604/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennt var að A bæri einn ábyrgð á húsaleiguskuld samkvæmt dómi réttarins í F og að A bæri einn ábyrgð á greiðslu skuldar sinnar við Í að því leyti sem hún félli innan tryggingarbréfs, áhvílandi á fasteign aðila, sem og að B væri heimilt að leysa til sín fasteignina. Landsréttur tók fram að A hefði einn gefið út umrætt tryggingarbréf og hann hefði hvorki sýnt fram á hver skuldin að baki tryggingarbréfsins hafi verið á viðmiðunardegi skiptanna né að lánsfé hafi verið ráðstafað til sameiginlegra þarfa aðila. Var þessari kröfu A því hafnað. Hvað húsaleiguskuldina varðaði var vísað til þess að til grundvallar þeirri kröfu lægi dómur kveðinn upp af dönskum dómstóli 4. mars 2014, um tveimur árum eftir viðmiðunardag skipta, en leiguskuldin væri vegna tímabilsins frá 1. mars 2012 til 31. ágúst sama ár. Yrði því ekki tekið tillit til þessarar skuldar. Varðandi kröfu B um að henni yrði heimilað að leysa til sín fasteign aðila yrði ekki ráðið af gögnum málsins að aðilar hefðu tekið afstöðu til tveggja matsgerða um verðmæti fasteignarinnar eða að þau hafi verið sammála um verðgildi hennar. Að svo komnu máli var ekki talið fullnægt skilyrðum 1. mgr. 110. gr. laga nr. 20/1991, um skipti á dánarbúum o.fl., til að fjalla um kröfu B. Var þessari kröfu því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 18. júlí 2018 en kærumálsgögn bárust 1. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 4. júlí 2018 í málinu nr. Q[…]/2017, þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi aðila við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna slita á óvígðri sambúð. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991, um skipti á dánarbúum o.fl. upphaflega að fjárhæð 1.700.000 krónur, útgefið 15. júní 2005, áhvílandi á 3. veðrétti fasteignarinnar að […] í […], í öðru lagi að viðurkennt verði að málsaðilar beri jafna og óskipta ábyrgð á greiðslu húsaleiguskuldar vegna leigu á íbúð að […] í […] fyrir tímabilið 1. mars 2012 til 31. ágúst 2012 samkvæmt dómi réttarins í […] 4. mars 2014, að fjárhæð 50.199,41 dönsk króna, eða að jafnvirði 840.388 krónur ásamt gengishækkun og álögðum kostnaði á greiðsludegi og í þriðja lagi að hafnað verði kröfu varnaraðila þess efnis að henni verði heimilt að leysa til sín fasteignina að […]. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Sóknaraðili hefur í kæru sinni til Landsréttar ekki krafist endurskoðunar á niðurstöðu hins kærða úrskurðar varðandi ábyrgð hans á helmingi skuldar við […] vegna ofgreidds mótframlags til leikskóla og frístundaheimilisgjalda á árinu 2011. Kemur hún því ekki til álita fyrir Landsrétti.

5 Eins og fram kemur úrskurði héraðsdóms er mál þetta rekið á grundvelli 122., sbr. 112. gr., laga nr. 20/1991. Í XIV. kafla laganna er að finna reglur um opinber skipti til fjárslita milli hjóna o.fl. Reglur þessar taka einnig til opinberra skipta til fjárslita við lok óvígðrar sambúðar.

6 Samkvæmt 1. mgr. 104. gr. laga nr. 20/1991 koma til skipta við opinber skipti til fjárslita við lok óvígðrar sambúðar, ef ekki verða sammæli um annað, þær eignir og þau réttindi aðila sem tilheyrðu þeim á viðmiðunardegi skiptanna. Að auki skulu koma til skipta arður, vextir og annars konar tekjur sem hafa fengist síðar af þeim eignum og réttindum. Með sama hætti skal aðeins tekið tillit til skulda aðilanna sem höfðu stofnast en voru ekki greiddar á því tímamarki.

