571/2019

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu S og Þ um að þeim yrði heimilað að fá M borinn út úr tilgreindum útihúsum með beinni aðfarargerð þar sem talið var varhugavert að gerðin næði fram að ganga á grundvelli fyrirliggjandi gagna, sbr. 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 26. júlí 2019. Greinargerð varnaraðila var móttekin 13. ágúst 2019. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 15. júlí 2019 í málinu nr. A92/2018 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðili yrði með beinni aðfarargerð borinn út úr „fjósi (merking 050101), fjárhúsum (merking 060101, 070101 og 200101), kálfahúsi (merking 090101), hlöðu (merking 18 0101), hálfri véla/verkfærageymslu (merking 170101) og véla/verkfærageymslu (merking 100101) öll með fastanúmerið F2200994 að Oddgeirshólum í Flóahreppi ásamt öllu sem honum tilheyrir þar“. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að þeim verði heimiluð framangreind útburðargerð og varnaraðila gert að greiða þeim málskostnað í héraði og kærumálskostnað.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Málsatvikum er nægilega lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram ráku sóknaraðilar og varnaraðili saman félagsbú að Oddgeirshólum í Flóahreppi. Félagsbúinu var slitið á árinu 2017 samkvæmt samkomulagi aðila 31. október það ár og keypti varnaraðili í kjölfarið gripi og framleiðslurétt sóknaraðila í mjólk og sauðfjárrækt. Í samkomulaginu kom fram að ágreiningur væri á milli sóknaraðila S-kk-ef og varnaraðila um eignarhald útihúsa á Oddgeirshólum og að varnaraðili myndi, að óbreyttu, höfða dómsmál til viðurkenningar á eignartilkalli sínu til útihúsanna innan árs frá undirritun samkomulagsins en ella fyrirgera rétti sínum til málshöfðunar. Þá sömdu aðilar um að gerður yrði leigusamningur til tveggja ára frá 30. desember 2017 að telja um afnot varnaraðila af tilgreindum mannvirkjum á lóðinni og skyldi leigugjald nema kostnaði af rekstri mannvirkjanna auk þess sem leigutaki skyldi annast allt viðhald þeirra á leigutímanum. Leigusamningur milli sóknaraðila S-kk-ef og varnaraðila var undirritaður degi síðar og var upphaf leigutíma sama dag. Í samningnum segir ekkert um fjárhæð, gjalddaga eða greiðslustað leigu en vísað til þess sem áður kemur fram um leigugjald og viðhald.

5 Fyrir liggur að varnaraðili var ekki krafinn um leigu vegna nóvember og desember 2017. Sóknaraðili S-kk-nf gerði varnaraðila reikninga fyrir leigu vegna janúar, febrúar, mars, apríl og maí 2018, hvern að fjárhæð 86.800 krónur, þar af nam virðisaukaskattur 12.672 krónum. Hinn 6. apríl 2018 sendi lögmaður sóknaraðila varnaraðila greiðsluáskorun, sem var móttekin af varnaraðila 18. sama mánaðar, þar sem skorað var á hann að greiða gjaldfallna leigu vegna janúar til og með mars 2018 að fjárhæð 260.400 krónur auk dráttarvaxta og innheimtukostnaðar, samtals 330.735 krónur, innan sjö daga frá dagsetningu bréfsins en ella yrði leigusamningi rift án frekari fyrirvara og útburðar krafist. Þann 29. apríl 2018 greiddi lögmaður varnaraðila 200.000 krónur inn á reikning sóknaraðila Þ-kvk-ef. Hinn 7. maí 2018 rifti sóknaraðili S-kk-nf leigusamningi við varnaraðila og gerði honum að rýma hið leigða fyrir 1. júní 2018. Fyrrgreind greiðsla varnaraðila að fjárhæð 200.000 krónur var endurgreidd honum 16. maí 2018. Þá greiddi varnaraðili 185.000 krónur 12. júlí 2018 og 55.000 krónur 13. september sama ár. Báðar greiðslurnar voru endurgreiddar varnaraðila. Kröfu um útburð var beint til héraðsdóms 4. október 2018.

6 Varnaraðili höfðaði mál á hendur sóknaraðilum 31. október 2018 og til réttargæslu ríkissjóði Íslands, A-kvk-þgf G-kvk-þgf W-x-x og Á-kk-þgf O-kk-þgf G-kk-þgf. Í málinu gerir varnaraðili kröfu um að viðurkennt verði að framangreind mannvirki auk hesthúss, merkt 13 0101, og tveggja votheysturna, merktir 19 0101 og 21 0101, að Oddgeirshólum í Flóahreppi séu í óskiptri sameign varnaraðila og sóknaraðila, „ásamt ræktun jarðarinnar sem skráð sé nr. 01 og er 33,9 hektarar að stærð“. Með úrskurði héraðsdóms 3. júlí 2019 var málinu vísað frá dómi. Var niðurstaða héraðsdóms reist á því að varnaraðila hefði borið að stefna réttargæslustefndu A-kvk-þgf og Á-kk-þgf O-kk-þgf til fullrar aðildar að því, sbr. 1. og 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og á öðrum annmörkum á málatilbúnaði varnaraðila. Með úrskurði Landsréttar 30. september 2019 í málinu nr. 553/2019 var úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og lagt fyrir dóminn að taka málið til efnismeðferðar.

7 Krafa sóknaraðila í málinu er reist á því að þau séu þinglýstir eigendur jarðarinnar Oddgeirshóla 1 og allra mannvirkja sem þar standa og að varnaraðili hafi vanefnt leigusamning um afnot af þeim. Varnaraðili heldur því aftur á móti fram að ágreiningur sé um eignarhald umræddra útihúsa og að skráning húsanna í fasteignamati á jörðina Oddgeirshóla 1 í eigu sóknaraðila, án útskýringa, á árinu 1999 hafi ekki þau áhrif að sóknaraðilar teljist þinglýstir eigendur þeirra. Hann verði ekki borinn út úr húsunum séu þau í óskiptri sameign aðila. Þá hafi reikningar fyrir leiguna verið efnislega rangir og ekki í samræmi við ákvæði samkomulagsins 31. október 2017 og leigusamning aðila. Samkomulag milli aðila um leigugreiðslur vegna útihúsanna hafi verið gert til að brúa millibilsástand þar til samkomulag næðist um eignarhald þeirra og ætlað að standa straum af rekstrarkostnaði við húsin. Hann hafi leitast við að standa skil á þeirri leigu sem hann telji sér skylt að greiða en greiðslum hans verið hafnað af hálfu sóknaraðila.

8 Að virtu því sem að framan greinir en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður að telja að varhugavert sé að veita sóknaraðilum heimild til þeirrar aðfarargerðar, sem málið varðar, á grundvelli fyrirliggjandi gagna, sbr. 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur um annað en málskostnað.

9 Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað, sem er ákveðinn í einu lagi eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Sóknaraðilar, S-kk-nf G-kk-nf og Þ-kvk-nf E-kvk-nf, greiði óskipt varnaraðila, M-kk-þgf G. G-kk-þgf, 800.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.