690/2019

Útdráttur

Málsaðilar áttu í samskiptum vorið 2015 um kaup S og félaga í hans eigu á dekkjum sem D ehf. hugðist flytja til landsins. Aðilar ræddu upphaflega um kaup á allt að 6.000 dekkjum sem áttu að afhendast í sex gámum. S staðfesti pöntun á fyrstu 3.000 dekkjunum en aðilar deildu um hvort komist hefði á samningur um kaup á 3.000 dekkjum til viðbótar auk tiltekins fjölda dekkja sem flutt voru til landsins í september 2016 og október 2017. Landsréttur vísaði til þess að samkvæmt lánasamningi 10. júní 2015 hefði D ehf. lánað S 6.551.500 krónur sem notaðar voru til að greiða innborgun inn á fyrstu 3.000 dekkin. Þar sem stefndu höfðu ekki lagt fram gögn um að lánið hefði verið greitt var S dæmdur til að greiða D ehf. þessa fjárhæð ásamt tilgreindum vöxtum. Landsréttur taldi ósannað að kaup hefðu komist á með aðilum á 3.012 dekkjum sem afhent voru á dekkjalager í október 2015. Rétturinn taldi hins vegar sannað að B ehf. hefði pantað dekk sem voru afhent í september 2016 og október 2017. Var B ehf. dæmt til að greiða D ehf. samtals 7.957.416 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 16. október 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. október 2019 í málinu nr. E3182/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að aðalstefndi, S-kk-nf F-kk-nf, en til vara varastefndi, Bílastofan ehf., verði dæmdur til að greiða áfrýjanda 40.344.036 krónur auk 15,20% samningsvaxta af 32.111.779 krónum frá 10. júní 2015 til 20. júní 2015, 15,70% samningsvaxta frá 21. júní 2015 til 31. ágúst 2015, 16,20% samningsvaxta frá 1. september 2015 til 10. nóvember 2015, 16,45% samningsvaxta frá 11. nóvember 2015 til 31. ágúst 2016, 16% samningsvaxta frá 1. september 2016 til 2. nóvember 2016, 16% samningsvaxta af 37.061.718 krónum frá 3. nóvember 2016 til 20. desember 2016, 15,75% samningsvaxta frá 21. desember 2016 til 20. maí 2017, 15,50% samningsvaxta frá 21. maí 2017 til 20. júní 2017, 15,25% samningsvaxta frá 21. júní 2017 til 29. september 2017, 15,25% samningsvaxta af 37.099.895 krónum frá 30. september 2017 til 10. október 2017, 15% samningsvaxta frá 11. október 2017 til 30. október 2017, 15% samningsvaxta af 40.344.036 krónum frá 31. október 2017 til 30. nóvember 2017, 15,41% samningsvaxta frá 1. desember 2017 til 31. desember 2017 og 15% samningsvaxta frá 1. janúar 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 3.702.058 krónur 7. desember 2015, 4.058.741 króna 2. maí 2016, 854.392 krónur 8. júní 2016, 738.775 krónur 5. október 2016 og 1.273.775 krónur 18. nóvember 2016.

3 Til þrautavara krefst áfrýjandi þess að varastefndi verði dæmdur til að greiða áfrýjanda 40.344.036 krónur auk vaxta samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 32.111.779 krónum frá 10. júní 2015 til 3. nóvember 2016 en af 37.061.718 krónum frá þeim degi til 30. september 2017 en af 37.099.895 krónum frá þeim degi til 31. október 2017 en af 40.344.036 krónum frá þeim degi til 8. janúar 2018, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 40.344.036 krónum frá 8. janúar 2018 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð 3.702.058 krónur 7. desember 2015, 4.058.741 króna 2. maí 2016, 854.392 krónur 8. júní 2016, 738.775 krónur 5. október 2016 og 1.273.775 krónur 18. nóvember 2016.

4 Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

5 Stefndu krefjast aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að dómkröfur áfrýjanda verði lækkaðar. Þá krefjast stefndu hvor um sig málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

6 Stefndu hafa ekki áfrýjað héraðsdómi fyrir sitt leyti og kemur krafa þeirra um endurskoðun á málskostnaði í héraði því ekki til álita.

