169/2019

Útdráttur

H ehf. fékk útgefið byggingarleyfi 5. október 2016 á grundvelli samþykktar afgreiðslufundar byggingarfulltrúa B 3. sama mánaðar. Tók leyfið til byggingar 59 herbergja hótels og annarra mannvirkja við Borgarbraut 59 í Borgarnesi. Úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi leyfið úr gildi með úrskurði 23. desember 2016, þar sem hótelbygging á lóðinni rúmaðist ekki innan skilmála deiliskipulags frá 2007 um landnotkun lóðarinnar. Á fundi sveitastjórnar B í apríl 2017 voru svo samþykktar breytingar á deiliskipulaginu og auglýsing þess efnis birt í Bdeild Stjórnartíðinda. Á fundi byggingarfulltrúa 1. júní 2017 var síðan samþykkt umsókn um leyfi til að byggja 83 herbergja hótel og önnur mannvirki að Borgarbraut 57 og 59 og byggingarfulltrúa falið að gefa út byggingarleyfi að uppfylltum skilyrðum byggingarreglugerðar. Héraðsdómur sýknaði B af viðurkenningarkröfu um bótaskyldu sökum þessara atvika og vísaði frá dómi annarri kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu vegna tengdra atvika. Undir meðferð málsins fyrir Landsrétti féll H ehf. frá áfrýjun að því er varðaði þá kröfu sem vísað var frá héraðsdómi og breytti eftirstandandi kröfu. Í dómi Landsréttar var hafnað kröfu B um frávísun málsins frá Landsrétti, en þá kröfu hafði B uppi á þeim grunni að með breyttri kröfugerð hefði H ehf. raskað grundvelli málsins og væri hin endanlega dómkrafa H ehf. því ódómhæf. Þá vísaði Landsréttur meðal annars til þess að þótt byggingarleyfi H ehf. hefði verið fellt úr gildi af æðra stjórnvaldi leiddi það ekki eitt sér til bótaskyldu B. Skilmálar aðalskipulags og deiliskipulags á grundvelli þess hefðu verið báðum aðilum aðgengilegir og mátt vera þeim kunnir. Með því að hefja framkvæmdir hefði H ehf. tekið þá áhættu að á gildi leyfisins yrði látið reyna og því ekki getað gengið út frá því að úrlausn mögulegra ágreiningsefna félli sér í hag. Þá hefði H ehf. verið unnt að vinna að byggingarframkvæmdum þann tíma sem byggingarleyfið hefði verið í gildi, sem hefði verið honum ívilnandi og ekki yrði séð að ákvörðun um veitingu leyfisins og afgreiðsla þess hjá byggingarfulltrúa hefði verið með þeim hætti að til bótaskyldu hefði stofnast á grundvelli sakarreglunnar. Því var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu B af viðurkenningu á bótaskyldu gagnvart H ehf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 7. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 11. febrúar sama ár í málinu nr. E[…]/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði bótaskylda stefnda gagnvart áfrýjanda vegna tjóns sem hlaust af byggingarleyfi, sem stefndi gaf út til handa honum, fyrir nýbyggingu að Borgarbraut 59 í Borgarbyggð 5. október 2016, sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi úr gildi með úrskurði 23. desember sama ár. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst aðallega frávísunar málsins frá Landsrétti en til vara sýknu. Þá krefst stefndi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4 Áfrýjandi tilkynnti stefnda um það 18. október 2019, viku fyrir aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti, að fallið væri frá hluta þeirrar kröfugerðar sem fram kæmi í áfrýjunarstefnu og greinargerð áfrýjanda fyrir réttinum og dómur héraðsdóms tók til. Féll áfrýjandi þannig frá þeim hluta kröfugerðarinnar sem héraðsdómur vísaði frá dómi. Sá hluti kröfugerðarinnar laut að viðurkenningu á bótaskyldu stefnda vegna tjóns sem hlaust af byggingarleyfi, sem stefndi gaf út til handa áfrýjanda fyrir nýbyggingar að Borgarbraut 57 og 59 í Borgarbyggð 16. september 2016, en sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi úr gildi með úrskurði 23. september 2016. Með hinni breyttu kröfugerð felldi áfrýjandi jafnframt á brott það niðurlag kröfugerðarinnar að úrskurðir úrskurðarnefndar umhverfis og auðlindamála hefðu haft í för með sér tafir á byggingarframkvæmdum áfrýjanda.

