367/2018

Útdráttur

X var sakfelld fyrir líkamsárás, hótanir og ítrekuð brot á nálgunarbanni gagnvart A. Var refsing X ákveðin fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. apríl 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 22. mars 2018 í málinu nr. S177/2016.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd.

3 Ákærða krefst sýknu af lið II í ákæru útgefinni 12. ágúst 2016 og af ákærum útgefnum 30. ágúst 2016, 7. október 2016 og 24. apríl 2017. Þá krefst hún þess að henni verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa.

4 Við aðalmeðferð í Landsrétti var spiluð upptaka af hluta símtals 25. mars 2017 á milli ákærðu og brotaþola.

Niðurstaða

5 Atvikum málsins og ákærum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærða fellir sig við sakfellingu samkvæmt lið I í ákæru útgefinni 12. ágúst 2016 og ákærum útgefnum 22. ágúst 2016 og 14. mars 2017. Hér á eftir verður fjallað um þá ákæruliði sem til endurskoðunar eru fyrir Landsrétti eftir tímaröð atvika. 6 Ákærða krefst sýknu af lið II í ákæru útgefinni 30. ágúst 2016 þar sem henni eru gefnar að sök hótanir, líkamsárás og brot á barnaverndarlögum með því að hafa sunnudaginn 26. apríl 2015 ruðst inn á heimili A og fyrrverandi sambýlismanns síns að […], hótað að drepa A og slegið hana í magann, bakið og rassinn með skóhorni úr málmi en þetta hafi hún gert fyrir framan syni þeirra beggja og þannig sýnt af sér vanvirðandi háttsemi gagnvart þeim.

7 Fyrir dómi báru bæði ákærða og fyrrgreind A að sú síðarnefnda hefði ekki búið að […] á þessum tíma. Ákærða bar einnig að A hefði boðið henni inn auk þess sem hún kvaðst aðeins hafa danglað einu sinni í A með skóhorni og ekki hafa hótað að drepa hana. Þá væri ekki mögulegt að synir ákærðu og A hefðu séð samskipti þeirra við inngang og á gangi íbúðarinnar þar sem þeir voru inni í stofu. Hjá lögreglu bar hún á þann sama veg að hún hefði aðeins danglað einu sinni í A með skóhorninu. Fyrir dómi greindi A svo frá að hún hefði opnað fyrir ákærðu en ákærða þá ruðst inn, gripið skóhorn og öskrað að hún ætlaði að drepa hana auk annarra ókvæðisorða. Ákærða hefði slegið hana í forstofunni með skóhorninu og síðan elt hana inn á gang íbúðarinnar þar sem hún hefði slegið hana aftur með því í bakið og rassinn. Synir A og ákærðu hefðu verið inni í stofu að leika sér þegar þetta gerðist. Spurð að því hvort drengirnir hefðu séð eða heyrt samskipti þeirra ákærðu greindi hún svo frá að sonur hennar hefði heyrt hvað gekk á og eflaust sonur ákærðu einnig. Hún væri þó ekki viss um hvort drengirnir hefðu séð þegar ákærða sló hana með skóhorninu. Hjá lögreglu bar hún á sama veg. Sonur A, sem var […] ára er atvik áttu sér stað, gaf einnig skýrslu fyrir dómi. Hann greindi svo frá að ákærða hefði lamið móður sína með skóhorni og hótað að drepa hana. Spurður hvernig hann vissi að ákærða hefði lamið móður hans með skóhorninu svaraði hann að sér hefði verið sagt það og að hann hefði heyrt það. Nánar spurður hvort einhver hefði sagt honum hvað hann ætti að segja í skýrslutökunni svaraði hann því til að móðir hans hefði gert það. Verður framburður hans því ekki lagður til grundvallar sakfellingu ákærðu, sbr. 126. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

8 Samkvæmt framangreindu stendur orð á móti orði um þau atvik sem ákært er fyrir í framangreindum ákærulið. Ákærða hefur þó gengist við því að hafa sunnudaginn 26. apríl 2015 að […] slegið A einu sinni með skóhorni úr málmi. Verður hún sakfelld fyrir það og varðar háttsemin við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hvorki þykir sannað að ákærða hafi umrætt sinn hótað að drepa A né að hún hafi greitt A höggið fyrir framan syni þeirra. Verður hún því sýknuð af refsikröfum ákæruvaldsins vegna brota gegn 233. gr. almennra hegningarlaga og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