7 Fyrir Landsrétti krefst sóknaraðili þess í fyrsta lagi að viðurkennt verði að málsaðilar beri „jafna og óskipta ábyrgð“ á greiðslu skuldar við Íslandsbanka á grundvelli áðurgreinds tryggingarbréfs. Í öðru lagi krefst sóknaraðili viðurkenningar á „sameiginlegri og óskiptri ábyrgð“ málsaðila á greiðslu húsaleiguskuldar. Í þriðja lagi krefst hann þess að hafnað verði kröfu varnaraðila um að henni verði heimilað að leysa til sín fasteign aðila að […].

8 Ákvæði 104. gr. laga nr. 20/1991 mælir fyrir um þær eignir eða skuldbindingar sem taka ber tillit til við skiptin. Á hinn bóginn verður ekki í málum samkvæmt 122. gr., sbr. 112. gr., laganna leyst úr ágreiningi um skuldbindingar, þar með taldar ábyrgðir aðila, gagnvart kröfuhöfum. Í ljósi þessa verður að skilja fyrstu og aðra kröfu sóknaraðila þannig að í þeim felist krafa um að við fjárskipti milli aðila verði tekið tillit til nefndra skulda. Á sama hátt verður að skilja kröfu varnaraðila þannig að hún 9 Ágreiningslaust er að óvígðri sambúð aðila var slitið í árslok 2011 og varnaraðili flutti til Íslands með börn þeirra í byrjun árs 2012. Sóknaraðili ritaði einn undir umrætt tryggingarbréf sem útgefandi. Þá hefur hann hvorki sýnt fram á hver skuldin að baki tryggingarbréfinu var á viðmiðunardegi skiptanna né heldur að fjármunum, sem teknir voru að láni á grundvelli þess, hafi verið ráðstafað til sameiginlegra þarfa aðila. Er fyrstu kröfu sóknaraðila samkvæmt framansögðu hafnað af þessum ástæðum.

10 Samkvæmt 1. mgr. 104. gr. laga nr. 20/1991 verður við lok óvígðrar sambúðar aðeins tekið tillit til skulda aðilanna sem höfðu stofnast, en voru ekki greiddar á viðmiðunardegi skipta. Í öðrum kröfulið felst efnislega að sóknaraðili krefst viðurkenningar á því að við skiptin verði tekið tillit til framangreindrar húsaleiguskuldar. Til grundvallar þeirri kröfu liggur dómur kveðinn upp af dönskum dómstóli 4. mars 2014 en þá voru rúm tvö ár liðin frá viðmiðunardegi skiptanna, en leiguskuldin var vegna tímabilsins frá 1. mars 2012 til 31. ágúst sama ár. Þegar að þessu gættu verður ekki tekið tillit til þessarar skuldar við opinber skipti til fjárslita milli aðila. Er þessari kröfu sóknaraðila því hafnað.

11 Krafa sóknaraðila um að hafnað verði kröfu varnaraðila um að henni verði heimilað að leysa til sín fasteignina að […] er reist á því að um sé að ræða þinglýsta eign beggja málsaðila í jöfnum hlutföllum og verði eignarhlutur sóknaraðila ekki leystur út til varnaraðila án samþykkis hans.

12 Málsaðila greinir enn á um fjárskipti sín í milli. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að aðilar hafi tekið afstöðu til tveggja matsgerða um verðmæti fasteignarinnar frá 2013 og 2017 eða að þau hafi verið sammála um verðgildi hennar. Að svo komnu máli þykir ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 110. gr. laga nr. 20/1991 til að fjalla um kröfu sem varnaraðili gerði í héraði um útlagningu fasteignarinnar. Þegar af þeirri ástæðu verður henni vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

13 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðst í einu lagi eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu sóknaraðila, A, um að við opinber skipti til fjárslita milli aðila verði tekið tillit til skuldar við Íslandsbanka á grundvelli tryggingarbréfs, upphaflega að fjárhæð 1.700.000 krónur, útgefið 15. júní 2015, áhvílandi á 3. veðrétti fasteignarinnar að […] í […].

Hafnað er kröfu sóknaraðila um að við opinber skipti til fjárslita milli aðila verði tekið tillit til skuldar vegna húsaleigu í Danmörku 1. mars 2012 til 31. ágúst sama ár. í […] verði lögð út til hennar, er vísað frá héraðsdómi.

Sóknaraðili greiði varnaraðila samtals 800.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.