5 Við flutning málsins fyrir Landsrétti, 25. október 2019, andmælti stefndi því ekki að hin breytta kröfugerð áfrýjanda kæmist að, en kvað breytinguna leiða til þess að stefndi krefðist aðallega frávísunar málsins frá Landsrétti en sýknu til vara. Ekki hefði verið efni til að hafa frávísunarkröfuna fyrr uppi. Frávísunarkrafan byggðist á því að með framangreindum breytingum á kröfugerð áfrýjanda hefði grundvelli málsins verið raskað eins og hann hefði verið lagður með endanlegri kröfugerð í héraði og í sóknarskjölum áfrýjanda fyrir Landsrétti. Áfrýjandi andmælti því í málflutningi að krafa um frávísun kæmist að þar sem hún væri of seint fram komin.

Niðurstaða

6 Sú breytta kröfugerð áfrýjanda sem að framan er lýst er í aðalatriðum í samræmi við þá kröfugerð sem hann hafði uppi í stefnu til héraðsdóms, að því frátöldu að hér fyrir dómi hefur verið fallið frá kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu stefnda vegna tjóns sem hlaust af byggingarleyfi, sem stefndi gaf út til handa áfrýjanda fyrir nýbyggingar að Borgarbraut 57 og 59 í Borgarbyggð 16. september 2016 en sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi úr gildi með úrskurði 23. september sama ár.

7 Í greinargerð stefnda til héraðsdóms var einnig krafist frávísunar málsins, en frá því fallið eftir að áfrýjandi breytti kröfugerðinni þannig að tekið var fram að úrskurðir úrskurðarnefndar umhverfis og auðlindamála, sem felldu úr gildi byggingarleyfi, hefðu haft í för með sér tafir á byggingarframkvæmdum áfrýjanda.

8 Samkvæmt framangreindu hafði stefndi fyrst tilefni til að hafa uppi kröfu um frávísun frá Landsrétti eftir að fram var komin hin breytta kröfugerð áfrýjanda og stendur 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að stefndi bregðist með þessum hætti við breyttri kröfugerð áfrýjanda.

9 Frávísunarkrafa stefnda byggist á því að með framangreindum breytingum á kröfugerð áfrýjanda sé grundvelli málsins raskað eins og hann hafi verið lagður með endanlegri kröfugerð í héraði og í sóknarskjölum áfrýjanda fyrir Landsrétti og krafan því ódómhæf.

10 Í ljósi málatilbúnaðar áfrýjanda verður að skilja endanlega dómkröfu hans á þann veg að með henni sé krafist viðurkenningar á bótaskyldu úr hendi stefnda sökum þess að byggingarleyfi sem stefndi gaf út til handa áfrýjanda fyrir nýbyggingu að Borgarbraut 59 í Borgarbyggð 5. október 2016, og sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi úr gildi með úrskurði 23. desember sama ár, hafi valdið áfrýjanda tjóni vegna tafa á byggingarframkvæmdum. Efnislega er því um sömu kröfu að ræða hvað varðar framangreint byggingarleyfi og hefur grundvelli málsins því ekki verið raskað með breyttri kröfugerð. Samkvæmt því verður ekki fallist á frávísunarkröfu stefnda í málinu.

11 Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa Borgarbyggðar 3. október 2016 var samþykkt að veita áfrýjanda byggingarleyfi fyrir 59 herbergja hótelbyggingu á lóðinni Borgarbraut 59 í samræmi við fyrirliggjandi teikningar á grundvelli þess deiliskipulags sem samþykkt hafði verið í sveitarstjórn 8. mars 2007. Það var gert þar sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála hafði 23. september 2016 fellt úr gildi ákvörðun sveitarstjórnar frá 14. apríl sama ár um breytt deiliskipulag fyrir lóðirnar 5559 við Borgarbraut í Borgarnesi. Á grundvelli þess hafði áfrýjandi meðal annars fengið byggingarleyfi fyrir 83 herbergja hóteli að Borgarbraut 59 ásamt veitingaaðstöðu og tengdri starfsemi. Umsókn áfrýjanda um byggingarleyfi, sem tekin var fyrir á fyrrgreindum fundi hjá byggingarfulltrúa, var um 59 herbergja hótelbyggingu, opinn bílakjallara og tæknirými í kjallara við Borgarbaut 59. Byggingarleyfið var síðan gefið út 5. október 2016.

12 Framangreind samþykkt byggingarfulltrúa var kærð til úrskurðarnefndar umhverfisog auðlindamála sem með úrskurði 23. desember 2016 komst að þeirri niðurstöðu að ákvörðun stefnda um veitingu byggingarleyfis skyldi felld úr gildi. Var niðurstaðan á því reist að hótelbygging á lóðinni rúmaðist ekki innan skilmála deiliskipulags frá 2007 um landnotkun lóðarinnar.