Málsatvik og sönnunarfærsla

7 Á vormánuðum 2015 áttu aðilar málsins í samskiptum um kaup aðalstefnda, S-kk-ef F-kk-ef, og félaga í hans eigu á dekkjum af gerðinni,,Infinity“ sem áfrýjandi hugðist flytja til landsins frá kínverskum dekkjaframleiðanda. Óumdeilt er að aðilar ræddu upphaflega um kaup á allt að 6.000 dekkjum sem skyldu afhent í sex gámum. Kemur þetta meðal annars fram í tölvupósti fyrirsvarsmanns áfrýjanda 15. maí 2015 til aðalstefnda. Þar kemur jafnframt fram að áfrýjandi ráðgerði að staðgreiða dekkin við pöntun en að aðalstefndi skyldi greiða 6.000.000 króna í staðfestingargjald. Í tölvupóstsamskiptum aðila frá 15. til 18. maí 2015 staðfesti aðalstefndi pöntun á fyrstu 3.000 dekkjunum. Í málinu er deilt um hvort komist hafi á samningur um kaup á 3.000 dekkjum til viðbótar auk 468 dekkja sem voru flutt til landsins af áfrýjanda í september 2016 og 376 dekkja í október 2017. Í málinu er ekki að finna neinar skriflegar pantanir á þessum viðbótardekkjum.

8 Upphaflega gerði áfrýjandi ráð fyrir því að stefndu fjármögnuðu kaupin með því að greiða verulegan hluta af kaupverðinu við pöntun í því skyni að ná fram sem hagstæðustu verði. Frá þessu var horfið og tókust samningar um að áfrýjandi myndi lána aðalstefnda til dekkjakaupanna. Í málinu liggur fyrir lánasamningur 10. júní 2015 á milli áfrýjanda og aðalstefnda en í 1. gr. samningsins segir að áfrýjandi láni aðalstefnda allt að 45.000.000 króna til kaupa á 6.000 dekkjum. Í 2. gr. samningsins kemur fram að áfrýjandi hafi þegar lánað aðalstefnda „krónur 6.551.500,. sem notað var til þess að greiða inn á fyrstu 3.000 dekkinn, þann 18.maí sem ber sömu vexti og vaxtaálag sem um getur í samningi þessum“. Í 3. gr. samningsins er mælt fyrir um að lánið beri yfirdráttarvexti Landsbanka Íslands á hverjum tíma auk 3% vaxtaálags. Þá er í 4. gr. samningsins kveðið á um að lánstíminn sé til 31. maí 2016 en lánalínan skyldi framlengjast um einn mánuð í senn yrði henni ekki sagt upp.

9 Í septembermánuði 2015 komu þrír gámar með dekkjum á vegum áfrýjanda til landsins. Voru þeir fluttir á starfsstöð stefndu að Njarðarbraut 11 í Reykjanesbæ dagana 14., 15. og 29. september 2015. Af gögnum málsins má ráða að starfsmaður varastefnda, Bílastofunnar ehf., B-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, hafi kvittað fyrir móttöku á 2.952 dekkjum. Af yfirliti sem virðist stafa frá S-kvk-þgf G-kvk-þgf, sem annaðist bókhald fyrir áfrýjanda á þessum tíma, kemur fram að 2.968 dekk hafi verið afhent stefndu í septembermánuði 2015.

10 Af tölvupóstsamskiptum sem liggja fyrir í málinu á milli fyrirsvarsmanna áfrýjanda dagana 28. og 29. september 2015 kemur fram að hluti af þeim dekkjum sem komu í þremur fyrstu gámunum hafi verið ætlaður öðrum viðskiptamönnum áfrýjanda. Má ráða af samskiptunum að um 500 dekk úr gámunum þremur hafi verið ætluð öðrum og að þau dekk hafi verið tekin af starfsstöð stefndu. Þar kemur einnig fram að aðalstefndi hafi kvartað yfir því að hann hafi ekki pantað tiltekna dekkjategund sem hafði komið í gámunum.

11 Þann 27. október 2015 komu að auki þrír gámar af dekkjum á starfsstöð stefndu að Njarðarbraut sem áfrýjandi flutti til landsins. Í málinu liggur fyrir staðfesting B-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns varastefnda, á móttöku 3.012 dekkja úr þessum seinni þremur gámum.

