357/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var hæfi tveggja dómkvaddra matsmanna í máli sóknaraðila gegn varnaraðila. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þar sem matsstörfum umræddra matsmanna væri lokið og matsgerð þeirra hefði verið lögð fram í dómsmáli aðila ættu ákvæði 6. mgr. 61. gr. og 1. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ekki lengur við heldur legði dómari mat á sönnunargildi matsgerðarinnar eins og annarra sönnunargagna í efnisdómi í málinu. Taldi rétturinn því ekki efni til þess að héraðsdómari tæki ágreining aðila um hæfi matsmanna til úrskurðar og tæki á þessu stigi málsins afstöðu til hæfis þeirra með úrskurði. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 16. maí 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 29. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 3. maí 2019 í málinu nr. E3426/2012 þar sem staðfest var hæfi dómkvaddra matsmanna í máli sóknaraðila gegn varnaraðila. Kæruheimild er í clið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að kröfu varnaraðila, um að hæfi dómkvöddu matsmannanna J-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef og I-kk-ef G-kk-ef verði staðfest með úrskurði, verði vísað frá héraðsdómi. Til vara krefst sóknaraðili þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fyrrgreindri kröfu varnaraðila verði hafnað. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar. Málsatvik

4 Með matsbeiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur 13. febrúar 2014 krafðist varnaraðili þess að dómkvaddir yrðu tveir sérfróðir og óvilhallir matsmenn, í máli milli aðila máls þess sem rekið er fyrir þeim dómi, til þess að meta nánar tiltekin atriði varðandi fjárhagsstöðu sóknaraðila á nánar tilgreindu tímabili. Sóknaraðili er stefndi í málinu og matsþoli. Í matsbeiðninni var rakið að tilgangur matsins væri að færa sönnur á að forveri sóknaraðila hefði veitt rangar upplýsingar um fjárhagsstöðu sína og að raunveruleg fjárhagsleg staða hans hefði, nokkru fyrir samningsgerð aðila, við samningsgerðina og allt til 7. október 2008 verið miklum mun verri en opinberar upplýsingar hefðu gefið til kynna. Tveir matsmenn voru dómkvaddir 15. maí 2014 en þeir voru síðar leystir frá starfanum að eigin ósk, þó ekki á sama tíma. Í þeirra stað voru dómkvaddir sem matsmenn J-kk-nf A-kk-nf B-kk-ef, 10. október 2014 og I-kk-nf G-kk-nf, 26. febrúar 2015. Matsgerð þeirra 19. nóvember 2018 var lögð fram í þinghaldi í málinu 13. desember 2018 og var matsstörfum þeirra þar með lokið.

5 Í þinghaldi 31. janúar 2019 lagði sóknaraðili fram bókun þar sem athugasemdir voru gerðar við forsendur matsgerðarinnar, framkvæmd matsins og hæfi matsmanna. Í þinghaldi 12. mars 2019 mótmælti varnaraðili þessum athugasemdum og krafðist úrskurðar dómsins um að hinir dómkvöddu matsmenn teldust hæfir sem matsmenn í málinu. Sóknaraðili krafðist þess að kröfunni yrði hafnað. Héraðsdómari tók ágreininginn til úrskurðar og komst að þeirri þeirri niðurstöðu að matsmennina brysti ekki hæfi til að gegna matsstörfunum.

Niðurstaða

6 Samkvæmt 1. mgr. 63. gr. laga nr. 91/1991 skal matsmaður semja rökstudda matsgerð þar sem þau sjónarmið eru greind sem álit hans er reist á og afhenda hana matsbeiðanda. Þegar matsgerð hefur verið afhent matsbeiðanda er hlutverki matsmanns lokið að öðru leyti en því að honum er samkvæmt 1. mgr. 65. gr. sömu laga skylt að kröfu aðila að koma fyrir dóm til að gefa skýrslu til skýringar og staðfestingar á matsgerð og um atriði sem tengjast henni. Fram kemur í 1. mgr. 66. gr. laganna að dómari leysi með úrskurði meðal annars úr ágreiningi sem lýtur að hæfi matsmanns og í 6. mgr. 61. gr. segir að reynist matsmaður óhæfur til starfans kveði dómari til annan í hans stað að kröfu matsbeiðanda.

7 Aðilar máls hafa forræði á sönnunarfærslu og bera meðal annars áhættuna af því að matsgerðir sem þeir hafa aflað hafi það sönnunargildi sem þeim er ætlað að hafa.

8 Þar sem matsstörfum umræddra matsmanna er lokið og matsgerð þeirra hefur verið lögð fram í dómsmáli aðila eiga umrædd ákvæði 6. mgr. 61. gr. og 1. mgr. 66. gr. ekki lengur við heldur leggur dómari mat á sönnunargildi matsgerðarinnar eins og annarra sönnunargagna í efnisdómi í málinu. Við það mat getur reynt á hæfi matsmannanna. Áður en að því kemur á varnaraðili þess kost að leggja fram gögn og leiða matsmennina og önnur vitni til skýrslugjafar að skilyrðum laga nr. 91/1991 uppfylltum. Gefst varnaraðila þá tækifæri til að spyrja matsmennina, og eftir atvikum önnur vitni, út í atriði sem leitt geta í ljós hvort þá hafi brostið hæfi til starfans.

9 Samkvæmt framansögðu voru ekki efni til þess að héraðsdómari tæki ágreining aðila um hæfi matsmanna til úrskurðar og tæki á þessu stigi málsins afstöðu til hæfis þeirra með úrskurði. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

10 Rétt þykir að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.