483/2021

Útdráttur

BF krafðist þess að A yrði svipt forsjá barns síns á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með dómi héraðsdóms var fallist á kröfu BF. Í dómi Landsréttar var litið til matsgerðar sem bar um skerta forsjárhæfni A. Þá var rakið að barnið hefði frá níu mánaða aldri verið í umsjá annarra en foreldra sinna.

Á þeim tíma hefði það aðeins hitt A tvisvar sinnum. Barnið hefði á þessum tíma dafnað vel og aðlagast öllu sínu félagslega umhverfi í fósturvistun. Yrði fallist á kröfu A væri ljóst að um mjög mikið rask yrði að ræða fyrir barnið sem þekkti ekki aðrar aðstæður en þær sem það byggi nú við. Í matsgerð dómkvadds matsmanns og vitnisburði hans fyrir héraðsdómi kom fram að lífshlaup A einkenndist af óstöðugleika. Hún hefði, auk þess að glíma við fíknivanda, langa áfallasögu og stríddi við djúpstæða bresti í persónuleika sem þyrftu endurhæfingar við. Sá stutti tími sem A hefði verið edrú og afmarkaðist af þéttu eftirliti barnaverndar réttlætti ekki þá áhættu sem í því fælist að fela henni umsjá barnsins á ný. Var niðurstaða héraðsdóms um að A skyldi svipt forsjá barns síns því staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og G-kvk-nf O-kvk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 19. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. júlí 2021 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að hún verði sýknuð af kröfu stefnda um að hún verði svipt forsjá dóttur sinnar, C. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er áfrýjanda varðar.

Niðurstaða

4

Undir rekstri málsins í héraði var, að beiðni áfrýjanda, aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns í því skyni að leiða í ljós hvort áfrýjandi væri hæf til að fara með forsjá dóttur sinnar og tengsl barnsins við áfrýjanda.

5

Í niðurstöðu matsgerðarinnar, sem G sálfræðingur vann vorið 2021, segir um forsjárhæfi áfrýjanda að henni þyki mjög vænt um dóttur sína og fullyrði að hún hafi annast hana vel miðað við aðstæður sem hún og faðir barnsins sköpuðu í sambúð sinni. Augljóst sé þó að fíknin hafi orðið yfirsterkari þegar á reyndi og leiddi til vanrækslu barnsins sem var tekið af heimilinu. Þá segir að skilningur áfrýjanda á þörfum barnsins sé mjög almennur vegna þess að hún þekki lítið til barnsins og tengist því óverulega. Þegar matsmaður ræddi við áfrýjanda um þarfir barnsins á mismunandi aldri og þroskaskeiði voru svör hennar öll almenns eðlis og fremur grunn. Benti ekkert til ákveðins innsæis í þarfir barna eða uppeldisskilyrði þeirra. Í matsgerðinni segir þó að áfrýjandi hafi almenna hæfni til að sinna þörfum barnsins að einhverju marki.

Hugsun áfrýjanda og athafnir markist af miklum óstöðugleika og takmörkuðu þoli gegn mótlæti. Þá bendi niðurstöður úr persónuleikamati til þess að áfrýjandi sé í grundvallaratriðum ekki í miklum bata. Áfrýjandi eigi von á barni og hafi ekki íhugað það mikla álag sem myndi skapast af því að hafa bæði börnin hjá sér og sinna þeim á uppbyggilegan hátt. Fær matsmaður ekki séð hvernig það gæti samrýmst hagsmunum barnsins að alast upp við þær aðstæður sem áfrýjandi býr við og taka barnið úr sér kæru og nátengdu umhverfi. Kemst matsmaður að þeirri niðurstöðu að forsjárhæfni áfrýjanda sé skert og innsæi hennar í þarfir barnsins gloppótt og byggist mjög mikið á óskhyggju og óraunhæfum væntingum. Telur matsmaður að aukinn stuðningur, til viðbótar þeim stuðningi sem áfrýjanda er nú þegar veittur, myndi ekki breyta miklu í þessum efnum.

6

Barnið, sem nú er [...]ára, hefur frá níu mánaða aldri verið í umsjá annarra en foreldra sinna. Á þeim tíma hefur barnið aðeins hitt áfrýjanda tvisvar sinnum, annars vegar haustið 2019 á meðferðarheimili og hins vegar í júní 2021 að ósk matsmanns. Gögn málsins bera með sér að allt frá júní 2019 og til ársloka 2020 hafi neysla áfrýjanda og föður barnsins takmarkað samstarf þeirra við stefnda og komið í veg fyrir umgengni við barnið. Barnið hefur á þessum tíma dafnað vel og aðlagast öllu sínu félagslega umhverfi í fósturvistun. Ekki er dregið í efa að áfrýjandi ber mikinn kærleik til barnsins en ekki er hjá því komist að álykta sem svo að hún sé því ókunnug manneskja.

Yrði fallist á kröfu áfrýjanda er ljóst að um mjög mikið rask yrði að ræða fyrir barnið sem þekkir ekki aðrar aðstæður en þær sem það býr nú við. Barnið yrði þannig hrifið frá öllu sem það þekkir og sett í algerlega framandi aðstæður með áfrýjanda sem það þekkir í raun ekki. Slík breyting á högum barnsins gæti hæglega leitt til áfalls fyrir það og haft áhrif á þroska þess og tilfinningalega hagi til frambúðar.

7

Í matsgerð dómkvadds matsmanns og vitnisburði hans fyrir héraðsdómi kom skýrt fram að lífshlaup áfrýjanda einkenndist af óstöðugleika. Hún hefði, auk þess að glíma við fíkn ivanda, langa áfallasögu og stríði við djúpstæða bresti í persónuleika sem þurfi endurhæfingar við. Ekki hafa verið lögð fyrir réttinn gögn um að áfrýjandi sinni edrúmennsku, svo sem með göngudeildarmeðferð, eða að hún hafi leitast við að byggja sig upp andlega. S á stutti tími sem áfrýjandi hefur verið edrú og afmarkast af þéttu eftirliti og stuðningi barnaverndar vegna meðgöngu og fæðingar [...] barns hennar í [...] réttlætir ekki þá áhættu sem í því fælist að fela henni umsjá barnsins á ný.

