743/2019

Útdráttur

Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir tilraun til manndráps með því að hafa stungið hnífi í höfuðið á A í átökum þeirra á milli. Var brot hans talið varða við 211., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Landsréttar var rakið að ákveðin takmörk hefðu verið sett dómkvöddum matsmanni í héraði með þeim gögnum sem hann hafði til afnota við vinnu sína. Til að mynda hefði skort ljósmyndir af áverkum brotaþola, hann hefði ekki haft upplýsingar um stærðar- og þyngdarmun á X og A, tilteknir óvissuþættir hefðu verið á fyrirliggjandi þrívíddarmyndum af A, meint árásarvopn hefði ekki legið fyrir og læknisvottorð sem hann byggði á hefðu verið rituð af læknum sem hefðu ekki sjálfir rannsakað A. Þannig var talið að ekki væri unnt að byggja sakfellingu X á niðurstöðu hins dómkvadda matsmanns. Þá voru raktir framburðir vitna en ekkert þeirra bar um að hafa séð umrædda hnífsstungu. Var því ekki unnt að útiloka að áverkar A hefðu komið til í átökum milli X og A þar sem X hefði verið að verjast A, eða í tengslum við fall þeirra í jörðina. Að öllu framangreindu virtu var talið að framburður brotaþola hefði ekki þá stoð í gögnum málsins að hann nægði til þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að ákæruvaldið yrði talið hafa axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Samkvæmt framansögðu var X sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf Þ-kvk-nf S. S-kvk-nf réttarmeinafræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 23. október 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. október 2

Ákæruvaldið krefst þess að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði ekki gerð sérstök refsing. Að því frágengnu krefst hann þess að honum verði gerð eins væg refsing og lög leyfa. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að hann verði sýknaður af henni.

Að því frágengnu krefst hann verulegrar lækkunar kröfunnar.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna að viðbættum vöxtum en til vara að niðurstaða héraðsdóms um miskabætur verði staðfest.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Ákærða er gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 5. mars 2017, veist að A á bifreiðastæði við söluturninn [...] við [...] í Reykjavík og eftir stutt átök á milli þeirra stungið hann með hnífi í höfuðið vinstra megin fyrir ofan eyra með þeim afleiðingum að A hlaut skurð á höfði og slagæðablæðingu úr höfuðleðri og náði áverkinn í gegnum fulla þykkt höfuðkúpunnar auk þess sem flísaðist upp úr höfuðkúpunni.

6

Ákærði neitar sök. Í skýrslu hans fyrir héraðsdómi kemur fram að hann hafi verið að sækja B, vinkonu sína, sem hefði verið hjá frænku sinni. Hún hefði komið ásamt manni sem ákærði kvaðst ekki hafa þekkt. Ákærði kvaðst hafa verið „edrú“ en þau hefðu bæði verið í annarlegu ástandi og farið að ræða um peninga við hann „og þetta var bara svona rugl“. Sá sem var með B, brotaþoli í málinu, hefði verið ógnandi og tekið upp hníf. Ákærði hefði talið að hann þyrfti að verja sig þar sem viðkomandi hefði reynt að stinga hann. Honum hefði ekki litist á aðstæður og reynt að grípa í hönd brotaþola og stýra henni frá sér til að verjast hnífsoddinum. Þeir hefðu báðir dottið í jörðina en hált var úti og mikið myrkur. Taldi ákærði sig muna að í fallinu hefði hné hans farið í hönd brotaþola og hann náð að opna lófa brotaþola, taka hnífinn og fleygja honum í burtu. Hann hefði síðan farið að ræða við B en hann hefði haft miklar áhyggjur af henni miðað við ástandið á henni. Þá kvaðst ákærði hafa séð þegar brotaþoli reis á fætur en hvorki hafa séð blóð á honum né áverka enda niðamyrkur. Þá kom fram að ákærði hefði fengið áverka á fingur þegar hnífurinn hefði stungist í hann. 7

Atvik málsins eru rakin í hinum áfrýjaða dómi og framburður ákærða og vitna sem komu fyrir héraðsdóm til skýrslugjafar. Upphaf málsins er að rekja til þess að lögregla var kvödd að bifreiðastæði við [...]við [...]í Reykjavík 5. mars 2017, klukkan 01:42, vegna manns sem gengi þar berserksgang og sparkaði í bifreiðar. Einnig var tilkynnt að maðurinn væri hugsanlega vopnaður hnífi. Á vettvangi sá lögregla ákærða standa við bifreiðina [...] sem hafði verið tilkynnt stolin skömmu áður. Gaf lögregla ákærða skýr fyrirmæli um að leggjast á jörðina. Hikaði ákærði í fyrstu og var þá beint að honum varnarúða og honum skipað að leggjast á jörðina og setja hendur fyrir aftan bak. Kannaðist ákærði ekki við að hafa verið að sparka í bifreiðar og kvaðst hafa bifreiðina [...] að láni frá B vinkonu sinni. Þá greindi ákærði lögreglu frá því á vettvangi að einhver hefði ráðist á hann en sá væri farinn af staðnum.

8

Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir vitninu B, vinkonu ákærða og eiganda bifreiðarinnar [...], að hún hefði þekkt ákærða í 10 ár og væru þau góðir vinir. Greindi hún lögreglu frá því að hún hefði hitt ákærða fyrr um kvöldið og hefðu þau rifist.

Ákærði hefði tekið lykla að bifreiðinni og ekið burt. Kvaðst hún hafa hringt í ákærða nokkrum sinnum en hann ekki svarað. Hún hefði þá ákveðið að tilkynna bifreiðina stolna. Einnig kom fram að ákærði hefði hringt í vitnið skömmu eftir miðnætti og viljað sættast. Vitnið kvaðst hafa sagt ákærða að það vildi ekki tala við hann þegar hann væri í þessu ástandi en hann ætti að skila bifreiðinni að [...]þar sem vitnið væri.

Ákærði hefði hringt í vitnið rúmlega eitt og þá verið á bifreiðastæði fyrir utan söluturninn við [...]og beðið vitnið að koma og ræða við sig. Vitnið kvaðst ekki hafa þorað að tala eitt við ákærða þar sem það hræddist hann í því ástandi sem hann hefði verið og því beðið brotaþola að koma með sér að ræða við ákærða. Ákærði hefði beðið vitnið um að koma inn í bifreiðina en það ekki viljað það og beðið ákærða um að láta sig fá lykla að bifreiðinni. Brotaþoli hefði sagt ákærða að vitnið vildi ekki tala við hann og skipað honum að skila bifreiðinni. Ákærði hefði þá brjálast, „stokkið út úr bifreiðinni og gengið beint að [brotaþola] og ýtt í hann“. Er haft eftir vitninu að brotaþoli og ákærði hefðu tekist á skamma stund og síðan hefði ákærði skyndilega tekið fram hníf og stungið brotaþola í höfuðið. Kvaðst vitnið hafa reynt að ganga á milli þeirra og skipað ákærða að hætta. Vitnið og brotaþoli hefðu gengið að [...] en ákærði orðið eftir á bifreiðastæðinu.

9

Aðspurð af lögreglu kvaðst vitnið B ekki vita hvað orðið hefði af hnífnum og í fyrrnefndri skýrslu lögreglu er greint frá því að árásarvopnið hafi ekki fundist þrátt fyrir leit lögreglu á bifreiðastæðinu við söluturninn að [...]og við [...].

10

Brotaþoli leitaði til bráðamóttöku Landspítala- háskólasjúkrahúss 5. mars 2017, klukkan 02:19. Í áverkavottorði D læknis segir að brotaþoli hafi reynst vera með skurð á höfði og slagæðablæðingu úr höfuðleðri. Tölvusneiðmynd af höfði sýni áverka á höfuðkúpu sem virðist ná í gegnum fulla þykkt höfuðkúpunnar en ekki sjáist á þessu stigi blæðing í eða við heila. Þá er áverkum á höfuðleðri og höfuðkúpu brotaþola vinstra megin ofan eyra lýst í læknisvottorði E [...]læknis heila- og taugaskurðdeildar Landspítala- háskólasjúkrahúss þannig að hann sé eins og flísast hafi upp úr höfuðkúpunni og þurfi talsverðan áverka eða högg til. „Eggvopn sagt notað.“

Áverkinn nái í gegnum beinþykktina en ekkert inn fyrir kúpuna sjálfa og hafi ekki valdið skemmd eða blæðingum í heila. Þá segir í sama vottorði að skurður hafi verið saumaður á slysadeild en frekari aðgerðir séu ekki á dagskrá. Heilinn hafi ekkert meiðst þannig að viðkomandi muni ná sér.

11

Í skýrslu sem lögregla hljóðritaði og skráði eftir brotaþola á bráðamóttöku Landspítala á vinstra gagnaugað. Þá hafi ákærði, sem væri miklu hærri en brotaþoli, látið sig falla ofan á brotaþola þannig að brotaþoli hefði lent á bakinu eða bakhliðinni á jörðinni.

Brotaþoli hefði náð að losa sig og standa upp og séð að ákærði hélt á hníf. Ákærði „sló hnífnum í áttina að höfði [brotaþola] og skar [hann] í hausinn“. Ákærði hafi síðan hent í burtu hnífnum, sem hafi verið venjulegur veiðihnífur.

12

Í skýrslu sem lögregla tók af vitninu B 6. mars 2017, bar vitnið að ákærði hefði tekið upp hníf eftir átök hans og brotaþola og skorið brotaþola í höfuðið án þess að vitnið gæti lýst því nánar. Fullyrti vitnið aðspurt af lögreglu að ákærði hefði verið með hnífinn í vasa sínum. Tveimur dögum síðar var önnur skýrsla tekin af B að frumkvæði hennar þar sem vitnið taldi sig nú vita hvað hefði gerst. Greindi vitnið frá því að brotaþoli hefði verið með hnífinn á vettvangi en ekki ákærði. Hnífurinn hefði dottið úr vasa brotaþola og hefði ákærði tekið hnífinn og skorið brotaþola í höfuðið. Vitnið kvaðst ekki hafa séð þá takast á um hnífinn en ákærði hefði byrjað átökin með því að kýla brotaþola. Fyrir héraðsdómi bar sama vitni að það hefði verið mjög ruglað á vettvangi umrætt sinn vegna fíkniefnaneyslu og brjálað út í ákærða. Kvaðst vitnið ekki hafa séð nákvæmlega hvernig átök ákærða og brotaþola byrjuðu eða hvor hefði átt frumkvæði að þeim. Ákærði hefði ekki viljað hafa vitnið nálægt og ýtt því í burtu og hefði það staðið tvo til þrjá metra í burtu og séð aftan á ákærða sem hefði verið á fjórum fótum fremur en standandi. Þegar vitnið var spurt að því hvort það hefði verið að fylgjast með því sem gerðist á milli ákærða og brotaþola kvaðst vitnið ekki muna það nákvæmlega en þó muna „bara að ég snappaði, ég var brjáluð“. Taldi vitnið að ákærði hefði verið að verjast brotaþola með hliðsjón af því að brotaþoli hefði komið með hníf á vettvang án þess þó að hann hefði verið ógnandi. Vitnið kvaðst hafa spurt ákærða að því hvort hann hefði stungið brotaþola sem hefði verið alblóðugur þar sem vitnið hefði talið að ákærði hefði komið með hnífinn. Minnti vitnið að ákærði hefði þá neitað því að hafa komið með hnífinn. Þá kom fram hjá vitninu að það hefði hvorki séð ákærða með hníf né átök á milli hans og brotaþola um hnífinn. Hefði brotaþoli tekið hnífinn með sér af vettvangi.

