529/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að breytt yrði því réttarástandi milli hans og B og þriggja barna þeirra, sem komið var á með úrskurði Landsréttar í máli nr. 329/2022. Einnig hafnaði héraðsdómur að svo stöddu kröfu A um að fresta meðferð forsjármáls milli A og B. Með gagnkæru kærði B þann hluta úrskurðar héraðsdóms sem laut að málskostnaðarkröfu hennar. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að raska ekki réttarástandi því sem komið var á til bráðabirgða með úrskurði Landsréttar í máli 329/2022. Kröfum A er lutu að forsjá barna aðila til bráðabirgða, lögheimili þeirra, meðlagsgreiðslum og umgengni var því hafnað. Landsréttur vísaði aftur á móti frá kröfu A um að forsjármáli hans og B yrði frestað þar sem kæruheimild skorti. Þá var ekki tekin efnisleg afstaða til málskostnaðarkröfu B fyrir héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. júlí 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vestfjarða 3. júlí 2023 í málinu nr. E- [...]/2022 þar sem hafnað varkröfu sóknaraðila um að breytt yrði því réttarástandi milli hans og varnaraðila og dætra þeirra sem komið var á með úrskurði Landsréttar 23. júní 2022 í máli nr. 329/2022. Einnig var hafnað að svo stöddu kröfu sóknaraðila um að fresta meðferð málsins. Með gagnkæru 14. júlí 2023 kærði varnaraðili þann hluta úrskurðar héraðsdóms sem laut að málskostnaðarkröfu hennar. Um kæruheimild vísar sóknaraðili til 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr. 76/2003 og XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að á meðan forsjármál aðila er rekið fyrir dómstólum verði honum falin forsjá dætra þeirra, C, D og E, og að á því tímabili verði lögheimili stúlknanna hjá sóknaraðila. Þá verði varnaraðila gert að greiða sóknaraðila einfalt meðlag með stúlkunum og umgengni við þær ákveðin til bráðabirgða með úrskurði.

Sóknaraðili krefst þess jafnframt að málinu verði frestað þar til niðurstaða liggi fyrir í máli Landsréttar nr. 765/2022 og lokið er rannsókn lögreglu á máli nr. 007- [...] er varði ætlaðar rangar sakargiftir varnaraðila og brot hennar á barnaverndarlögum. Loks krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur um annað en málskostnað. Krefst hann málskostnaðar vegna meðferðar málsins í héraði eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Verði fallist á kröfu sóknaraðila um breytingu á úrskurði Landsréttar í máli nr. 329/2022 krefst varnaraðili þess að henni verði einni falin forsjá dætra aðila og að lögheimili þeirra verði skráð hjá henni. Hvað varðar kröfu sóknaraðila um umgengni við stúlkurnar krefst varnaraðili þess að kröfunni verði hafnað en til vara að umgengni verði ákveðin í lágmarki og mælt fyrir um að hún fari fram undir eftirliti. Að því frágengnu krefst varnaraðili þess að dómari ákveði hvernig umgengni verði háttað við það foreldri sem ekki fái úrskurðað lögheimili dætranna. Þá gerir varnaraðili kröfu um að sóknaraðila verði gert að greiða tvöfalt meðlag með hverri stúlknanna en til vara einfalt meðlag. Að lokum krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða hans að hafna kröfum sóknaraðila er lúta að forsjá dætra málsaðila til bráðabirgða, lögheimili þeirra, meðlagsgreiðslum og umgengni. Réttarástand það sem komið var á til bráðabirgða með úrskurði Landsréttar 23. júní 2022 í máli nr. 329/2022 verður því óraskað.

5

Með hinum kærða úrskurði var hafnað að svo stöddu kröfu sóknaraðila um að málinu yrði frestað á meðan beðið væri niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 765/2022 og séð fyrir enda rannsóknar lögreglu í máli nr. 007- [...] vegna kæru sóknaraðila á hendur varnaraðila fyrir rangar sakargiftir og brot gegn barnaverndarlögum. Samkvæmt gagnályktun frá h-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 verður úrskurður þar sem synjað er um frest ekki kærður til Landsréttar, en fyrir kæruheimild verður að því leyti hvorki fundin stoð í 5. mgr. 35. gr. barnalaga né XXIV. kafla laga nr. 91/1991, sem sóknaraðili hefur vísað til. Kröfu sóknaraðila um frestun forsjármáls aðila verður því vísað frá Landsrétti.

6

Í þessu kærumáli verður ekki tekin efnisleg afstaða til málskostnaðarkröfu varnaraðila fyrir héraðsdómi. Ákvörðun um málskostnað í héraði vegna þessa þáttar bíður af þeim sökum efnisúrlausnar málsins. Samkvæmt því verður ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnaðarkröfu varnaraðila staðfest.

7

Rétt er að kærumálskostnaður falli niður. Um gjafsóknarkostnað varnaraðila, sbr. 5. mgr. 127. gr. laga nr. 91/1991, fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Kröfu sóknaraðila, A, um að forsjármáli aðila verði frestað, er vísað frá Landsrétti.

Hafnað er kröfum sóknaraðila um að honum verði falin forsjá dætra hans og varnaraðila, B, þeirra C, D og E, meðan forsjármál aðila er rekið fyrir dómstólum, og að lögheimili stúlknanna verði hjá sóknaraðila. Einnig er hafnað kröfum sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að greiða honum einfalt meðlag með stúlkunum og að úrskurðað verði um umgengni við þær til bráðabirgða.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, E-kk-ef Þ-kk-ef G-kk-ef, 400.000 krónur.