685/2020

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir tilraun til manndráps samkvæmt 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa stungið A með hnífi, með 7 cm löngu blaði, vinstra megin í kviðvegg með þeim afleiðingum að hún hlaut 5 cm djúpt stungusár sem hefði getað valdið lífshættu þar sem stungan lá nálægt stórum æðum í nára. Í dómi Landsréttar kom fram að X hafi verið ljóst að með því að veita A stunguáverka í kviðarholi með hnífi hafi honum ekki getað dulist að langlíklegasta afleiðing af háttsemi hans yrði bani A. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Var X gert að sæta fangelsi í fimm ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 17. nóvember 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 10. nóvember 2020 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur til refsingar.

3

Ákærði krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og að gæsluvarðhaldsvist ákærða komi í stað refsingar en komi ella að fullu til frádráttar dæmdri refsingu.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi auk þess sem framburðir ákærða og vitna fyrir dómi eru þar raktir. Þess er getið í dóminum að ekki hafi fundist lífsýni á fatnaði ákærða sem gætu talist nothæf til DNA greiningar. Í gögnum málsins kemur þó fram að blóðblettur hafi greinst á bol sem ákærði klæddist. Í hinum áfrýjaða dómi er vitnisburði B læknis fyrir héraðsdómi lýst en hann annaðist brotaþola er hún kom á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi 4. nóvember 2018. Þar er þess getið að brotaþoli hafi fyrst borið að hún hefði fallið og þannig fengið áverkann en síðar tjáð [...] starfsmanni sjúkrahússins að kærasti hennar hafi stungið hana. Í framburði B fyrir héraðsdómi kemur einnig fram að í kjölfar þessarar frásagnar hafi verið kallaður til túlkur sem staðfesti að frásögnin væri rétt höfð eftir brotaþola.

5

Þá er þess getið í hinum áfrýjaða dómi að vitnið C sjúkraflutningamaður sem kom á vettvang hafi borið um að brotaþoli hafi ekki sagt beint að ákærði hafi valdið áverkanum þegar hann ræddi við hana á vettvangi en það hefði mátt ráða af svip hennar. Í skýrslu sem vitnið gaf hjá lögreglu 5. nóvember 2018 er haft eftir honum að á leiðinni til Reykjavíkur í sjúkrabíl hafi brotaþoli ekki viljað segja frá því hver gerandinn væri þar sem hún vildi ekki eyðileggja líf hans. Þegar hann hafi spurt hvort yngri maðurinn sem var á vettvangi þegar hann kom þar hafi valdið áverkanum neitaði hún því. Hún hafi hins vegar kinkað kolli þegar hann spurði hvort eldri maðurinn hafi valdið áverkanum. Staðfesti hann fyrir dómi að rétt væri haft eftir honum um atvik máls í lögregluskýrslunni.

6

Í málinu liggur fyrir að vitnið D, sem kom á vettvang að beiðni föður síns, vitnisins E, hringdi í neyðarlínuna klukkan 19:02 að kvöldi 4. nóvember 2018 og tilkynnti að kona hefði stungið sig á hnífi. Í skýrslu sem vitnið gaf 5. nóvember 2018 hjá lögreglu kom fram að samkvæmt síma vitnisins hefði hann fengið símtal frá föður sínum klukkan 18:46 framangreint kvöld. Staðfesti vitnið fyrir héraðsdómi að það gæti passað. Hann kvaðst hafa verið á leiðinni til [...] þegar faðir hans hringdi í hann og hann hafi farið fyrst heim til sín með eiginkonu sína en skömmu síðar á vettvang. Í skýrslu sem lögreglan tók af vitninu E 4. nóvember 2018 kemur fram að hann hafi fengið símtal frá ákærða klukkan 18:26 þar sem hann óskaði eftir því að vitnið keyrði ákærða og brotaþola á sjúkrahús. Ákærði hafi ekki viljað að hringt yrði á sjúkrabíl. Vitnið hafi þá haft samband við son sinn D og beðið hann um að fara á vettvang. Vitnið E staðfesti fyrir héraðsdómi að hann hefði sýnt lögreglukonu sem tók skýrsluna síma sinn og að hún hefði skrifað niður tímasetningu símtalsins. Þá staðfesti hann fyrir dómi að hann hefði ekki náð í son sinn strax þannig að það gæti passað að það hafi liðið 20 mínútur á milli samtalanna.

7

Þá er rakið í hinum áfrýjaða dómi að vitnið D hafi lýst því fyrir dómi að þegar hann spurði brotaþola hvort hún hafi valdið áverkanum sjálf hafi hún svarað þeirri spurningu með orðunum „já ég stakk mig sjálf“ en með þannig svip að hann hafi túlkað það þannig að hún hefði ekki gert þetta sjálf. Vitnið lýsti því nánar í framburði sínum að brotaþoli hafi sagt „já ég stakk mig sjálf eða þannig“ og að þessi endir á setningunni merki á [...] að hún hefði ekki valdið áverkanum sjálf.

8

Við aðalmeðferð málsins voruspilaðarupptö k urí hljóð og mynd af framburði ákærða í héraði. Þá gaf ákærði viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti. Brotaþolinn, A, kom fyrir Landsrétt til skýrslugjafar. Með sama hætti og í héraði skoraðist hún undan því að gefa skýrslu fyrir dómi vegna tengsla við ákærða, sbr. 2. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Við aðalmeðferðina var spiluð hljóðupptaka af lögregluskýrslu sem brotaþoli gaf 5. nóvember 2018. Að auki voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af framburðum vitnanna C, D, B og F.

9

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af ákæru þar sem vafi þótti leika á sekt hans.

Niðurstaða

10

Ákærða er gefin að sök tilraun til manndráps en til vara sérstaklega hættuleg líkamsárás, með því að hafa sunnudaginn 4. nóvember 2018, að [...], stungið brotaþola með hnífi með 7 cm löngu blaði vinstra megin í kviðvegg með þeim afleiðingum að hún hlaut 5 cm djúpt stungusár sem hefði getað valdið lífshættu þar sem stungan lá nálægt stórum æðum í nára. Samkvæmt ákæru telst háttsemin varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 2. mgr. 218. gr. sömu laga.

11

Ákærði hefur neitað sök og hefur framburður hans í lögregluskýrslum, í héraði og fyrir Landsrétti í stórum dráttum verið á sama veg. Fyrir héraðsdómi lýsti ákærði atvikum þannig að hann og brotaþoli hafi að morgni 4. nóvember 2018 drukkið saman áfengi og síðar borðað saman hádegismat. Hann hefði eftir matinn farið inn í herbergi sitt til að slaka á og sofa. Þar hefði hann drukkið nokkra bjóra til viðbótar. Hann hefði seinna um daginn ætlað að fara út að reykja og þá gengið fram hjá herbergi brotaþola. Sá hann að hún þurfti á aðstoð að halda þar sem hún lá í sófa og hélt um handklæði. Hann hafi séð blóð en ekki spurt brotaþola hvað hafi komið fyrir. Hann hefði ekki vitað að brotaþoli hafi fengið stungusár fyrr en lögreglan sagði honum frá því við skýrslutöku. Ákærði kveðst hafa hringt strax í vitnið E til þess að biðja hann um að hringja á sjúkrabíl. Skömmu seinna hefði sonur hans, D, komið á vettvang og ákærði þá beðið hann um að hringja á sjúkrabíl.