13

Ákæruvaldið óskaði ekki eftir því að vitni gæfu viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti. Við aðalmeðferð málsins fyrir réttinum var spiluð upptaka í hljóði og mynd af framburði ákærða fyrir héraðsdómi. Þá gaf ákærði viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti og einnig að ósk ákærða vitnið G réttarmeinafræðingur.

Niðurstaða

14

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir og gert að sæta fangelsi í fjögur ár. Þá var ákærði dæmdur til að greiða brotaþola 500.000 krónur í miskabætur auk vaxta.

15

Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, er fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafa, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sönnunargögn. Enn fremur metur dómari, ef þörf krefur, hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 2. mgr. sömu greinar.

Framangreind ákvæði mæla fyrir um það sem nefnt hefur verið hið frjálsa sönnunarmat dómara og er þá átt við að sönnunarmatið sé ekki lögbundið. Í því felst að málsatvik verða sönnuð með hverri þeirri aðferð og gögnum sem haft geta áhrif til sönnunar eftir heilbrigðri skynsemi og mannlegri reynslu. Enn fremur verður matið ekki reist eingöngu á huglægum atriðum og heldur ekki á ómálefnalegum sjónarmiðum eins og persónulegum skoðunum dómara um menn og málefni.

Markmið með hinu frjálsa sönnunarmati dómara er að komast að réttri niðurstöðu í samræmi við þá meginreglu sakamálaréttarfars að leiða skuli hið sanna í ljós en hún er nefnd sannleiksreglan.

16

Í sakamálaréttarfari gildir einnig sú meginregla að sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108 gr. laga nr. 88/2008.

Til viðbótar því að ákæruvaldið þarf samkvæmt framansögðu að axla sönnunarbyrðina gildir áðurnefnd regla eftir 1. mgr. 109. gr. laganna um að sanna beri sekt ákærða svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum. Af því leiðir að vafa um sönnun sektar verður að skýra ákærða í hag.

17

Í hinum áfrýjaða dómi er sakfelling ákærða meðal annars reist á matsgerðum vitnisins G réttarmeinafræðings sem var dómkvaddur í málinu 8. janúar 2018 til þess að meta áverka á brotaþola. Skilaði hann matsgerð 13. mars sama ár og viðbótarmatsgerð 12. apríl 2019. Byggjast matsgerðir hans og álit einkum á rannsókn á læknisfræðilegum gögnum, þar á meðal tölvusneiðmynd sem tekin var af höfði brotaþola. Í niðurstöðu matsgerðar kemur fram það álit matsmanns að um sé að ræða stungusár vinstra megin á hvirfli sem hafi gengið í gegnum höfuðbeinið og veitt hafi verið með kraftmikilli og hnitmiðaðri hreyfingu. Telur matsmaður að margar stöður ákærða og brotaþola séu mögulegar þegar áverkinn varð til. Sjálfsáverki sé útilokaður.

18

Ákveðnar takmarkanir voru á þeim gögnum sem lögð voru fyrir dómkvaddan matsmann til skoðunar og lágu til grundvallar við matið. Í fyrsta lagi voru engar ljósmyndir er sýndu ytri áverka á höfði brotaþola. Í öðru lagi fannst árásarvopnið aldrei. Í þriðja lagi byggðist matið á stefnu og útliti áverkans eingöngu á túlkun á tölvusneiðmyndum. Þá studdist matsmaðurinn einnig við lögreglu- og læknaskýrslur er lutu að atvikinu. Af matsgerðinni verður ekki ráðið að matsmaðurinn hafi haft upplýsingar um umtalsverðan stærðar- og þyngdarmun á ákærða og brotaþola. Með lögregluskýrslu í málinu fylgdu tvær ljósmyndir af höfði brotaþola, teknar á bráðamóttöku sama dag og brotaþoli hlaut áverkann. Þær myndir hafði brotaþoli sent til N sem áframsendi myndirnar til verjanda ákærða. Ekki kom fram hver tók þær myndir. Samkvæmt matsgerðinni var ekki hægt að greina ytri áverka á höfði vegna lélegra gæða myndanna, þar á meðal vegna blóðs í hári brotaþola er huldi áverka.

19

Samkvæmt framburði vitnisins E [...]læknis fyrir héraðsdómi skoðaði hann ekki brotaþola heldur einungis tölvusneiðmyndir af honum og byggði áverkavottorð sitt á þeim. Vitnið F sérfræðilæknir gaf skýrslu fyrir héraðsdómi en hún ritaði fullnaðarvottorð vegna komu brotaþola á slysadeild 5. mars 2017. Þar kom fram að hún skoðaði ekki brotaþola því að hún hefði ekki verið á vakt það kvöld, heldur skrifaði hún vottorðið út frá þeim gögnum sem lágu fyrir á slysadeild. Engar ljósmyndir voru teknar af áverkanum af læknum á slysadeild. Þá var ytri áverki ekki staðsettur nákvæmlega með mælingum og stefna hans ekki metin. Í framburði F kemur einnig fram að hugtakið skurður, sem notað hafi verið í vottorðinu og öðrum skýrslum, sé almennt notað um sár á höfði sem geti einnig verið eftir eitthvað annað en beittan hlut. Í framburði dómkvadds matsmanns fyrir Landsrétti við aðalmeðferð málsins kvaðst matsmaður ekki geta útilokað að sljór hlutur með skarpa brún hefði getað valdið áverka brotaþola. Eins og fram er komið fannst árásarvopnið ekki þrátt fyrir leit lögreglu. Af þeim sökum var ekki hægt að staðfesta að það vopn hefði valdið áverka brotaþola en eiginleikar vopnsins hafa þýðingu við mat á hugsanlegum stellingum brotaþola og ákærða þegar brotaþoli hlaut áverkann.

20

Mat á stefnu og staðsetningu áverkans byggði dómkvaddur matsmaður á þrívíddarmyndum sem voru gerðar með myndgreiningarforriti út frá þeim hefðbundnu tvívíddarmyndum sem teknar eru við tölvusneiðmyndir. Í framburði matsmanns fyrir Landsrétti kom fram að hann teldi að líklega væru tveir millimetrar á milli sneiða en slík fjarlægð væri algengust. Það gefur því til kynna ákveðin óvissuatriði í þrívíddarmyndunum. Enginn röntgenlæknir bar vitni fyrir héraðsdómi á sínum tíma og ekki lágu fyrir Landsrétti vottorð eða mat röntgensérfræðings varðandi hugsanlega óvissuþætti í þessum röntgenrannsóknum hvað varðar þrívíddarsköpun á útliti og stefnu áverkans.

21

Að því virtu sem nú er fram komið þykir ljóst að dómkvöddum matsmanni voru ákveðin takmörk sett með þeim gögnum sem hann hafði til afnota við gerð matsins.

Þessar takmarkanir leiða til óvissuatriða sem gera það að verkum að ekki er fyllilega upplýst hvað gerðist við átök á milli brotaþola og ákærða 5. mars 2017. Af því leiðir jafnframt að hafna verður niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að sakfelling ákærða verði byggð á niðurstöðu hins dómkvadda matsmanns um að ákærði hafi veist að brotaþola og stungið hann með hnífi í höfuðið vinstra megin fyrir ofan eyra með þeim afleiðingum sem lýst er í ákæru málsins.

22

Ákærði hefur frá upphafi neitað sök í málinu og fullyrt að brotaþoli hafi komið á vettvang vopnaður hnífi og reynt að stinga ákærða sem hafi náð að verjast brotaþola, afvopna hann og henda hnífnum í burtu. Hefur framburður ákærða um þetta atriði verið stöðugur og er hann ekki ótrúverðugur. Er ekkert það fram komið í málinu sem er sérstaklega til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar ákærða. Þá sáu vitni brotaþola vera með hnífinn, bæði fyrir og eftir átökin, og fara með hnífinn af vettvangi. Þannig greindi vitnið B frá því fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði tekið hnífinn með sér af vettvangi en þau gengu saman að [...]eftir atvikið. Hún kannaðist við það fyrir dómi að hafa séð hnífinn heima hjá vitninu H í [...]fyrir árásina án þess að vita hver ætti hann. Fyrrnefnda H minnti að hún hefði séð brotaþola með hnífinn fyrir átökin. Vitnið M kvaðst fyrir dómi ekki muna eftir að hafa séð hníf en sagði framburð sinn hjá lögreglu vera réttan. Hjá lögreglu greindi vitnið frá því að það hefði séð brotaþola með hnífinn eftir átökin.

23

Brotaþoli lýsti því á hinn bóginn fyrir héraðsdómi að ákærði hefði slegið hann þannig að hann fipaðist og svo hefði ákærði hálfpartinn lagst ofan á sig þannig að hann hefði dottið aftur fyrir sig á bakið en slegið einu sinni til tvisvar frá sér þegar hann losnaði.

Þá hefði hann snúið sér á magann og verið að standa upp þegar hann fékk þungt högg á höfuðið og orðið alblóðugur. Hann hefði snúið sér við og séð ákærða halda á hnífi í hendinni. Aðspurður kvaðst brotaþoli ekki hafa séð hnífinn áður „aftur á móti þá get ég ekki fullyrt að það sé möguleiki að ég sjálfur hafi komið með hnífinn eða hvað“.

Hjá lögreglu skýrði brotaþoli frá því að ákærði hefði komið með hnífinn á vettvang og kvaðst brotaþoli ekki hafa séð hnífinn fyrr en eftir að hann fékk höggið. Lýsti brotaþoli því að allt í einu hefði ákærði staðið með hníf í vinstri hendi og þá áttað sig á því hvað gerst hefði og séð blóðið. Vitnið B hefði þá sagt ákærða að henda hnífnum í burtu sem ákærði hefði gert. Kvaðst brotaþoli hafa labbað að hnífnum og sparkað honum lengra frá. Þegar brotaþola var bent á að vitni hefðu séð hann með hnífinn þegar hann gekk frá bifreiðastæðinu að [...]sagði hann það ekki vera rétt en hann hefði verið með slíðrið utan af hnífnum.

