548/2022

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni, sbr. 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa hótað lögreglumanni líkamsmeiðingum og lífláti auk þess sem hann gerði tilraun til að sparka í fótlegg lögreglumannsins, sem var þar við skyldustörf. Þá var J sakfelldur fyrir líkamsárás, sbr. 217. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa veist að fimm mönnum. Ekki var fallist á að um neyðarvörn hefði verið að ræða. Við meðferð málsins í héraði játaði ákærði skýlaust sök að því er varðaði aðra líkamsárás sem honum var gefin að sök, svo og að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis og var ákærði sakfelldur fyrir þá háttsemi í héraði. Sætti sú úrlausn ekki endurskoðun fyrir Landsrétti. Við ákvörðun refsingar J var litið til þess að brot hans voru hegningarauki við eldri dóm og sektargerðir, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga, og var honum ákvörðuð refsing samkvæmt 77. gr. sömu laga. Með ölvunarakstri sínum hefði J ítrekað í annað sinn brot gegn 49. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, en brot hans gegn 58. gr. sömu laga, akstur sviptur ökurétti, taldist á hinn bóginn til fyrsta brots hans af því tagi. Að virtum atvikum málsins og að teknu tilliti til þess að J viðurkenndi skýlaust sök að hluta, sem og að virtum sakaferli hans var refsing hans ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu þriggja mánaða hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var J einnig gert að greiða sekt til ríkissjóðs að viðlagðri vararefsingu. Jafnframt var J gert að greiða brotaþola miskabætur. Loks var J sviptur ökurétti ævilangt.

D ómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 13. júlí 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 19. janúar 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 24. júní 2022 í málinu nr. S- 343/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd og að svipting ökuréttar verði staðfest.

3

Ákærði krefst sýknu af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru 19. ágúst 2021 og í fyrri lið ákæru 8. september 2021. Þá krefst ákærði refsimildunar. Loks krefst ákærði sýknu af bótakröfu.

4

Af hálfu einkaréttarkröfuhafa, A, er þess krafist aðallega að ákærði greiði honum 1.000.000 króna í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 12. janúar 2020 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga til greiðsludags. Til vara er krafist greiðslu lægri miskabóta. Loks er krafist málskostnaðar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Málsatvikum er lýst skilmerkilega í hinum áfrýjaða dómi og þar er einnig rakinn framburður ákærða, brotaþola og annarra vitna, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi.

6

Við meðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð upptaka úr búkmyndavél lögreglu af atviki því er greinir í ákæru 19. ágúst 2021. Þá var upptaka af skýrslu ákærða fyrir héraðsdómi spiluð að hluta.

Niðurstaða

7

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt ákæru 19. ágúst 2021 og heimfærslu til refsiákvæða staðfest.

8

Hvað varðar fyrri lið ákæru 8. september 2021, þar sem ákærða er gefin að sök líkamsárás í sumarhúsi í Grímsnes- og Grafningshreppi 12. janúar 2020, ber brotaþolum og vitninu, K, saman um að ákærði hafi verið ölvaður og æstur í samkvæminu í sumarhúsinu umrætt kvöld og látið ófriðlega. Þá kom fram hjá vitninu K að hún hefði borið ábyrgð á sumarhúsinu og því viljað að ákærði yfirgæfi staðinn vegna ástands hans og hegðunar. Einnig staðfesti vitnið að ákærði hefði verið mjög æstur þegar hún ræddi við hann í einrúmi inni í einu herberginu og að hann hefði sagst myndu berja þann sem kæmi inn í herbergið. Ákærði hefði síðan opnað dyrnar að herberginu og öskrað: „Ætlið þið að koma inn, ætlið þið að koma inn?“ og því næst skellt hurðinni aftur. Samræmist þetta framburði brotaþola sem ýmist báru um að hafa séð ákærða skella hurðinni eða heyrt læti eða mikinn dynk úr herberginu sem varð til þess að þeir fóru inni í herbergið þar sem þeir hafi óttast um vitnið K.

9

Í skýrslu sinni hjá lögreglu bar vitnið K um að þegar brotaþolinn A hefði komið inn í herbergið hefði ákærði ráðist á hann og kýlt hann með krepptum hnefa í höfuðið.

Ákærði hefði síðan verið dreginn út úr herberginu og fram á gang og hún heyrt læti frammi á ganginum. Því næst hefði hefði hún séð brotaþola C halda ákærða og fara aftur með hann inn í herbergið þar sem ákærði hefði kýlt hann í eyrað. Þegar hún hefði farið fram hefði hún séð að brotaþolinn D hafði verði bitinn og þá hefði hún séð bitför á nefi E. Tók vitnið fram í skýrslu sinni hjá lögreglu að hún hefði ekki séð brotaþolana gera annað við ákærða en að halda honum kyrrum. Fyrir dómi kvaðst vitnið ekki muna eftir að hafa séð ákærða gera neitt en mundi þó ágætlega eftir öðrum atvikum. Aðspurt sagðist vitnið örugglega hafa munað betur eftir atvikum við skýrslugjöf hjá lögreglu.

