81/2019

Útdráttur

Ágreiningur málsins laut að því hvort E ehf. ætti kröfu á hendur þrotabúi S hf. í skilningi 76. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og gæti á þeim grunni borið upp við héraðsdómara skriflegar aðfinnslur við störf skiptastjóra og krafist úrskurðar um hvort honum yrði vikið frá störfum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í ýmsum ákvæðum gjaldþrotaskiptalaga væri þeim sem lýstu kröfum á hendur þrotabúi tryggð tiltekin réttindi gagnvart búinu á meðan skorið væri úr um réttmæti krafna og leyst úr ágreiningi um þær. Samkvæmt þeim ákvæðum væri þó ljóst að lögin gerðu ráð fyrir því að þeir sem ekki hefðu fengið samþykktar kröfur á hendur þrotabúi hefðu ekki sömu réttarstöðu og þeir aðilar sem hefðu fengið kröfur sínar samþykktar. Þar sem sóknaraðili hefði ekki sýnt fram á að hann ætti kröfu á hendur búinu í skilningi 1. og 3. mgr. 76. gr. laganna var staðfest niðurstaða héraðsdóm um frávísun á kröfu E frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 31. janúar 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 13. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 18. janúar 2019, í málinu nr. X15/2018, þar sem kröfu sóknaraðila um að varnaraðila verði vikið frá sem skiptastjóra þrotabús Sameinaðs sílikons hf. var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst ómerkingar hins kærða úrskurðar og að málinu verði vísað heim í hérað til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar. Málsatvik

4 Atvik málsins eru þau að með bréfi 29. október 2018 til Héraðsdóms Reykjaness fann sóknaraðili að hæfi varnaraðila sem skiptastjóra þrotabús Sameinaðs sílikons hf. Aðfinnslurnar voru á grundvelli 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Í hinum kærða úrskurði er ekki fjallað sérstaklega um viðbrögð héraðsdómara við þessu erindi. Sóknaraðili beindi kröfu til Héraðsdóms Reykjaness 31. október 2018 um að varnaraðila yrði með úrskurði vikið úr starfi skiptastjóra þrotabúsins, sbr. 2. og 3. mgr. 76. gr., laga nr. 21/1991. Við þingfestingu málsins var af hálfu varnaraðila gerð sú athugasemd að sóknaraðili gæti ekki talist kröfuhafi í búið í skilningi framangreindra ákvæða laga nr. 21/1991 og gæti því ekki átt aðild að málinu. Héraðsdómari tók þá ákvörðun í sama þinghaldi að skipta sakarefninu málsins samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 og á þeim grunni var málið flutt um aðild sóknaraðila.

5 Samkvæmt gögnum málsins var bú Sameinaðs sílikons hf. tekið til gjaldþrotaskipta 22. janúar 2018 og fresti til að lýsa kröfum í búið lauk 30. mars sama ár. Með bréfi 29. ágúst 2018 lýsti sóknaraðili kröfu að fjárhæð 6.658.213 krónur í þrotabúið en fram kemur í kröfulýsingu að um endurgjald fyrir endurskoðunarþjónustu sé að ræða. Kröfunni var lýst sem almennri kröfu og sóknaraðili tók fram í kröfulýsingunni að hann áskildi sér rétt til skuldajafnaðar. Jafnframt var þess óskað að krafan kæmist að við skiptin samkvæmt heimild í 1. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991. Með bréfi 30. ágúst 2018 hafnaði varnaraðili kröfu sóknaraðila sem of seint fram kominni. Í tölvupósti sama dag mótmælti sóknaraðili afstöðu varnaraðila til kröfunnar. Varnaraðili lýsti annarri kröfu í þrotabúið 20. nóvember 2018 og var þeirri kröfu lýst sem búskröfu á grundvelli 3. töluliðar 1. mgr. 110. gr. laga nr. 21/1991. Sú krafa var reist á því að þrotabúinu hafði verið gert skylt að setja tryggingar fyrir greiðslu málskostnaðar í skaðabótamálum sem þrotabúið hafði höfðað á hendur sóknaraðila. Varnaraðili hafnaði kröfunni með bréfi 22. nóvember 2018 en sóknaraðili mótmælti afstöðu varnaraðila til kröfunnar með bréfi degi síðar. Boðað hefur verið til skiptafundar um ágreining um framangreindar kröfur sóknaraðila í samræmi við ákvæði 120. og 121. gr. laga nr. 21/1991.

