235/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem A var svipt fjárræði í tólf mánuði.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. apríl 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 15. sama mánaðar. K ærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. mars 2021 í málinu nr. L- [...]/2021 þar sem sóknaraðili var svipt fjárræði í tólf mánuði. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hafnað verði kröfu varnaraðila um að hún verði svipt fjárræði, til vara að hún verði aðeins svipt fjárræði varðandi eignarhluta hennar í fasteigninni [...], [...], í sex mánuði en til þrautavara að hún verði svipt fjárræði í sex mánuði. Þá krefst hún þess að kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og að kærumálskostnaður greiðist úr ríkisjóði.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á að uppfyllt séu skilyrði a - liðar 1. mgr. 4. gr. lögræðislaga til þess að svipta sóknaraðila tímabundið fjárræði.

5

Atvik málsins eru ítarlega rakin í hinum kærða úrskurði. Fyrir liggur að sóknaraðili hefur verið í samskiptum á netinu við óþekkta erlenda menn, einn eða fleiri, og látið af hendi verulega fjármuni til viðkomandi sem ætla má að hafi með skipulegum hætti blekkt sóknaraðila til þeirra ráðstafana.

6

Í málinu liggur fyrir geðmat 4. mars 2021 frá D geðlækni sem dómkvaddur var undir rekstri málsins í héraði til að rannsaka andlegt heilbrigði sóknaraðila að því er lýtur að hæfi hennar til að ráðstafa fjármunum sínum. Samkvæmt matinu er sóknaraðili greind með [...]og [...]. Er það mat geðlæknisins að sóknaraðili hafi verið haldin oflæti frá vorinu 2020 og að ástand það hafi kviknað við að erlendur karlmaður hafi sýnt henni mikinn áhuga á netinu. Oflætið hafi tekið ásig þráhyggjublæ og hafi sóknaraðili verið innsæislaus í það atferli sem hún hefur verið föst í frá þeim tíma. Ljóst sé að sóknaraðili hafi af og til innsæi í gjörðir sínar og geri sér fulla grein fyrir því að hún kunni að hafa verið blekkt. Er það mat geðlæknisins að lítil líkindi standi til þess að sóknaraðili geti sjálf stöðvað umrædda hegðun sína. Sá er verið hafi í samskiptum við sóknaraðila kunni að ná tökum á henni á ný og langlíklegast sé að hún haldi áfram að senda viðkomandi peninga.

7

Fær mat geðlæknisins stuðning í vætti E, systur sóknaraðila, fyrir héraðsdómi sem bar um að sóknaraðili hefði um miðjan mars síðastliðinn borið undir hana nýleg samskipti við mann á netinu. Hafi vitninu strax orðið ljóst að um óeðlileg samskipti væri að ræða og bersýnilegt að umræddur maður hafi verið að villa á sér heimildir.

8

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði kom fram í skýrslu geðlæknisins fyrir héraðsdómi að óvíst væri hvort unnt væri að lækna sóknaraðila, þar með talið með lyfjagjöf. Þótt sóknaraðili hafi í viðtali hjá geðlækninum sagst vera hætt öllum netsamskiptum og peningasendingum hefði hún í sama viðtali sagst vilja halda þeim samskiptum áfram til að endurheimta fjármunina. Benti það til þess að hún hefði ekki að öllu leyti innsæi í vanda sinn. Ekki hefði bráð af sóknaraðila og að enn væri hætta á frekari samskiptum af sama toga með tilheyrandi fjártjónshættu fyrir hana og aðra nákomna. Því styddi geðlæknirinn eindregið fjárræðissviptingu sóknaraðila í að minnsta kosti eitt ár.

9

Af gögnum málsins verður ráðið hvaða eignir tilheyra sóknaraðila og hverjar tekjur hennar eru, þar á meðal eru fjármagnstekjur af útleigu íbúðar í [...]. Þá er ljóst að sóknaraðili hefur stofnað til umtalsverðra skulda vegna þeirra fjárhagslegu rástafana sem leitt hafa af veikindum hennar. Þykja því ekki efni til þess að takmarka fjárræðissviptingu sóknaraðila við tilteknar eignir.

10

Með vísan til þess sem fram er komið um andlega heilsu brotaþola og hættu á áframhaldandi samskiptum við aðila í gegnum netið er ljóst að verðmæti í hennar eigu geta enn farið forgörðum, eftir atvikum samfara frekari skuldasöfnun, ráði hún fé sínu.

Með hliðsjón af meðalhófsreglu 1. mgr. 12. gr. lögræðislaga og fyrrgreindu mati geðlæknis á lágmarks tímalengd fjárræðissviptingar þykir tólf mánaða svipting á fjárræði hæfileg eins og atvikum máls þessa er háttað.

11

Að framansögðu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

12

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður úr ríkisjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila og skipaðs talsmanns varnaraðila, og ákveðst hún að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila, S-kk-ef J-kk-ef lögmanns og þóknun skipaðs talsmanns varnaraðila, L-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 310.000 krónur til hvors um sig.