8

Samkvæmt ölluþví sem hér hefur verið rakið og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður að fallast á að fullnægt sé skilyrðum a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 til að áfrýjandi verði svipt forsjá dóttur sinnar og að öðrum og vægari úrræðum verði ekki beitt til úrbóta, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur að því er áfrýjanda varðar og stefndi sýknaður af kröfum hennar.

9

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

10

Málskostnaður fyrir Landsrétti dæmist ekki, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Stefndi, barnaverndarnefnd F, er sýkn af kröfum áfrýjanda, A.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, L-kk-ef R-kk-ef, 800.000 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 8. júlí 2021

Mál þetta, sem var dómtekið 24. júní 2021, var höfðað af barnaverndarnefnd F með stefnu, birtri 1. mars sl., gegn A, [...] í Reykjavík, og B, [...] í Reykjavík.

Stefnandi krefst þess að stefndu verði svipt forsjá dóttur sinnar, C, kt. [...], á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Þá er þess krafist að málskostnaður verði felldur niður.

Stefndu krefjast bæði sýknu og málskostnaðar, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt 53. gr. b í barnaverndarlögum.

I

Helstu málsatvik

Mál þetta varðar tæplega [...]ára gamla dóttur stefndu, C, sem lýtur sameiginlegri forsjá þeirra og er með skráð lögheimili hjá stefndu A. Stúlkan er fædd í [...] í [...]en fluttist með foreldrum sínum til Íslands í apríl 2019. Afskipti íslenskra barnaverndaryfirvalda hófust 15. apríl 2019 þegar tilkynning barst um vanrækslu stúlkunnar og vímuefnaneyslu stefndu. Tekin var ákvörðun um að hefja könnun máls 16. sama mánaðar. Hinn 9. maí 2019 bárust stefnanda gögn frá barnaverndaryfirvöldum í [...] þar sem lýst var miklum áhyggjum af aðstæðum barnsins vegna gruns um vímuefnaneyslu foreldra.

Hinn [...] 2019 var lögregla kölluð að þáverandi heimili stefndu í [...]. Hálfsystir stefndu A var þá stödd fyrir utan heimilið og náði ekki sambandi við stefndu en barnsgrátur hafði heyrst innandyra. Lögregla komst inn í íbúðina og kom að stefnda B liggjandi í hjónarúmi, en ekki var unnt að ná sambandi við hann vegna vímuefnaneyslu. Hann var með krampa og var fluttur á sjúkrahús. Fram kemur í skráningu lögreglu að ummerki hafi verið um vímuefnaneyslu í íbúðinni, þar með talið sprautunálar á borðum. Lögregla óskaði eftir því að starfsmaður barnaverndar kæmi á staðinn. Fram kemur í bakvaktarskýrslu barnaverndar, sem er meðal gagna málsins, að stefndi B hafi legið í hjónarúmi í mikilli vímu og hafi ekki verið meðvitaður um umhverfi sitt. Stefnda A hafi sagst vera edrú en lögregla ekki talið svo vera. Tekið er fram að heimilið sé mjög skítugt og ummerki um sprautur víða. Stefnda A samþykkti að barnið yrði vistað hjá systur hennar til [...] 2019, sbr. 25. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Þá samþykktu stefndu 19. og 20. sama mánaðar að stúlkan yrði áfram vistuð utan heimilis í sex mánuði.

Gerð var áætlun um meðferð máls 20. júní 2019 sem stefndu samþykktu, sbr. 23. gr. barnaverndarlaga. Þar kom meðal annars fram að eftir að stúlkan hefði verið vistuð utan heimilis [...]hefði ítrekað verið reynt að ná sambandi við stefndu án árangurs. Lagt væri tilað barnið yrði áfram vistað utan heimilis þar til foreldrar hefðu náð tökum á lífi sínu, héldust edrú og gætu tryggt umhyggju og öryggi barnsins. Fram kom að stefndu skyldu sækja vímuefnameðferð og eftirmeðferð. Þá skyldu þau sækja sér sálfræðimeðferð og sýna starfsmönnum barnaverndar samvinnu, svo sem með því að veita aðgang að heimili sínu. Gert var ráð fyrir því að stefndu gengjust undir forsjárhæfnismat og að áætlunin yrði endurskoðuð 20. desember 2019 eða fyrr.

Greinargerð um könnun máls frá 24. júní 2019 er meðal gagna málsins. Þar kemur fram að lagt sé til að barnið verði vistað utan heimilis í sex mánuði og dveljist hjá fósturforeldrum. Stúlkan var vistuð hjá móðursystur sinni frá [...]2019. Frá þeim tíma hefur hún verið í tímabundnu fóstri hjá sama fósturforeldri. Stefnda A lagðist inn á [...] í júlí 2019 í afeitrun og hóf í kjölfarið eftirmeðferð á [...]. Hún fluttist síðan á [...], en í september sama ár var barnavernd tilkynnt að henni hefði verið gert að fara af heimilinu þar sem hún væri fallin. Hún gisti meðal annars á bráðadeild 17. nóvember 2019 í kjölfar fíkniefnaneyslu. Meðal gagna málsins er tilkynning til stefnanda frá [...]20. júlí 2019 þar sem fram kemur að stefndi B hafi fengið krampa í fangaklefa og hafi játað að vera í neyslu. Stefndi B fór í afeitrun á [...]í september 2019 og hóf eftirmeðferð sem hann kláraði ekki þar sem hann var fallinn. Hinn 13. desember 2019 mættu stefndu í viðtal hjá stefnanda og samþykktu áframhaldandi vistun stúlkunnar utan heimilis í sex mánuði og enga umgengni í þrjá mánuði. Stefnda A lauk afeitrun á [...] í mars 2020 og dvaldi á [...] þar til hún fór í eftirmeðferð á [...]. Hún upplýsti í viðtali við stefnanda í byrjun júní 2020 að hún hefði farið af meðferðarheimilinu eftir tvær vikur þar sem henni hefði lent saman við aðra konu sem dvaldist þar. Hún hefði í kjölfarið farið aftur á [...]. Hinn 4. júní 2020 samþykkti stefnda A áframhaldandi vistun stúlkunnar utan heimilis í sex mánuði og enga umgengni í þrjá mánuði. Stefndi B hóf afplánun fangelsisdóms 15. mars 2020. Starfsmenn stefnanda hittu hann á [...] í júní 2020 og samþykkti hann áframhaldandi vistun stúlkunnar utan heimilis og enga umgengni. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...]júní 2020 í máli nr. S -[...]/2020 var stefnda B gert að sæta fangelsi í þrjú ár vegna ýmissa brota gegn almennum hegningarlögum, lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni og þágildandi umferðarlögum. Það liggur fyrir að stefndi B hefur tvisvar sætt agaviðurlögum á meðan hann hefur verið [...], það er [...]júní 2020 og [...]febrúar 2021, og í báðum tilvikum var ástæðan vímuefnaneysla.

