639/2022

Útdráttur

X var ákærður fyrir kynferðisbrot samkvæmt 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og brot gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/20002, með því að hafa tekið utan um A, sem þá var 15 ára, kysst hana á hálsinn og reynt að kyssa hana á munninn. Í dómi Landsréttar var tekið fram að framburður A hafi verið stöðugur og trúverðugur en að X hafi verið ótrúverðugur í þeim lýsingum á atvikum sem ekki voru í samræmi við framburð brotaþola og annarra vitna í héraði. Með þessum rökum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var X sakfelldur fyrir framangreinda háttsemi. Þá var X ákærður fyrir brot gegn valdstjórninni samkvæmt 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í lögreglubifreið hótað tveimur lögreglumönnum, B og C, og fjölskyldum þeirra lífláti. Í dómi Landsréttar var rakið að ekkert hefði komið fram sem hafi gefið lögreglumönnum tilefni til að ætla að ákærði hafi verið að grínast. Hafi X með ummælum sínum ráðist á lögreglumennina með hótunum um ofbeldi í garð þeirra sjálfra og fjölskyldu annars þeirra þannig að það varði við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Voru ekki talin efni til að undanskilja þær hótanir er lutu að fjölskyldu annars lögreglumannsins líkt og gert var í héraðsdómi. Var X því sakfelldur fyrir framangreinda háttsemi. Loks var X ákærður fyrir tilraun til manndráps og stórfellt brot í nánu sambandi, sbr. 211. gr., sbr. 20. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, með því að hafa veist með ofbeldi að D og ógnað lífi, heilsu og velferð hennar, en ákærði hafi slegið hana ítrekað með krepptum hnefum í líkama, andlit og höfuð, sparkað í líkama hennar og tekið hana ítrekað hálstaki þannig að hún missti meðvitund, auk þess sem hann hafi ítrekað hótað henni lífláti. Í dómi Landsréttar var talið ósannað að hálstak ákærða hafi valdið D lífshættu og jafnframt að með vísan til atvika málsins að öðru leyti væri varhugavert að telja að fram væri komin sönnun þess að ákærði hafi á verknaðarstundu haft ásetning til að bana D. Var X því sýknaður af tilraun til manndráps. Aftur á móti var X sakfelldur fyrir brot gegn 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga sbr., 2. mgr. 218. gr. laganna. Við ákvörðun refsingar var litið til þeirra lagaákvæða sem tiltekin voru til refsiþyngingar í hinum áfrýjaða dómi.

Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði en til frádráttar refsingunni kom gæsluvarðhald sem ákærði hafði sætt. Var honum og gert að greiða brotaþolum miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og E-kk-nf J-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 12. október 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 3. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 7. október 2022 í málinu nr. S- [...]/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og refsing hans þyngd.

3

Ákærði krefst þess að hann verið sýknaður af 1. og 2. ákærulið og að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess að bótakröfu brotaþolans A verði vísað frá héraðsdómi.

4

Brotaþoli, D, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaða- og miskabætur að fjárhæð 5.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 6. apríl 2022 til 28. júlí sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst brotaþoli þess að ákærða verði gert að greiða henni sjúkrakostnað að fjárhæð 943.555 krónur. Til vara er krafist staðfestingar héraðsdóms um miskabætur til handa brotaþola.

5

Brotaþoli, A, krefst miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001, frá 2. október 2020 til 28. júlí sama ár, en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

6

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti kom ákærði fyrir dóm til viðbótarskýrslugjafar en áður var spiluð hljóð- og myndupptaka af framburði hans við aðalmeðferð málsins í héraði. Þá voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af vitnisburði brotaþola í fyrsta ákærulið, vitnaskýrslum lögreglumanna nr. B og C vegna annars ákæruliðar sem og af framburði brotaþola samkvæmt þriðja ákærulið. Loks var spiluð upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns B sem varðar ákærulið 2. Af hálfu ákærða var lagt fram nýtt skjal í Landsrétti sem geymir loftmynd af [...] og [...] ásamt ljósmyndum af bílastæðum við [...].

Málsatvik og sönnunarfærsla

7

Í hinum áfrýjaða dómi er málavöxtum lýst og jafnframt er þar gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins í héraði. Þá er þar gerð grein fyrir efni ákæru málsins, bæði sakarefnum og heimfærslu brota til refsiákvæða, sem og einkaréttarkröfum brotaþola. Er um þessi atriði vísað til umfjöllunar héraðsdóms.

