564/2020

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. október 2020, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 6. október 2020 í málinu nr. R[...]/2020 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi á meðan mál hans er til meðferðar fyrir héraðsdómi og þar til dómur liggur fyrir í máli hans, þó eigi lengur en til þriðjudagsins 3. nóvember 2020 klukkan 14. Kæruheimild er í llið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að ákærði sæti farbanni þar til endanlegur dómur fellur í máli hans, þó eigi lengur en til 3. nóvember 2020 kl. 14.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4 Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði er varnaraðili grunaður um að hafa banað eiginkonu sinni, A, á heimili þeirra með því að hafa þrengt að hálsi hennar með þeim afleiðingum að hún lést af völdum köfnunar. Í kröfu sóknaraðila til héraðsdóms segir að réttarkrufning hafi leitt í ljós að banamein hennar hafi verið kyrking og því haldið fram að ekkert hafi legið fyrir um að einhver annar gæti átt hlut að máli. Er brotið talið varða við 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og eru viðurlögin við því fangelsisrefsing ekki skemur en í fimm ár eða ævilangt.

5 Í málinu liggur nú fyrir matsgerð dómkvaddra matsmanna 30. september 2020 þar sem meðal annars kemur fram að mögulegt sé „að [A] hafi látist af völdum blöndunareitrunar af klórdíasepoxíði, lífefna þess og áfengis.“ Jafnframt segir þar að ekki sé unnt að staðfesta að kraftbeiting gegn hálsi hafi átt sér stað rétt fyrir andlátið, heldur kynni hún að hafa átt sér stað allt að þremur dögum fyrir það.

6 Varnaraðili hefur sætt gæsluvarðhaldi frá 2. apríl síðastliðnum, fyrst á grundvelli aliðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og svo frá 22. apríl síðastliðnum á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, eða samtals í liðlega hálft ár. Samkvæmt nefndu ákvæði er unnt að beita gæsluvarðhaldi ef sterkur grunur leikur á að sakborningur hafi framið afbrot sem að lögum geti varðað 10 ára fangelsi, enda sé brotið þess eðlis að ætla megi að varðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna.

7 Ákvæði 95. gr. laga nr. 88/2008 verður að skýra með hliðsjón af 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar og 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 og meginreglunni um að maður teljist saklaus uns sekt sé sönnuð, sbr. 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmálans. Samkvæmt 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar skal maður aldrei sæta gæsluvarðhaldi lengur en nauðsyn krefur. Þegar krafa er gerð um framlengingu gæsluvarðhalds þarf í hvert sinn að meta með sjálfstæðum hætti hvort skilyrði ákvæðisins séu enn uppfyllt og gæta verður þess að gæsluvarðhaldi á grundvelli almannahagsmuna samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 sé ekki sjálfkrafa beitt til framlengingar gæsluvarðhaldsvistar, samanber meðal annars dóm Mannréttindadómstóls Evrópu í máli I-x-x gegn Rússlandi frá 22. maí 2012.

8 Þegar horft er til nýrra gagna sem liggja fyrir í málinu um mögulegar dánarorsakir hinnar látnu verður ekki talið að skilyrði til gæsluvarðhalds á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 séu lengur fyrir hendi. Varakrafa sóknaraðila um farbann er ekki rökstudd með tilliti til skilyrða 1. mgr. sömu greinar, sbr. 1. mgr. 100. gr. laganna. Hún kemur því ekki til álita.

9 Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.