551/2019

Útdráttur

L var sakfelld fyrir að hafa ekið bifreið svipt ökurétti. Í dómi Landsréttar var sakaferill L rakinn og þótti refsing hennar með hliðsjón af dómvenju hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga. Í ljósi þess að rekja mátti fyrri umferðarlagabrot L til undirliggjandi vanda sem hún hefði tekist á við og að hún hefði bætt ráð sitt verulega og að þegar hún ók svipt ökurétti umrætt sinn voru liðin tæp fimm ár frá því að hún var síðast fundin sek um refsiverð brot þótti mega fresta fullnustu refsingar skilorðsbundið í tvö ár. Var þá jafnframt höfð hliðsjón af því að dráttur varð á útgáfu ákæru í málinu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. júlí 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 5. júlí 2019 í málinu nr. S[...]/2019.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3 Ákærða krefst þess aðallega að ákvörðun refsingar verði frestað með skilyrðum um tiltekinn tíma en til vara að fullnustu refsingar verði frestað með skilyrðum um tiltekinn tíma.

Niðurstaða

4 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða sakfelld fyrir að hafa að kvöldi föstudagsins 9. febrúar 2018 ekið bifreið svipt ökurétti. Ákærða játaði sök við meðferð málsins í héraði og því var farið með það samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

5 Brot ákærðu er í hinum áfrýjaða dómi réttilega heimfært til 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga. Eftir að dómurinn var kveðinn upp tóku ný umferðarlög nr. 77/2019 gildi. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður nú dæmt um háttsemi ákærðu eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi þess verknaðar sem ákærðu er gefinn að sök og um refsingu, enda er inntak nýs ákvæðis það sama og þess sem áður gilti um háttsemi ákærðu. Brot ákærðu er nú réttilega heimfært til 1. mgr. 58. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 95. gr. sömu laga.

6 Ákærða hefur fyrir Landsrétti lagt fram gögn um breytta hagi sína. Samkvæmt þeim hefur hún hætt allri neyslu fíkniefna og tekist á við undirliggjandi vanda sinn með góðum árangri. Hún leggur nú stund á háskólanám.

7 Ákærða er fædd 1985. Samkvæmt sakavottorði var hún með dómi 7. desember 2009 svipt ökurétti í 12 mánuði frá 5. janúar 2010 vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna auk þess sem henni var gert að greiða sekt. Með tveimur lögreglustjórasáttum 5. desember 2010 gekkst ákærða undir sektarrefsingu fyrir akstur undir áhrifum fíkniefna og svipt ökurétti en ökuleyfissviptingin var þá framlengd til 3. janúar 2013. Með dómi 11. febrúar 2013 var ákærða að nýju fundin sek um akstur undir áhrifum fíkniefna svipt ökurétti og henni gerð 30 daga fangelsisrefsing auk þess sem hún var svipt ökurétti ævilangt frá 21. mars 2013. Auk þessa var ákærða sakfelld fyrir fíkniefnalagabrot með dómi héraðsdóms 30. apríl 2013 og dæmd í 30 daga skilorðsbundið fangelsi.

8 Í 95. gr. núgildandi umferðarlaga er ekki mælt fyrir um ítrekunaráhrif að því er refsingu varðar en svo var einnig í 100. gr. eldri umferðarlaga. Með stoð í 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga er aftur á móti löng venja fyrir því að við ákvörðun refsinga fyrir umferðarlagabrot sé litið til fyrri brota af sömu tegund þannig að viðurlög þyngist frá einni viðurlagaákvörðun til annarrar til að tryggja varnaðaráhrif þeirra. Samkvæmt því sem fram kom við málflutning er þá tekið mið af skilyrðum 71. gr. almennra hegningarlaga fyrir ítrekunaráhrifum brota. Með framangreint í huga er fallist á með ákæruvaldinu að líta verði svo á að ákærða hafi tvisvar áður verið fundin sek um akstur svipt ökurétti þannig að áhrif hafi við ákvörðun refsingar hennar fyrir það brot sem nú er til meðferðar.

