499/2019

Útdráttur

Á ehf. höfðaði mál á hendur B ehf. til greiðslu reikninga fyrir vinnu samkvæmt verksamningi á milli aðila um jarðvegsvinnu við sex hús sem B ehf. hugðist byggja. Á verktímanum gróf Á ehf. fyrir fjórum grunnum og fyllti í þrjá þeirra en þar sem greiðslur bárust ekki á réttum tíma stöðvaði hann verkið. B ehf. krafðist sýknu á þeim grundvelli að Á ehf. hefði gefið út reikninga fyrir of mikið efnismagn, efnið hefði ekki verið þjöppumælt og að hann hefði ekki skilað verkinu á réttum tíma og skuldaði því dagsektir. Fyrirsvarmaður B ehf. bar fyrir dómi að hann hefði ásamt fyrirsvarsmanni Á ehf. mælt efnismagnið í grunnunum og að sú mæling hefði sýnt að rukkað hafði verið fyrir of mikið efnismagn. Í dómi Landsréttar kom fram að B ehf. yrði að bera hallann af því að hafa ekki lagt fram nein gögn eða útreikninga um þessa mælingu sem stutt gætu framangreindar fullyrðingar hans. Var því lagt til grundvallar að það efnismagn sem Á ehf. reikningsfærði, með þeirri lækkun á dómkröfu sem hann gerði grein fyrir í greinargerð sinni til Landsréttar, væri rétt. Landsréttur hafnaði kröfu B ehf. um dagsektir þar sem gögn málsins báru með sér að greiðslur hefðu ekki borist á réttum tíma til Á ehf. og hefði honum því verið heimilt að stöðva verkið. Jafnframt var talið að B ehf. hefði sýnt af sér umtalsvert tómlæti við að framfylgja dagsektarkröfunni. Var B ehf. því gert að greiða Á ehf. nánar tilgreinda fjárhæð ásamt dráttarvöxtum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 2. júlí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 5. júní 2019 í málinu nr. E2860/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinum áfrýjaða dómi verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hann verði sýknaður af öllum kröfum stefnda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess að áfrýjandi greiði honum 2.224.200 krónur auk vaxta sem dæmdir voru í hinum áfrýjaða dómi. Þá krefst hann þess að málskostnaðarákvæði hins áfrýjaða dóms verði staðfest og að áfrýjanda verði gert að greiða sér málskostnað fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvik málsins eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi. Þar kemur fram að áfrýjandi gerði samning við stefnda á árinu 2017 um jarðvegsvinnu við sex hús sem hann hugðist byggja við göturnar Heiðmörk og Þelamörk í Hveragerði. Verkið fólst í að grafa grunna fyrir húsin og fylla þá af efni í jarðvegspúða undir sökkla húsanna. Í samningnum er tilgreint einingaverð fyrir hvern rúmmetra efnis sem grafið er úr grunni og fyllingarefnis í jarðvegspúða.

5 Stefndi gaf út fjóra reikninga vegna vinnu við verkið. Á reikningunum er tilgreint það magn sem hafði verið grafið upp úr grunnum og magn fyllingarefnis sem sett var í þá. Efnismagnið er síðan margfaldað með því einingaverði sem um hafði verið samið og fjárhæð reikningsins þannig fundin út. Ekki er um það deilt að fyrsti reikningurinn, að fjárhæð 2.792.200 krónur, sem gefinn var út í júní 2017 var greiddur að fullu 17. júlí sama ár. Stefndi gaf auk þess út reikninga í júlí 2017, að fjárhæð 6.041.800 krónur, og í ágúst sama ár, að fjárhæð 3.701.700 krónur. Áfrýjandi greiddi 9.000.000 króna í fimm innborgunum í ágúst, september og nóvember 2017. Fjórði og síðasti reikningurinn var gefinn út í desember 2017, að fjárhæð 1.709.500 krónur, og er hann ógreiddur. Stefnufjárhæð málsins, 2.453.000 krónur, sem héraðsdómur féllst á að áfrýjandi skyldi greiða stefnda, nam mismuninum á greiðslum áfrýjanda og reikningsfjárhæðunum. Í greinargerð áfrýjanda til Landsréttar er gerð grein fyrir því að í fyrsta reikningnum sem gefinn var út í júní 2017 sé reiknivilla. Í greinargerð stefnda til Landsréttar var höfuðstóll kröfu hans lækkaður úr 2.453.000 krónum í 2.224.200 krónur.

