906/2018

Útdráttur

A voru gefin að sök ýmis brot með tveimur ákæruskjölum. Við meðferð málsins í héraði játaði hann þær sakargiftir samkvæmt fyrri ákærunni að hafa gerst sekur um fíkniefnalagabrot, vopnalagabrot, lyfja og tollalagabrot og umferðarlagabrot. Með síðari ákærunni voru A gefin að sök í fjórum liðum meiri háttar brot gegn skatta og bókhaldslögum í sjálfstæðri atvinnustarfsemi hans. Hann játaði þá háttsemi að hluta en neitaði að öðru leyti sök. Krafðist hann meðal annars frávísunar síðari ákærunnar í heild eða að hluta, þar á meðal vegna málsmeðferðar sem hann taldi í andstöðu við 4. gr. 7. viðauka Mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, þar sem honum hefði með úrskurði ríkisskattstjóra þegar verið gert að greiða álag á skattstofna vegna sömu tekjuára og sakargiftir tækju til. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að við rekstur mála A hjá skattyfirvöldum annars vegar og ákæruvaldi og dómstólum hins vegar, sem sakargiftir samkvæmt öðrum og þriðja tölulið síðari ákærunnar lutu að, hafi verið brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka sáttmálans. Tali dómurinn því rétt að vísa þeim ákæruliðum frá dómi sem A hefði ekki gengist við en gera honum refsingu fyrir þann hluta sakargifta sem hann hefði játað. Með dómi Landsréttar var fallist á það mat héraðsdóms að skilyrðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðaukans hefði ekki verið fullnægt við rekstur mála A hjá skattyfirvöldum annars vegar og ákæruvalds og dómstólum hins vegar. Í því fælist nánar tiltekið að ekki væri unnt að líta svo á að rekstur málanna hefði verið nægjanlega samþættur í tíma, sbr. einkum dóm Hæstaréttar Íslands 21. september 2017 í máli nr. 283/2016. Þessir ágallar tækju til umræddra sakargifta í heild og stæðu engin rök til þess að undanskilja í frávísun þann hluta þeirra sem A hefði játað. Var þannig öðrum og þriðja tölulið síðari ákærunnar vísað frá héraðsdómi í heild. Þá féllst Landsréttur á það mat héraðsdóms að sakfella A fyrir þau brot sem honum væru gefin að sök í fyrsta og fjórða lið sömu ákæru enda stæðu ekki efni til þess að þeim yrði vísað frá héraðsdómi á sama grunni eða af öðrum ástæðum. Var A því sakfelldur fyrir þau brot og fyrrgreind brot samkvæmt fyrri ákærunni. Refsing hans þótti hæfilega ákveðin fangelsi í fimm mánuði en fullnustu fjögurra mánaða þeirrar refsingar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá skyldi A sæta upptöku á rafmagnsvopni, fíkniefnum og lyfjum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og H-kk-nf O. A-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. desember 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 23. nóvember 2018 í málinu nr. S58/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd. Þá er þess krafist að ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku verði staðfest.

3 Ákærði krefst þess að ákæru 22. mars 2018 verði vísað frá dómi og honum gerð vægasta refsing sem lög leyfa vegna sakargifta samkvæmt ákæru 30. janúar 2018.

Niðurstaða

4 Með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 30. janúar 2018 er ákærði borinn sökum um fíkniefnalagabrot, vopnalagabrot og lyfja og tollalagabrot 10. desember 2016 og fyrir að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti 21. febrúar 2017. Fyrir héraðsdómi játaði ákærði sök samkvæmt þessari ákæru. Verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða að því er tekur til þessara brota hans og heimfærslu þeirra til refsiákvæða. Umferðarlagabrot ákærða varðar nú við 1. mgr. 58. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sem tóku gildi 1. janúar 2020, sbr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

