306/2022

Útdráttur

K var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum í rekstri einkahlutafélagsins C ehf. sem stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi félagsins. Brotin framdi hann með því að standa á nánar tilgreindum tímabilum ekki ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var, eða innheimta bar, í rekstri félagsins. Var refsing K ákveðin fangelsi í 24 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var K gert að greiða fésekt að viðlagðri vararefsingu. K áfrýjaði dómi héraðsdóms til refsimildunar. Í dómi Landsréttar kom fram að kröfur innheimtumanns ríkissjóðs í heimabanka myndu vera greiðsluseðlar sem tilgreindu þá kröfu sem væri til innheimtu hverju sinni. Hefðu þær upplýsingar gefið K fullt tilefni til að setja fram kröfu um aðra ráðstöfun greiðslnanna, vildi hann að þeim yrði ráðstafað inn á tilteknar skuldir en ekki aðrar. Þar sem K hefði ekki gert slíka kröfu væru ekki efni til að hrófla við því mati héraðsdóms að greiðslur inn á þau tímabil sem um gat í ákæru teldust ekki verulegar og því ætti fésektarlágmark 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt ekki við. Tekið var undir með héraðsdómi að ekki yrði ráðið af upplýsingum úr tekjubókhaldi ríkissjóðs að greiðslum hefði verið ráðstafað andstætt reglum nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 4. maí 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 17. ágúst sama ár. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. apríl 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að refsing verði milduð og hann dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða.

5

Bú Concretum Iceland ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 24. júní 2020. Skattrannsóknarstjóri ríkisins hóf rannsókn á skattskilum félagsins 5. maí sama ár. Leiddi rannsóknin í ljós að vanrækt hafði verið að standa skil á virðisaukaskatti til ríkissjóðs innan lögboðins frests fyrir uppgjörstímabilin júlí til ágúst, september til október og nóvember til desember rekstrarárið 2019. Nam vangoldinn innheimtur virðisaukaskattur samtals 141.729.004 krónum. Var ákærði á þeim tíma sem um ræðir stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og handhafi prókúruumboðs og annaðist daglegan rekstur og fjármál félagsins.

6

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi voru á tímabilinu 8. október 2019 til 4. maí 2020 greiddar alls 128.532.400 krónur til innheimtumanns ríkissjóðs inn á skattskuldir Concretum Iceland ehf. Af þeirri fjárhæð fóru 809.628 krónur til greiðslu á höfuðstól virðisaukaskattskuldar á þeim tímabilum sem ákæra tekur til en öðrum greiðslum var ráðstafað inn á skattskuldir vegna vangreiddrar staðgreiðslu, opinberra gjalda og tryggingagjalds.

7

Ákærði vísar til þess í greinargerð sinni til réttarins að samkvæmt reglum kröfuréttar gildi sú meginregla þegar kröfuhafi á fleiri en eina kröfu á hendur skuldara geti hann ákveðið inn á hvaða kröfu hann greiðir, enda sé lausnardagur kröfunnar kominn. Þannig geti skuldari valið að greiða þá kröfu sem helst þjónar hagsmunum hans. Gefi skuldari það ekki til kynna hvaða kröfur hann er að greiða og það verður ekki ráðið af öðrum atvikum verði kröfuhafi að taka ákvörðun um hvernig greiðslunni verði ráðstafað og í þeim tilvikum hafi hann ekki frjálst val heldur verði að taka sanngjarnt tillit til hagsmuna skuldara með því að ráðstafa greiðslunni inn á þá kröfu sem helst þjóni hagsmunum skuldarans.

8

Í 4. gr. reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda er kveðið á um það hvernig ráðstafa skuli greiðslu skuldara þegar svo háttar að greiðsla er send án þess að tilgreint sé hvaða kröfu skuldari er að greiða. Þegar tekin var skýrsla af ákærða hjá skattrannsóknarstjóra 5. júní 2020 kvaðst hann hafa séð um greiðslur til skattsins en ekki óskað eftir því að þeim yrði ráðstafað með sérstökum hætti. Hann hefði greitt samkvæmt kröfum í bankanum. Það á þó ekki við um tvær innborganir 30. október 2019 og 17. janúar 2020, samtals að fjárhæð 7.587.792 krónur sem greiddar voru inn á tiltekinn bankareikning Skattsins og voru því ekki gírógreiðslur. Um var að ræða tryggingagjald vegna september 2019 og staðgreiðslu og tryggingagjald vegna desember 2019. Um aðrar greiðslur liggur fyrir samkvæmt framansögðu að ákærði gerði ekki kröfu um að þeim yrði ráðstafað með tilteknum hætti og er það óumdeilt í málinu.

9

Samkvæmt útprentun úr tekjubókhaldi ríkissjóðs í málsgögnum má sjá hvernig greiðslum frá félaginu til ríkissjóðs var ráðstafað. Slíkar kröfur innheimtumanns ríkissjóðs í heimabanka munu vera greiðsluseðlar sem tilgreina þá kröfu sem er til innheimtu hverju sinni. Gáfu þær upplýsingar ákærða fullt tilefni til að setja fram kröfu um aðra ráðstöfun greiðslnanna vildi hann að þeim yrði ráðstafað inn á tilteknar skuldir en ekki aðrar. Þar sem ákærði gerði ekki slíka kröfu eru ekki efni til að hrófla við því mati héraðsdóms að greiðslur inn á þau tímabil sem um getur í ákæru teljist ekki verulegar og því eigi fésektarlágmark 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt ekki við. Er tekið undir með héraðsdómi að ekki verði ráðið af upplýsingum úr tekjubókhaldi ríkissjóðs að greiðslum hafi verið ráðstafað andstætt áðurnefndum reglum nr. 797/2016.

10

Ákvæði héraðsdóms um fangelsis- og fésektarrefsingu ákærða, vararefsingu og sakarkostnað eru staðfest.

11

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna fyrir Landsrétti, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, K-x-x N-x-x, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.201.529 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda sinna, S-kk-ef B-kk-ef. G-kk-ef lögmanns, 423.549 krónur, og K-kk-ef G-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 753.300 krónur.