6 Samkvæmt verksamningi aðila skyldi verkið hefjast 22. júní 2017 og ljúka 1. október sama ár. Á verktímanum gróf stefndi fyrir fjórum grunnum og fyllti í þrjá þeirra. Fyrirsvarsmaður stefnda hefur borið að þar sem greiðslur bárust ekki á réttum tíma vegna reikninga sem stefndi gaf út í júlí og ágúst hafi hann stöðvað verkið. Þá hefur stefndi bent á að ekki hafi verið unnt að klára verkið á umsömdum tíma þar sem áfrýjandi hafi ekki verið búinn að fjarlægja hús sem stóðu á tveimur lóðanna. Það hafi ekki verið gert fyrr en í desember 2017. Áfrýjandi fékk annan aðila til að ljúka verkinu.

7 Áfrýjandi hefur lagt fram ný skjöl fyrir Landsrétt sem hafa að geyma samskipti á milli lögmanna málsaðila á tímabilinu 18. til 24. janúar 2018. Þar kemur fram að aðilar reyndu að semja um uppgjör á síðasta reikningnum sem stefndi hafði gefið út og að stefndi myndi fjarlægja tæki af verkstað svo að nýr aðili gæti tekið við verkinu. Af samskiptunum má ráða að áfrýjandi hafði efasemdir um það magn af efni sem stefndi var búinn að setja í grunnana og ræddu lögmennirnir um að þörf kynni að vera á því að grafa prufuholur til að staðreyna magnið.

Niðurstaða

8 Áfrýjandi gerir kröfu um að málinu verði vísað frá dómi. Byggir hann kröfu sína á því að enginn rökstuðningur eða reifun hafi fylgt reikningum stefnda. Reikningarnir vísi í óstaðfestar magntölur þótt verksamningur aðila mæli fyrir um úttekt vinnunnar og magntöku hennar. Engin gögn hafi verið lögð fram um mælingar á magni eða þjöppun á efni. Reikningar stefnda séu því vanreifaðir og ómögulegt fyrir áfrýjanda að átta sig á því hvað standi á bak við kröfugerðina. Stefnan uppfylli því ekki kröfur d, e og gliða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um kröfugerð, málsástæður og sönnunargögn.

9 Kröfur stefnda í málinu byggjast á reikningum þar sem skýrlega er tilgreint það magn efnis sem stefndi telur sig hafa grafið úr grunnum og magn efnis sem hann telur sig hafa sett í jarðvegspúða fyrir sökkla húsanna sem átti að byggja. Framkvæmd verksins og útgáfa reikninganna byggist á verksamningi sem aðilar málsins gerðu með sér og er einingaverðið á reikningunum í samræmi við verksamninginn. Kröfugerð stefnda er skýr en hún byggist á mismun á fjárhæðum reikninga og innborgana áfrýjanda. Kröfugerð stefnda er í héraðsdómsstefnu studd skýrum málsástæðum og gögnum og eru engin vandkvæði fyrir áfrýjanda að átta sig á málsgrundvellinum og grípa til viðeigandi varna. Samkvæmt þessu er frávísunarkröfu áfrýjanda hafnað.

10 Áfrýjandi krefst sýknu af kröfum stefnda á þeim grundvelli að hann hafi gefið út reikninga fyrir of mikið efnismagn, efnið hafi ekki verið þjöppumælt og að hann hafi ekki skilað verkinu á réttum tíma og skuldi því dagsektir.

11 Áfrýjandi byggir á því að stefnda hafi borið að leggja fram útreikninga og mælingar á því verki sem hann telur sig hafa unnið. Engin slík gögn liggi fyrir í málinu og því sé ósannað að vinna stefnda sé umfram það sem þegar hefur verið greitt fyrir. Í skýrslu fyrirsvarsmanns áfrýjanda fyrir héraðsdómi kemur fram að þegar fyrirsvarsmaður stefnda hafi farið „að tala um þessa reikninga“ hafi þeir látið grafa prufuholur í grunnana sem búið hafi verið að fylla þar sem honum hafi þótt reikningsfært magn vera of mikið. Þeir hafi verið sammála um „dýptina á grunnunum og við vissum nákvæmlega hvað fyllingin var ofaná“. Þeir hafi síðan reiknað út magnið. Samkvæmt þessum mælingum hafi hann skuldað stefnda 400.000 krónur. Fyrirsvarsmaður stefnda lýsti því á hinn bóginn fyrir héraðsdómi að aðilar hefðu farið saman í mælingar og að aldrei hafi komið upp ágreiningur um þær. Engar athugasemdir hafi verið gerðar við reikningana sem hann gaf út.