8

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í fyrstu tveimur ákæruliðunum, annars vegar fyrir kynferðisbrot samkvæmt 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og brot gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og hins vegar fyrir brot gegn valdstjórninni samkvæmt 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Þá var ákærði sakfelldur samkvæmt þriðja lið ákærunnar fyrir að hafa, að kvöldi 5. apríl 2022, veist með ofbeldi að móður sinni og ógnað lífi, heilsu og velferð hennar með því að slá hana ítrekað með krepptum hnefum í líkama, andlit og höfuð, sparka í líkama hennar og taka hana hálstaki, með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut yfirborðsáverka á hálsi, mar og yfirborðsáverka í andliti og á höfði, glóðarauga, mar og yfirborðsáverka á handleggjum og hendi, maráverka á fótlegg, mar og yfirborðsáverka á brjóstkassa og punktblæðingar í augum.

9

Ákærði var í héraði sýknaður af annarri háttsemi sem honum er jafnframt gefin að sök í þriðja ákærulið. Var talið ósannað að hann hefði tekið brotaþola hálstaki oftar en tvisvar sinnum og að hún hafi við hálstakið misst meðvitund, auk þess sem ósannað þótti að ákærði hefði ítrekað hótað brotaþola lífláti. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að með háttsemi sinni hefði ákærði ekki gerst sekur um tilraun til manndráps samkvæmt 211. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 20. gr. sömu laga, svo sem honum er gefið að sök í ákæru. Loks var ekki fallist á að meta bæri árás ákærða á brotaþola sem stórfellda í skilningi 2. mgr. 218. gr. b sömu laga. Varð það niðurstaða héraðsdóms að þau brot ákærða samkvæmt þriðja lið ákærunnar, sem hann er sakfelldur fyrir, yrðu heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

10

Ákærði bar í skýrslu sinni fyrir Landsrétti í öllum aðalatriðum á sama veg og í héraði um atvik máls sem fjallað er um ífyrsta lið ákærunnar og samskipti hans við brotaþola þar til þau gengu að [...]. Fyrir Landsrétti kvað ákærði að þau hefðu mætt konu sem honum hefði virst vera kunnug brotaþola. Konan hefði verið um það bil 25 til 30 ára, með sítt, ljóst hár og var ákærði viss um að ekki hefði verið um að ræða vitnið H sem gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði. Kvaðst ákærði aldrei hafa séð vitnið H fyrr en við þá skýrslutöku. Spurður hvers vegna hann hefði ekki nefnt þetta þegar hann gaf skýrslu sína í héraði, svaraði ákærði að hann hefði ekki áttað sig á því þá.

11

Ákærði kvað ástæðu ósættis milli hans og brotaþola, sem lýst er í þriðja lið ákærunnar, vera þá að hann hefði viljað að faðir hans fengi eðlilega útför og hefði lagst gegn því að faðir hans yrði brenndur. Hann kannaðist við að hafa slegið brotaþola en mótmælti því að atlaga hans hefði staðið yfir í langan tíma.

Niðurstaða

Fyrsti liður ákæru

12

Samkvæmt fyrsta ákærulið er ákærða gefið að sök kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa föstudaginn 2. október 2020, utan dyra við [...], tekið utan um brotaþola, A, sem þá var 15 ára, kysst hana á hálsinn og reynt að kyssa hana á munninn. Brot ákærða eru í ákæru talin varða við 199. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. Ákærði neitar sök.

13

Framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna við aðalmeðferð málsins í héraði, er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er nánar rakið ber lýsingum ákærða og brotaþola á atvikum að mörgu leyti saman fram að því að þau gengu áleiðis að [...].

Framburður brotaþola um atvik frá þeim tíma fær stoð í framburðum vitnanna H, G og E, en þær tvær síðarnefndu eru mæður brotaþola, og lögreglumanns L sem ræddi við brotaþola á vettvangi. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á þá ályktun hans að frásögn brotaþola um atvik hafi verið stöðug frá upphafi um þau atriði sem máli skipta.

