123/2022

Útdráttur

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og ágreiningi aðila væri háttað kæmi ekki til þess að unnt væri að dæma sameiginlega forsjá. Jafnframt var rakið að af málsgögnum yrði ekki annað ráðið en að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns hafi verið fjallað um A á jákvæðari hátt en efni stæðu til. Þá virtist niðurstaða hins áfrýjaða dóms hafa haft góð áhrif á samskipti aðila og líðan drengsins. Samkvæmt framangreindu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um forsjá, meðlag og umgengni A og B við C.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 8. mars 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. febrúar 2022 í málinu nr. E- [...] /2020.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að forsjá barnsins, C, verði áfram sameiginleg og að lögheimili barnsins verði hjá áfrýjanda en til vara að áfrýjanda verði falin forsjá barnsins til 18 ára aldurs og að lögheimili barnsins verði hjá áfrýjanda. Í báðum tilfellum krefst áfrýjandi þess að kveðið verði á um inntak umgengni barnsins við það foreldri sem það býr ekki hjá og að hún verði jöfn, vika í senn, og að því foreldri sem barnið býr ekki hjá verði gert að greiða með barninu einfalt meðlag, eins og það er ákvarðað af Tryggingastofnun ríkisins hverju sinni, frá uppsögu dóms að telja til 18 ára aldurs barnsins. Þá krefst áfrýjandi þess að staðfest verði ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað hans í héraði og að stefndu verði gert að greiða honum málskostnað fyrir Landsrétti.

3

Stefnda krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að lögheimili barnsins, C, verði áfram hjá stefndu og hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um inntak umgengnisréttar og meðlag að öðru leyti. Þá krefst stefnda málskostnaðar úr hendi áfrýjanda fyrir Landsrétti eins ogmálið væri eigi gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Stefnda lagði fram í Landsrétti yfirlýsingu G, fyrrverandi eiginkonu áfrýjanda, þar sem því er lýst að sonur hennar og áfrýjanda hafi í umgengni hjá áfrýjanda í byrjun maí 2022 óskað eftir því að móðir sín myndi sækja sig laust eftir hádegi þann dag en sagt að áfrýjandi gæti ekki ekið honum þar sem hann væri enn sofandi. Hafi G sótt son sinn klukkan rúmlega 14.00 og hafi áfrýjandi enn verið sofandi. G kom fyrir Landsrétt og staðfesti yfirlýsingu sína.

5

Þá lagði stefnda fram í Landsrétti veðbandayfirlit 2. september 2022 vegna fasteignar áfrýjanda, sem og útskrift úr Þjóðskrá sama dag um lögheimilisskráningu áfrýjanda þar sem fram kemur að áfrýjandi sé með ótilgreint lögheimili.

6

Áfrýjandi og stefnda gáfu bæði viðbótarskýrslur fyrir Landsrétti. Í framburði áfrýjanda kom fram að hann hafi gengið í gegnum erfitt skeið á árunum 2020 til 2022.

Hann hafi misst þá atvinnu sem hann hafi haft með höndum og afplánað fangelsisdóm.

Er hann hafi komið úr afplánun hafi Covid faraldurinn gert það að verkum að ekki hafi verið auðvelt að fá atvinnu. Hann hafi haft miklar fjárhagsáhyggjur og á endanum misst fasteign er hann hafi átt. Ákveðið vonleysi hafi gripið um sig hjá áfrýjanda og hann viljað komnast á betri stað í lífinu. Lögregla hafi reglulega komið á heimili áfrýjanda á þessum tíma á grundvelli tilhæfulausra tilkynninga. Þá hafi borist fjöldi tilkynninga til barnaverndar varðandi áfrýjanda, sem ekki hafi heldur verið neinn fótur fyrir. Tilkynningar til lögreglu og barnaverndar hafi hætt eftir uppkvaðningu héraðsdóms í málinu. Áfrýjandi staðfesti að enn væri til meðferðar hjá lögreglu kæra stefndu á hendur áfrýjanda fyrir kynferðisbrot og brot gegn friðhelgi einkalífs.

7

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms hafi horft til mun betri vegar. Væri áfrýjandi nú í fastri atvinnu og kominn í leiguhúsnæði. Aðstæður væru því allar aðrar en fyrir ári síðan. Áfrýjandi kvaðst ekki hafa getað þinglýst leigusamningi um íbúð þá sem hann væri með á leigu og væri það ástæða þess að hann væri ekki skráður með lögheimili þar. Aðstæður heima fyrir væru allar mjög góðar. Ætti C þar sitt eigið herbergi.

Áfrýjanda gengi vel að vakna til vinnu á morgnana þrátt fyrir [...] sem gerði honum erfitt fyrir með það. C kæmi til áfrýjanda aðra hverja helgi og gengi það mjög vel.

