nú rekið sakamál þar fyrir dómi sem höfðað er gegn varnaraðila fyrir ofbeldi í nánu sambandi gagnvart framangreindum brotaþola og börnum þeirra […] en ætluð brot gegn börnunum eru í ákæru jafnframt talin varða við barnaverndarlög. Varnaraðili og brotaþoli skildu að borði og sæng í […]. Varnaraðili sætir nú nálgunarbanni gagnvart brotaþola og börnum þeirra […] til […] en sætti áður nálgunarbanni gagnvart þeim í sex mánuði frá […].

5 Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð máls. Í 1. mgr. 123. gr. sömu laga segir að dómari geti samkvæmt kröfu ákæranda eða vitnis ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan það gefi skýrslu ef dómari telji nærveru ákærða geta orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

6 Samkvæmt þessu gildir sú meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi þess kost að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningar frá þeirri reglu ber að skýra þröngt og þarf ríka ástæðu til að vikið verði frá henni, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 13. september 2017 í máli nr. 569/2017 og dóm Landsréttar 14. maí 2018 í máli nr. 406/2018.

7 Í vottorði sálfræðings, sem liggur fyrir í málinu og nánar er gerð grein fyrir í hinum kærða úrskurði, kemur fram að hann geti alls ekki mælt með því að brotaþola verði gert að gefa skýrslu að varnaraðila viðstöddum. Afar líklegt sé að það muni setja hana úr jafnvægi og geti það haft áhrif á framburð hennar. Vísar sálfræðingurinn til þess að það hafi komið nokkuð skýrt fram í viðtölum við brotaþola að langvarandi ofbeldi varnaraðila gagnvart henni og börnunum hafi haft djúpstæð áhrif á þau öll og að í seinni tíð felist þau áhrif í að búa við það álag sem fylgi því að vera hvergi óhult, nema kannski inni á heimilinu.

8 Af fyrrnefndu vottorði sálfræðings verður ekki skýrlega ráðið hvaða sérstöku rök liggja að baki því mati að nærvera varnaraðila geti orðið brotaþola til sérstakrar íþyngingar þegar hún gefur skýrslu fyrir dómi og með hvaða hætti það geti haft áhrif á framburð hennar, sbr. 123. gr. laga nr. 88/2008. Fyrir hinu síðarnefnda eru heldur engin rök færð af hálfu ákæruvaldsins. Ákæra í málinu lýtur að einu ofbeldisbroti gagnvart brotaþola í […]. Þá verður ekki af gögnum málsins ráðið að til rannsóknar séu hjá lögreglu frekari ætluð brot varnaraðila gagnvart brotaþola, svo sem brot gegn nálgunarbanni. Með hliðsjón af framanrituðu, atvikum málsins, aldri brotaþola og tengslum hennar við varnaraðila eru ekki efni til að líta svo á að aðstæður séu með þeim sérstaka hætti að unnt sé að víkja frá framangreindri meginreglu um að varnaraðili fái að vera viðstaddur skýrslugjöf af vitninu fyrir dómi. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.