14

Af hálfu ákærða er vísað til þess að ýmis ótrúverðug atriði komi fram í framburði brotaþola A. Í fyrsta lagi sé ljóst að brotaþoli og kærasta hennar hafi ekki nýtt tækifærið til að koma sér íburtu með strætisvagni sem ók framhjá eftir að ákærði hafi, samkvæmt frásögn brotaþola, káfað á kærustu hennar. Þá sé jafnframt ótrúverðugt að brotaþoli hafi ekki sótt það fast að fá far í bifreið föður kærustunnar þegar hann kom að sækja dóttur sína. Á þetta verður ekki fallist, enda gaf brotaþoli í skýrslu sinni í héraði þá skýringu á því, að hún og kærasta hennar hefðu misst af strætisvagninum af því að þær hefðu enn verið að ræða við ákærða þegar vagninn bar að. Lýsti hún því að hún hefði reynt að vera mjög kurteis við ákærða svo hann yrði ekki reiður eða pirraður. Þá kom fram hjá brotaþola að ekkert pláss hefði verið í bifreið föður kærustunnar, auk þess sem henni hefði ekki sýnst ákærði vera hættulegur á þeirri stundu. Er sá framburður brotaþola í samræmi við frásögn hennar við skýrslutöku hjá lögreglu sama dag og atvik urðu en þá lýsti hún því að hún hefði orðið „skíthrædd“ við ákærða þegar hann greip í peysu hennar eftir að hún hafði kvatt kærustu sína. Ekki verður fallist á það með ákærða að þessar skýringar brotaþola séu ótrúverðugar eða að framburður hennar um atvik sem máli skipta sé í ósamræmi við önnur gögn málsins.

15

Ákærði lýsir atvikum að þessu leyti í öllum aðalatriðum á annan veg, eins og nánar er gerð grein fyrir í hinum áfrýjaða dómi. Framburður ákærða um að kona, sem ræddi við brotaþola á bílastæðinu við [...], hafi ekki verið vitnið H, kom fyrst fram við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Frásögn ákærða samrýmist ekki framburði H um samskipti hennar og brotaþola umrætt sinn og fær heldur enga stoð í öðrum gögnum málsins. Af þeim sökum verður að telja þennan framburð ákærða ótrúverðugan og er honum því hafnað.

16

Að öllu framangreindu gættu verður fallist á þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að framburður brotaþola hafi verið stöðugur og trúverðugur um þau atriði sem máli skipta fyrir úrlausn málsins en að ákærði sé ótrúverðugur í þeim lýsingum á atvikum sem ekki eru í samræmi við framburð brotaþola og annarra vitna í héraði. Með þessum rökum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða og heimfærslu brota hans til refsiákvæða samkvæmt þessum lið ákæru.

Annar liður ákæru

17

Ákærða er gefið að sök brot gegn valdstjórninni með því að hafa, aðfaranótt þriðjudagsins 8. mars 2022 í lögreglubifreið sem ekið var frá [...]að lögreglustöðinni við Hverfisgötu, hótað lögreglumönnum B og C og fjölskyldum þeirra lífláti. Brot ákærða eru talin varða við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði neitar sök en kannast við þau orð sem hann lét falla og koma fram á hljóð- og myndupptöku úr búkmyndavél lögreglu. Varnir ákærða eru reistar á því að ásetningur hans hafi ekki staðið til þess að gera lögreglumönnunum illt og vísaði hann til þess að ráða mætti af upptökunni að engin meining hefði verið fólgin í orðum hans. Þá tók ákærði fram í skýrslu sinni í héraði að hann hefði eingöngu beint orðum sínum að öðrum lögreglumannanna. Báðir lögreglumennirnir báru fyrir héraðsdómi að þeir hefðu tekið hótanir ákærða alvarlega.

18

Svo sem áður greinir var spiluð hljóð- og myndupptaka úr búkmyndavél lögreglumanns B sem sat með ákærða í aftursæti lögreglubifreiðar umrætt sinn en lögreglumaður C ók bifreiðinni. Á upptökunni heyrist þegar ákærði segir, án þess að á hann sé yrt: „Ég ætla að drepa þá alla.“ Þegar annar lögreglumannanna spyr hverja hann ætli að drepa, segir ákærði: „Ykkur, þig, hann.“ Nokkru síðar sést ákærði horfa til ökumanns lögreglubifreiðarinnar og segja: „Þessi sem er að keyra, C, ef það kemur eitthvað fyrir mig, þá skal ég tortíma fjölskyldunni þinni.“ Hann endurtekur síðan orð sín öskrandi. Enn fremur heyrist á upptökunni þegar ákærði segir: „Ég er að drepa ykkur, strákar, og ég fer létt með það.“