12

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu voru ákærði, brotaþoli og vitnið D á vettvangi þegar lögregla kom þar að 4. nóvember 2018. Vitnið D hefði tekið á móti lögreglunni en brotaþoli legið uppi í svefnsófa og ákærði verið hjá henni og haldið handklæði við kvið hennar. Vitnið D, sem túlkaði upphaflega frásögn ákærða fyrir lögreglu, upplýsti lögreglu um að ákærði hefði tjáð honum að brotaþoli hefði stungið sig sjálf. Ákærði hefði heyrt öskur og hurðarskell og því farið að athuga með brotaþola og þá séð að hún væri með skurð á kviðnum. Vitnið hefði einnig sagt að ákærði hefði ekki viljað fá sjúkrabifreið á staðinn en óskað eftir því að vitnið æki þeim á sjúkrahús. Ljóst er að nokkurt misræmi er í framburði ákærða hjá lögreglu og fyrir dómi og í framangreindum upplýsingum úr frumskýrslu lögreglu. Þá liggur fyrir að um 40 mínútur liðu frá því að ákærði hringdi í föður vitnisins D þar til hringt var í neyðarlínuna og óskað eftir sjúkrabifreið vegna áverka brotaþola, en ákærði hefur borið um það fyrir dómi að mjög skammur tími hefði liðið frá því að hann kom að brotaþola þar til hringt hefði verið á neyðarlínuna. Dregur þetta misræmi úr trúverðugleika framburðar ákærða um atvik málsins.

13

Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu 5. nóvember 2018. Í upphafi skýrslutökunnar var brotaþola gerð grein fyrir rétti hennar til að skorast undan því að gefa vitnaskýrslu vegna tengsla við sakborning. Í skýrslunni kvaðst brotaþoli ekki vilja skemma fyrir ákærða og lýsti því að hún vonaðist til þess að málið færi ekki fyrir dóm. Hún lýsti því að hún og ákærði hefðu borðað saman hádegismat og drukkið nokkuð áfengi. Þau hafi ein verið í íbúðinni þegar atvik málsins áttu sér stað. Hún staðfesti að ákærði hefði stungið eða skorið hana með hnífi en hún muni þó ekki vel eftir atvikum. Þó muni hún að það hafi verið mikið blóð.

14

Samkvæmt matsgerð Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði mældist magn alkóhóls í blóði brotaþola 3,42‰ en blóðsýnið var tekið 4. nóvember 2011 klukkan 20:20. Samkvæmt matsgerðinni var magn alkóhóls í blóði ákærða 1,62‰ en í þvagsýni 2,59‰. Blóð- og þvagsýnin voru tekin af ákærða 4. nóvember 2011 klukkan 22:49 og 23:11.

15

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Í 3. mgr. lagagreinarinnar kemur framað dómari meti hvort skýrsla vitnis hjá lögreglu geti haft sönnunargildi í máli þótt vitnið komi ekki fyrir dóminn ef uppfyllt er það skilyrði að ekki hafi verið kostur á að fá það fyrir dóm við meðferð málsins. Í athugasemdum við framangreint lagaákvæði í frumvarpi til laga nr. 88/2008 kemur fram að í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 19/1991 hafi sambærilegt ákvæði verið skýrt þannig að það ætti við ef vitni, sem gefið hefði skýrslu hjá lögreglu eða öðrum rannsóknaraðila, væri látið eða annars enginn kostur að ná til þess. Þá segir í athugasemdum við 3. mgr. 111. gr. í frumvarpinu: „Hæstiréttur hefur litið svo á að orðalagið „þess er ekki kostur“ geti tekið til þess þegar vitni er svo alvarlega veikt að það gæti stofnað heilsu þess í hættu að koma fyrir dóm til skýrslugjafar [...]. Einnig gæti orðalagið átt við það ef vitni væri horfið og ekki væri vitað hvar það væri niður komið eða það neitaði að gefa skýrslu fyrir dómi skv. 117. gr. frumvarpsins. Framburður vitnis, sem hefur gefið skýrslu hjá lögreglu eða öðrum stjórnvöldum, án þess að það hafi komið síðar fyrir dóm, hefur þó sjaldnast jafnríkt sönnunargildi og ella væri. Í því efni skiptir m. a. máli hvort skýrsla vitnis hafi verið tekin á myndband eða mynddisk, svo og hvort verjandi hafi verið viðstaddur skýrslutöku.“ Bæði ákærði og brotaþoli hafa borið um að þau hafi um árabil verið samstarfsmenn, vinir og stundað kynlíf saman. Svo sem rakið er hér að framan skoraðist brotaþoli undan því að gefa skýrslu í héraði og fyrir Landsrétti. Liggur því fyrir að ekki var kostur á að fá hana til þess að gefa vitnisburð fyrir dómi í skilningi 3. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt því metur dómurinn hvort skýrsla hennar hjá lögreglu 5. nóvember 2018 hafi sönnunargildi í málinu og hvert það sé, sbr. hértil hliðsjónar dóm Hæstaréttar Íslands frá 1. febrúar 2007 í máli nr. 40/2006.

16

Samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar ber öllum réttur til að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur eða um ákæru á hendur sér um refsiverða háttsemi með réttlátri málsmeðferð innan hæfilegs tíma fyrir óháðum og óhlutdrægum dómstóli. Í d-lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasáttmála Evrópu, segir að hver sá sem borinn er sökum um refsiverða háttsemi skuli njóta réttar til að spyrja eða láta spyrja vitni sem leidd eru gegn honum. Jafnframt greinir í ákvæðinu að séð skuli um að vitni, sem bera honum í vil, komi fyrir dóm og séu spurð á sama hátt og þau vitni sem leidd eru gegn honum. Ljóst er að þau réttindi sem mælt er fyrir um í ákvæðinu eru mjög þýðingarmikill hluti af rétti sakbornings til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi í skilningi 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmálans. Jafnframt styðst réttur vitnis til að skorast undan því að bera vitni gegn nákomnum aðila, sbr. 1. og 2. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008, við þýðingarmikil rök sem lúta að því að ekki sé rétt að gera þá kröfu til vitna að þau beri vitni um atriði sem geta leitt til sakfellingar nákominna.

Þegar metið er hvort unnt sé að líta til skýrslu vitnis sem gefin var hjá lögreglu, þótt vitnið hafi fyrir dómi neytt réttar síns samkvæmt 117. gr. laga nr. 88/2008 til að skorast undan skýrslugjöf, verður þó að skoða málsmeðferðina í heild. Við það mat ber að horfa til réttinda sakborninga og vitna en einnig þeirra almannahagsmuna og hagsmuna brotaþola sem felast í saksókn vegna refsiverðrar háttsemi, sbr. dóm Mannréttindadómstóls Evrópu 15. desember 2015 í máli S-x-x gegn Þýskalandi, mgr. 100 til 101. Samkvæmt öllu framangreindu verður að meta hvort málsmeðferð fyrir dómi tryggi í heild nægilega rétt ákærða til að halda uppi vörnum og hnekkja sönnunargögnum sem ákæruvaldið byggir sakargiftir á. Í því sambandi skiptir miklu hvort framburður brotaþola hjá lögreglu sé sönnunargagn sem ráðið getur úrslitum við mat á sekt ákærða, sbr. dóm Mannréttindadómstóls Evrópu 15. desember 2011 í máli A-x-x- K-x-x og T-x-x gegn Stóra- Bretlandi, mgr. 119.

17

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi og fram kemur í framburði vitnisins B læknis fyrir héraðsdómi telur vitnið að áverkinn á brotaþola samræmist því að hún hafi verið stungin með hnífi. Staðsetning áverkans sé ekki hefðbundinn staður fyrir sjálfsáverka. Þá kvaðst vitnið telja að áverkinn hefði ekki getað komið til vegna þess að brotaþoli hefði rekið sig í eitthvað eða fallið á einhvern hlut. Hann útilokaði þó ekki að brotaþoli hefði getað veitt sér áverkann sjálf.

