7/2020

Útdráttur

L og T voru sakfelldir fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A án hennar samþykkis með því að beita hana ólögmætri nauðung og nýta sér yfirburðastöðu sína gagnvart henni sökum aldurs og þroskamunar. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til 1. mgr. 70. gr. og aliðar 195. gr. almennra hegningarlaga. Þá var einnig litið til þess dráttar sem hafði orðið á meðferð málsins hjá ákæruvaldinu sem ákærðu yrði ekki kennt um. Var refsing L og T ákveðin fangelsi í tvö ár og þeim gert hvorum um sig að greiða A 1.500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. desember 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. nóvember 2019 í málinu nr. S[…]/2019.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3 Ákærði, L-x-x S-x-x, krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og að refsingin verði bundin skilorði. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð verulega.

4 Ákærði, T-x-x W-x-x, krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að ákærða verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð verulega.

5 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærðu verði dæmdir til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 4. febrúar 2017 til 27. júní 2017, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún þess að héraðsdómur verði staðfestur um miskabætur.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Í ákæru er báðum ákærðu gefin að sök nauðgun, með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 4. febrúar 2017 í húsnæði að […] í Reykjavík, haft samfarir við A, án hennar samþykkis, en ákærðu hafi beitt A ólögmætri nauðung með því að notfæra sér ölvunarástand hennar og yfirburðastöðu sína, þar sem hún var stödd með þremur ókunnugum mönnum fjarri öðrum, auk þess sem ákærðu hafi nýtt sér yfirburðastöðu sína gagnvart stúlkunni sökum aldurs og þroskamunar. Eru brotin talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

7 Með dómi héraðsdóms var þriðji maðurinn, Z, sem upphaflega var einnig ákærður fyrir nauðgun í málinu, sýknaður af sakargiftum þar sem brot hans var talið ósannað. Ákæruvaldið unir þeirri niðurstöðu. Þá fellir ákæruvaldið sig einnig við þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki hafi verið sýnt fram á að atvik umrætt sinn hafi gerst fjarri öðrum og kemur sá þáttur í úrlausn hans því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

8 Ákærðu neituðu báðir sök við þingfestingu málsins í héraði 27. maí 2019. Héraðsdómur mat framburð þeirra beggja ótrúverðugan um það sem máli skiptir. Framburður brotaþola var á hinn bóginn talinn stöðugur og trúverðugur um ölvunarástand hennar þegar atvik urðu og jafnframt kemur fram í dómi héraðsdóms að hún hafi ávallt borið á sama hátt um að hún myndi illa hvernig hún fór milli herbergja á dvalarstað ákærðu. Þá þótti framburður brotaþola um það sem hún þó myndi að því leyti vera stöðugur og trúverðugur, auk þess sem frásögn hennar fengi stuðning í gögnum málsins og vætti vitna.

9 Með hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu dæmdir til að sæta fangelsi í þrjú ár, jafnframt því sem þeim var hvorum um sig gert að greiða brotaþola miskabætur að fjárhæð 1.300.000 krónur með nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.

10 Helstu atvikum málsins er nægilega lýst í héraðsdómi og þar er með viðhlítandi hætti rakinn framburður ákærðu og vitna.

11 Þótt ákærðu hafi báðir neitað sakargiftum í ákæru kannast þeir við að hafa haft samræði við brotaþola umrætt sinn en segja það hafa verið með fullum vilja hennar. Ákærðu hafna því að þeir hafi beitt brotaþola einhvers konar ofbeldi. Jafnframt hafna þeir því að hafa beitt hana ólögmætri nauðung með því að nýta sér ölvunarástand hennar og yfirburðastöðu sína, svo sem byggt er á í ákæru.