19

Af upptökunni verður ekki annað ráðið en að ákærða hafi verið mikið niðri fyrir þegar hann lét framangreind orð falla. Ekkert kom þar fram sem gaf lögreglumönnunum tilefni til að ætla að ákærði væri að grínast, þótt hann hafi áður sagt við annan lögreglumanninn, meðan þeir biðu fyrir utan lögreglubifreiðina, að hann væri að „djóka“ í honum eftir að hafa hótað að drepa pabba hans. Í þessu ljósi og að teknu tilliti til þeirra alvarlegu og ógnvekjandi ummæla sem ákærði viðhafði verður framangreindri málsvörn ákærða hafnað. Með ummælum sínum réðst ákærði á lögreglumennina með hótunum um ofbeldi í garð þeirra sjálfra og fjölskyldu annars þeirra þannig að það varðar við 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga. Eru ekki efni til að undanskilja þær hótanir er lutu að fjölskyldu annars lögreglumannsins, líkt og gert var í héraðsdómi, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 20. janúar 2005 í máli nr. 351/2004 og 17. janúar 2013 í máli nr. 334/2012. Því ber að sakfella ákærða fyrir framangreinda háttsemi.

Þriðji liður ákæru

20

Samkvæmt þriðja lið ákæru er ákærða gefin að sök tilraun til manndráps og stórfellt brot í nánu sambandi, með því að hafa að kvöldi þriðjudagsins 5. apríl 2022, að [...], veist með ofbeldi að brotaþola, D, móður ákærða, og ógnað lífi, heilsu og velferð hennar en ákærði hafi slegið hana ítrekað með krepptum hnefum í líkama, andlit og höfuð, sparkað í líkama hennar og tekið hana ítrekað hálstaki þannig að hún missti meðvitund, auk þess sem hann hafi ítrekað hótað henni lífláti. Afleiðingar árásarinnar hafi verið þær að brotaþoli hlaut yfirborðsáverka á hálsi, mar og yfirborðsáverka í andliti og á höfði, glóðarauga, mar og yfirborðsáverka á handleggjum og hendi, maráverka á fótlegg, mar og yfirborðsáverka á brjóstkassa og punktblæðingar í augum. Eru brot ákærða í ákæru heimfærð til 211. gr., sbr. 20. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga.

21

Eins og að framan greinir var ákærði sýknaður af því að hafa tekið brotaþola hálstaki oftar en tvisvar sinnum og talið ósannað að hún hafi við það misst meðvitund, auk þess sem ósannað þótti að ákærði hefði ítrekað hótað brotaþola lífláti. Þá féllst héraðsdómur ekki á að sú háttsemi sem ákærði var sakfelldur fyrir fæli í sér tilraun til manndráps og var háttsemi hans eingöngu heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Samkvæmt greinargerð ákærða til Landsréttar unir hann sakfellingu héraðsdóms samkvæmt þessum ákærulið en gerir athugasemdir við ákvæði hans um ákvörðun refsingar.

22

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi skoðaði S réttarmeinafræðingur áverka brotaþola daginn eftir að atvik urðu og liggur skýrsla hans frá 31. maí 2022 um þá skoðun frammi í málinu. Eru helstu efnisatriði skýrslunnar, sem hér skipta máli, rakin í dómi héraðsdóms. Í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins í héraði kvað vitnið punktblæðingar í augum brotaþola stafa af því að lokast hefði að einhverju leyti og í einhvern tíma fyrir blóðflæði frá höfði brotaþola þannig að það hafi ekki losað sig við blóð án þess þó að blóðflæði upp í höfuðið hefði stöðvast. Þannig hefði hindrun á blóðflæði frá höfðinu orsakast af þrengikrafti sem þó hefði ekki verið svo mikill að hann hefði náð að loka fyrir blóðflæði til höfuðsins. Spurður að því hvort það hefði komið brotaþola í lífshættu ef hún hefði misst meðvitund við hálstak ákærða, svaraði vitnið játandi en að það réðist af því hversu lengi þrengt hefði verið að hálsi hennar og hversu mikil hindrunin á blóðflæðinu hefði verið. Mestu máli skipti hvort brotaþoli hefði misst meðvitund en ályktanir um það yrðu ekki dregnar af gögnum heldur gæti í reynd aðeins brotaþoli borið um það. Þá taldi hann ekkert benda til þess að aðrir áverkar brotaþola hefðu verið lífshættulegir.

