319/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu BF um að viðurkenndur yrði réttur félagsins til skaðabóta úr hendi SS hf. í tengslum við ætlaða vanefnd á samningi 31. janúar 2014 milli BF og S9 ehf. um sölu á kísilmálmi en S9 ehf. sameinaðist síðar SS hf. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með hliðsjón af málsgögnum hefði ekki komist á skuldbindandi samningur milli aðila með undirritun MG, þáverandi framkvæmdastjóra SS hf., fyrir hönd S9 ehf. 31. janúar 2014 enda hefði hann ekki haft til þess gilt umboð. Þá var rakið að ekkert lægi fyrir um að nýtt skjal sem lagt var fram fyrir Landsrétti og undirritað af MG 15. júlí 2014 fyrir hönd bæði S9 ehf. og SS hf., um framsal á samningsbundnum skuldbindingum S9 ehf. til SS hf., sem meðal annars vísaði til fyrrgreinds samnings milli S9 ehf. og BF, hefði notið samþykkis stjórnar S9 ehf. eða gilds umboðs til handa MG. Enn fremur var hvorki frumrit né staðfest endurrit af fyrrnefndum framsalssamningi lagt fram fyrir réttinum í samræmi við 2. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991. Að teknu tilliti til framangreinds, andmæla þb. SS hf. við sönnunargildi framsalssamningsins og þess að BF sendi hvorki SS hf. tilkynningu um vanefndir né óskaði eftir efndum samnings við aðstoðarmann í greiðslustöðvun taldi dómurinn að BF hefði ekki tekist sönnun á því að SS hf. hefði gengist undir þær skuldbindingar sem kveðið er á um í samningi aðila 31. janúar 2014 og yrði BF að bera hallann af því samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt framansögðu var niðurstaða héraðsdóms staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 20. maí 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 10. júní sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 6. maí 2021 í málinu nr. X- 1684/2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að viðurkenndur yrði réttur hans til skaðabóta úr hendi varnaraðila.

Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 2 1/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl., sbr.

XXIV. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að viðurkenndur verði réttur hans til skaðabóta úr hendi varnaraðila vegna tjóns sem hann varð fyrir vegna vanefnda á samningi aðila 31. janúar 2014 um viðtöku og sölu á kísilmálmi. Sóknaraðili krefst þess jafnframt að viðurkenndur verði réttur hans til að fá samþykktan af skiptastjóra varnaraðila hæfilegan hluta kröfu nr. 136 á kröfuskrá upp í væntanlegar skaðabætur og að sá hluti nemi eigi lægri fjárhæð en 10% kröfunnar. Þá krefst hann málskostnaðar vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Sóknaraðili krefst viðurkenningar á skaðabótaskyldu varnaraðila vegna vanefnda á samningi 31. janúar 2014 milli sóknaraðila og einkahlutafélagsins Stakksbrautar 9 um sölu á kísilmálmi. Stakksbraut 9 ehf. sameinaðist síðar varnaraðila með samruna sem tilkynntur var til fyrirtækjaskrár 24. september 2014 þar sem varnaraðili var yfirtökufélagið. Efni samningsins er ítarlega rakið í hinum kærða úrskurði.

5

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði veitti J-x-x D-x-x, prókúruhafi og eini stjórnarmaður Stakksbrautar 9 ehf., M-kk-þgf G-kk-þgf umboð 2. október 2013 til að koma fram fyrir hönd félagsins. Segir meðal annars í umboðinu í íslenskri þýðingu þess að það feli í sér en takmarkist ekki við að „koma fram fyrir mína hönd sem eini stjórnarmaður fyrirtækisins, hafa aðgang að bankareikningum fyrirtækisins með vald til að flytja fjármagn af þessum bankareikningum eins og hann telur eiga við, [...] hafa prókúruumboð og er hann fulltrúi minn á öllum þeim sviðum sem hugsanleg eru og varða fyrirtækið sem kunna að koma upp í fjarveru minni“.

6

Samkvæmt 29. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð getur prókúruhafi eigi afhent öðrum prókúru sína. Var J-x-x D-x-x því óheimilt að framselja prókúruumboð sitt með þeim hætti sem kveðið er á um í umboðinu. Þá liggja engin gögn fyrir í málinu um að stjórnarfundur hjá félaginu hafi fjallað um umboðið en stjórn einkahlutafélags hefur það hlutverk samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög að fara með málefni félagsins og annast um að skipulag þess og starfsemi sé jafnan í réttu horfi. Framangreint umboð var jafnframt án takmarkana en af ákvæðinu leiðir, sbr. einnig 2. mgr. 44. gr. sömu laga sem kveður á um stöðuumboð framkvæmdastjóra félags og takmarkanir á því, að stjórn er óheimilt að framselja vald sitt til að taka ákvarðanir um hvers kyns ótilgreindar ráðstafanir án tillits til þess hvort þær séu óvenjulegar eða mikils háttar. Fór umboðið því í bága við 1. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994. Samkvæmt framansögðu var ekki unnt að skuldbinda Stakksbraut 9 ehf. samkvæmt samningi 31. janúar 2014 á grundvelli umboðsins.

