434/2018

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist hafði verið á kröfu brotaþola um að X yrði gert að víkja úr dómsal á meðan hún gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 17. maí 2018, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 18. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 17. maí 2018, í málinu nr. S[…]/2018, þar sem fallist var á kröfu brotaþola um að varnaraðili viki úr dómsal á meðan hún gefur skýrslu við aðalmeðferð máls sóknaraðila gegn varnaraðila. Kæruheimild er í nlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála.

2 Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Sóknaraðili og brotaþoli krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4 Með ákæru 27. mars 2018 höfðaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu mál á hendur varnaraðila fyrir meðal annars brot í nánu sambandi með því að hafa á tímabilinu frá júní til og með nóvember 2016 og í janúar 2018 veist að brotaþola, sem er barnsmóðir hans og fyrrverandi eiginkona, með nánar tilgreindu ofbeldi og hótunum með þeim afleiðingum að hún hlaut áverka, sem lýst er í ákæru, og óttaðist um líf sitt og velferð. Er háttsemin talin varða við 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. 5 Við þingfestingu málsins […] apríl 2018 neitaði varnaraðili sök að mestu leyti að því er varðar þessar sakargiftir. Aðalmeðferð málsins var ákveðin […] júní sama ár. Í þinghaldi […] maí var bókuð krafa brotaþola um að varnaraðili viki úr dómsal þegar hún gæfi skýrslu við aðalmeðferð. Verjandi varnaraðila mótmælti kröfunni.

6 Í 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 er mælt fyrir um að varnaraðili eigi rétt á að vera viðstaddur aðalmeðferð máls. Þó getur dómari, samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu sækjanda eða vitnis ákveðið að varnaraðila verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji dómari að nærvera varnaraðila geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

7 Samkvæmt þessu gildir sú meginregla í sakamálaréttarfari að varnaraðili eigi þess kost að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningar frá þeirri reglu ber að skýra þröngt og þarf ríka ástæðu til að vikið verði frá henni. Hér býr að baki grundvallarreglan um réttláta málsmeðferð, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

8 Samkvæmt gögnum málsins gengu brotaþoli og varnaraðili í hjónaband í […] 2015 og flutti brotaþoli til landsins í byrjun […] sama ár. Fyrir liggur að brotaþoli á ekki fjölskyldu hér á landi en bjó, ásamt varnaraðila, á […]. Þau varnaraðili eignuðust barn saman […] og hefur brotaþoli lýst því að varnaraðili hafi í fyrsta skipti beitt hana ofbeldi eftir það. Í lögregluskýrslu, sem tekin var af brotaþola 7. apríl 2017, lýsti hún ágreiningi og ofbeldi á heimili fjölskyldu varnaraðila sem hafi valdið henni vanlíðan og ótta. Lýsti hún því að varnaraðili hefði lamið hana í þrjú eða fjögur skipti og ýtt henni og „talað illa við“ hana í mörg skipti. Í hvert sinn sem hann hefði lamið hana, hefði hann jafnframt hótað að drepa hana.

9 Brotaþoli fór til […] í […] 2016 en kom aftur til landsins […] 2017. Við komu hingað til lands gaf hún sig fram við lögreglu þar sem hún óttaðist að varnaraðili myndi taka á móti henni í flugstöðinni. Var brotaþoli flutt […] þar sem hún hefur dvalið allar götur síðan. Hún gaf þá skýringu á endurkomu sinni til landsins að hún hefði viljað segja lögreglu frá málinu og talið sig vera öruggari ef hún gerði það hér á landi vegna þess að hún treysti ekki lögreglunni í […].

10 Þann […] 2017 ákvað lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu að leggja sex mánaða nálgunarbann á varnaraðila gagnvart brotaþola meðal annars vegna þeirra fjögurra brota sem hann hefur nú verið ákærður fyrir. Héraðsdómur Reykjavíkur staðfesti nálgunarbannið […] 2017. Í úrskurðinum kemur fram að til viðbótar tilkynningum til lögreglu um áðurgreind ofbeldis og hótunarbrot hafi lögreglu borist þrjár tilkynningar í apríl, maí og júní 2017 um að varnaraðili hafi verið fyrir utan […] og haft í frammi hótanir og ógnandi háttsemi gagnvart brotaþola.

11 Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu ákvað […] 2017 að framlengja nálgunarbann varnaraðila um sex mánuði. Sú ákvörðun tók ekki gildi fyrr en hún var birt varnaraðila […] janúar 2018. Í úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, sem kveðinn var upp […] 2018, kemur fram að lögreglustjórinn hafi tekið ákvörðun um nálgunarbannið á þeim grundvelli að brotaþoli hafi óskað eftir því þar sem hún óttaðist að varnaraðili myndi ofsækja hana á nýjan leik og beita hana ofbeldi. Í úrskurðinum kemur fram að […] janúar 2018 hafi varnaraðili ásamt föður sínum farið inn í tilgreinda verslun þar sem brotaþoli var stödd og ráðist á hana með hótunum og ofbeldi. Varnaraðili var handtekinn í kjölfar atviksins og daginn eftir úrskurðaður í gæsluvarðhald til […] febrúar sama ár.

12 Í málinu liggur ekki fyrir vottorð sálfræðings eða annars sérfræðings um andlega hagi brotaþola þar sem metið er hver áhrif nærvera varnaraðila við skýrslutöku af henni fyrir dómi hafi á hana. Hins vegar hefur verið lögð fram greinargerð […] 15. maí 2018 sem undirrituð er af […]. Þar er lýst aðstæðum brotaþola, veru hennar […] og samskiptum hennar við varnaraðila og fjölskyldu hans sem einkennst hafi af hótunum þeirra í hennar garð og ítrekuðu líkamlegu ofbeldi varnaraðila gagnvart brotaþola. Þá eigi brotaþoli hvorki ættingja né vini hér á landi og hafi þurft að dvelja lengi […] vegna háttsemi varnaraðila. Hún upplifi því stöðuga óvissu, meðal annars um dvalarleyfi sitt, framfærslu og forsjá sonar síns. Brotaþoli sé mjög hrædd við varnaraðila og fjölskyldu hans og óttist að þau taki son þeirra frá henni og skaði hana sjálfa. Í lok greinargerðarinnar segir að það yrði mjög mikið álag fyrir brotaþola ef hún þyrfti að mæta varnaraðila eða öðrum úr fjölskyldu hans fyrir dómi og hefði að öllum líkindum slæmar afleiðingar fyrir andlega líðan hennar. Þá kemur fram í gögnum málsins að brotaþoli hafi ekki treyst sér til þess að fara út úr […], án fylgdar […].

13 Að öllu framangreindu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

14 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.