159/2022

Útdráttur

A höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að úrskurður ríkisskattsstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda hennar nánar tilgreind tekjuár yrði felldur úr gildi að hluta þannig að greiðslur að fjárhæð 16.183.378 krónur frá félaginu B yrðu ekki færðar henni til tekna. Til vara krafðist A þess að greiðslurnar yrðu skattlagðar sem fjármagnstekjur í stað almennra tekna og skattálag fellt niður. Í dómi Landsréttar var rakið að varakröfu A hafi verið vísað frá héraðsdómi og til að koma fram endurskoðun á þeirri niðurstöðu hefði A þurft að kæra til Landsréttar ákvæði héraðsdóms um frávísun. A hefði lagt fram kæru en ekki skilað kærumálsgögnum og því ekki orðið frekar af málinu, sbr. 4. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Samkvæmt þessu og þar sem ekki lá fyrir efnisdómur um varakröfuna var henni vísað frá Landsrétti. A byggði á því að hún hefði lagt félaginu B til fé á árinu 2006 en þar hafi verið um að ræða kaup á hlutafé og lán til félagsins. Þessa fjármuni hafi hún fengið endurgreidda með þeim greiðslum sem málið tæki til og því engar tekjur haft af fjárfestingu sinni, aðrar en 5.283 evrur. Í dómi Landsréttar sagði að það einkenndi málið að takmarkaðar upplýsingar lægju fyrir um félagið B og greiðslur á milli þess og A. A hefði ekki gert grein fyrir greiðslunum, félaginu eða eign sinni í því í skattframtölum sínum. Engin haldbær gögn væru fyrir hendi til stuðnings því að A hefði veitt félaginu lán og gögn málsins bæru með sér að það hefði ekki verið A sem innti af hendi þá fjármuni sem hún kvaðst hafa lagt félaginu til. Þá væri engum áreiðanlegum gögnum til að dreifa um eðli, uppruna og forsendur þeirra greiðslna sem A fékk frá félaginu. A hefði haft næg tækifæri til að koma á framfæri frekari upplýsingum, hefði verið það í lófa lagið og yrði að bera hallann af því að hafa ekki gert það. Ógagnsæi sem kynni að leiða af staðsetningu félagsins B á Seychelles- eyjum yrði ekki túlkað A í hag, enda hafi hún kosið að stofna til viðskiptanna þar og þiggja greiðslur frá félaginu, án þess að gera grein fyrir því á skattframtölum fyrr en eftir að rannsókn á skattskilum hennar hófst. Eins og málið lægi fyrir hafi annað ekki verið fært en að færa A greiðslurnar til tekna samkvæmt 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu Í af aðalkröfu A því staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 22. mars 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2022 í málinu nr. E- [...].

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að úrskurður ríkisskattstjóra 18. október 2019, um endurákvörðun opinberra gjalda hennar gjaldárin 2011, 2012, 2013, 2015 og 2016, verði felldur úr gildi að hluta með þeim hætti að greiðslur að fjárhæð 16.183.378 krónur frá félaginu B verði ekki færðar henni til tekna. Til vara krefst áfrýjandi þess að fyrrgreindur úrskurður verði felldur úr gildi að hluta með þeim hætti að greiðslurnar verði skattlagðar sem fjármagnstekjur og álag fellt niður. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í hinum áfrýjaða dómi var varakröfu áfrýjanda vísað frá dómi. Til að koma fram endurskoðun á þeirri niðurstöðu hefði áfrýjandi þurft að kæra til Landsréttar ákvæði héraðsdóms um frávísun eftir reglum XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Áfrýjandi lagði fram kæru en skilaði ekki kærumálsgögnum og því varð ekki frekar af málinu, sbr. 4. mgr. 147. gr. laganna. Samkvæmt þessu og þar sem ekki liggur fyrir efnisdómur um varakröfuna getur hún ekki komið til álita fyrir Landsrétti.

Verður henni því vísað frá réttinum. Af þessu og efni aðalkröfu áfrýjanda, sem lýtur eingöngu að færslu greiðslnanna sem um ræðir til tekna, leiðir að önnur atriði koma ekki til úrlausnar í málinu, svo sem hvort greiðslurnar hafi verið andlag fjármagnstekjuskatts eða tekjuskatts og útsvars. Að sama skapi verður ekki fallist á það með héraðsdómi að skýringar áfrýjanda til stuðnings varakröfu dragi úr trúverðugleika þeirra skýringa sem hún hefur sett fram til stuðnings aðalkröfu sinni.

5

Á árunum 2010, 2011, 2014 og 2015 fékk áfrýjandi greiddar samtals rúmar 29,5 milljónir króna frá félaginu B, sem stofnað var og skráð á Seychelles- eyjum í febrúar 2006. Áfrýjandi gerði ekki grein fyrir greiðslunum eða félaginu í skattframtölum sínum en skattrannsóknarstjóri hóf rannsókn eftir að embættinu bárust upplýsingar um eignarhald áfrýjanda að félögum á lágskattasvæðum. Ríkisskattstjóri endurákvarðaði opinber gjöld áfrýjanda og hækkaði stofn til tekjuskatts og útsvars um samtals 16.183.378 krónur, eftir að tekið hafði verið tillit til þess að hluti fyrrnefndra greiðslna hafði runnið til fyrrverandi maka áfrýjanda, auk þess sem 25% álag var lagt á hinn vantalda skattstofn. Byggðist álagningin á því að greiðslurnar bæri að skattleggja sem sérhverjar aðrar tekjur áfrýjanda, sbr. 9. tölulið C- liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Rannsókn á hendur áfrýjanda leiddi jafnframt til útgáfu ákæru.

