438/2021

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatyggingu ökumanns bifreiðarinnar B vegna líkamstjóns sem A varð fyrir. Var S hf. sýknað af öllum kröfum A í héraði. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti sneri einvörðungu að því hvort slys A hafi orðið við stjórn bifreiðar í skilningi 2. mgr. 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 og yrði rakið til notkunar ökutækisins í merkingu 88. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt framangreindum lagaákvæðum sem í gildi voru er slysið átti sér stað tryggi vátrygging bifreiðar bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækis, enda verði slysið rakið til notkunar þess. Þrátt fyrir að hugtakið notkun ökutækis sé ekki skilgreint í umferðarlögum nr. 50/1987 eða lögskýringargögnum megi ráða af langri dómaframkvæmd Hæstaréttar að þegar ökutæki er á hreyfingu sé skilyrði 88. gr. varðandi notkun að öllu jöfnu uppfyllt en einnig ef ökutækið er notað þannig að sérstakir eiginleikar þess sem ökutækis leiði til tjóns. Af dómum Hæstaréttar mætti ráða að hættan sem stafi af ökutækjum sé fyrst og fremst tengd hraða, vélarafli og þyngd þeirra. Orsök slyssins hafi verið sú að A missti jafnvægið er hann teygði sig í öryggistöflu af palli undir ökumannssæti bifreiðarinnar, féll aftur fyrir sig og kom harkalega niður á vinstri fót í fallinu. Bifreiðin hafi verið kyrrstæð og slys A hlaust því hvorki af akstri bifreiðarinnar né sérstökum hættueiginleikum hennar sem ökutækis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 5. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 9. júní 2021 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði óskert bótaskylda stefnda úr slysatryggingu ökumanns bifreiðarinnar B vegna líkamstjóns áfrýjanda í slysi 2. september 2016. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Við munnlegan flutning málsins fyrir Landsrétti féll stefndi frá þeirri málsástæðu að baki sýknukröfu hans að áfrýjandi hefði ekki sýnt fram á að uppfyllt væru skilyrði um orsakasamband á milli líkamstjóns áfrýjanda og atviksins 2. september 2016.

Niðurstaða

5

Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar segir varð áfrýjandi fyrir líkamstjóni [...]september 2016. Var áfrýjandi að aka strætisvagni þegar farþegahurð aftan til í vagninum opnaðist. Við það stöðvaðist bifreiðin sjálfkrafa enda ekki hægt að aka henni með opna farþegahurðina. Til að halda akstri vagnsins áfram þurfti áfrýjandi að loka og læsa hurðinni handvirkt og slá út öryggi fyrir hurðina. Öryggið var staðsett í töflu fyrir ofan ökumannssæti bifreiðarinnar. Ekki var hægt að ná til þess öðru vísi en svo að standa uppréttur og teygja sig í töfluna. Í bifreiðinni háttar þannig til að sæti ökumannsins er á upphækkuðum palli sem er aðskilinn frá farþegagangi.

Stóð áfrýjandi á brún pallsins við ökumannssætið þegar hann missti jafnvægið, féll aftur fyrir sig og kom harkalega niður á vinstri fót í fallinu með þeim afleiðingum að hann fékk högg og snúningsáverka á vinstra hné. Eru þessi atvik málsins ágreiningslaus milli aðila.

6

Snýr ágreiningur aðila fyrir Landsrétti einvörðungu að því hvort slys áfrýjanda hafi orðið við stjórn bifreiðar í skilningi 2. mgr. 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 og verði rakið til notkunar ökutækisins í merkingu 88. gr. sömu laga.

7

Samkvæmt 2. mgr. 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem voru í gildi þegar slysið varð í september 2016, tryggir vátrygging bifreiðar bætur fyrir líkamstjón af völdum slyss sem ökumaður verður fyrir við stjórn ökutækis enda verði slysið rakið til notkunar ökutækis í merkingu 88. gr. sömu laga. Í þeirri grein segir að sá sem ber ábyrgð á skráningarskyldu vélknúnu ökutæki skuli bæta það tjón sem hlýst af notkun þess enda þótt tjónið verði ekki rakið til bilunar eða galla á tækinu eða ógætni

ökumanns.

8

Þrátt fyrir að hugtakið notkun ökutækis sé ekki skilgreint í umferðarlögum nr. 50/1987 eða lögskýringargögnum þykir mega ráða af langri dómaframkvæmd Hæstaréttar að þegar ökutæki er á hreyfingu sé skilyrði 88. gr. laganna varðandi notkun að öllu jöfnu uppfyllt og einnig ef ökutækið er notað þannig að sérstakir eiginleikar þess sem ökutækis leiða til tjóns. Fer þá um bótaskyldu eftir sérreglu 88. gr. Verði tjón á hinn bóginn ekki rakið til hættueiginleika ökutækis yrði að jafnaði dæmt um bótaskyldu eftir almennum reglum skaðabótaréttar. Þá verður ráðið af dómum Hæstaréttar að hættan sem stafar af ökutækjum er fyrst og fremst tengd hraða, vélarafli og þyngd þeirra. Má um þetta vísa til dóma Hæstaréttar 13. nóvember 1997 í máli nr. 47/1997, sem birtur er í dómasafni réttarins á blaðsíðu 3287 það ár, 21. október 1999 í máli nr. 116/1999, 9. desember 1999 í máli nr. 274/1999, 12. desember 2002 í máli nr. 353/2002 og 31. mars 2015 í máli nr. 671/2014.

9

Svo sem fram er komið var orsök slyssins sú að áfrýjandi missti jafnvægið er hann teygði sig í öryggistöflu af palli undir ökumannssæti bifreiðarinnar, féll aftur fyrir sig og kom harkalega niður á vinstri fót í fallinu. Bifreiðin var þá kyrrstæð og því hlaust slysið hvorki af akstri bifreiðarinnar né sérstökum eiginleikum hennar sem ökutækis.

Slys áfrýjanda hlaust því ekki af vélknúnu ökutæki í notkun í skilningi 1. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 og fellur því utan gildissviðs vátryggingar samkvæmt 92. gr. sömu laga. Breytir þá engu þó að áfrýjandi hafi stjórnað bifreiðinni fram að því að hún stöðvaðist og haft í hyggju að koma henni af stað á ný þegar slysið varð.

10

Samkvæmt framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

11

Rétt er að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fellur niður.