201/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og S-kk-nf M-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 24. mars 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. mars 2021 í málinu nr. R- [...]/2021 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi til föstudagsins 16. apríl 2021 klukkan 12. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Niðurstaða

4

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2021, sem staðfestur var með úrskurði Landsréttar 26. sama mánaðar í málinu nr. 125/2021, var varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Var niðurstaða Landsréttar rökstudd með vísan til áhættumats, þess að beðið væri niðurstöðu rannsóknar á geðheilsu varnaraðila og loks með skírskotun til viðkvæmrar stöðu brotaþola, sem deilir heimili með varnaraðila.

5

Niðurstaða geðheilbrigðisrannsóknar liggur nú fyrir og kemur fram það mat C geðlæknis að engin merki séu um að varnaraðili hafi í umrætt sinn verið haldinn geðveiki, andlegum vanþroska, hrörnun, rænuskerðingu eða öðru samsvarandi ástandi sem hafi gert hann alls ófæran um að stjórna gjörðum sínum, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá kemur fram, með vísan til 16. gr. almennra hegningarlaga, að ekkert sé læknisfræðilega fram komið sem mæli gegn því að refsing geti borið árangur yrði varnaraðili fundinn sekur.

6

Niðurstaða áhættumats sóknaraðila á varnaraðila, sem var ítarlega rakið í fyrri úrskurði Landsréttar, er að mjög mikil hætta sé á áframhaldandi ofbeldishegðun varnaraðila gagnvart brotaþola og að hætta sé á því að hann beiti hana lífshættulegu ofbeldi. Jafnframt er talið líklegt að hann muni sýna þessa ofbeldishegðun af sér innan tiltölulega skamms tíma gangi hann laus. Þegar litið er til þessa mats, sem og stöðu brotaþola, er ekkert fram komið sem hnekkt getur því mati að skilyrði d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 séu uppfyllt. Að fenginni þeirri niðurstöðu eru ekki efni til að taka afstöðu til þess hvort skilyrði 2. mgr. 95. gr. laganna séu einnig uppfyllt.

Samkvæmt framangreindu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Úrskurðar or ð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. mars 2021

Krafa lögreglu

Þess er krafist að X, kt. [...], sæti áframhaldandi gæsluvarðhaldi með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, til föstudagsins 16. apríl 2021, kl. 12:00.

Málsatvik

Embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu rannsakar nú frelsissviptingu, líkamsárás, hótanir og eftir atvikum tilraun til manndráps að [...]í Reykjavík.

Málavextir eru þeir að lögreglu barst kl. 16.21 þann 21. janúar 2021 tilkynning um konu í miklu uppnámi á veitingastaðnum [...] við [...]. Var þar um að ræða brotaþola A, kt. [...] sem sagðist hafa flúið frá eiginmanni sínum, kærða, sem hafði beitt hana grófu ofbeldi síðustu daga á undan og haldið henni fanginni. Þegar lögregla kom á vettvang var brotaþoli í afar miklu uppnámi og bæði grét og ofandaði. Í viðræðum við brotaþola lýsti hún því að kærði, eiginmaður hennar hefði frelsissvipt hana og haldið henni nauðugri frá því á sunnudag, 17. janúar sl. Sagði brotaþoli að þau hjónin hefðu farið út að borða á sunnudagskvöldið og eftir að heim var komið hefði kærði byrjað að berja hana og barsmíðarnar haldið áfram alla nóttina og allt fram á mánudagsmorgunn. Sagði hún kærða meðal annars hafa tekið af henni símann hennar svo að hún gæti ekki hringt eftir hjálp, kærði hefði jafnvel fylgst með henni þegar að hún fór á klósettið, þá hefði hann byrgt fyrir svalahurðina svo hún kæmist ekki út og sett stóla fyrir útidyrahurðina.

Við vinnu lögreglu á vettvangi mátti sjá hvar búið var að setja tvær stakar hurðir fyrir svalahurðina og var einnig búið að setja dósir ofan á hurðina. Lýsti brotaþoli því að kærði hefði meðal annars slegið sig með krepptum hnefa ítrekað í andlitið, nefið og höfuð, þá hefði hann ógnað henni með hníf og ítrekað stungið hníf í líkama hennar m. a. upphandleggi, þá hann hefði ítrekað lamið hana með járnkylfu í líkamann og hnakkann með þeim afleiðingum að hún missti meðvitund og tekið hana hálstaki svo að hún náði ekki andanum. Lýsti brotaþoli því hvernig henni hefði tekist að sleppa frá kærða þegar að hann leyfði henni að koma með sér í búð og sleppti hönd hennar um stund, en þá hafi hún náð að hlaupa burtu frá kærða og óska eftir aðstoð. Brotaþoli kvaðst hafa óttast um líf sitt og að kærði hefði sagst myndi drepa hana, hann hafi sagt að djöfullinn væri kominn og að hann vildi að hún yrði drepinn. Þá lýsti brotaþoli því að kærði hefði haft miklar ranghugmyndir og hefði meðal annars ásakað brotaþola um að hafa eitrað fyrir sér og reynt að drepa hann, þá lýsir brotaþoli undarlegu háttarlagi kærða eins og fram kemur í málsgögnum.