5 Samkvæmt ákæru héraðssaksóknara 22. mars 2018 eru ákærða í fjórum liðum gefin að sök „meiri háttar brot gegn skatta og bókhaldslögum í sjálfstæðri atvinnustarfsemi sinni“. Í fyrsta lið fyrir að hafa ekki tilkynnt virðisaukaskattsskylda starfsemi sína rekstrarárin 2013 og 2014 til skráningar hjá ríkisskattstjóra. Í öðrum lið fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum vegna eigin atvinnurekstrar fyrir tilgreind uppgjörstímabil rekstrarárin 2013 og 2014 og fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfseminni vegna sömu tímabila, samtals að fjárhæð 5.727.075 krónur. Í þriðja lið fyrir að hafa ekki staðið á lögmæltum tíma skil á skattframtölum gjaldárin 2014 og 2015 vegna tekjuáranna 2013 og 2014 og fyrir að hafa síðar staðið skil á efnislega röngum skattframtölum vegna sömu tekjuára þar sem hann hafi látið undir höfuð leggjast að telja fram til skatts tekjur af sjálfstæðri atvinnustarfsemi sinni sömu tekjuár sem borist hefðu honum með greiðslum frá verkkaupum inn á bankareikning hans. Með þessu hafi ákærði vanframtalið tekjuskatts og útsvarsstofn sinn um samtals 22.481.484 krónur, sem honum hafi borið að greiða af tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð 8.972.623 krónur. Þá er ákærði með ákærunni í fjórða lagi sóttur til saka fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og varðveita bókhaldsgögn vegna sjálfstæðrar atvinnustarfsemi sinnar rekstrarárin 2013 og 2014.

6 Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að við rekstur mála ákærða hjá skattyfirvöldum annars vegar og ákæruvaldi og dómstólum hins vegar, sem sakargiftir samkvæmt 2. og 3. lið þessarar ákæru lúta að, hafi verið brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Samkvæmt héraðsdómi var af þeim sökum talið rétt að vísa frá dómi þeim liðum í þessum þætti málsins sem ákærði hafði ekki gengist við en gera honum refsingu fyrir þann hluta sakargifta sem hann hafði játað. Af hálfu ákæruvalds var unað við þessa niðurstöðu.

7 Með vísan til forsendna héraðsdóms er á það fallist að skilyrðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmálann hafi ekki verið fullnægt við rekstur mála ákærða hjá skattyfirvöldum annars vegar og ákæruvaldi og dómstólum hins vegar. Í því felst nánar tiltekið að ekki er unnt að líta svo á að rekstur málanna hafi verið nægjanlega samþættur í tíma, sbr. einkum dóm Hæstaréttar 21. september 2017 í máli nr. 283/2016. Þessir ágallar taka til umræddra sakargifta í heild og standa engin rök til þess að undanskilja í frávísun þann hluta þeirra sem ákærði hefur játað. Er það því niðurstaðan að framangreindum liðum í ákæru héraðssaksóknara 22. mars 2018 er vísað frá héraðsdómi.

8 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ákærði sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök í 1. og 4. lið í ákæru héraðssaksóknara enda standa ekki efni til þess að þeim verði vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli sem samkvæmt framansögðu á við um aðra ákæruliði eða af öðrum ástæðum. Eru þau brot hans þar réttilega heimfærð til 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt annars vegar og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 36. gr. og 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald, hins vegar.

9 Um sakaferil ákærða er þess að geta að hann var með dómi 17. janúar 2014 sakfelldur fyrir rangar sakargiftir og umferðarlagabrot, sem meðal annars fólst í því að hann ók bifreið sviptur ökurétti, en hann var sviptur þeim rétti í þrjú ár og sex mánuði með sátt hjá lögreglustjóra 22. mars 2013. Þá gekkst ákærði 7. júlí 2015 undir greiðslu sektar fyrir slíkt brot. Loks ber að nefna að ákærða var með dómi Héraðsdóms Reykjaness 1. júlí 2019 gert að sæta fangelsi í þrjá mánuði fyrir brot gegn lögum nr. 138/1994 um einkahlutafélög sem framin voru í ágúst 2016. Var refsingin ákveðin sem hegningarauki við þann dóm sem hér er til endurskoðunar.

10 Sakfelling ákærða nú tekur samkvæmt framansögðu meðal annars til brots gegn 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga en samkvæmt því ákvæði skal sá, sem af ásetningi eða stórfelldu gáleysi gerist sekur um meiri háttar brot gegn tilgreindum ákvæðum laga um bókhald, sæta fangelsi allt að sex árum.

11 Að framangreindu virtu og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fimm mánuði. Skal fresta fullnustu fjögurra mánaða hennar og binda almennu skilorði eins og nánar greinir í dómsorði.

12 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað og upptöku eru staðfest.

13 Rétt þykir að fella allan áfrýjunarkostnað á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Vísað er frá héraðsdómi liðum 2 og 3 í ákæru héraðssaksóknara 22. mars 2018.

Ákærði, A-x-x L-x-x R-x-x, sæti fangelsi í fimm mánuði en fresta skal fullnustu fjögurra mánaða af refsingunni og sá hluti hennar falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um upptöku og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 372.000 krónur.