729/2020

Útdráttur

HÓ starfaði við akstur vörubifreiða hjá AK ehf. frá janúar til mars 2018. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur milli aðila en þeir voru sammála um að AK ehf. skyldi greiða HÓ 500.000 krónur í útgreidd mánaðarlaun, að vinnuskylda hans fælist í því að aka vörubifreiðum milli Bíldudals og Reykjavíkur fimm sinnum í viku og að hver ferð tæki allt að 12 klukkustundum. HÓ höfðaði síðar mál á hendur AK ehf. og krafði félagið um yfirvinnugreiðslur umfram hinar umsömdu vinnustundir og lagði fram afrit af handritaðri dagbók sinni því til stuðnings. Í dómi Landsréttar var rakið að þrátt fyrir að í dómaframkvæmd hafi stundum verið stuðst við handrituð yfirlit starfsmanna þá væri til þess að líta að talsvert misræmi væri í skráningum í fyrirliggjandi dagbók annars vegar og í akstursbók og akstursskýrslum hins vegar. Gegn mótmælum AK ehf. hefði HÓ ekki tekist sönnun þess að hann hefði unnið fleiri vinnustundir fyrir AK ehf. en hann hefði þegar fengið greitt fyrir. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu AK ehf. þannig staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 21. desember 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vestfjarða 2. desember 2020 í málinu nr. E- 89/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 1.358.012 krónur auk dráttarvaxta, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 470.027 krónum frá 31. janúar 2018 til 28. febrúar 2018, af 871.462 krónum frá þeim degi til 31. mars 2018 og af 1.358.012 krónum frá þeim degi og til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Áfrýjandi starfaði við akstur vörubifreiða fyrir stefnda frá 7. janúar 2018 til 23. mars sama ár er áfrýjandi sagði starfi sínu lausu. Í máli þessu deila aðilar um innihald og efndir á ráðningarsamningi aðila vegna þessa tímabils. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur milli aðila. Aðilar eru aftur á móti á einu máli um að ráðningarsamningurinn hafi kveðið á um að áfrýjandi skyldi greiða stefnda 500.000 krónur í útgreidd mánaðarlaun, það er eftir að dregin hefði verið frá launum staðgreiðsla skatta, greiðslur í lífeyrissjóð og aðrar frádráttarbærar greiðslur við útborgun launa. Þá eru aðilar sammála um að umsamin vinnuskylda fælist í því að aka vörubifreiðum á vegum stefnda milli Bíldudals og Reykjavíkur fimm sinnum í viku og að hver ferð tæki allt að 12 klukkustundum. Stefndi greiddi áfrýjanda laun fyrir þrjá fyrstu mánuði ársins 2018 er tóku mið af ráðningarsamningi aðila.

5

Áfrýjandi leitaði til Verkalýðsfélags Vestfirðinga í apríl 2018 í framhaldi af starfslokum sínum hjá stefnda en hann taldi sig hlunnfarinn um launagreiðslu raf hálfu stefnda. Lét stefndi áfrýjanda ekki í té launaseðla fyrir mánuðina þrjá fyrr en eftir því var gengið af hálfu Verkalýðsfélags Vestfjarða en samkvæmt því sem fram er komið í málinu bárust launaseðlar frá stefnda fyrir mánuðina þrjá ekki fyrr en undir lok júnímánaðar 2018. Verkalýðsfélagið færði ráðningarsamning áfrýjanda og stefnda undir kjarasamning milli Starfsgreinasambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins sem gilti frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018.

6

Áfrýjandi staðhæfir að vinna hans fyrir stefnda hafi verið mun meiri en ráðningarsamningur aðila hafi gert ráð fyrir. Hafi vinnudagur áfrýjanda oft farið fram yfir þær 12 klukkustundir sem ráðningarsamningurinn hafi gert ráð fyrir, auk þess sem vinnudagar hafi stundum verið fleiri en fimm í hverri viku. Vinnudagar áfrýjanda hafi lengst af ýmsum ástæðum, svo sem vegna biðar vegna lestunar og losunar vörubifreiða, vegna tafa af völdum ófærðar, auk þess sem akstur á keðjum hafi leitt til þess að aksturstími hafi lengst til muna í ófærð.