24

Vitnið L, sem var stödd í íbúð við [...], skýrði frá því fyrir héraðsdómi að hún hefði heyrt læti og séð „[þ]ennan X “og stúlku rífast mjög mikið. Tveir strákar hefðu verið á vettvangi og heyrði vitnið annan segja: „Eruð þið með handklæði? Hann stakk mig í hausinn.“ Vitnið sá ekki líkamleg átök á vettvangi. Áðurnefnt vitni, M, sem býr við hliðina á [...], skýrði frá því fyrir héraðsdómi að hann hefði séð dökkhærðan mann koma hlaupandi með tusku um höfuðið, greinilega blæðandi, og hverfa fyrir hornið.

Vitnið sá ekki átök en heyrði mann segja: „Það var ekki ég sem kom með hnífinn.“ 25

Til að unnt sé að byggja sakfellingu á framburði brotaþola þarf hann að fá næga stoð í framburði annarra vitna eða öðrum sönnunargögnum í málinu. Til þess verður að líta að ekkert þeirra vitna sem báru um samskipti og átök á milli ákærða og brotaþola sá ákærða stinga brotaþola með hnífi í höfuðið. Þá byggja vottorð lækna og skýrsla réttarmeinafræðings, sem lögð hafa verið fram í málinu, ekki á skoðun þeirra á brotaþola eða ljósmyndum af áverkanum. Ekki er til að dreifa öðrum sýnilegum sönnunargögnum sem styðja framburð brotaþola og verður sakfelling ákærða ekki reist á upplýsingum um áverka á brotaþola án þess að færðar hafi verið sönnur á hvernig slíkur áverki er tilkominn og af hvaða völdum. Vegna þeirra takmarkana, sem nefndar hafa verið að framan, verður því ekki útilokað að áverkinn hafi komið til í átökum milli ákærða og brotaþola, þar sem ákærði var að verjast brotaþola, eða í tengslum við fall þeirra í jörðina.

26

Að öllu því virtu sem rakið hefur verið að framan hefur framburður brotaþola ekki þá stoð í gögnum málsins að hann nægi til þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að ákæruvaldið verði talið hafa axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir samkvæmt 108. gr., sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008. Verður ákærði því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

27

Samkvæmt 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi.

28

Sakarkostnaður, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, verður felldur á ríkissjóð.

29

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Allur sakarkostnaður í héraði og fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Landsrétti, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.649.200 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 15. október 2019

Mál þetta, sem dómtekið var 20. september sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 26. maí 2017, á hendur X, kennitala [...], [...], Reykjavík, „fyrir tilraun til manndráps, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 5. mars 2017, veist að A á bifreiðastæði við söluturninn [...]við [...]í Reykjavík og eftir stutt átök þeirra á milli stungið hann með hnífi í höfuðið vinstra megin fyrir ofan eyra með þeim afleiðingum að A hlaut skurð á höfði og slagæðarblæðingu úr höfuðleðri og náði áverkinn í gegnum fulla þykkt höfuðkúpunnar auk þess sem flísaðist upp úr höfuðkúpunni.

Telst þetta varða við 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar“.

Brotaþoli krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr., sbr. 4. gr., laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur, frá 5. mars 2017 til greiðsludags en að mánuði liðnum frá birtingu bótakröfunnar er krafist dráttarvaxta samkvæmt 9. gr., sbr. 6. gr., sömu laga til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun réttargæslumanns.

Ákærði neitar sök og krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins, til vara að honum verði ekki gerð refsing og til þrautavara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Hann krefst þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af henni og til þrautavara að hún verði lækkuð verulega. Loks er þess krafist að málsvarnarlaun verjanda ákærða verði greidd úr ríkissjóði.

Eins og að framan greinir var ákæra í máli þessu gefin út 26. maí 2017. Málið var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur 8. júní og dómur kveðinn upp 9. ágúst sama ár. Með dómi Hæstaréttar [...]2017 í málinu nr. [...]/2017 var dómurinn ómerktur ásamt meðferð málsins frá upphafi aðalmeðferðar og því vísað heim í hérað til úrlausnar á ný. Taldi Hæstiréttur að héraðsdómur hefði orðið að taka rökstudda afstöðu til trúverðugleika framburðar ákærða og brotaþola með tilliti til gagna málsins. Í því ljósi hefði verið rétt að dómurinn væri fjölskipaður. Þá var á það bent að ekki hefði verið sérstaklega rannsakað hvort höfuðáverkar brotaþola hefðu getað myndast við það að ákærði hefði fellt hann og þeir skollið saman í jörðina, í samræmi við framburð ákærða. Eftir uppkvaðningu dómsins var réttarmeinafræðingur tvisvar sinnum dómkvaddur til að meta nánar áverka á brotaþola og ákærða.

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglu var hún kvödd að bifreiðarstæði við söluturninn [...]við [...]í Reykjavík vegna manns sem gengi berserksgang og sparkaði í bifreiðar. Þegar lögreglan var á leiðinni barst önnur tilkynning um að maðurinn væri hugsanlega vopnaður hnífi. Er lögreglan kom á vettvang stóð ákærði við bifreiðina [...] sem hafði verið tilkynnt stolin skömmu áður. Ákærði var handtekinn og færður í lögreglubifreið. Hann vildi lítið tjá sig, neitaði að hafa sparkað í bifreiðar og kvaðst hafa verið með bifreiðina [...] að láni. Hann sagði að einhver hefði ráðist á sig á bifreiðastæðinu en hann væri farinn. Samkvæmt skýrslunni var ákærði í annarlegu ástandi, greinilega undir áhrifum áfengis eða fíkniefna og sveiflaðist á milli þess að gráta og vera æstur.

Á meðan lögreglumenn ræddu við ákærða kom eigandi bifreiðarinnar, B, á vettvang. Hún greindi lögreglu frá því að ákærði hefði skömmu áður stungið brotaþola í höfuðið. Lögreglumaður fór með B í íbúð að [...]en brotaþoli var þegar farinn á slysadeild til aðhlynningar. Rætt var við mann sem var í íbúðinni þegar brotaþoli og B komu inn eftir árásina. Hann sagði brotaþola hafa verið vankaðan og blóðugan. Hann hefði haldið um höfuðið og fengið handklæði til að stöðva blæðinguna. Brotaþoli hefði hringt í vinkonu sína til að aka honum á slysadeild.

B greindi lögreglu frá því að hún væri góð vinkona ákærða. Þau hefðu rifist þetta kvöld og ákærði hefði tekið lykla að bifreið hennar og ekið í burtu. Hann hefði ekki svarað símtölum hennar og þegar hún hefði ekki heyrt í honum í nokkrar klukkustundir hefði hún ákveðið að hringja á lögregluna og tilkynna að bifreið hennar hefði verið stolið. Ákærði hefði svo hringt og viljað sættast. Hún hefði ekki viljað tala við hann, í því ástandi sem hann hefði verið í, en viljað fá bifreiðina. Hún hefði hitt hann á bifreiðastæðinu en brotaþoli, sem hefði ekki þekkt ákærða, hefði boðist til að fara með henni. Ákærði hefði setið inni í bifreiðinni og viljað fá hana inn til að ræða við sig en hún hefði ekki viljað það. Brotaþoli hefði skipt sér af samskiptum þeirra en þá hefði ákærði brjálast, stokkið út úr bifreiðinni og gengið að brotaþola og ýtt við honum. Ákærði og brotaþoli hefðu tekist á í skamma stund en síðan hefði ákærði skyndilega tekið fram hníf með um 10 til 15 cm löngu blaði og 7 cm skafti og stungið brotaþola í höfuðið. Hún hefði skipað ákærða að hætta og reynt að ganga á milli. Hún hefði svo teygt sig inn í bifreiðina og tekist að ná kveikjuláslyklunum. Þau brotaþoli hefðu síðan farið inn í [...]en ákærði orðið eftir. Hún kvaðst ekki vita hvað hefði orðið um hnífinn og leit lögreglu að honum bar ekki árangur.

Lögregla ræddi við C, íbúa að [...], sem kvaðst hafa heyrt læti og séð frá svölum sínum tvo menn og eina konu að rífast og hóta hvert öðru. Minni maðurinn hefði gengið fyrir hornið á söluturninum og verið blóðugur. Hann hefði birst aftur og gengið fyrir hornið á [...]en þá hefði hún séð að hann hefði verið með hníf. Hann hefði svo gengið meðfram blokkinni með konunni.

Lögregla fór á slysadeild og ræddi þar við brotaþola. Hann kvaðst hafa verið að hitta ákærða í fyrsta sinn. [...]hans hefði lánað ákærða bifreið og hann hefði farið með henni að hitta hann þar sem hún hefði sagt ákærða í „tjúlluðu skapi“ og beðið hann að koma með. Hann hefði heyrt af því að ákærði hefði skömmu áður komið við annars staðar og „verið með brot og braml“. Hann hefði staðið við farþegahurð bifreiðarinnar og verið mjög rólegur. Ákærði hefði virst „alveg trylltur“ og ekki vitað hvað hann hefði verið að segja. Ákærði hefði komið út úr bifreiðinni og ráðist á hann og slegið hann í vinstra gagnaugað. Ákærði, sem væri miklu hærri en hann, hefði látið sig falla ofan á hann þannig að hann hefði lent á bakinu. Hann hefði náð að losa sig og standa upp og þá séð að ákærði hefði haldið á hníf, með um 5−10 cm blaði, sem ákærði hefði skorið hann með í höfuðið. Stúlkan hefði séð þetta og kallað til ákærða að henda hnífnum. Hann hefði ekki séð hvað hefði orðið um hnífinn. Það hefði spýst blóð úr höfði hans þannig að hann hefði farið úr peysunni og vafið henni um höfuðið. Ákærði hefði í framhaldinu rifist við vinkonu sína, barið bifreiðina og reynt að brjóta rúðurnar. Hann hefði sjálfur hringt í vinkonu sína sem hefði ekið honum á slysadeild.

Í vottorði D, sérfræðilækni sá bráðadeild Landspítala, frá 5. mars 2017, kemur fram að brotaþoli hafi komið á slysadeild með stunguáverka á höfði. Hann hafi reynst hafa skurð á höfði og slagæðablæðingu úr höfuðleðri. Tölvusneiðmynd af höfði hafi sýnt áverka á höfuðkúpu þar sem virtist sem áverkinn næði í gegnum fulla þykkt höfuðkúpunnar. Ekki hafi sést blæðing í eða við heila.

Í vottorði E, sérfræðings í heila- og taugaskurðlækningum, frá 5. mars 2017, segir að brotaþoli hafi haft áverka á höfuðleðri og höfuðkúpu vinstra megin ofan eyra. Það sé eins og flísast hafi upp úr höfuðkúpunni en til þess þurfi talsverðan áverka eða högg. Áverkinn hafi náð í gegnum beinþykktina en ekki inn fyrir kúpuna sjálfa og hafi ekki valdið skemmd eða blæðingum í heila. Skurðurinn hafi verið saumaður á slysadeild og frekari aðgerðir séu ekki fyrirhugaðar. Heilinn hafi ekki meiðst og brotaþoli muni ná sér. Ef eggvopnið hefði hins vegar gengið inn í heilavefinn hefði ekki verið að sökum að spyrja og áverkinn getað leitt til mikils varanlegs tjóns og jafnvel dauða.