Stefndu skrifuðu bæði undir áætlun um meðferð máls 4. júní 2020, sbr. 23. gr. barnaverndarlaga. Þar kemur fram að dóttir þeirra hafi nú verið í tímabundnu fóstri í tæpt ár og hafi foreldrar hennar meira og minna verið í neyslu á þeim tíma. Stefnda A hafi nýlokið meðferð og dveljist á [...]. Stefndi B sé í afplánun á [...]og verði ekki laus á næstunni. Markmið áætlunar sé að forsjárhæfni stefndu verði metin og að þau haldi sig frá vímuefnum, auk þess sem þau eigi samvinnu við starfsmenn barnaverndar. Ætlunin var að endurskoðað áætlunina 16. desember 2020 eða fyrr ef þörf þætti á.

Það liggur fyrir að stefnda A fór á ný á [...]í ágúst 2020 og fluttist á [...]í október sama ár. Hún hóf aftur í neyslu í nóvember 2020 og yfirgaf áfangaheimilið. Í desember sama ár fór stefnda á ný í meðferð á [...]og dvaldist í kjölfarið á áfangaheimili. Hún á von á sínu [...]barni í [...]og er af því tilefni í samstarfi við barnaverndaryfirvöld. Hún hefur íbúð til umráða í Reykjavík sem hún leigir. Verðandi barnsfaðir stefndu féll nýverið og kveðst hún ekki viljavera í sambandi við hann á meðan hann er í neyslu.

Gögn málsins bera með sér að stefnda A hafi átt umgengni við stúlkuna þar sem hún hitti hana ásamt öðrum í ágúst 2019 og júní 2021. Þá átti hún myndsímtal með stúlkunni 29. október 2020, en þegar slík umgengni átti að fara fram um tíu dögum síðar var stefnda fallin. Stefndi B átti myndsímtal með stúlkunni í lok maí 2020, 12. nóvember 2020 og 21. desember 2020, en vandkvæði vegna tenginga innan fangelsisins virðast hafa haft áhrif á umgengni.

Stefnandi fékk sálfræðinginn D til að vinna mat á forsjárhæfni stefndu í ágúst 2020, eins og ráðgert var í meðferðaráætlun. Hann náði ekki sambandi við stefndu A en hitti stefnda B einu sinni. Vegna athugasemda lögmanna stefndu var nýr matsmaður fenginn til að vinna matið og hóf E þá vinnu í nóvember 2020. Fram kemur í matsgerð matsmannsins frá 18. janúar 2021 að hann hafi ítrekað reynt að ná sambandi við stefndu A en það ekki borið árangur. Tók matið því eingöngu til stefnda B. Stefnandi óskaði eftir því að H sálfræðingur tæki að sér að vera talsmaður barnsins og er skýrsla hennar frá 6. nóvember 2020 meðal gagna málsins.

Á meðferðarfundi stefnanda 18. nóvember 2020 var starfsmanni falið að leggja til við stefndu að þau afsöluðu sér forsjá barnsins. Með tölvubréfi 23. sama mánaðar var því hafnað af hálfu stefnda B. Þá vildi stefnda A ekki samþykkja tillöguna nema að barnið yrði vistað hjá systur hennar. Í desember 2020 samþykktu stefndu áframhaldandi vistun barnsins utan heimilis á meðan beðið væri eftir niðurstöðu mats á forsjárhæfni. Matsgerðin lá fyrir 18. janúar 2021 og taldi matsmaður öllum þáttum forsjárhæfni stefnda B vera ábótavant.

Hinn 25. janúar 2021 var fjallað um mál barnsins á fundi stefnanda og var samþykkt tillaga um að leitað yrði eftir því að stefndu afsöluðu sér forsjá yfir stúlkunni, en að öðrum kosti skyldi gerð krafa um forsjársviptingu fyrir dómi samkvæmt 29. gr. barnaverndarlaga. Þar sem stefndu samþykktu ekki að afsala sér forsjá stúlkunnar var málið tekið til úrskurðar. Með úrskurði stefnanda frá sama degi var ákveðið að vista stúkuna áfram utan heimilis í tvo mánuði frá 31. janúar 2021 og krefjast forsjársviptingar fyrir dómi, sbr. a- og d-liði 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Mál þetta var höfðað í mars 2021.

