411/2021

Útdráttur

F ehf. höfðaði mál á hendur E ehf. til innheimtu fjögurra reikninga sem F ehf. kvað V ehf. hafa gefið út vegna kaupa E ehf. á utanborðsmótor og aukahlutum af því félagi.

Áður hafði V ehf. afsalað sér kröfuréttindum samkvæmt reikningunum til F ehf. Undir rekstri málsins í héraði kvað héraðsdómari upp úrskurð þar sem frávísunarkröfu E ehf. var hafnað. Í áfrýjunarstefnu var þess ekki getið sérstaklega að úrskurði héraðsdóms væri skotið til Landsréttar samhliða hinum áfrýjaða dómi. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem málskot áfrýjanda beindist ekki sérstaklega að þeim úrskurði yrði aðalkrafa áfrýjanda um frávísun málsins ekki tekin til skoðunar sem slík.

Rétturinn myndi þó sem endranær gæta að því hvort annmarkar væru á málinu sem vörðuðu frávísun þess frá dómi án kröfu. Ágreiningur í tengslum við kröfur samkvæmt reikningunum hafði áður komið til kasta dómstóla í formi kröfu V ehf. um að bú E ehf. yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Landsréttur tók fram að í þeim úrskurði hefði ekki verið tekin efnisleg afstaða til þeirra krafna sem F ehf. hafði uppi í málinu heldur hefði því einungis verið slegið föstu að V ehf. hefði ekki tekist að sýna fram á að hann ætti kröfu á hendur E ehf. Því þættu ekki efni til að vísa málinu frá dómi án kröfu. Landsréttur féllst á þá niðurstöðu héraðsdóms að sannað þætti að E ehf. hefði keypt og fengið afhenta þá muni sem krafa F ehf. næði til. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 23. júní 2021 að fengnu áfrýjunarleyfi. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 4. maí 2021 í málinu nr. E- 569/2020.

2

Áfrýjandi krefst aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi en til vara sýknu af öllum kröfum stefnda. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið höfðaði stefndi mál þetta til innheimtu fjögurra reikninga sem hann segir hafa verið gefna útvegna kaupa áfrýjanda á utanborðsmótor af gerðinni Mercury F30 ELPT EFI og aukahlutum.

Seljandi hafi verið Vélasalan ehf. Nefndir aukahlutir hafi verið skrúfa, sviss, kapal breytir, rafmagnsbarki og stjórntæki. Stefndi segir áfrýjanda ekki hafa greitt reikningana og hafi Vélasalan ehf. afsalað sér kröfuréttindum samkvæmt þeim til stefnda. Með bréfum 15. júlí 2020 hafi stefndi skorað á áfrýjanda að greiða reikningana. Þegar áfrýjandi hafi ekki orðið við þeirri áskorun hafi stefndi höfðað mál þetta.

5

Áfrýjandi mótmælir því að hann hafi keypt þær vörur af Vélasölunni ehf. sem reikningarnir fjórir vísa til. Reikningarnir séu áfrýjanda með öllu óviðkomandi og hafi þeir aldrei borist honum. Áfrýjandi hafi fyrst fengið vitneskju um tilvist reikninganna í janúar 2019 þegar þeir hafi verið lagðir fram í máli nr. X- 23/2018 sem rekið hafi verið fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur og varðað kröfu Vélasölunnar ehf. um að bú áfrýjanda yrði tekið til gjaldþrotaskipta.

6

Í greinargerð sinni í héraði krafðist áfrýjandi aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi. Í samræmi við 2. mgr. 100. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála tók héraðsdómari þá kröfu sérstaklega til úrlausnar. Var kröfunni hafnað með úrskurði héraðsdóms 4. febrúar 2021. Í áfrýjunarstefnu er þess ekki getið sérstaklega að þeim úrskurði sé skotið til Landsréttar samhliða hinum áfrýjaða dómi. Hins vegar er þar á ný gerð aðalkrafan, svo sem að framan greinir, um frávísun málsins frá héraðsdómi.