12 Í gögnum málsins er að finna fjölmörg tölvuskeyti á milli starfsmanna áfrýjanda og starfsmanna stefndu sem staðfesta að áfrýjandi hafi á árunum 2015 og 2017 tekið dekk af dekkjalagernum að Njarðarbraut í Reykjanesbæ. Samkvæmt yfirliti frá áfrýjanda í málinu tók hann 1.663 dekk út af dekkjalagernum á tímabilinu september 2015 til júní 2017.

13 Á tímabilinu 7. desember 2015 til 18. nóvember 2016 gaf Nýiðn hf., sem hafði samkvæmt samkomulagi við áfrýjanda tekið að sér að gefa út reikninga til stefndu vegna viðskipta við áfrýjanda, út fimm reikninga vegna kaupa á dekkjum og fleiru. Fram hefur komið hjá málsaðilum að reikningar þessir voru gefnir út samkvæmt listum frá starfsmönnum varastefnda um fjölda dekkja sem varastefndi hafði selt. Ekki er um það deilt að allir þessir reikningar eru greiddir.

14 Nýiðn hf. gaf síðan út tvo reikninga 21. október 2017 annars vegar að fjárhæð 4.757.923 krónur vegna 468 dekkja sem afhent voru 30. september 2016 og hins vegar að fjárhæð 3.199.493 krónur vegna dekkja sem afhent voru í október 2017. Í gögnum málsins er að finna staðfestingar B-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef, starfsmanns varastefnda, um móttöku á 468 dekkjum 30. september 2016 og á 376 dekkjum í október 2017. Hinn 4. desember 2017 gaf Nýiðn hf. síðan út reikning að fjárhæð 21.683.859 krónur sem lokauppgjör á dekkjakaupum stefndu.

15 Varastefndi gaf síðan út reikning á Nýiðn hf. 31. október 2017 fyrir leigu á gámastæði og húsnæði svo og fyrri afgreiðslu og birgðagjald í tvö ár, samtals að fjárhæð 8.795.688 krónur. Áfrýjandi hefur mótmælt þessum reikningi sem tilhæfulausum þar sem hann hafi aldrei leigt húsnæði eða gámastæði af varastefnda.

16 Í hinum áfrýjaða dómi voru stefndu sýknaðir af kröfum áfrýjanda meðal annars á þeim grundvelli að áfrýjanda hafi ekki tekist að sanna að stefndu hafi pantað þau dekk sem krafa hans byggist á og væru umfram þau 3.000 dekk sem fyrir liggur að hann hafi pantað. Þá taldi dómurinn að stefndu hefðu þegar greitt fyrir dekkin sem sannað væri að hefðu verið pöntuð.

Niðurstaða

17 Fjárkröfur áfrýjanda eru reistar á því að stefndu hafi keypt 5.202 dekk af áfrýjanda á árunum 2015 til 2017. Þeir hafi pantað og móttekið 6.865 dekk en til frádráttar komi 1.663 dekk sem áfrýjandi tók af dekkjalagernum að Njarðarbraut. Samtals hafi stefndu því keypt dekk fyrir 40.344.036 krónur. Til frádráttar kröfunni komi síðan innborganir vegna reikninga vegna dekkjakaupa sem hafi þegar verið greiddir samkvæmt því sem að framan greinir. Þá krefst áfrýjandi þess að á fjárkröfurnar reiknist yfirdráttarvextir Landsbanka Íslands hf. auk 3% álags frá dagsetningu lánasamningsins 10. júní 2015. Áfrýjandi byggir einkum á því að lánasamningur aðila og tölvupóstsamskipti staðfesti að stefndu hafi skuldbundið sig til þess að kaupa fyrst 6.000 dekk og síðar þau dekk sem afhent voru í september 2016 og október 2017. Fyrir liggi staðfestingar starfsmanns varastefnda um móttöku á þessum dekkjum.

18 Stefndu reisa sýknukröfu sína aðallega á því að ekki liggi fyrir neinar sannanir fyrir því að stefndu hafi pantað meira en 3.000 dekk. Telja þeir að þau dekk séu að fullu greidd með þeim reikningum sem áfrýjandi staðfesti að hafi verið greiddir. Þótt dekkin hafi verið afhent á starfsstöð stefndu liggi fyrir í málinu að áfrýjandi fékk að geyma dekkjalager sinn í húsnæði stefndu. Gögn málsins og framburðir starfsmanna stefndu sýni að áfrýjandi hafi á árunum 2015 til 2017 tekið dekk út af lagernum eftir því sem honum hentaði. Þá staðfesti starfsmenn stefnda að þeir hafi talið að um væri að ræða sameiginlegan dekkjalager áfrýjanda og varastefnda.