23

Samkvæmt framangreindu svara læknisfræðileg gögn því ekki hvort brotaþoli hafi misst meðvitund vegna hálstaks, og þar með komist í lífshættu, heldur ræðst niðurstaða um það af sönnunargildi fyrirliggjandi framburðar. Framburður brotaþola um þetta hefur ekki verið fyllilega skýr né í samræmi við lýsingu í ákæru. Í frjálsri frásögn fyrir héraðsdómi minntist brotaþoli ekkert á hálstak en vísaði til meðvitundarleysis sem hún virtist tengja spörkum og höggum í höfuð. Spurningu sækjanda um meðvitundarleysi sitt svaraði hún á þann veg að hún hefði misst meðvitund „eftir högg í höfuðið. Ég man ekki neitt þar.“ Spurð nánar hvorthún hefði misst meðvitund vegna högga eða kverkataks sagðist hún telja það hafa verið vegna högga. Þá svaraði brotaþoli spurningu héraðsdómara um það hvernig hálstakinu, sem ákærði beitti hana, hefði lokið þannig: „Ég var bara meðvitundarlaus lengi á eftir. Ég man bara ekki neitt. Ég man ekki hvað skeði á eftir.“ Loks kvaðst hún ekki muna hversu lengi ákærði hefði haldið um hálsinn á henni umrætt sinn. Spurð hversu oft ákærði hefði tekið um háls hennar svaraði hún tvisvar eða þrisvar en hafði hjá lögreglu borið um fimm eða sex skipti. Ekki verður talið að þessi framburður brotaþola hafi dregið nægilega úr þeirri óvissu sem samkvæmt framangreindu er um það, hvort hún missti meðvitund við hálstak ákærða og hvort ástand hennar var af þeim sökum lífshættulegt. Því er fallist á það með héraðsdómi að um þetta atriði beri að láta ákærða njóta vafans. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að ósannað sé að hálstak ákærða hafi valdið brotaþola lífshættu.

24

Ákærði lýsti því í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins í héraði að til ósættis hefði komið umrætt sinn milli hans og brotaþola um tilhögun útfarar föður hans og eiginmanns brotaþola sem lést nokkru fyrr. Ákærði kvaðst hafa verið mjög mótfallinn á formum brotaþola um að láta brenna föður hans og kannaðist hann við það við skýrslutöku í héraði að hafa slegið brotaþola einu hnefahöggi sem og að hafa veitt henni áverka í andliti. Við skýrslutöku í Landsrétti sýndi ákærði höggið með látbragði aftur á móti þannig að hann hefði slegið brotaþola með handarbakinu. Kvað ákærði brotaþola í kjölfarið hafa skipt um skoðun og fallist á að fram færi hefðbundin greftrun í stað líkbrennslu. Þá hefði brotaþoli jafnframt hringt í nafngreindan prest til að upplýsa hann um breytta afstöðu hennar um tilhögun útfararinnar. Af framburði ákærða, sem fær ákveðna stoð í framburði brotaþola, verður ráðið að ósætti þeirra í milli hafi þá lokið og að þau hafi setið saman á heimili brotaþola, án allra átaka, þar til lögreglu bar að nokkrum mínútum síðar. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið og jafnframt að virtri meginreglu 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, er varhugavert að telja að komin sé fram sönnun þess að ákærði hafi á verknaðarstundu haft ásetning til að bana brotaþola. Að því gættu og þar sem ósannað er að brotaþoli hafi við hálstak ákærða komist í lífshættulegt ástand, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður staðfest sú niðurstaða hans að sýkna beri ákærða af tilraun til manndráps samkvæmt 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til forsendna héraðsdóms verður jafnframt staðfest niðurstaða hans um að sýkna ákærða af því að hafa ítrekað hótað brotaþola lífláti.