7

Í málinu krefur áfrýjandi stefnda um yfirvinnugreiðslur sem hann staðhæfir að nemi fjölda þeirra vinnustunda sem hann vann umfram hinar umsömdu vinnustundir samkvæmt ráðningarsamningi. Miðar hann útreikning yfirvinnustunda í dómkröfum sínum við skráningu vinnustunda í handritaða dagbók sína.

Niðurstaða

8

Ágreiningur aðila lýtur einkum að því hvernig líta beri á vinnuframlag áfrýjanda fyrir stefnda, ef í ljós væri leitt, væri umfram þær 12 daglegu vinnustundir sem ráðningarsamningurinn gerði ráð fyrir. Áfrýjandi greindi frá því í aðilaskýrslu sinni fyrir héraðsdómi að aldrei hafi verið samið um að vinna umfram hinar 12 daglegu vinnustundir ætti að vera inni í hinum umsömdu heildarlaunum. Þá hafi samningurinn miðað við vinnu á virkum dögum en áfrýjandi hafi þrátt fyrir það oft þurft að aka um helgar. Þessum staðhæfingum hefur stefndi mótmælt. Miðar stefndi við að um fastlaunasamning hafi verið að ræða, auk þess sem áfrýjandi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi unnið þær yfirvinnustundir sem hann gerir kröfu um laun fyrir.

9

Samkvæmt ákvæði 1.14 í kjarasamningi milli Starfsgreinasambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins sem gilti frá 1. maí 2015 til 31. desember 2018 og átti við um ráðningarsamband áfrýjanda og stefnda bar stefnda eigi síðar en tveimur mánuðum eftir að starf hæfist að gera skriflegan ráðningarsamning við áfrýjanda eða staðfesta ráðningu skriflega væri áfrýjandi ráðinn til lengri tíma en eins mánaðar og að meðaltali lengur en átta klukkustundir á viku. Stefndi gerði ekki skriflegan ráðningarsamning við áfrýjanda svo sem honum bar skylda til. Í dómaframkvæmd hefur verið við það miðað að óljós og umdeild atriði í ráðningarsamningi skuli skýrð starfsmanni í hag sé ekki við skriflegan ráðningarsamning að styðjast.

10

Um sönnun fyrir unnum yfirvinnustundum hefur í dómaframkvæmd meðal annars verið stuðst við handrituð yfirlit starfsmanna. Má um slík fordæmi meðal annars vísa til dóma Hæstaréttar frá 17. maí 2018 í málum nr. 600/2017 og 601/2017 og frá 23. janúar 2003 í máli nr. 335/2002. Íþessum dómum var vísað til þess að ekki væri við annað en handskrifuð yfirlit launþega að styðjast og hefði atvinnurekandi ekki lagt fram neina aðra tímaskráningu þrátt fyrir að hafa haft öll færi á að skrá vinnu launþega síns.

11

Fyrir Landsrétt hefur áfrýjandi lagt fram afrit úr dagbók sinni en frumrit dagbókarinnar liggur ekki frammi í málinu. Stefndi mótmælir því að umrædd dagbók verði lögð til grundvallar og vísar til þess að dagbókin sé ekki í samræmi við þær færslur sem áfrýjandi hafi sjálfur fært í akstursbók vörubifreiðarinnar EG- M32 sem honum bar að færa. Eins sé færsla í dagbók áfrýjanda ekki heldur í samræmi við akstursskýrslu er áfrýjandi hafi fært daglega fyrir sömu bifreið sem legið hafi til grundvallar reikningum er stefndi hafi gert Arnarlaxi ehf. fyrir akstur frá Bíldudal til Reykjavíkur.