Í vottorði F, sérfræðilæknis á bráðadeild Landspítala, frá 11. nóvember 2017, kemur fram að brotaþoli hafi komið á bráðadeild 5. mars 2017 vegna áverka. Læknirinn hafi ekki komið að málinu en vinni vottorðið eftir þeim upplýsingum sem liggi fyrir vegna beiðni um nánara læknisvottorð. Samkvæmt gögnum spítalans hafi brotaþoli komið á slysadeild og greint frá því að hann hafi verið stunginn í höfuðið með eggvopni þegar hann hafi verið að hjálpa vinkonu sinni sem hafi átt í deilum við mann. Hann hafi greint frá því að maðurinn hafi ráðist á sig, hálfpartinn gengið sig niður og lagst síðan ofan á sig. Hann hafi ekki munað vel hvað hafi gerst, en hann hafi náð að losa sig, séð blóð spýtast úr höfðinu á sér og vafið peysu um það. Brotaþoli hafi verið vel vakandi og skýr en virkað aðeins ölvaður. Við skoðun hafi sést skurður sem hafi verið um fjórir cm vinstra megin á hvirfli en þar hafi verið virk slagæðablæðing. Mikið blóð hafi verið undir sárinu og ekki hafi náðst að skoða það vel af þeim sökum. Sárið hafi verið deyft með Xylocain og Adrenalíni, hreinsað og saumað með fjórum sporum af Vicryl 4/0. Þar sem ekki hafi sést hversu djúpt sárið hafi náð hafi verið ákveðið að fá tölvusneiðmynd af höfði sem hafi sýnt áverka á parietal beini vinstra megin þar sem lítil brot hafi sést flísast úr beininu. Stærsta brotið hafi verið um 1,5 cm að lengd og 7 mm á þykkt og á einum stað hafi áverkinn virst ná alla þykkt beinsins. Það hafi verið blæðing með loftbólum umhverfis beináverkann og það svæði hafi mælst 10 x 1 cm að stærð. Ekki hafi verið merki um blæðingu eða áverkamerki innan höfuðkúpu. Ákveðið hafi verið að bíða og fylgjast með brotaþola í sex tíma og þá tekin ný tölvusneiðmynd. Beináverkinn hafi sést áfram en ekki hafi verið merki um neinn áverka innan höfuðkúpu. Brotaþoli hafi verið sendur heim með sýklalyf að ráðum heila- og taugaskurðlækna. Ekki hafi komið fram neinir aðrir áverkar við skoðun og ekki sé að sjá það á tölvusneiðmyndum.

Í þinghaldi 8. janúar 2018 var G réttarmeinafræðingur dómkvaddur sem matsmaður til að meta áverka brotaþola. Matsgerð hans, frá 13. mars 2018, byggist einkum á rannsókn læknisfræðilegra gagna. Fram kemur að á sneiðmynd sem tekin hafi verið af brotaþola á slysadeild hafi sést áverki vinstra megin á hvirfilbeini, þar sem mörg lítil brot hafi kvarnast af beininu. Stærsta brotið hafi mælst um 1,5 cm að lengd og um 7 mm á þykkt. Á einum stað virðist áverkinn fara í gegnum allt beinið sem mælist um 10−12 mm. Engin skýr merki séu um loft innan höfuðkúpu eða blæðingar. Blæðing sé utan höfuðkúpu með loftbólum kringum beinið og mælist um 10 x 10 x 1 cm á stærð við áverkann á höfuðkúpunni. Við skoðun á mjúkvef megi endurmynda sárfar sem nái frá efra vinstra til neðra hægra í frekar brattri línu.

Það er álit réttarmeinafræðingsins að lýsing á sárinu í tiltækum sjúkraskrám svo og formfræðilegar breytingar sem séu sýnilegar á sneiðmyndum séu í samræmi við höggáverka vinstra megin á höfði og hefðu getað orðið með stungu með hörðu og beittu áhaldi, t. d. hnífi. Hnífur, eins og lýst sé í málsgögnum, hefði mögulega getað verið notaður. Miðað við staðsetningu og einkenni áverkans sé líklegast að hann hafi komið til við mjög ofsafengna og skálæga skurð- eða stunguhreyfingu á efri hluta höfuðs vinstra megin. Þetta högg hafi valdið því að blaðið hafi farið í gegnum höfuðbeinið en ekki stungist inn í höfuðrýmið eða sært heilann. Til að valda slíkum áverka með brotum á höfuðbeini hljóti stunguhreyfingin að hafa verið hnitmiðuð og gerð með miklum hraða. Ólíklegt sé að óviljandi atvik við átök, meðan reynt hafi verið að ná taki á hnífnum, hafi valdið þessum áverka. Sjúkraskrár og greining á sneiðmyndum hafi ekki sýnt nein merki um sjálfsáverka. Sjálfsáverki sé útilokaður með hliðsjón af því hve mikið afl hafi þurft til að veita hann. Ekki sé að sjá af sjúkraskrám að brotaþoli hafi verið í lífshættu. Í átökum eins og þeim sem lýst sé milli ákærða og brotaþola geti gerandi ekki stjórnað hnitmiðaðri stungu- eða skurðhreyfingu með mikilli hröðun. Því megi álykta að áverki vinstra megin á höfði brotaþola geti mögulega verið lífshættulegur.

Í þinghaldi 26. júní 2018 var G réttarmeinafræðingur aftur dómkvaddur til að framkvæma viðbótar mat og svara nánar tilgreindum spurningum. Í viðbótarmatsgerð hans frá 12. apríl 2019 var, auk þeirra gagna sem áður var byggt á, stuðst við viðbótarrannsóknargögn og það sem fram kom á matsfundi. Niðurstaða matsmannsins var sú að framangreind niðurstaða matsgerðarinnar frá 13. mars 2018 standi óhögguð. Áverkinn hafi komið til við ofsafengið högg. Að teknu tilliti til formfræðilegra útlína, staðsetningar og ákefðar áverka þurfi kraftmikla og hnitmiðaða hreyfingu til að skapa slíkt áverkamynstur. Miðað við formfræðilegar breytingar á höfuðkúpunni og á samsvarandi mjúkvef hafi lítillega skálægri stunguhreyfingu verið beint að efri hluta höfuðs vinstra megin. Þessi hnitmiðaða stefna hafi beinst að framhluta hvirfils. Ein möguleg myndun sé framlæg stunga í átt að vinstri efri hluta hvirfils brotaþola meðan hann hafi verið að standa upp. Önnur möguleg myndun sé stunga aftan frá ef gerandi er staðsettur vinstra megin við brotaþola og stingur frá vinstri efri hluta framhliðar í átt að vinstri efri hluta hvirfils brotaþola meðan hann er að standa upp. Áverkamynstrið samræmist ekki óviljandi snertingu meðan fallið sé til jarðar. Það sé ekki mögulegt að veita og færa ákefðina og beinstefnuna sem þurfi til að valda höfuðáverka brotaþola með því að falla til jarðar og á hníf. Það sé mögulegt að í átökunum við brotaþola hafi ákærði haldið í hönd hans þar sem hnífurinn var. Þó sé ómögulegt að þvinguð gagnhreyfing handar brotaþola hafi getað valdið höfuðáverkanum, einkum þegar gert sé ráð fyrir að ákærði hafi ekki stutt stunguhreyfinguna. Margar stöður ákærða og brotaþola séu mögulegar eftir því hvernig haldið hafi verið á hnífnum við þessar aðstæður og hvor höndin hafi verið notuð. Hægt hefði verið að valda áverkanum með hvort sem er hægri eða vinstri hönd og jafnvel báðum en það fari eftir nákvæmri stöðu aðila gagnvart hvor öðrum og líkamsstöðu þeirra. Ekki liggi fyrir upplýsingar um ríkjandi hönd og færni og leikni ákærða og því sé ekki mögulegt, frá sjónarhóli réttarmeinafræði, að ákvarða hvort ákærði gæti hafa notað vinstri höndina jafnt og þá hægri til að valda hnífsáverka. Almennt sé ekki mögulegt að fullyrða um ríkjandi hönd og samsvarandi hreyfifærni rétthents eða örvhents einstaklings.

Sjálfsáverki sé útilokaður og áverkamynstrið ekki í samræmi við óviljandi snertingu meðan fallið sé til jarðar. Þá sé áverkamynstrið ekki í samræmi við óviljandi snertingu meðan tekist sé á um hníf, legið á jörðinni og velst um. Við þær aðstæður sé ekki mögulegt að framkalla og færa ákefðina og stefnuna sem þurfi til að valda höfuðáverka brotaþola. Mun líklegra sé að ákærði hafi haldið á hnífnum og stungið brotaþola af yfirlögðu ráði, heldur en að brotaþoli hafi einhvern veginn særst meðan hann hafi haldið á hnífnum. Vegna eðlis áverkans og áverkamynstursins sé mögulegt að útiloka að áverkarnir hafi orðið til þegar hnífurinn straukst harkalega við höfuð brotaþola án ásetnings eða þegar ákærði og brotaþoli stóðu og voru í átökum um hníf, eða þegar þeir duttu saman til jarðar í átökunum. Ekkert í gögnum málsins bendi til þess að brotaþoli hafi haft sár á höfði fyrir atvikið 5. mars 2017 sem hafi opnast við átökin.

Hnífurinn hafi snert höfuð brotaþola vinstra megin með lítillega skálægum hætti upp á við að vinstri hlið höfuðsins. Þessi hnitmiðaða hreyfing hafi beinst framan að hvirfli. Hnífar sem þoli nógu mikinn kraft til að stingast gegnum höfuðkúpu verði að vera stífir og beittir. Hnífur með slíkum eiginlegum sé oft gerður úr stáli eða málmi með beittum oddi og stífu, breiðu skefti, sem geti aukið stungukraftinn. Áverkarnir gætu verið af völdum hnífs sem sé á mynd í gögnum lögreglu en gætu verið af völdum annars hnífs eða annars beitts áhalds sem hafi svipaða eiginleika.