18

Í álitsgerð F réttarmeinafræðings 17. desember 2019 kemur fram að hann meti áverkann sem meðalþungan eða þungan höggáverka sem gæti verið af völdum „harðs, beitts, oddmjós hlutar eins og eldhúshníf. Miðað við staðsetningu og einkenni áverkans er líklegast að hann hafi orðið til við ákafa, lítillega skálæga stunguhreyfingu upp á við frá neðri vinstri til efri hægri kviðsvæðis.“ Þá kemur fram í álitsgerðinni að mat á sjúkraskýrslum og sneiðmyndum sýni engin merki um sjálfsáverka. Þar sem brotaþoli nái auðveldlega til stungusvæðisins sé þó ekki unnt að útiloka sjálfsáverka. Í matinu kemur fram sú athugasemd að skortur á ítarlegri lýsingu á áverkanum, vöntun á ljósmyndum og að réttarmeinafræðileg rannsókn fór ekki fram skömmu eftir atvikið takmarki réttarmeinafræðilegt mat. Í framburði F fyrir héraðsdómi kemur fram að hann telji líklegra að áverkinn stafi frá öðrum en brotaþola. Styðst það mat meðal annars við formfræði áverkans, lögun hans og dýpt og að stungan sé skálægt upp á við. Þá sé ekki að sjá neinar vísbendingar um hikandi skurði en þekkt sé að fólk sem veldur sjálfskaða prófar fyrst hvort beita þurfi miklu afli, hvort hnífur sé nægilega beittur og hvort sársaukinn sé mikill áður en það veldur sjálfsskaða.

19

Í málinu liggja fyrir ljósmyndir sem teknar voru af vettvangi í kjölfar atviksins og skýrsla tæknideildar lögreglu. Samkvæmt skýrslunni voru ekki nein merki um átök á vettvangi en svefnsófi, sængurföt og teppi voru blóðug. Lagt var hald á hníf sem var á eldhúsvaski sem var blautur og ætlað var að hafi verið þrifinn með svampi sem var hjá honum en á svampinum mátti greina ætlað blóð. Ekki sást blóð á hnífnum, sem var með 7 cm löngu blaði. Í eldhússkúffu voru nokkrir hnífar sem voru þurrir og hreinir. Blóðugt handklæði hafi legið í eldhúsvaski. Innst í hornskáp eldhúsinnréttingar hafi verið að finna blóðugt viskastykki. Á eldhúsborði við vask mátti sjá hvar ætlað vatnsblandað blóð hafði þornað. Á myndum af vettvangi þar sem sjá má aðstæður og framangreinda muni sést að talsverð ummerki eru um blóð í svefnsófa og á gólfi fyrir framan hann. Engin merki er hins vegar að sjá um blóð í eldhúskróki eða á eldhúsinnréttingu fyrir utan ætlað vatnsblandað blóð við eldhúsvask sem áður er getið. Samkvæmt niðurstöðu DNA rannsóknar á svampi og viskastykki gaf sýni úr svampi ekki svörun við blóðprófi en sýni úr viskastykki sýndi að DNA snið sýnisins var eins og DNA snið brotaþola.

20

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi gáfu lögreglumenn sem komu á vettvang og rannsökuðu hann skýrslur. Rannsóknarlögreglumaður G staðfesti fyrir héraðsdómi að skýrslan sem tekin var af brotaþola 5. nóvember 2018 hafi verið hljóðrituð og að endurritið sé orðrétt eftir upptökunni. Aðspurður kvaðst hann ekki muna eftir neinni blóðslóð frá sófanum inn í eldhús. Lögreglumaður H kvað vitnið D hafa tekið á móti lögreglunni og upplýst hana um atvik. Hún hefði strax við komuna farið að hlúa að sári brotaþola. Hún kvaðst ekki hafa séð vopn eða annað slíkt á svæðinu í kringum brotaþola. Blóð hefði einungis verið í rúminu í kringum hana en engin blóðslóð í íbúðinni sem bent gæti til þess að brotaþoli hafi verið á hreyfingu í henni. Ákærði hefði sett handklæðið sem hann var með í vaskinn þegar hún fór að hlúa að brotaþola. Staðfesti hún að vitnið D hefði túlkað fyrir lögreglumennina og tjáð þeim að ákærði kvaðst hafa heyrt einhver læti í herbergi brotaþola og þá farið að aðstoða hana. Vitnið kvað ákærða einnig hafa sagt að brotaþoli hafi sjálf valdið áverkanum. Lögreglumaður I sem gerði tækniskýrslu lögreglunnar sem liggur fyrir í málinu staðfesti lýsingu sem áður er rakin um handklæði í vaskinum, blautan hníf við eldhúsvaskinn, svamp með ætluðum blóðleifum og blóðugt viskastykki. Hann lýsti því að það hefði þurft að hafa svolítið fyrir því að koma viskastykkinu inn í hornskápinn þar sem það hafi verið alveg út í horni hans. Aðspurður um hvort blóð hafi verið sjáanlegt á öðrum stöðum en getið er um í skýrslu tæknideildar kvað hann smá blóð hafa verið á teppinu við rúmið en að öðru leyti hefði ekki verið sjáanlegt blóð á gólfi íbúðarinnar. Taldi hann að ef brotaþoli hefði gengið að vaskinum og eldhúsinnréttingunni, þvegið hnífinn og sett viskastykkið í hornskápinn eftir að hún fékk stungusár hefði átt að sjást blóðslóð og jafnvel ummerki um blóð á eldhúsinnréttingunni.

21

Samkvæmt framangreindu telst í ljós leitt að enginn hnífur fannst við svefnsófa brotaþola og engin blóðslóð sem bent getur til þess að hún hafi gengið inn í eldhúsið eftir að hafa veitt sér áverka, hreinsað hníf eða með öðrum hætti falið það vopn sem hefði verið notað til að veita áverkann. Með vísan til þessa og framburðar vitnisins B-kk-ef um að líklegast sé að áverki brotaþola stafi af hnífstungu af völdum annars manns svo og álitsgerðar og framburðar F réttarmeinafræðings um að að það sé líklegra að einhver annar hafi valdið áverkanum en brotaþoli sjálf er sannað að einhver annar en brotaþoli hafi veitt henni stungusár með hnífi.

22

Í læknisvottorði B læknis sem annaðist brotaþola er hún kom á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi 4. nóvember 2018 kemur fram að brotaþoli hefði í fyrstu ekki viljað gefa neitt upp um það sem gerðist. Þegar frá hafi liðið hefði hún sagst hafa verið stungin með hnífi. Í vottorðinu kemur fram að áverkinn komi vel heim og samanvið lýsingu brotaþola um að hún hefðiverið stungin með hnífi. Svo sem áður er rakið bar vitnið fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði fyrst borið um að hún hefði fallið og þannig fengið áverkann en síðar tjáð [...]starfsmanni sjúkrahússins að kærasti hennar h efðistungið hana. Í framburði vitnisins fyrir héraðsdómi kom einnig fram að í kjölfar þessarar frásagnar brotaþola hefðiverið kallaður til túlkur sem staðfesti að frásögnin væri rétt höfð eftir henni. Í málinu liggur að auki fyrir móttökuskýrsla hjúkrunarfræðings á neyðarmóttöku Landspítalans 4. nóvember 2018 þar sem haft er eftir brotaþola að hún hafi komið þangað eftir líkamsárás á heimili af völdum kærasta.

