932/2018

Útdráttur

Ó sem var skipverji á fiskiskipi B hf. varð óvinnufær sökum veikinda á nánar tilgreindu tímabili. Á tímabilinu stóð yfir verkfall sjómanna. Deildu aðilar um hvernig skýra bæri 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og hvort réttur Ó til veikindalauna hefði stofnast við upphaf óvinnufærni hans eða þegar skipið hélt á ný til veiða að loknu verkfalli. Í dómi Landsréttar kom fram að við túlkun á framangreindu ákvæði skyldi leggja til grundvallar þá almennu reglu að þegar launþegi eigi rétt til launa í forföllum vegna veikinda eða slyss hefjist réttindatímabilið við upphaf veikinda eða þegar slys beri á höndum, sbr. dóm Hæstaréttar 7. nóvember 1996 í máli nr. 306/1995. Þá taldi rétturinn að 2. málsliður fyrrgreinds ákvæðis ætti ekki við um skipverja í verkfalli. Var B hf. því sýknað af kröfum Ó.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 21. desember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 29. nóvember 2018 í málinu nr. E413/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum 2.636.527 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 2.168.697 krónum frá 15. maí 2017 til 15. júlí sama ár en af 2.636.527 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. 4 Stefndi hefur ekki áfrýjað héraðsdómi fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um málskostnað í héraði því ekki til álita fyrir Landsrétti.

5 Undir rekstri málsins í Landsrétti var nafni stefnda breytt úr HB Grandi hf. í Brim hf.

Niðurstaða

6 Áfrýjandi hefur um árabil starfað sem matsveinn á frystitogaranum Örfirisey RE4 sem stefndi gerir út. Hann veiktist 17. janúar 2017 og var óvinnufær til 1. ágúst sama ár. Eins og greinir í héraðsdómi hófst verkfall sjómanna 14. desember 2016 og stóð til 19. febrúar 2017. Deila málsaðilar um hvort miða beri rétt áfrýjanda til fjögurra mánaða veikindalauna við upphaf óvinnufærni hans 17. janúar 2017, svo sem stefndi heldur fram, eða 19. febrúar sama ár þegar skipinu var að nýju haldið til veiða að verkfalli loknu en á því er byggt af hálfu áfrýjanda. Í samræmi við framangreindan skilning sinn hefur stefndi staðið áfrýjanda skil á þriggja mánaða veikindalaunum enda geti hann ekki hafa átt rétt til veikindalauna meðan á verkfalli stóð. Með málsókn sinni leitar áfrýjandi dóms um skyldu stefnda til að greiða honum veikindalaun í fjóra mánuði frá 19. febrúar 2017 að telja. Snýr ágreiningur aðila í hnotskurn að því hvernig skýra beri ákvæði 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Enginn tölulegur ágreiningur er í málinu.

7 Samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga nr. 35/1985 skal skipverji, ef hann verður óvinnufær vegna sjúkdóms eða meiðsla meðan á ráðningartíma stendur, eigi missa neins í af launum sínum í hverju sem þau eru greidd svo lengi sem hann er óvinnufær af framangreindum ástæðum, þó ekki lengur en tvo mánuði. Við túlkun ákvæðisins ber að leggja til grundvallar þá almennu reglu að þegar launþegi á rétt til launa í forföllum vegna veikinda eða slyss hefjist réttindatímabilið við upphaf veikinda eða þegar slys ber að höndum, sbr. dóm Hæstaréttar 7. nóvember 1996 í máli nr. 306/1995, sem birtur er í dómasafni réttarins 1996 á bls. 3309. Annar málsliður 1. mgr. 36. gr., sem kveður á um að skipverji, sem er í launalausu fríi þegar hann veikist eða slasast, taki laun frá þeim tíma er hann skyldi hefja störf að nýju, á ekki við í tilviki áfrýjanda. Þannig telst skipverji, sem ekki tekur þátt í veiðiferð vegna skipulags vinnu um borð í skipi, ekki vera í launalausu fríi í skilningi ákvæðisins en í tilviki áfrýjanda liggur fyrir að hann starfar eftir svonefndu skiptimannakerfi sem felst í því að skipverji fer í aðra hverja veiðiferð skips. Enn síður verður fallist á að ákvæðið eigi við um skipverja í verkfalli.

8 Í samræmi við framangreint stofnaðist réttur áfrýjanda til veikindalauna 17. janúar 2017. Verkfall raskar ekki upphafi þess réttar heldur veldur því að hann glatast meðan á verkfalli stendur, sbr. áðurnefndan dóm Hæstaréttar 7. nóvember 1996. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

9 Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Ó-kk-nf B-kk-nf S-kk-nf, greiði stefnda, Brimi hf., 500.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.