617/2018

Útdráttur

D krafðist þess að krafa hans að fjárhæð 155.000.000 sænskra króna fengi að komast að við slit K hf. og að viðurkennt yrði að hún nyti rétthæðar sem búskrafa samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Í úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu D þar sem kröfunni hefði ekki verið lýst án ástæðulausra tafa í skilningi 5. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 20. júlí 2018. Kærumálsgögn bárust réttinum 3. ágúst 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 6. júlí 2018, í málinu nr. X275/2015, þar sem hafnað var kröfum sóknaraðila, DGC Sweden AB, við slit varnaraðila, Kaupþings ehf. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að krafa hans að fjárhæð 155.000.000 sænskra króna, með 9% dráttarvöxtum frá 21. febrúar 2014 til 1. janúar 2015, með 8% dráttarvöxtum frá þeim degi til 1. júlí 2016 og með 7,5% dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, fái að komast að við slit varnaraðila og að viðurkennt verði að hún njóti rétthæðar samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Landsrétti en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

Málavöxtum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram lýtur ágreiningur aðila að því hvort viðurkenna eigi þá kröfu sem sóknaraðili lýsti við slit varnaraðila 21. febrúar 2014. Í þinghaldi 9. apríl 2018 var ákveðið með stoð í 31. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, að skipta sakarefni málsins á þann hátt að fyrst yrði leyst úr því hvort krafa sóknaraðila væri fallin niður fyrir vanlýsingu en að því búnu yrði eftir atvikum leyst úr efnisatriðum hennar.

5 Sóknaraðili lýsti kröfu við slitameðferð varnaraðila 21. febrúar 2014. Kröfunni var lýst sem búskröfu á grundvelli 3. töluliðar 110. gr. laga nr. 21/1991. Þar var þess krafist að varnaraðila yrði gert að afsala til sóknaraðila eignarrétti að öllum hlutabréfum í DGC Property Investment Management AB. Þess var og krafist að varnaraðili lýsti því yfir að allir samningar og ábyrgðaryfirlýsingar milli aðila væru ógild og að sóknaraðili bæri enga skyldu eða ábyrgð samkvæmt þeim. Þá krafðist sóknaraðili þess að varnaraðili greiddi honum 155.000.000 sænskra króna, auk vaxta, samkvæmt sænskum vaxtalögum, frá afhendingu kröfulýsingar. Auk þess krafðist hann þess að varnaraðili greiddi honum skaðabætur að fjárhæð jafnvirði lækkunar verðmæta félagsins DGC Property Investment Management AB, sem varnaraðili hefði valdið með ólögmætri yfirtöku hlutabréfa í félaginu á tímabilinu frá 30. október 2013 þar til þeim yrði afsalað aftur til sóknaraðila.

6 Sóknaraðili byggir á því að varnaraðili hafi vitað eða mátt vita að verðmæti hlutafjárins í DGC Property Investment Management AB, sem var selt sóknaraðila, hafi verið miklu minna en sóknaraðili hefði gert ráð fyrir og upplýst hefði verið um. Varnaraðili hafi og vitað eða mátt vita að það hafi ekki verið ætlun sóknaraðila að gangast undir þær skuldbindingar, sem nánar er lýst í hinum kærða úrskurði, þegar fyrir hafi legið að verðmæti undirliggjandi eigna hafi verið mun lægra. Það hafi meðal annars þýtt að strax við undirritun lánssamningsins hafi sóknaraðili ekki uppfyllt kröfur um fjárhagsleg viðmið.

7 Sóknaraðili byggir jafnframt á því að hann eigi kröfu vegna ólögmætrar gjaldfellingar á lánssamningi málsaðila og fullnustu varnaraðila í hlutabréfum í DGC Property Investment Management AB, sem leiddi til þess að varnaraðili eignaðist umræddar fasteignir í október 2013. Sóknaraðili eigi því endurkröfu eða skaðabótakröfu á hendur varnaraðila vegna þessa.

8 Í hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að skaðabótakrafa sóknaraðila sem byggðist á ætluðu tjóni hans vegna kaupa á fasteignum í eigu varnaraðila 19. ágúst 2009 væri fallin niður fyrir vanlýsingu samkvæmt 118. gr. laga nr. 21/1991 en kröfu sóknaraðila vegna gjaldfellingar á lánssamningi aðila 30. október 2013 var hafnað vegna vanreifunar.