Þá liggur fyrir í málinu skýrsla læknis á neyðarmóttöku um réttarlæknisfræðilega skoðun þar sem sama frásögn er höfð eftir brotaþola.

23

Þess hefur áður verið getið að vitnið C sjúkraflutningamaður hafi borið fyrir héraðsdómi að þótt brotaþoli hafi ekki sagt beint að ákærði hafi valdið áverkanum þegar hann ræddi við hana á vettvangi hefði mátt ráða það af svip hennar. Þá lýsti vitnið því í lögregluskýrslu, sem hann staðfesti fyrir dómi, að á leiðinni til Reykjavíkur í sjúkrabíl hefði brotaþoli ekki viljað segja frá því hver gerandinn væri þar sem hún vildi ekki eyðileggja líf hans. Hann hafi þá spurt hvort yngri maðurinn sem var á vettvangi hafi valdið áverkanum og neitaði hún því. Hún hafi hins vegar kinkað kolli þegar hann spurði hvort eldri maðurinn hafi valdið áverkanum. Fyrir liggur að ákærði var eldri maðurinn á vettvangi.

24

Vitnið D, sem kom á vettvang að beiðni föður síns, lýsti því í framburði fyrir héraðsdómi að þegar hann hefði spurt brotaþola hvort hún hefði valdið áverkanum sjálf hefði hún svarað þeirri spurningu með orðunum „já ég stakk mig sjálf eða þannig“ og að þessi endir á setningunni merki á [...] að hún hefði ekki valdið áverkanum sjálf.

25

Vitnin D og C, sem komu á vettvang í kjölfar þess að brotaþoli hlaut áverkann, og B, sem annaðist brotaþola í framhaldi af því á sjúkrahúsi, bera þannig allir um að brotaþoli hafi lýst því yfir að ákærði hafi valdið henni áverkanum eða hún að minnsta kosti gefið það sterklega til kynna. Þessar frásagnir sem komu fram þegar í kjölfar hins ætlaða brots hafa grundvallarþýðingu við sönnunarmat í málinu. Þá athugast að verjanda ákærða gafst færi á að spyrja framangreind vitni fyrir héraðsdómi út í frásagnir þeirra og að upptökur í hljóði og mynd af vitnisburði þeirra voru spilaðar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Hefur dóminum því gefist tækifæri til að staðreyna áreiðanleika þeirra og réttmæti. Þá liggja fyrir í málinu tvær skýrslur 4. nóvember 2018 vegna komu brotaþola á neyðarmóttöku Landspítala þar sem sama frásögn er höfð eftir henni. Þær skýrslur voru þó ekki staðfestar fyrir dómi og hafa því minna sönnunargildi.

26

Framburður brotaþola hjá lögreglu er í samræmi við framangreind sönnunargögn.

Verjandi ákærða hefur komið því skýrt á framfæri við dóminn að þessi framburður brotaþola sé óljós og hún muni lítið eftir atvikum enda liggi fyrir að hún hafi verið undir talsverðum áhrifum áfengis þegar atvikið átti sér stað. Hljóðupptaka af lögregluskýrslunni var spiluð við aðalmeðferð málsins í Landsrétti þótt myndbandsupptöku hafi ekki notið við. Þá liggur fyrir að brotaþola var við upphaf skýrslutökunnar kynnt að hún gæti skorast undan því að gefa vitnisburð vegna tengsla við sakborning. Þar sem ákærða gafst við töku lögregluskýrslunnar ekki færi á að spyrja eða láta spyrja brotaþola í þágu varnar sinnar getur þessi framburður hennar ekki ráðið úrslitum við sönnunarmatið í málinu. Dómurinn telur aftur á móti ekki verða með öllu fram hjá því litið að hann styður við framangreind sönnunargögn.

27

Loks hefur verulega þýðingu við sönnunarmat í málinu að ákærði og brotaþoli voru ein á vettvangi þegar vitnið D kom þar að. Engar vísbendingar eru um að einhverjir aðrir en ákærði eða brotaþoli hafi komið í herbergi brotaþola þegar hún hlaut áverkann. Þá liggur fyrir að nokkurt ósamræmi er í frásögn ákærða af atvikum máls sem leiðir til þess að meta verður framburð hans ótrúverðugan. Jafnframt benda aðstæður á vettvangi til þess að annar en brotaþoli hafi falið viskastykki sem blóð úr brotaþola fannst á í hornskáp í eldhúsi, auk þess sem ummerki voru um að hnífur hafi nýlega verið þveginn í eldhúsvaski.

28

Að öllu framangreindu virtu verður talið að sannað sé svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi stungið brotaþola með hnífi 4. nóvember 2018.

29

Í málinu nýtur ekki nákvæmra upplýsinga um það hvernig atlögu ákærða bar að eða hvaða hvatir lágu þar að baki. Brotaþoli bar hjá lögreglu að ákærði hafi stungið sig en mundi ekki nánar atvik málsins að öðru leyti en því að mikið blóð hafi komið úr sárinu.

30

Í læknisvottorði B sem gefið var út 5. nóvember 2018 kemur fram að áverkinn á brotaþola sé 3 cm skurður vinstra megin við miðlínu yfir lífbeini. Á tölvusneiðmynd af áverkanum megi sjá að stungusárið sé 5 cm á dýpt og stefni upp á við. Enga áverka sé þó að sjá á æðum. Það álit kemur fram í vottorðinu að áverkinn á brotaþola sé mögulega lífshættulegur vegna nálægðar við stórar æðar í nára. Í framburði B í héraði kom fram að brotaþoli hafi ekki verið í lífshættu en áverkastaðurinn sé gríðarlega hættulegur fyrir stunguáverka þar sem mjög stórar æðar eru í náranum aðeins til hliðar. Mjög erfitt sé að stöðva blæðingar ef áverki kemur á þær æðar.

31

Áður er rakið að í álitsgerð F réttarmeinafræðings 17. desember 2019 komi fram að hann meti áverkann sem meðalþungan eða þungan höggáverka sem gæti verið af völdum „harðs, beitts, oddmjós hlutar eins og eldhúshníf. Miðað við staðsetningu og einkenni áverkans er líklegast að hann hafi orðið til við ákafa, lítillega skálæga stunguhreyfingu upp á við frá neðri vinstri til efri hægri kviðsvæðis.“ Áverkinn hafi ekki verið bráðhættulegur lífi en mögulega lífshættulegur vegna nálægðar við stórar æðar í nára. Í vitnisburði réttarmeinafræðingsins í héraði kom fram að stungan hefði verið „svona meðal til kröftug“ stunga en engin merki væru um skaða á beinum eða æðum. Stungan hefði ekki verið lífshættuleg en ef hún hefði vísað aðeins öðruvísi eða verið veitt af meiri krafti hefði hún getað valdið skaða á slagæðum. Af þeim sökum væri áverkinn metinn sem mögulega lífshættulegur.

32

Með vísan til þess sem að framan er rakið er það mat dómsins að ákærða hafi verið ljóst að með því að veita brotaþola stunguáverka í kviðarholi með hnífi hafi honum ekki getað dulist að langlíklegasta afleiðing af háttsemi hans yrði bani brotaþola.

Samkvæmt þessu verður ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir og verður hún heimfærð til 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga.

33

Refsing fyrir brot það sem ákærði er sakfelldur fyrir skal að lágmarki nema fimm ára fangelsi. Samkvæmt sakavottorði hefur ákærði engan sakaferil. Við ákvörðun refsingar ber að horfa til ákvæða 1., 2. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Refsing ákærða þykir samkvæmt þessu hæfilega ákveðin fimm ára fangelsi. Frá refsingunni dregst gæsluvarðhald sem hann sætti frá 5. til 8. nóvember 2018.

