477/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar vísað var frá dómi tilteknum hluta ákæru á hendur X og Y er varðaði vanskil Z ehf. á innheimtum virðisaukaskatti á nánar tilgreindum uppgjörstímabilum. Í úrskurði Landsréttar var ekki fallist á að rannsókn málsins hefði verið svo áfátt að það varðaði frávísun málsins frá héraðsdómi, en X og Y hefðu frá upphafi rannsóknar haft alla möguleika á að leggja fram og vísa til gagna um rekstur félagsins. Þá lægi fyrir að hvorki X né Y hefðu haldið því fram að leiðréttingarskýrslur gæfu ekki rétta mynd af rekstri félagsins. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. maí 2018, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. júní 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. maí 2018, í málinu nr. S[…]/2018, þar sem vísað var frá dómi nánar tilteknum hluta ákæru 1. febrúar 2018 er varðaði vanskil á innheimtum virðisaukaskatti einkahlutafélagsins Z á nánar tilgreindum uppgjörstímabilum. Kæruheimild er í tlið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

3 Varnaraðilar létu málið ekki til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Í kafla I.1 í ákæru er ákærðu gefið að sök annars vegar að standa ekki skil á virðisaukaskattsskýrslum einkahlutafélagsins Z fyrir nánar tilgreind uppgjörstímabil á lögmæltum tíma og hins vegar að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna sömu uppgjörstímabila.

5 Með hinum kærða úrskurði var vísað frá dómi þeim hluta ákæruliðar I.1 er varðar vanskil á innheimtum virðisaukaskatti einkahlutafélagsins, uppgjörstímabilin septemberoktóber 2009 og nóvemberdesember 2009, samtals að fjárhæð 6.982.058 krónur.

6 Samkvæmt 2. tölulið 5. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, er seljanda heimilt að draga frá uppgjöri á skattskyldri veltu ákveðið hlutfall af töpuðum útistandandi viðskiptaskuldum. Það er þá skilyrði að hin tapaða fjárhæð hafi áður verið talin til skattskyldrar veltu. Þessarar heimildar má neyta á því uppgjörstímabili þegar í ljós er leitt að krafan er töpuð. Heimildin til að nýta slíkan frádrátt sem að framan greinir leysir á hinn bóginn skattaðila ekki undan skyldu til að standa skil á virðisaukaskatti til samræmis við veltu sína og án tillits til innheimtu útgefinna reikninga, jafnharðan og skatturinn er réttilega kominn á gjalddaga hverju sinni. Samkvæmt því lækkar ekki fjárhæð í ákæru þótt slíkar kröfur séu sannanlega tapaðar en heimilt er að taka tillit til þess við ákvörðun refsingar, samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, að öðrum skilyrðum þeirrar lagagreinar uppfylltum.

7 Rannsókn á ætluðum skattalagabrotum ákærðu hófst af hálfu skattrannsóknarstjóra ríkisins 12. febrúar 2014 með tilkynningu sem send var skiptastjóra þrotabús skattaðila. Framangreindri rannsókn skattrannsóknarstjóra lauk með skýrslu 14. apríl 2014. Með bréfi skattrannsóknarstjóra 16. apríl 2014 var ákærðu tilkynnt um fyrirhugaða ákvörðunartöku um refsimeðferð málsins og var þeim gefinn kostur á að tjá sig um ákvörðunina áður en til hennar kæmi. Í svarbréfi ákærðu kom fram að þeir hefðu hvor um sig greitt skiptastjóra 3.000.000 króna, sem ætlaðar hafi verið til niðurgreiðslu þeirra skulda sem rannsóknin lyti að. Í bréfi skiptastjóra 8. apríl 2014 kom hins vegar fram að umræddar fjárhæðir hefðu verið greiddar inn í þrotabúið vegna skulda eigenda við félagið og vörðuðu ekki skattskuldir félagsins. Þá sagði í svarbréfi skiptastjóra að eftir greiðslu forgangskrafna mætti reikna með að úthlutun næmi ekki meira en 5% af fjárhæð lýstra krafna sem teljast til almennra krafna, sbr. 113. gr. gjaldþrotaskiptalaga nr. 21/1991. Þannig myndi eitthvað fást greitt inn á skattskuldir félagsins. Í ljósi þessa taldi skattrannsóknarstjóri rétt að bíða með að taka ákvörðun um refsimeðferð í málunum þar til skiptum yrði lokið á félaginu en það var úrskurðað gjaldþrota […] 2010.

8 Með bréfi skattrannsóknarstjóra 5. október 2017 var ákærðu tilkynnt að mál þeirra yrðu send embætti sérstaks saksóknara. Ákærðu gáfu skýrslur hjá skattrannsóknarstjóra og héraðssaksóknara og voru þar meðal annars inntir eftir skýringum á vangoldnum virðisaukaskatti félagsins og hvort útgefnir reikningar hefðu fengist greiddir. Kvaðst ákærði X ekki geta svarað til um greiðslur á reikningum, en hann hefði engar upplýsingar um tapaðar kröfur. Ákærði Y kvaðst ekki rengja niðurstöðu rannsóknarinnar.

9 Ekki verður fallist á að rannsókn málsins sé svo áfátt að varði frávísun þess frá héraðsdómi en ákærðu hafa frá upphafi rannsóknarinnar haft alla möguleika á að leggja fram og vísa til gagna um rekstur félagsins. Þá liggur fyrir að hvorugur ákærðu hefur haldið því fram að leiðréttingarskýrslur gæfu ekki rétta mynd af rekstrinum. Samkvæmt því voru ekki efni til að vísa þeim hluta ákæruliðar I.1 frá héraðsdómi, eins og gert var. Hinn kærði úrskurður verður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurðarorð:

Felldur er úr gildi úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur um að vísa frá dómi, að því er báða ákærðu varðar, þeim hluta ákæruliðar I.1 er varðar vanskil á innheimtum virðisaukaskatti einkahlutafélagsins Z, uppgjörstímabilið septemberoktóber 2009 og nóvemberdesember 2009, samtals að fjárhæð 6.982.058 krónur, og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.