II

Helstu niðurstöður matsgerða um forsjárhæfni stefndu Fram kemur í matsgerð E að hann hafi hitt stefnda B á [...]14. desember 2020. Rætt hafi verið við hann og ýmis próf lögð fyrir hann, auk þess sem farið hafi verið yfir það sem fram kom í viðtalinu og hafi stefndi staðfest frásögn sína. Tekið er fram að ekki hafi þótt ástæða til að meta stúlkuna í ljósi ungs aldurs og þess að hún hafi verið vistuð utan heimilis frá níu mánaða aldri. Rætt hafi verið við fósturmóður símleiðis. Í samantekt og niðurstöðum segir meðal annars að stefndi B hafi byrjað að neyta áfengis [...]ára gamall og hafi misst sig í neyslu [...]ára gamall. Hann hafi farið að sprauta sig með vímuefnum frá um [...]ára aldri. Nokkru síðar hafi hann setið í fangelsi vegna ofbeldisbrots og verið viðloðandi neyslu, með einhverjum hléum, alla tíð síðan. Hann segist hafa misst tökin þegar stúlkan var tekin af heimili stefndu í júní 2019, farið í geðrof og vaknað í fangelsinu [...]. Tekið er fram að ekki hafi verið unnt að meta alla þætti forsjárhæfni vegna þess hvernig málið sé vaxið. Að virtri lýsingu á atvikum þegar stúlkan var tekin af heimili stefndu í júní 2019 hafi öllum þáttum sem varði forsjárhæfni verið ábótavant. Foreldri í neyslu falli á öllum grunnþáttum í forsjárhæfni. Stefndi B eigi fleiri börn sem hann sé ekki í samskiptum við og hafi hann ekki náð að rækta föðurhlutverkið vel, enda þótt ekki sé efast um vilja hans. Þá virðist hann ekki gera sér fyllilega grein fyrir því hvað felist í umönnun barns og hafi óraunhæfar hugmyndir um hvernig hann ætli að sjá um stúlkuna. Hann segist ætla að taka tvo til þrjá túra á frystitogara að afplánun lokinni sem ætti að duga honum og stúlkunni til framfærslu í tvö til þrjú ár. Rakið er að stúlkan hafi tvo þriðju hluta ævi sinnar verið í umönnun annarra en forelda sinna og hafi myndað grunntengsl við aðra aðila. Stúlkunni virðist líða mjög vel hjá fósturmóður og tekur matsmaður fram að yrði rof á tengslum þeirra á milli væri hætta á umtalsverðu tilfinningalegu álagi fyrir stúlkuna sem gæti jafnvel leitt til afturhvarfs í þroska.

Undir rekstri málsins var aflað mats sálfræðingsins G á forsjárhæfni stefndu A. Fram kemur í matsgerð hans frá 14. júní 2020 að hann hafi átt nokkur viðtöl við stefndu og hafi verið lögð fyrir hana ýmis próf. Þá hafi hann meðal annars rætt við hálfsystur stefndu, móður hennar og starfsmenn leikskólans [...] sem dóttir stefndu sæki. Matsmaður heimsótti einnig heimilið þar sem stúlkan dvelur nú, ræddi við fósturmóður og var viðstaddur umgengni stefndu A við barnið 4. júní 2021. Fram kemur í niðurstöðum matsgerðar að væntumþykja stefndu í garð stúlkunnar sé mikil. Ljóst sé að fíknin hafi verið sterkari þegar á reyndi og hafi það leitt til augljósrar vanrækslu barnsins. Skilningur stefndu á þörfum stúlkunnar sé mjög almennur. Hún þekki lítið til hennar og stúlkan tengist henni óverulega. Svör við spurningum hafi ekki bent til innsæis hvað varðar þarfir barna og uppeldisskilyrði. Jafnvel þó að stefnda hafi almenna hæfni til að sinna þörfum barns markist athafnir hennar í gegnum tíðina af miklum óstöðugleika og takmörkuðu þoli fyrir mótlæti. Niðurstöður persónuleikamats bendi ekki til þess að stefnda sé í miklum bata hvað þetta varðar. Þá eigi stefnda von á barni innan skamms, sem verði krefjandi. Hún hafi ekki ígrundað það mikla álag sem fylgi því að sinna báðum börnum á uppbyggilegan hátt. Þá kunni stefnda að hafa í hyggju sambúð með verðandi barnsföður sínum sem hafi glímt við fíknivanda í nokkurn tíma. Niðurstaða matsmanns er sú að forsjárhæfni stefndu A sé skert. Innsæi hennar í þarfir barnsins sé gloppótt og byggist mikið á óskhyggju og óraunhæfum væntingum. Tekið er fram að aukinn stuðningur myndi ekki breyta miklu í þeim efnum. Þá er rakið að líf stefndu hafi einkennst af óstöðugleika, en hún hafi verið í vímuefnaneyslu í fjölda ára og eigi sögu um sjálfsskaða og tilraunir til sjálfsvígs. Hún hafi ítrekað fallið í neyslu við aukið álag og mótlæti, en hún virðist hafa farið í meðferð í tæplega tíu skipti. Sem dæmi er nefnt að stuttu áður en stúlkan var vistuð utan heimilis hafi vinkona stefndu látist og hafi hún þá leitað í neyslu. Þó að móðir, systir og stefndi B fullyrði að stefnda A hafi breyst mikið undanfarið þá bendi verulegar skekkjur í persónuleikaprófum til mikilla óleystra vandamála en einkenni [...] kunni þó að hafa haft áhrif á svaramynstrið.

Tekið er fram að frá því að stúlkan var tekin af heimili stefndu í júní 2019 hafi samskipti hennar við stefndu A verið takmörkuð. Stúlkan hafi myndað tengsl við fósturmóður sína sem verði sífellt sterkari og sérhæfðari, sem og við stórfjölskyldu fósturmóður, vinafólk og þá sem séu með henni á leikskóla. Í þessum heimi njóti stúlkan öryggis, tilfinningalegrar örvunar og náinna félagslegra tengsla auk rútínu sem matsmaður telji þroskavænleg uppeldisskilyrði. Stefnda búi yfir mikilli væntumþykju og ást í garð stúlkunnar, en frá sjónarhóli barnsins séu tengsl við móður rýr. Hvað varðar áhrif þess ef stúlkan færi á ný í umsjá stefndu er áréttað að hún hafi myndað talsverð tengsl við núverandi félagslegt umhverfi. Vel fari um barnið og sé almennur þroski þess í góðum farvegi. Sé barn á þessum aldri tekið úr slíku umhverfi, sem það hafi búið við í um tveggja ára skeið, megi búast við verulegum bakföllum og vansæld. Slík áföll geti haft langvarandi skaða í för með sér fyrir barnið og hægt á þroska þess.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að það þjóni best hagsmunum dóttur stefndu að svipta þau forsjá hennar. Það teljist til frumréttinda barna að búa við stöðugleika í uppvexti og við þroskavænleg skilyrði. Ljóst sé að stefndu geti ekki búið barninu þau uppeldisskilyrði sem það eigi rétt á. Þau hafi ekki getað sinnt stúlkunni vegna vímuefnaneyslu frá því að þau fluttust til Íslands frá [...] í apríl 2019. Þá sýni gögn frá [...]barnaverndaryfirvöldum að grunur hafi leikið á að barnið byggi við sams konar aðstæður þegar stefndu dvöldust þar í landi.

