629/2018

Útdráttur

A ehf. áfrýjaði dómi héraðsdóms til staðfestingar á lögbanni, heimtu skaðabóta og til vara viðurkenningar á skaðabótaskyldu. Landsréttur taldi slíka annmarka vera á málatilbúnaði áfrýjanda að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 26. júlí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 5. júlí 2018 í málinu nr. E1236/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þá leið að staðfest verði með dómi lögbannsgerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu í málinu nr. 68/2017, sem fram fór 24. nóvember 2017, við því að stefndi, fyrir hönd M7 ehf. eða annars félags í tengslum við hann, noti gögn og/eða upplýsingar í eigu áfrýjanda, hvort sem er á rafrænu eða skriflegu formi, án tillits til þess hvort um sé að ræða innanhúsgögn áfrýjanda eða gögn tengd einstökum viðskiptamönnum hans. Þá er þess krafist að stefnda verði gert að greiða áfrýjanda 28.013.997 krónur auk tilgreindra vaxta. Til vara er gerð krafa um staðfestingu framangreindrar lögbannsgerðar og að viðurkennd verði bótaskylda stefnda. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar úr hendi stefnda fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess aðallega að öllum kröfum áfrýjanda verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti, auk álags á málskostnað.

4 Samkvæmt ákvörðun Landsréttar var málið flutt um formhlið þess 11. febrúar 2018. Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Samkvæmt skriflegum samningi málsaðila var stefndi ráðinn til starfa hjá áfrýjanda 31. október 2008. Fólst starf hans í því að vera tengiliður við viðskiptavini áfrýjanda um ráðgjöf og þjónustu er varðar Microsoft Dynamics hugbúnaðarlausnir, auk forritunar. Stefndi sagði upp starfi sínu í júlí 2017 og lét af störfum 26. október sama ár.

6 Af hálfu áfrýjanda er á því byggt að í undanfara starfsloka sinna hafi stefndi tekið og nýtt með ólögmætum hætti gögn og/eða upplýsingar í eigu áfrýjanda. Hið sama eigi við um sex aðra starfsmenn sem hætt hefðu störfum hjá áfrýjanda um sama leyti og stefndi. Heldur áfrýjandi því fram að af gögnum málsins sé ljóst að sjömenningarnir hafi á þessum tíma unnið að stofnun félagsins M7 ehf., þar sem þeir starfi í dag, en tilgangur þess sé að veita þjónustu á sviði Microsoft Dynamics hugbúnaðarlausna. Félagið sé þannig í beinni samkeppni við áfrýjanda. Gögn málsins sýni hvernig staðið skyldi að stofnun félagsins og einbeittan og skýran ásetning þessara fyrrum starfsmanna áfrýjanda til að ná til sín viðskiptavinum hans í nafni félags á þeirra vegum. Með þessari háttsemi sinni hafi starfsmennirnir brotið með saknæmum og ólögmætum hætti gegn trúnaðar og þagnarskyldu sinni og þannig gerst sekir um alvarleg brot í starfi sem hafi valdið áfrýjanda miklu fjárhagstjóni.

7 Með beiðni til sýslumannsins á höfuðborgasvæðinu 13. nóvember 2017 fór áfrýjandi þess á leit að lagt yrði lögbann við tilgreindum athöfnum stefnda sem þar var lýst í fjórum liðum. Féllst sýslumaður 24. sama mánaðar á lögbannskröfuna að því marki sem dómkrafa áfrýjanda í málinu tekur til.

8 Áfrýjandi höfðaði mál þetta á hendur stefnda 1. desember 2017. Þá höfðaði hann jafnframt mál á hendur þeim sex einstaklingum sem hann telur að hafi með sama hætti og stefndi brotið gegn starfsskyldum sínum gagnvart félaginu.

9 Með úrskurði héraðsdóms 8. mars 2018 var frávísunarkröfu stefnda hafnað. Með hinum áfrýjaða dómi var stefndi sýknaður af kröfum áfrýjanda um staðfestingu lögbanns, bótakröfu og viðurkenningu á bótaskyldu og félaginu gert að greiða honum 680.000 krónur í málskostnað.

