18/2019

Útdráttur

S var ákærður fyrir annars vegar fjárdrátt með því að hafa í fjögur tilgreind skipti dregið sér og selt án heimildar krókaaflahlutdeild í þorski sem var í eigu A ehf. og sem skráð var á skip í eigu B ehf., og í kjölfarið látið flytja krókaaflahlutdeildina af skipum B ehf. yfir á skip í eigu kaupenda. Þá var S gefið að sök í sama lið að hafa ráðstafað kaupverði krókaaflahlutdeildarinnar að hluta í þágu rekstrar SÁ ehf. og að hluta inn á persónulegan bankareikning sinn og bankareikning þáverandi eiginkonu sinnar, en engir fjármunir hefðu skilað sér til A ehf. eða B ehf. Hins vegar var S gefinn að sök fjárdráttur en til vara umboðssvik með því að hafa í þremur tilvikum án heimildar leigt tilgreint magn af krókaaflamarki í eigu A ehf., sem skráð var á skip í eigu B ehf., dregið sér endurgjald leigunnar og nýtt í eigin þágu og í þágu SÁ ehf., en engir fjármunir hefðu skilað sér til A ehf. eða B ehf. Landsréttur taldi ósannað að S hefði, í starfi sínu hjá SÁ ehf., selt eða leigt þær fiskveiðiheimildir sem í ákæru greindi án heimildar. Á hinn bóginn taldi rétturinn sannað að S hefði tekið á móti þeim greiðslum sem komu fyrir fiskveiðiheimildirnar. Var S sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa dregið sér þá fjármuni sem tilgreindir voru í báðum ákæruliðum með því að skila þeim ekki til A ehf. eða B ehf. heldur nýta þá í eigin þágu og í þágu SÁ ehf. Við ákvörðun refsingar S var litið til þess að brot hans stóðu yfir í átta mánuði og voru einkar ófyrirleitin, auk þess sem ásetningur S við brotin hafi verið einbeittur og brot hans stórfelld, sbr. 2. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn var litið til dráttar sem varð á málinu fyrir útgáfu ákæru. Var refsing S ákveðin fangelsi í 18 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og S-kvk-nf I-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 21. desember 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness […] nóvember 2018 í málinu nr. S[…]/2017.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi, til vara krefst hann sýknu en að því frágengnu vægustu refsingar sem lög leyfa og að hún verði bundin skilorði.

Niðurstaða

4 Krafa ákærða um frávísun málsins er í fyrsta lagi reist á ágöllum sem hann telur vera á ákæru. Í clið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er svo mælt fyrir að í ákæru skuli greina svo glöggt sem verða megi hver sú háttsemi er sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið er talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla, ef því er að skipta. Í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefur þessi áskilnaður verið skýrður svo að verknaðarlýsing í ákæru verði að vera það skýr að ákærði geti ráðið af henni hvaða refsiverða háttsemi honum sé gefin að sök og við hvaða lagaákvæði hann sé talinn hafa gerst brotlegur. Ákæra málsins er í samræmi við þennan áskilnað. Í öðru lagi er krafa ákærða um frávísun málsins byggð á því að málið snúist um efndir á einkaréttarlegum samningi og rannsókn þess hafi verið áfátt. Í dómum Hæstaréttar hefur margsinnis verið staðfest að ákvörðun ákæranda um höfðun sakamáls samkvæmt 145. gr. laga nr. 88/2008 sætir ekki endurskoðun dómstóla, sbr. dóma Hæstaréttar í málum nr. 829/2015 frá 15. desember 2016 og nr. 612/2016 frá 2. mars 2017. Verður málinu því ekki vísað frá héraðsdómi af þessum ástæðum.

5 Ákærða er í ákærulið A gefinn að sök fjárdráttur með því að hafa í fjögur tilgreind skipti dregið sér og selt án heimildar krókaaflahlutdeild í þorski sem var í eigu A ehf. og sem skráð var á skip í eigu B ehf., og í kjölfarið látið flytja krókaaflahlutdeildina af skipum B ehf. yfir á skip í eigu kaupenda. Þá er ákærða gefið að sök í þessum lið að hafa ráðstafað kaupverði krókaaflahlutdeildarinnar að hluta í þágu rekstrar S.Á. Firma ehf. og að hluta inn á persónulegan bankareikning sinn og bankareikning þáverandi eiginkonu sinnar, en engir fjármunir hafi skilað sér til A ehf. eða B ehf. Í ákærulið B er ákærða gefinn að sök fjárdráttur en til vara umboðssvik með því að hafa í þremur tilvikum án heimildar leigt tilgreint magn af krókaaflamarki í eigu A ehf., sem skráð var á skip í eigu B ehf., dregið sér endurgjald leigunnar og nýtt í eigin þágu og í þágu S.Á. Firma ehf., en engir fjármunir hafi skilað sér til A ehf. eða B ehf.