12

Samkvæmt framlögðu afriti úr dagbók áfrýjanda vann hanní samtals 17 daga í janúar 2018 fyrir stefnda á tímabilinu frá 7. til 26. janúar 2018. Á þessu tímabili hefur áfrýjandi skráð 12 akstursdaga í akstursskýrslur fyrir Arnarlaxehf. en átta aksturs daga í akstursbók. Í akstursskýrslunum fyrir Arnarlax ehf. hefur áfrýjandi skráð hvaða varning hann ók með tiltekna daga og akstursleið. Þrátt fyrir að skýrslurnar geri ráð fyrir því að fjöldi ekinna kílómetra komi þar fram eru þeir ekki færðir inn. Í akstursbók hefur áfrýjandi skráð akstur í áttadaga fyrir þetta tímabil en í hana er einungis skráð staða á ökumæli viðkomandi vörubifreiðar fyrir hvern dag og hver hafi verið ökumaður. Þegar framangreind gögn eru borin saman fyrir þessa daga janúarmánaðar kemur í ljós að í dagbók áfrýjanda 11. janúar 2018 er skráð,, Losa Eimskip“. Ekki liggur fyrir ljósrit úr dagbók fyrir 12. janúar. Ekkert er skráð þessa tvo daga í akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. eða í akstursbók. Á f-kk-þf hefur skráð í dagbók sína vinnu dagana 15. til 17. janúar. Í dagbókina 15. janúar hefur áfrýjandi skráð að hann hafi farið með,, A-kk-þf“ frá Reykjavík til Patreksfjarðar þann dag en verið,, fastur“ dagana 16. og 17. janúar á Patreksfirði. Engar færslur eru fyrir þessa daga í akstursskýrslum fyrir Arnarlax ehf. eða í akstursbók. Áfrýjandi hefur skráð akstur í akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. dagana 10. og 21. til 23. janúar en engin færsla er fyrir þessa daga í akstursbók þeirrar bifreiðar er áfrýjandi ók. Samkvæmt þessu stafar misræmi á milli dagbókar áfrýjanda og akstursskýrslna fyrir Arnarlax ehf. af því að dagana 11., 12. og 15. til 17. janúar hefur áfrýjandi ekki sjálfur verið við akstur heldur hafi hann ýmist verið að losa farm fyrir sunnan eða verið veðurtepptur á Patreksfirði. Á hinn bóginn er óútskýrt misræmi í skráningu áfrýjanda í akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. og akstursbók fyrir dagana 10. og 21. til 23. janúar.

13

Dagbók áfrýjanda ber með sér að áfrýjandi hafi verið í vinnu í samtals 23 daga í febrúar 2018. Samkvæmt akstursskýrslum fyrir Arnarlax ehf. hefur áfrýjandi ekið 18 daga í þessum mánuði en í akstursbók segir að hann hafi ekið 15 daga á þessu tímabili. Misræmi á milli dagbókar áfrýjanda og akstursskýrslna fyrir Arnarlax ehf. stafar af dögunum 13. til 15. febrúar annars vegar og 19. febrúar hins vegar. Í dagbók áfrýjanda fyrir dagana 13. til 15. febrúar er skráð,,8“ fyrir 13. og 14., en,,8“ og,, Svefn í bílnum“ fyrir 15. febrúar. Hinn 19. febrúar virðist skráð,, EGM í Smur“. Enginn akstur er skráður í akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. þessa daga, né heldur í akstursbók. Í þessum mánuði er aftur misræmi á milli akstursskýrslna fyrir Arnarlax ehf. og akstursbókar þar sem í akstursskýrslunum kemur fram að áfrýjandi hafi ekið dagana 2., 4. og 23. febrúará milli Bíldudals, Reykjavíkur og Þorlákshafnar en enginn akstur er skráður í akstursbók fyrir þá daga.

14

Áfrýjandi hefur skráð samtals 18 unna vinnudaga í dagbók í mars 2018 en akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. sýna hins vegar 15 daga í akstri þann mánuðinn og akstursbók sex daga. Misræmi á milli akstursskýrslna fyrir Arnarlax ehf. og akstursbókar hefur af hálfu áfrýjanda verið útskýrt með því að áfrýjandi hafi ekið annarri bifreið seinni hluta marsmánaðar. Misræmi á milli dagbókar áfrýjanda og akstursskýrslna fyrir Arnarlax ehf. starfar af dögunum 1. og 9. mars. Hinn 1. mars skráir áfrýjandi í dagbók sína að hann hafi ekið frá Bíldudal og farið,, á móti ADDA“. Hafi áfrýjandi sofið í bifreiðinni. Ekki liggur fyrir ljósrit úr dagbók áfrýjanda fyrir 9. mars. Sem fyrr greinir er enginn akstur skráður í akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. fyrir þessa daga. Í akstursbók er skráður akstur áfrýjanda 1. mars en enginn akstur skráður 9. mars.