10 Með beiðni til Landsréttar 12. september 2018 beiddist áfrýjandi dómkvaðningar tveggja matsmanna til þess annars vegar að staðfesta uppruna gagna sem hann hefur lagt fram í málinu og hins vegar að meta „fjártjón [áfrýjanda] af völdum saknæmrar og ólögmætrar háttsemi [stefnda] sem fólst í tilfærslu þessara gagna og leynilegum undirbúningi samkeppnisrekstrar“. Er það sem meta skal nánar tilgreint í matsbeiðni í tíu liðum. Bíður dómkvaðning niðurstöðu Landsréttar um frávísunarkröfu stefnda.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda:

11 Kröfu sína um staðfestingu lögbanns byggir áfrýjandi á 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Öllum skilyrðum ákvæðisins sé fullnægt í málinu. Áfrýjandi hafi mátt vera í góðri trú og treysta því að stefndi færi leynt með þau gögn sem honum var veittur aðgangur að og trúað fyrir í starfi sínu hjá áfrýjanda. Aðgangur stefnda að gögnunum hafi verið honum nauðsynlegur til að sinna starfi sínu og því hafi trúnaðarskylda hans gagnvart áfrýjanda verið mjög mikilvæg. Auk þess hafi áfrýjandi mátt treysta því að stefndi virti skyldu sína með því að sýna honum hollustu meðan á ráðningarsambandi þeirra stóð. Þannig hafi hvílt á stefnda sú skylda að virða samkeppnisvernd áfrýjanda og að hann hagaði störfum sínum á þann hátt að samkeppnisstöðu félagsins væri ekki ógnað. Þvert á þessar skyldur sínar hafi stefndi stofnað til samkeppnisrekstrar við áfrýjanda á grundvelli trúnaðarupplýsinga og gagna í eigu félagsins. Feli sú háttsemi stefnda í sér augljóst brot á lögvörðum rétti áfrýjanda.

12 Bótakrafa áfrýjanda samkvæmt héraðsdómsstefnu er í tveimur liðum og tekur til tjóns sem félagið telur sig hafa orðið fyrir vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi stefnda í aðdraganda þess að hann lét af störfum hjá því. Taki það tjón annars vegar til launagreiðslna til stefnda á meðan ráðningarsamningur var enn í gildi og sem ranglega hafi verið inntar af hendi til hans eftir að hann hafi ákveðið að hefja samkeppnisrekstur við áfrýjanda. Nemur sá hluti kröfunnar 10.013.997 krónum. Hins vegar er krafist bóta að fjárhæð 18.000.000 króna vegna tjóns „sem brot stefnda leiddi af sér eftir að ráðningartímabilinu lauk varðandi einstök viðskiptasambönd [áfrýjanda]“. Til vara er krafist viðurkenningar á bótaskyldu stefnda.

Málsástæður stefnda:

13 Stefndi hafnar öllum kröfum áfrýjanda. Byggir hann kröfu sína um frávísun málsins frá héraðsdómi í fyrsta lagi á því að áfrýjandi hafi höfðað málið til staðfestingar á lögbanni án þess að höfða jafnframt mál um þau efnislegu réttindi sem lögbanninu hafi verið ætlað að tryggja, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990. Í ljósi þess hversu víðtækar og vanreifaðar kröfur áfrýjanda séu að öðru leyti leiði þetta ásamt öðru til þess að óhjákvæmilegt sé að vísa málinu frá dómi. Í öðru lagi vísar stefndi til þess að kröfur áfrýjanda séu allar svo vanreifaðar að það varði frávísun málsins í heild, sbr. 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Komi þar bæði til að krafa áfrýjanda um lögbann sé svo víðtæk að með öllu sé óljóst til hvaða upplýsinga eða gagna lögbanni sé ætlað að taka auk þess sem með öllu sé ósannað að stefndi hafi í fórum sínum nokkur gögn eða upplýsingar sem talist geti í eigu áfrýjanda. Í kröfugerð áfrýjanda sé í engu tilgreint við hvaða gögn sé átt. Í þriðja lagi er frávísunarkrafan reist á því að kröfur áfrýjanda um skaðabætur og viðurkenningu á bótaskyldu byggist ýmist á rangri lýsingu málsatvika eða getgátum og ályktunum áfrýjanda sjálfs um að hann hafi orðið fyrir tjóni. Áfrýjandi hafi með öðrum orðum ekki gert nokkurn reka að því í stefnu eða með framlagningu gagna við þingfestingu málsins í héraði að varpa ljósi á það hvernig hann teldi sig hafa orðið fyrir tjóni vegna athafna eða athafnaleysis stefnda. Þá sé líkleg fjárhæð meints tjóns í engu rökstudd og hið sama eigi við um orsakatengsl við meinta saknæma háttsemi stefnda. Telur stefndi því að málið hafi frá upphafi verið svo vanreifað að ekki verði lagður á það efnisdómur. Úr því sem komið er verði ekki úr þessu bætt undir rekstri málsins fyrir Landsrétti. Í fjórða lagi er til stuðnings kröfu um frávísun byggt á því að samkvæmt dómaframkvæmd sé það forsenda fyrir beitingu heimildar 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 að sá sem hefur uppi kröfu um viðurkenningu á bótaskyldu leiði nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni af nánar tilgreindu tilefni og geri grein fyrir því í hverju tjónið felist. Á þetta skorti alveg í málatilbúnaði áfrýjanda. Í fimmta lagi snýr frávísunarkrafan að því að áfrýjandi hafi uppi á sama tíma kröfu um greiðslu skaðabóta eða viðurkenningu á bótaskyldu á hendur sjö einstaklingum, það er stefnda og sex fyrrum samstarfsmönnum hans hjá áfrýjanda, í jafnmörgum hliðstæðum dómsmálum. Í stefnu í málum þessum taki áfrýjandi sérstaklega fram að ábyrgð stefndu í þeim verði ekki aðgreind. Við þessar aðstæður sé stefnda fyrirmunað að skilja hvernig höfða megi sjö aðskilin dómsál um sjö aðskildar skaðabótakröfur þegar áfrýjandi haldi því sjálfur fram að ábyrgð stefndu verði ekki aðgreind. Slík vanreifun á grundvallaratriði málsins hljóti að varða frávísun þess.