34

Ákærða verður gert að greiða allan sakarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í fimm ár. Til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 5. til 8. nóvember 2018.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins, 3.344.013 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, T-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef lögmanns, samtals í héraði og fyrir Landsrétti 2.400.000 krónur.

Dómur Héraðsdómur Suðurlands 10. nóvember 2020

Mál þetta, sem tekið var til dóms þann 13. október sl., er höfðað með ákæru héraðssaksóknara dagsettri 2. apríl sl. á hendur X, kennitala [...], til heimilis að [...], „fyrir tilraun til manndráps en til vara sérstaklega hættulega líkamsárás, með því að hafa sunnudaginn 4. nóvember 2018, að [...], stungið A, kt. [...], með hnífi með 7 cm löngu blaði, vinstra megin í kviðvegg með þeim afleiðingum að hún hlaut 5 cm djúpt stungusár sem hefði getað valdið lífshættu þar sem stungan lá nálægt stórum æðum í nára.

Telst þetta varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en til vara við 2. mgr. 218. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann þess að allur málskostnaður verði greiddur úr ríkissjóði.

Málavextir.

Sunnudaginn 4. nóvember 2018 kl. 19:02 barst tilkynning til lögreglu um að kona væri að [...]með skurð á kviðnum og væri mikil blæðing. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu tók tilkynnandi, D, á móti lögreglumönnum og kvað hann ákærða hafa sagt að brotaþoli, A, hefði stungið sjálfa sig. Hafi tilkynnandi vísað lögreglu inn í herbergi þar sem brotaþoli hafi legið uppi í svefnsófa og hafi ákærði haldið handklæði við kvið hennar. Hafi brotaþoli verið klædd í brjóstahaldara og bol en verið ber að neðan. Hafi ákærði verið beðinn um að fjarlægja handklæðið og hafi þá verið sjáanleg blæðing úr skurði sem verið hafi neðarlega á kvið, rétt ofan við kynfæri brotaþola. Hafi lögreglumaður þá haldið þrýstiumbúðum við skurðinn þar til sjúkraflutningamenn hafi komið á staðinn, en þá hafi blæðing verið hætt. Samkvæmt lögregluskýrslu hafi ákærði sett handklæðið í eldhúsvask og skolað það. Enginn hnífur eða annað áhald sem gæti hafa valdið sárinu hafi verið nálægt brotaþola, en töluvert blóð hafi verið að sjá í kringum hana á svefnsófanum og á teppum í kringum hana. Haft er eftir ákærða að hann hafi heyrt öskur og hurðaskell og því farið að athuga með brotaþola og séð að hún hafi verið með skurð á kviðnum. Hann hafi talið að hún hafi veitt sér áverkann sjálf og hafi hann þá hringt í föður tilkynnanda og beðið hann um aðstoð. Tilkynnandi kvað ákærða ekki hafa viljað fá sjúkrabifreið á staðinn, en beðið sig um að aka þeim á sjúkrahús. Rætt var við aðra íbúa hússins en enginn þeirra kvaðst hafa heyrt öskur eða hurðaskell og þá virtust þau ekki hafa vitað af atvikinu. Ákærði var látinn blása í áfengismæli og sýndi hann 1.20 mg/l útöndunarlofts.

Í greinargerð tæknideildar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu kemur fram að á borði við vask í eldhúskrók í herbergi brotaþola hafi fundist hnífur og hafi mátt sjá að hann hafði nýlega verið þrifinn. Á hnífnum hafi mátt greina tægjur úr svampi sem legið hafi við hlið hnífsins en á umræddum svampi hafi mátt greina blóð auk þess sem blóðsmit eða kám hafi verið á borðplötu þar við. Þá hafi fundist alblóðugt viskastykki innst inni í neðri eldhússkáp og hafi mátt sjá að blóðið hafi verið ferskt. Tekið var sýni úr viskastykkinu og það greint með DNA greiningaraðferðum. Sú greining leiddi í ljós að DNA snið sýnisins var eins og DNA sýni brotaþola. Við rannsókn á fatnaði ákærða fundust engin lífsýni sem gætu talist nothæf til DNA kennslagreiningar.

Fram kemur í skýrslu brotaþola hjá lögreglu mánudaginn 5. nóvember 2018 að hún og ákærði hafi hist daginn áður að morgni og drukkið saman kaffi. Síðan hafi ákærði farið út en þau eldað og borðað saman í hádeginu. Hafi þau fengið sér vínglas með matnum og síðan drukkið saman úr vodkaflösku eftir matinn. Kvaðst brotaþoli muna óljóst eftir því að hún og ákærði hafi rifist síðar um daginn en ekki hvert tilefnið hafi verið. Eftir það kvaðst brotaþoli ekki muna neitt fyrr en að ákærði hafi stungið hana með hnífi þar sem hún lá eða sat í svefnsófa í herbergi sínu. Hafi henni verið mjög brugðið og ekki vitað hvað ákærða hafi gengið til.

Ákærði skýrði svo frá hjá lögreglu að hann og brotaþoli hafi borðað súpu saman í að morgni daginn áður en ekki drukkið áfengi saman. Hafi hann drukkið nokkra bjóra einn síns liðs í herbergi sínu fyrripart dags. Umrætt kvöld, þegar hann hafi ætlað út að reykja, hafi hann séð brotaþola þegar hann hafi gengið fram hjá herbergi hennar. Hafi hún legið á sófa í herberginu og beðið ákærða um að hjálpa sér. Hafi ákærði haldið handklæði að kvið hennar en ekki hafa spurt brotaþola hvað gerst hefði. Hann hafi síðan hringt í vitnið D í þeim tilgangi að fá hann til að hringja í Neyðarlínuna þar sem ákærði tali ekki íslensku.

Meðal gagna málsins er læknisvottorð B, sérfræðings á slysa- og bráðadeild LSH. Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi við komu á slysadeild í fyrstu ekki viljað gefa neitt upp um hvað hefði gerst en sagst vera óttaslegin um að verða fyrir frekari skaða. Þegar á leið hafi hún greint frá að hún hafi verið stungin í kviðinn með 10 cm löngum hníf. Tekin hafi verið tölvusneiðmynd af stungusárinu, saumuð fjögur spor í sárið og brotaþoli fengið verkja- og sýklalyf. Í niðurlagi vottorðsins segir: „Þannig kona sem kemur inn með stunguáverka rétt vinstra megin við miðlínu yfir lífbeini. Þetta er mögulega lífshættulegur áverki vegna nálægðar við stórar æðar í nára. Hún er einnig með mar á vinstri mjöðm en ekki finnast aðrir áverkar. Áverki sem kemur vel heim og saman við þá lýsingu að hún hafi verið stungin með litlum eldhúshníf.“ Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli liggi enn inni á sjúkrahúsi vegna áverkans og verkja.

Tekið var blóð úr brotaþola til alkóhólrannsóknar kl. 20:20 sama kvöld og samkvæmt niðurstöðu rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði mældist alkóhól í blóði hennar 3,42‰. Tekið var blóð úr ákærða til alkóhólrannsóknar kl. 22:49 sama kvöld og samkvæmt niðurstöðu rannsóknastofunnar mældist alkóhól í blóði hans 1,62‰. Þá var ákærða tekið þvag til alkóhólrannsóknar kl. 23:11 sama kvöld og samkvæmt niðurstöðu rannsóknastofunnar mældist alkóhól í þvagi hans 2,59‰.

Með úrskurði dómsins þann 6. nóvember 2018 var ákærða gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til fimmtudagsins 8. nóvember sama ár.