12 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af framburði beggja ákærðu, brotaþola og vitnisins Z við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

13 Ákærði L-x-x byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að ákæra málsins sé óljós og ónákvæm og torveldi honum að verjast henni. Ákæran beri merki um orðalag 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga eins og það er nú en það hafi tekið gildi eftir að ætlað brot átti sér stað, meðal annars að því er varðar samþykki til kynmaka. Rök ákærða að þessu leyti verður að skilja þannig að hann telji að ætluðu broti sé þar ekki réttilega lýst með tilliti til refsinæmis verknaðarins á þeim tíma sem það var framið, heldur taki ákæran mið af refsinæmi samkvæmt lögum sem tóku gildi síðar. Jafnframt sé þáttur ákærðu hvers um sig ekki nægilega aðgreindur í ákæru. Ákærði vísar til þess að framburður hans hafi verið stöðugur frá upphafi og fái frásögn hans stoð í framburði ákærða T-kk-ef, vitnisins Z og brotaþola. Brotaþoli hafi hins vegar verið samhengislaus í frásögn sinni.

14 Af hálfu ákærða T-x-x er vísað til þess að brotaþoli hafi hvorki þegar atvik urðu né síðar látið að því liggja að samræði þeirra, sem brotaþoli hafi átt frumkvæði að, hafi verið gegn vilja hennar og yrði það hvorki ráðið af óljósum og brotakenndum framburði hennar né gögnum málsins. Ákærði andmælir því jafnframt að honum hafi verið kunnugt um ungan aldur brotaþola en hann hafi talið að hún væri nokkuð eldri eða á aldur við félaga ákærðu, Z, sem þá hafi verið […] ára. Þá telur ákærði ekkert benda til þess að brotaþoli hafi verið undir umtalsverðum vímuáhrifum umrædda nótt.

15 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að orðalag ákæru verði að skilja þannig að ekki sé af hálfu ákæruvaldsins byggt á samverknaði ákærðu, þótt aðstæðum sé þar lýst sameiginlega og brot ákærðu talin hafa átt sér stað á sama stað og tíma. Verður efni ákærunnar að því leyti ekki talið svo óljóst eða ónákvæmt að það geti torveldað varnir ákærðu í málinu.

16 Samkvæmt 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar verður engum gert að sæta refsingu nema hann hafi gerst sekur um háttsemi sem var refsiverð samkvæmt lögum á þeim tíma þegar hún átti sér stað eða má fullkomlega jafna til slíkrar háttsemi. Þessi grundvallarregla kemur einnig fram í 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem lögfestur er með lögum nr. 62/1994 þar sem segir að engan skuli telja sekan um afbrot hafi verknaður sá eða aðgerðaleysi, sem hann er borinn, ekki varðað refsingu að landslögum eða þjóðarétti þegar þau voru framin.

17 Í 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga segir aftur á móti að hafi refsilöggjöf breyst frá því að verknaður var framinn til þess er dómur gengur, skuli dæma eftir nýrri lögunum, bæði um refsinæmi verknaðar og refsingu. Aldrei megi þó dæma refsingu, nema heimild hafi verið til þess í lögum þegar verk var framið, og ekki þyngri refsingu en orðið hefði eftir þeim lögum. Í ljósi framangreindra ákvæða stjórnarskrárinnar og mannréttindasáttmála Evrópu verður ákvæði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga túlkað þannig að sé refsiákvæði breytt eftir að verknaður var framinn verði dæmt um háttsemina eftir hinu nýja ákvæði sé það sakborningi í hag en annars verði aðeins á því byggt að því leyti sem inntak áður gildandi ákvæðis hafi verið hið sama, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 28. janúar 1998 í máli nr. 225/1998 og dóm Mannréttindadómstóls Evrópu frá 18. febrúar 2020 í máli J-x-x gegn Rúmeníu.

18 Orðalag ákæru er þannig að ætla má að það taki mið af orðalagi 194. gr. almennra hegningarlaga eftir breytingar sem gerðar voru á því með lögum nr. 16/2018. Hins vegar verður ráðið af athugasemdum í greinargerð sem fylgdi frumvarpi því sem varð að lögum nr. 61/2007 um breytingu á almennum hegningarlögum, sem í gildi voru þegar hið ætlaða brot var framið, að meginmarkmið þeirra breytinga hafi í reynd verið að draga úr áherslu á verknaðaraðferðir og leggja í staðinn áherslu á það að með brotinu séu höfð kynmök við þolanda án samþykkis hans og þannig brotið gegn sjálfsákvörðunarrétti og athafnafrelsi hans í kynlífi. Jafnframt verður ákærði samkvæmt 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga ekki dæmdur fyrir aðra háttsemi en þá sem þágildandi ákvæði 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga lýsti refsinæma. Samkvæmt því verður hvorki talið að ákæra í málinu sé að þessu leyti haldin þeim ágöllum að það varði frávísun málsins frá dómi af sjálfsdáðum á grundvelli cliðar 152. gr. laga nr. 88/2008 né að efni hennar sé með þeim hætti að sýkna beri ákærða þegar af þeirri ástæðu.

