114/2022

Útdráttur

LS kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfur X um að LS yrði gert að afhenda honum afrit af nánar tilgreindum gögnum. Byggði LS á því að hluti gagnanna væri ekki meðal sönnunargagna málsins og hefði því ekki sönnunargildi, hluti gagnanna væri ekki til á skjalaformi en rannsóknarhagsmunir stæðu í vegi þess að eftirstæð gögn yrðu afhend. Í úrskurði Landsréttar var fallist á að hluti gagnanna væri ekki meðal sönnunargagna málsins, enda hefði X ekki bent á tiltekin atriði í gögnunum sem hann teldi að kynnu að hafa áhrif við úrlausn málsins. Jafnframt var fallist á að sá hluti gagnanna sem ekki væri til á skjalaformi teldist ekki til skjala í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var kröfu X um aðgang að þeim rafrænu gögnum hafnað. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var á hinn bóginn fallist á kröfu X um aðgang að eftirstæðum gögnum.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 3. mars 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 28. febrúar 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að sóknaraðila yrði gert að afhenda honum afrit af nánar tilgreindum gögnum í lögreglumáli nr. 008- 2020- [...]. Um kæruheimild er vísað til 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að kröfum varnaraðila verði hafnað, nánar tiltekið að lögreglu sé heimilt að synja að afhenda verjanda varnaraðila afrit af umkröfðum gögnum í lögreglumáli nr. 008- 2020- [...], sem tilgreind eru sem skjöl nr. 10 ii), 10 iii), 10 vi), 10 viii),11 til 30, 60 til 93 og 95 í bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Atvik málsins eru rakin í hinum kærða úrskurði. Samkvæmt honum óskaði verjandi varnaraðila 28. janúar 2022 eftir því að fá afhent tiltekin málsgögn vegna lögreglumáls nr. 008- 2020- [...]. Í svarbréfi sóknaraðila 15. næsta mánaða reru tilgreind þau gögn í 100 stafliðum sem lögregla hafði undir höndum og höfðu ekki verið afhent á þeim tíma með vísan til 37. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þrátt fyrir framangreint kemur fram í fyrrgreindu bréfi sóknaraðila að hluti gagnanna hafði þegar verið afhentur, eða nánar tiltekið gögn í stafliðum nr. 1, 3 til 9, 32 til 48 og 50 til 54 og 58 til 59. Í málinu liggur fyrir að við meðferð málsins í héraði hafði sóknaraðili þegar afhent verjanda skjal nr. 10 i) og skjöl nr. 55 til 57 og að verjandi krafðist ekki lengur afhendingar á skjali nr. 2.

5

Með hinum kærða úrskurði var fallist á kröfu varnaraðila um að sóknaraðila yrði gert að afhenda honum afrit af þeim gögnum sem eftir stóðu sem nánar eru tilgreind sem skjöl nr. 10 ii) til 31, 49, og 60 til 100. Eftir uppkvaðningu úrskurðarins hefur sóknaraðili afhent varnaraðila skjöl nr. 10 iv), 10 v), 10 vii), 31, 49, 94 og 96 til 100.

Samkvæmt framangreindu lýtur málið eins og það liggur fyrir Landsrétti að ágreiningi um skjöl nr. 10 ii), 10 iii), 10 vi), 10 viii), 11 til 30, 60 til 93 og 95 í bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

6

Af hálfu sóknaraðila er á því byggt að gögn nr. 10 ii), 10 iii), 10 vi), 10 viii og 11 til 15 séu ekki hluti af skjölum málsins og hafi ekki sönnunargildi fyrir þær sakir. Gögnin lúti fyrst og fremst að kröfum aðstandenda A um að fá tilnefndan réttargæslumann, kæru aðstandenda til Landsréttar vegna réttargæslu, ábendingum og kvörtunum vegna framvindu málsins, og innihaldi til að mynda viðkvæmar persónuupplýsingar um aðstandendur brotaþola.

7

Samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 skal verjandi fá afrit af öllum skjölum máls sem varða skjólstæðing hans jafnskjótt og auðið er og er verjanda samkvæmt 4. mgr. sama ákvæðis heimilt að láta skjólstæðingnum í té eintak af þeim eða kynna honum þau með öðrum hætti. Af 1. mgr. 37. gr. verður þó ráðið að verjandi á því aðeins rétttil skjala að þau varði þær sakargiftir sem beinast gegn sakborningi, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 27. nóvember 2002 í máli nr. 500/2002. Ef lögregla eða ákæruvald hefur undir höndum slík skjöl ber að leggja þau fram við meðferð máls fyrir dómi, hvort sem efni þeirra horfir til sýknu eða sektar ákærða, sbr. 3. mgr. 18. gr. og 2. mgr. 134. gr. laga nr. 88/2008 en það er almennt á forræði ákæruvaldsins hvaða gögn eru lögð fram til þess að fullnægja sönnunarbyrði þess, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. október 2012 í máli nr. 609/2012. Þó kunna einstök ákvæði XX. kafla laganna að standa því í vegi að það verði gert og verður ákæruvaldið ef svo ber undir að gera grein fyrir ástæðum þess að því er hvert skjal varðar.