Samkvæmt matsbeiðni lögreglustjórans á Suðurlandi dagsettri 30. október 2019 var þess óskað að dómkvaddur yrði sérfróður matsmaður, réttarmeinafræðingur, til þess að meta hvort áverkar brotaþola væru þess eðlis að hún hefði getað veitt sér þá sjálf. Þá var þess óskað að metið yrði hvort líklegra væri að áverkar þeir sem brotaþoli hlaut væru þess eðlis að hún hafi veitt sér þá sjálf eða utanaðkomandi aðili. Þann 7. nóvember sama ár var F réttarmeinafræðingur dómkvaddur til starfans og er matsgerð hans dagsett 17. desember sama ár. Í matsgerð hans kemur fram að á sneiðmynd sé stungusár sýnilegt vinstra megin neðarlega á kvið, rétt vinstra megin við klyftasvæði með stefnu upp á við. Margúll sé greinanlegur undir húð og haldi áfram inn í vinstri kviðvöðva og þeki svæði sem sé 10 x 5 x 3 cm. Blæðing sjáist undir kviðvegg fyrir framan þvagblöðru en utan lífhimnu, mælist 9 x 10 x 3 cm. Engir æðaáverkar séu sýnilegir, ekkert loft í kviðarholi og engir áverkar eða neitt óeðlilegt við starfsvef líffæra. Þá kemur fram að engar ljósmyndir séu tiltækar af nýlegu sárinu. Þá segir matsmaður að áverkinn geti verið af völdum harðs, beitts og oddmjós hlutar, eins og eldhúshnífs. Miðað við staðsetningu og einkenni áverkans sé líklegast að hann hafi orðið til við ákafa, lítillega skálæga stunguhreyfingu upp á við frá neðri vinstri til efri hægri kviðsvæðis. Þar sem myndir vanti af áverka og lýsing á formfræði hans sé ófullnægjandi sé ekki mögulegt að lýsa ítarlegri tilurð áverkans. Mat á sjúkraskýrslum og greining á sneiðmyndum sýni engin merki um sjálfsáverka, áverkinn sé ekki á dæmigerðum sjálfsáverkastað og engir hikandi skurðir hafi verið greindir. Því sé aðild annars aðila möguleg. Stungusárið sé þó á því svæði sem brotaþoli nái auðveldlega til og því sé ekki hægt að útiloka sjálfsáverka. Þá gerir matsmaður þá athugasemd að skortur á ítarlegri lýsingu á áverka, vöntun á ljósmyndum af honum og það að enginn réttarmeinafræðingur hafi skoðað brotaþola skömmu eftir atvikið, takmarki mjög réttarmeinafræðilegt mat.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði skýrði svo frá fyrir dómi að brotaþoli væri kærasta hans, þau hefðu verið saman í 8 ár og væru enn par og væri gott samband milli þeirra. Hann kvað þau umræddan dag hafa verið að elda hádegismat í herbergi brotaþola, þau hafi drukkið svolítið, borðað matinn og hafi hann farið inn í herbergi sitt að sofa. Þegar hann hafi farið út að reykja hafi hann gengið framhjá herbergi brotaþola og séð að hún hafi þurft aðstoð og hafi hún beðið um sjúkrabíl. Hafi hann þá hringt í D eða E þar sem hann tali hvorki íslensku né ensku. Hann kvað brotaþola hafa legið á rúminu og haldið á handklæði í fanginu. Hún hafi verið mjög ölvuð og kvaðst hann hafa séð blóð á handklæðinu. Hún hafi ekki sagt hvað hefði gerst og hann kvaðst ekki hafa spurt hana þar sem hann hafi verið í sjokki. Hann kvaðst ekki hafa séð blóð í sófanum og ekki muna hvernig hún hefði verið klædd, hugsanlega í einhverjum slopp en hún hafi ekki verið nakin. Ákærði kvaðst engan hníf hafa séð og neitaði að hafa stungið brotaþola, hann hafi aðeins hjálpað henni. Þá kannaðist ákærði ekki við að hafa þvegið hníf og hann kvaðst ekki hafa hreyft við neinu. Hann kvaðst á síðastliðnum tveimur árum hafa rætt þetta við brotaþola en hún segi sjálf að hún viti ekki hvað hefði gerst, hún muni það ekki. Hann kvað ekkert rifrildi hafa verið milli þeirra og engin átök. Ákærði mundi ekki eftir að hafa séð blóðugt viskastykki í íbúðinni og þá mundi hann ekki eftir að hafa heyrt öskur í brotaþola. Þá mundi ákærði ekki eftir því að hafa sagt við D að brotaþoli hefði stungið sig sjálf. Hann kvaðst ekki hafa séð að brotaþoli væri með stungusár, hann hafi fyrst vitað af því þegar lögreglan hafi sagt honum það.

Brotaþoli kom fyrir dóm við aðalmeðferð málsins en skoraðist undan vitnisburði vegna tengsla sinna við ákærða.

Vitnið B læknir kom fyrir dóm og staðfesti læknisvottorð sitt. Hann kvað hafa verið erfitt að fá sögu frá brotaþola til að byrja með, hún hafi verið í töluverðu uppnámi og virst hrædd og óörugg. Hún hafi fyrst talað um að um fall eða óhapp hefði verið að ræða en sú saga hefði breyst og hefði hún talað um að hún hefði orðið fyrir áverkum af einhverjum öðrum. Hefði brotaþoli tjáð [...]starfsmanni að kærasti hennar hefði veist að henni og stungið hana og væri það ekki í fyrsta skipti sem hún hefði orðið fyrir áverkum. Vitnið kvað stunguáverkann hafa verið rétt vinstra megin við lífbeinið og hafi blætt nokkuð úr. Á tölvusneiðmynd hafi sést að stunguáverkinn hafi legið upp á við og til hægri og verið u. þ. b. 5 cm djúpur. Hann kvað ekki um hefðbundinn stað fyrir sjálfsáverka að ræða, en ekkert í sárinu hafi hjálpað honum að greina það. Hann kvað brotaþola ekki hafa verið í lífshættu en um gríðarlega hættulegan stað fyrir stunguáverka hafi verið að ræða, mjög stórar æðar séu í náranum aðeins til hliðar. Þá séu æðar sem liggi aftan við þvagblöðruna ef farið er dýpra eða meira beint inn í kviðarholið. Vitnið kvaðst ekki hafa haft þá tilfinningu að brotaþoli væri undir áhrifum áfengis, hún hafi verið mjög döpur og hrædd og ógjarnan viljað segja frá því sem hefði gerst. Þá komi hvergi fram í skráningum hjúkrunarfræðinga og lækna að mikill grunur hafi verið um ölvun eða önnur áhrif. Vitnið taldi mjög líklegt að blætt hafi töluvert úr sárinu í upphafi, enda sjáist stórt mar á tölvusneiðmynd. Vitnið taldi áverkann ekki koma heim og saman við að brotaþoli hafi rekið sig í eða fallið á einhvern hlut. Vitnið gat ekki útilokað að brotaþoli hefði sjálf veitt sér umræddan áverka.