9 Fyrir því er löng dómvenja að sá sem fundinn er sekur um að aka sviptur ökurétti í þriðja sinn sæti fangelsi í 30 daga. Af hálfu ákæruvaldsins er því haldið fram að venjan nái einnig til þess að fangelsisrefsingin sé óskilorðsbundin. Af dómaframkvæmd virðist mega ráða að það sé alla jafna gert. Það er þó ekki án undantekninga og hefur ákærða í því sambandi vísað til tveggja dóma Hæstaréttar Íslands frá árinu 2007 í málunum nr. 388/2006 og nr. 193/2007. Af forsendum fyrri dómsins verður ekki annað ráðið en að málið hafi lotið að akstri sviptur ökurétti í fjórða sinn þannig að áhrif hafi haft við refsiákvörðun. Með vísan til dómvenju var hún ákveðin fangelsi í tvo mánuði. Í síðari dóminum var hinn brotlegi einnig dæmdur til fangelsisrefsingar fyrir akstur sviptur ökurétti og um refsiákvörðun vísað til sakaferils. Þar sem hinir brotlegu höfðu í báðum tilvikum bætt ráð sitt og virtust hafa náð betri tökum á lífinu var fangelsisrefsing þeirra skilorðsbundin. Ákæruvaldið hefur ekki vísað til dóma, sem gefa til kynna að horfið hafi verið frá því, sem ráða má af framangreindum dómum Hæstaréttar. Ekki er því hægt að fallast á með ákæruvaldinu að útilokað sé að beita því afbrigði refsiákvörðunar sem mælt er fyrir um í 57. gr. almennra hegningarlaga við ákvörðun fangelsisrefsingar vegna ítrekaðs aksturs sviptur ökurétti.

10 Samkvæmt framansögðu er staðfest niðurstaða héraðsdóms um að brot ákærðu varði 30 daga fangelsi. Rekja má fyrri umferðarlagabrot ákærðu til fíkniefnaneyslu hennar. Ákærða hefur lagt fram ýmis gögn sem styðja það að hún hafi látið af þeirri neyslu og tekist á við undirliggjandi vanda sem ætla má að hafi verið rót neyslunnar. Brot það sem hún er nú sakfelld fyrir átti sér stað í upphafi þeirrar vegferðar ákærðu. Þegar ákærða ók svipt ökurétti 9. febrúar 2018 voru liðin tæp fimm ár frá því að hún var sakfelld síðast fyrir fíkniefna og umferðarlagabrot og rúmlega þrjú ár frá því að hún lauk afplánun refsingar samkvæmt dómi 11. febrúar 2013 með samfélagsþjónustu. Með vísan til þess langa tíma sem liðinn er frá því að ákærða var síðast fundin sek um refsiverð brot og framangreindra upplýsinga um að hún hafi bætt ráð sitt verulega er rétt að fangelsisrefsing hennar sé skilorðsbundin samkvæmt heimild í 57. gr. almennra hegningarlaga eins og í dómsorði greinir. Er þá jafnframt höfð hliðsjón af því að í málinu liðu rúmir 13 mánuðir frá því að rannsókn lauk þar til ákæra var gefin út þótt málið verði að teljast afar einfalt í ákærumeðferð. Af hálfu ákæruvalds hafa engar aðrar skýringar verið gefnar á málsmeðferðartímanum en að álag á þeim tíma hafi verið mikið á ákærusviði lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Það réttlætir ekki þann drátt sem varð á útgáfu ákæru í málinu.

11 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest.

12 Í ljósi niðurstöðu málsins greiðist allur áfrýjunarkostnaður málsins úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, L-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf, sæti fangelsi í 30 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að tveimur árum liðnum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu, R-kk-ef A-kk-ef lögmanns, 458.000 krónur.