Vísað er til þess að eftir komu til Íslands hafi stefnda A farið í ýmsar meðferðir en aðeins haldið sig frá vímuefnum á stuttum tímabilum og svo fallið aftur í neyslu. Hið sama eigi við um stefnda B sem hafi verið í harðri neyslu en afpláni nú þriggja ára fangelsisdóm. Þá hafi stefnda A ekki verið til fullrar samvinnu við starfsmenn stefnanda. Erfiðlega hafi gengið að ná sambandi við hana og hafi ekki verið unnt að meta forsjárhæfni hennar samhliða mati á stefnda B, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir matsmanns til að ná sambandi við hana. Eftir að afskipti hófust hafi starfsmenn stefnanda leitast við að beita eins vægum úrræðum gagnvart stefndu og unnt var hverju sinni. Barnið hafi verið vistað utan heimilis með samþykki stefndu á meðan þau leituðu sér lækninga við fíknisjúkdómi sínum. Það hafi því miður ekki skilað þeim árangri sem að var stefnt og hafi stefndu fallið jafnharðan í neyslu eftir að úr meðferðum var komið. Kappkostað hafi verið að gæta meðalhófs áður en ákveðið var að krefjast forsjársviptingar. Að virtum atvikum dugi önnur úrræði samkvæmt barnaverndarlögum ekki til að tryggja barninu þroskavænleg uppeldisskilyrði til frambúðar. Stuðningsúrræði séu fullreynd og brýn nauðsyn til forsjársviptingar.

Byggt er á því að uppfyllt séu skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga til forsjársviptingar. Daglegri umönnun, uppeldi og samskiptum stefndu við barnið sé alvarlega ábótavant með hliðsjón af aldri þess og þroska. Þá sé fullvíst að líkamlegri og andlegri heilsu barnsins og þroska sé hætta búin sökum þess að stefndu séu augljóslega vanhæf til að fara með forsjána. Áréttað er að stefndu hafi ekki tekist að vinna bug á þeim miklu erfiðleikum sem þau hafi glímt við. Á þeim 20 mánuðum sem liðið hafi á milli vistunar barnsins utan heimilis og málshöfðunar hafi stefnda A ítrekað fallið í neyslu og búið á áfangaheimilum. Þá hafi stefndi B haldið áfram neyslu og afpláni nú refsidóm í fangelsi, en þar hafi hann jafnframt ekki haldið bindindi. Lögð er áhersla á að fyrirliggjandi matsgerðir sýni báðar að forsjárhæfni stefndu sé mjög skert og að þau geti ekki annast dóttur sína. Þá liggi fyrir afdráttarlaus afstaða talsmanns barnsins sem mæli eindregið með því að barnið verði áfram í núverandi fóstri. Fram komi í báðum matsgerðum að barnið hafi myndað grunntengsl við aðra en foreldra sína og yrði rof á þeim tengslum sé það til þess fallið að valda barninu skaða og geti jafnvel hægt á þroska þess.

Fyrirliggjandi gögn sýni að stefndu geti ekki rækt forsjár- og uppeldisskyldur sínar vegna persónulegra vandkvæða sinna. Þau geti því ekki farið með forsjá dóttur sinnar og búið henni það heimili sem hún þarfnist og eigi skýlausan rétt til. Stúlkan sé á viðkvæmum aldri og þurfi á stöðugleika að halda til að njóta sín og þroskast. Forsjárréttur foreldra takmarkist af rétti barns til að njóta forsvaranlegra uppeldisskilyrða. Þegar hagsmunir barns og foreldra vegist á hafi það hvað telst barni fyrir bestu meira vægi, en þessi grundvallarregla barnaréttar komi fram í alþjóðlegum sáttmálum sem Ísland á aðild að, sbr. meðal annars ákvæði barnaverndarlaga, barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, sbr. lög nr. 19/2013, og 2. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

III

Helstu málsástæður og lagarök stefndu A

Stefnda A byggir á því að ekki séu uppfyllt skilyrði 29. gr. barnaverndarlaga til að svipta hana forsjá dóttur sinnar. Það liggi engin gögn frammi sem sýni að stefnda sé ekki fær um daglega umönnun barnsins og uppeldi þess, sbr. a-lið 1. mgr. 29. gr. laganna. Jafnframt liggi ekkert fyrir um að samskiptum stefndu við barnið sé ábótavant. Þá eigi ekkert þeirra atriða sem greinir í d-lið 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga við að virtum aðstæðum stefndu í dag. Stefnda hafi átt við vímuefnavanda að etja, en sé edrú í dag og að vinna í sjálfri sér. Hún mæti reglulega á [...]. Hún sé barnshafandi, eigi í samvinnu við barnaverndaryfirvöld og stefni að þátttöku í [...] endurhæfingu fyrir fólk með langvarandi vanda vegna vímuefnaneyslu. Því fari fjarri að stefnda sé augljóslega vanhæf til að fara með forsjá dóttur sinnar og að breytni hennar sé líkleg til að valda barninu alvarlegum skaða.

