131/2019

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa tekið í heimildarleysi ljósmynd af A, fyrrum sambýliskonu sinni, hálfnakinni ásamt nöktum karlmanni þar sem þau lágu sofandi í rúmi, og í kjölfarið sent myndina þremur mönnum. Í niðurstöðu Landsréttar var það meðal annars rakið að háttsemi X hefði falið í sér lostugt athæfi samkvæmt framangreindri 209. gr. og hefði verið til þess fallin að særa blygðunarsemi A. Þá þótti sýnt að svo hefði orðið raunin. Refsing X var ákveðin með hliðsjón af 1. tölul. 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr., 60. gr. og 77. gr. laga nr. 19/1940. Einnig var litið til þess að dráttur hefði orðið á málinu sem X yrði ekki kennt um. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X dæmdur til að greiða A 400.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, fyrrverandi héraðsdómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 11. febrúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 3. janúar 2019 í málinu nr. S[...]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og að refsing hans verði þyngd.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að bætur verði lækkaðar. 4 Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni bætur að fjárhæð 800.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. september 2015 til 30. júní 2016 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún staðfestingar hins áfrýjaða dóms hvað varðar einkaréttarkröfu hennar.

Niðurstaða

5 Ákærða er gefið að sök brot gegn blygðunarsemi og stórfelldar ærumeiðingar gegn brotaþola, fyrrum sambýliskonu sinni, með því að hafa, á þeim stað og tíma sem í ákæru greinir, tekið í heimildarleysi ljósmynd á síma sinn af brotaþola hálfnakinni ásamt nöktum karlmanni þar sem þau lágu sofandi í rúmi og í kjölfarið sent myndina þremur nafngreindum mönnum en með háttsemi sinni hafi hann móðgað og smánað brotaþola auk þess að særa blygðunarsemi hennar. Er háttsemin talin varða við 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákæran lýtur ekki að ætluðu broti ákærða gegn þeim manni sem sést með brotaþola á myndinni.

6 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar er rakið hefur ákærði gengist við því að hafa tekið ljósmyndina sem um ræðir á síma sinn og sent hana þremur félögum sínum. Þá er fram komið að brotaþoli og karlmaðurinn sem með henni var voru sofandi þegar ákærði tók myndina og var hún því tekin í heimildarleysi. Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að ákærði viðhafði þá háttsemi sem í ákæru greinir. Var hann sakfelldur í héraði fyrir brot gegn 233. gr. b almennra hegningarlaga en sýknaður af þeim sakargiftum er lúta að broti gegn blygðunarsemi með þeim rökum að því yrði ekki slegið föstu að sá verknaður sem lýst er í ákæru teldist lostugt athæfi samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga.

7 Með lostugu athæfi í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga hefur verið talið að átt sé við athöfn af kynferðislegum toga sem gengur skemur en samræði eða önnur kynferðismök, sbr. dóm Hæstaréttar 18. október 2007 í máli nr. 242/2007. Ekki er skilyrði refsingar samkvæmt ákvæðinu að kynferðislegar hvatir hafi legið að baki verknaði, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 10. desember 2015 í máli nr. 312/2015 og dóm Landsréttar 18. júní 2020 í máli nr. 535/2019.

8 Fyrir liggur að ákærði kom að morgni til í íbúð þar sem þau brotaþoli höfðu deilt heimili en hún hafði áður komið því á framfæri við hann að hún vildi binda enda á samband þeirra. Í íbúðinni kom ákærði að brotaþola við viðkvæmar aðstæður þar sem hún var með öðrum karlmanni og tók af þeim ljósmyndina sem um ræðir. Á myndinni sést brotaþoli þar sem hún liggur í rúmi, hálfnakin með sæng um sig miðja en karlmaðurinn liggur nakinn við hlið hennar og eru þau bæði sofandi. Í kjölfarið sendi ákærði þremur félögum sínum myndina með yfirskriftinni: „Kem heim að [A] svona í morgun.“ Verður að telja að sú háttsemi ákærða að taka myndina við þessar aðstæður og senda hana áfram hafi verið af kynferðislegum toga. Samkvæmt því sem fyrr er rakið breyta skýringar hans á því hvað honum gekk til með verknaðinum, sem raktar eru í héraðsdómi, engu um þá niðurstöðu. Hlutrænt séð fólst í háttsemi ákærða lostugt athæfi í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga. Þá var háttsemin ótvírætt til þess fallin að særa blygðunarsemi brotaþola. Gögn málsins, einkum framburður brotaþola og aðstandenda hennar í héraði, bera jafnframt með sér að sú hafi orðið raunin. Hefur ákærði samkvæmt framangreindu gerst sekur um brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga.

9 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að ákærði hafi með háttsemi sinni gerst sekur um stórfelldar ærumeiðingar gegn brotaþola og með því brotið gegn 233. gr. b almennra hegningarlaga.

10 Í samræmi við framangreint verður ákærði sakfelldur samkvæmt báðum þeim refsiákvæðum sem í ákæru greinir enda fól verknaður hans í sér tvö brot (concursus idealis). Beindust brot hans að friðhelgi einkalífs brotaþola en jafnframt að kynfrelsi hennar og æru en þau réttindi njóta verndar annars vegar samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga og hins vegar samkvæmt 233. gr. b laganna.

11 Með brotum sínum rauf ákærði skilorð 30 daga fangelsisdóms sem hann hlaut árið 2014 fyrir fjárdrátt. Verður sá dómur tekinn upp og ákærða dæmd refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sbr. 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því og með vísan til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. sömu lagagreinar þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Þar sem meðferð málsins hefur dregist verulega án þess að ákærða verði um það kennt þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið eins og í dómsorði greinir.

12 Með vísan til forsendna héraðsdóms er staðfest niðurstaða hans um miskabætur til handa brotaþola að öðru leyti en því að fjárhæð þeirra telst hæfilega ákveðin 400.000 krónur, með vöxtum sem í dómsorði greinir.

13 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, að því frátöldu að sá hluti málsvarnarlauna verjanda og þóknunar réttargæslumanns sem stafar af endurflutningi málsins fyrir Landsrétti, greiðist úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 400.000 krónur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. september 2015 til 30. júní 2016 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði greiði 2.174.960 krónur af 2.245.640 króna málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns, L-kk-ef B-kk-ef lögmanns, en 70.680 krónur greiðast úr ríkissjóði. Ákærði greiði 957.280 krónur af 1.027.960 króna þóknun réttargæslumanns brotaþola, A-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, en 70.680 krónur greiðast úr ríkissjóði. Ákærði greiði annan sakarkostnað fyrir Landsrétti, 34.744 krónur.