25

Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á þá niðurstöðu hans að fram sé komin nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sbr. 109. gr. laga nr. 88/2008, fyrir því að ákærði hafi gerst sekur um að hafa veist með ofbeldi að brotaþola og ógnað lífi, heilsu og velferð hennar með því að hafa slegið hana ítrekað með krepptum hnefum í líkama, andlit og höfuð, sparkað í líkama hennar og tekið hana hálstaki, þó ekki oftar en tvisvar sinnum, með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut yfirborðsáverka á hálsi, mar og yfirborðsáverka í andliti og á höfði, glóðarauga, mar og yfirborðsáverka á handleggjum og hendi, maráverka á fótlegg, mar og yfirborðsáverka á brjóstkassa og punktblæðingar í augum. Þá verður einnig að telja að með því að taka um og þrengja að hálsi brotaþola með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir, hafi ákærði beitt sérstaklega hættulegri aðferð við atlögu sína. Enn fremur verður, með vísan til þeirra atriða sem rakin eru í héraðsdómi, að telja að árásin hafi verið framin á sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt. Svo sem greinir í héraðsdómi og gögn málsins bera með sér hlaut brotaþoli aftur á móti ekki stórfellt líkams- eða heilsutjón af árás ákærða. 26

Ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga lýtur að broti þar sem tilgreind tengsl eru eða hafa verið á milli geranda og brotaþola og getur ákvæðið átt við margvíslega háttsemi. Samkvæmt lagaákvæðinu er þó gert að skilyrði að háttsemin sé slík að hún ógni lífi, heilsu eða velferð þess sem fyrir henni verður. Við mat á því hvort háttsemi eigi undir 2. mgr. ákvæðisins ber sérstaklega að líta til þess, hvort brotaþoli hafi beðið stórfellt líkams- eða heilsutjón eða bani hafi hlotist af og enn fremur hvort brot hafi verið framið á sérstaklega sársaukafullan eða meiðandi hátt, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 11. október 2022 í máli nr. 31/2022. Það er því ekki skilyrði að afleiðingar brots séu verulegar eða varanlegar til að ákvæði 2. mgr. 218. gr. b taki til þeirra, heldur nægir að verknaður feli í sér ógn svo ákvæðið eigi við. Samkvæmt öllu framangreindu fellur sú háttsemi sem ákærði er hér sakfelldur fyrir beint að lýsingu á broti samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b laganna og verður brotið því heimfært til þess ákvæðis. Þá verður í ljósi þeirrar aðferðar sem ákærði beitti jafnframt að sakfella hann fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, sbr. áðurgreindan dóm Hæstaréttar.

Ákvörðun refsingar, sakarkostnaður og einkaréttarkröfur

27

Sakaferli ákærða er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem hér að framan greinir verður háttsemi ákærða samkvæmt þriðja lið ákæru heimfærð til ákvæðis 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga og 2. mgr. 218. gr. sömu laga. Að því gættu telst refsing ákærða, sem að öllu leyti er tiltekin í samræmi við 77. gr. almennra hegningarlaga og í samræmi við 78. gr. sömu laga varðandi fyrsta lið ákæru, hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði en til frádráttar kemur óslitið gæsluvarðhald ákærða eins og nánar greinir í dómsorði. Við ákvörðun refsingar hefur verið litið til þeirra lagaákvæða sem tiltekin eru til refsiþyngingar í hinum áfrýjaða dómi.

28

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms eru staðfest ákvæði hans um greiðslu sakarkostnaðar.

29

Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um miskabætur til handa brotaþolum samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með vöxtum og dráttarvöxtum eins og þar greinir sem og um skaðabótakröfu brotaþolans

D.

30

Ákærði verður dæmdur til að greiða tvo þriðju hluta alls áfrýjunarkostnaðar málsins sem nemur samtals 2.183.899 krónum, þar með talda tvo þriðju hluta málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, auk ferðakostnaðar hans, og tvo þriðju hluta þóknunar skipaðra réttargæslumanna brotaþola, en málsvarnarlaun verjanda og þóknun réttargæslumanna ákvarðast að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Áfrýjunarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem ákærði hefur sætt frá 6. apríl 2022.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfur brotaþola skulu vera óröskuð.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði tvo þriðju hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, sem nemur samtals 2.183.899 krónum, en þar með eru talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur, og ferðakostnaður hans, 90.966 krónur, og þóknun skipaðra réttargæslumanna brotaþola, Þ-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns og K-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 400.000 krónur handa hvoru þeirra fyrir sig.