480/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu N Ltd. um að nánar tilgreindur tækjabúnaður yrði tekinn með beinni aðfarargerð úr vörslum S hf. og afhentur N Ltd. Í úrskurði Landsréttar kom fram að N Ltd. hefði fært sönnur á að hann væri einn umráðamaður þeirra tækja sem mál þetta lyti að. Var það ekki talið standa í vegi fyrir beinni aðfarargerð að dómsmál væri rekið milli S hf. og móðurfélags N Ltd., A Inc., er lyti að réttarsambandi þeirra á grundvelli kaupa A Inc. á hlutafé í N Ltd. og uppgjöri vegna þeirra viðskipta. Var réttur N Ltd. til að fá umráð tækjabúnaðarins talinn nægilega skýr svo fullnægt væri skilyrðum 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989, um aðför, og ekki talið varhugavert að gerðin næði fram að ganga á grundvelli þeirra gagna sem lágu fyrir í málinu, sbr. 3. mgr. 83. gr. sömu laga. Var því fallist á kröfu N Ltd.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 5. júní 2018. Kærumálsgögn bárust réttinum 7. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. maí 2018, í málinu nr. A435/2017, þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að nánar tilgreind tæki yrðu tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila og afhent sóknaraðila. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989, um aðför.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verið felldur úr gildi og að tekin verði til greina krafa hans um að tækin verði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila og fengin sóknaraðila. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi auk kærumálskostnaðar fyrir Landsrétti. ðsdómi og kærumálskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Gerð er grein fyrir málavöxtum og röksemdum aðila í úrskurði héraðsdóms. Eins og þar kemur fram er ágreiningslaust að þau tæki, sem krafa sóknaraðila lýtur að, eru í eigu HSBC Bank Canada (HSBC) samkvæmt samningi hans við bankann 1. apríl 2014. Með samningnum leigir sóknaraðili umrædd tæki gegn greiðslu leigugjalds en á rétt á því að kaupa þau á kaupréttardegi 1. apríl 2019 fyrir tiltekið verð. Þangað til á sóknaraðili einn afnotarétt að tækjunum með þeim takmörkunum sem leiða af samningnum. Eins og ráðið verður af 9. og 15. gr. samningsins er sóknaraðila meðal annars óheimilt að afhenda öðrum tækin á samningstímanum.

5 Eins og nánar er gerð grein fyrir í úrskurði héraðsdóms var sóknaraðili í eigu varnaraðila uns hann seldi American Iron & Metal Company Inc. (AIM) allt hlutafé í sóknaraðila með kaupsamningi 12. desember 2016. Áður höfðu sömu aðilar undirritað viljayfirlýsingu um viðskiptin 25. apríl 2016. Fyrir liggur að varnaraðili lét flytja tækin til Íslands áður en kaupin áttu sér stað og er ágreiningslaust að þau eru nú í vörslu varnaraðila. Varnaraðili telur að þau, ásamt öðrum tækjabúnaði sem hafi tilheyrt sóknaraðila, hafi ekki átt að fylgja við söluna á hlutafénu til AIM. Dómsmál er nú rekið í Kanada milli varnaraðila og AIM um það hvaða skilning eigi að leggja í kaupsamninginn að þessu leyti.

6 Samkvæmt 78. gr. laga nr. 90/1989 er manni, sem er með ólögmætum hætti aftrað að neyta réttinda, sem hann tjáir sig eiga og telur svo ljós, að sönnur verði færðar fyrir þeim með gögnum, sem aflað verður samkvæmt 83. gr. laganna, heimilt að beina til héraðsdómara beiðni um að skyldu þess efnis, sem getur í 72. eða 73. gr. laganna, verði fullnægt með aðfarargerð, þótt aðfararheimild samkvæmt 1. gr. laganna liggi ekki fyrir. Samkvæmt þessu getur sóknaraðili, sem telur sig réttan umráðamann umræddra tækja, leitað heimildar dómstóla fyrir því að fullnægja megi réttindum hans með beinni aðfarargerð, þannig að þau séu með valdi tekin úr umráðum varnaraðila og afhent sóknaraðila, sbr. 73. gr. laganna. Að jafnaði ber þó að hafna aðfararbeiðni ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra sönnunargagna sem heimilt er að byggja á í slíku máli, sbr. 1. og 3. mgr. 83. gr. laganna.

