603/2023

Útdráttur

K ærður var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um lögheimili barns þeirra. Með úrskurði héraðsdóms var tekin til greina krafa B um lögheimili barnsins til bráðabirgða þar til leyst hefði verið úr ágreiningi um lögheimili þess með dómi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að þegar hefði orðið röskun á högum barnsins frá því sem var þegar búsetu þess var skipt og báðir foreldrar þess bjuggu á M. Að því gættu þótti það vera barninu fyrir bestu að lögheimili þess yrði hjá A þar til forsjármál þeirra hefði verið til lykta leitt, en með því væri viðhaldið fyrirkomulagi sem málsaðilar sömdu um við samvistaslit þeirra og í gildi var við höfðun málsins. Var því hafnað kröfu B um að lögheimili barnsins yrði hjá honum til bráðabirgða.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 9. ágúst 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 4. ágúst 2023 í málinu nr. E- [...]/2023 þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um lögheimili barns þeirra, C. Kæruheimild er í 5. mgr. 35. gr. barnalaga nr.76/2003.

2

Sóknaraðili krefst þess að kröfu varnaraðila um lögheimili barnsins til bráðabirgða verði hafnað. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurða rog kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með úrskurði héraðsdóms var tekin til greina krafa varnaraðila um lögheimili barns málsaðila til bráðabirgða þar til leyst hefur verið úr ágreiningi um lögheimili þess með dómi, sbr. 1. mgr. 35. gr. barnalaga.

5

Ný gögn hafa verið lögð fyrir Landsrétt. Meðal þeirra er bréf [...]til heilsugæslulækna [...] 29. september 2021, [...]mat [...] 18. mars 2022, tölvupóstur aðstoðarleikskólastjóra á leikskólanum O 10. júlí 2023, starfsvottorð og umsögn frá [...] vegna sóknaraðila 8. og 10. ágúst 2023, umsögn um barnið frá hópstjóra á leikskólanum P 10. og 23. ágúst 2023, svo og upplýsingar frá leikskólaráðgjafa á [...]

M um leikskóla barnsins 10. ágúst sama ár. Þá liggur einnig fyrir yfirlit yfir mætingar barnsins á P 14. febrúar til 23. ágúst 2023, staðfesting á leikskólavist fyrir barnið á leikskólanum Q á L frá 5. september 2023 og upplýsingar um fjármögnun fyrir varnaraðila vegna fasteignakaupa.

6

Í fyrrnefndum tölvupósti leikskólans O kemur fram að barn aðila geti hafið aðlögun á leikskólanum 5. september 2023. Þá segir í bréfi leikskólaráðgjafa 10. ágúst 2023 að barnið hafi verið í leikskólanum P en plássi þess hafi verið sagt upp, uppsögnin tekið gildi og búið sé að innrita annað barn í staðinn. Enn fremur segir að hægt verði að bjóða barninu leikskólavist á öðrum leikskóla á M. Samkvæmt því sem fram kemur í greinargerð varnaraðila liggur fyrir að barnið á sem stendur ekki kost á leikskólavist á M en getur sótt leikskóla á L frá og með 5. september 2023 samkvæmt því sem staðfest er af leikskólastjóra Q með tölvupósti 28. ágúst sama ár.

7

Málsaðilar slitu samvistir í janúar 2023 og gerðu 15. febrúar sama ár með sér samkomulag um sameiginlega forsjá barnsins og skipta búsetu þess, viku og viku í senn hjá hvorum aðila. Skyldi lögheimili barnsins vera hjá sóknaraðila. Staðfesti sýslumaðurinn á [...] samkomulag um skipta búsetu þess. Hinn 26. apríl 2023 var móttekin hjá sýslumanni beiðni sóknaraðila um brottfall skiptrar búsetu. Kvað sóknaraðili ástæðu þess vera slæm samskipti málsaðila. Ekkert samráð væri milli þeirra um barnið og þjónaði skipt búseta því ekki hagsmunum þess. Varnaraðili var á öðru máli. Samkvæmt endurriti úr sifjamálabók sýslumanns fékk varnaraðili leiðbeiningar um að við brottfall samnings um skipta búsetu yrði barnið áfram með lögheimili hjá sóknaraðila samkvæmt samkomulagi sem gert hefði verið við sambúðarslit, en enginn samningur væri í gildi um meðlag eða umgengni.

8

Í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar kemur fram að sóknaraðili hafi flutt með barnið í N og það dvalið þar að mestu með móður sinni utan þess tíma sem það hafi verið í umgengni hjá föður. Einnig segir að barnið muni hefja leikskólagöngu 5. september 2023 á N og er það staðfest af aðstoðarleikskólastjóra leikskólans O.

