205/2020

Útdráttur

Í málinu krafðist M ehf. þess að A ehf. endurgreiddi sér skuld að fjárhæð 616.059.325 krónur sem næmi fjárhæð sem M ehf. hefði greitt A ehf. umfram það sem félaginu hefði borið samkvæmt reikningum, enda hefði mismunurinn falið í sér lán. Með úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að vísa málinu frá dómi, þar sem málið væri vanreifað af hálfu M ehf. og málatilbúnaður uppfyllti ekki áskilnað eliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýrleika. Þá var gerð athugasemd við að gögn sem unnt hefði verið að leggja fram sem skjöl hefðu verið send Landsrétti á minnislykli.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. apríl 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. mars 2020 í málinu nr. E6651/2019 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Til vara krefst hann þess að málskostnaður í héraði verði felldur niður eða lækkaður verulega. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Í máli þessu krefst sóknaraðili þess að varnaraðili greiði sér skuld að fjárhæð 616.059.325 krónur. Í stefnu er á því byggt að sóknaraðili og varnaraðili hafi átt í viðskiptasambandi um árabil og er því lýst á þann veg að um hafi verið að ræða nokkurn fjölda verka sem sóknaraðili hafi haft „umsjón með sem stýriverktaki“ en varnaraðili starfað sem verktaki við verkin. Samið hafi verið um fjárhæðir og einingaverð samkvæmt magntölum áður en verk hófust. Varnaraðili hafi upplýst sóknaraðila um framvindu verka og gefið út reikninga sem sóknaraðili hafi greitt eftir yfirferð og könnun. Sóknaraðili hafi jafnframt séð um fjármála og bókhaldsþjónustu fyrir varnaraðila sem hann hafi greitt fyrir.

5 Sóknaraðili byggir á því að frá og með maí 2017 hafi hann greitt varnaraðila meira en honum bar samkvæmt útgefnum og samþykktum reikningum og að mismunurinn hafi falið í sér lán sem varnaraðila beri að endurgreiða. Hafi sóknaraðili veitt lán með þessum hætti í því skyni að tryggja að verkframkvæmdir stöðvuðust ekki, til dæmis vegna vangoldinna launa, en framvindureikningar frá varnaraðila hefðu átt að ganga til greiðslu þessara lánveitinga.

6 Sóknaraðili reifar fjárkröfu sína í stefnu með þeim hætti að frá 2.12. maí 2017 hafi hann greitt varnaraðila samtals 18.630.000 krónur en varnaraðili hafi 15. þess mánaðar aftur á móti aðeins lagt fram framvindureikning að fjárhæð 9.478.224 krónur. Hafi því myndast skuld sem nam mismun þeirra fjárhæða eða 9.151.776 krónum. Sambærilegt mynstur hafi síðan haldist í viðskiptum aðila, eins og nánar er gerð grein fyrir í stefnunni miðað við mismunandi tímapunkta, allt til septemberloka 2019. Hafi heildarskuld varnaraðila þá numið stefnufjárhæðinni. Í stefnunni greinir jafnframt að kröfur sóknaraðila séu „sundurliðaðar, til einföldunar, með því að lista upp allar greiðslur til og frá aðilum á því tímabili sem um ræðir, svo sem gert er á dskj. nr. 4“.

7 Umræddur listi yfir greiðslur er hreyfingalisti lánardrottna, að því er virðist úr bókhaldi sóknaraðila, fyrir tímabilið frá 1. maí 2017 til 21. október 2019. Upphafsstaða hreyfingalistans sýnir að varnaraðili hafi verið í 10.775.269 króna skuld við sóknaraðila 1. maí 2017 og er engin grein gerð fyrir því hvernig sú skuld myndaðist. Samkvæmt hreyfingalistanum var skuld varnaraðila eftir bókun framangreinds framvindureiknings 15. maí 2017 því 19.927.045 krónur en ekki 9.151.776 krónur eins og greinir í stefnu. Allt að einu samsvarar stefnufjárhæðin niðurstöðutölu hreyfingalistans.

8 Sóknaraðili hefur fyrir Landsrétti lagt fram færsluyfirlit vegna bankareiknings síns fyrir tímabilið frá 1. janúar 2012 til 31. desember 2019, þar sem fram koma greiðslur sóknaraðila til varnaraðila og öfugt. Einnig hefur hann lagt fram afrit reikninga sem varnaraðili gaf út til sóknaraðila á tímabilinu frá maí 2017 til september 2019 en eins og greinir í hinum kærða úrskurði lét hann í héraði við það sitja að leggja fram dæmi um reikninga sem kröfugerðin byggðist á. Þá kemur fram í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar að hann breyti kröfugerð sinni í málinu og krefjist nú aðeins greiðslu 614.426.362 króna úr hendi varnaraðila, sem jafngildi skuld varnaraðila við sóknaraðila 16. september 2019 samkvæmt framangreindum hreyfingalista. Er sú breyting skýrð með vísan til þess að ekki hafi fyrir Landsrétti verið lagðir fram reikningar sem standi að baki síðustu þremur færslum hreyfingalistans.

