382/2019

Útdráttur

Í málinu deildu aðilar um skaðabótaskyldu B gagnvart A vegna slyss sem A varð fyrir er hún hugðist fara á bak hestinum S en A hafði tekið að sér að hreyfa tiltekna hesta fyrir B. A byggði á því að B hefði sýnt af sér gáleysi með því að hafa falið ólögráða unglingi hættulegt verk án þess að tryggja fyllsta öryggi og að B hefði veitt rangar upplýsingar um hestinn S. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt A hefði verið tæplega 18 ára er slysið varð hefði það ekki falið í sér saknæma háttsemi af hálfu B að fela henni það verk að hreyfa hesta sína, þar á meðal hestinn S, en það lá fyrir að A hafði talsverða reynslu af hestamennsku. Þá var talið ósannað að B hefði veitt rangar upplýsingar sem orsakað hefðu slysið eða að B hefði sýnt af sér vanrækslu við að tryggja öryggi A. Var því talið að slys A hefði verið óhappatilvik sem B gæti ekki talist bera ábyrgð á. Var B sýknuð af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 28. maí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 2. maí 2019 í málinu nr. E1087/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar. Til vara krefst áfrýjandi sýknu af kröfu stefndu en til þrautavara að skaðabótaskylda verði aðeins viðurkennd að hluta. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál. Niðurstaða

4 Málið höfðaði stefnda til viðurkenningar á skaðabótaskyldu áfrýjanda vegna slyss sem hún varð fyrir 28. mars 2017 er hún hugðist fara á bak hestinum S-kk-þgf en hún hafði tekið að sér að hreyfa hesta fyrir áfrýjanda sem var á leið til útlanda. Var stefnda komin í annað ístaðið og hugðist setja fót sinn í hitt þegar hesturinn prjónaði. Varð það til þess að stefnda datt og lenti við hliðina á hestinum sem steig síðan ofan á hægri ökkla hennar. Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi en þar var skaðabótaskylda áfrýjanda vegna slyssins viðurkennd. Í málatilbúnaði stefndu fyrir héraðsdómi var meðal annars byggt á því að um vinnuslys hefði verið að ræða en við aðalmeðferð hér fyrir dómi lýsti lögmaður stefndu því yfir að ekki væri lengur byggt á málsástæðum sem að því lutu. Koma þær því ekki til skoðunar fyrir Landsrétti.

5 Aðalkrafa áfrýjanda um ómerkingu hins áfrýjaða dóms byggist á því að héraðsdómara hafi borið að kveðja til sérfróðan meðdómsmann með þekkingu á hrossum og atferli þeirra, tamningum og hestamennsku. Í málinu liggja ekki fyrir matsgerðir eða önnur gögn sem kalla á slíka sérfræðiþekkingu til að leggja mat á. Samkvæmt því og eins og atvikum og málsástæðum aðila er háttað verður ekki talið að þörf hafi verið á því að kveðja til slíkan sérfræðing, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 20. desember 2007 í máli nr. 154/2007 og 11. apríl 2017 í máli nr. 678/2016. Verður kröfu áfrýjanda um ómerkingu héraðsdóms og heimvísun málsins því hafnað. Þá stendur 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að stefnda hafi kröfu sína uppi, enda hefur hún leitt nægar líkur að því að hún hafi orðið fyrir tjóni og gert grein fyrir því í hverju það felist og tengslum þess við slysið, en skortur á þessu myndi leiða til frávísunar.

6 Samkvæmt þeim almennu reglum skaðabótaréttar, sem krafa stefndu byggist á, hvílir á henni að sanna að háttsemi áfrýjanda hafi verið saknæm og að orsakatengsl séu milli þeirrar háttsemi og tjóns stefndu. Byggir stefnda á því að áfrýjandi hafi sýnt af sér gáleysi með því að hafa falið ólögráða unglingi hættulegt verk, án þess að tryggja fyllsta öryggi og með því að veita rangar upplýsingar um hestinn S-kk-þf.

7 Líkt og rakið er í hinum áfrýjaða dómi komu samskipti málsaðila til með þeim hætti að áfrýjandi setti inn stöðufærslu á Facebookhóp fyrir hestamenn þess efnis að hana vantaði hjálp frá duglegum dreng eða stúlku sem gæti hreyft fyrir hana fjögur til sex þæg hross þrisvar sinnum í viku. Stefnda gaf sig fram og í rafrænum samskiptum þeirra í kjölfarið spurði áfrýjandi hvort stefnda væri vön hestum. Kvaðst hún vera úr sveit og vera vön hrossum. Hún hefði stundað hestamennsku síðan hún gat riðið hesti ein, auk þess sem hún hefði aðstoðað Íshesta við að halda hrossum í formi og farið í ferðir með þeim og Eldhestum. Þá hefði hún einnig aðstoðað við tamningar og séð um sína hesta og þjálfað fyrir göngur og hestaferðir. Fyrir héraðsdómi lýsti stefnda reynslu sinni meðal annars með þeim hætti að hún væri „búin að vera á hestum allt [s]itt líf“.