9 Ákærða krefst einnig sýknu af lið I í framangreindri ákæru 30. ágúst 2016 þar sem henni er gefið að sök að hafa hótað A að drepa hana, skjóta hana og stinga með hníf í símtali 10. febrúar 2016. 10 Ákærða bar fyrir dómi að hún hefði hringt þennan dag í A og öskrað svo hátt að orðaskil hefðu vart átt að heyrast. Hún hefði ekki sagst ætla að drepa, skjóta eða stinga A með hníf heldur að hún teldi að A ætti að drepa sig. Hún bar á sama veg hjá lögreglu. A bar fyrir dómi að ákærða hefði í framangreindu símtali öskrað að henni ókvæðisorðum og sagst ætla að skjóta hana og stinga með hníf. Hún hefði stillt símann á hátalara og foreldrar hennar heyrt hótanirnar. Við skýrslutöku hjá lögreglu bar hún á sama veg. Hið sama kemur fram í fyrstu tilkynningu A til lögreglu vegna málsins en þar er einnig eftir henni haft að ákærða hafi sagst ætla að drepa hana. Vitnið B, móðir A, bar einnig vitni fyrir dómi og kvaðst hafa heyrt ákærðu hóta dóttur hennar að hún ætlaði að skjóta hana og stinga með hníf.

11 Með vísan til framangreinds þykir sannað að ákærða hafi í símtali 10. febrúar 2016 hótað A því að skjóta hana og stinga með hníf en í því verður talin felast hótun sem í ljósi fyrri samskipta ákærðu og brotaþola var til þess fallin að vekja með brotaþola ótta um líf sitt og heilbrigði. Verður ákærða sakfelld fyrir þá háttsemi og er hún rétt heimfærð til refsiákvæðis í hinum áfrýjaða dómi.

12 Ákærða krefst jafnframt sýknu af lið II í ákæru 12. ágúst 2016 þar sem henni er gefið að sök að hafa brotið gegn nálgunarbanni sem bannaði henni að nálgast A á almannafæri frá 18. febrúar til 19. ágúst 2016 með því að hafa miðvikudagskvöldið 6. júlí 2016, eftir að hafa mætt A á þjóðvegi 1, snúið við bifreið sinni, ekið á eftir A og síðan framúr bifreið hennar mjög nálægt henni í þeim tilgangi að athuga hvort sonur ákærðu væri í bílnum hjá henni.

13 Ákærða byggir á því að hún hafi verið að sækja son sinn til föður hans en hann hafi átt að vera búinn að skila drengnum. Hún hafi haft ástæðu til að ætla að brotaþoli hefði drenginn í bíl sínum þegar þær mættust og talið sér heimilt að sækja drenginn til hennar. Hún hafi því ekki haft ásetning til að rjúfa nálgunarbannið. Þá geti nálgunarbannið ekki hafa verið svo fortakslaust að henni hafi ekki verið heimilt að nálgast brotaþola á almannafæri við þessar aðstæður.

14 Framangreint nálgunarbann var lagt á með ákvörðun lögreglustjórans á Norðurlandi eystra 18. febrúar 2016, birt ákærðu daginn eftir og staðfest með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands eystra 26. sama mánaðar. Samkvæmt 2. mgr. 9. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili tók það gildi við birtingu þess fyrir ákærðu 19. febrúar 2016, en ekki 18. febrúar eins og greinir í ákærunni 12. ágúst 2016. Samkvæmt 1. gr. framangreindra laga felur nálgunarbann í sér að manni sé bannað að koma á tiltekinn stað eða svæði, veita eftirför, heimsækja eða setja sig með öðru móti í samband við annan mann. Af 4. gr. sömu laga verður ráðið að tilgangur nálgunarbanns sé að vernda fyrir refsiverðum brotum eða röskun á friði brotaþola og samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laganna skulu tímamörk, gildissvið og gildistaka banns tilgreind í ákvörðun lögreglustjóra um nálgunarbann. Framangreint nálgunarbann kvað meðal annars á um að ákærðu væri óheimilt að nálgast brotaþola á almannafæri og voru engar undantekningar gerðar þar frá. Samkvæmt því var nálgunarbannið fortakslaust að þessu leyti og sætir það ekki undantekningum samkvæmt mati ákærðu enda gengi það gegn tilgangi réttarúrræðisins. Ákærða hafði því enga ástæðu til að ætla að henni hefði verið heimilt að nálgast brotaþola á almannafæri miðvikudagskvöldið 6. júlí 2016. Með þessum athugasemdum og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærðu fyrir að hafa 6. júlí 2016 brotið gegn framangreindu nálgunarbanni og um heimfærslu til refsiákvæðis.

