161/2019

Útdráttur

A krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur hans til greiðslu bóta úr hendi S hf. á grundvelli slysatryggingar í frítíma og innbústryggingar A hjá S hf., vegna líkams og munatjóns sem A varð fyrir þegar hann lenti í snjóflóði. Lagt var til grundvallar að höfuðorsök þess að snjóflóðið fór af stað hafi verið ferð A og félaga hans í hlíðum fjallsins. Var snjóflóðið því ekki talið til náttúruhamfara í skilningi viðkomandi vátryggingarskilmála og tjón A því ekki undanþegið vátryggingunni. Réttur A til bóta úr tryggingunni var því viðurkenndur. Í dómi héraðsdóms var ósamræmi í forsendum dómsins um ákvörðun málskostnaðar og þóknunar lögmanns gjafsóknarhafa. Af þeim sökum var málskostnaður og gjafsóknarkostnaður ákveðinn í einu lagi í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 5. mars 2019. Áfrýjað er dómi héraðsdóms Reykjavíkur 6. febrúar 2019 í málinu nr. E994/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og hann sýknaður af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Niðurstaða

4 Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi er því ekki mótmælt að snjóflóðið 18. janúar 2015 í hlíðum Eyrarfjalls fjalls fyrir ofan Skutulsfjörð sem leiddi til tjóns stefnda hafi farið af stað vegna ferðar hans og félaga hans í hlíð fjallsins. Þá liggur fyrir í málinu álit C, fagstjóra ofanflóðavár á eftirlits og spásviði Veðurstofu Íslands, 29. maí 2015 þar sem rökstutt er að afar ólíklegt sé að snjóflóðið hafi farið af stað af náttúrulegum orsökum.

5 Í málinu byggir áfrýjandi á því að tjón stefnda sé undanþegið vátryggingunni þar sem það hafi orðið af völdum snjóflóðs. Í niðurlagi 69. gr. skilmála fjölskylduverndar 2, nr. 203, sem gildir um vátryggingu stefnda hjá áfrýjanda segir að félagið bæti „ekki tjón sökum, eldgosa, jarðskjálfta, skriðufalla, snjóflóða, vatnsflóða og annarra náttúruhamfara. Tjón vegna náttúruhamfara eru bætt af Viðlagatryggingu Íslands.“ Af orðalagi ákvæðisins verður ekki annað ráðið en að undanþágan frá bótaskyldu taki eingöngu til tjóns vegna náttúruhamfara en ekki til tjóns af mannavöldum. Í samræmi við það sem áður er rakið verður að leggja til grundvallar að höfuðorsök þess að snjóflóðið fór af stað hafi verið ferð stefnda og félaga hans og verður það því ekki talið til náttúruhamfara í skilningi 69. gr. vátryggingarskilmálanna.

6 Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað og gjafsóknarkostnað.

7 Samkvæmt bréfi innanríkisráðuneytisins 18. október 2016 nýtur stefndi gjafsóknar í málinu bæði í héraði og fyrir Landsrétti, sbr. 5. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í forsendum hins áfrýjaða dóms kemur fram að áfrýjanda beri með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991 að greiða stefnda 1.400.000 krónur í málskostnað sem renna skuli í ríkissjóð. Í dómsorði hins áfrýjaða dóms segir á hinn bóginn að áfrýjandi eigi að greiða 1.600.000 krónur í málskostnað til ríkissjóðs. Þá kemur fram í dómsorðinu að gjafsóknarkostnaður stefnda, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, 1.800.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Í dóminum er ekki að finna frekari útlistanir á því hvernig málskostnaður eða þóknun lögmanns gjafsóknarhafa hefur verið ákveðin eða hvaða sjónarmið og staðreyndir liggja til grundvallar þeirri ákvörðun. Þá er engin grein gerð fyrir því af hverju dæmdur málskostnaður er lægri en dæmd málflutningsþóknun lögmanns gjafsóknarhafa en venja stendur til að fjárhæð málflutningsþóknunar sé tilgreind án virðisaukaskatts í dómi. Af þessum sökum þykir rétt að málskostnaður og gjafsóknarkostnaður verði ákveðinn í einu lagi í héraði og fyrir Landsrétti.

8 Við flutning málsins fyrir Landsrétti gerðu aðilar ekki grein fyrir sjónarmiðum um hver væri hæfilegur málskostnaður að öðru leyti en því að áfrýjandi benti á að málskostnaður sem áfrýjandi var dæmdur til að greiða í hinum áfrýjaða dómi hafi verið of hár. Fyrir Landsrétti hefur lögmaður stefnda ekki lagt fram tímaskýrslur eða yfirlit um annan kostnað sem hann hefur haft af rekstri málsins. Að virtu umfangi þess þykir málflutningsþóknun lögmanns stefnda vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Landsrétti vera hæfilega ákveðin 1.535.500 krónur en sú fjárhæð er án virðisaukaskatts svo sem venja stendur til. Í ljósi úrslita málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefnda 1.904.020 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð en þá hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts sem bætist við málflutningsþóknun lögmanns stefnda.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað og gjafsóknarkostnað.

Áfrýjandi, SjóváAlmennar tryggingar hf., greiði 1.904.020 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti til ríkissjóðs.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda í héraði og fyrir Landsrétti, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, S-kk-ef G-kk-ef, 1.535.500 krónur, greiðist úr ríkissjóði.