8 Aðilar málsins deila um hvaða fyrirmæli og upplýsingar hafi farið þeirra á milli um hestinn S-kk-þf. Samkvæmt gögnum málsins liggur hins vegar ljóst fyrir að áfrýjandi og stefnda hittust að minnsta kosti tvívegis áður en áfrýjandi fór til útlanda og riðu saman út í fyrra skiptið. Óumdeilt er að áfrýjandi veitti við þetta tækifæri upplýsingar um hestana sem í hlut áttu, þótt deilt sé um nákvæmt innihald þeirra. Í fyrirliggjandi tölvupósti þar sem stefnda lýsir málavöxtum kemur meðal annars fram að áfrýjandi hafi sagt henni frá hestunum og hverjir væru góðir saman. Nánar tilteknir þrír hestar væru fulltamdir. N-kk-nf og S-kk-nf væru „alveg tamdir en það væri gott að hafa einhvern með þeim“. Þá bar stefnda fyrir héraðsdómi að hún hefði farið á hestinn Sprett strax um kvöldið er málsaðilar hittust fyrst og að hún hefði síðan farið á hann einu sinni eða tvisvar til viðbótar fyrir slysið. Í fyrirliggjandi rafrænum samskiptum milli málsaðila, sem þeir eru sammála um að hafi átt sér stað 22. mars 2017, nefnir stefnda að hún hafi farið á Sprett, „bara eins og i gær“. Spurningu áfrýjanda um það hvernig hesturinn hafi verið svarar stefnda með eftirfarandi hætti: „Hann var finn pinu þrjoskur en um leið og hann fann að eg reð þa var hann finn“. Áfrýjandi svaraði: „Gott, kannski prófa að fara út á honum með H-kk-þgf á morgunn“ og stefnda kvaðst einmitt vera að velta því fyrir sér. Fyrir héraðsdómi bar stefnda að hún hefði talið sig ráða við Sprett. Hún tók fram að hún hefði fundið að hann væri þrjóskur en hana hafi ekki grunað að hann væri hrekkjóttur. Áfrýjandi bar á þann veg að S-kk-nf hefði aldrei hrekkt en verið „hvumpinn, hann var svona, skvettist til hliðar ef að, ef maður var að fara á bak á honum“. Fyrir dómi bar vitnið G, sem í upphafi hugðist einnig taka að sér að hreyfa hestana fyrir áfrýjanda og var viðstödd þegar málsaðilar hittust fyrst, að það hefði sést á tveimur hestunum „hvernig þeir voru“, hver karakterinn í þeim hefði verið út frá því hvernig þeir hegðuðu sér og hreyfðu sig. Þeir hefðu verið örir en ekki ótamdir.

9 Af lýsingu stefndu og kærasta hennar á atvikum að slysinu er ljóst að stefnda áleit sig þurfa að gæta nokkurrar varúðar gagnvart S-kk-þgf. Þannig hélt kærasti hennar í tauminn, samkvæmt hennar beiðni, og studdi við hestinn er hún ætlaði á bak auk þess sem hún hugðist fara nokkra hringi inni í gerðinu áður en hún færi út með hestinn. Þegar stefnda var spurð að því fyrir héraðsdómi hvort einhver leið væri til að koma í veg fyrir svona slys svaraði hún spurningunni neitandi.

10 Þrátt fyrir að stefnda hafi verið tæplega 18 ára er slysið varð verður í ljósi þess sem hér hefur verið rakið, meðal annars um reynslu hennar af hestamennsku, ekki talið að það hafi falið í sér saknæma háttsemi af hálfu áfrýjanda að fela stefndu að hreyfa umrædda hesta, þar á meðal S-kk-þf. Þá verður ekki talið sannað að áfrýjandi hafi veitt rangar upplýsingar, sem orsakað hafi slysið, eða sýnt af sér vanrækslu við að tryggja öryggi stefndu. Liggur enda fyrir samkvæmt framansögðu að málsaðilar hittust að minnsta kosti tvívegis til að ræða um hestana, stefnda var meðvituð um að hesturinn gæti verið erfiður, leitaðist við að gæta varúðar vegna þess og bar fyrir dómi að ekkert hefði verið hægt að gera til að koma í veg fyrir slysið. Þá hefur stefnda ekki á annan hátt sýnt fram á saknæma háttsemi af hálfu áfrýjanda er leitt hafi til tjóns hennar. Verður því að telja um óhappatilvik að ræða sem áfrýjandi geti ekki talist bera ábyrgð á gagnvart stefndu. Verður áfrýjandi samkvæmt því sýknuð af kröfu stefndu.

11 Rétt er að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað stefndu verður staðfest. Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar sem ákveðst eins og segir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, B, er sýknuð af kröfu stefndu, A.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað stefndu skal vera óraskað.

Gjafsóknarkostnaður stefndu fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar 700.000 krónur.