8

Í 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, er mælt fyrir um réttláta málsmeðferð fyrir dómi. Þá er kveðið á um í b-lið 3. mgr. síðarnefndu greinarinnar að hver sá sem sökum er borinn um refsiverða háttsemi skuli fá nægan tíma og aðstöðu til að undirbúa vörn sína.

Mannréttindadómstóll Evrópu hefur skýrt umrædd ákvæði mannréttindasáttmálans á þann hátt að ákæruvaldinu sé skylt að veita verjanda ákærða aðgang að þeim sönnunargögnum í vörslum sínum, sem þýðingu geta haft við úrlausn málsins en öðrum ekki, sbr. dóm Mannréttindadómstóls Evrópu 24. september 2003 í máli D-x-x gegn Stóra- Bretlandi nr. 39482/98.

9

Sóknaraðili hefur lýst því yfir að umrædd gögn hafi enga þýðingu í málinu.

Varnaraðili hefur ekki bent á tiltekin atriði í nefndum gögnum sem hann telur að kunni að hafa áhrif við úrlausn málsins, sbr. til hliðsjónar úrskurð Landréttar frá 3. október 2019 í máli nr. 652/2019. Samkvæmt framangreindu verður hafnað kröfum varnaraðila um afhendingu sóknaraðila á gögnum nr. 10 ii), 10 iii), 10 vi), 10 viii) og 11 til 15 samkvæmt bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

10

Þá er á því byggt af hálfu sóknaraðila að það geti skaðað rannsókn málsins á þessu stigi að afhenda varnaraðila gögn nr. 16 til 30 og 60 til 93. Ekki er gerð grein fyrir ástæðu þess að sóknaraðili hafni aðgangi varnaraðila að skjali nr. 95. Að sögn sóknaraðila varði fyrrnefnd gögn að mestu leyti „framburðarskýrslur vitna, samstarfsmanna [varnaraðila], sem ekki hafa verið bornar undir hann í skýrslutöku.“

Þá hafi enn ekki borist endurrit allra vitnaframburða, þrátt fyrir að hafa farið fram á tímabilinu 20. til 23. september sl., og sé ekki mögulegt að afhenda gögn nr. 62 til 63, 65 til 67, 69, 74 og 81 þar sem þau gögn liggi ekki fyrir skjallega. Ekki sé unnt að yfirheyra varnaraðila nánar um sakarefni fyrr en þau gögn og niðurstaða dómkvaddra matsmanna liggi fyrir. Að rannsóknargögnunum fengnum kynni varnaraðili að undirbúa málatilbúnað sinn fyrir yfirheyrsluna.

11

Réttur verjanda sóknaraðila til þess að fá gögn afhent á grundvelli 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 er ótvíræður og er aðeins heimilt að synja um afhendingu í afmörkuðum undantekningartilvikum. Sóknaraðili hefur ekki fært viðhlítandi rök fyrir því að afhending umræddra skjala sé til þess fallin að skaða rannsókn málsins og verður kröfum sóknaraðila hvað þennan hluta umræddra gagna varðar því hafnað.

12

Fram hefur komið að hluti gagnanna sé ekki til á skjallegu formi, nánar tiltekið rafræn skjöl nr. 62 til 63, 65 til 67, 69, 74 og 81 samkvæmt bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022. Það athugist að framangreint er ekki í samræmi við málshraðareglu sama ákvæðis. Allt að einu hefur því verið slegið föstu í dómaframkvæmd Hæstaréttar að upptökur vitnaframburða teljist ekki til skjala í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008. Verður kröfu varnaraðila um aðgang að þeim rafrænu gögnum samkvæmt framangreindu hafnað.

13

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur að öðru leyti, þannig að sóknaraðila sé skylt að afhenda varnaraðila afrit af umkröfðum gögnum nr.

16 til 30, 60 til 61, 64, 68, 70 til 73, 75 til 80, 82 til 93 og 95 samkvæmt bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

Úrskurðarorð :

Hafnað er kröfu varnaraðila, X, um að lögreglu sé skylt að afhenda verjanda hans afrit af gögnum í lögreglumáli nr. 008- 2020- [...], sem tilgreind eru sem skjöl nr. 10 ii), 10 iii), 10 vi), 10 viii og 11 til 15 í bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

Hafnað er kröfu varnaraðila um að lögreglu sé skylt að afhenda verjanda hans afrit af rafrænum gögnum í lögreglumáli nr. 008- 2020- [...], sem tilgreind eru sem skjöl nr. nr. 62 til 63, 65 til 67, 69, 74 og 81 í bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.

Sóknaraðila er skylt að afhenda verjanda varnaraðila afrit af umkröfðum gögnum í sama máli, sem tilgreind eru sem skjöl nr. 16 til 30, 60 til 61, 64, 68, 70 til 73, 75 til 80, 82 til 93 og 95 í bréfi sóknaraðila 15. febrúar 2022.