Á myndum af sárum brotaþola sé erfitt að greina skýran áverka á höfði. Þó sjáist greinilega á tiltækum sneiðmyndum að hann hafi fengið mjúkvefsáverka með húðrofi og undirliggjandi samsvarandi höfuðkúpubrot. Á grundvelli þeirra niðurstaðna sé hægt að fullyrða að brotaþoli hafi fengið höfuðhögg sem hafi valdið því að húð og undirliggjandi mjúkvefur hafi rofnað og brot hafi komið á höfuðkúpu. Líklegt sé að áverkinn á mjúkvefnum og beinvefnum sé af völdum sömu stunguhreyfingar með hnífi. Áverkarnir séu nýir og hafi líklega orðið til skömmu áður en hann hafi komið á sjúkrahúsið en hámarkstímarammi sé um fjórum til sex klukkustundum áður. Blæðingar úr æðum og slagæðum séu mögulegar en það fari eftir staðsetningu og dýpt sárs af völdum höggs eða stungu í höfuð brotaþola. Úr stungusári á höfuðleðri þar sem æð sé rofin blæði væntanlega frekar mikið. Margs konar blóðflekkir geti myndast en það fari eftir hreyfingum brotaþola eftir atvikið. Dæmigerðir flekkir séu dropar og slettumynstur. Aðrir mögulegir flekkir séu með annars konar hröðun, snertimynstur eða færslumynstur. En þótt slíkir blóðflekkir séu ekki til staðar mæli það ekki gegn því að stunga hafi átt sér stað, einkum þegar brotaþoli vefji peysu um höfuð sér eins og lýst sé í málsgögnum.

Sá kraftur sem þurfi til að valda þessum áverka sé mjög breytilegur og fari eftir einstaklingsbundnum líffræðilegum breytileika beinsins og eiginleikum hnífsins sem sé notaður. Samkvæmt almennum rannsóknum þurfi krafturinn til að rjúfa hörund, fitu og vöðva að vera á milli 35 og 95 N. Kraftmörk fyrir höfuðkúpurofi séu á milli 540 N og yfir 4000 N og það fari eftir höggsvæði og því hve beittur hnífurinn sé.

Brotaþoli hafi lýst stungunni eins og hann hafi fengið högg í höfuðið. Það sé þekkt að þolandi geti ekki gert greinarmun á hnefahöggi eða höggi með sljóum hlut og stungu með hnífi. Lýsing brotaþola á hnífstungunni sé læknisfræðilega sennileg. Flestir sjúklingar með stungusár séu í góðu almennu ásigkomulagi. Þeir séu vakandi, bregðist við og hafi stöðugan blóðþrýsting, fyrir utan mögulega taugafræðilega galla.

Áverkar á höndum og vinstri framhandlegg ákærða séu vegna högga. Þeir gætu hafa myndast í átökum um hnífinn eða í vörn gegn hnífsárás. Þeir gætu einnig hafa komið til við meðhöndlun á hníf. Engir þessara áverka hafi dæmigerð varnareinkenni. Dæmigerð varnarsár (virk eða óvirk) séu staðsett réttivöðvamegin á framhandleggjum, þvert yfir lófa handa eða milli þumals og vísifingur vegna tilrauna til að verjast hnífsárás. Yfirleitt sé þau óregluleg, lík fiskmunni og djúpstæð sem samsvari ekki áverkamynstrinu á ljósmyndunum. Áverkarnir sem ákærði hafi fengið á hægri þumal og vinstri framhandlegg hafi ekki skaðað stórar æðar og því sé ekki að vænta mikilla blæðinga úr þessum sárum. Áverkinn á hægri þumli sé þakinn hrúðri og lítið hafi blætt úr þessu sári. Mögulegt sé að einstaka blóðflekkir hafi orðið vegna þessa sárs. Þó sé ólíklegt að það hafi myndað stóra og marga blóðflekki. Áverkinn á höfði brotaþola hafi hins vegar rofið æð og því sé líklegra að hann hafi valdið blóðflekkjum.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði neitar sök. Hann kvaðst í umrætt sinn hafa verið að sækja B, æskuvinkonu sína, og skila hundinum hennar. Þau B hefðu ekki verið par en hefðu þó stundum sofið saman og neytt fíkniefna saman. Þau hefðu verið saman fyrr þennan dag og allt hefði verið gott á milli þeirra. Hann hefði skutlað henni heim með H, [...]hennar, farið að því loknu heim til sín en því næst til I þar sem hann hefði lent í átökum eftir að hafa sakað I um að hafa stolið frá sér. I hefði verið með hafnarboltakylfu og lítinn hníf með oddhvössu blaði. Hann hefði tekið kylfuna með sér út til að verja sig svo að I gæti ekki stungið hann á leiðinni út. Í kjölfarið hefði hann haft samband við B og þau hefðu sammælst um að hittast við söluturninn. Hún hefði komið út að hitta hann með brotaþola með sér og þau hefðu bæði verið í annarlegu ástandi. Hann hefði sjálfur verið bláedrú. Brotaþoli og hefðu talað um eitthvað peningamál sem hefði verið bull og hann hefði átt erfitt með að skilja. Þau hefðu rifist þar sem brotaþoli hefði verið að segja „hluti“ um hann og hótað honum. Hann hefði ekki látið brotaþola vaða yfir sig. Brotaþoli hefði verið ógnandi og tekið upp hníf með risastóru blaði þannig að hann hefði óttast um líf sitt. Engin líkamleg átök hefðu verið á milli þeirra áður en brotaþoli hefði tekið hnífinn upp. Brotaþoli hefði reynt að stinga hann með hnífnum. Hann hefði þá gripið um hendi hans og reynt að ýta henni frá sér til að passa að hnífurinn myndi ekki stingast í hann. Það hefði verið hált úti og dimmt og þeir hefðu fallið á jörðina. Þá hefði hann sett hnéð á handlegg brotaþola og náð að henda hnífnum í burtu. Hann hefði svo snúið sér að B þar sem hann hefði haft áhyggjur af henni. Hann hefði ekki tekið eftir því að hnífurinn færi í brotaþola en það gæti þó hafa gerst. Hann hefði ekki orðið var við blóð eða áverka á brotaþola þegar hann hefði staðið upp en þó væri mögulegt að svo hefði verið. Hann hefði sjálfur haft sár á fingri eftir að hnífurinn hefði rekist í hann. Eftir átökin hefði hann hent hnífnum eins langt í burtu og hann gat. Hann kannaðist við ummæli sem vitni hefðu heyrt á vettvangi um að brotaþoli hefði sakað hann um að hafa stungið sig eftir átökin og hann hefði svarað því að brotaþoli hefði komið með hnífinn. Ákærði taldi hegðun brotaþola geta skýrst af því að I hefði sagt honum ósatt um hann og fengið hann til að stinga hann.

Brotaþoli kvaðst hafa verið í heimsókn hjá [...]sinni og B hefði komið þangað. Hún hefði verið í uppnámi yfir því að ákærði hefði tekið bifreið hennar og hund. Ákærði hefði svo komið til að skila þessu og hann hefði verið beðinn um að fara út með B að hitta hann þar sem hún hefði verið smeyk vegna ástands hans. Hún hefði sjálf verið undir áhrifum. Vinur hans, I, hefði sagt honum frá því að ákærði hefði skömmu áður ráðist á sig með kylfu. Þau hefðu farið út að söluturninum og ákærði hefði komið akandi. Þau hefðu byrjað að munnhöggvast meðan ákærði hefði enn verið inni í bifreiðinni. Ákærði hefði reiðst og farið að slá bifreiðina að innan, farið svo út úr henni og lamið hana að utan. Því næst hefði ákærði komið upp að honum og slegið hann. Hann hefði sjálfur verið rólegur og ekki ógnandi. Hann hefði ekki verið undir áhrifum, hugsanlega drukkið einn eða tvo bjóra og hefði notað fíkniefni daginn áður. Þeir ákærði hefðu fallið í jörðina. Ákærði hefði lagst ofan á hann þannig að hann hefði fallið á bakið. Hann hefði slegið frá sér einu sinni eða tvisvar og snúið sér á magann. Hann hefði verið að standa upp þegar hann hefði fengið þungt högg aftan á höfuðið. Hann hefði strokið sér að aftan og verið allur í blóði. Þegar hann hefði snúið sér við hefði hann séð ákærða halda á hníf, að hann minnti í vinstri hendi. Á sama tíma hefði B öskrað á ákærða að hann hefði stungið hann í höfuðið og sagt honum að henda hnífnum. Hann hefði gengið framhjá hnífnum og sparkað honum í burtu. Hann kvaðst telja, eftir sinni bestu vitund, að hann hefði ekki séð þennan hníf áður, en hann gæti þó ekki fullyrt að hann hefði ekki verið með hnífinn á sér. Hann hefði fengið lánaðar víðar gallabuxur þar sem hans hefðu verið rifnar. Hann teldi þó að hann hefði orðið var við það ef svo stór hnífur, með um 5 til 10 cm löngu blaði, hefði verið í vasanum. Hnífurinn gæti hafa fallið úr vasa hans í átökunum. Hann hefði verið í áfalli eftir þetta og farið upp að bifreið á bifreiðastæðinu og spurt menn sem voru í henni hvort þær ættu eitthvað til að setja um höfuðið á honum. Hann hefði svo farið úr peysunni og vafið henni um höfuðið. Þegar hann hefði komið aftur inn í íbúðina hefðu J og I verið þar. Þá hefði komið í ljós hve alvarlegir áverkarnir hefðu verið. Hann hefði hringt í K vinkonu sína og beðið hana um að aka sér á slysadeild. Áverkar hans hefðu verið skurður á höfði, höfuðkúpan hefði brotnað í gegn, heilahimnan hefði rispast og slagæð farið í sundur. Hann hefði verið saumaður og honum haldið á deildinni í 12 klukkustundir. Hann hefði jafnað sig fljótlega líkamlega eftir þetta en ekki andlega.