Niðurstaða

14 Í stefnu til héraðsdóms og svo sem áður er rakið gerir áfrýjandi kröfu um staðfestingu lögbanns 24. nóvember 2017. Þar er hins vegar engin krafa gerð um þau réttindi sem áfrýjandi leitaði verndar á til bráðabirgða og ekki heldur um að þau gögn, sem krafan tekur til, yrðu afhent honum. Kröfugerð áfrýjanda, sem er á sama veg fyrir Landsrétti, er að þessu leyti í andstöðu við þá reglu 2. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990 um að leita skuli í einu og sama máli dóms um staðfestingu á lögbanni og þau réttindi sem lögbanni er ætlað að vernda. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar er ljóst að þessi annmarki geti ekki einn og sér valdið því að málinu verði vísað frá dómi að þessu leyti, sbr. til dæmis dóma réttarins frá 31. maí 2000 í málinu nr. 29/2000 og 1. júní 2006 í málinu nr. 541/2005. Yrði áfrýjandi þá að sæta því að dómur honum í vil myndi ekki fela í sér heimild til aðfarar sem leyst gæti af hólmi bráðabirgðavernd réttinda hans með lögbanni.

15 Eins og áður er rakið hefur áfrýjandi með matsbeiðni til Landsréttar leitast við að fá staðfestingu á uppruna þeirra trúnaðargagna sem hann telur að umræddir fyrrverandi starfsmenn hans hafi tekið og notað við undirbúning að stofnun og starfsemi M7 ehf. Úr þessum annmarka á málatilbúnaði áfrýjanda fyrir héraðsdómi um staðfestingarkröfuna verður ekki bætt með öflun matsgerðar fyrir Landsrétti.

16 Samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnanda við þingfestingu máls að leggja fram stefnu og þau skjöl sem varða málatilbúnað hans eða hann byggir kröfur sínar á. Í stefnu skal meðal annars greina svo glöggt sem verða má helstu gögn sem stefnandi hefur til sönnunar og þau gögn sem hann telur að enn þurfi að afla, sbr. glið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Eiga lagareglur þessar að tryggja að stefnda sé fært að taka efnislega afstöðu til krafna stefnanda og að dómari geti lagt dóm á sakarefni málsins, sbr. 1. mgr. 96. gr. og 1. mgr. 99. gr. laganna.

