420/2020

Útdráttur

Samkvæmt ákvörðun ríkissaksóknara var rannsókn vegna meintra kynferðisbrota X gegn A, sem áður hafði verið felld niður árið 2015, endurupptekin og ákæra á hendur X gefin út að þeirri rannsókn lokinni. X krafðist frávísunar málsins þar sem skilyrði fyrir endurupptöku rannsóknarinnar hefðu ekki verið uppfyllt. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þegar rannsókn málsins hefði hafist að nýju hafi meðal annars legið fyrir að vitni kvaðst geta veitt frekari upplýsingar um atvik en áður hefðu komið fram. Taldi Landsréttur ekki efni til að hnekkja því mati ríkissaksóknara að uppfyllt hefði verið það skilyrði 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 að ný sakargögn teldust fram komin eða líklegt væri að þau kæmu fram ef rannsókn væri tekin upp að nýju. Var frávísunarúrskurður héraðsdóms því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. júlí 2020, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 9. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 6. júlí 2020 þar sem máli sóknaraðila nr. S[…]/2020 á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í tlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Eins og þar greinir má rekja upphaf málsins til þess að brotaþolinn A lagði fram kæru á hendur varnaraðila 10. október 2014 fyrir meint kynferðisbrot gegn sér á árunum 20022003. Með bréfi 22. maí 2015 tilkynnti ríkissaksóknari varnaraðila að málið hefði verið fellt niður með vísan til 145. gr. laga nr. 88/2008, þar sem það sem fram væri komið við rannsókn málsins væri ekki talið nægilegt eða líklegt til sakfellis. Ríkissaksóknari lagði fyrir embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum að taka rannsókn málsins upp að nýju með bréfi 19. september 2018 þar sem hann taldi fram komin ný sakargögn í málinu og því uppfyllt lagaskilyrði til að taka rannsókn þess upp að nýju, sbr. 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008. Að þeirri rannsókn lokinni var gefin út ákæra á hendur varnaraðila 6. mars 2020 vegna ætlaðra kynferðisbrota gegn brotaþola á tímabilinu janúar til mars 2003.

5 Með hinum kærða úrskurði var fallist á kröfu varnaraðila um frávísun málsins þar sem þau gögn sem lágu til grundvallar endurupptöku rannsóknarinnar voru ekki talin ný sakargögn í skilningi 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 og lagaskilyrði endurupptöku því ekki uppfyllt. Varnaraðili byggði einnig á því að með endurupptöku rannsóknarinnar hefði verið brotið gegn 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu og reglum 1. mgr. 6. gr. sáttmálans og 70. gr. stjórnarskrárinnar um réttláta málsmeðferð á rannsóknarstigi og fyrir dómi.

6 Fallist er á með héraðsdómi að með endurupptöku rannsóknar málsins hafi ekki verið brotið gegn bannreglu 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Þá þykja málsástæður varnaraðila sem lúta að undanfara ákvörðunar ríkissaksóknara 19. september 2018 ekki hafa þýðingu við úrlausn á kröfu hans um frávísun.

7 Í fyrri málslið 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 segir að hafi rannsókn á hendur sakborningi verið hætt vegna þess að sakargögn hafa ekki þótt nægileg til ákæru eigi ekki að taka rannsókn upp á ný gegn honum nema ný sakargögn séu fram komin eða líklegt sé að þau komi fram. Hefur ákvæði þessu verið beitt með lögjöfnun þegar um er að ræða endurupptöku rannsóknar eftir að ákærandi hefur fellt mál niður með vísan til 145. gr. laga nr. 88/2008.

8 Í fyrrnefndu bréfi ríkissaksóknara 19. september 2018 er gerð grein fyrir því að ríkissaksóknara hafi borist bréf frá þáverandi lögmanni brotaþola þar sem endurupptökubeiðni brotaþola sé ítrekuð þar sem fyrir liggi nýjar upplýsingar um málið. Er þar einkum vísað til samtals brotaþola við B, sem var […] brotaþola, og yfirlýsingar hennar frá 18. júlí 2018 auk vottorða frá […] og C sálfræðingi. Þá er gerð grein fyrir efni bréfs lögreglustjórans á Suðurnesjum, sem barst ríkissaksóknara 12. september 2018, en þar er greint frá fundi brotaþola með tilteknum aðstoðarsaksóknara og aðstoðaryfirlögregluþjóni þar sem brotaþoli skýrði frá samskiptum sínum við B og „ýmsu öðru sem skipt gæti máli við rannsókn málsins“.

9 Í yfirlýsingu B, sem vísað er til í bréfi ríkissaksóknara, er því lýst að þegar hún var fyrst kölluð til skýrslutöku vegna málsins hafi hún talið engar líkur á því að umrædd brot hefðu getað gerst í […]. Þegar hún hins vegar hugsi um umrætt tímabil nú þá telji hún mögulegt að breytt hegðun brotaþola seinustu mánuði hans í […] megi skýra með því að eitthvað hafi gerst sem orsakaði erfiða hegðun hans. Þá segir í yfirlýsingunni að það sé „einnig ýmislegt sem ekki kom fram í skýrslutökunni vegna þess að ég var ekki spurð um það sem skipt gæti máli.“ Þá koma fram í samtali brotaþola og B vísbendingar um að D, þáverandi […], búi yfir upplýsingum sem mögulega hefðu þýðingu fyrir málið.

10 Þegar rannsókn málsins hófst að nýju lá meðal annars fyrir að vitni kvaðst mögulega geta veitt frekari upplýsingar um atvik en áður höfðu komið fram. Að þessu virtu og í ljósi þess sem að öðru leyti er rakið hér að framan eru ekki efni til þess að hnekkja því mati ríkissaksóknara að uppfyllt sé það skilyrði 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 að ný sakargögn teldust fram komin eða líklegt væri að þau kæmu fram ef rannsókn væri tekin upp að nýju.

11 Með vísan til framangreinds verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

12 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.