Vitnið B kvað ákærða vera æskuvin sinn en þau væru ekki lengur vinir. Þau hefðu ekki verið í sambandi en hefðu þó stundum sofið saman og neytt fíkniefna saman. Á þessum tíma hefðu þau verið í stjórnlausri neyslu. Ákærði hefði verið á bifreið hennar og með hundinn hennar. Hún hefði rifist við hann en hún hefði verið „rugluð á því“ og í brjáluðu skapi. Hún hefði verið undir áhrifum fíkniefna og muni sumt skýrt en annað ekki. Strákarnir í partíinu hefðu mælt með því að hún tilkynnti bifreiðina stolna sem hún hefði gert. Hún hefði síðan ætlað að taka við bifreiðinni hjá ákærða en hefði ekki viljað tala við hann. Hann hefði verið undir áhrifum en þá gæti hann orðið árásargjarn. Brotaþoli hefði boðist til að fara með henni. Hann hefði verið undir áhrifum amfetamíns. Brotaþoli hefði sagt ákærða að hún vildi ekki ræða við hann. Ákærði hefði þá farið út úr bifreiðinni, lamið í hana og gengið upp að brotaþola. Hún hefði ekki séð nákvæmlega hvernig átök þeirra hefðu byrjað eða hvor hefði átt frumkvæði að þeim. Ákærði hefði ýtt henni í burtu þar sem hann hefði ekki viljað hafa hana nálægt og hún hefði staðið tvo til þrjá metra frá þeim. Hún hefði séð aftan á ákærða þar sem hann hefði verið á fjórum fótum og sveiflað hendinni með hreyfingu sem líktist stungu. Hún teldi að hann hefði verið að verjast brotaþola með hliðsjón af því að brotaþoli hefði komið með hnífinn og hvernig hefði verið rætt um atvikið eftir það. Hún taldi þó ekki að brotaþoli hefði verið ógnandi. Eftir þessa hreyfingu ákærða hefði brotaþoli verið alblóðugur. Hún hefði brjálast og spurt ákærða hvort hann hefði stungið brotaþola. Hún hefði ekki séð ákærða með hníf og ekki séð átök um hann. Hún hefði upphaflega haldið að ákærði hefði komið með hnífinn með séren hefði leiðrétt þann framburð þegar hún hefði munað eftir því að hafa séð hann áður. Brotaþoli hefði tekið hnífinn með sér af vettvangi. Þau hefðu farið aftur inn í íbúðina og svo hefði vinkona brotaþola komið og sótt hann. Hún hefði farið aftur út á bifreiðastæðið um 20 mínútum eftir atvikið. Þá hefði lögreglan verið þar og hún sagt að ákærði hefði komið með hníf og stungið brotaþola. Hún myndi eftir því að hafa séð hnífinn áður. Hún hefði svo tekið myndir af hníf sem hún hefði séð heima hjá I og talið vera þann hníf sem um ræðir. Vitnið kannaðist ekki við að brotaþoli hefði boðið henni hlut í skaðabótum. Ákærði hefði fengið þráhyggju fyrir henni og hefði haft stjórnlaust samband við hana. Hann hefði reynt að hafa áhrif á framburð hennar. Þegar hún hefði heimsótt hann í fangelsi hefði hann viðurkennt fyrir henni að hafa stungið brotaþola.

Vitnið J kvaðst hafa verið í heimsókn að [...]. Hann hefði séð brotaþola fara út með B til að ræða við ákærða vegna bifreiðar og hunds. B hefði verið undir áhrifum fíkniefna og hann héldi að brotaþoli hefði líka neytt fíkniefna, en hann hefði þó verið frekar rólegur. Þegar brotaþoli hefði komið inn aftur hefði hann haft áverka á höfði og verið blóðugur. Hann hefði sagt að hann hefði lent í átökum við ákærða, misst hníf og ákærði hefði stungið sig með honum. Vitnið kvaðst ekki hafa séð brotaþola með hníf og kannaðist ekki við að hann hefði skipt um föt. Hann hefði sótt handklæði fyrir brotaþola, en brotaþoli hefði ekki viljað láta kalla til sjúkrabíl heldur hringt í vinkonu sína til að sækja sig og hún hefði komið skömmu síðar.

Vitnið H greindi frá því að B og brotaþoli hefðu verið heima hjá henni. Hún hefði verið sofandi meðan atvikin áttu sér stað og ekki orðið vör við átök. Hún hefði verið í neyslu og muni ekki vel eftir atvikum. Hún hefði vitað að B hefði átt í ágreiningi við ákærða. Hún kannaðist í fyrstu ekki við að hafa séð hníf í íbúðinni en kvaðst svo minna að hún hefði séð brotaþola með stóran hníf í hulstri áður en hann hefði farið út. Brotaþoli hefði sagt henni frá því að hann hefði verið með hníf en hún hefði hringt í hann eftir atvikið þar sem hann hefði verið á slysadeild. Hann hefði sagt að hann hefði haft hníf í vasanum sem hefði dottið út og ákærði hefði tekið hnífinn og stungið hann. Hún hefði ekki rætt mikið um atvikið við B og vissi ekki hvað hefði orðið um hnífinn. Þá mundi hún ekki eftir að brotaþoli hefði skipt um föt.

Vitnið K kvaðst hafa búið nálægt vettvangi. Brotaþoli hefði hringt í sig og sagt frá meiðslum sínum. Hann hefði ætlað að taka leigubíl á slysadeild en hún hefði farið og sótt hann. Hann hefði verið kominn út á götu. Hann hefði haft blóðugt handklæði við höfuðið og ekki viljað taka það niður þar sem þá myndi spýtast út blóð. Hann hefði sagt ákærða hafa stungið sig með hnífi sem ákærði hefði verið með. Hann hefði hlegið að þeirri hugmynd að hann hefði sjálfur komið með hnífinn og ekkert sagt hvað hefði orðið um hann. Hún hefði ekið honum beint á slysadeild. Hún kvaðst síðar hafa heyrt sögur um að brotaþoli væri „lygasjúkur“ og hann hefði gert þetta sjálfur.

Vitnið I kvaðst hafa komið á staðinn eftir atvikið. Brotaþoli hefði þá verið blóðugur. Brotaþoli hefði greint honum frá því að hann hefði farið út með B að hitta ákærða. Ákærði hefði þá tekið hníf af honum og stungið hann í höfuðið. Hann kvaðst ekkert vita um hnífinn sem hefði verið notaður. Ákærði hefði komið til hans fyrr um kvöldið og ráðist á hann með hafnarboltakylfu. Hann hefði útvegað honum lyf við lyfjafíkn og vissi ekki hvers vegna hann hefði ráðist á sig. Ákærði hefði verið ölvaður og skyndilega „snappað“.

Vitnið L kvaðst hafa gist hjá [...] umrædda nótt og hafa heyrt læti fyrir utan. Hún hefði séð vel yfir bifreiðastæðið. Þar hefði hún séð ákærða lemja ofan á bifreið og rífast við stúlku. Ákærði hefði viljað að stúlkan kæmi með honum. Þá hefði brotaþoli verið þarna og tveir menn í bifreið. Brotaþoli hefði gengið upp að bifreiðinni og beðið mennina um handklæði þar sem hann hefði verið stunginn í höfuðið. Hann hefði virkað eðlilegur í fyrstu en svo tekið um höfuðið. Hún kvaðst ekki hafa séð hníf og ekki hafa séð átök milli ákærða og brotaþola. Brotaþoli hefði síðan gengið að [...]og stúlkan á eftir honum. Hún hefði tekið myndband þegar þetta hefði gengið á í nokkra stund.

Vitnið M kvaðst hafa búið í [...]. Konan hans hefði kallað til hans og sagt að það væru læti fyrir utan. Hann hefði litið út og séð mann hlaupa og halda með tusku um höfuðið. Honum hefði greinilega blætt. Hann hefði ekki séð fleiri en heyrt í einhverjum. Það hefðu greinilega átt sér stað átök þarna. Hann hefði heyrt einhvern kalla „það var ekki ég sem kom með hnífinn“. Hann kvaðst ekki muna eftir að hafa séð hníf en hafi hann sagt það hjá lögreglu og fyrir dómi áður sé það örugglega rétt.

Vitnið C kvaðst hafa verið heima hjá sér er hún hefði heyrt rifrildi fyrir utan. Hún hefði litið út og séð tvo menn og konu. Það hefðu verið læti í mönnunum sem virtust vera út af konunni og henni hefði fundist ákærði ógnandi. Þau hefðu horfið fyrir hornið á söluturninum en annar maðurinn hefði komið til baka blóðugur og haldandi um höfuðið. Hún hefði heyrt hann segja „þú stakkst mig“ og hinn maðurinn hefði sagt „það varst þú sem komst með hnífinn“. Hún hefði ekki séð átök. Brotaþoli hefði farið af vettvangi og stúlkan á eftir. Hún kvaðst ekki muna eftir að hafa séð hníf eða brotaþola halda á neinu. Hafi hún greint frá því hjá lögreglu sé það þó líklega rétt.

Vitnið N kvaðst hafa fengið mynd af áverkum brotaþola frá honum. Hún hefði sent þessa mynd áfram til [...]ákærða þar sem hún hefði talið brotaþola vera að reyna að afla sér fjár og fundist hann ganga of langt. Brotaþoli hefði fengið að nota Messenger í símanum hennar og hefði gleymt að skrá sig út þannig að hún hefði séð að hann hefði verið að reyna að múta B með peningum og fíkniefnum. Hann hefði reynt að fá hana til að segja ósatt. Henni hefði skilist á honum að einhver annar en ákærði hefði stungið hann.

Vitnið D sérfræðilæknir staðfesti vottorð sitt vegna komu brotaþola á slysadeild. Brotaþoli hefði verið með opinn stunguáverka sem hefði blætt úr en hann mundi ekki hvort hann hefði skoðað áverkann. Blæðingin hefði verið stöðvuð með einu eða tveimur sporum. Sneiðmynd hefði sýnt áverka á höfuðkúpu. Beðið hefði verið eftir aðkomu heila- og taugaskurðlæknis til að meta hvort þörf væri á frekari aðgerðum. Hann kvaðst ekki geta metið hvort áverkinn gæti stafað af öðru en hníf. Þá staðfesti hann að orðalagið „skurður“ væri notað óháð því hvort kraftmekanisminn væri skarpur eða sljór kraftur, þ. e. sem nokkurs konar samheiti orðsins „sár“.

Vitnið E

[...] læknir kvaðst hafa verið kallaður tilá slysadeild til að gefa álit á myndum af brotaþola. Hann hefði skoðað tvær myndir en ekki skoðað yfirborð áverkans. Brotaþoli hefði haft áverka á höfuðkúpunni en ekki á heila. Höfuðleðrið sé blóðríkt þannig að yfirleitt blæði talsvert við skurð á höfði. Þó þurfi blóðið ekki endilega að spýtast út. Áverkinn samræmist því að beitt hefði verið eggvopni. Hann væri ekki eins og það sem sæist vanalega við fall eða högg. Það sem væri óvanalegt væri hvernig flísast hefði upp úr beininu. Talsvert högg þurfi til að valda þessu. Áverkinn hefði ekki verið hættulegur og ekki leitt til heilaskaða. Hann hefði hins vegar orðið alvarlegri hefði hnífurinn farið lengra inn, jafnvel einungis um örfáa millimetra.

Vitnið F sérfræðilæknir greindi frá vottorði sínu vegna brotaþola sem hún vann upp úr gögnum málsins. Brotaþoli hefði haft fjögurra cm langan skurð vinstra megin á höfði og hefði verið með virka blæðingu þegar hann kom. Hann hefði greint frá því að hann hefði verið stunginn með eggvopni. Ekki hefði sést annar áverki á honum miðað við skoðun og tölvusneiðmynd. Ekki hefðu verið teknar ljósmyndir af sárinu. Brotaþoli hefði virst ölvaður en vel vakandi og skýr.

Vitnið O læknir staðfesti álit sem hann gaf verjanda eftir að hafa skoðað myndir af áverkum brotaþola. Hann kvaðst hafa fengið fleiri gögn til skoðunar en hann hefði ekki lesið þau.