Vitnið C sjúkraflutningamaður skýrði svo frá fyrir dómi að borist hafi tilkynning um konu sem hefði dottið á hníf. Hafi verið farið á vettvang og hafi lögreglan verið komin á undan. Hafi konan legið í rúmi og hafi verið unnið að því að stöðva blæðingu hjá henni. Þarna hafi verið ungur maður sem hafi túlkað fyrir konuna. Vitnið kvaðst hafa talað eitthvað við konuna á [...]sem hún hafi virst eitthvað skilja. Hann mundi ekki hvort hún hefði lýst því sem hefði gerst. Hann kvað stungusárið hafa verið á þannig stað að það hafi ekki verið sannfærandi að konan hefði dottið á hníf, en ekki hafi farið á milli mála að um nýjan áverka hafi verið að ræða, en það hafi aðeins blætt eða vætlað úr sárinu. Vitnið kvaðst hafa spurt konuna hvort maðurinn hefði gert þetta en hún hafi ekki sagt að það hefði verið hann og þá hafi hún ekki sagt að einhver hefði stungið hana. Hann minnti að hún hefði verið undir áhrifum áfengis en ekki miklum. Eftir að borinn hafði verið undir vitnið framburður þess hjá lögreglu kvað vitnið að lesa hefði mátt af svip konunnar að kannski hefði maðurinn sem var inni verið að verki, en hún hafi ekki sagt það beint. Vitnið kvaðst ekki hafa séð hníf á vettvangi.

Vitnið E skýrði svo frá fyrir dómi að hann væri vinur ákærða. Hann kvað ákærða umrætt kvöld hafa hringt í sig og óskað eftir aðstoð við að koma brotaþola á spítala vegna þess að blætt hafi úr henni. Hann kvað stekki vita hvað hefði gerst, en lögreglukona hefði sagt honum það.

Vitnið G, rannsóknarlögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hann hefði tekið skýrslu af brotaþola daginn eftir á bráðamóttöku. Hafi ástand hennar verið nokkuð gott, hún hafi verið rúmliggjandi en vel áttuð og ekki undir áhrifum áfengis. Hafi túlkur verið viðstaddur og hafi verið gætt ákvæða við brotaþola vegna tengsla hennar við ákærða. Hafi hún sagt að hún skildi réttarstöðu sína og gefið skýrslu af fúsum og frjálsum vilja. Hann kvað viskastykki hafa fundist inni í hornskáp í eldhúsinu en hann mundi ekki hvort blóðslóð hafi verið úr sófanum inn í eldhús.

Vitnið H lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hún hafi farið í útkall og hafi verið talað um konu með sár, einhvers konar stungusár og mögulegan sjálfsáverka. Hún kvað D hafa tekið á móti lögreglumönnum á vettvangi og hafi hann útskýrt hvað væri á seyði. Hafi ákærði haldið handklæði við sárið á brotaþola og hafi vitnið beðið hann um að fjarlægja það. Hún kvaðst ekkert vopn hafa séð á svæðinu í kringum brotaþola sem hún eða einhver annar gæti hafa notað. Þá hafi blóðið bara verið í rúminu í kringum brotaþola og engin blóðslóð sjáanleg sem benti til þess að brotaþoli hefði verið á hreyfingu um íbúðina. Hún kvað sér hafa verið sagt að ákærði hefði tekið handklæðið, sett það í vaskinn og byrjað að skola það og hélt hún að félagi sinn hefði stöðvað hann. Vitnið kvað D hafa reynt að túlka og kvað hann ákærða hafa sagt að hann hefði heyrt einhver læti í herbergi brotaþola, farið til hennar og séð að hún væri með sár. Hafi ákærði ýjað að því að hún hefði gert þetta sjálf. Vitnið kvað ákærða og brotaþola hafa verið ölvuð en brotaþoli hafi lítið viljað tjá sig, enda hafi hún hvorki talað íslensku né ensku. Hún hafi verið í uppnámi og hrædd og hafi ekkert viljað segja eða gera. Vitnið kvað sjúkraflutningamann aðeins hafa náð að ræða við brotaþola á [...]og hafi hann talið að hún hefði ekki gert þetta sjálf, hún væri hrædd við ákærða en vitnið mundi ekki hvort brotaþoli hefði sagt þetta beint við sjúkraflutningamanninn, þetta hafi frekar verið einhver tilfinning sem hann hafi fengið.

Vitnið D skýrði svo frá fyrir dómi að faðir sinn hefði hringt í sig og sagt að það þyrfti að koma ákærða og brotaþola til læknis því það væri eitthvað að. Hann kvaðst hafa farið á vettvang og hafi brotaþoli legið á rúmi eða í sófa og sagt að hún væri með smá sár og þyrfti að komast til læknis. Hann kvaðst hafa krafist þess að fá að sjá sárið og hafi hann þá séð að þetta hafi ekki verið venjulegt sár heldur eitthvað meira. Hann kvaðst hafa hringt á Neyðarlínuna og óskað eftir aðstoð. Hann kvað ákærða hafa sagt að brotaþoli hefði rekið sig í eitthvað og væri með smá sár sem þyrfti ábyggilega að sauma. Hann kvað hvorugt þeirra hafi viljað að hann hringdi á sjúkrabifreið. Brotaþoli hafi sett kostnaðinn fyrir sig en ákærði hafi talið það óþarfa, það þyrfti bara að skutla þeim til læknis. Vitnið kvað ekkert rosalega mikið blóð hafa verið þarna, en meira en komi af venjulegri skrámu. Brotaþoli hafi haldið á blóðugum pappír, eitthvað hafi verið á teppi og á lakinu að hann minnti. Vitnið kvaðst ekki hafa séð hníf en ákærði hafi sagt að brotaþoli hefði ábyggilega stungið sig en hann hafi sagt að hann vissi ekki hvar hnífurinn væri. Borinn var undir vitnið framburður þess hjá lögreglu þess efnis að ákærði hafi sagt honum að brotaþoli hefði sjálf stungið sig, hún væri klikkuð og hefði í sífellu hótað að drepa sig. Þá hafi vitnið spurt ákærða hvað orðið hefði um hnífinn en hann hafi sagt að hún hefði falið hann. Vitnið kvað þetta rifjast upp fyrir sér. Þá var borinn undir vitnið framburður þess hjá lögreglu þess efnis að hann hafi spurt brotaþola hvort hún hefði valdið þessum áverka sjálf og hefði hún svarað þeirri spurningu, með nákvæmlega sömu orðum, „já, ég stakk mig sjálf“, en með þannig svip að hann hafi túlkað það þannig að hún hefði ekki gert það sjálf. Vitnið kvað þetta rifjast upp fyrir sér. Vitnið kvað brotaþola ekki hafa talað góða [...].

Vitnið I lögreglumaður skýrði svo frá fyrir dómi að hnífstunga virtist hafa átt sér stað í rúminu, þar hafi mesta blóðið verið. Blóðugt handklæði hafi verið við vaskinn, þar hafi verið hnífur sem hafi verið búið að þrífa og svampur sem vitnið taldi að hefði verið notaður til að þrífa hnífinn með hafi verið við hliðina, en blóðleifar hafi verið í svampinum. Þá hafi blóðugt viskastykki fundist inni í hornskáp. Vitnið taldi að ef manneskja sem blæddi úr hefði gengið um íbúðina, staðið við vaskinn, þvegið hnífinn og kastað viskastykki inn í skáp, þá væri blóð á gólfinu og jafnvel innréttingunni líka. Vitnið kvað ekkert slíkt hafa fundist þrátt fyrir leit.

