378/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu brotaþola um að X yrði gert að víkja úr dómsal á meðan þau gæfu skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 14. maí 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. maí 2023 í málinu nr. S- [...]/2023 þar sem fallist var á kröfu brotaþola, A og B, um að varnaraðili víki úr þinghaldi á meðan þau gefa skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

3

Sóknaraðili og brotaþolar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð máls. Þó getur dómari samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis, ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess. Með hliðsjón af grundvallarreglunni um réttláta málsmeðferð fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, hefur því verið slegið föstu í dómaframkvæmd að framangreinda undantekningu frá meginreglunni um rétt ákærða til að vera viðstaddur aðalmeðferð beri að túlka þröngt.

5

Í málinu liggur ekki fyrir vottorð sálfræðings eða annars sérfræðings um andlega hagi brotaþolans A þar sem metið er hver áhrif nærvera varnaraðila við skýrslutöku af henni fyrir dómi hafi á hana. Hins vegar hefur verið lagt fram vottorð verkefnastýru í Kvennaathvarfinu, sem er jafnframt ráðgjafi brotaþolans. Um framlagningu og gildi viðlíka vottorðs frá Kvennaathvarfinu vísast til úrskurðar Landsréttar 31. maí 2018 í máli nr. 434/2018. Í vottorðinu er því lýst að brotaþoli hafi komið í 46 viðtöl í Kvennaathvarfinu frá því hún var þar í dvöl í janúar til febrúar 2022. Þar segir meðal annars:,, Að sögn A þá kvíðir hún því að hafa [varnaraðila] í salnum, hún kvíðir því að hann stari á hana, hún finnur fyrir stressi og miklum kvíða þegar hún hugsar til þess að hún þurfi að mæta honum. Hún óttast að skjálfa og að hún vaði úr einu í annað og fari að gráta“. Um brotaþolann B segir í vottorðinu að það að,, barn þurfi í réttarsal að lýsa hvernig faðir hans [hafi] brotið á honum og fjölskyldunni hans, í hans viðurvist, [setji] mikla ábyrgð á barnið og [geti] haft alvarlegar afleiðingar á líðan hans til framtíðar.“

6

Brotaþolinn B er á barnsaldri. Þegar leyst er úr kröfu hans ber að hafa hliðsjón af þeirri meginreglu sem fram kemur í 1. gr. barnalaga nr. 76/2003 og 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013.

7

Í málinu eru varnaraðila gefin að sök fjölmörg brot gegn brotaþolum á tímabilinu 16. febrúar 2022 til 1. febrúar 2023, en brotaþolinn A er maki varnaraðila og brotaþolinn B er sonur hans og A. Þegar horft er til tengsla ákærða og brotaþola, þess sem fram kemur í áðurnefndri yfirlýsingu og þeirra ákæruefna sem óhjákvæmilega verða borin undir brotaþola við skýrslugjöf þeirra, verður að telja að nærvera varnaraðila við skýrslugjöf brotaþola yrði þeim sérstaklega til íþyngingar og sé líkleg til að hafa áhrif á framburði þeirra. Þegar tekið er mið af framangreindu er á það fallist að aðstæður séu með þeim hætti að efni séu til þess að beita heimild 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008 þegar brotaþolar gefa skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í samræmi við 3. mgr. sömu greinar skal varnaraðila gert kleift að fylgjast með skýrslutökum brotaþola utan þingsalar og koma að spurningum meðan þær fara fram. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.