99/2019

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að C yrði svipt lögræði tímabundið í fimm ár. Kröfu A og B, um að felldur yrði úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var dómkvaðningu yfirmatsmanna, var vísað frá Landsrétti þar sem hinn kærði úrskurður var kveðinn upp eftir að aðalmeðferð hófst í málinu og ekki væri að finna kæruheimild í því tilviki samkvæmt 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 6. febrúar 2019, en kærumálsgögn bárust réttinum 20. sama mánaðar. Kærðir eru úrskurðir Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. L[…]/2018, annars vegar úrskurður 21. janúar 2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna og hins vegar úrskurður 23. janúar 2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði svipt lögræði tímabundið í fimm ár. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinir kærðu úrskurðir verði felldir úr gildi og að fallist verði á kröfur þeirra um dómkvaðningu yfirmatsmanna og um að varnaraðili verði svipt sjálfræði og fjárræði tímabundið til fimm ára. Þá krefjast þær þess að kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfum sóknaraðila verði vísað frá dómi. Að því frágengnu krefst varnaraðili þess að staðfestur verði úrskurður héraðsdóms 23. janúar 2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði svipt lögræði tímabundið í fimm ár, en til vara að lögræðissviptingu verði markaður skemmri tími, og að staðfestur verði úrskurður héraðsdóms 21. janúar 2019, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Auk framangreinds krefst varnaraðili kærumálskostnaðar og að sóknaraðila verði gert að endurgreiða kærumálskostnað til ríkissjóðs.

Niðurstaða

4 Við meðferð málsins fyrir Landsrétti hefur varnaraðili borið því við að eiga erfitt með að verjast kæru sóknaraðila vegna þess að dómkröfur í kærunni séu ekki þær sömu og í greinargerð. Ekki verður talið að slíkir annmarkar séu á málatilbúnaði sóknaraðila að næg efni séu til þess að vísa málinu frá Landsrétti á þeim grundvelli.

5 Samkvæmt endurriti úr þingbók hófst aðalmeðferð málsins í héraðsdómi 4. janúar 2019. Málinu var frestað ótiltekið í því skyni að leiða nánar tilgreint vitni fyrir dóm. Aðalmeðferð var fram haldið 21. janúar sl. en þá lögðu sóknaraðilar fram yfirmatsbeiðni. Lögmaður varnaraðila mótmælti dómkvaðningu yfirmatsmanna og í kjölfarið fór fram munnlegur málflutningur um þann ágreining. Að svo búnu var í sama þinghaldi kveðinn upp úrskurður þar sem því var hafnað að umbeðin dómkvaðning færi fram og færði dómsformaður munnlega rök fyrir niðurstöðu dómsins, sbr. 3. mgr. 112. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Aðalmeðferð málsins var svo haldið áfram og málið tekið til dóms að loknum munnlegum málflutningi. Með úrskurði 23. janúar 2019 var hafnað kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði svipt lögræði tímabundið í fimm ár.

6 Svo sem að framan er rakið var úrskurður um synjun á beiðni um dómkvaðningu yfirmatsmanna kveðinn upp 21. janúar 2019 eftir að aðalmeðferð málsins var hafin. Í 2. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 er mælt fyrir um það með tæmandi hætti í stafliðum a til f hvenær unnt sé að kæra úrskurð héraðsdómara til Landsréttar eftir að aðalmeðferð máls er hafin. Þar er ekki að finna heimild til kæru í þessu tilviki. Verður kröfu sóknaraðila um að framangreindur úrskurður héraðsdóms 21. janúar 2019 verði felldur úr gildi því vísað frá Landsrétti.

7 Hinn kærði úrskurður 23. janúar 2019 um að hafna kröfu sóknaraðila um að varnaraðili verði svipt lögræði tímabundið í fimm ár er staðfestur með vísan til forsendna hans.

8 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður úr ríkissjóði. Krafa varnaraðila um að sóknaraðila verði gert að endurgreiða þann kostnað til ríkissjóðs er reist á ákvæðum 2. mgr. sömu lagagreinar þar sem segir að gera megi kæranda að endurgreiða ríkissjóði kærumálskostnað ef málskot til Landsréttar hefur verið bersýnilega tilefnislaust. Að mati dómsins eru ekki efni til að fallast á þessa kröfu varnaraðila. Að því virtu greiðast þóknanir skipaðs verjanda varnaraðila og talsmanns sóknaraðila úr ríkissjóði, sbr. 1. mgr. 17. gr. laganna, og verða ákveðnar að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Vísað er frá Landsrétti kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Staðfestur er úrskurður héraðsdóms þess efnis að hafna kröfu sóknaraðila um að varnaraðili verði svipt lögræði tímabundið í fimm ár.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, I-kvk-ef L-kvk-ef B-kvk-ef, 148.800 krónur, og þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, S-kk-ef S-kk-ef F-kk-ef, 223.200 krónur.