6 Ágreiningur málsins lýtur samkvæmt framansögðu að því hvort sóknaraðili eigi kröfu á hendur þrotabúi Sameinaðs sílikons hf. í skilningi 76. gr. laga nr. 21/1991 og geti á þeim grunni borið upp við héraðsdómara skriflegar aðfinnslur við störf skiptastjóra og krafist úrskurðar um hvort honum verði vikið frá störfum.

Niðurstaða

7 Eins og að framan greinir hefur ekki verið leyst úr ágreiningi aðila um kröfur sóknaraðila á hendur þrotabúi Sameinaðs sílikons hf. í samræmi við reglur 120., 121. gr. og eftir atvikum 171. gr. laga nr. 21/1991 en þar er kveðið á um hvernig skorið er úr ágreiningi um réttmæti krafna. Þá liggur ekki fyrir í málinu hvort sóknaraðila hafi auðnast að afla samþykkis kröfuhafa um að krafan komist að við skiptin, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 118. gr. laganna. Ekki hafa gengið dómar um að þrotabúinu hafi verið gert að greiða málskostnað í bótamálunum. Hér fyrir dómi verður ekki skorið úr ágreiningi aðila um réttmæti krafna sóknaraðila, heldur eingöngu því hvort sóknaraðili hafi réttarstöðu aðila sem á kröfu á hendur þrotabúinu meðan ekki hefur verið leyst úr ágreiningi um kröfur sóknaraðila.

8 Samkvæmt 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 er þeim „sem á kröfu á hendur búinu“ heimilt að bera upp skriflegar aðfinnslur um störf skiptastjóra við héraðsdómara sem hefur skipað hann. Í 3. mgr. 76. gr. segir enn fremur að fallist héraðsdómari ekki á að víkja skiptastjóra úr starfi samkvæmt 2. mgr. sömu greinar geti sá sem hafði uppi aðfinnslur um störf hans krafist úrskurðar héraðsdómara um hvort skiptastjóranum verði vikið frá. Með sama hætti geti „sá sem á kröfu á hendur búinu“ og telur skiptastjóra ekki fullnægja skilyrðum 2. mgr. 75. gr. laganna krafist þess að héraðsdómari kveði á um það með úrskurði hvort skiptastjóra verði vikið frá störfum af þeim sökum.

9 Í ýmsum ákvæðum gjaldþrotaskiptalaga eru þeim sem lýsa kröfum á hendur þrotabúi tryggð tiltekin réttindi gagnvart búinu á meðan skorið er úr um réttmæti krafna og leyst úr ágreiningi um þær. Í 125. gr. laganna kemur til dæmis fram að kröfuhafi eigi rétt á að sækja skiptafundi „ef hann hefur lýst kröfu sinni fyrir skiptastjóra og henni hefur ekki endanlega verið hafnað“. Jafnframt er mælt fyrir um það í 126. gr. laganna að skiptastjóri ákveði slíkum kröfum atkvæði til bráðabirgða á skiptafundi við tilteknar aðstæður. Þá er í 130. gr. kveðið á um rétt lánardrottins, „sem hefur lýst kröfu á hendur búinu sem hefur ekki þegar verið hafnað“, til þess að halda uppi hagsmunum sem þrotabúið kann að njóta í eigin nafni til hagsbóta fyrir búið. Samkvæmt framangreindum ákvæðum er ljóst að lögin gera ráð fyrir því að þeir sem ekki hafa fengið samþykktar kröfur á hendur þrotabúi hafa ekki sömu réttarstöðu og þeir aðilar sem hafa fengið kröfur sínar samþykktar. Þótt sóknaraðili hafi ekki stöðu aðila sem á kröfu á hendur búinu var honum hins vegar heimilt að upplýsa héraðsdóm um þær aðfinnslur sem hann hefur við störf skiptastjóra eins og hann raunar gerði með bréfi sínu 29. október 2018. Héraðsdómari þarf samkvæmt 1. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 að taka afstöðu til slíkra upplýsinga ef hann telur tilefni til.

10 Samkvæmt því sem að framan er rakið hefur sóknaraðili ekki sýnt fram á að hann eigi „kröfu á hendur búinu“ í skilningi 1. málsliðar 1. mgr. 76. gr. og 2. málsliðar 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 þar sem sérstaklega eru tilgreindar heimildir til að bera upp við héraðsdómara skriflegar aðfinnslur við störf skiptastjóra og krefjast úrskurðar hans um hvort skiptastjóra verði vikið úr starfi sökum vanhæfis. Með vísan til þess sem að framan er rakið verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

11 Eftir framangreindum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Ernst & Young ehf., greiði varnaraðila, G-kk-þgf G-kk-þgf, 200.000 krónur í kærumálskostnað.