19 Svo sem rakið er í dómi héraðsdóms ber ákærðu og brotaþola saman um atburðarás í meginatriðum, þótt helst beri í milli í frásögnum þeirra við hvorn ákærðu hún hafði fyrst kynmök. Fallist er á það með héraðsdómi að ekkert sé komið fram í málinu sem bendi til þess að lýsing ákærðu á röð atvika sé röng og því verður lagt til grundvallar að hún hafi fyrst haft kynmök við ákærða T-x-x en síðan við ákærða L-x-x.

20 Í skýrslu um réttarlæknisfræðilega skoðun á neyðarmóttöku Landspítala 4. febrúar 2017 kemur fram að læknisskoðun á brotaþola hafi farið fram klukkan 14.30 sama dag. Jafnframt segir þar að tekin hafi verið sýni bæði úr þvagi og blóði brotaþola til eiturefnarannsóknar. Samkvæmt verkbeiðni til rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði voru blóðsýni tekin klukkan 13.30 og 14.28 en þvagsýni klukkan 13.45 sama dag. Af niðurstöðu matsgerðar rannsóknastofunnar er ljóst að etanól mældist hvorki í þvag né blóðsýnum úr brotaþola.

21 Við komu á neyðarmóttöku Landspítala að morgni 4. febrúar 2017 lýsti brotaþoli ölvunarástandi sínu með þeim orðum að hún teldi sig hafa verið „talsvert drukkna“ þegar hún fór með ákærðu og Z heim til þeirra en fengið sér „nokkra sopa“ eftir að hún kom þangað og ekki alveg muna hvað gerðist. Brotaþoli bar um það bæði í skýrslu sinni hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi að hún hefði verið ölvuð umrætt sinn. Við skýrslutöku í héraði kvaðst hún hafa drukkið að minnsta kosti þrjá drykki á bar í miðbænum fyrr um kvöldið en þar áður drukkið þrjú til fjögur „skot“. Í skýrslu brotaþola hjá lögreglu sama dag er haft eftir henni að hún hafi farið af barnum klukkan hálftvö eða tvö um nóttina ekki löngu áður en hún hitti ákærðu.

22 Í hinum áfrýjaða dómi er rakinn framburður beggja ákærðu um ölvunarástand brotaþola, bæði hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi. Svo sem þar greinir drógu ákærðu báðir úr lýsingum sínum að þessu leyti í skýrslum sínum fyrir héraðsdómi frá því sem kemur fram í lögregluskýrslum þeirra. Vitnið Z bar við skýrslutöku hjá lögreglu að brotaþoli hefði verið ölvuð þegar atvik urðu og að hann hefði ekki viljað skilja hana eftir í bænum „í þessu ástandi“. Þegar hann var síðar í skýrslutökunni spurður nánar út í ölvunarástand hennar kvað hann það hafa verið „[s]vona meðal“. Hann bar á sama veg í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi og tók þá fram að brotaþoli hefði drukkið vodka, verið ölvuð og ekki í góðu ástandi.

23 Þrátt fyrir að hvorki hafi mælst etanól í blóði né þvagi brotaþola við framangreinda eiturefnarannsókn, verður, í ljósi framburðar beggja ákærðu um að brotaþoli hafi verið nokkuð ölvuð umrætt sinn, sem fær jafnframt stoð í skýrslum brotaþola og Z, allt að einu lagt til grundvallar að ölvunarástand brotaþola hafi verið með með þeim hætti að báðum ákærðu hafi mátt vera það ljóst að hún var ölvuð. Þá verður ekki litið fram hjá því sem fram kom í skýrslum beggja ákærðu fyrir héraðsdómi í svörum þeirra við spurningum um hvort þeir hefðu ekki leitt hugann að því að aðstæður umrætt sinn hefðu ef til vill ekki verið eðlilegar miðað við ungan aldur brotaþola og ölvun hennar. Ákærði L-x-x svaraði því til að hann hefði hugsað um það „þegar alkóhólið rann af mér, en þá undir áhrifum var ég ekki að hugsa út í það“. Ákærði T-x-x tók fram að hann hefði verið undir áhrifum áfengis og „kannski ekki að svona hugsa eins og ég væri allsgáður“. Taldi hann sig myndu hafa metið aðstæður öðruvísi ef hann hefði verið allsgáður og þá örugglega stöðvað brotaþola.