19 Óumdeilt er í málinu að aðalstefndi hafi pantað 3.000 dekk af áfrýjanda 18. maí 2015. Byggir aðalstefndi á því að dekkin hafi verið pöntuð fyrir hönd varastefnda, enda séu allir reikningar sem Nýiðn hf. gaf út fyrir hönd áfrýjanda stílaðir á það fyrirtæki. Þá liggur fyrir í málinu tölvupóstur fyrirsvarsmanns áfrýjanda 18. ágúst 2015 þar sem óskað er eftir upplýsingum frá aðalstefnda um á hvaða fyrirtæki eigi að stíla reikninga. Enn fremur kemur fram í lánasamningnum 10. júní 2015 að hann sé gerður vegna fjármögnunar á dekkjakaupum fyrirtækja í eigu aðalstefnda. Samkvæmt þessu verður lagt til grundvallar að pöntunin hafi verið gerð í nafni varastefnda, Bílastofunnar ehf. en ekki aðalstefnda.

20 Fyrir liggur að Nýiðn hf. gaf út fimm reikninga til varastefnda sem að hluta til voru vegna dekkjakaupa og að þeir reikningar hafi verið greiddir. Áfrýjandi byggir á því að fjárhæðin sem varastefndi greiddi fyrir dekk samkvæmt framangreindum fimm reikningum hafi verið 10.627.741 króna. Mismunurinn á þeirri fjárhæð og heildarfjárhæð reikninganna sé vegna hjólastillinga. Aðrir reikningar sem koma fram á hreyfingayfirliti úr bókhaldi Nýiðnar hf. vegna varastefnda séu vegna annarra viðskipta en dekkjaviðskipta. Það sé því ekki rétt sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi að varastefndi hafi greitt 20.907.395 krónur inn á dekkjakaupin. Þessum útreikningum áfrýjanda sem styðjast við gögn málsins hafa stefndu ekki hnekkt og verður því lagt til grundvallar að varastefndi hafi greitt 10.627.741 krónu inn á dekkjakaupin með greiðslu þessara fimm reikninga.

21 Svo sem áður er rakið kemur fram í lánasamningnum 10. júní 2015 að áfrýjandi sem lánveitandi hafi lánað aðalstefnda 6.551.500 krónur sem notaðar voru til að greiða innborgun á fyrstu 3.000 dekkin 18. maí 2015. Stefndu hafa ekki lagt fram nein gögn um að lán þetta hafi verið greitt. Samkvæmt því verður aðalstefnda gert að greiða áfrýjanda 6.551.500 krónur auk yfirdráttarvaxta Landsbanka Íslands hf. á hverjum tíma með 3% álagi eins og nánar greinir í dómsorði. Stefndu hafa ekki sérstaklega andmælt þeim vaxtafæti sem kröfugerð áfrýjanda byggist á og tekur mið af framangreindum vöxtum.

22 Í málinu nýtur ekki nákvæms yfirlits yfir þau 3.000 dekk sem áfrýjandi byggir á að stefndu hafi pantað og fengið afhent þar sem fram kemur tegund dekkja og einingarverð. Af þessum sökum verður ekki nákvæmlega ráðið hvað mörg dekk varastefndi fékk afhent upp í þessa pöntun og þá hvert söluverð þeirra var. Áfrýjandi byggir á því að í fylgiskjali með pöntun sem aðalstefndi staðfesti 18. maí 2015 komi fram að heildarverð fyrir 1.000 dekk í einum gámi sé 8.512.320 krónur. Samkvæmt því ættu 3.000 dekk sem pöntuð voru að hafa kostað 25.536.960 krónur. Svo sem áður er rakið fór hluti þeirra dekkja sem voru afhent úr fyrstu þremur gámunum til annarra aðila. Þá liggur fyrir að áfrýjandi tók að minnsta kosti 1.663 dekk af dekkjalagernum á árunum 2015 til 2017. Af þessum sökum er ekki unnt að staðreyna af gögnum málsins hvað mörg dekk voru nákvæmlega afhent upp í pöntunina og hvert verð einstakra dekkja var. Fyrir liggur samkvæmt framangreindu að stefndu hafa greitt áfrýjanda eða fengið að láni frá honum til umræddra dekkjakaupa samtals 17.179.241 krónu. Þótt allnokkur munur sé á þeirri fjárhæð sem kemur fram á fylgiskjali pöntunarinnar og þeirri fjárhæð sem liggur fyrir að hafi verið greidd eða fengin að láni verður áfrýjandi að bera hallann af því að ekki liggi fyrir nákvæmar upplýsingar um þetta atriði í málinu.

