308/2022

Útdráttur

S, sem annaðist innflutning á vindlum í þeim tilgangi að selja beint í smásölu í eigin netverslun, krafðist endurgreiðslu frá Í á gjaldi sem S innti af hendi til ÁTVR í formi heildsöluálagningar á tóbak, sbr. ákvæði laga nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak. Taldi S að ÁTVR væri óheimilt að skylda S til að greiða heildsöluálagningu sem skilyrði fyrir því að fá tóbak sitt afhent, þar sem félagið stundaði ekki heildsölu.

Ekki var um það deilt að heildsöluálagning á tóbak væri skattur, en S taldi á hinn bóginn að ekki væri fyrir hendi skýr lagastoð fyrir álagningunni, en hvergi í lögum nr. 86/2011 var skilgreint hvað fælist í „heildsölu“ eða „heildsöluálagningu“. Í niðurstöðu Landsréttar var bent á að samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 7. gr. laga nr. 86/2011 hefði ÁTVR einkaleyfi til að selja tóbak innanlands í heildsölu. Í því einkaleyfi fælist að allt tóbak sem flutt væri til landsins og selt á Íslandi þyrfti fyrst að afhenda ÁTVR og kaupa síðan af stofnuninni í heildsölu. Þá væri í 3. mgr. 9. gr. laganna mælt fyrir um að heildsöluálagning á tóbak skyldi vera 18%. Samkvæmt því væri í lögum nr. 86/2011 mælt fyrir um meginatriði þeirrar skattlagningar sem um ræddi og álagningin sem deilt var um byggð á beinum fyrirmælum löggjafans í samræmi við ákvæði stjórnarskrárinnar og markmið þeirra. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest og Í sýknað af kröfum S.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 16. maí 2022 að fengnu áfrýjunarleyfi. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 23. mars 2022 í málinu nr. E- 1989/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 99.599 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 9. desember 2020 til 29. apríl 2021 en frá þeim degi með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Málsatvik eru rakin í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram lýtur ágreiningur málsaðila að lögmæti heildsöluálags á tóbak sem áfrýjandi flutti til landsins og mun hafa verið ætlað til sölu í netverslun hans. Aðilar deila ekki um það fyrir Landsrétti að álagið sé skattur. Niðurstaða málsins ræðst þannig af því hvort fullgild heimild hafi verið til skattlagningarinnar, sbr. 1. málslið 40. gr. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar. Í fyrrnefnda ákvæðinu kemur fram að engan skatt megi á leggja né breyta eða taka af nema með lögum. Þá segir í síðarnefnda ákvæðinu að skattamálum skuli skipa með lögum og að ekki megi fela stjórnvöldum ákvörðun um hvort leggja skuli á skatt, breyta honum eða afnema hann.

5

Við mat á því hvort ákvæði laga hafi að geyma fullgilda heimild til skattlagningar hefur í dómaframkvæmd verið lögð megináhersla á að ákvörðun um hvort skattur verði lagður á, hver fjárhæð hans skuli vera, hverjir séu gjaldskyldir á hverjum tíma og önnur meginatriði skattheimtunnar séu ekki á hendi stjórnvalda. Með því er stefnt að því meginmarkmiði stjórnarskrárbreytinganna 1995, sem fram koma í lög- skýringargögnum, að löggjafinn verði að taka afstöðu til slíkra atriða, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 18. nóvember 2021 í máli nr. 22/2021 og dóma Landsréttar 25. mars 2022 í máli nr. 744/2020 og 20. maí 2022 í máli nr. 188/2021.

6

Samkvæmt 1. málslið 2. mgr. 7. gr. laga nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak hefur Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, ÁTVR, einkaleyfi til að selja tóbak innan lands í heildsölu. Í því einkaleyfi felstaðallt tóbak sem flutt er til landsins og selt hér þarf fyrst að afhenda ÁTVR ogkaupa síðan af stofnuninni í heildsölu. Í 3. mgr. 9. gr. laganna er mælt fyrir um álagningu við þá sölu en þar segir að heildsöluálagning ÁTVR á tóbak skuli vera 18%. Samkvæmt 4. mgr. sömu greinar leggst álagið á verð vöru að viðbættum öllum gjöldum nema virðisaukaskatti.

7

Samkvæmt framangreindu er í lögum nr. 86/2011 mælt fyrir um meginatriði skattlagningarinnar sem um ræðir, svo sem um það hver fjárhæð gjaldsins skuli vera, hverjir séu gjaldskyldir og hver gjaldstofninn sé. Álagningin sem um er deilt í málinu er því byggð á beinum fyrirmælum löggjafans í samræmi við ákvæði stjórnar- skrárinnar og markmið þeirra sem að framan er getið. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms verður því staðfest.

8

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.