585/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu brotaþola um að ákærði X viki úr þinghaldi á meðan brotaþoli gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í úrskurði Landsréttar var rakin sú meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningu frá þeirri meginreglu yrði ekki beitt nema að skilyrði hennar væru skýrlega uppfyllt. Í vottorði sálfræðings kom fram að það gæti verið sérlega íþyngjandi fyrir brotaþola að koma fyrir dóm að X viðstöddum og til þess fallið að hamla vitnisburði hennar. Að því virtu var fallist á að X skyldi víkja úr dómsal þegar skýrsla yrði tekin af brotaþola.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Brotaþoli, A, skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. september 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 23. september 2022 í málinu nr. S- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu brotaþola um að varnaraðili víki úr þinghaldi á meðan hún gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Brotaþoli krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að ákærða verði gert að víkja úr þinghaldi á meðan hún gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Til vara krefst brotaþoli þess að,, aðstaða brotaþola til skýrslugjafar við héraðsdóm Suðurlands verði bætt þannig að hún þurfi ekki að sitja í mikilli nálægð við ákærða við skýrslugjöf í málinu.“

3

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að ákærða verði gert að víkja úr þinghaldi á meðan brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins.

4

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

5

Með hinum kærða úrskurði var hafnað kröfu brotaþola um að varnaraðili viki úr dómsal þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð málsins. Þó getur dómari samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis, ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

6

Samkvæmt framansögðu er það meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningu frá þeirri meginreglu verður ekki beitt nema að skilyrði hennar séu skýrlega uppfyllt.

7

Í málinu liggja fyrir vottorð B sálfræðings 26. júlí 2022 og C sálfræðings 16. september 2022 og er efni þeirra rakið í hinum kærða úrskurði. Eftir uppkvaðningu hins kærða úrskurðar var af hálfu brotaþola aflaðs nýs vottorðs C. Í vottorðinu 23. september 2022 kemur meðal annars fram að það sé mat vottorðsgjafa að nærvera varnaraðila í dómsal geti reynst brotaþola afar þungbær og streituvaldandi. Brotaþoli hafi komist í bersýnilegt sálrænt og lífeðlisfræðilegt uppnám, sem þar er nánar lýst, er ætlað kynferðisofbeldi hafi verið rætt við hana og hafi hún átt erfitt með að tjá sig um atvik og afleiðingar þess. Það hafi tekið undirritaða nokkurn tíma að fá fram upplifun brotaþola og lýsingu hennar á atburðinum. Brotaþoli hafi meðal annars sýnt skýr merki ótta og streitu við umræðu um að hitta varnaraðila einhvers staðar.

Vottorðsgjafi meti það sem svo að það muni valda brotaþola töluverðu álagi að koma fyrir dóm og verði varnaraðili viðstaddur í dómsal muni það reynast henni sérlega íþyngjandi og vera til þess fallið að hamla vitnisburði hennar.

8

Þegar tekið er mið af framangreindu er á það fallist að aðstæður séu með þeim hætti að efni séu til þess að beita heimild 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008 þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í samræmi við 3. mgr. sömu greinar skal varnaraðila gert kleift að fylgjast með skýrslutöku brotaþola utan þingsalar og koma að spurningum meðan hún fer fram.

Úrskurðarorð :

Varnaraðili, X, skal víkja úr dómsal þegar skýrsla verður tekin af brotaþola, A, við aðalmeðferð málsins.