23 Fallist er á það með stefndu að áfrýjandi hafi ekki sýnt fram á að stefndu hafi pantað þau 3.012 dekk sem afhent voru á dekkjalager að Njarðarbraut 11 í Reykjanesbæ 27. október 2015. Þótt starfsmaður varastefnda hafi staðfest móttöku á dekkjunum liggur fyrir að áfrýjandi gaf ekki út reikninga fyrir þeim á þeim tíma sem þau voru afhent auk þess sem fyrir liggur að hann taldi sig hafa heimildir til þess að taka dekk út af lagernum án þess að stefndu gæfu út reikninga til hans vegna þeirra úttekta. Þá liggur fyrir í málinu að starfsmenn varastefnda, þau B-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf og L-kvk-nf B-kvk-nf J-kvk-nf, sem einkum áttu í samskiptum við fyrirsvarsmann áfrýjanda um móttöku á dekkjum og úttektir litu svo á að dekkjalagerinn væri að hluta í eigu áfrýjanda og að hluta í eigu varastefnda. Verður því að hafna kröfum áfrýjanda sem byggjast á því að kaup hafi komist á með aðilum á þessum 3.012 dekkjum í október 2015.

24 Eins og áður hefur verið rakið gaf Nýiðn hf. út tvo reikninga 21. október 2017, annars vegar að fjárhæð 4.757.923 krónur vegna 468 dekkja sem afhent voru varastefnda 30. september 2016 og hins vegar að fjárhæð 3.199.493 krónur vegna dekkja sem afhent voru varastefnda í október 2017. B-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, starfsmaður varastefnda, hefur staðfest að hafa móttekið dekkin. Stefndu mótmæla því hins vegar að hafa pantað þessi dekk. Fyrir liggur að fyrrnefndur B-kk-nf Þ-kk-nf staðfesti fyrir héraðsdómi að hafa pantað dekk fyrir varastefnda af áfrýjanda á árunum 2016 og 2017. Í málinu liggur fyrir tölvupóstur frá aðalstefnda til fyrirsvarsmanns áfrýjanda 19. október 2017 með viðhengi þar sem segir: „Ég vil fá reikning fyrir dekkjunum sem ég fékk í síðustu viku og um helgina.“ Samkvæmt þessu verður byggt á því að varastefndi hafi pantað dekk þau sem liggja til grundvallar framangreindum tveimur reikningum. Verður varastefnda því gert að greiða 7.957.416 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. janúar 2018, svo sem krafist er í þrautavarakröfu áfrýjanda.

25 Rétt þykir að málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð:

Aðalstefndi, S-kk-nf F-kk-nf, greiði áfrýjanda, Dekkjavinum ehf., 6.551.500 krónur auk 15,20% samningsvaxta frá 10. júní 2015 til 20. júní 2015, 15,70% samningsvaxta frá 21. júní 2015 til 31. ágúst 2015, 16,20% samningsvaxta frá 1. september 2015 til 10. nóvember 2015, 16,45% samningsvaxta frá 11. nóvember 2015 til 31. ágúst 2016, 16% samningsvaxta frá 1. september 2016 til 20. desember 2016, 15,75% samningsvaxta frá 21. desember 2016 til 20. maí 2017, 15,50% samningsvaxta frá 21. maí 2017 til 20. júní 2017, 15,25% samningsvaxta frá 21. júní 2017 til 29. september 2017, 15,25% samningsvaxta frá 30. september 2017 til 10. október 2017, 15% samningsvaxta frá 11. október 2017 til 30. nóvember 2017, 15,41% samningsvaxta frá 1. desember 2017 til 31. desember 2017 og 15% samningsvaxta frá 1. janúar 2018 til greiðsludags.

Varastefndi, Bílastofan ehf., greiði áfrýjanda 7.957.416 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 8. janúar 2018 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.