Brotaþoli var flutt á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi til aðhlynningar. Samkvæmt áverkavottorði sem liggur nú fyrir er um margþætta áverka að ræða. Í vottorðinu kemur meðal annars fram umfang högga, meðal annars á höfuð og andlit, en miklir maráverkar voru á nær öllum líkamanum, ásamt grunnum sárum sem gætu verið eftir hníf eins og brotaþoli greindi frá. Áverkarnir eru staðfesting á mjög grófri líkamsárás, jafnvel lífshættulegri líkamsárás. Greiningar skv. vottorði eru mar á brjósti, opið sár á hársverði, opið sár á brjóstkassa, nefbrot, margir yfirborðsáverkar á höfði, margir yfirborðsáverkar á mjöðm og læri, margir yfirborðsáverkar á framarmi. Þá kemur einnig fram að rifbrot gætu leynst.

Við rannsókn lögreglu á vettvangi var lagt hald á hníf og járnkylfu sem samræmdust lýsingum brotaþola. Þá var víðsvegar í íbúðinni að finna blóðbletti, blóðslettur og blóðkám líkt og reynt hefði verið að þrífa blóð.

Kærði var handtekin á heimili hans og brotaþola að [...]og tekin af honum skýrsla vegna málsins, hann neitaði að tjá sig að miklu leiti m. a. um tengsl sín við brotaþola, en þau eru gift. Nefndi kærði aðila að nafni B og sagði að þau hefðu heimsótt hann í tvígang á tímabilinu sem um ræðir. Hann gat ekki gefið frekari skýringar á hver um ræddur aðili væri, brotaþoli kannast aðspurð ekki við að hafa heimsótt neinn né hafði hugmynd um það um hvern gæti verið að ræða.

Lögregla hefur haft fleiri brot kærða til rannsóknar er varða ofbeldi gagnvart brotaþola og má m. a. nefna mál lögreglu nr. 007-2020-[...]frá því í desember sl., þar sem brotaþoli óskaði eftir aðstoð lögreglu eftir að hafa flúið út af heimili þeirra. Hafði kærði þá verið með ógnandi tilburði í hennar garð og gripið hníf í eldhúsinu. Sagðist brotaþoli hafa spurt hann hvað hann ætlaði sér með hnífinn, en að hann hefði þá kostað honum frá sér og sparkað í vinstri síðu hennar og skemmt farsíma hennar. Auk þess er opið hjá lögreglu mál 007-2020-[...]heimilisofbeldismál þar sem kærði er grunaður um að hafa kýlt brotaþola í axlirnar og brotið farsíma hennar.

Fleiri opin mál hjá lögreglu þar sem brot kærða eru til rannsóknar eru mál nr. 007-2020-[...] er varðar vörslur fíkniefna og brot gegn vopnalögum. Mál 007-2020-[...]er varðar akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna, húsbrot og vörslur fíkniefna. Mál 007-2020-[...] ofbeldisbrot, mál 007-2020-[...] er varðar eignaspjöll. Þá er mál 007-2018-[...]einnig til meðferðar hjá ákæruvaldi en þar er kærði grunaður um að hafa í lyftu að [...]í Reykjavík veist með ofbeldi að aðila og slegið hann ítrekað í andlitið og traðkað á höfði hans og líkama, með þeim afleiðingum að hann hlaut mörg brot á höfuðkúpu og andlitsbeinum. Þá hefur kærði hlotið fjölda refsidóma fyrir ofbeldisbrot líkt og fram kemur í framlögðu sakavottorði meðal annars gagnvart fyrrum sambýliskonu sinni og börnum hennar sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. [...].

Kröfu um að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi byggir lögreglustjóri á því að fyrir hendi í málinu sé sterkur grunur um að kærði hafi ráðist að brotaþola með sérlega alvarlegum hætti líkt og að framan greinir og að brotin kunni að varða við 2. mgr. 218. gr. b. og eftir atvikum 211. gr. sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga sem kann, að leiða til fangelsins í allt að 16 ár með tilliti til refsiramma. Að mati lögreglu eru uppfyllt skilyrði um að kærði sé undir sterkum grun um að hafa framið framangreind brot sem lýst hefur verið. Er það mat lögreglu að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna og að óforsvaranleg þyki að kærði gangi laus þegar sterkur grunur leikir á að hann hafi framið svo alvarlegt brot. Þykir brot kærða þess eðlis að það stríði gegn réttarvitund manna að hann gangi laus á meðan mál hans eru til meðferðar. Þá telur lögregla gæsluvarðhald nauðsynlegt til þess að verja aðra fyrir árásum kærða, ekki síst brotaþola sem er eiginkona kærða sem ítrekað hefur orðið fyrir ofbeldi af hans hendi.