Ekki kom fram í skýrslu vitnisins fyrir dómi að brotaþolar hefðu ráðist á ákærða.

10

Þegar framburður vitnisins K er virtur í heild sinni þykir hann renna frekari stoðum undir framburð brotaþola um að vegna fyrrgreinds ástands ákærða hafi þeir óttast um öryggi vitnisins inni í herberginu í greint sinn og farið þangað inn í þeim tilgangi að stilla til friðar en ekki til að ráðast á ákærða. Þá bera gögn málsins ekki með sér að ákærði hafi orðið fyrir áverkum og þegar lögregla kom á vettvang minntist ákærði ekkert á að á hann hefði verið ráðist. Með hliðsjón af framangreindu er á það fallist með ákæruvaldinu að ekkert í gögnum málsins styðji framburð ákærða um að hann hafi slegið og bitið frá sér í neyðarvörn. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt fyrri liði ákæru 8. september 2021.

11

Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi játaði ákærði brot sín samkvæmt öðrum lið ákæru 8. september 2021 þar sem honum var gefin að sök líkamsárás 10. maí 2020 og samkvæmt ákæru 6. apríl 2022 þar sem honum var gefið að sök að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti 29. janúar sama ár. Var ákærði sakfelldur fyrir þessi brot í héraði á grundvelli skýlausrar játningar hans.

12

Samkvæmt framlögðu sakavottorði hafði ákærða verið gerð refsing fimm sinnum áður en dómur héraðsdóms var kveðinn upp. Fyrst gekkst ákærði undir greiðslu sektar hjá lögreglustjóra 15. október 2014 fyrir hraðakstur og akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi en jafnframt var hann sviptur ökurétti í þrjá mánuði.

13

Næst var ákærði dæmdur 15. desember 2020 til greiðslu sektar fyrir líkamsárás, eignaspjöll, hraðakstur, ölvunarakstur, akstur undir áhrifum fíkniefna og akstur í akstursbanni. Kröfu ákæruvalds um sviptingu ökuréttar ákærða var hafnað með vísan til heimildar í 1. mgr. 102. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 101. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019. Í því sambandi var vísað til sérstakra málsbóta í skilningi ákvæðisins en ákærða hafði áður ranglega verið gert að sæta akstursbanni um lengri tíma en sú ökuréttarsvipting sem hann hafði þá unnið til vegna ölvunar- og fíkniefnaakstursbrota sinna. Því næst gekkst ákærði undir greiðslu sektar hjá lögreglustjóra 26. október 2021 vegna ölvunaraksturs 27. febrúar 2021 og jafnframt undir sviptingu ökuréttar í þrjú ár. Tók lengd ökuréttarsviptingar mið af því að ákærði hafði áður sætt refsingu vegna ölvunaraksturs. Loks gekkst ákærði undir greiðslu sektar hjá lögreglustjóra 23. febrúar og 7. júní 2022 vegna aksturs sviptur

ökurétti.

14

Brot ákærða samkvæmt ákæru 19. ágúst 2021 og báðum liðum ákæru 8. september 2021 voru framin áður en dómurinn frá 15. desember 2020 gekk og áður en hann gekkst undir áðurgreindar sektargerðir lögreglustjóra. Þá var brot ákærða samkvæmt ákæru 6. apríl 2022 framið áður en hann gekkst undir sektargreiðslu hjá lögreglustjóra 23. febrúar og 7. júní 2022. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi ber samkvæmt framangreindu að dæma ákærða hegningarauka við áður greindan dóm og sektargerðir með vísan til 78. gr. almennra hegningarlaga og jafnframt að ákvarða refsingu í samræmi við ákvæði 77. gr. sömu laga. Með broti því er greinir í ákæru 6. apríl 2022 telst ákærði hafa með ölvunarakstri sínum ítrekað í annað sinn brot gegn 49. gr. umferðarlaga, en brot hans gegn 58. gr. sömu laga, akstur sviptur ökurétti, telst á hinn bóginn til fyrsta brots hans af því tagi. Í því sambandi er ekki litið til aksturs ákærða í akstursbanni, sem hann var sakfelldur fyrir í dómi Héraðsdóms Suðurlands 15. desember 2020, en í 2. mgr. 106. gr. umferðarlaga kemur fram að byrjandi, sem beittur er akstursbanni, njóti sömu stöðu og sá sem ekki hefur lokið ökunámi. Telst sá hinn sami því ekki sviptur ökurétti.

15

Með vísan til þeirra sjónarmiða sem færð eru fram í hinum áfrýjaða dómi fyrir ákvörðun refsingar verður refsing sú, sem ákærða var gert að sæta í hinum áfrýjaða dómi, staðfest.

16

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um ökuréttarsviptingu, sakarkostnað, miskabætur og málskostnað brotaþola eru staðfest.

17

Ákærða verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir. Þá verður ákærða gert að greiða brotaþola málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, J-kk-nf Þ-kk-nf G-kk-nf, greiði áfrýjunarkostnað málsins, 796.016 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, S-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 753.300 krónur.

Ákærði greiði brotaþola, A, 250.000 krónur í málskostnað vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.