Mætti C í leikskóla á hverjum morgni eins og vera bæri. Áfrýjandi lýsti því að fyrst eftir uppkvaðningu héraðsdóms í málinu hefðu stirðnað nokkuð í samskiptum hans og stefndu. Það hefði allt batnað og væru samskipti þeirra góð í dag. Líðan drengsins væri góð og talaði drengurinn um það að hann vildi vera meira hjá áfrýjanda en hann gerði í dag. Betra jafnvægi væri á líðan drengsins og fyndist áfrýjanda honum almennt líða vel. Gerði áfrýjandi meðal annars kröfu um sameiginlega forsjá í því skyni að drengurinn gæti varið meiri tíma með föðurfjölskyldu sinni. Erfitt væri að koma fyrir samveru þegar tími C hjá áfrýjanda væri þetta lítill.

8

Stefnda lýsti því fyrir Landsrétti að samskipti hennar og áfrýjanda hafi gengið mun betur eftir uppkvaðningu héraðsdóms heldur en fyrir þann tíma. Teldi stefnda að minni umgengni áfrýjanda með syni málsaðila væri sennilega skýringin á því. Af þeim ástæðum væri minna tilefni til ágreinings. Þá gat stefnda þess að áfrýjandi hafi ekki óskað eftir aukadögum eða lengri tíma með drengnum en héraðsdómur hefði kveðið á um. Í héraðsdómi hafi verið kveðið á um umgengni í sumarleyfum. Áfrýjandi hafi síðasta sumar óskað eftir breytingu á henni frá því sem héraðsdómur hafi kveðið á um og hafi verið ekkert mál fyrir stefndu að verða við því. Að endingu hafi áfrýjandi ekki tekið drenginn nema hluta af þeim tíma er hann hafi átt rétt á. Fyrst eftir uppkvaðningu héraðsdóms hefðu mætingar drengsins í leikskóla verið gloppóttar er hann hefði verið hjá áfrýjanda. Í seinni tíð gengi mun betur með þann þátt. Stefnda kvaðst hafa frétt frá syni sínum að áfrýjandi væri að flytja í leiguhúsnæði. Hafi stefnda verið búin að inna áfrýjanda eftir þessu en hann aldrei svarað stefndu um það. Stefnda kvaðst þeirrar skoðunar að sú umgegni er héraðsdómur hafi mælt fyrir um hentaði syni þeirra vel.

Hafi síðasta sumar verið drengnum gott, en ákveðin rútína hafi orðið til varðandi marga hluti. Væri drengurinn frekar viðkvæmur fyrir öllum breytingum. Aðstæður stefndu væru óbreyttar frá því héraðsdómur gekk. Væri stefnda enn í skóla en myndi ljúka honum um næstu áramót og fengi þá kennsluréttindi. Stefnda staðfesti að enn væri til meðferðar hjá lögreglu kæra er hún hafi lagt fram á hendur áfrýjanda. Stefnda kvaðst ekki treysta sér í sameiginlega forsjá með áfrýjanda, meðal annars út af því máli. Hefðu samskipti þeirra verið þannig að þegar kæmi að ákveðnum hlutum gætu þau ekki leyst málin í sameiningu. Væru dæmi þess að stefnda hafi þurft að láta kalla til lögreglu þar sem áfrýjandi sætti sig ekki við þær ákvarðanir er hún hefði tekið.

Niðurstaða

9

Svo sem í hinum áfrýjaða dómi greinir er ágreiningi aðila þannig háttað að ekki kemur til þess að unnt sé að dæma sameiginlega forsjá. Þá er tekið undir með héraðsdómi að matsgerð hins dómkvadda matsmanns fjallar um áfrýjanda og stöðu hans á jákvæðari hátt en efni stóðu til. Þannig virðist til að mynda ekki hafa legið fyrir matsmanni upplýsingar um atvik sem átti sér stað á [...] frá í mars 2021 í tengslum við veikindi sonar aðila þar sem kalla þurfti til lögreglu vegna framferðis áfrýjanda. Um önnur atriði varðandi of jákvæða stöðu áfrýjanda í matsgerðinni vísast til niðurstöðu hins áfrýjaða dóms. Þegar til þessara atriða er litið, og þess að sú skipan mála sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi virðist hafa haft góð áhrif á samskipti aðila og líðan drengsins, eru ekki efni til annars en að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um forsjá, meðlag og umgengni.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsókn verða staðfest.

11

Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins fyrir Landsrétti en um gjafsóknarkostnað fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður stefndu, B, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, V-kvk-ef Þ. S-kvk-ef lögmanns, 900.000 krónur.