6 Meðal gagna málsins er fylgiskjal með húsaleigusamningi 5. janúar 2010 milli S ehf. og S.Á. Firma ehf. Fyrrnefnda fyrirtækið var í eigu I, sem jafnframt var eigandi A ehf. og B ehf., en S.Á. Firma ehf. var í eigu ákærða. Samkvæmt fylgiskjalinu tók S.Á. Firma ehf. að sér að annast,,vinnu fyrir félög tengd I, sem þar er nefndur verkkaupi“, þar á meðal að,,annast leigu, kaup og sölu á kvóta fyrir verkkaupa“. Varnir ákærða byggjast meðal annars á því að hann hafi samkvæmt þessu fylgiskjali haft heimild til að ráðstafa umræddum fiskveiðiheimildum sem ákæra málsins tekur til ýmist með sölu eða leigu. Við aðalmeðferð málsins í héraði kom fram hjá ákærða að hann hefði einn getað tekið ákvörðun um kaup og sölu aflaheimilda á grundvelli þessa fylgiskjals. Í skýrslu I fyrir dóminum kom hins vegar fram að S.Á. Firma ehf. hefði ekki haft umboð samkvæmt skjalinu til að ráðstafa aflaheimildum án samþykkis vitnisins.

7 Samkvæmt 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu og dómari metur hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti. Samkvæmt orðalagi framangreinds fylgiskjals er S.Á. Firma ehf. falið að selja og leigja fiskveiðiheimildir fyrir félög tengd I og er sú heimild samkvæmt orðalaginu ekki skýrlega afmörkuð. Samkvæmt þessu og með hliðsjón af atvikum að öðru leyti, er óhjákvæmilegt að líta svo á að ákæruvaldinu hafi ekki tekist að sanna svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi, í starfi sínu hjá S.Á. Firma ehf., selt eða leigt þær fiskveiðiheimildir sem í ákæru greinir án heimildar. Verður sakfelling ákærða því ekki á því reist að hann hafi gerst sekur um fjárdrátt með því að draga sér fiskveiðiheimildirnar sem slíkar og selja þær eða leigja.

8 Á hinn bóginn er sannað, hvað sem líður heimildum þeim sem ákærði hafði samkvæmt framangreindum verksamningi til að ráðstafa umræddum fiskveiðiheimildum í eigu A, að ákærði tók á móti þeim greiðslum sem fyrir þær komu. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti verður fallist á með héraðsdómi að sannað sé að ákærði hafi dregið sér þá fjármuni sem tilgreindir eru í báðum ákæruliðum með því að skila þeim ekki til A ehf. eða B ehf. heldur nýta þá í eigin þágu og í þágu S.Á. Firma ehf. Með þessari háttsemi hefur ákærði gerst sekur um fjárdrátt samkvæmt 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Verður ákærði sakfelldur fyrir hana og er refsing hans hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi.

9 Staðfest er niðurstaða héraðsdóms um sakarkostnað í héraði.

10 Ákærða verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, S-kk-ef H-kk-ef lögmanns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærði greiði áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.000.000 króna.

Sératkvæði

J-kk-ef S-kk-ef

1. Ég er sammála atkvæði meirihluta dómara um að hafna beri frávísunarkröfu ákærða. Hins vegar er ég ósammála sönnunarmati dómaranna um það hvort ákærði hafi haft heimildir samkvæmt verksamningi til þess að ráðstafa krókaaflahlutdeild og krókaaflamarki með þeim hætti sem hann gerði.

2. Ákærði er löggiltur fasteigna og skipasali og rak skipasöluna S.Á. firma ehf. á þeim tíma sem meint brot áttu sér stað. Samkvæmt fylgiskjali með húsaleigusamningi 5. janúar 2010 tók S.Á. firma ehf. að sér sem verktaki að annast leigu, kaup eða sölu á kvóta fyrir verkkaupa, I. Í fylgiskjalinu er þess hvergi getið að S.Á. firma ehf. eða ákærði hafi umboð til að skuldbinda félögin A ehf. og B ehf. eða heimild til að rita nafn I undir samninga um sölu og leigu á aflaheimildum og tilkynningar til Fiskistofu. Mátti ákærða því vera ljóst sem löggiltur fasteigna og skipasali að til þess að geta ráðstafað hlutfalli af krókaaflahlutdeild og krókaaflamarki í þorski sem ákæra málsins tekur til hefði hann þurft að fá undirritun fyrirsvaramanns A ehf. og B ehf. eða umboð þess efnis að hann mætti skuldbinda félögin. Samkvæmt þessu verður ekki lagt til grundvallar að ákærði hafi haft vörslur á krókaaflahlutdeild og krókaaflamarki í þorski sem ákæra málsins tekur til og verður hann því ekki sakfelldur fyrir að hafa dregið sér þessar heimildir A ehf. og B ehf.

3. Ég er þó sammála niðurstöðu meirihluta dómara um að sannað sé að ákærði hafi nýtt sér þá fjármuni sem tilgreindir eru í báðum ákæruliðum í eigin þágu og í þágu S.Á. Firma ehf. án þess að skila þeim til A ehf. eða B ehf. Ákærði hafi því réttilega verið sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 1. mgr. 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá er ég einnig sammála því að staðfesta beri refsiákvörðun héraðsdóms.