677/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu dánarbús FBG o. fl. um að felld yrði úr gildi ákvörðun skiptastjóra dánarbús ÞH um að heimila ekki úttektarmönnum og umboðsmönnum beiðenda úttektar á grundvelli ábúðarlaga aðgang að jörðinni Vatnsenda í Kópavogi. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að með úrskurði Landsréttar í máli nr. 351/2021 hafi því verið slegið föstu að skiptastjóri dánarbús ÞH skyldi afhenda MPH jörðina Vatnsenda í Kópavogi með öllu því sem henni fylgdi og fylgja bæri til ábúðar, hagnýtingar, umráða og afnota samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár MEH. Hæstiréttur hafi hafnað beiðni um leyfi til að kæra þann úrskurð Landsréttar til réttarins. Fyrir liggi því endanleg úrlausn dómstóla um að réttur til umráða yfir jörðinni Vatnsenda sé ekki lengur í höndum dánarbús ÞH. Landsréttur taldi að án tillits til þess hvort dánarbú FBG o. fl. hafi lögvarða hagsmuni af kröfu sinni leiði af þessu að enda þótt fallist yrði á hana yrði henni ekki framfylgt gagnvart þeim aðila sem nú fer með umráð yfir jörðinni og þá hagsmuni sem að öðru leyti felast í óbeinum eignarrétti að henni samkvæmt framansögðu. Að þessu virtu og með því að framangreind atvik urðu eftir uppkvaðningu hins kærða úrskurðar var málinu vísað frá Landsrétti.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 5. nóvember 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 19. sama mánaðar. Kært er ákvæði í úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 22. október 2021 í málinu nr. Q- 904/2021 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun skiptastjóra varnaraðila um að heimila ekki úttektarmönnum og umboðsmönnum beiðenda úttektar á grundvelli ábúðarlaga aðgang að jörðinni Vatnsenda í Kópavogi. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti.

2

Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að úttektarmönnum samkvæmt ábúðarlögum verði heimilaður aðgangur að jörðinni Vatnsenda í Kópavogi til hefðbundinna úttektarstarfa. Þá krefjast þeir málskostnaðar fyrir héraðsdómi og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Landsrétti en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Í báðum tilvikum krefst hann kærumálskostnaðar óskipt úr hendi sóknaraðila.

Niðurstaða

4

Í hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila um að þeim, „eigendum beins eignarréttar að jörðinni Vatnsenda í Kópavogi, [...] verði heimiluð frjáls för um jörðina ásamt umboðsmönnum/ lögmönnum þeirra sem og öllum þeim sem sóknaraðilar heimila för um jörðina“ vísað frá dómi. Sóknaraðilar una þeirri niðurstöðu.

5

Með úrskurði Landsréttar 16. september 2021 í máli nr. 351/2021 var staðfest niðurstaða héraðsdóms í máli nr. Q- 866/2020 um að skiptastjóri varnaraðila skyldi afhenda M-kk-þgf P-kk-þgf H-kk-þgf jörðina Vatnsenda í Kópavogi með öllu því sem henni fylgdi og fylgja bæri til ábúðar, hagnýtingar, umráða og afnota samkvæmt fyrirmælum erfðaskrár M-kk-ef E-kk-ef H-kk-ef frá 4. janúar 1938 og 29. október 1940. Með ákvörðun 5. nóvember 2021 nr. 2021- 241 hafnaði Hæstiréttur beiðni um leyfi til að kæra úrskurðinn til réttarins.

6

Samkvæmt framansögðu liggur fyrir endanleg úrlausn dómstóla um að réttur til umráða yfir jörðinni Vatnsenda er ekki lengur í höndum varnaraðila. Án tillits til þess hvort sóknaraðilar hafi lögvarða hagsmuni af kröfu sinni leiðir af þessu að enda þótt fallist yrði á hana verður henni ekki framfylgt gagnvart þeim aðila sem nú fer með umráð yfir jörðinni og þá hagsmuni sem að öðru leyti felast í óbeinum eignarrétti að henni samkvæmt framansögðu. Að þessu virtu og með því að framangreind atvik urðu eftir uppkvaðningu hins kærða úrskurðar verður málinu vísað frá Landsrétti.

7

Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

8

Það athugast að sóknaraðilar kærðu úrskurð héraðsdóms með kæru 5. nóvember 2021.

Þá fengu sóknaraðilar tveggja vikna frest til þess að skila kærumálsgögnum og greinargerð í samræmi við 3. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kærumálsgögn sóknaraðila bárust Landsrétti 12. nóvember 2021 en greinargerð barst ekki frá sóknaraðilum innan þess frests sem þeim var veittur. Greinargerð varnaraðila var móttekin af Landsrétti 19. sama mánaðar. Hinn 30. nóvember 2021 barst Landsrétti greinargerð sóknaraðila ásamt viðbótargögnum. Fyrir þessum skriflega málflutningi, eftir að frestur til að skila greinargerð er runninn út, er engin lagaheimild og er hann aðfinnsluverður.

Úrskurðarorð :

Máli þessu er vísað frá Landsrétti.

Sóknaraðilar, d ánarbú F-kvk-ef B-kvk-ef G-kvk-ef, H-kvk-nf S-kvk-nf G-kvk-nf, G-kk-nf G-kk-nf, M-kvk-nf M-kvk-nf, M-kk-nf Í-kk-nf H-kk-nf, S-kvk-nf H-x-x, G-kk-nf F-kk-nf, E-kvk-nf F-kvk-nf, S-kk-nf K-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf L-kk-nf H-kk-nf, greiði varnaraðila, dánarbúi Þ-kk-ef H-kk-ef, óskipt 300.000 krónur í kærumálskostnað.