229/2020

Útdráttur

Þrotabú D ehf. höfðaði mál gegn F ehf. og krafðist greiðslu á samtals 24.000.000 króna eftirstöðvum kaupverðs samkvæmt kaupsamningi 5. september 2017. F ehf. tók til varna og krafðist sýknu. Með dómi héraðsdóms var F ehf. gert að greiða þrotabúi D ehf. stefnufjárhæðina ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði. Fyrir Landsrétti var málið eingöngu flutt um þá aðalkröfu F ehf. að dómur héraðsdóms yrði ómerktur þar sem héraðsdómari hefði ekki haldið dómþing í málinu áður en aðalmeðferð þess fór fram. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í réttarframkvæmd hefði ákvæði 1. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verið túlkað á þann veg að dómari í héraði skyldi ávallt taka fyrir mál eftir að greinargerð hefði verið lögð fram um varnir í því. Héraðsdómara hefði borið að taka mál þetta fyrir í þinghaldi áður en aðalmeðferð þess fór fram en í því sambandi breytti engu þótt lögmenn málsaðila hefðu ekki gert athugasemd við málsmeðferðina. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og K-kvk-nf B-kvk-nf dósent kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 14. apríl 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. mars sama árí málinu nr. E- 2986/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar, til vara krefst hann sýknu af kröfum stefnda en að því frágengnu að kröfur stefnda verði stórlega lækkaðar. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Samkvæmt ákvörðun Landsréttar var málið flutt munnlega um formsatriði þess, sbr. 2. mgr. 161. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og eru kröfur áfrýjanda um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og málskostnað nú einar til úrlausnar. Stefndi krefst þess að kröfunni verði hafnað en verði krafan tekin til greina krefst hann þess að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Niðurstaða

5

Áfrýjandi, sem var stefndi máls í héraði, lagði fram greinargerð ásamt tilgreindum fylgiskjölum á dómþingi Héraðsdóms Reykjavíkur 26. september 2019 og fór málið þá til dómstjóra til úthlutunar. Sá héraðsdómari sem hafði fengið málinu úthlutað tók málið fyrir í fyrsta sinn þegar aðalmeðferð þess fór fram 24. janúar 2020. Í þingbók málsins var bókað að lögmaður stefnda hefði þá lagt fram tvö skjöl og gerði lögmaður áfrýjanda ekki athugasemdir við það. Næst var bókað að aðalmeðferð málsins færi fram. Við aðalmeðferðina voru teknar skýrslur af þremur nafngreindum vitnum, síðan fór fram munnlegur málflutningur og var málið að því loknu dómtekið. Hvorki við aðalmeðferðina né við dómsuppkvaðningu voru bókaðar athugasemdir lögmanna við málsmeðferðina.

6

Fyrir Landsrétt hafa verið lögð tölvupóstsamskipti héraðsdómara og lögmanna aðila dagana 9. og 17. október og 5. nóvember 2019. Með tölvupósti 9. október 2019 spurði héraðsdómari lögmennina,, áður en við ákveðum fyrirtöku í málinu“ hvort lögmenn teldu,, þörf frekari gagnaöflunar eða hvort við getum hugsanlega fundið tíma til aðalmeðferðar“. Í kjölfarið svöruðu lögmenn aðila því til að þeir hygðust ekki leggja fram frekari gögn. Héraðsdómari spurði þá lögmennina hvort þeir væru með tillögur að heppilegum dagsetningum í janúar fyrir aðalmeðferð og svöruðu þeir þeirri fyrirspurn. Í þessum samskiptum var ekki frekar minnst á fyrirtöku fyrir aðalmeðferð málsins.

7

Samkvæmt 1. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991,, skal mál jafnan tekið fyrir einu sinni“ þegar stefndi hefur lagt fram greinargerð sína og er ráð fyrir því gert að í þinghaldinu leiti dómari sátta og gefi aðilum kost á að leggja fram ný sönnunargögn. Í því þinghaldi skal eftir atvikum einnig leita svara aðila um fyrirhugaðar skýrslutökur og inna þá eftir lengd málflutningsræðn a. Í 2. mgr. sömu greinar er síðan mælt fyrir um að dómari geti orðið við ósk aðila um að fresta máli frekar, telji hann það vænlegt til að ná sáttum eða nauðsynlegt til frekari gagnaöflunar. Í réttarframkvæmd hefur ákvæði 1. mgr. verið túlkað á þann veg að dómari í héraði skuli ávallt taka fyrir mál eftir að greinargerð hefur verið lögð fram um varnir í því og leita þar sátta ásamt því að gefa aðilum kost á að koma að sýnilegum sönnunargögnum, sem ekki hefur áður verið tilefni eða tækifæri til að leggja fram, en við svo búið á að meginreglu að ákveða aðalmeðferð í máli, sbr. til dæmis dóm Hæstaréttar 17. október 2017 í máli nr. 625/2017. Í samræmi við framangreint bar héraðsdómara að taka mál þetta fyrir í þinghaldi áður en aðalmeðferð þess fór fram en í því sambandi breytir engu þótt lögmenn málsaðila hafi ekki gert athugasemd við málsmeðferðina. Samkvæmt framangreindu er óhjákvæmilegt að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

8

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Úrskurðarorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.