137/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að við opinber skipti til fjárslita á milli hennar og A vegna hjónaskilnaðar yrði vikið frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 með heimild í 104. gr. sömu laga þannig að tvær tilgreindar fasteignir kæmu óskipt í hennar hlut enda yrðu skiptin að öðrum kosti bersýnilega ósanngjörn fyrir B.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. mars 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 22. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 25. febrúar 2021 í málinu nr. Q- [...]/2020 þar sem úrskurðað var að fasteignirnar [...], fastanúmer [...], og [...], fastanúmer [...], kæmu óskipt í hlut varnaraðila við opinber skipti til fjárslita milli aðila vegna hjónaskilnaðar. Í hinum kærða úrskurði var kröfum sóknaraðila um helming af leigutekjum af fasteigninni að [...] og um rétt til leigu úr hendi varnaraðila vegna afnota hennar af fasteigninni að [...] einnig hafnað. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili krefst þess að staðfest verði að um skipti milli aðila fari að öllu leyti samkvæmt helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Sóknaraðili krefst þess einnig að við opinber skipti búsins komi í hlut hans helmingur leigutekna af fasteigninni að [...], fastanúmer [...], frá 2. nóvember 2018. Þá krefst sóknaraðili þess aðallega að varnaraðila verði gert að greiða honum 2.217.388 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá uppkvaðningu úrskurðar til greiðsludags en til vara að við opinber skipti búsins komi í hlut sóknaraðila 2.217.388 krónur af eignum búsins með sömu dráttarvöxtum frá uppkvaðningu úrskurðar til greiðsludags. Loks krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar að öðru leyti en því að hann krefst málskostnaðar í héraði. Þá krefst hann einnig málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Ágreiningur aðila lýtur að fjárslitum milli þeirra og hvort vikið verði frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga á grundvelli 104. gr. þeirra þannig að fasteignirnar að [...], með fastanúmerið [...], og [...], með fastanúmerið [...], komi óskipt í hlut varnaraðila.

5

Varnaraðili reisir kröfu sína um að framangreindar fasteignir komi óskipt í hennar hlut á því að bersýnilega væri ósanngjarnt að miða við helmingaskipti í fjárskiptum aðila hvað þær varðar. Sóknaraðili andmælir því að svo sé og krefst þess að um skipti milli aðila fari að öllu leyti samkvæmt helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga auk þess sem hann krefst, á þeim grundvelli, helmings leigutekna af fasteigninni að [...] og leigugreiðslu úr hendi varnaraðila vegna afnota hennar af fasteigninni að [...].

Málsástæðum aðila er nánar lýst í hinum kærða úrskurði.

6

Samkvæmt 1. mgr. 104. gr. hjúskaparlaga má víkja frá meginreglu um helmingaskipti ef skipti yrðu að öðrum kosti bersýnilega ósanngjörn fyrir annað hjóna. Á þetta meðal annars við þegar tekið er tillit til fjárhags hjónanna og lengdar hjúskapar, svo og ef annað hjóna hefur flutt í búið verulega miklu meira en hitt við hjúskaparstofnun.

Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar er einnig hægt að víkja frá helmingaskiptum ef annað hjóna hefur með vinnu, fjárframlögum til framfærslu fjölskyldu eða á annan hátt stuðlað verulega að aukningu á þeim fjáreignum sem falla ætti hinu í skaut. Í athugasemdum við 104. gr. í frumvarpi því sem varð að hjúskaparlögum kemur fram að það sé frumforsenda og allsherjarforsenda fyrir fráviki frá helmingaskiptareglu að skiptin yrðu að öðrum kosti bersýnilega ósanngjörn fyrir annað hjóna. Við mat á því hvort því skilyrði sé fullnægt eru í lagagreininni sérgreind framangreind tilvik sem einkum ber að taka tillit til en þau eru ekki tæmandi talin.

7

Líkt og rakið er í hinum kærða úrskurði átti varnaraðili fasteignina að [...]við stofnun hjúskapar aðila í lok árs 2010 en ráða má af skattframtölum hennar að þá fasteign keypti hún á árinu 2007. Þá keypti varnaraðili fasteignina að [...] ásamt dóttur sinni árið 2014. Ganga verður út frá að aðilar hafi þá ekki búið saman en sóknaraðili hefur ekki mótmælt staðhæfingu varnaraðila um að þau hafi slitið samvistum tímabundið seinni hluta árs 2013 en hafið sambúð á ný árið 2016. Samkvæmt framlögðum veðbókar vottorðum fyrir eignirnar á varnaraðili ein fasteignina að [...] og þá er eignarhlutur hennar í fasteigninni að [...] 99% á móti 1% eignarhlut dóttur hennar.

Samkvæmt framlögðum skattframtölum tók varnaraðili lán til að fjármagna kaup á báðum fasteignunum. Þá liggja fyrir í málinu tvær kvittanir frá árinu 2020 fyrir greiðslu varnaraðila á fasteignagjöldum fyrir fasteignina að [...]og tveir reikningar frá sama ári stílaðir á varnaraðila vegna hitaveitu fyrir hvora fasteign.

8

Sóknaraðili kveðst hafa greitt hluta kaupverðs fyrir fasteignina að [...] og afborganir áhvílandi lána vegna beggja fasteignanna sameiginlega með varnaraðila en hefur engin gögn lagt fram því til stuðnings. Þá kveðst hann hafa, ásamt syni sínum, séð um viðhald beggja fasteignanna og greitt efni vegna þeirra framkvæmda en hefur hvorki lagt fram gögn því til stuðnings né gert grein fyrir því í hverju viðhaldið fólst.

Varnaraðili mótmælir framangreindum fullyrðingum sóknaraðila. Þá greinir aðila á um þátttöku sóknaraðila í greiðslu kostnaðar af heimilishaldinu á sambúðartíma þeirra.

9

Þau gögn sem liggja fyrir í málinu benda ekki til annars en að varnaraðili hafi ein fjármagnað kaup á umræddum fasteignum, greitt afborganir af lánum og staðið undir kostnaði af rekstri þeirra. Jafnframt benda framlögð gögn um tekjur aðila til þess að varnaraðili hafi með vinnu sinni og fjárframlögum stuðlað ein að eignamyndun í fasteignunum á hjúskapartíma aðila. Samkvæmt skattframtölum taldi varnaraðili fram launatekjur allan hjúskapartímann en sóknaraðili virðist á hinn bóginn ekki hafa aflað tekna fyrr en að áliðnu ári 2016. Fyrir þann tíma framfleytti sóknaraðili sér á atvinnuleysisbótum og framfærslustyrk frá sveitarfélagi. Ekkert hefur komið fram um að sóknaraðili hafi með vinnu á heimilinu, framlögum til framfærslu málsaðila eða á annan hátt stuðlað að aukningu á fjáreign varnaraðila. Þá er til þess að líta að málsaðilar eiga ekki börn saman og að börn hvors um sig voru uppkomin þegar þau gengu í hjónaband árið 2010, þá bæði komin yfir fimmtugt. Auk þess bjuggu aðilar ekki saman öll árin sem þau voru í hjúskap og töldu ekki fram til skatts sem hjón á hjúskapartíma, heldur sem einstaklingar. Eins og málið liggur fyrir verður því ekki talið að veruleg fjárhagsleg samstaða hafi myndast með málsaðilum á hjúskapartíma þeirra þótt hann hafi að forminu til staðið í um átta ár.

10

Að öllu framangreindu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

11

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest.

12

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.