24 Brotaþoli var á […] ári þegar atvik urðu. Í málinu liggur frammi upptaka í hljóði og mynd af skýrslu sem hún gaf hjá lögreglu síðar sama dag. Dómarar málsins hafa kynnt sér efni upptökunnar og er það mat þeirra að útlit brotaþola hafi verið í samræmi við aldur hennar. Að þessu gættu og jafnframt með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á þá niðurstöðu hans að þegar atvik urðu hafi báðir ákærðu mátt vita að brotaþoli væri enn barn að aldri.

25 Þótt fram hafi komið að framburður brotaþola hafi ekki verið skýr um öll atvik málsins og þá einkum um það við hvorn ákærðu hún hefði haft samfarir fyrst hefur framburður hennar verið stöðugur og trúverðugur um að hún hafi verið ölvuð, að frumkvæði að samförunum hafi komið frá ákærðu og að hún hafi ekki viljað hafa samræði við þá.

26 Svo sem getið er í hinum áfrýjaða dómi neitaði ákærði T-x-x því við upphaf skýrslutöku hjá lögreglu að hafa haft samfarir við brotaþola. Þegar honum hafði verið kynntur framburður annarra sakborninga síðar í skýrslutökunni, breytti hann framburði sínum á þann veg að hann kannaðist við að hafa haft samræði við brotaþola en kvað það hafa verið bæði með vilja hennar og að hennar frumkvæði. Framburður T-x-x hefur að vissu marki verið óstöðugur auk þess sem hann hefur lýst málsatvikum að nokkru leyti á annan hátt en ákærði L-x-x og vitnið Z. Framburður ákærða L-x-x hefur hins vegar verið stöðugur um það frá upphafi að hann hafi haft samfarir við brotaþola en að það hafi verið með vilja hennar og að hennar frumkvæði.

27 Brotaþoli hefur frá upphafi borið á þann veg að hún hafi ekki viljað hafa samfarir við ákærðu en hún hefði frosið þegar þeir byrjuðu að klæða hana úr fötunum þegar hún var inni í herbergjum þeirra og að henni hafi fundist hún vera „bara í einhvern veginn hættu“. Þá bar hún að ákærðu hefðu verið ágengir, þótt þeir hefðu ekki verið ógnandi. Vitnið E kvað brotaþola hafa hringt í sig mjög snemma morguns eftir að atvik urðu og þá verið í uppnámi, ringluð og liðið mjög illa. Brotaþoli hafi einhverju síðar lýst atvikum þannig að hún hefði frosið og beðið eftir að mennirnir tveir lykju sér af. Þá kom fram í vætti K, hjúkrunarfræðings á neyðarmóttöku, fyrir dómi að við komu þangað hefði brotaþoli verið mjög miður sín og liðið mjög illa en frásögn hennar hafi verið skýr. Brotaþoli hefur verið greind með […] og hefur jafnframt greinst […]. Svo sem fram kemur í vottorði L sálfræðings 13. september 2018 er brotaþoli hvatvís og á mjög erfitt með að lesa í félagslegar aðstæður og meta hættur sökum […]. Þegar litið er til framangreinds og allra aðstæðna, einkum þess að brotaþoli var ein á heimili þriggja ókunnugra manna, sem allir voru eldri en hún, eru ekki efni til að draga í efa frásögn hennar um að hún hafi hvorki viljað hafa kynmök við ákærðu né átt frumkvæði að þeim sem og að hún hafi verið hrædd og að henni hafi fundist ákærðu vera ágengir.

