319/2022

Útdráttur

L og T kröfðust afsláttar eða skaðabóta vegna galla sem þau töldu vera á fasteign sem þau hefðu keypt af J. Með hinum áfrýjaða dómi var J meðal annars gert að greiða L og T kostnað vegna viðgerðar á útveggjum hússins og bílskúrs. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ágreiningslaust væri að fjárkrafa samkvæmt stefnu hefði ekki tekið til slíks kostnaðar. Þá yrði ekki séð að L og T hefðu leitast við að auka við fjárkröfu sína eftir að yfirmatsgerð lá fyrir, svo sem með því að höfða framhaldssök, og ekkert lægi fyrir um það að J hefði samþykkt að krafa vegna þessa kæmist að í málinu. Með niðurstöðu hins áfrýjaða dóms var því farið út fyrir kröfugerð L og T í andstöðu við 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjendur skutu málinu til Landsréttar 21. maí 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 25. apríl 2022 í málinu nr. E- 940/2021.

2

Aðaláfrýjendur krefjast þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða þeim 13.871.489 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 22. apríl 2021 til greiðsludags. Þá krefjast þau málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 22. júlí 2022. Hann krefst aðallega sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjenda, en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar.

Niðurstaða

4

Í málinu er deilt um hvort aðaláfrýjendur eigi rétt á afslætti eða skaðabótum vegna galla á fasteign sem þau keyptu af gagnáfrýjanda með kaupsamningi 20. febrúar 2019.

Áður en málið var höfðað var, að kröfu aðaláfrýjenda, dómkvaddur maður til að leggja mat á hvort fasteignin væri haldin göllum og kostnað við úrbætur. Matsgerð lá fyrir 23. febrúar 2021 og var fjárkrafa aðaláfrýjenda reist á henni auk þess sem krafist var bóta vegna kostnaðar við að sannreyna gallana, þó að undanskildum matskostnaði.

Nam krafan í heild 13.871.489 krónum. Samkvæmt héraðsdómsstefnu var kostnaðar við úrbætur sundurliðaður til samræmis við niðurstöðu matsmanns um einstaka matsþætti. Nam sá hluti kröfunnar 13.291.011 krónum en þar við bættist krafa að fjárhæð 580.478 krónur vegna framangreinds kostnaðar. Með matsbeiðni var jafnframt óskað mats á því hvort þörf væri á úrbótum vegna sprungna í útveggjum fasteignarinnar og útveggjum bílskúrs. Matsmaður taldi ekki þörf á aðgerðum vegna þessa og mat ekki kostnað við slíkt.

5

Undir rekstri málsins í héraði óskaði gagnáfrýjandi eftir dómkvaðningu yfirmatsmanna til að leggja mat á tiltekna þætti sem matsmaður taldi kalla á úrbætur.

Þá óskuðu aðaláfrýjendur eftir því að yfirmatsmenn legðu jafnframt mat á hvort þörf væri á úrbótum vegna sprungna í útveggjum hússins og frágangs á útveggjum bílskúrs. Samkvæmt yfirmatsgerð 7. október 2021 var meðal annars talin þörf á aðgerðum vegna sprungna á austur- og suðausturvegg hússins, sem og vegna útveggja bílskúrs, og var metinn kostnaður vegna þessa.

6

Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að gagnáfrýjanda bæri að greiða aðaláfrýjendum 91.205 krónur vegna kostnaðar við úrbætur á útitröppum, enda kæmi fram í söluyfirliti að gagnáfrýjandi myndi annast slíka viðgerð fyrir afhendingu eignarinnar. Þá var vísað til þess að samkvæmt yfirmatsgerð væri nauðsynlegt að gera við sprungur í steypu á austur- og suðausturvegg hússins, sem og á útvegg bílskúrs.

Að virtu eignarhlutfalli aðaláfrýjenda næmi kostnaður vegna þessa 1.024.091 krónu að teknu tilliti til endurgreiðslu virðisaukaskatts. Vísað var til þess að aðaláfrýjendur hefðu mátt vænta þess að spunguviðgerðir myndu endast lengur en í tvö til fjögur ár og í ljósi yfirlýsingar gagnáfrýjanda við sölu á fasteigninni yrði honum gert að greiða þeim þennan kostnað. Samkvæmt þessu tók héraðsdómur til efnislegrar úrlausnar hvort gagnáfrýjanda bæri að greiða aðaláfrýjendum bætur vegna kostnaðar við viðgerð á útveggjum hússins og bílskúrs. Ekki var fallist á kröfur aðaláfrýjenda að öðru leyti og var gagnáfrýjanda gert að greiða þeim 1.115.296 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Tekur kröfugerð aðaláfrýjenda fyrir Landsrétti til þess að fallist verði á niðurstöðu héraðsdóms að þessu leyti.

7

Kröfugerð í einkamálum er í meginatriðum háð vilja aðila og ráðstafa þeir með henni sakarefni máls. Ráða aðilarnir samkvæmt þessu hvort mál verður höfðað, úr hvaða kröfum verður leyst og á hvaða röksemdum, sönnunargögnum og staðreyndum úrslit máls velta. Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála má dómari almennt ekki fara út fyrir kröfur aðila í dómi nema með samþykki þeirra en aðilarnir geta einhliða fallið frá kröfum sínum eða dregið úr þeim.

8

Svo sem áður greinir hafa aðaláfrýjendur reist málatilbúnað sinn á því að fasteignin sé haldin tilteknum göllum og tekur fjárkrafa þeirra mið af kostnaði við að bæta úr þeim, auk þess sem krafist er bóta vegna útlagðs kostnaðar við að sannreyna galla.

Ágreiningslaust er að fjárkrafa samkvæmt héraðsdómsstefnu tók ekki til kostnaðar vegna viðgerðar á útveggjum hússins og bílskúrs. Þá verður ekki séð að aðaláfrýjendur hafi leitast við að auka við fjárkröfu sína eftir að yfirmatsgerð lá fyrir, svo sem með því að höfða framhaldssök samkvæmt 29. gr. laga nr. 91/1991. Að sama skapi liggur ekkert fyrir um það að gagnáfrýjandi hafi samþykkt að krafa vegna þessa komist að í málinu.

9

Samkvæmt því sem að framan er rakið var með niðurstöðu hins áfrýjaða dóms farið út fyrir kröfugerð aðaláfrýjenda í andstöðu við 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991.

Vegna þessa annmarka verður ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

10

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

11

Það athugast að kröfugerð aðaláfrýjenda fyrir Landsrétti er ruglingsleg með tilliti til upphaflegrar kröfugerðar samkvæmt héraðsdómsstefnu og lýtur sá annmarki sem er á málatilbúnaði þeirra að þessu leyti að fleiri atriðum en að framan greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.