Vitnið G réttarmeinafræðingur staðfesti matsgerðir sínar í málinu sem hann hefði unnið eftir læknisfræðilegum gögnum. Þá hefði hann haft þýðingar á framburði málsaðila til hliðsjónar. Um hefði verið að ræða áverka sem hefði ekki náð í gegnum höfuðkúpuna en farið inn í vinstra hvirfilbein.

Formfræði áverkans benti til þess að brotaþoli hefði fengið snöggt, þungt högg sem samræmdist hnífsstungu. Áverki sem þessi komi einungis til við mikla ákefð. Áverkinn hefði verið skáhallt með þungum þrýstingu frá vinstri til hægri og vísað upp vinstra megin. Nauðsynlegt væri að halda þéttingsfast um hnífinn. Hnífurinn hefði farið í gegnum húð, fitu og mjúkvef. Mikinn kraft og orku þurfi til að valda slíkum áverka en það ráðist þó af ýmsu, m. a. vopninu sem notað sé, hversu mikla orku þurfi. Minna afl þurfi fyrir mjóan odd en fyrir sljóan hlut. Frá sjónarhóli réttarmeinafræði sé það mjög ólíklegt og jafnvel útilokað að valda slíkum áverka með óvilja í slagsmálum. Líklegra sé að um viljaverk sé að ræða. Formfræði og útlit áverkans útiloki að um sjálfsáverka sé að ræða. Ýmsir möguleikar séu á afstöðu ákærða og brotaþola og skýrði vitnið nánar frá því. Áverkanum hefði verið lýst ferskum við komu á slysadeild sem sé í samræmi við lýsingu brotaþola. Lýsing brotaþola á höggi aftan frá þegar hann hefði verið að standa upp samræmist áverkanum. Sá sem sé stunginn geti ekki greint á milli höggs og stungu. Hann finni fyrir aukaverkunum og svo versni verkurinn. Blæðing byrji strax. Það fari eftir því hvort skorið sé á æðar og stærð þeirra hversu mikil blæðing verði. Mikið sé af æðum í höfðinu sem yfirleitt blæði mikið úr. Hegðun þess sem verði fyrir slíkum áverka sé yfirleitt eðlileg vegna aukningar hormóna, fólk verði æst og finni síður fyrir verkjum. Áverkar ákærða séu ekki hefðbundnir varnaráverkar. Þeir samræmist því ekki að gripið hafi verið í hníf. Áverkar á framhandlegg hans geti verið rispur eftir hnífsodd í átökum. Mögulega hafi blætt úr sári á þumalfingri ákærða en ekki virðist sem mikil blæðing hafi orðið þar. Áverkinn á brotaþola hafi ekki verið lífshættulegur en hefði getað orðið það hefði hnífurinn farið lengra inn. Þá hefði verið hætta á blæðingu innan höfuðkúpunnar sem hefði getað valdið lífshættulegum áverka.

Vitnið P lögreglumaður staðfesti frumskýrslu í málinu. Hún kvað lögreglu hafa fengið tilkynningu um æstan mann á bifreiðastæði. Þegar hún hefði komiðá staðinn hefði ákærði verið þar í annarlegu ástandi. Hann hefði verið sveiflukenndur, farið frá því að vera æstur yfir í að vera grátandi. Hann hefði öskrað út í loftið, en enginn annar hefði verið nálægt. Ákærði hefði verið færður í handjárn til að tryggja öryggi. Hann hefði greint frá því að hafa lent í átökum við annan mann sem væri farinn en kannaðist ekki við að hafa sparkað í bifreiðir. Stúlka hefði svo komið þarna að og sagst vera eigandi bifreiðarinnar sem hefði verið tilkynnt stolin. Hún hefði sagt að hún hefði vitað af ákærða á bifreiðinni. Hún hefði virkað undir áhrifum en þó ekki verið í slæmu ástandi. Hún hefði sagt þeim að hún hefði fengið brotaþola með sér til að hitta ákærða þar sem hún hefði hræðst hann í því ástandi sem hann væri. Ákærði hefði setið undir stýri bifreiðarinnar og hefði ekki viljað láta hana hafa kveikjuláslyklana. Þá hefði brotaþoli farið að ræða við ákærða og ákærði hefði skyndilega stokkið út úr bifreiðinni, ýtt við brotaþola og síðan dregið upp hníf og stungið brotaþola í höfuðið. Hún hefði ekki vitað hvort búið væri að hringja á sjúkrabíl og vitnið hefði því fylgt henni í íbúðina þar sem þau brotaþoli hefðu verið. Þar hefði vitnið hitt fyrir mann sem hefði greint frá því að stúlkan hefði farið út til að hitta ákærða ásamt brotaþola og þegar þau hefðu komið aftur hefði blætt úr höfði brotaþola. Leitað hefði verið að hnífnum á vettvangi en hann hefði ekki fundist.

Vitnið S lögreglumaður kvaðst hafa komið á vettvang ásamt lögreglumanninum P eftir tilkynningu um æstan mann við söluturn. Önnur tilkynning hefði komið skömmu síðar um að maðurinn gæti verið með hníf. Þegar þau hefðu komið þangað hefði ákærði verið einn á bifreiðastæðinu. Þau hefðu sagt ákærða að leggjast niður vegna gruns um hníf. Hann hefði hikað en svo farið að fyrirmælunum. Ákærði hefði verið upp og niður, ýmist æstur eða hryggur. Hann hefði verið sveittur og í uppnámi og borið þess merki að vera undir áhrifum fíkniefna. Hann hefði neitað því að hafa stolið bifreiðinni eða skemmt hana og sagt að hann væri með bifreiðina í láni. B hefði komið á vettvang og greint þeim frá því að ákærði hefði stungið brotaþola þarna á bifreiðastæðinu en brotaþoli hefði svo farið inn í íbúð. Þau hefðu kallað til frekari aðstoð og P hefði farið með B inn í íbúðina meðan hann hefði beðið með ákærða. Ákærði hefði ekki mikið viljað tjá sig. Komið hefði í ljós að brotaþoli hefði farið á slysadeild og þau hefðu fengið upplýsingar þaðan um að hann hefði haft skurð á höfði. Leitað hefði verið að hnífnum á vettvangi en hann hefði ekki fundist. Vitnið greindi frá ljósmyndum sem hann tók á vettvangi. Hann kvaðst ekki hafa séð meira blóð á vettvangi en það sem hann hefði tekið myndir af.

Vitnið Q lögreglumaður kvaðst hafa komið að rannsókn málsins á seinni stigum þegar ákærði hefði verið í gæsluvarðhaldi í einhvern tíma. Hann hefði ekki komið á vettvang. Spurður um skýrslu þar sem hann tali um framburð vitnis sem ótrúverðugan kvaðst hann reikna með að hann væri að vísa til þess að framburður sem tæki breytingum væri ótrúverðugur.

Vitnið R, lögreglumaður og blóðferlasérfræðingur, kvaðst hafa skoðað myndir af vettvangi. Hann sagði að svo virtist sem tæknideild lögreglu hefði ekki verið kölluð á vettvang. Hann hefði ekki getað stækkað myndir og engin sýni hefðu verið tekin. Myndir hefðu verið teknar af átta stökum blóðblettum. Ekki væri að finna neinar skýringar með þeim og ekki væri hægt að draga neinar ályktanir af þeim.

Niðurstaða

Ákærða er gefin að sök tilraun til manndráps, með því að hafa veist að brotaþola og eftir stutt átök þeirra á milli stungið hann með hnífi í höfuðið vinstra megin fyrir ofan eyra þannig að hann hlaut skurð á höfði með nánar tilgreindum afleiðingum. Ákærði neitar sök og hefur borið því við að brotaþoli hafi komið með hnífinn á vettvang og hafi annaðhvort veitt sér áverkann sjálfur eða hlotið hann fyrir slysni.

Ákærði mælti sér mót við vinkonu sína, B, við söluturninn [...]. Hún kom þangað ásamt brotaþola sem lenti þar í átökum við ákærða. Enginn annar var vitni að átökunum en nokkur vitni urðu að eftirmálunum.

Ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að brotaþoli hafi orðið fyrir einhvers konar áverka áður en hann lenti í átökum við ákærða. Nokkur vitni eru hins vegar að því að brotaþola blæddi talsvert að átökunum loknum, bar hönd fyrir höfuð sér og reyndi að stöðva blæðinguna með fatnaði.

Ákærði hefur staðfastlega neitað því að hafa komið með hnífinn sem brotaþoli var stunginn með. Hnífurinn fannst ekki á vettvangi og ekki liggur fyrir með vissu um hvaða hníf var að ræða. Meðal gagna málsins eru myndir af hníf sem vitnið B tók og telur vera þann sem notaður var. Ákærði telur þetta hins vegar ekki vera sama hnífinn. Brotaþoli neitaði því hjá lögreglu að hafa komið með hnífinn en fyrir dómi var hann ekki viss um hvort hann hefði verið með hnífinn. Hann hefði fengið lánaðar buxur sem hnífurinn gæti hafa verið í. Vitnið B bar fyrir dómi að brotaþoli hefði verið með hnífinn, auk þess sem hún skýrði svo frá fyrir lögreglu að hún hefði upphaflega haldið að ákærði hefði verið með hann en svo áttað sig á það hefði í raun verið brotaþoli. Vitni sáu brotaþola fara með hnífinn af vettvangi og vera með hann bæði fyrir og eftir átökin. Með hliðsjón af þeim framburði er sýnt að brotaþoli kom með hnífinn á sér.

Framburður þeirra þriggja sem voru á vettvangi hefur tekið nokkrum breytingum undir meðferð málsins. Þá ber hann þess merki að þau hafi verið undir áhrifum fíkniefna og muni ekki öll atvik skýrt.

Ákærði lýsti upphafi átakanna við brotaþola þannig fyrir dóminum að þeir hefðu rifist þegar brotaþoli hefði skyndilega tekið upp hníf og reynt að stinga hann, án þess að önnur líkamleg átök hefðu átt sér stað. Hann hefði óttast um líf sitt og í því skyni að verja sig tekið um hendi brotaþola. Þeir hefðu fallið í jörðina og hann þá sett hnéð á hendi brotaþola og þannig náð hnífnum af honum. Hann hefði ekki tekið eftir því að hnífurinn hefði farið í brotaþola. Í fyrstu skýrslu ákærða hjá lögreglu lýsti hann því að brotaþoli hefði ýtt honum og hann ýtt til baka. Síðan hefði brotaþoli tekið upp hníf og stungið sig sjálfan í átökum þeirra áðuren hann hefði náð að afvopna hann. Í síðari skýrslu sinni hjá lögreglu lýsti ákærði því að þeir brotaþoli hefðu skipts á höggum.