28 Fyrir liggur að ákærði T-x-x var 36 ára þegar atvik áttu sér stað en ákærði L-x-x var 31 árs. Eins og komið er fram er það mat dómsins að af upptöku í hljóði og mynd sé ljóst að útlit brotaþola hafi verið í samræmi við aldur hennar en hún var þá […] ára. Liggur því fyrir að þroskamunur ákærðu annars vegar og brotaþola hins vegar var mikill og jafnframt er leitt í ljós og óumdeilt að brotaþoli þekkti ákærðu ekkert áður en hún kom, undir áhrifum áfengis og með öðrum manni, á heimili þeirra aðfaranótt 4. febrúar 2017. Við þessar aðstæður og að öðru leyti með vísan til alls framangreinds og þeirra takmörkuðu samskipta ákærðu og brotaþola, sem þeir hafa sjálfir lýst, verður að fallast á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að framburður beggja ákærðu um vilja brotaþola til kynmakanna og frumkvæði hennar að þeim sé ótrúverðugur.

29 Ákærði T-x-x byggir sýknukröfu sína meðal annars á því að rannsókn málsins hafi um margt verið áfátt. Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má þeim í óhag á ákæruvaldinu en samkvæmt 109. gr. sömu laga metur dómari hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti. Á grundvelli þess sem að framan er rakið, sem og með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti, telst sannað, gegn neitun beggja ákærðu, L-x-x S-x-x og T-x-x W-x-x, að þeir hafi gerst sekir um nauðgun með því að hafa hvor í sínu lagi haft samfarir við brotaþola gegn vilja hennar og til þess beitt brotaþola ólögmætri nauðung með því að notfæra sér yfirburðastöðu sína gagnvart stúlkunni sökum aldurs og þroskamunar og þeirra aðstæðna sem hún var í þar sem hún var ein og ölvuð með þremur ókunnugum og sér eldri mönnum á heimili þeirra. Brot ákærðu eru í ákæru réttilega heimfærð til 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 2. gr. sömu laga.

30 Brot ákærðu voru framin 4. febrúar 2017 og voru tekin til rannsóknar hjá lögreglu sama dag. Eðlilegur gangur virðist hafa verið í rannsókn málsins fram í miðjan maí sama ár en eftir það verður óútskýrt hlé á rannsóknaraðgerðum í um 10 mánuði. Rannsókn var fram haldið í byrjun mars 2018 en ekki lokið fyrr en málið var sent til héraðssaksóknara með bréfi 8. október 2018. Ákæra var loks gefin út 2. maí 2019 og voru þá liðnir 27 mánuðir frá því að rannsókn hófst og sjö mánuðir frá lokum hennar. Ekki hafa komið fram neinar skýringar á þessum drætti á rekstri málsins.

31 Með vísan til röksemda héraðsdóms fyrir refsingu ákærðu og að teknu tilliti til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga sem og aliðar 195. gr. sömu laga og þess óhóflega dráttar sem varð á málsmeðferðinni, sem ákærðu verður ekki kennt um, þykir refsing ákærðu hvors um sig hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Á hinn bóginn verður fallist á það með héraðsdómi að vegna alvarleika brota ákærðu séu ekki efni til að skilorðsbinda refsingu þeirra.

32 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest ákvæði hans um skyldu ákærðu til greiðslu miskabóta. Þykir fjárhæð þeirra hæfilega ákvörðuð eins og í dómsorði greinir.

33 Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

34 Ákærði L-x-x verður dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef E-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Ákærði T-x-x verður dæmdur til að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef H-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Ákærðu, L-x-x og T-x-x, greiði hvor um sig helming annars áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talda þóknun réttargæslumanns brotaþola, H-kk-ef G-kk-ef lögmanns, sem telst hæfilega ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, L-x-x S-x-x, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákærði, T-x-x W-x-x, sæti fangelsi í tvö ár.

Ákærðu, L-x-x S-x-x og T-x-x W-x-x, greiði hvor fyrir sitt leyti brotaþola, A, 1.500.000 krónur með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði L-x-x greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef E-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti, 1.600.000 krónur.

Ákærði T-x-x greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Þ-kk-ef H-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti, 1.600.000 krónur.

Ákærðu greiði hvor um sig 302.390 krónur vegna annars áfrýjunarkostnaðar málsins, þar með talinn helming þóknunar réttargæslumanns brotaþola, H-kk-ef G-kk-ef lögmanns, sem samtals nemur 498.945 krónum.