Til þess að geta fyrir Landsrétti krafist endurskoðunar á úrskurði héraðsdóms um synjun á frávísun máls verður málskot að beinast sérstaklega að slíkum úrskurði. Sú er ekki raunin hér. Aðalkrafa áfrýjanda sem slík kemur því ekki til skoðunar fyrir Landsrétti. Hins vegar gætir rétturinn að því sem endranær hvort á máli séu annmarkar sem eigi að valda frávísun þess frá héraðsdómi án kröfu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 27. september 2007 í máli nr. 93/2007.

7

Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 er dómur bindandi um úrslit sakarefnis milli aðila og þeirra, sem koma að lögum í þeirra stað, um þær kröfur sem eru dæmdar þar að efni til. Krafa sem hefur verið dæmd að efni til verður ekki borin aftur undir sama eða hliðsettan dómstól framar en segir í lögunum og skal nýju máli um slíka kröfu vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 116. gr.

8

Ljóst er af orðalagi 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 að það er ekki háð kröfu aðila að vísa skuli máli frá dómi telji dómari að ákvæði 1. mgr. sömu greinar eigi við um sakarefni málsins. Í fyrrnefndu máli nr. X- 23/2018, sem rekið var fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur og varðaði kröfu Vélasölunnar ehf. um að bú áfrýjanda yrði tekið til gjaldþrotaskipta, reisti áfrýjandi varnir sínar á því að hann hefði ekki átt í neinum viðskiptum við Vélasöluna ehf. og því ætti félagið enga lögmæta kröfu á hendur honum. Héraðsdómari féllst á þessar varnir áfrýjanda og hafnaði kröfu Vélasölunnar ehf. Í forsendum úrskurðar héraðsdóms sagði að gegn „... mótmælum varnaraðila [yrði] að fallast á að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að hann [ætti] kröfu á hendur varnaraðila á grundvelli umræddra reikninga miðað við fyrirliggjandi gögn.“ Að forsendum héraðsdóms virtum verður að telja að í úrskurðinum hafi því einungis verið slegið föstu að skiptabeiðanda hafi ekki tekist að sýna fram á að hann ætti kröfu á áfrýjanda en að ekki hafi verið tekin bindandi efnisleg afstaða til þeirra krafna sem slíkra er stefndi hefur uppi í máli þessu á hendur áfrýjanda. Ekki þykja því vera efni til þess að vísa málinu frá dómi án kröfu á grundvelli 116. gr. laga nr. 91/1991.

9

Með vísan framburðar vitnanna K-kk-ef J-kk-ef og I-kk-ef L-kk-ef G-kk-ef fyrir héraðsdómi er fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að sannað sé að áfrýjandi hafi keypt af Vélasölunni ehf. og fengið afhenta þá muni sem krafa stefnda nær til. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að dæma áfrýjanda til greiðslu höfuðstóls hinna umstefndu fjögurra reikninga. Þá verður ákvæði héraðsdóms um dráttarvexti og málskostnað einnig staðfest.

10

Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, verður áfrýjanda gert að að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

11

Það athugist að í þinghaldi 4. febrúar 2021 kvað héraðsdómur upp úrskurð og hafnaði kröfu áfrýjanda um frávísun málsins. Samkvæmt þingbók var þá hvorki sótt þing af hálfu stefnda né áfrýjanda. Upplýst er að ástæða þess var sú að dómari boðaði lögmenn aðila ekki til þinghaldsins. Þessi málsmeðferð héraðsdóms er aðfinnsluverð en þar sem málsaðilum var ekki kunnugt um þinghaldið þykja ekki vera efni til þess að ómerkja dóm héraðsdóms, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 24. mars 2011 í máli nr. 521/2010.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður Áfrýjandi, Eyja eignir ehf., greiði stefnda, Fylki ehf., 600.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.