429/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að við opinber skipti til fjárslita milli A og B yrði vikið frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 að því er varðaði fasteign þeirra. Með úrskurðinum var einnig vísað frá dómi kröfu B um að A yrði gert að greiða henni húsaleigu vegna sömu fasteignar. Í úrskurði héraðsdóms kom fram að veruleg fjárhagsleg samstaða hefði verið með málsaðilum á skammvinnri hjúskapartíð þeirra og nokkurra ára sambúð þar á undan og þegar atvik málsins væru virt í heild þá hefði A ekki sýnt fram á að víkja ætti frá meginreglu hjúskaparlaga um helmingaskipti við fjárskipti hjóna. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms en taldi hins vegar að framsetning krafna B fyrir héraðsdómi hefði ekki verið andstæð dlið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála auk þess sem rétturinn taldi málatilbúnað hennar uppfylla áskilnað e og fliðar 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Var ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun krafna B því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka þær kröfur til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. júní 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 20. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Austurlands 23. maí 2019 í málinu nr. Q[…]/2017 þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi aðila við opinber skipti til fjárslita þeirra á milli. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. 2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að fasteignin […] í […], falli óskert í hans hlut en til vara tiltekinn hluti hennar að mati dómsins. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar fyrir sitt leyti með kæru 19. júní 2019. Hún krefst þess að ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun krafna hennar verði felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka þær til efnismeðferðar. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði en að öðru leyti staðfestingar hins kærða úrskurðar. Loks krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest niðurstaða hans um að hafna kröfum sóknaraðila þess efnis að fasteignin […] falli óskert í hans hlut en til vara tiltekinn hluti hennar.

5 Með bréfi 28. júní 2018 vísaði skiptastjóri til héraðsdóms ágreiningi aðila um skyldu sóknaraðila til að greiða varnaraðila húsaleigu vegna afnota af […]. Í bréfinu var tekið fram að ágreiningur aðila stæði um „hvort [sóknaraðila] beri að greiða [varnaraðila] 65.000 kr. húsaleigu á mánuði frá 1. mars 2016 þar til eigninni er ráðstafað eða fjárslit hafa farið fram“. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi gerði varnaraðili þá kröfu að sóknaraðila yrði gert að greiða varnaraðila „vangoldna húsaleigu að fjárhæð 1.950.000 kr. frá 1. apríl 2016 til 1. október 2018“ ásamt dráttarvöxtum en til vara að við fjárslit aðila skyldi lagt til grundvallar að varnaraðili ætti kröfu að þessari fjárhæð á hendur sóknaraðila vegna húsaleigu fyrir framangreint tímabil auk dráttarvaxta. Þá krafðist varnaraðili viðurkenningar á skyldu sóknaraðila til að greiða varnaraðila 65.000 krónur á mánuði fyrir afnot sóknaraðila af fasteigninni frá 1. nóvember 2018 meðan á þeim stæði og þar til henni hefði verið ráðstafað. Hvað sem líður því álitaefni hvort framangreindar kröfur varnaraðila geti að öllu leyti komið til efnislegrar úrlausnar við opinber skipti til fjárslita milli aðila er framsetning þeirra í málatilbúnaði varnaraðila ekki andstæð ákvæðum dliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 20/1991.

6 Í greinargerð varnaraðila fyrir héraðsdómi kom fram að kröfur hennar væru reistar á tilkalli varnaraðila til helmings hjúskapareigna sóknaraðila og dómvenju þess efnis að aðila sem hagnýtti sér fasteign í eigu fleiri aðila bæri að greiða öðrum eigendum fyrir slík afnot. Þá var því lýst að fjárhæð krafnanna tæki mið af upplýsingum um leiguverð frá tilgreindri fasteignasölu auk þess sem skírskotað var í greinargerðinni til dóms Hæstaréttar þar sem leyst var úr ágreiningi um hæfilegt leiguverð við opinber skipti til fjárslita milli hjóna. Verður varnaraðili með þessu talinn hafa reifað kröfur sínar nægjanlega en úrlausn þeirra, þar með talin úrlausn um hvort sóknaraðila hafi tekist sönnun um fjárhæð kröfu sinnar að því marki sem fallist er á tilvist hennar, lýtur að efni málsins en ekki að formi þess. Samkvæmt þessu verður málatilbúnaður varnaraðila talinn uppfylla að þessu leyti áskilnað e og fliða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 20/1991, með nægilega skýrum hætti. 7 Með vísan til þess sem að framan er rakið verða ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun krafna varnaraðila felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka þær til frekari meðferðar.

8 Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verða staðfest. Rétt þykir að sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi að því er varðar frávísun á kröfum varnaraðila og lagt fyrir héraðsdóm að taka þær til frekari meðferðar. Að öðru leyti er úrskurðurinn staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 328.500 krónur í kærumálskostnað.