Byggt er á því að stefnandi hafi ekki gætt meðalhófs, sbr. meðal annars 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga, en engin raunhæf úrræði hafi verið reynd áður en krafa um forsjársviptingu var sett fram. Forsjársvipting sé verulega íþyngjandi ráðstöfun og skerði grundvallarrétt sem sé varinn af 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Lögð er áhersla á að stefnda sé edrú og búi við góðar aðstæður á heimili sínu, auk þess sem hún sé barnshafandi. Það standist því ekki að vægari úrræði en forsjársvipting séu ekki tæk. Þá hafi stefnandi ekki beitt stuðningsúrræðum í því skyni að bæta uppeldiaðstæður barnsins, sbr. 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga, og hafi raunar engin aðstoð staðið stefndu til boða. Þvert á móti hafi stefnandi staðið í vegi fyrir umgengni stefndu við dóttur sína í eigin persónu og þannig unnið að því að rjúfa tengsl þeirra á milli. Þá hafi málsmeðferðarreglum barnaverndarlaga ekki verið fylgt. Til að mynda verði ekki séð að stefndu hafi nokkru sinni verið tilkynnt um að könnun máls stæði yfir með tilliti til aðstæðna barnsins, sbr. 3. mgr. 21. gr. barnaverndarlaga.

IV

Helstu málsástæður og lagarök stefnda B

Stefndi B byggir á því að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga séu ekki uppfyllt. Stefndi hafi orðið fyrir verulegum áföllum og um tíma neytt vímuefna. Þegar lögregla kom á heimili hans[...]2019 hafi hann talið að stúlkan væri að heiman ásamt stefndu A. Stefndi hafi mætt á fund stefnanda og verið tilbúinn til samvinnu í því skyni að stúlkan gæti komið aftur á heimili hans. Honum hafi verið gert að undirrita meðferðaráætlun og vistunarsamning án umgengni. Aftur á móti hafi raunveruleg aðstoð og eftirfylgni ekki staðið til boða, enda virðist það hafa verið ætlun stefnanda að vista stúlkuna utan heimilis og höfða forsjársviptingarmál sem fyrst. Stefndi hafi fyllst vonleysi og hafi honum ekki verið kynntur réttur til aðstoðar lögmanns. Ekki hafi verið haft frekara samband við stefnda nema þegar krafist var undirritunar vistunarsamnings. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að skilyrði a- eða d-liða 1. mgr. 29. gr. laganna séu uppfyllt heldur sé um getgátur að ræða. Jafnvel þó að stefndi hafi áður glímt við vímuefnavanda sé hann nú edrú og leiti allra leiða til að halda sig frá vímuefnum. Hann eigi hvorki við geðrænar truflanir að stríða né greindarskort. Þá sé breytni stefnda ekki líkleg til að valda barni alvarlegum skaða.

Byggt er á því að meðalhófs hafi ekki verið gætt og hafi stefnanda borið að grípa til vægari úrræða, sbr. meðal annars 3. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Stefnandi hafi ítrekað brotið gegn réttindum stefnda B-x-x stúlkunnar. Það hafi til að mynda ekki verið leitast við að koma stefnda í meðferð, veita honum vímuefnaráðgjöf eða sálfræðiráðgjöf. Í beiðni stefnanda um forsjárhæfnismat hafi sérstaklega komið fram að leggja ætti mat á tengsl barns við foreldra. Þar sem stefnandi hafi ekki leitast við að koma á umgengni hafi matsmaður ekki getað metið tengslin. Stefndi hafi alla tíð viljað vera í samvinnu við stefnanda og þiggja aðstoð, en engin tilraun hafi verið gerð til þess að aðstoða fjölskylduna enda hafi frá upphafi verið stefnt að forsjársviptingu. Það virðist hafa verið mat stefnanda að stefndi gæti ekki farið með forsjá dóttur sinnar þar sem hann hefði fallið sumarið 2019 og verið vistaður í fangelsi. Ekki hafi verið unnið með réttmætum hætti að málinu og skort á að komið væri fram við stefnda af virðingu. Það sé börnum að öllu jöfnu fyrir bestu að alast upp hjá foreldrum sínum geti þau boðið þeim upp á viðunandi aðstæður. Það geti stefndu gert og sé stúlkunni best borgið í umsjá þeirra. Að virtum aðstæðum hafi vægari úrræði verið tæk, svo sem tímabundin vistun utan heimilis, úrræðið Ylfa og sálfræðileg aðstoð. Aðgerðir stefnanda standist ekki 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og er vísað sérstaklega til mjög takmarkaðrar umgengni stúlkunnar við stefndu.

Því er mótmælt að fyrirliggjandi mat á forsjárhæfni stefnda B styðji málatilbúnað stefnanda. Matið hafi farið fram innan veggja fangelsis, sem hljóti að hafa áhrif, og sé lýsing á stefnda takmörkuð. Þá komi fram í matinu að í ljósi aðstæðna hafi ekki verið unnt að meta helstu þætti sem varði forsjárhæfni, en þó sé ályktað að þeim hafi verið ábótavant þegar stúlkan var tekin úr umsjá stefndu. Matsmaður virðist þannig byggja á lýsingu stefnanda sem eigi sér ekki stoð í öðrum gögnum. Það standist ekki að líta til takmarkaðrar aðkomu stefnda B að uppeldi annarra barna sinna, en hann reyni hvað hann geti að komast í samskipti við þau. Hvað varðar tengsl stúlkunnar við fósturmóður er vísað til þess að byggt sé á einhliða framburði hennar. Þá standist það ekki að líta til skýrslu talsmanns, enda hafi hlutverk hennar verið að koma á framfæri sjónarmiðum barnsins en ekki persónulegum skoðunum sínum um málið.

Stefndi vilji eiga sem mest samskipti við stúlkuna. Tengslaslit hafi orðið í samskiptum þeirra og hafi vinnsla málsins verið í ósamræmi við meginreglur barnaverndarlaga. Þá hafi stefndi gert alvarlegar athugasemdir við takmarkaða umgengni og meðal annars beint kæru til úrskurðarnefndar velferðarmálaráðuneytisins.

V

Niðurstaða

Stefnandi krefst þess að stefndu verði svipt forsjá dóttur sinnar sem er tæplega [...]ára gömul. Stúlkan hefur verið vistuð utan heimilis frá [...]2019, þegar hún var um níu mánaða gömul. Hún hefur dvalið á sama fósturheimili frá [...] eða í tæp [...] ár. Meðal gagna málsins er bréf frá stjórnendum á leikskóla stúlkunnar þar sem lýst er góðri líðan hennar og þroska. Jafnframt kemur fram í matsgerð G sem ræddi við starfsfólk leikskólans að stúlkunni líði vel við núverandi aðstæður og að almennur þroski sé í góðum farvegi.