7 Með fyrrgreindum samningi sóknaraðila og HSBC, sem samkvæmt efni sínu er enn þá í gildi, hefur sóknaraðili fært sönnur á að hann sé einn umráðamaður þeirra tækja sem mál þetta lýtur að. Varnaraðili hefur með þeim skriflegu gögnum sem hann hefur lagt fram í máli þessu aftur á móti ekki fært sönnur á að umráða og notkunarréttur þeirra hafi síðar færst til hans. Í því efni verður að líta til þess að sóknaraðila er óheimilt að ráðstafa tækjunum til annars aðila, þar á meðal varnaraðila, án heimildar HSBC sem eiganda þeirra. Ekkert liggur fyrir um að slíkrar heimildar hafi verið aflað. Þvert á móti liggur fyrir að HSBC styður viðleitni sóknaraðila til að endurheimta 8 Af framlögðum gögnum um dómsmálið, sem rekið er í Kanada milli varnaraðila og AIM, verður helst ráðið að það lúti að réttarsambandi þessara aðila á grundvelli kaupa síðar greinda félagsins á hlutafé í sóknaraðila og uppgjöri þeirra viðskipta. Þessi málarekstur breytir engu um að með sönnunargögnum, sem heimilt er að byggja á í máli samkvæmt 78. gr. laga nr. 90/1989, hefur verið sýnt fram á umráðarétt sóknaraðila yfir umræddum tækjum og að með vörslu varnaraðila á þeim sé sóknaraðila aftrað að neyta þeirra réttinda sinna. Verður ekki séð að það raski grundvelli málareksturs í Kanada þó að heimilað verði að taka tækin með valdi úr umráðum varnaraðila og afhenda þau sóknaraðila í samræmi við þann rétt sem hann á samkvæmt framlögðum gögnum. Stendur það ekki í vegi fyrir beinni aðfarargerð þó að það dómsmál sé rekið milli móðurfélags sóknaraðila og varnaraðila, sbr. til hliðsjónar 79. gr. laga nr. 90/1989.

9 Í málatilbúnaði varnaraðila er lögð áhersla á að um það hafi verið samið milli AIM, móðurfélags sóknaraðila, og varnaraðila, með samkomulagi 23. febrúar og 6. mars 2017, að hafi einhver tæki verið fjarlægð, sem með réttu hafi átt að tilheyra sóknaraðila, skuli varnaraðili bæta úr því með greiðslu skaðabóta. Verði það niðurstaða hins kanadíska dómstóls að tækin tilheyri sóknaraðila komi því ekki til álita að hann fái þau afhent heldur skuli bæta tjónið með skaðabótum. Það útiloki að sóknaraðili eigi rétt á því að fá þau afhent með beinni aðfarargerð hér á landi.

10 Fyrri hluti ákvæðisins sem hér um ræðir er svohljóðandi í íslenskri þýðingu löggilts skjalaþýðanda: „Aðilar samþykkja að hvað sem líður gagnstæðum ákvæðum endanlegu samninganna eigi enn eftir að ákvarða með tilliti til ágreiningsatriðanna, nákvæmlega (a) hvaða kröfu hvor aðili um sig eigi vegna sölu NLL hlutabréfanna til AIM, og (b) hvort samið hafi verið um að búnaðurinn sem deilt er um skyldi verða eftir hjá NLL Recycling. Með dómsmeðferð ágreiningsatriðanna þarf því að skera úr um hvaða leiðréttingar þurfi að gera á fjárhæðinni sem hvor aðili um sig skuldar eða hvaða úrræðum sé rétt að beita sökum þess að búnaðurinn sem deilt er um sé enn á hendi annars aðilans eftir að salan er gengin í gegn. Ef niðurstaðan er til dæmis sú að aðilar hafi samið um að tiltekinn búnaður skyldi verða eftir hjá NLL Recycling eftir sölu NLL hlutabréfanna, en að Sindraportið hafi fjarlægt búnaðinn fyrir dagsetningu samnings þessa, þá ætti AIM kröfu um bætur á hendur Sindraportinu sem væri bótaskylt vegna þess tjóns. Að sama skapi, ef ekki var samið um að tiltekinn búnaður skyldi vera innifalinn og verða eftir hjá NLL Recycling eftir sölu NLL hlutabréfanna, þá þyrfti AIM að greiða Sindraportinu bætur og/eða afhenda því búnaðinn og AIM væri bótaskylt vegna þess tjóns.“

11 Með þessum orðum afmörkuðu varnaraðili og AIM ágreininginn sem fyrirhugað var að leysa annaðhvort með sátt eða úrlausn dómstóla í Kanada. Þar er í dæmaskyni vikið að mögulegu vanefndaúrræði vegna tækjabúnaðar sem er í vörslu annars en þess sem

12 Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið þykir réttur sóknaraðila til að fá umráð tækjabúnaðarins vera skýr. Skilyrðum 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 er því fullnægt og þykir ekki varhugavert að gerðin nái fram að ganga á grundvelli þeirra gagna sem fyrir liggja í málinu, sbr. 3. mgr. 83. gr. sömu laga. Því ber að taka til greina kröfu hans um að heimilt sé að taka tækin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila og að þau verði fengin sóknaraðila.

13 Með vísan til þessarar niðurstöðu og 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989, verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Sóknaraðila, NLL Recycling Ltd., er heimilt að fá endurvinnslutæki af gerðinni Lefort Conkeror Metal Baller, Model 500, árgerð 2013, raðnúmer N1152, og krana af gerðinni Terex, TM350, árgerð 2009, raðnúmer 350M301437, tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum varnaraðila, Sindraportsins ehf., og fengin sóknaraðila.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 700.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.