9 Varnaraðili byggir á því að sóknaraðila sé óheimilt að leggja framangreind ný gögn fram fyrir Landsrétti og beri því ekki að líta til þeirra við úrlausn málsins.

10 Samkvæmt 5. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 er sóknaraðila kærumáls heimilt að byggja á nýjum sönnunargögnum og skal þá farið að svo sem segir í 2. mgr. 145. gr. laganna. Framangreind gögn, sem sóknaraðili lagði fram fyrir Landsrétti í samræmi við síðastgreint ákvæði, styðja við málsástæður sem sóknaraðili byggir á í stefnu málsins. Er framlagning þeirra því heimil.

11 Samkvæmt elið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 skal greina í stefnu svo glöggt sem verða má þær málsástæður sem stefnandi byggir málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst, en þessi lýsing skal vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Þegar sakarefni máls lýtur að flóknum og umfangsmiklum fjárhagslegum lögskiptum er samkvæmt ákvæðinu brýnt að skýr tölulegur grundvöllur sé lagður að því í stefnu, meðal annars með nauðsynlegum útreikningum og sundurliðun á þeim fjárhæðum sem mynda dómkröfuna. Almenn skírskotun í stefnu til tiltekinna dómskjala til að lýsa sundurliðun kröfu og efnisatriðum að baki henni fullnægir ekki áskilnaði ákvæðisins.

12 Í stefnu í máli þessu er rakið hvernig ætluð skuld varnaraðila þróaðist samkvæmt umræddum hreyfingalista. Hins vegar er ekki gerð grein fyrir því hvaða verk það voru sem varnaraðili vann í þágu sóknaraðila, hvernig samið var um endurgjald fyrir þau og hvort eða hvernig uppgjör fór fram. Ekki er þar heldur að finna heildstætt yfirlit yfir reikninga frá varnaraðila og fjárhæð þeirra á því tímabili sem um ræðir og ekki heildstætt yfirlit yfir greiðslur sóknaraðila til varnaraðila á sama tímabili. Þá er engin tilraun gerð til þess að skýra hvaða reikningar frá varnaraðila voru greiddir og hvaða reikningum var hafnað en hreyfingalistinn ber með sér að sumir reikningar hafi bæði verið færðir varnaraðila til tekna og skuldar með þeirri skýringu að greiðslu þeirra hafi verið hafnað.

13 Samkvæmt því sem að framan er lýst er hvorki í stefnu lagður skýr tölulegur grundvöllur að þeirri dómkröfu sem þar er sett fram né gerð nægilega skýr grein fyrir þeim lögskiptum sem dómkrafan er grundvölluð á. Á því var þó full þörf í ljósi þess að um flókið, umfangsmikið og langvarandi viðskiptasamband var að ræða auk þess sem það var sóknaraðili sjálfur sem annaðist fjármála og bókhaldsþjónustu fyrir varnaraðila. Þótt sóknaraðili hafi nú lagt fram reikninga frá varnaraðila bæta þau nýju gögn sem sóknaraðili hefur lagt fram fyrir Landsrétti í raun engu við til skýringar á málsgrundvellinum og sundurliðun kröfunnar. Hefur sóknaraðili því ekki gert grein fyrir því með viðhlítandi hætti hvernig stefnukrafan er til komin og hvernig hún sundurliðast, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 30. október 2018 í máli nr. 22/2018.

14 Samkvæmt öllu framangreindu er málatilbúnaður sóknaraðila svo óskýr og vanreifaður að varnaraðila er erfitt um vik að verjast dómkröfum sóknaraðila með viðhlítandi hætti og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

15 Eftir þessum úrslitum verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

16 Það athugast að fyrir Landsrétti hefur sóknaraðili sem fyrr greinir lagt fram mikinn fjölda nýrra skjala sem hann kveður að verulegu leyti samsvara gögnum sem lögð voru fram á minnislykli í héraði. Í greinargerð sinni til Landsréttar kveður sóknaraðili gögn á minnislykli því „ekki lögð fram að nýju í útprentuðu formi“. Þá getur hann hvorki þeirra gagna né minnislykilsins í efnisyfirliti kærumálsgagna svo sem mælt er fyrir um í 4., sbr. 5. gr. reglna Landsréttar um kærumálsgögn í einkamálum nr. 1/2018, sem settar eru með heimild í 6. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991. Allt að einu fylgdi minnislykill kærumálsgögnum og kveðst sóknaraðili í greinargerð til Landsréttar leggja gögn á minnislyklinum „fyrir Landsrétt í því rafræna formi sem þau voru lögð fram í fyrir héraðsdómi“. Það athugast að það er ekki í samræmi við 1. mgr. 13. gr. laga nr. 91/1991 og framangreindar reglur Landsréttar um kærumálsgögn í einkamálum að leggja fram á minnislykli gögn sem unnt væri að leggja fram sem skjöl. Þá er afhending minnislykils án þess að hann sé með skýrum hætti tilgreindur sem hluti kærumálsgagna til Landsréttar einnig í andstöðu við framangreint ákvæði og reglur Landsréttar. Telst minnislykillinn því ekki til kærumálsgagna.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Mannverk ehf., greiði varnaraðila, Aflmóti byggingafélagi ehf., 350.000 krónur í kærumálskostnað.