51/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var ákvörðun um að A skyldi sæta þvingaðri lyfjagjöf. Í úrskurði Landsréttar var rakið að samkvæmt d-lið 2. mgr. 7. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 væri ljóst að yfirlæknir ætti ekki aðild að málum sem sættu meðferð samkvæmt 31. gr. lögræðislaga. Varnaraðili málsins hefði átt að vera félagsþjónusta sveitarfélagsins eða samsvarandi fulltrúi á dvalarstað A. Þar sem ekki hefði verið gætt að réttum reglum um aðild málsins til varnar væri óhjákvæmilegt að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að bæta úr greindum annmörkum á meðferð málsins.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og J-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 24. janúar 2022. Kærumálsgögn bárust réttinum 26. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 21. janúar 2022 í málinu nr. L- [...]/2022 þar sem staðfest var ákvörðun um að sóknaraðili skyldi sæta þvingaðri lyfjagjöf. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess að felld verði úr gildi ákvörðun yfirlæknis um að hann skuli sæta þvingaðri lyfjagjöf. Þá krefst hann þess að skipuðum talsmanni hans verði úrskurðuð þóknun fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í 28. gr. lögræðislaga er kveðið á um meðferð nauðungarvistaðs manns á sjúkrahúsi en þar segir meðal annars í 2. mgr. að maður sem er nauðungarvistaður á sjúkrahúsi skuli einungis sæta þvingaðri lyfjagjöf samkvæmt ákvörðun yfirlæknis.

5

Fyrir liggur að sóknaraðili er nauðungarvistaður samkvæmt ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu að kröfu velferðarsviðs Reykjanesbæjar. Af gögnum málsins má ráða að sóknaraðili hefur verið látinn sæta þvingaðri lyfjagjöf á sjúkrahúsinu samkvæmt ákvörðun yfirlæknis. Samkvæmt 30. gr. lögræðislaga er þeim sem vistaður hefur verið nauðugur á sjúkrahúsi heimilt að bera ákvörðun um nauðungarvistunina undir dómstóla sem og ákvörðun um að hann skuli sæta þvingaðri lyfjagjöf. Um meðferð þeirrar kröfu skal, samkvæmt 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga, fara samkvæmt II. kafla laganna, eftir því sem við á.

6

Í II. kafla laganna er í 7. gr. fjallað um hverjir geti verið aðilar lögræðismáls. Þar kemur fram í d-lið 2. mgr. að sóknaraðili lögræðissviptingarmáls geti verið félagsþjónusta sveitarfélaga eða samsvarandi fulltrúi sveitarstjórnar á dvalarstað varnaraðila þegar talið er réttmætt að gera kröfuna vegna tilmæla aðila sjálfs, vandamanna, læknis hans eða vina, vegna vitneskju um hag aðila er fengist hafi á annan hátt eða þegar gæsla almannahags geri þess þörf. Af ákvæðinu er ljóst að yfirlæknir á ekki aðild að málum sem sæta meðferð fyrir dómi samkvæmt 31. gr. lögræðislaga. Við meðferð slíkra mála er einungis gert ráð fyrir að yfirlæknir láti dómara í té athugasemdir sínar, þar sem gerð er grein fyrir ástæðum þvingaðrar lyfjagjafar, sbr. seinni málslið 2. mgr. 31. gr. lögræðislaga.

7

Samkvæmt framangreindu hefði varnaraðili málsins átt að vera félagsþjónusta sveitarfélagsins eða samsvarandi fulltrúi sveitarstjórnar á dvalarstað sóknaraðila.

8

Þar sem ekki var gætt að réttum reglum um aðild málsins til varnar er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að að bæta úr greindum annmörkum á meðferð málsins.

9

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti og er hún ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti, B-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 167.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.