712/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins á hendur X, Y og Z var vísað frá dómi vegna ætlaðra ágalla á rannsókn málsins. Ákærðu X og Y var gefið að sök að hafa brotið gegn 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um umboðssvik og Z fyrir hlutdeild í því broti. Í málinu lá fyrir að ákæruvaldið hafði komist að þeirri niðurstöðu að rannsókn á tilteknum þætti málsins væri fullnægjandi og að niðurstöður hennar hefðu ekki þýðingu við mat á því hvort skilyrði umboðssvika væru uppfyllt. Málið væri því tækt til efnismeðferðar. Landsréttur felldi hinn kærða úrskurð úr gildi og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar með vísan til þess að fyrrgreind ákvörðun ákæruvaldsins væri hluti af meðferð þess á valdheimildum sem því væru fengnar að lögum og gæti eðli máls samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 11. september 2018 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 13. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. september 2018, í málinu nr. S[…]/2014, þar sem máli ákæruvaldsins gegn varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í tlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. 2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

3 Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð.

Málsatvik

4 Í máli þessu eru ákærðu X, fyrrverandi forstjóra B hf. og Y, fyrrverandi stjórnarformanni sama banka, gefin að sök umboðssvik með því að hafa í sameiningu misnotað aðstöðu sína hjá bankanum og stefnt fé hans í verulega hættu þegar þeir fóru út fyrir heimildir til lánveitinga til nánar tilgreindra hlutafélaga. Z, fyrrverandi framkvæmdastjóra H S.A., er gefin að sök hlutdeild í brotum meðákærðu.

5 Hinn 26. janúar 2016 voru ákærðu sýknaðir í héraði. Eftir að héraðsdómur gekk komu fram upplýsingar um að samkomulag hefði verið gert milli A ehf., áður B hf., og C AG vegna tiltekinna viðskipta sem þau lán, sem ákært er fyrir, höfðu verið veitt til. Samkomulag sama efnis hefði einnig verið gert milli C AG og tveggja tilgreindra félaga, D Inc. og E S.A., sem einnig höfðu komið að þeim viðskiptum sem lánað var fyrir. Samtals námu greiðslur C AG til B hf. og þessara tveggja félaga 425.000.000 evra.

6 Í hæstaréttarmálinu nr. 156/2016 komst Hæstiréttur Íslands að þeirri niðurstöðu að hvorki lægi fyrir af hvaða ástæðum C AG, sem áður hafði ekki talið sér skylt að inna af hendi greiðslu til A ehf. eða annarra vegna viðskiptanna, hefði fallist á að inna þessar greiðslur af hendi né með hvaða rökum eða á grundvelli hvaða gagna A ehf. eða félögin tvö reistu málsóknir sínar á hendur C AG um greiðslu. Þá lægi ekki heldur fyrir hvers eðlis greiðslurnar voru, hvort um var að ræða samningsbundnar greiðslur eða skaðabætur og ef svo var hvers eðlis þær skaðabætur voru. Var það niðurstaða Hæstaréttar að rannsókn á þessum atriðum gæti haft þýðingu við mat á því hvort skilyrðum umboðssvika samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var fullnægt og við ákvörðun um refsihæð ef skilyrði til sakfellingar yrðu talin fyrir hendi. Hæstiréttur taldi því óhjákvæmilegt að ómerkja dóm héraðsdóms og málsmeðferðina frá upphafi aðalmeðferðar 7. desember 2015 og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar þar sem meðal annars gæfist kostur á að afla rannsóknar lögreglu á framangreindum atriðum og leggja á nýjan leik mat á sakargiftir á hendur ákærðu með tilliti til þess og annarra gagna málsins.

7 Í hinum kærða úrskurði er rakið að héraðssaksóknari tók framangreind atriði til rannsóknar og beindi meðal annars spurningum til A ehf. um ástæður að baki samkomulaginu við félagið. Þá aflaði héraðssaksóknari afrita af samkomulagi C AG við annars vegar A ehf. og hins vegar félögin tvö og tók skýrslur af lögmönnum A ehf. og C AG, sem annast höfðu samningaviðræðurnar fyrir þeirra hönd.

Niðurstaða

8 Í greinargerð ákæruvaldsins til Landsréttar kemur fram að niðurstaða rannsóknarinnar liggi fyrir og að svör hafi fengist við þeim spurningum sem hafðar voru uppi í dómi Hæstaréttar í máli nr. 156/2016. Ákæruvaldið kveður rannsóknina hafa leitt í ljós að samkomulag um sáttargreiðslu sem C AG gerði annars vegar við A ehf. og hins vegar við félögin tvö, rúmlega átta árum eftir að lánveitingar þær sem ákært er fyrir áttu sér stað, hafi ekki þýðingu fyrir grundvöll málsins og úrlausn þess og hafi að mati ákæruvaldsins ekki þýðingu við mat á því hvort skilyrði umboðssvika eru uppfyllt í málinu. Ákæruvaldið telji að rannsóknin staðfesti að tilvitnað samkomulag breyti ekki þeim forsendum sem lágu til grundvallar útgáfu ákæru. Málið sé því tækt til efnismeðferðar.

9 Samkvæmt 1. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála er markmið rannsóknar að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að henni lokinni að ákveða hvort sækja skuli mann til sakar. Í 145. gr. laganna er kveðið á um að þegar ákærandi hefur fengið gögn máls í hendur og gengið úr skugga um að rannsókn máls sé lokið athugi hann hvort sækja skuli sakborning til sakar eða ekki. Telji hann það sem fram er komið ekki nægilegt eða líklegt til sakfellis lætur hann við svo búið standa en höfðar ella mál á hendur sakborningi samkvæmt 152. gr. laganna. Ákærandi hefur komist að þeirri niðurstöðu að framangreind rannsókn hans á tildrögum samkomulags C AG við annars vegar A ehf. og hins vegar félögin tvö sé fullnægjandi og að þau hafi ekki þýðingu við mat á því hvort skilyrði umboðssvika séu uppfyllt í málinu. Málið sé því tækt til efnismeðferðar.

10 Framangreind ákvörðun ákæranda er hluti af meðferð ákæranda á valdheimildum sem honum eru fengnar að lögum og getur eðli sínu samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla við úrlausn þessa máls, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. mars 2011 í máli nr. 71/2010. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

11 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.