386/2018

Útdráttur

B, sem kvaðst hafa verið skipaður verjandi X við fyrirtöku gæsluvarðhaldskröfu í héraðsdómi en ekki við meðferð máls fyrir dómi eftir útgáfu ákæru, kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var bréflegri kröfu hans um að dómur inn ákvarðaði honum þóknun vegna verjandastarfa í þágu X á rannsóknarstigi . B kvaðst ekki hafa verið upplýstur um að ákæra hefði verið gefin út á hendur X og að máli hans hefði lokið með dómi.

Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að 1. og 2. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2

008 um meðferð sakamála gerðu ráð fyrir því að dómari ákvæði þóknun verjanda í tengslum við meðferð sakamáls sem hann hefði til meðferðar. Þar sem málinu hefði lokið með dómi 23. febrúar 2017 hefði dómara málsins ekki verið rétt að taka það fyrir að nýju v egna kröfu um þóknun sem ekki hafi legið fyrir við meðferð þess .

Engu að síður ætti B rétt á að þóknun hans vegna verjandastarfa yrði greidd úr ríkis sjóði og það þótt erfiðleikum gæti verið háð að fella þóknunina undir sakarkostnað.

Hann ætti þess kost að beina erindi sínu um ákvörðun þóknunar til ákæranda og ágreiningi þar um í framhaldinu til héraðsdóms á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008.

Því var talið að héraðsdómara hefði réttilega hafnað kröfu varnaraðila eins og hún var lögð fyrir dómstóla og var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 20. apríl 2018 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. maí 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. apríl 2018, í málinu nr. S[…]/2015, þar sem hafnað var kröfu varnaraðila um að héraðsdómur ákvarðaði honum þóknun vegna vinnu hans sem verjanda við málið á rannsóknarstigi. Kæruheimild er í dlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að honum verði úrskurðuð þóknun að fjárhæð 379.440 krónur úr ríkissjóði. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Sóknaraðili hefur ekki látið málið til sín taka.

Niðurstaða

4 Varnaraðili kveðst hafa verið skipaður verjandi X 6. janúar 2015 af dómara við Héraðsdóm Reykjavíkur við fyrirtöku á gæsluvarðhaldskröfu lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Hann hafi í kjölfarið gegnt verjandastörfum fyrir X vegna rannsóknar lögreglu á málinu nr. 0072015[…]. Hann hafi ekki verið upplýstur um að ákæra hefði verið gefin út á hendur X en því máli muni hafa lokið með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. S[…]/2015. Með bréfi 16. október 2017 hafi hann óskað eftir því að Héraðsdómur Reykjavíkur ákvarðaði þóknun hans vegna vinnu við málið á rannsóknarstigi. Því erindi hafi verið synjað 21. mars 2018 og honum bent á að beina beiðni um ákvörðun þóknunar til lögreglu eða héraðssaksóknara, sbr. 2. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, þar sem málinu væri lokið fyrir héraðsdómi. Með bréfi 28. mars 2018 hafi varnaraðili krafist úrskurðar um þóknunina.

5 Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp 17. apríl 2018 í málinu nr. S[…]/2015. Í úrskurðinum kemur fram að því máli hafi lokið með dómi 23. febrúar 2017. Annar lögmaður var skipaður verjandi X við meðferð málsins fyrir héraðsdómi.

6 Fjallað er um þóknun verjanda og ákvörðun hennar í 38. gr. laga nr. 88/2008. Í 1. mgr. greinarinnar segir að þóknun skipaðs verjanda skuli ákveðin í dómi eða úrskurði ef máli lýkur þannig nema hann hafi afsalað sér þóknun. Ef máli lýkur ekki með þeim hætti ákveði dómari þóknun með bókun í þingbók eða skriflega á annan hátt. Í 2. mgr. segir að dómari ákveði þóknun í einu lagi ef sá sem tilnefndur hefur verið verjandi sakbornings er síðar skipaður til að gegna því starfi. Að öðrum kosti skuli héraðssaksóknari, lögreglustjóri eða löglærður starfsmaður þeirra ákveða þóknun tilnefnds verjanda og heimilt sé að greiða verjanda hluta áætlaðrar þóknunar áður en rannsókn máls lýkur. Loks segir í 3. mgr. að þóknun skipaðs eða tilnefnds verjanda skuli greiðast úr ríkissjóði og teljast til sakarkostnaðar samkvæmt 233. gr.

7 Enda þótt heimild héraðssaksóknara, lögreglustjóra eða löglærðs starfsmanns þeirra til að ákveða þóknun verjanda takmarkist samkvæmt orðum 2. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008 við að ákveða þóknun tilnefnds verjanda standa engin efnisleg rök til þess að sama eigi ekki að gilda um þóknun verjanda sem dómari skipar á rannsóknarstigi og sem gegnir sams konar störfum í þágu sakaðs manns við rannsókn málsins og tilnefndur verjandi.

8 Upplýsingar um útgjöld sem fallið geta undir sakarkostnað þurfa samkvæmt 234. gr. laga nr. 88/2008 að liggja fyrir áður en mál er til lykta leitt. Sé þess kostur er rétt að ákærandi inni verjanda á rannsóknarstigi, sem ekki hefur verið skipaður verjandi við meðferð máls fyrir dómi, eftir því hvort hann áskilji sér þóknun þannig að hann geti komið kröfu um þóknun á framfæri við ákæranda eða beint við dómara málsins. Varnaraðili, sem skipaður var verjandi við fyrirtöku gæsluvarðhaldskröfu, fékk ekki tækifæri til að koma að slíkri kröfu við meðferð málsins fyrir héraðsdómi.

9 Ákvæði 1. og 2. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008 gera ráð fyrir því að dómari sem hefur sakamál til meðferðar ákveði þóknun verjanda í tengslum við lyktir þess. Þar sem umræddu máli lauk með dómi 23. febrúar 2017 var dómara málsins ekki rétt að taka það fyrir að nýju vegna kröfu varnaraðila um þóknun sem ekki lá fyrir við meðferð þess. Engu að síður á varnaraðili rétt á að þóknun hans vegna verjandastarfa greiðist úr ríkissjóði. Samkvæmt framansögðu á varnaraðili þess kost að beina erindi sínu um ákvörðun þóknunar til þess embættis sem fór með saksókn í málinu. Ágreiningi um þóknun getur varnaraðili síðan skotið til héraðsdóms á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008.

10 Með skírskotun til framangreinds var héraðsdómara rétt að hafna kröfu varnaraðila í því horfi sem hún var lögð fyrir dómstóla og verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

11 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður skal vera óraskaður.