Brotaþoli lýsti átökunum þannig að ákærði hefði komið upp að sér og slegið sig og þeir hefðu fallið í jörðina. Hann hefði snúið sér á magann og staðið upp, en við það hefði hann fundið högg aftan á höfuðið og áttað sig á því að ákærði hefði stungið hann. Hjá lögreglu lýsti brotaþoli atburðarásinni með sambærilegum hætti og hann gerði fyrir dómi, þannig að ákærði hefði slegið hann og ýtt honum í jörðina og hann hefði upplifað högg á hnakkann þegar hann hefði staðið upp.

Vitnið B lýsti því fyrir dóminum að hún hefði ekki séð upphaf átakanna og væri ekki viss um hvor hefði átt upptökin að þeim en ákærði og brotaþoli hefðu fallið í jörðina. Hún hefði svo séð hreyfingu hjá ákærða sem líktist stungu og í kjölfarið hefði blætt úr brotaþola. Hún hefði ekki séð ákærða með hníf. Á vettvangi greindi hún lögreglu hins vegar frá því að ákærði hefði átt frumkvæði að átökum hans og brotaþola. Hann hefði ýtt við brotaþola, sem hefði ýtt til baka, en skyndilega hefði ákærði tekið fram hníf og stungið brotaþola í höfuðið. Hjá lögreglu 6. mars 2017 lýsti hún því að ákærði hefði kýlt brotaþola sem hefði kýlt hann til baka. Síðan hefði ákærði reynt aðfara ofan á hann, tekið upp hníf og stungið brotaþola í höfuðið. Hún greindi frá því að hún hefði séð ákærða halda á hnífnum. Hún staðfesti það í framburði sínum tveimur dögum síðar þar sem hún leiðrétti það að ákærði hefði komið með hnífinn. Í skýrslu 12. apríl 2018 greindi hún einnig frá því að ákærði og brotaþoli hefðu slegist og ákærði hefði síðan stungið brotaþola, en taldi þó að hún hefði ekki séð hann með hnífinn.

Í vottorðum lækna sem liggja fyrir í málinu kemur fram að brotaþoli hafi haft skurð á höfði og slagæðarblæðingu. Áverkinn nái í gegnum fulla þykkt höfuðkúpunnar og flísast hafi upp úr henni. Talsverðan áverka eða högg þurfi til þess að valda þessu.

Í matsgerðum réttarmeinafræðings, sem gerð hefur verið grein fyrir, kemur fram það álit að sárið samræmist höggáverka sem hefði getað komið til vegna stungu með hörðu og beittu áhaldi. Líklegt sé að áverkinn hafi komið til með ofsafenginni stunguhreyfingu sem hafi verið hröð og hnitmiðuð. Miðað við það afl sem þurfi til sé sjálfsáverki útilokaður. Þá telur réttarmeinafræðingurinn ólíklegt að áverkinn hafi orðið til af slysni í átökum ákærða og brotaþola. Um hafi verið að ræða skálæga stunguhreyfingu sem beint var að efri hluta höfuðs vinstra megin. Til þess að valda henni séu ýmsar stöður aðila mögulegar, m. a. sú sem brotaþoli lýsi. Áverkamynstrið sé hins vegar ekki í samræmi við óviljandi stungu meðan fallið sé til jarðar á hníf. Við þær aðstæður hafi ekki verið mögulegt að framkalla og færa ákefðina og stefnuna sem þurfi til að valda höfuðáverka A. Mun líklegra sé að ákærði hafi haldið á hnífnum og stungið brotaþola af yfirlögðu ráði. Þá séu áverkar á höndum og handleggjum ákærða ekki dæmigerðir varnaáverkar. Það er álit réttarmeinafræðingsins að lýsing brotaþola á tilfinningu við stunguna sé sennileg upplifun af stungu en ekki sé hægt að greina á milli þess hvernig tilfinning það er að fá stungu í höfuðið eða fá högg á höfuðið. Þá sé ásigkomulag hans eftir stunguna eðlilegt eftir að hafa orðið fyrir slíkri árás.

Eins og að framan greinir voru ekki önnur vitni að átökum ákærða og brotaþola en B. Þó urðu nokkrir nágrannar varir við hávaða og sáu til þeirra eftir átökin. Tvö vitni hafa borið um að hafa skömmu eftir átökin heyrt brotaþola ásaka ákærða um að hafa stungið sig og ákærða svara því til að hann hefði gert það en brotaþoli hefði komið með hnífinn. Ákærði staðfesti þessi samskipti fyrir dóminum.

Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið styðja læknisfræðileg gögn og framburður vitna framburð brotaþola um hvernig áverkinn kom til. Verður því að telja framburð hans trúverðugan að þessu leyti, enda hefur hann verið staðfastur í lýsingu sinni á átökunum sjálfum, þrátt fyrir að hann hafi verið missaga og ótrúverðugur í frásögn sinni af hnífnum. Framburður ákærða fær hins vegar ekki sambærilega stoð í málsgögnum. Þá liggur fyrir að samkvæmt frumskýrslu var hann í mjög annarlegu ástandi og sveiflaðist á milli ýktra tilfinninga. Var það staðfest af lögreglumönnum sem komu á vettvang, auk þess sem rannsókn á blóðsýni leiddi í ljós að hann var undir áhrifum fíkniefna. Dómurinn, sem skipaður er sérfróðum meðdómsmanni, telur, með vísan til framangreinds og eftir að hafa yfirfarið læknisfræðileg gögn málsins, það ekki sennilegt að hnífurinn hafi farið í höfuð brotaþola fyrir slysni. Með hliðsjón af öllu framangreindu telur dómurinn sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi veist að brotaþola og stungið hann með hnífi í höfuðið eins og honum er gefið að sök í ákæru.

Ákærði byggir á því, verði talið að hann hafi vísvitandi stungið brotaþola, að um sjálfsvörn hafi verið að ræða. Samkvæmt 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er verk refsilaust að því leyti sem það hefur verið nauðsynlegt til þess að verjast eða afstýra ólögmætri árás, sem byrjuð er eða vofir yfir, enda hafi ekki verið beitt vörnum, sem séu augsýnilega hættulegri en árásin og tjón það, sem af henni mátti vænta, gaf ástæðu til. Hafi maður farið út fyrir takmörk leyfilegrar neyðarvarnar og ástæða þess sé sú að hann hafi orðið svo skelfdur eða forviða að hann gat ekki fullkomlega gætt sín skal honum ekki refsað. Af framburði ákærða, brotaþola og vitna, sem rakinn hefur verið hér að framan, verður ekki ráðið að ákærði hafi haft ástæðu til þess að óttast um líf sitt við þessar kringumstæður eða að um byrjaða eða yfirvofandi ólögmæta árás hafi verið að ræða í þessu tilviki sem gat réttlætt aðgerðir ákærða í umrætt sinn. Þá er í öllu falli ljóst að aðfarir ákærða voru mun harkalegri en tilefni var til og raunar lífshættulegar. Er því ekki hægt að réttlæta háttsemi ákærða sem neyðarvörn ogverður hann sakfelldur. Þá er heldur ekki hægt að fallast á að hann hafi ekki getað gætt sín þar sem hann hafi orðið svo skelfdur eða forviða.

Ákærða mátti vera ljóst að með því að stinga brotaþola með hníf, sem hann sjálfur hefur lýst sem „risastórum“, gæti hann orðið fyrir lífshættulegum áverka. Þótt ekki hafi farið þannig var það hending ein sem réð því hvar hnífurinn lenti og hversu langt hann gekk inn. Þar sem ekki hefur verið unnt að meta hnífinn sem beitt var við stunguna er hins vegar ekki hægt aðfullyrða hversu miklum krafti var beitt. Eins og fram kemur í vottorðum lækna hefði ekki mátt miklu muna til að afleiðingarnar yrðu mun alvarlegri og hefðu hugsanlega getað valdið dauða brotaþola. Í samræmi við það er brot ákærða rétt heimfært til 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt sakavottorði hans hefur hann fimm sinnum gengist undir lögreglustjórasátt vegna umferðar- og fíkniefnalagabrota. Þann 5. febrúar 2015 var ákærði dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi fyrir fíkniefnalagabrot. Þá var ákærði dæmdur í Héraðsdómi Reykjavíkur í fjögurra mánaða fangelsi 11. maí 2017 fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og var skilorðsdómurinn frá febrúar 2015 dæmdur upp með þeim dómi. Var sá dómur staðfestur í Hæstarétti með dómi í málinu nr. 363/2017. Ákærða verður nú dæmdur hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar verður litið til þess að ekki hlutust miklar líkamlegar afleiðingar fyrir brotaþola af broti ákærða þrátt fyrir alvarleika verknaðarins. Þá verður litið til þeirra tafa sem hafa orðið vegna endurtekinnar málsmeðferðar. Með hliðsjón af öllu framangreindu svo og málsatvikum öllum þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár. Gæsluvarðhald sem ákærði sætti 5. mars til 7. desember 2017 kemur til frádráttar refsingu.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta að fjárhæð 5.000.000 króna. Með vísan til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur. Brotið var alvarlegt en hafði ekki miklar líkamlegar afleiðingar fyrir brotaþola sem hefur náð sér að fullu, en ekki liggja fyrir gögn um andlega heilsu hans. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 500.000 krónur og bera þær vexti eins og í dómsorði greinir.

Með hliðsjón af 235. gr. laga nr. 88/2008 ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar. Í málinu hefur tvívegis farið fram aðalmeðferð, án þess að ákærða verði um það kennt. Í dómi Hæstaréttar í málinu nr. 363/2017 segir að ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíði nýs dóms í málinu. Þykir rétt að dæma ákærða til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns við fyrri dómsmeðferð málsins, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 2.866.880 krónur og 12.000 krónur í aksturskostnað, þóknun fyrri verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 569.160 krónur og 12.000 krónur í aksturskostnað, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 527.000 krónur, allt að meðtöldum virðisaukaskatti. Rétt þykir hins vegar að gera ríkissjóði að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, 3.393.880 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, auk útlagðs kostnaðar hans, 71.853 krónur. Jafnframt greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 782.182 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Ekki liggja fyrir gögn um annan sakarkostnað.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið F-kvk-nf B-kvk-nf F-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

Dóm þennan kveða upp héraðsdómararnir B-kvk-nf B-kvk-nf og I-kvk-nf Þ-kvk-nf og P-kk-nf G-kk-nf G-kk-nf réttarlæknir.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjögur ár. Gæsluvarðhald ákærða frá 5. mars til 7. desember 2017 kemur til frádráttar refsingu.

Ákærði greiði A 500.000 krónur með vöxtum, samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 5. mars til 8. júlí 2017 en með dráttarvöxtum, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 2.866.880 krónur og 12.000 krónur í aksturskostnað, þóknun fyrri verjanda síns, Þ-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 569.160 krónur og 12.000 krónur í aksturskostnað, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, J-kk-ef B-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 527.000 krónur. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, að fjárhæð 3.393.880 krónur, auk útlagðs kostnaðar hans, 71.853 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 782.182 krónur, greiðast úr ríkissjóði.