261/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákvörðun dómsmálaráðuneytisins um framsal X til Póllands var felld úr gildi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ráðuneytið hefði metið heildstætt fjölskylduaðstæður X og þau gögn sem hann hefði lagt fram. Þótt rökstuðningur ráðuneytisins væri knappur að þessu leyti yrði ekki talið liggja fyrir að matið hefði ekki farið fram með réttum og málefnalegum hætti. Taldi Landsréttur ekki að 7. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum eða önnur ákvæði þeirra laga stæðu í vegi fyrir framsali X. Var ákvörðun ráðuneytisins því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 18. apríl 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 16. apríl 2021 í málinu nr. R- [...]/2021 þar sem felld var úr gildi ákvörðun dómsmálaráðuneytisins 16. júní 2020 um að framselja varnaraðila til Póllands.

Kæruheimild er í 24. gr. laga nr. 13/1984 um framsal sakamanna og aðra aðstoð í sakamálum.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og ákvörðun dómsmálaráðuneytisins 16. júní 2020 um að framselja varnaraðila til Póllands verði staðfest.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að efnis- og formskilyrði 1., 3. og 5. mgr. 3. gr., 8. gr., 1. mgr. 9. gr. og 10. gr. laga nr. 13/1984 séu uppfyllt. Þá er sending og móttaka beiðninnar og fylgigögn með henni í samræmi við 12. gr. sömu laga. Með hinum kærða úrskurði var á hinn bóginn talið að ekki hefði farið fram fullnægjandi rannsókn og mat á því hvort synja bæri um framsal á grundvelli 7. gr. laganna. Samkvæmt því ákvæði má í sérstökum tilfellum synja um framsal ef mannúðar áð stæður mæla gegn því svo sem aldur, heilsufar eða aðrar persónulegar aðstæður.

5

Þegar metið er hvort ákvæði 7. gr. laga nr. 13/1984 eigi að leiða til þess að hafna skuli kröfu um framsal á varnaraðila vegast á gagnstæð sjónarmið. Annars vegarer þar um að ræða hagsmuni pólska ríkisins af því að fá varnaraðila framseldan og mikilvægi þess að ekki sé grafið undan framsalskerfinu sem er hluti af alþjóðlegu samstarfi á sviði afbrotamála. Hins vegar mannúðarástæður sem eru aldur, heilsufar og persónulegar aðstæður varnaraðila. Fram kemur í skýringum við 7. gr. frumvarps sem varð að lögum nr. 13/1984 að aðrar persónulegar aðstæður en aldur og heilsufar taki til félagslegra aðstæðna í heild en við mat á því geti meðal annars,, skipt máli hvort viðkomandi á fjölskyldu hér á landi, hversu lengi hann hefur búið hér og hvort hann reki hér atvinnustarfsemi eða hafi fasta atvinnu“. Einnig er tekið fram að við mat á því hvort framsal sé í ósamræmi við mannúðarástæður verði að hafa í huga að ekki megi,, beita þeim sjónarmiðum nema í alveg sérstökum tilfellum því annars miss[i] framsalskerfið gildi sitt í alþjóðlegu samstarfi á sviði afbrotamála“. Af skýringunum leiðir að við mat á því, hve mikilvægir hagsmunir pólska ríkisins eru á því að krafa um framsal á varnaraðila nái fram að ganga, ráði meðal annars „ grófleik[i]afbrotsins og hversu langt er um liðið síðan það var framið“.

6

Í samræmi við framangreint bar dómsmálaráðherra að meta framangreind gagnstæð sjónarmið með réttum og málefnalegum hætti, sbr. 3. mgr. 13. gr. laga nr. 13/1984 og 2. mgr. 54. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Varnaraðili gaf skýrslu hjá lögreglu 24. september 2019 að viðstöddum lögmanni. Við þá skýrslutöku var varnaraðili spurður um persónulega hagi sína, þar á meðal fjölskylduaðstæður, og var þeirri spurningu fylgt eftir með því að varnaraðili var spurður um heilsufar hans og fjölskyldumeðlima hér á landi. Sami lögmaður, sem þá hafði verið skipaður verjandi varnaraðila, sendi dómsmálaráðuneytinu greinargerð sem virðist hafa borist ráðuneytinu 7. janúar 2020. Greinargerðinni fylgdu tilgreind fylgigögn, þar á meðal þrjú læknisvottorð frá læknum í Póllandi, tvö þeirra vegna varnaraðila og eitt vegna dóttur hans. Sérstaklega var tekið fram í greinargerðinni að ekki hefðu fengist gögn frá íslenskum læknum en þau yrðu lögð fram þegar og ef þau bærust. Ekki verður séð af gögnum málsins að varnaraðili hafi lagt fram nein gögn frá íslenskum læknum.

7

Í ákvörðun dómsmálaráðneytisins eru fjölskylduaðstæður varnaraðila raktar. Þar segir að hann hafi búið hér á landi frá árinu 2009, hafi verið í sambúð og eigi tvö börn og bróður hér á landi og sé án atvinnu. Þá er vitnað til framburðar varnaraðila hjá lögreglu og rökstuðnings í greinargerð verjanda hans, þar sem meðal annars kom fram að annað barna hans væri með taugavandamál en allt væri í lagi núna og barnið væri undir eftirliti. Í ákvörðuninni er gerð grein fyrir dómi dómstólsins í [...] í Póllandi og raktar fyrrnefndar athugasemdir við 7. gr. frumvarps sem varð að lögum nr. 13/1984 og dregin sú ályktun að umrætt ákvæði væri undantekningarákvæði sem bæri eðli málsins samkvæmt að túlka þröngt. Þá er rakið að afplánun fangelsisrefsingar hafi eðli máls samkvæmt þær óhjákvæmilegu afleiðingar að viðkomandi hafi takmarkaðri umgengni við fjölskyldu sína en annars hefði verið og eigi það við jafnvel þótt fjölskylda hans væri búsett í Póllandi. Var það niðurstaða ráðuneytisins að slíkar aðstæður einar og sér gætu ekki leitt til synjunar framsals á grundvelli 7. gr. laga nr. 13/1984. Samkvæmt þessu er ljóst að ráðuneytið mat heildstætt fjölskylduaðstæður varnaraðila og þau gögn sem hann hafði lagt fram. Þótt rökstuðningur ráðuneytisins sé knappur að þessu leyti verður ekki talið liggja fyrir að matið hafi ekki farið fram með réttum og málefnalegum hætti.

8

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á það með héraðsdómi að engin efni séu til að hnekkja mati dómsmálaráðuneytisins um að ekkert í gögnum málsins gefi til kynna að ekki verði unnt að veita varnaraðila nauðsynlega læknismeðferð í pólsku fangelsi eða að hann muni sæta þar illri meðferð.

9

Samkvæmt þessu verður ekki talið að 7. gr. laga nr. 13/1984 eða önnur ákvæði þeirra laga standi í vegi fyrir framsali varnaraðila. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og fyrrgreind ákvörðun dómsmálaráðuneytisins 16. júní 2020 staðfest.

10

Samkvæmt 2. mgr. 16. gr. laga nr. 13/1984 greiðist kærumálskostnaður úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns varnaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, sem ákveðin verður eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð :

Ákvörðun dómsmálaráðuneytisins 16. júní 2020 um að framselja varnaraðila, X, til

Póllands er staðfest.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun réttargæslumanns varnaraðila er staðfest.

Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs réttargæslumanns varnaraðila, S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 248.000 krónur.