846/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákæru gegn X var vísað frá dómi með vísan til 4. mgr. 26. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála þar sem lögreglustjórann á Suðurlandi hefði skort hæfi til þess að gefa út ákæru á hendur honum. Byggðist krafa X einkum á ætluðu vanhæfi tveggja fulltrúa sem störfuðu á ákærusviði embættisins. Einnig byggði X á því að hann hefði orðið fyrir stöðugri ásókn lögreglu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í málinu væri ekki að finna nein gögn sem bæru með sér að fulltrúinn A, sem vanhæf var til að annast rannsókn þeirra brota sem getið væri í ákæru, hefði haft afskipti af rannsókn þeirra. Þá var ekki fallist á að fulltrúinn B hefði verið vanhæfur til þess að annast rannsókn brotanna, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Um hæfi lögreglustjóra vísaði Landsréttur til þess að samkvæmt meginreglu 5. töluliðar 3. gr. stjórnsýslulaga hefði vanhæfi fulltrúans A eitt og sér ekki áhrif á hæfi lögreglustjóra. Þá yrði ekki séð að fyrir hendi væru önnur atvik eða aðstæður sem fallnar væru til að draga óhlutdrægni lögreglustjórans með réttu í efa, sbr. glið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008, þannig að X hefði ekki verið tryggð réttlát málsmeðferð samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. desember 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 12. desember 2019 í málinu nr. S[…]/2019 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í tlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Krafa varnaraðila um frávísun málsins lýtur að því að Lögreglustjórann á Suðurlandi hafi skort hæfi til þess að gefa út ákæru á hendur honum. Byggist krafa hans einkum á ætluðu vanhæfi tveggja löglærðra fulltrúa sem starfa á ákærusviði embættisins vegna tilgreindra tengsla þeirra við þá einstaklinga sem kærðu til lögreglu ætluð brot varnaraðila samkvæmt ákæruliðum IIII í ákæru útgefinni 14. mars 2019 á hendur honum. Þá byggist krafan einnig á því að varnaraðili telji sig hafa orðið fyrir stöðugum ásóknum lögreglu og verið lagður í einelti af hálfu lögreglunnar. Reisir hann þannig kröfu sína á sjónarmiðum um að hlutlægnisskyldu hafi ekki verið gætt við rannsóknina og ákvörðun um útgáfu ákæru á hendur honum og að vanhæfi komi í veg fyrir að honum sé tryggð réttlát málsmeðferð samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

5 Fulltrúarnir tveir sem um ræðir starfa við embætti lögreglustjórans á Suðurlandi og fara með lögregluvald samkvæmt 1. mgr. 9. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Um sérstakt hæfi þeirra til að rannsaka mál fer samkvæmt 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 7. mgr. 8. gr. lögreglulaga.

6 Svo sem fram kom í hinum kærða úrskurði er óumdeilt að þar sem fulltrúinn A er dóttir C, annars tveggja kærenda í þeim málum sem ákæruliðir IIII taka til, er hún vanhæf til þess að annast rannsókn þeirra brota sem um ræðir. Í málinu er hins vegar ekki að finna nein gögn sem bera með sér að A hafi haft afskipti af rannsókn þeirra brota sem getið er í ákæru eins og varnaraðili byggir á.

7 Hvað varðar fulltrúann B er vísað til þess af hálfu varnaraðila að hann hafi, þegar hann var sjálfstætt starfandi lögmaður, verið lögmaður D í deilum hans við varnaraðila í þeim málum sem ákæruliðir IIII lúta að. Af þeim sökum hafi fulltrúinn verið vanhæfur til þess að annast rannsókn þeirra brota en þrátt fyrir það hafi hann haft afskipti af henni. Samkvæmt málatilbúnaði varnaraðila er þannig byggt á því að vegna hagsmunagæslu fulltrúans fyrir annan kærenda í málinu, áður en hann hóf störf sem fulltrúi lögreglustjórans á Suðurlandi, sé persónuleg afstaða hans til varnaraðila eða sakarefnis málsins með þeim hætti að draga megi óhlutdrægni hans í efa.

8 Samkvæmt gögnum málsins kom B fram sem lögmaður fyrir D þegar hann lagði fram einkaréttarkröfu og skilaði greinargerð fyrir hans hönd 9. október 2013 í máli gegn varnaraðila sem þá var til rannsóknar hjá lögreglunni. Sú krafa sem hann setti fram fyrir hönd D varðaði ætluð eignaspjöll varnaraðila á árunum 2011 og 2013 og tengist ekki atvikum þess máls sem nú er rekið á hendur varnaraðila. B hætti störfum sem lögmaður á árinu 2014 og hóf störf hjá sýslumanninum á Selfossi og síðar hjá lögreglustjóranum á Suðurlandi þar sem hann hefur starfað síðan. Þá hefur hann engin önnur tengsl við kærendur málsins og ekki verður ráðið af gögnum málsins að rannsóknin beri þess merki að þeir, sem við hana unnu, hafi ekki sýnt hlutlægni í störfum sínum, sbr. 2. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og 2. mgr. 13. gr. lögreglulaga. Með vísan til þessa verður ekki fallist á það með varnaraðila að fyrir hendi séu atvik eða aðstæður sem séu til þess fallnar að draga megi óhlutdrægni fulltrúans B með réttu í efa, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga.

9 Um hæfi lögreglustjóra til rannsóknar máls og ákvörðunar um útgáfu ákæru gilda ákvæði 6. gr. laga nr. 88/2008 um sérstakt hæfi dómara, sbr. 26. gr. laganna. Þá hefur vanhæfi undirmanns hans ekki áhrif á sérstakt hæfi hans, sbr. meginreglu 5. töluliðar 3. gr. stjórnsýslulaga. Samkvæmt því hefur vanhæfi fulltrúans A eitt og sér ekki áhrif á hæfi lögreglustjóra heldur þurfa að vera fyrir hendi önnur atvik eða aðstæður sem eru til þess fallnar að draga óhlutdrægni hans í efa með réttu, sbr. glið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008

10 Svo sem að framan greinir telur varnaraðili sig hafa orðið fyrir ásóknum og einelti af hálfu lögreglunnar á Suðurlandi og af þeim sökum hafi hlutlægnisskyldu ekki verið gætt við rannsóknina og ákvörðun um útgáfu ákæru á hendur honum. Af gögnum málsins má ráða að harðar deilur hafi staðið milli varnaraðila og nágranna hans um árabil og að lögreglan á Suðurlandi hafi ítrekað þurft að hafa afskipti af þeim. Engin haldbær rök hafa þó verið færð fram fyrir því að lögreglustjóri hafi við störf sín í þágu rannsóknar þessa máls og ákvörðun um saksókn ekki gætt að hlutlægnisskyldu sinni og jafnt litið til atriða, sem leiða til sýknu og sakfellingar, sbr. 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008. Þá verður ekki séð að fyrir hendi séu önnur atvik eða aðstæður sem fallnar séu til að draga óhlutdrægni lögreglustjórans með réttu í efa, sbr. glið 1. mgr. 6. gr. sömu laga, þannig að varnaraðila hafi ekki verið tryggð réttlát málsmeðferð samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Verður af þessum ástæðum hafnað röksemdum ákærða um vanhæfi hans.

11 Með vísan til þess sem að framan er rakið er hafnað kröfu varnaraðila um frávísun málsins. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

12 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.