15

Svo sem að framan er rakið liggur ekki fyrir dóminum afrit úr dagbók áfrýjanda fyrir dagana 12. janúar 2018 eða 9. mars sama ár sem dómkröfur áfrýjanda taka meðal annars til. Dagbókarfærslur áfrýjanda leiða í ljós að tiltekna daga hefur hann fært inn af nákvæmni atriði svo sem varðandi akstursleið, hvaða varning hann hefur verið með og magntölur í því sambandi. Eins hefur hann skráð hversu margar vinnustundir hann hefur innt af hendi þá daga. Í öðrum tilvikum hefur áfrýjandi einungis fært inn akstursleið og fjölda vinnustunda. Í enn öðrum tilvikum hefur áfrýjandi ekkert fært inn á þá daga sem hann kveður sig hafa verið í vinnu annað en fjölda vinnustunda. Þá virðist sem í einhverjum tilvikum sé skráð í dagbókina innan sama dags með mismunandi ritfærum. Því er óljóst hvort upplýsingar hafi verið færðar í dagbókina samdægurs.

16

Samkvæmt 15. gr. laga nr. 87/2004 um olíugjald og kílómetragjald skal ökumaður ökutækis sem kílómetragjald er greitt af við lok hvers dags sem ökutæki er ekið lesa kílómetrastöðu af ökumæli og skrá hana í sérstaka akstursbók sem ríkisskattstjóri gefur út. Sektarrefsingar eru lagðar við broti gegn þessum skyldum í 19. gr. laganna. Samkvæmt 7. gr. reglugerðar nr. 627/2005, um ákvörðun kílómetragjalds og skyldur ökumanna sem sett er á grundvelli laga nr. 87/2004, er þessari skyldu ökumanns til að lesa kílómetrastöðu af ökumæli nánar lýst. Áfrýjandi hefur ekki andmælt þeirri staðhæfingu stefnda að akstursskýrslur sem áfrýjandi fyllti út vegna vörubifreiðarinnar EG- M32 og merktar eru Arnarlaxi ehf. hafi verið notaðar til að gera Arnarlaxi ehf. reikninga vegna aksturs í þágu félagsins. Svo sem að framan er rakið er talsvert misræmi á milli skráninga áfrýjanda í akstursbók og akstursskýrslur en þar munar fjórum akstursdögum í janúar og þremur í febrúar þar sem áfrýjandi skráir akstur í þágu Arnarlax ehf. en á sama tíma er enginn akstur skráður í akstursbók. Ekki er unnt að bera þessi gögn saman hvað marsmánuð varðar þar sem áfrýjandi virðist einungis hafa ekið bifreiðinni EG- M32 fyrstu viku þess mánaðar.

17

Í ljósi þess sem hér að framan er rakið er óhjákvæmilegt að miða við annað en að skráning áfrýjanda í dagbók sína, akstursskýrslur fyrir Arnarlax ehf. og í hina lögboðnu akstursbók hafi verið talsvert ónákvæm. Sú staðreynd veikir sönnunargildi dagbókarfærslna áfrýjanda sem grundvöll að útreikningi vinnustunda. Gegn mótmælum stefnda hefur áfrýjanda ekki tekist sönnun þess að hann hafi unnið fleiri vinnustundir fyrir stefnda en hann hefur þegar fengið greitt fyrir. Á þeim grundvelli verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sýknu stefnda af kröfum áfrýjanda.

18

Rétt þykir að málskostnaður fyrir héraðsdómi og Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður fyrir héraðsdómi og Landsrétti fellur niður.