Vitnið F réttarmeinafræðingur skýrði svo frá fyrir dómi að miðað við staðsetningu hnífstungunnar á líkama brotaþola þá næði hún á þann stað að það sé möguleiki. Hins vegar miðað við formfræði áverkans og lögun hans og dýpt taldi vitnið líklegra að einhver annar hefði valdið áverkanum. Sárið sé þannig að það gefi til kynna að hreyfingin við sjálfan gjörninginn hafi verið að hluta til skálæg og aðeins upp á við. Frá vinstri að neðan til í hægri átt að ofan, frá neðri hluta kviðsvæðis. Taldi vitnið því meiri líkur á því að einhver annar en brotaþoli hefði stungið hana. Hann kvaðst engin einkenni hafa séð sem bent hafi til sjálfsskaða. Þeir sem reyni að skaða sig sjálfir prófi fyrst hvort beita þurfi miklu afli, hvort hnífurinn sé nógu beittur og hvort sársaukinn sé mjög mikill. Vitnið kvað engar slagæðar hafa orðið fyrir skaða og hann kvaðst enga lífshættulega áverka hafa séð. Hefði stungan vísað aðeins öðru vísi eða ákefð stungunnar verið meiri hefði hnífurinn auðveldlega getað stungist í kviðinn og valdið skaða á ýmsum líffærum. Vitnið taldi að miðað við þær mjög takmörkuðu upplýsingar sem hann hafi fengið teldi hann líklegra að einhver annar en brotaþoli hefði valdið stungunni. Hann kvað það takmarka getu til að framkvæma mat ef ekki liggja fyrir myndir eða nánari skýringar á áverkanum. Hann kvað mat sitt byggt á athugasemdum annarra lækna en þeir séu ekki eins nákvæmir og réttarmeinafræðingar. Hafi því mat vitnisins verið takmörkunum háð. Vitnið kvað að án þess að vera með nákvæma lýsingu á útliti stungusársins þá gæti hann ekki borið saman stunguna annars vegar og hníf hins vegar vegna þess að í sjúkraskýrslum sé einungis talað um hníf en stungusárinu ekki lýst í smáatriðum. Þá sé ekki nánari lýsing á högginu sjálfu, talað um „blunt force“ eða hvort hnífurinn hafi verið beittur, oddmjór. Það hafi ekki verið nánari lýsing á formfræði og ekkert í skýrslunum eða gögnunum sem hann hafi fengið þar sem talað hafi verið um mögulega aðra skurði eða stungur. Hafi hann þá gert ráð fyrir því að það væru engar slíkar en í réttarmeinafræði væri tekið fram ef það væru slíkir áverkar eða merki. Vitnið kvaðst aldrei hafa séð stungusárið og hefðu verið einhver aukasár hefði það hjálpað honum að túlka það sem hefði gerst og hefði áreiðanleiki matsins þá verið enn meiri. Vitnið kvað sneiðmynd sýna að hnífstungan sjálf sé frekar neðarlega vinstra megin á líkamanum og stefna hnífsins hafi verið frá vinstri að neðan og upp til hægri. Stefnan hafi verið skálæg og gert það að verkum að líklegra sé að einhver annar en brotaþoli hafi valdið áverkanum. Þetta yrði að rannsaka nánar en hefðu myndir eða nánari skýringar legið fyrir hefði verið mögulegt að meta hvort annar aðili hefði verið að verki eða ekki.

Niðurstaða

Ákærða er í máli þessu gefið að sök að hafa stungið brotaþola með hnífi með 7 cm löngu blaði, vinstra megin í kviðvegg með þeim afleiðingum að hún hlaut 5 cm djúpt stungusár sem hefði getað valdið lífshættu þar sem stungan lá nálægt stórum æðum í nára. Ákærði hefur við alla meðferð máls þessa neitað sök. Vitnið D staðfesti fyrir dómi þann framburð sinn hjá lögreglu að ákærði hafi sagt honum að brotaþoli hefði sjálf stungið sig, hún væri klikkuð og hefði í sífellu hótað að drepa sig. Þá staðfesti vitnið að ákærði hefði sagt að brotaþoli hefði falið hnífinn. Í lögregluskýrslu er haft eftir ákærða að hann hafi heyrt öskur og hurðaskell og því farið að athuga með brotaþola og séð að hún hafi verið með skurð á kviðnum. Hann hafi talið að hún hafi veitt sér áverkann sjálf. Við yfirheyrslu hjá lögreglu skýrði ákærði svo frá að hann hafi séð brotaþola liggja á sófa í herbergi sínu og hafi hún beðið ákærða um að hjálpa sér. Hafi hann haldið handklæði að kvið hennar en hann kvaðst ekki hafa spurt brotaþola hvað hefði gerst.

Brotaþoli hefur ekki gefið neina heildstæða frásögn af því sem gerðist, hvorki við rannsókn málsins né fyrir dómi. Fyrir liggur að hún var undir miklum áfengisáhrifum og í skýrslutöku hjá lögreglu daginn eftir kvaðst hún muna óljóst eftir því að hún og ákærði hafi rifist en ekki hvert tilefnið hafi verið. Eftir það kvaðst brotaþoli ekki muna neitt fyrr en ákærði hefði stungið hana með hnífi þar sem hún lá eða sat í svefnsófa í herbergi sínu. Fyrir liggur að vitnið D reyndi að tala við brotaþola á vettvangi á [...], en brotaþoli er frá [...]samkvæmt gögnum málsins. Hann kvaðst hafa spurt brotaþola hvort hún hefði valdið þessum áverka sjálf og hefði hún svarað þeirri spurningu með nákvæmlega sömu orðum, en með þannig svip að hann hafi túlkað það þannig að hún hefði ekki gert það sjálf. Vitnið C kvað brotaþola hafa virst skilja eitthvað í [...]og kvað hann að lesa hefði mátt af svip brotaþola að kannski hefði maðurinn sem var inni verið að verki, en hún hafi ekki sagt það beint.

Miðað við það blóð sem var á vettvangi verður að teljast mjög ólíklegt að brotaþoli hafi farið úr rúmi sínu eftir að henni tók að blæða, falið hnífinn og sett viskastykki inn í hornskáp í eldhúsi og bendir margt til þess að ákærði hafi þar verið að verki, enda var hann að þvo handklæði þegar lögreglu bar að garði.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja megi honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, teljist fram komin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Þá segir í 1. mgr. 111. gr. laganna að dómur skuli reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Ákærði og brotaþoli eru ein til frásagnar um það sem gerðist og þá ber að hafa í huga að bæði voru undir áhrifum áfengis, sérstaklega brotaþoli. Þá verður ekki fram hjá því litið að brotaþoli skoraðist undan skýrslugjöf fyrir dómi og þá getur dómkvaddur matsmaður ekki útilokað að um sjálfsáverka sé að ræða, en skortur á ítarlegri lýsingu á áverka, vöntun á ljósmyndum af honum og það að enginn réttarmeinafræðingur hafi skoðað brotaþola skömmu eftir atvikið, takmarki mjög að hans mati réttarmeinafræðilegt mat. Með hliðsjón af öllu framansögðu verður að telja að það mikill vafi leiki á sekt ákærða að ekki verði hjá því komist að sýkna hann af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Að fenginni þessari niðurstöðu og með vísan til 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008, ber að leggja allan sakarkostnað á ríkissjóð, þ. m. t. málsvarnarlaun T-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, skipaðs verjanda ákærða, sem þykja hæfilega ákveðin með hliðsjón af tímaskýrslu hans og umfangi málsins, 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá greiðist einnig úr ríkissjóði þóknun J-kvk-ef G-kvk-ef, lögmanns brotaþola á rannsóknarstigi málsins, sem þykir hæfilega ákveðin 239.320 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 12.100 krónur.

H-kk-nf O. A-kk-nf dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun T-kk-ef R-kk-ef S-kk-ef, skipaðs verjanda ákærða, 1.200.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá greiðist einnig úr ríkissjóði þóknun J-kvk-ef G-kvk-ef, lögmanns brotaþola á rannsóknarstigi málsins, 239.320 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti auk ferðakostnaðar lögmannsins, 12.100 krónur.