13 Á fundi sveitarstjórnar stefnda 7. apríl 2017 voru samþykktar breytingar á aðalskipulagi innan miðsvæðis Borgarness og á deiliskipulagi fyrir Borgarbraut 55, 57 og 59. Á fundi byggingarfulltrúa 1. júní 2017 var samþykkt umsókn áfrýjanda um leyfi til að byggja hótel með 83 herbergjum, fjölbýli með 28 íbúðum og verslunar og þjónusturými á lóðunum að Borgarbraut 57 og 59 samkvæmt uppdrætti 20. júlí 2016.

14 Eins og kröfugerð áfrýjanda hefur verið afmörkuð í máli þessu verður litið svo á að viðurkenningarkrafa hans varði eingöngu bótaskyldu vegna þess tjóns sem hann hafi orðið fyrir vegna tafa á byggingarframkvæmdum sem urðu í kjölfar þess að byggingarleyfi fyrir 59 herbergja hótelbyggingu að Borgarbraut 59 var fellt úr gildi með úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis og auðlindamála 23. desember 2016.

15 Áfrýjandi byggir viðurkenningarkröfu sína á því að þar sem staðfest hafi verið með framangreindum úrskurði að byggingarleyfið sem útgefið var 5. október 2016 hafi ekki samræmst deiliskipulagi lóðarinnar að Borgarbraut 59 hafi útgáfa þess falið í sér saknæma háttsemi sem valdið hafi áfrýjanda tjóni sem stefndi beri bótaábyrgð á. Sé þá litið til þess að allar framkvæmdir á lóðinni hafi legið niðri frá uppkvaðningu úrskurðarins þar til nýtt byggingarleyfi hafði verið gefið út 1. júní 2017.

16 Eins og fram er komið var umrætt byggingarleyfi gefið út á grundvelli deiliskipulags frá 2007. Í fyrrgreindum úrskurði er tekið fram að hið kærða byggingarleyfi sé í samræmi við sérskilmála um stærð og nýtingarhlutfall í deiliskipulagi. Hins vegar hafi sveitarfélagið með greindum sérskilmálum um landnotkun umræddrar lóðar sett takmarkanir á notkun hennar og verði ekki fallist á að hótelbygging á lóðinni rúmist innan skilmála deiliskipulagsins um landnotkun lóðarinnar. Samkvæmt 11. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki þurfi fyrirhuguð mannvirkjagerð að vera í samræmi við skipulagsáætlanir og sé það meðal annars eitt af þeim skilyrðum sem þurfi að vera uppfyllt við útgáfu byggingarleyfis, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 13. gr. laganna.

17 Byggingarleyfið var byggt á stjórnvaldsákvörðun, sem kæranleg er samkvæmt 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála, sbr. 59. gr. laga nr. 160/2010. Þótt byggingarleyfi áfrýjanda hafi verið fellt úr gildi af æðra stjórnvaldi leiðir það ekki eitt sér til bótaskyldu stefnda. Skilmálar aðalskipulags og deiliskipulags á grundvelli þess voru báðum aðilum aðgengilegir og máttu vera þeim kunnir, þar með taldar þær takmarkanir sem voru á landnotkun lóðarinnar samkvæmt framansögðu. Með því að hefja framkvæmdir á grundvelli byggingarleyfisins tók áfrýjandi þá áhættu að látið yrði reyna á gildi þess og gat ekki gengið út frá því að úrlausn mögulegra ágreiningsefna vegna þess félli honum í hag. Þá ber og að líta til þess að áfrýjanda var unnt að vinna að byggingarframkvæmdum þann tíma sem byggingarleyfið var í gildi, sem var ívilnandi fyrir hann að því leyti að fyrir lá að fyrra byggingarleyfi fyrir 83 herbergja hóteli samrýmdist ekki deiliskipulagi. Þá verður ekki séð að ákvörðun um veitingu byggingarleyfisins og afgreiðsla þess hjá byggingarfulltrúa hafi verið með þeim hætti að til bótaskyldu stefnda hafi stofnast á grundvelli sakarreglunnar.

18 Samkvæmt framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu stefnda af viðurkenningarkröfu áfrýjanda eins og nánar greinir í dómsorði.

19 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður staðfest.

20 Eftir atvikum er rétt að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um sýknu stefnda, Borgarbyggðar, af viðurkenningu á bótaskyldu gagnvart áfrýjanda, Húsum og lóðum ehf., vegna tjóns sem hlaust af byggingarleyfi, sem stefndi gaf út til handa áfrýjanda, fyrir nýbyggingu að Borgarbraut 59 í Borgarbyggð 5. október 2016, sem úrskurðarnefnd umhverfis og auðlindamála felldi úr gildi með úrskurði 23. desember sama ár og um málskostnað.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.