711/2018

Útdráttur

Með hliðsjón af 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 og dómi Hæstaréttar frá 27. febrúar 2019 nr. 26/2018 var sú ákvörðun héraðsdómara að kveðja tvo sálfræðinga til að skipa dóm með sér í forsjármáli andstæð lögum. Var dómur héraðsdóms því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

1 Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 12. september 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 1. júní 2018 í málinu nr. E[...]/2016.

2 Aðaláfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þá leið að henni verði falin forsjá barnsins C til 18 ára aldurs hennar og gagnáfrýjanda gert að greiða tvöfalt mánaðarlegt meðlag með henni frá dómsuppsögu til sama tíma. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3 Gagnáfrýjandi áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 7. nóvember 2018. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en fjárhæð málskostnaðar, til vara að kröfu aðaláfrýjanda verði hafnað og honum falin forsjá barnsins, en að því frágengnu að forsjáin verði áfram sameiginleg og að lögheimili barnsins verði framvegis hjá gagnáfrýjanda. Að auki eru hafðar uppi kröfur sem lúta að umgengni og greiðslu meðlags. Loks krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

4 Málið var skriflega flutt á grundvelli 3. mgr. 161. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

5 Við meðferð málsins í héraði voru tveir sálfræðingar kvaddir til setu í dómi sem sérfróðir meðdómsmenn.

6 Fyrir gildistöku laga nr. 49/2016 sagði í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 að ef deilt væri um staðreyndir sem bornar væru fram sem málsástæður og dómari teldi þurfa sérkunnáttu í dómi til að leysa úr gæti hann kvatt til tvo meðdómsmenn sem hefðu slíka sérkunnáttu. Eftir breytingu á ákvæðinu með 1. gr. laga nr. 49/2016 segir í því að dómari geti, ef deilt er um staðreyndir sem eru bornar fram sem málsástæður og hann telur þurfa sérkunnáttu í dómi til að leysa úr, kvatt til einn meðdómsmann sem hafi slíka kunnáttu. Þó sé dómara heimilt að kveðja til tvo meðdómsmenn ef hann telur þurfa sérkunnáttu í dómi á fleiri en einu sviði.

7 Samkvæmt 78. gr. laga nr. 49/2016 tóku þau gildi 1. janúar 2018 og náðu til allra mála annarra en þeirra sem ekki var þá lokið en höfðu þegar verið munnlega flutt fyrir Hæstarétti. Samkvæmt gögnum málsins voru sérfróðir meðdómsmenn kvaddir til setu í héraðsdómi í fyrsta lagi í janúar 2018 og gilti því breytt ákvæði laganna um þá skipan.

8 Samkvæmt þessu var sú ákvörðun héraðsdómara, að kveðja til tvo sálfræðinga til að skipa dóm í málinu með sér, í andstöðu við 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Er því óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 27. febrúar 2019 í málinu nr. 26/2018.

9 Rétt er að málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti falli niður.

10 Um gjafsóknarkostnað aðaláfrýjanda fyrir héraðsdómi fer samkvæmt því sem í úrskurðarorði greinir. Við ákvörðun lögmannsþóknunar er ekki tekið tillit til virðisaukaskatts.

Úrskurðarorð:

Héraðsdómur í máli þessu er ómerktur og því vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda, A, fyrir héraðsdómi greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun L-kk-ef R-kk-ef lögmanns, 1.207.000 krónur, og G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 1.768.000 krónur.