614/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur B var vísað frá dómi með vísan til þess að aðilar máls hefðu ekki undirgengist sáttameðferð í samræmi við 5. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 14. október 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 2. nóvember 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 7. október 2021 í málinu nr. E- [...]/2021 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar en til vara að hinum kærða úrskurði verði hrundið að hluta, þannig að staðfest verði frávísun á kröfu sóknaraðila um umgengni, en lagt verði fyrir héraðsdóm að taka aðrar dómkröfur til efnismeðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003, sem lögfest var með 12. gr. laga nr. 61/2012, er það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en mál er höfðað um forsjá eða lögheimili barns. Samkvæmt 3. mgr. sömu greinar er markmið sáttameðferðar að hjálpa foreldrum að gera samning um þá lausn máls sem er barni fyrir bestu. Skulu foreldrar mæta sjálfir á þá sáttafundi sem sáttamaður boðar til auk þess sem gefa skal barni sem náð hefur nægilegum þroska kost á að tjá sig. Í 5. mgr. 33. gr. a barnalaga er kveðið á um að sáttamaður gefi út vottorð um sáttameðferð ef foreldrum tekst ekki að gera samning. Í ákvæðinu segir að heimilt sé að gefa út slíkt vottorð ef foreldrar mæta ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis. Þá segir í 6. mgr. að í vottorði um sáttameðferð skuli gera grein fyrir því hvernig meðferðin fór fram, helstu ágreiningsatriðum, afstöðu aðila og sjónarmiðum barns, nema það sé talið ganga gegn hagsmunum þess.

5

Í athugasemdum við 12. gr. frumvarps til laga nr. 61/2012 segir að rétt þyki að gera foreldrum almennt að leita sátta í hvert sinn sem krafist sé úrskurðar eða höfðað sé mál um tiltekin ágreiningsefni enda megi ganga út frá því að æskilegt sé að skoða sérstaklega í hverju ágreiningur foreldra er fólginn í hvert sinn og hvort unnt sé að hjálpa þeim að sætta mál. Nauðsynlegt sé að foreldrar taki sjálfir fullan þátt í öllu ferlinu svo að þeir átti sig á þeim sjónarmiðum sem liggja til grundvallar, taki þátt í og axli ábyrgð á þeirri sátt sem er gerð. Enn fremur segir í almennum athugasemdum að skyldan til að taka þátt í sáttameðferð hafi þó ekki í för með sér að unnt verði að knýja foreldra til að gera tiltekinn samning og að gert sé ráð fyrir að sáttamaður meti hvenær hann telur ekki unnt að ná sáttum og að hann geti til dæmis gefið út vottorð um að sáttameðferð sé lokið ef foreldrar mæta ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis.

6

Í málinu liggur fyrir vottorð um sáttameðferð 13. nóvember 2020. Þar kemur fram að aðilar hafi verið boðaðir til sáttameðferðar hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 23. nóvember 2020 á [...]. Áður en sáttameðferð hófst hafi móðir afþakkað hana í tölvupósti 13. sama mánaðar. Enn fremur segir að virk sáttameðferð hafi ekki farið fram.

7

Samkvæmt framangreindu var vottorð um sáttameðferðina gefið út tíu dögum áður en fyrirhugaður sáttafundur skyldi fara fram. Ekkert lá þá fyrir um afstöðu sóknaraðila til ágreiningsefna málsins og hugsanlegra sátta í því. Í stað þess að gefa honum kost á að mæta á boðaðan sáttafund til að lýsa þar afstöðu sinni gaf sáttamaður út vottorð um að sættir hefðu ekki tekist með aðilum áður en sáttameðferðin hófst í raun og veru og án þess að boðað væri aftur til sáttafundar. Er þetta í andstöðu við fyrirmæli 5. mgr. 33. gr. a barnalaga. Samkvæmt þessu er ekki unnt að líta svo á að í málinu hafi farið fram sáttameðferð í skilningi framangreinds ákvæðis barnalaga. Ber af þeim sökum að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar um frávísun málsins frá héraðsdómi.

8

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað er staðfest.

9

Kærumálskostnaður verður felldur niður.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.