328/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um að stöðva frekari aðgerðir við nauðungarsölu á fasteign A. Hafði L krafist nauðungarsölu á fasteigninni og var krafa L reist á veðskuldabréfi útgefnu af B, bróður A, til L, þar sem fasteign A hafði verið sett að veði. Dánarbú B var tekið til opinberra skipta og gefin út opinber innköllun án þess að L lýsti kröfu sinni í búið. Í fyrra máli milli aðilanna var L sýknað af kröfu A um að veðið yrði afmáð af fasteigninni þar sem ekkert hefði fengist greitt upp í kröfu L þótt L hefði lýst kröfunni í dánarbúið. Landsréttur taldi að þótt bæði málin ættu rætur að rekja til sömu atvika væri dómkrafa A í því síðara annars efnis en í fyrra málinu og auk þess hefðu komið til ný atvik frá því að fyrra málinu lauk þar sem skiptum dánarbúsins lauk með úthlutun til erfingja. Því stæði 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ekki í vegi fyrir því að leyst yrði úr ágreiningi aðila í málinu. Landsréttur vísaði í 2. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn og taldi að þrátt fyrir þá óvissu sem væri um eignir dánarbúsins yrði ekki fram hjá því litið að skiptum þess hefði lokið með úthlutun til erfingja. Slíkur vafi væri um fjárhæð peningakröfunnar sem L hygðist leita fullnustu á með nauðungarsölu á eigninni að ekki væri fært að hún færi fram. L væri aftur á móti kleift eftir almennum reglum að afla dóms um réttindi sín samkvæmt veðskuldabréfinu. Var ákvörðun sýslumannsins um að stöðva nauðungarsölu á eigninni því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. mars 2018 sem barst Landsrétti ásamt kærumálsgögnum 3. apríl 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands vestra […] 2018, í málinu nr. […]/2017, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á Norðurlandi vestra 17. ágúst 2017 um að stöðva frekari aðgerðir við nauðungarsölu á eigninni Y, […], landnúmer […]. Jafnframt var lagt fyrir sýslumann að ákveða hvenær uppboð skyldi byrja á eigninni. Þá var málskostnaður látinn falla niður. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fyrrnefnd ákvörðun sýslumannsins á Norðurlandi vestra frá 17. ágúst 2017 verði staðfest. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Þar kemur fram að í maí 2007 setti sóknaraðili bújörð sína, Y […], að veði til tryggingar láni sem bróðir hans, B, hafði tekið hjá varnaraðila. […] [S]íðar lést bróðir sóknaraðila og var dánarbú hans tekið til opinberra skipta og gefin út opinber innköllun til kröfuhafa dánarbúsins. Varnaraðili lýsti ekki kröfu sinni í búið.

5 Sóknaraðili freistaði þess með málsókn að fá veðið afmáð af fasteign sinni þar sem varnaraðili hefði ekki lýst kröfu sinni í dánarbúið. Skiptastjóri dánarbúsins kom fyrir héraðsdóm og lýsti því yfir að eignir búsins hrykkju ekki fyrir skiptakostnaði og því kæmi ekki til úthlutunar upp í almennar kröfur. Krafa varnaraðila, ef henni hefði verið lýst í dánarbúið, hefði fengið stöðu sem almenn krafa við skiptin og ekkert hefði fengist greitt upp í hana. Niðurstaða Héraðsdóms Reykjavíkur […] 2015 í máli nr. […]/2014 var að sóknaraðila hefði ekki tekist sönnun á því að krafa varnaraðila hefði fengist greidd að hluta eða öllu leyti við úthlutun úr dánarbúinu. Staðan væri sú að ekkert hefði komið til greiðslu upp í kröfuna þótt henni hefði verið lýst. Var varnaraðili því sýknaður af kröfu sóknaraðila. Sóknaraðili áfrýjaði ekki niðurstöðunni til Hæstaréttar Íslands.

6 Hinn 16. febrúar 2016 lauk skiptum á dánarbúinu með úthlutun til erfingja. Í fundargerð skiptafundar sama dag kemur fram að erfingjar og eini kröfuhafi búsins, sem var bróðir sóknaraðila og hins látna, hafi náð samkomulagi um skiptalok utan skiptafundar. Í úthlutunargerð skiptastjóra, sem samþykkt var á þessum sama skiptafundi, kemur fram að arfshluti ekkju fólst í eignum að verðmæti 13.623.864 krónur og að dætur hins látna hafi fengið í arfshlut skaðabótakröfu að óþekktri fjárhæð á hendur fyrrum skiptastjóra búsins.

7 Í máli sóknaraðila, sem lauk með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, var varnaraðili eins og áður segir sýknaður af kröfu sóknaraðila um að afmá tryggingarveð af fasteign sóknaraðila á þeim grundvelli að ekkert hefði komið upp í kröfuna að baki veðinu þótt henni hefði verið lýst í búið. Í málinu sem hér er til úrlausnar reynir á hvort varnaraðili getur leitað fullnustu fjárkröfu sinnar með nauðungarsölu á fasteign sóknaraðila í skjóli veðréttinda í henni. Þótt bæði málin eigi rætur að rekja til sömu atvika er dómkrafa sóknaraðila í því síðara annars efnis en í fyrra málinu og auk þess hafa komið til ný atvik frá því að fyrra málinu lauk en skiptum dánarbúsins, sem áður var talið eignalaust, lauk með úthlutun til erfingja. Af þeim sökum stendur 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að leyst verði úr ágreiningi aðila í máli þessu.

8 Mjög óljóst er hverjar eignir dánarbúsins voru í raun. Í þeim arfshlut er ráðstafað var til ekkju samkvæmt úthlutunargerð skiptastjóra voru hestar, sem áður höfðu að hluta verið taldir í hennar eigu, og tæki, sem merkt voru sem horfin samkvæmt yfirliti skiptastjóra er lagt var fram á skiptafundi 28. nóvember 2013. Þá verður ráðið að við arfskiptin hafi eigum dánarbúsins verið ráðstafað til ekkju án tillits til þess að hún átti tilkall til helmings úr skírri hjúskapareign hins látna, sbr. 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993.

9 Samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn lækkar krafa á hendur ábyrgðarmanni ef lánveitandi vanrækir að lýsa kröfu í gjaldþrota eða dánarbú, sem nemur þeirri fjárhæð sem ella hefði fengist greidd úr þrota eða dánarbúi lántaka. Þrátt fyrir þá óvissu sem er um eignir dánarbúsins eins og að framan er rakið verður ekki fram hjá því litið að skiptum þess lauk með úthlutun til erfingja.

10 Að virtu því sem að framan er rakið er slíkur vafi um fjárhæð peningakröfunnar sem varnaraðili hyggst leita fullnustu á með nauðungarsölu á fasteigninni Y, að ekki er fært að nauðungarsala til fullnustu hennar fari fram. Varnaraðila er aftur á móti kleift eftir almennum reglum að afla dóms um réttindi sín samkvæmt veðskuldabréfinu. Samkvæmt þessu verður ákvörðun sýslumannsins á Norðurlandi vestra 17. ágúst 2017, um að stöðva nauðungarsölu á fasteigninni, staðfest.

11 Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem ákveðinn er í einu lagi eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Staðfest er ákvörðun sýslumannsins á Norðurlandi vestra 17. ágúst 2017 um að stöðva nauðungarsölu á fasteigninni Y […], landnúmer […].

Varnaraðili greiði sóknaraðila, A, samtals 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.