9 Í 118. gr. laga nr. 21/1991 er mælt fyrir um að krafa falli niður gagnvart þrotabúi sé henni ekki lýst innan kröfulýsingarfrests. Þá eru í ákvæðinu taldar upp í sex töluliðum hún fellur undir 1. til 3. tölulið 110. gr. laganna eða hefur fyrst orðið til eftir uppkvaðningu úrskurðar um að búið sé tekið til gjaldþrotaskipta. Óumdeilt er að krafa sóknaraðila rúmast innan ákvæða 1. til 3. töluliðar 110. gr. og að hún hafi fyrst orðið til eftir uppkvaðningu úrskurðar um að varnaraðili væri tekinn til slitameðferðar. Heimild til að koma að slíkri kröfu eftir lok kröfulýsingarfrests er meðal annars háð því skilyrði að henni sé lýst án ástæðulausra tafa.

10 Eins og fram kemur í bréfi sóknaraðila til varnaraðila 29. maí 2013 var sóknaraðila ljóst skömmu eftir undirritun umrædds lánssamnings að tekjur af eignum í eignasafnsfélögum væru lægri en vænta mátti. Í kröfulýsingu sóknaraðila kemur meðal annars fram að þeim aðila, sem sóknaraðili leiðir rétt sinn af, hafi orðið ljóst skömmu eftir að gengið var frá viðskiptunum í ágúst 2009 að verðmæti eignasafnsins hafi verið miklu lægra en gengið var út frá. Samkvæmt því verður að leggja til grundvallar að þegar hafi verið fyrirsjáanlegt að tekjur af rekstri fasteignanna gætu, að óbreyttu, ekki staðið undir greiðslu af umdeildum lánum. Sóknaraðila, eða þeim sem hann leiðir rétt sinn af, mátti því þegar á þeim tíma vera ljóst að hætta væri á að gengið yrði að veðinu. Það varð síðan raunin er vanskil urðu á lánunum. Með bréfi 27. maí 2013 tilkynnti varnaraðili um gjaldfellingu á lánssamningi aðila. Í kjölfarið, með bréfi 3. júní 2013, tilkynnti varnaraðili sóknaraðila að hann hefði gengið að öllu hlutafé í DGC Property Investment Management AB. Þeirri gjaldfellingu og innheimtu varnaraðila var síðan frestað með svonefndum kyrrstöðusamningi 14. júní 2013, sem háður var ákveðnum fyrirvörum sem gengu síðan ekki eftir. Af þeim sökum verður lagt til grundvallar að á þeim tíma hafi verið tilefni fyrir sóknaraðila til að lýsa kröfu við slitameðferð varnaraðila. Þá mátti sóknaraðila í síðasta lagi vera kunnugt um ætlað tjón sitt frá og með þeim degi sem lánssamningur aðila var gjaldfelldur 30. október 2013.

11 Fyrir liggur að sóknaraðili lýsti ekki kröfu sinni við slit varnaraðila fyrr en 21. febrúar 2014. Á þeim tíma var liðið á fimmta ár frá því að sóknaraðila var fyrst ljóst ætluð verðmætarýrnun á umræddu eignasafni, rúmlega átta mánuðir frá því bréfið 27. maí 2013 var sent og honum tilkynnt um gjaldfellinguna og á fjórða mánuð frá því bréfin voru endanlega innleyst. Af hálfu sóknaraðila hafa ekki verið færðar fram viðunandi skýringar á því hvers vegna hann lét hjá líða að lýsa búskröfu sinni fyrr. Af þessum sökum og þegar litið er til framangreindra atvika málsins er ekki unnt að líta svo á að kröfunni hafi verið lýst án ástæðulausra tafa í skilningi 5. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991 og er hún því fallin niður gagnvart varnaraðila. Kröfu sóknaraðila er því hafnað.

12 Ákvörðun héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

13 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Kröfu sóknaraðila, DGC Sweden AB, í máli þessu er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila, Kaupþingi ehf., 1.000.000 króna í kærumálskostnað.