Varnaraðili bendi rí þessu sambandi á að samkvæmt viðveru barnsins í leikskóla megi sjá að það hafi verið í leyfi í sex daga í apríl, þrjá daga í maí og fjarverandi eða í leyfi í sjö daga í júní 2023. Barnið hafi að mestu leyti dvalið á M á þessum tíma en ekki í N, eins og sóknaraðili haldi fram, og hafi því ekki aðlagast búsetu þar.

9

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. barnalaga hefur dómari í máli um forsjá eða lögheimili barns heimild til að úrskurða til bráðabirgða að kröfu aðila hvernig fara skuli um lögheimili barnsins eftir því sem barninu er fyrir bestu. Við það mat ber að gæta þess að sem minnst röskun verði á högum barnsins meðan á meðferð málsins stendur.

10

Svo sem áður segir fara aðilar saman með forsjá barnsins. Við samvistarslit sömdu þau um að lögheimili þess skyldi vera hjá sóknaraðila. Foreldrar sem fara sameiginlega með forsjá barns taka sameiginlega allar meiri háttar ákvarðanir sem varða barn, sbr. 1. mgr. 28. gr. a barnalaga. Í 2. mgr. greinarinnar kemur fram að hafi forsjárforeldrar samið um lögheimili barns og fasta búsetu þess hjá öðru þeirra hefur það foreldri sem barn hefur lögheimili hjá heimild til að taka afgerandi ákvarðanir um daglegt líf barnsins, svo sem um hvar barnið skuli eiga lögheimili innan lands, um val á leikskóla, grunnskóla, daggæslu, venjulega eða nauðsynlega heilbrigðisþjónustu og reglubundnar tómstundir. Þá segir í málsgreininni að forsjárforeldrar skuli þó ávallt leitast við að hafa samráð áður en þessum málum er ráðið til lykta.

11

Eins og mál þetta liggur fyrir verður að leggja til grundvallar að báðir aðilar séu færir um að annast barn sitt og búa því heimili. Við ákvörðun um hvar barnið skuli eiga lögheimili til bráðabirgða verður að horfa til þess að barnið, sem nú er tæplega fimm ára, bjó á sameiginlegu heimili aðila þar til sambúð þeirra var slitið í janúar 2023.

Búsetu barnsins í upphafi var eins og fram er komið skipt með viku og viku dvöl þess á heimilum málsaðila á M. Í lok apríl sama ár óskaði sóknaraðili eftir því að skipt búseta yrði felld niður og var það gert með bókun í sifjamálabók sýslumanns 10. maí 2023.

12

Sóknaraðili hefur haldið því fram að barnið hafi dvalið með henni í N meira og minna frá apríl 2023 þegar það var ekki í umgengni hjá varnaraðila. Fyrir liggur að lögheimili sóknaraðila og barnsins var flutt að [...] í N í júlí 2023. Varnaraðili býr áfram á sameiginlegri eign málsaðila sem til stendur að selja, gangi ekki eftir kaup varnaraðila á eignarhluta sóknaraðila í fasteigninni. Jafnframt liggur fyrir að barnið er eða mun hætta á leikskólanum P og svo virðist sem barnið eigi sem stendur ekki kost á leikskólavist á M. Meðal gagna málsins er staðfesting sem sóknaraðili hefur aflað um að aðlögun barnsins geti hafist á leikskólanum O á N 5. september 2023. Einnig liggur fyrir staðfesting leikskólastjóra Q á L 28. ágúst 2023 þess efnis að barnið geti byrjað á leikskólanum 5. september sama ár. Jafnframt hefur varnaraðili lagt fram tölvupóst þar sem fram kemur að tiltekið nafngreint einkahlutafélag muni „útvega fjármagn til að kaupa hlut [sóknaraðila] í [...]“ á M komist eigendur að samkomulagi um kaupverð. Ef ekki hafi félagið þegar gert samkomulag við varnaraðila um að hann kaupi fasteign félagsins að [...] á M. Er því uppi ákveðin óvissa um heimili varnaraðila í framtíðinni.

13

Samkvæmt því sem áður er rakið hefur þegar orðið röskun á högum barnsins frá því sem var þegar búsetu þess var skipt og báðir foreldrar þess bjuggu á M. Að því gættu þykir samkvæmt öllu framangreindu vera barninu fyrir bestu að lögheimili þess verði hjá sóknaraðila þar til forsjármál þeirra hefur verið til lykta leitt, en með því er viðhaldið fyrirkomulagi sem málsaðilar sömdu um við samvistaslit þeirra og í gildi var við höfðun málsins. Verður því hafnað kröfu varnaraðila um að lögheimili barnsins verði hjá honum til bráðabirgða.

14

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð :

Lögheimili barnsins, C, skal vera hjá sóknaraðila, A, á meðan forsjármál sóknaraðila og varnaraðila, B, er rekið fyrir héraðsdómi.

Kærumálskostnaður fellur niður.