15 Ákærða krefst enn fremur sýknu af ákæru 7. október 2016 þar sem henni er gefið að sök að hafa brotið gegn nálgunarbanni sem birt var henni 19. ágúst 2016 og gilti í sex mánuði, með því að hafa föstudaginn 16. september 2016 sent A SMSskilaboð og hringt í hana.

16 Ákærða játar verknaðarlýsingu í ákæru en byggir á því að símtalið hafi verið óhapp. Hún hafi ætlað að eyða SMSskilaboðunum en í staðinn óvart hringt. Hún hafi því ekki haft ásetning til að rjúfa nálgunarbannið með því að hringja í A. Þá hafi efni SMSskilaboðanna lotið að því að syni hennar yrði skilað frá föður og vísar ákærða til þess með sömu rökum og áður að nálgunarbannið komi ekki í veg fyrir samskipti þess efnis.

17 Framangreint nálgunarbann, sem staðfest var með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands eystra 29. ágúst 2016, kvað meðal annars á um að ákærðu væri óheimilt að setja sig í samband við brotaþola gegn vilja hennar í síma, tölvu og á annan samsvarandi hátt. Nálgunarbann er sem fyrr greinir fortakslaust innan gildissviðs síns og gildistíma. Þá greinir í SMSskilaboðunum frá 16. september 2016 að ákærða viti að hún eigi ekki að senda brotaþola skilaboð. Samkvæmt lögregluskýrslu var brotaþoli stödd á lögreglustöð síðar sama dag þegar ákærða hringdi í hana og svaraði brotaþoli ekki í símann. Í ljósi þess að símhringingin átti sér stað sama dag og skilaboðin varðandi son ákærðu voru send verður metin ótrúverðug sú skýring hennar að hún hafi óvart hringt í brotaþola. Verður ákærða því sakfelld fyrir að hafa brotið gegn nálgunarbanninu með því að hafa framangreindan dag hringt í brotaþola og sent henni SMSskilaboð og er brotið réttilega heimfært til refsiákvæðis í ákæru.

18 Ákærða krefst loks sýknu af ákæru 24. apríl 2017 þar sem henni er gefið að sök að hafa í símtali 25. mars 2017 hótað að skjóta A.

19 Upptaka símtalsins var spiluð við aðalmeðferð í Landsrétti. Ómögulegt er að greina hvað ákærða segir áður en hún lætur orðin „skjóta þig“ falla en hún byggir á því að hún hafi sagt „hann á eftir að skjóta þig“. Eftir að brotaþoli svarar „já ætlar þú að skjóta mig“ er aftur óskýrt hvað ákærða segir fyrr en greina má „ég hata þig svo mikið“. Af upptökunni heyrist því hvorki að ákærða hafi sagst ætla að skjóta brotaþola, né að hún hafi svarað því játandi þegar brotaþoli spurði hvort hún ætlaði að skjóta hana. Verður því ekki talið sannað að hún hafi hótað brotaþola með þeim hætti sem í ákæru greinir. Samkvæmt framangreindu verður ákærða sýknuð af kröfum ákæruvaldsins í ákæru útgefinni 24. apríl 2017. 20 Ákærða unir sem fyrr greinir sakfellingu héraðsdóms samkvæmt lið I í ákæru útgefinni 12. ágúst 2016 og ákærum útgefnum 22. ágúst 2016 og 14. mars 2017 fyrir ítrekuð brot og tilraun til brots gegn nálgunarbanni, sbr. 1. mgr. 232. gr. almennra hegningarlaga. Þá hefur hún samkvæmt framangreindu verið sakfelld fyrir fleiri brot gegn 1. mgr. 232. gr., hótunarbrot samkvæmt 233. gr. og líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. laganna. Ákveða ber henni refsingu fyrir framangreind brot í einu lagi, sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga. Ákærða er fædd árið […]. Hún hefur ekki áður sætt refsingu en hefur samkvæmt framangreindu gerst sek um ítrekaða röskun á mikilvægum hagsmunum brotaþola. Með vísan til 1. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing hennar hæfilega ákveðin fjögurra mánaða fangelsi og verður hún bundin skilorði eins og í dómsorði greinir.

21 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest.

22 Ákærða verður dæmd til að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 750.635 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærða, X, sæti fangelsi í fjóra mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppsögu dóms þessa að telja haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærða greiði helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 750.635 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef P-kk-ef lögmanns, 700.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.