Krafan er byggð á a- og d-liðum 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Samkvæmt a-lið greinarinnar er barnaverndarnefnd heimilt að krefjast þess að foreldrar, annar þeirra eða báðir, verði sviptir forsjá barns ef nefndin telur að daglegri umönnun, uppeldi eða samskiptum foreldra og barns sé alvarlega ábótavant með hliðsjón af aldri þess og þroska. Samkvæmt d-lið er hið sama heimilt ef nefndin telur fullvíst að líkamlegri eða andlegri heilsu barns eða þroska þess sé hætta búin sökum þess að foreldrar séu augljóslega vanhæfir til að fara með forsjána, svo sem vegna vímuefnaneyslu, geðrænna truflana, greindarskorts eða að breytni foreldra sé líkleg til að valda barni alvarlegum skaða. Kröfu um sviptingu forsjár skal því aðeins gera að ekki sé unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til úrbóta eða slíkar aðgerðir hafi verið reyndar án viðunandi árangurs, sbr. 2. mgr. 29. gr., sbr. jafnframt 7. mgr. 4. gr., laganna. Við úrlausn málsins verður jafnframt að líta til markmiða barnaverndarlaga, sbr. I. kafla laganna, þar með talið réttar barna á vernd og umönnun og þess að í barnaverndarstarfi skuli beita þeim ráðstöfunum sem ætla má að barni séu fyrir bestu.

Eins og rakið hefur verið hafa stefndu glímt við langvarandi vímuefnavanda frá unglingsárum. Dóttir þeirra er fædd í [...], þegar þau dvöldust í [...], en stefndu fluttust til Íslands um [...]. Ráðið verður af gögnum málsins að [...]barnaverndaryfirvöld hafi haft áhyggjur af velferð barnsins vegna vímuefnaneyslu stefndu. Í apríl 2019 barst barnavernd fyrst tilkynning um vanrækslu stúlkunnar og vímuefnaneyslu stefndu. Þá hefur verið rakið að ástæða þess að barnið var vistað utan heimilis [...] 2019 var aðkoma lögreglu á heimilið þar sem stefndi B var meðvitundarlaus vegna vímuefnaneyslu og sprautunálar voru á borðum. Fram kom í skýrslu stefndu A fyrir dómi að hún hefði reykt kannabis tveimur dögum áður og hefði ástæðan verið áfall þar sem vinkona hennar hefði látist stuttu áður. Stefnda lýsti því að hún hefði farið í meðferðir eftir að stúlkan var tekin af heimilinu og fallið á ný af ýmsum ástæðum. Hún hefði nú verið edrú frá 18. desember 2020, ætti von á barni í [...]og fengi ríkan stuðning frá fjölskyldu sinni. Hún hygðist ekki taka saman við verðandi barnsföður sinn nema hann lyki meðferð og héldi bindindi. Fram kom í skýrslu stefnda B að hann hefði misst stjórn á vímuefnaneyslu sinni eftir að stúlkan var tekin af heimilinu. Þá hefði hann fallið eftir að hann hóf afplánun í fangelsi í [...], en nú hefði hann verið edrú í tæpa þrjá mánuði. Hann ætti von á reynslulausn í [...] og teldi sig geta annast stúlkuna með viðeigandi stuðningi.

Eftir að dóttir stefndu var vistuð utan heimilis var gerð áætlun um meðferð máls sem stefndu samþykktu 20. júní 2019, sbr. 23. gr. barnaverndarlaga. Þar kemur skýrt fram að stefndu skuli sækja vímuefnameðferð, halda bindindi og að vinna skuli forsjárhæfnismat. Eins og rakið hefur verið fór stefnda A í meðferð í júlí 2019 en var gert að flytja af áfangaheimili í september sama ár þar sem hún var fallin á bindindi. Þá virðist stefndi B fyrst hafa farið í afeitrun í september 2019 en hann kláraði ekki eftirmeðferð þar sem hann var fallinn. Stefnda A fór á ný í meðferð í mars 2020 og um svipað leyti hóf stefndi B afplánun refsidóms. Þá liggur fyrir að stefnda A féll á ný í desember 2020 og að stefndi B sætti síðast agaviðurlögum á [...] vegna vímuefnaneyslu [...] febrúar 2021 auk þess sem hann kveðst sjálfur aðeins hafa verið edrú í tæpa þrjá mánuði.

Á meðan á afskiptum barnaverndaryfirvalda hefur staðið hafa stefndu samþykkt meðferðaráætlanir og hefur verið gerð grein fyrir efni þeirra hér að framan. Markmið þessara áætlana hafa fyrst og fremst verið að stefndu haldi sig frá vímuefnum og sæki meðferð vegna fíknivanda síns. Það er ljóst að stefndu hefur ekki gengið sem skyldi að fylgja þessum áætlunum, enda hafa þau ítrekað fallið á bindindi. Þá reyndist erfitt að hefja vinnu við gerð forsjárhæfnismats sem stefndu höfðu samþykkt að yrði unnið. Því hefur áður verið lýst að matsmaðurinn E náði ekki sambandi við stefndu A. Matsmaðurinn G átti einnig í erfiðleikum með að ná sambandi við stefndu, en honum tókst þó að vinna matsgerð eftir nokkra töf. Af gögnum málsins og skýrslu starfsmanns stefnanda fyrir dómi verður ráðið að erfiðlega hafi gengið að ná sambandi við stefndu vegna vímuefnaneyslu þeirra og hafi grunnmarkmiði áætlana um meðferð máls ekki verið náð.

