246/2022

Útdráttur

Þrotabú A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þess um breytingu á frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs fasteignar í eigu A. Krafðist þrotabúið þess að frumvarpinu yrði breytt á þá leið að ekkert kæmi í hlut B vegna nánar tilgreinds skuldabréfs sem A hafði gefið út og tveggja tryggingarbréfa sem þinglýst hafði verið á fasteignina og B var handhafi að. Krafan var á því reist að um málamyndagerning hefði verið að ræða. Í úrskurði Landsréttar sem staðfesti niðurstöðu héraðsdóms kom fram að málsgögn bæru með sér að A hefði iðulega verið í fjárhagsvandræðum og B hefði ítrekað greitt skuldir A, auk þess sem löggiltur endurskoðandi sem útbjó umrædd skjöl staðfesti að þau hefðu verið gefin út vegna skulda A við B. Þá vísaði Landsréttur til þess að skjölin hefðu verið gefin út rúmum þremur árum fyrir gjaldþrot A. Var fallist á það með B að raunveruleg krafa væri að baki skuldabréfinu og að því og tryggingarbréfunum hefði verið ætlað að hafa áhrif samkvæmt efni sínu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. apríl 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 4. maí 2022. Eftir ákvörðun Landsréttar lagði sóknaraðili fram málskostnaðartryggingu 27. maí 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 11. apríl 2022 í málinu nr. Z- [...]/2021 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um breytingu á frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til úthlutunar söluverðs fasteignarinnar að [...] í Garðabæ, með fastanúmerið [...].

Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.

2

Sóknaraðili krefst þess að frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 15. september 2021 við úthlutun á söluverði framangreindrar fasteignar verði breytt á þann veg að ekkert komi í hlut varnaraðila og að sóknaraðili fái úthlutað 18.681.763 krónum. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Tildrög máls þessa eru þau að 11. september 2015 gaf A, sem er bróðir varnaraðila, út skulda bréfað fjárhæð 8.000.000 króna óverðtryggt með 12% vöxtum. Lánstíminn var 12 mánuðir og gjalddagi 10. september 2016. Nokkru áður, eða 31. ágúst 2015, höfðu A og þáverandi eiginkona hans gefið út tvö tryggingarbréf, hvort að fjárhæð 6.000.000 króna, vísitölutryggð með grunnvísitölu 427, með veði í fasteigninni [...] í Garðabæ, sem þá var þinglesin eign A. Tryggingarbréfunum var þinglýst á fasteignina 2. september 2015 og er krafa varnaraðila á því reist að þau standi til tryggingar greiðslu á skuldabréfinu sem hann hafi allt frá upphafi verið handhafi að. Ekkert hafði verið greitt af skuldabréfinu þegar bú A var tekið til gjaldþrotaskipta 14. mars 2019 og ekki liggja fyrir gögn um að áður hafi verið reynt að innheimta skuld samkvæmt því.

5

Við nauðungarsölu fasteignarinnar 11. febrúar 2021 krafðist varnaraðili að sér yrði úthlutað 14.810.562 krónum af söluverði hennar á grundvelli skuldabréfsins og tryggingarbréfanna. Samkvæmt frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til úthlutunar söluverðs fasteignarinnar 15. september 2021 fengust greiddar upp í kröfur varnaraðila 12.584.408 krónur. Af hálfu sóknaraðila var úthlutun til varnaraðila mótmælt 3. október 2021 á þeim grunni að skuldabréfið og tryggingarbréfin væru málamyndagerningar. Sýslumaður ákvað 19. sama mánaðar að frumvarpið skyldi standa óbreytt. Þeirri ákvörðun var skotið til héraðsdóms sem með hinum kærða úrskurði hafnaði kröfu sóknaraðila.

6

Sóknaraðili byggir dómkröfu sína í málinu á því að engin raunveruleg fjárkrafa standi að baki skuldabréfinu og að það sé málamyndagerningur. Hið sama eigi við um tryggingarbréfin. Vísar sóknaraðili meðal annars til þess að af gögnum málsins verði ekki dregin önnur ályktun en að skuldabréfið hafi verið útbúið í þeim tilgangi að koma í veg fyrir að Innheimtustofnun sveitarfélaga, sem tekið hafi fjárnám í eigninni fjórum dögum eftir að tryggingarbréfin voru gefin út, fengi greiðslu upp í kröfu sína.

Varnaraðili byggir á hinn bóginn á því að markmið með útgáfu skuldabréfsins og tryggingarbréfanna hafi verið að tryggja endurheimtu krafna hans á hendur A, enda fasteignin eina eign hans og því eina tryggingin sem varnaraðili hafi getað fengið fyrir greiðslu krafna sinna.

7

C, löggiltur endurskoðandi, útbjó skuldabréfið og bæði tryggingarbréfin. Hann gaf skýrslu fyrir héraðsdómi og bar þar að þessi skjöl hefðu verið gefin út vegna skulda A við varnaraðila. Þá kemur fram í framlögðum tölvupósti hans til A að útgáfa skuldabréfsins hafi komið til vegna ýmissa skulda A við varnaraðila. Í skýrslu C og skýrslu varnaraðila og A fyrir héraðsdómi kom fram að sá síðastnefndi hefði iðulega verið í fjárhagsvandræðum og varnaraðili ítrekað greitt fyrir hann skuldir.

Skuldabréfið og tryggingarbréfin hafi verið útbúin til að tryggja endurgreiðslu þeirra skulda þegar hin veðsetta fasteign yrði seld. Í málinu liggja einnig frammi gögn sem sýna greiðslur vegna skulda A sem inntar voru af hendi af hálfu varnaraðila eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði en einu má hér gilda þótt hann hafi meðal annars varið til þess fjármunum frá einkahlutafélagi sem er í hans eigu. Þá er til þess að líta að umrædd skjöl voru gefin út rúmum þremur árum fyrir gjaldþrot A.

8

Að virtum þeim framburði og gögnum sem að framan er getið en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar telst sóknaraðili ekki hafa hnekkt þeim málatilbúnaði varnaraðila að raunveruleg krafa liggi að baki skuldabréfinu og að því og tryggingarbréfunum hafi verið ætlað að hafa áhrif samkvæmt efni sínu. Samkvæmt þessu verður úrskurðurinn staðfestur á þann hátt sem í úrskurðarorði greinir.

9

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað, sem ákveðinn er eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hafnað er kröfu sóknaraðila, þrotabús A, um breytingu á frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 15. september 2021 að úthlutunargerð söluverðs fasteignarinnar að [...] í Garðabæ, fastanúmer [...].

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað skal vera óraskað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, B 350.000 krónur í kærumálskostnað.