12 Í verksamningi kemur fram að verktaki sjái um allar nauðsynlegar mælingar á byggingarstað sem tilheyra hans verkþáttum í samráði við verkkaupa. Málsaðilar eru sammála um að mæling á efnismagni hafi að einhverju leyti farið fram þótt þá greini á um niðurstöðu hennar. Áfrýjandi hefur ekki lagt fram nein gögn eða útreikninga í málinu sem styðja fullyrðingar hans um að stefndi hafi rukkað fyrir of mikið magn efnis. Þá er til þess að líta að í málinu er ekki að finna nein gögn sem sýna að áfrýjandi hafi gert athugasemdir við reikningsfært magn fyrr en í samskiptum lögmanna í janúarmánuði 2018. Jafnframt er ekki að finna nein gögn í málinu sem sýna að áfrýjandi hafi gert athugasemdir þess efnis að fyllingarefnið í grunnum hafi ekki verið þjappað. Verður áfrýjandi að bera hallann af því að gögn um framangreint liggi ekki fyrir í málinu. Þá er ósamræmi í málatilbúnaði áfrýjanda um að hann hafi þegar greitt stefnda fyrir of mikið magn þótt fyrirsvarsmaður áfrýjanda hafi borið fyrir dómi að mæling aðila hafi staðfest að áfrýjandi skuldaði stefnda 400.000 krónur. Samkvæmt þessu verður lagt til grundvallar í málinu að það magn af efni sem stefndi reikningsfærði, með þeirri lækkun á dómkröfu sem stefndi gerði grein fyrir í greinargerð sinni til Landsréttar, sé rétt. Ekki er deilt um einingaverðið á reikningunum.

13 Áfrýjandi gerir kröfu um að skuld stefnda vegna dagsekta að fjárhæð 20.640.000 krónur verði skuldajafnað á móti kröfu stefnda. Samkvæmt verksamningi aðila eigi áfrýjandi kröfu á hendur stefnda vegna dagsekta þar sem hann hafi ekki lokið verkinu fyrir 1. október 2017. Stefndi mótmælir þessari kröfu. Hann hafi orðið að stöðva verkið þar sem reikningar hafi ekki verið greiddir á réttum tíma auk þess sem ekki hafi verið unnt að vinna síðustu tvo grunnana þar sem hús á lóðunum hefðu ekki verið fjarlægð fyrr en í desembermánuði 2017. Í málinu liggur fyrir að greiðslur vegna reikninga sem gefnir voru út í júlí og ágúst bárust að hluta til seint. Síðasta innborgunin, að fjárhæð 1.000.000 króna, fór fram 23. nóvember 2017 auk þess sem enn eru ógreiddar eftirstöðvar af þeim reikningum. Þá er ógreiddur reikningur sem gefinn var út í desember 2017. Þessar staðreyndir styðja þá skýringu stefnda að honum hafi verið heimilt að stöðva verkið þannig að ekki hafi verið unnt að ljúka því innan þess tímafrests sem samið var um. Engin gögn liggja fyrir í málinu sem sýna að áfrýjandi hafi gert athugasemdir við stöðvun stefnda á verkinu af þessum sökum. Krafa áfrýjanda um dagsektir var ekki sett fram fyrr en í greinargerð í héraðsdómsmálinu sem lögð var fram 24. október 2018 eða um það bil ári eftir að framkvæmdum stefnda við verkið lauk. Með þessu hefur áfrýjandi í öllu falli sýnt af sér umtalsvert tómlæti við að framfylgja dagsektakröfu sem hann telur sig hafa átt á hendur stefnda. Með vísan til þess sem að framan er rakið er hafnað kröfu áfrýjanda um að dagsektir komi til skuldajöfnuðar við kröfu stefnda.

14 Samkvæmt framangreindu verður áfrýjanda gert að greiða stefnda 2.224.200 krónur auk vaxta eins og dæmdir voru í héraði en vaxtakröfu stefnda hefur ekki verið mótmælt. 15 Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti, sem ákveðinn verður í einu lagi, eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Byggingarfélagið Hraunborg ehf., greiði stefnda, Ásvélum ehf., 2.224.200 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 23. nóvember 2017 til greiðsludags.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.