Jafnvel þó að stefndu séu edrú í dag er að mati dómsins ekki komin teljandi reynsla á að þau nái að halda vímuefnabindindi. Það virðist ljóst af frásögn stefndu beggja, sem og matsgerðum, að þau leiti í vímuefni þegar þau verða fyrir áföllum eða lenda í erfiðleikum. Í ljósi þess djúpstæða og langvarandi vímuefnavanda sem stefndu hafa glímt við er með engu móti unnt að fallast á að þau hafi náð fullum bata á þeim stutta tíma sem er liðinn frá því að þau kveðast síðast hafa fallið, en í tilviki stefndu A er um rúma sex mánuði að ræða og um þrjá mánuði hvað varðar stefnda B. Þótt ekki sé útilokað að stefndu beri gæfa til að ná tökum á fíknivanda sínum er ljóst að það mun taka þau langan tíma að ná slíkum bata að þau öðlist færni til að fara með forsjá dóttur sinnar þannig að þau geti tryggt henni þann stöðugleika sem er nauðsynlegur þroska hennar og velferð.

Við meðferð málsins hjá barnavernd og fyrir dómi hefur verið aflað tveggja matsgerða um forsjárhæfni stefndu. Eins og rakið hefur verið var það skýr niðurstaða matsgerðanna að stefndu skorti hæfni til að sinna forsjárskyldum sínum vegna vímuefnavanda síns og að þau skorti innsæi í þarfir barnsins. Þá væru tengsl stefndu við stúlkuna takmörkuð þar sem hún hefði verið vistuð utan heimilis frá níu mánaða aldri. Matsmenn töldu jafnframt báðir að uppeldi og þroska stúlkunnar væri hætta búin færi hún á ný í umsjá stefndu. Matsmennirnir gáfu skýrslu fyrir dómi, staðfestu niðurstöður sínar og skýrðu þær nánar. Að mati dómsins eru niðurstöður matsgerða í samræmi við aðilaskýrslur stefndu þar sem greina mátti mjög takmarkað innsæi í þarfir tæplega [...] ára barns. Jafnframt skorti verulega á að stefndu gætu skýrt fyrir dóminum hvernig þau hygðust annast stúlkuna héldu þau forsjá hennar. Þær röksemdir sem stefndi B hefur teflt fram fyrir því að horfa beri fram hjá niðurstöðu matsgerðar eru að mati dómsins haldlausar. Fram kom í skýrslu matsmanns fyrir dómi að jafnvel þó að hann hefði hitt stefnda innan veggja fangelsis hefði hann rætt við hann, lagt fyrir hann próf og hefðu aðstæður ekki haft teljandi áhrif á matið. Þá hefur stefndi ekki bent á rangfærslur í matinu og gildir einu að fram kom í aðilaskýrslu að hann hefði verið undir áhrifum fíkniefna þegar matsmaður talaði við hann, en aðspurður kvaðst matsmaður ekki kannast viðþað. Af hálfu stefndu A hafa ekki verið færð rök fyrir því að ekki beri að horfa til niðurstöðu matsgerðar um forsjárhæfni hennar. Að virtum fyrirliggjandi gögnum telur dómurinn málið hafa verið rannsakað með fullnægjandi hætti hvað varðar forsjárhæfni stefndu.

Það er ljóst af gögnum málsins að önnur og vægari úrræði en krafa um forsjársviptingu hafa verið reynd á meðan á afskiptum barnaverndaryfirvalda hefur staðið. Hefur stúlkan þannig verið vistuð utan heimilis, sbr. 27. gr. barnaverndarlaga, í um [...] ár. Þá bera gögn málsins með sér að stefndu hafi verið veitt aðstoð í því skyni að tryggja þeim vímuefnameðferð, sem var forsenda þess að unnt væri að auka forsjárhæfni þeirra. Eins og áður greinir hefur stefndu á þessum tíma ekki tekist að halda bindindi og fylgja áætlunum um meðferð máls sem þau höfðu áður samþykkt. Að virtri þeirri alvarlegu stöðu sem uppi var og atvikum að öðru leyti verður ekki fallist á að stefnanda hafi borið að tryggja stefndu frekari stuðningsúrræði eða aðstoð áður en krafist var forsjársviptingar, sbr. til hliðsjónar 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga. Þá telur dómurinn að ekki sé unnt að beita öðrum og vægari úrræðum en forsjársviptingu til að tryggja hagsmuni stúlkunnar, sem og að slíkar aðgerðir hafi verið reyndar án viðunandi árangurs, sbr. 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga.

Að mati dómsins sýna atvik málsins og fyrirliggjandi gögn að stefndu hafa sýnt alvarlega vanrækslu við daglega umönnun og uppeldi stúlkunnar, en í þeim efnum dugar það atvik sem leiddi til vistunar stúlkunnar utan heimilis [...]2019. Þá telur dómurinn að virtri vímuefnaneyslu stefndu fullvíst að heilsu stúlkunnar og þroska sé hætta búin í umsjá þeirra, sbr. a- og d-liði 29. gr. barnaverndarlaga. Eins og rakið hefur verið hefur stúlkan búið hjá fósturmóður í tæp [...] ár og bera gögn málsins með sér að hún hafi myndað grunntengsl við aðra en stefndu, sem og að henni líði vel við núverandi aðstæður. Jafnframt var það eindregin afstaða matsmanna að líðan og þroska stúlkunnar væri hætta búin yrði hún tekin úr því umhverfi sem hún býr við í dag og færð í umsjá stefndu. Með hliðsjón af rétti stúlkunnar til umönnunar og verndar og með vísan til fyrrgreindra matsgerða telur dómurinn það vera henni fyrir bestu að fallist verði á kröfu stefnanda.

Af hálfu stefnanda er ekki krafist málskostnaðar og verður hann ekki dæmdur. Stefndu hefur báðum verið veitt gjafsókn í málinu. Allur gjafsóknarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanna þeirra sem er að virtu umfangi málsins hæfilega ákveðin 1.000.000 krónatil hvors um sig.

Dóm þennan kveður upp Á-kvk-nf R-kvk-nf héraðsdómari ásamt I-kvk-þgf Þ-kvk-þgf héraðsdómara og Þ-kk-þgf M-kk-þgf sálfræðingi.

D Ó M S O R Ð:

Stefndu, A og B, eru svipt forsjá dóttur sinnar, C.

Málskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanna þeirra, L-kk-ef R-kk-ef og Á-kvk-ef L-kvk-ef L-kvk-ef, 1.000.000 króna, til hvors um sig.