Með dómi héraðsdóms 12. nóvember 2020, sem vísað er til í hinum áfrýjaða dómi, var áfrýjandi sakfelld fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum. Með úrskurði Landsréttar 27. maí 2022 í máli nr. 732/2020 var málinu hins vegar vísað frá héraðsdómi þar sem saksóknin færi í bága við ákvæði 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Af því leiðir að fyrrnefndur dómur héraðsdóms hefur ekki sönnunargildi um málsatvik, ólíkt því sem lagt var til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi.

6

Samkvæmt því sem áður er rakið er til úrlausnar í málinu hvort ríkisskattstjóra hafi verið heimilt að færa áfrýjanda framangreindar greiðslur frá B til tekna, svo sem gert var. Áfrýjandi byggir á því að hún og fyrrverandi eiginmaður hennar hafi lagt B til 194.444 evrur á árinu 2006 en þar hafi verið um að ræða kaup á hlutafé og lán til félagsins. Þessa fjármuni hafi þau fengið endurgreidda með greiðslunum 2010, 2011, 2014 og 2015 og því engar tekjur haft af fjárfestingu sinni, aðrar en 5.283 evrur. Af hálfu áfrýjanda hefur og meðal annars verið vísað til þess að félagið sé hætt starfsemi.

Þá styður áfrýjandi kröfu sína jafnframt málsástæðum um brot á 10. og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

7

Í upphafi 7. gr. laga nr. 90/2003 kemur fram að til skattskyldra tekna teljist, með þeim undantekningum sem greinir í lögunum, hvers konar gæði, arður, laun og hagnaður sem skattaðila hlotnast og metin verða til peningaverðs og skiptir ekki máli hvaðan tekjurnar stafa eða í hvaða formi þær eru. Síðan eru í dæmaskyni tilgreindar skattskyldar tekjur í þremur stafliðum og í niðurlagi upptalningarinnar, sbr. 9. tölulið C - liðar 7. gr., eru tilgreindar „[s]érhverjar aðrar tekjur eða ígildi tekna sem eigi eru sérstaklega undanskildar í lögum þessum eða sérlögum“.

8

Það einkennir mál þetta að takmarkaðar upplýsingar liggja fyrir um félagið B og um greiðslur á milli þess og áfrýjanda. Sem fyrr segir gerði áfrýjandi í skattframtölum sínum enga grein fyrir félaginu, eign sinni í því og greiðslum frá því, né heldur ætlaðri kröfu á hendur félaginu. Þrátt fyrir beiðnir skattyfirvalda um gögn eftir að rannsókn málsins hófst og að áfrýjandi hafi haft næg tækifæri til að koma á framfæri frekari upplýsingum liggja þær ekki fyrir nema að litlu leyti. Þannig liggja til að mynda engin gögn fyrir sem styðja það að áfrýjandi hafi veitt félaginu lán, önnur en vitnisburður C, sem hefur takmarkaða þýðingu vegna tengsla hennar við félagið og þess að hann fær ekki stuðning í samtímagögnum. Bera gögn málsins raunar með sér að það var ekki áfrýjandi sem innti af hendi þá fjármuni sem hún byggir á að hún hafi lagt félaginu til. Þannig segir í greinargerð áfrýjanda til Landsréttar að einkahlutafélagið D hafi innt af hendi innborganir fyrir hönd áfrýjanda og fyrrverandi eiginmanns hennar til B árið 2006. Í fyrirliggjandi gögnum um B koma ekki fram upplýsingar um eignarhlut áfrýjanda í félaginu eða liggja fyrir ársreikningar, skattframtöl eða önnur gögn sem varpa frekara ljósi á félagið. Þá liggja ekki fyrir gögn um slit á félaginu auk þess sem engumáreiðanlegumgögnumer til að dreifa um eðli, uppruna og forsendur þeirra greiðslna sem áfrýjandi fékk frá því. Áfrýjanda hefði átt að vera auðvelt að leggja fram frekari gögn og skýringar og verður að bera hallann af því að hafa ekki gert það. Þá er til þess að líta að ógagnsæi sem kann að leiða af staðsetningu félagsins á Seychelles- eyjum verður ekki túlkað áfrýjanda í hag enda kaus hún að stofna til viðskiptanna þar og þiggja greiðslur frá félaginu, án þess að gera nokkra grein fyrir því á skattframtölum fyrr en eftir að rannsókn hófst.

9

Eins og málið liggur fyrir samkvæmt framansögðu, þar sem gögn til stuðnings staðhæfingum og málsástæðum áfrýjanda eru afar takmörkuð, þrátt fyrir að óskað hafi verið eftir frekari upplýsingum og hún átt þess kost að koma þeim á framfæri, auk þess sem fyrir liggur að hún innti ekki sjálf af hendi þá greiðslu til B sem málatilbúnaður hennar byggist á, verður að fallast á það með stefnda að skattyfirvöldum hafi ekki verið annað fært en að færa áfrýjanda greiðslurnar sem um ræðir til tekna samkvæmt 7. gr. laga nr. 90/2003. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður stefndi sýknaður af aðalkröfu áfrýjanda.

10

Á kvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað. Áfrýjanda verður gert aðgreiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Varakröfu áfrýjanda, A, er vísað frá Landsrétti.

Stefndi, íslenska ríkið, er sýkn af aðalkröfu áfrýjanda.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað.

Áfrýjandi greiði stefnda 400.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.