17 Í stefnu til héraðsdóms segir um bótakröfu áfrýjanda, að fjárhæð 18.000.000 króna vegna missis framlegðar, að þar sé um varlega áætlaða tjónsfjárhæð að ræða. Sé kröfunni í hóf stillt þar sem henni sé beint að einstaklingi. Kveðst áfrýjandi gera kröfu um greiðslu úr hendi stefnda pro rata í ljósi þess að ábyrgð stefnda og þeirra sex einstaklinga sem hann hafi jafnframt stefnt til greiðslu sömu fjárhæðar á sama grunni verði ekki aðgreind. Stefndi hafi verið hluti af einni liðsheild sem unnið hafi að því í þó nokkurn tíma fram að starfslokum hjá áfrýjanda að hefja sjálfstæðan rekstur í samkeppni við félagið. Hafi hópurinn nýtt sér stöðu sína hjá áfrýjanda til þess að byggja upp slíkan rekstur með því að ávinna sér traust og frekari þekkingu á viðskiptavinum hans í því skyni að stofna til viðskiptasambanda við þá. Í stefnunni er ekki gerð frekari grein fyrir fjárhæð kröfunnar og gögnum að baki henni.

18 Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var af hálfu áfrýjanda ekki gerður reki að því með matsgerð eða öðrum hætti að renna stoðum undir kröfu hans um bætur vegna missis framlegðar. Leitast hann nú fyrst við að leggja grunn að kröfugerð sinni að þessu leyti með framangreindri beiðni til Landsréttar um öflun matsgerðar. Hvað sem öðru líður standa lög nr. 91/1991 ekki til þess að við áfrýjun verði bætt úr annmörkum á málatilbúnaði fyrir héraðsdómi með þeim hætti sem hér um ræðir.

19 Áfrýjandi krefst þess til vara að viðurkennd verði bótaskylda stefnda vegna tjóns sem framangreind krafa um bætur tekur til. Heimilt er eftir 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu án tillits til þess hvort unnt sé að leita dóms sem fullnægja mætti með aðför. Sú heimild er þó háð þeim skilyrðum að sá sem höfðar mál leiði nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni af nánar tilteknu tilefni og geri grein fyrir því í hverju tjónið felst og hver tengsl þess séu við atvik máls. Að virtum málatilbúnaði áfrýjanda verður af þeim gögnum sem hann vísar til ekki metið hvort háttsemi stefnda geti hafa falið í sér tjón fyrir áfrýjanda vegna missis framlegðar á þeim tíma sem hér skiptir máli. Samkvæmt þessu og að virtum gögnum málsins hefur áfrýjandi ekki leitt nægilega í ljós að hann hafi orðið fyrir tjóni í skilningi tilvitnaðs ákvæðis þannig að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr þessari kröfu fyrir dómi á grundvelli þess.

20 Bótakrafa áfrýjanda að fjárhæð 10.013.997 krónur snýr að fjártjóni sem samsvari launum til stefnda og launatengdum greiðslum fyrir tímabilið 1. júní til og með 31. október 2017. Eru þau rök færð fyrir kröfunni að stefndi hafi á þessu tímabili brotið gegn hagsmunum áfrýjanda og að sú framganga hans hefði réttlætt fyrirvaralausan brottrekstur úr starfi strax við upphaf þess. Er þess krafist „að stefnda verði gert að bæta [áfrýjanda] umrætt tjón sem sé bein orsök háttseminnar.“ Í stefnu er fjárhæð þessarar kröfu ekki útlistuð frekar en á skjali sem er meðal gagna málsins er hún sundurliðuð til samræmis við framlagða launaseðla. Samkvæmt gögnum málsins var síðasti starfsdagur stefnda hjá áfrýjanda 26. október 2017. Af hálfu áfrýjanda hefur engin grein verið gerð fyrir því að hann hafi orðið fyrir tjóni með því að standa skil á launum til stefnda og launatengdum greiðslum á framangreindu tímabili sem honum skuli bætt óháð þeim bótum er hann krefst vegna missis framlegðar samkvæmt framansögðu. Telst krafan þegar af þessari ástæðu svo vanreifuð að ekki verður lagður á hana efnisdómur. Hið sama á við um varakröfu áfrýjanda um viðurkenningu á bótaskyldu að þessu leyti.

21 Með vísan til alls þess sem að framan er rakið eru slíkir annmarkar á málatilbúnaði áfrýjanda að óhjákvæmilegt er að vísa málinu frá héraðsdómi.

22 Málskostnaður fyrir héraðsdómi og Landsrétti verður ákveðinn í einu lagi svo sem í úrskurðarorði greinir. Við ákvörðun málskostnaðar er tekið tillit til þess að samhliða máli þessu eru rekin sex samkynja mál. Ekki eru efni til að taka til greina kröfu stefnda um álag á málskostnað.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Áfrýjandi, Annata ehf., greiði stefnda, E-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, 800.000 krónur í málskostnað fyrir héraðsdómi og Landsrétti.