Í geðrannsókn dags. 12. mars 2021, sem framkvæmd var af C geðlækni, kemur fram það mat læknisins að engin merki séu um það kærði hafi á verknaðarstundu verið haldinn geðveiki, andlegum vanþroska eða hrörnun, rænuskerðingu eða haldinn öðru samsvarandi ástandi sem hafi gert hann alls ófæran um að stjórna gjörðunsínum á þeim tíma sem hann vann verkið sem hann er ásakaður um. Vísar læknirinn í því sambandi til 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá kemur fram í matinu að með vísan til 16. gr. fyrrnefndra laga sé ekkert læknisfræðilegt sem mæli gegn því að refsing gæti borið árangur yrði kærði fundinn sekur.

Vert er að geta þess að kærði var fyrst úrskurðaður í gæsluvarðhald vegna málsins þann 26. janúar sl., nánar tiltekið til 22. febrúar 2021. Þá var kærða gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi þann 22. febrúar 2021, allt til 22. mars 2021. Kærði kærði síðarnefnda úrskurðinn til Landsréttar, en með úrskurði Landsréttar í máli nr. 125/2021 var fallist á að að skilyrði d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 væru uppfyllt.

Lagarök

Að mati lögreglu er skilyrðum d. liðar 1. mgr. 95. gr. og 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála fullnægt fyrir því að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi vegna meintra brota sinna. Kærði er undir rökstuddum grun um hafa gerst brotlegur við 2. mgr. 218. gr. b og eftir atvikum 2. mgr. 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Um heimild til gæsluvarðhalds er vísað til fyrrnefndra ákvæða d-liðar 1. mgr. 95. gr. og 2. mgr. 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

Með vísan til framangreinds og framlagðra gagna krefst lögreglustjóri þess að framangreind krafa verði tekin til greina eins og hún er fram sett og að kærða verði gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til föstudagsins 16. apríl 2021 kl. 12.00

Niðurstaða

Svo sem að framan greini rog styðst við gögn málsins er kærði undir rökstuddum grun um að hafa veist að eiginkonu sinni með grófu ofbeldi frá 17. - 18. janúar 2021 og jafnframt að hafa frelsissvipt hana allt til 21. þess mánaðar. Samkvæmt réttarlæknisfræðilegri matsgerð sem liggur fyrir í málinu hlaut hún af árásinni umfangsmikla áverka sem þó voru ekki lífshættulegir. Er kærði undir rökstuddum grun um að hafa framið brot sem varðað getur allt að 16 ára fangelsi, sbr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Hvað varðar sérstök skilyrði fyrir gæsluvarðhaldi, sbr. d-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 þá hefur af hálfu lögreglustjóra verið vísað til þess að nauðsynlegt sé að kærði sæti nú gæsluvarðhaldi þar sem telja megi nauðsynlegt að verja aðra fyrir árásum hans. Í gögnum málsins eru ítrekuð atvik um líkamlegt ofbeldi kærða gagnvart brotaþola og langvarandi ofbeldi gagnvart barnsmæðrum sínum og fyrrum kærustum. Greina megi stigmögnun í þessu ofbeldi og vísbendingar eru um að langvarandi fíkniefnaneysla hafi valdið ranghugmyndum og jafnvel geðrofseinkennum hjá kærða. Í úrskurði Landsréttar, 26. febrúar 2021, í máli nr. 125/2021, er staðfest að skilyrði d-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 hafi verið fyrir hendi til að fallast hafi mátt á kröfu um að kærði sætti gæsluvarðhaldi. Í geðrannsókn, dagsettri 12. mars 2021, kemur sem fyrr segir fram að engin merki séu um að það kærði hafi á verknaðarstundu verið haldinn geðveiki, andlegum vanþroska eða hrörnun, rænuskerðingu eða haldinn öðru samsvarandi ástandi semhafi gert hann alls ófæran um að stjórna gjörðum sínum á þeim tíma sem hann vann verkið sem hann er sakaður um. Niðurstaða geðlæknisins styður fyrr greinda niðurstöðu Landsréttar um að skilyrði gæsluvarðhalds séu fyrir hendi fremur en hitt. Með hliðsjón af sakarferli kærða stendur ákvæði 3. mgr. 95. gr. sakamálalaga því ekki í vegi að hann sæti gæsluvarðhaldi, svo sem krafist er og eru tímamörk kröfunnar innan 12 vikna frests sem greinir í 4. mgr. sömu greinar laganna.

Samkvæmt öllu þessu þykir verða að fallast á það með lögreglustjóra að kærði sé undir rökstuddum grun um að hafa framið brot sem fangelsisrefsing liggur við. Brot þau sem kærði er grunaður um samkvæmt framanskráðu teljast alvarleg. Að öllu þessu virtu verður fallist á það með lögreglustjóra að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt til að verja brotaþola gegn árásum kærða, enda benda gögn málsins til þess að atlaga hans gagnvart eiginkonu sinni hafi staðið yfir í langan tíma og verið gróf og alvarleg. Samkvæmt því og öðru framangreindu telst skilyrðumd -liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála fullnægt til þess að kæra verði gert að sæta gæsluvarðhaldi eins og í úrskurðarorði greinir, allt til föstudagsins 16. apríl 2021, kl. 12:00.

Úrskurðarorð

Kærði, X, kt. [...], skal sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi, þó ekki lengur en til föstudagsins 16. apríl 2021, kl. 12:00.