7

Sóknaraðili byggir á því að varnaraðili hafi með síðari athöfnum sínum skuldbundið sig samkvæmt samningnum og vísar til þess að á stjórnarfundi varnaraðila 15. júlí 2014 hafi M-kk-þgf verið veitt heimild til þess, eins og segir í íslenskri þýðingu fundargerðarinnar, að „[t]aka við yfirfærslu á samningsbundnum skuldbindingum frá Stakkabraut 9 ehf. til félagsins undir: a. viðtökusamningi milli Bit Fondel B. V. og Stakkabraut 9 ehf....“. Óumdeilt er að þar er vísað til hins umdeilda samnings 31. janúar 2014. Fyrir Landsrétti liggur jafnframt nýtt skjal 15. júlí 2014 sem ber yfirskriftina „Framsal“. Er þar lýst tveimur samningum um sölu á kísilmálmi, annars vegar samningi 31. janúar 2014 milli Stakksbrautar 9 ehf. og varnaraðila og hins vegar samningi milli Stakksbrautar 9 ehf. og Wacker Chemie AG. Segir þar jafnframt að „[n]ú hefur Stakksbraut 9 ehf. óskað eftir því að réttindi og skyldur félagsins vegna framangreindra sölusamninga skuli framseljast til [varnaraðila] [...], sem er þá nýr söluaðili kísils samkvæmt framangreindum sölusamningum. Bæði Wacker Chemie AG. og BIT Fondel B. V. hafa samþykkt framsal samninganna frá Stakksbraut 9 ehf. til [varnaraðila]. Bæði Stakksbraut 9 ehf. og [varnaraðili] samþykkja ofangreint framsal.“ M-kk-nf ritar undir fyrir hönd beggja aðila, það er Stakksbrautar 9 ehf. og varnaraðila og kemur fram að það sé gert eftir umboði.

8

Engra gagna nýtur við í málinu um að leitað hafi verið samþykkis stjórnar Stakksbrautar 9 ehf. fyrir umræddu framsali en slík ráðstöfun er óumdeilanlega mikils háttar og þarfnaðist því slíks samþykkis. Áður er fram komið að umboð það, sem J-x-x D-x-x veitti M-kk-þgf 2. október 2013 til að koma fram fyrir hönd félagsins, var ógilt. Samkvæmt framansögðu gat M-kk-nf ekki bundið Stakksbraut 9 ehf. við framangreindan framsalssamning á grundvelli þess umboðs.

9

Sóknaraðili hefur jafnframt vísað til þess að greiðsla varnaraðila á reikningum sóknaraðila vegna sölu kísilmálms feli í sér samþykki á efni samningsins 31. janúar 2014. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður þeirri málsástæðu hafnað.

10

Fram erkomið að á stjórnarfundi varnaraðila 15. júlí 2014 var M-kk-þgf veitt heimild til þess taka við samningsbundnum skuldbindingum frá Stakksbraut 9 ehf. fyrir hönd varnaraðila samkvæmt „viðtökusamningi milli Bit Fondel B. V. og Stakksbraut 9 ehf. ...“. Verður talið að með samþykkt þessari hafi varnaraðili lýst yfir vilja sínum á þeirri stundu til að taka yfir samningsskuldbindingar Stakksbrautar 9 ehf. Kveður sóknaraðili að sá vilji hafi verið formgerður með framsalssamningi sama dag sem lagður hefur verið fyrir Landsrétt og er áður lýst.

11

Í greinargerð sinni til Landsréttar mótmælti varnaraðili sönnunargildi framsalssamningsins. Skjalið hafi hvorki verið að finna í skjallegum bókhaldsgögnum þrotabúsins né rafrænum gögnum þess og skjóti fyrst upp kollinum undir rekstri þessa máls og þá ákærustigi. Vilji kærandi bera fyrir sig ný gögn fyrir Landsrétti beri honum að láta þau fylgja í frumriti eða staðfestu endurriti. Bendir varnaraðili á að undirritanir á skjalið séu klipptar og límdar á það með rafrænum hætti og kveður brögð hafa verið að því að öðrum skjölum þrotabúsins hafi verið breytt með því að klippa og líma undirritanir rafrænt á samninga og dagsetja þá aftur í tímann.

12

Samkvæmt 2. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 má styðja kæru við ný sönnunargögn.

Skulu slík gögn fylgja kæru í frumriti eða staðfestu eftirriti. Hinn umdeildi framsalssamningur liggur ekki fyrir Landsrétti í frumriti eða staðfestu endurriti en telja verður að sóknaraðila hafi borið, í ljósi rökstuddra athugasemda varnaraðila við sönnunargildi skjalsins, að sýna fram á réttmæti þess með frekari sönnunarfærslu.

Þegar það er virt, ásamt þeirri staðreynd að sóknaraðili sendi hvorki varnaraðila tilkynningu um vanefndir né óskaði eftir efndum samningsins við aðstoðarmann í greiðslustöðvun eftir að framleiðsla kísilmálms í verksmiðju varnaraðila var stöðvuð, verður ekki litið svo á að sóknaraðila hafi tekist sönnun á því að varnaraðili hafi gengist undir þær skuldbindingar sem kveðið er á um í samningi 31. janúar 2014. Af því verður sóknaraðili að bera hallann samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 178. laga nr. 21/1991.

13

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

14

Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

15

Það athugist að í hinum kærða úrskurði kemur fram að munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu varnaraðila hafi farið fram 24. nóvember 2020 og að þeirri kröfu hafi verið hafnað með úrskurði 2. desember 2020 utan að kröfu sóknaraðila um heimild til skuldajöfnunar á öllum kröfum varnaraðila hafi verið vísað frá dómi. Þessarar málsmeðferðar sér ekki stað í þingbók málsins. Samkvæmt sömu þingbók var málið einnig tekið fyrir 3. desember 2020 og lögmenn aðila bókaðir mættir í þinghaldið. Af þingbókinni verður hvorki ráðið hvað fór fram í þinghaldinu né að þar hafi verið tekin ákvörðun um rekstur málsins í framhaldinu. Fer þetta í bága við 2. mgr. 11. gr. og 3. mgr. 112. gr. laga nr. 91/1991 og er aðfinnsluvert.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, BIT Fondel B. V., greiði varnaraðila, þrotabúi Sameinaðs Sílikons hf., 400.000 krónur í málskostnað.