532/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli GX gegn A ehf. var vísað frá dómi.

Í úrskurði Landsréttar kom fram að GX væri félag af því tagi að skráning væri forsenda fyrir aðildarhæfi þess. Gögn málsins bæru með sér að GX hefði verið skráð erlendis fyrir milligöngu viðskiptaþjónustuaðila en vafi væri uppi um hvort félagið væri enn skráð með fullnægjandi hætti. Fyrir Landsrétti hefði GX lagt fram ný gögn sem ætlað væri að staðfesta skráningu félagsins en þar sem þau stöfuðu ekki frá opinberum aðila var uppi mikill vafi um hvort GX nyti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, K-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 12. júlí 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 1. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júní 2023 í málinu nr. E- 5452/2022 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði, sem og meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Meginatriði þeirra er að að sóknaraðili er erlent félag, sem stofnað var og skráð á Cayman- eyjum í nóvember 2013 fyrir milligöngu þarlends umboðsaðila.

Við meðferð málsins í héraði lagði varnaraðili fram tölvuskeyti 15. mars 2022 frá þjónustuaðila sóknaraðila á Cayman- eyjum til fyrirsvarsmanna sóknaraðila þar sem vakin var athygli á að tiltekin opinber gjöld félagsins væru í vanskilum og að vanskil á opinberum gjöldum gætu leitt til álags og að lokum til þess að félagið fengi ekki vottorð um að það væri í góðu horfi (Certificate of Good Standing). Til að bregðast við framlagningu áðurgreinds tölvupósts lagði sóknaraðili fram gögn um stöðu félagsins, fengin af netinu, sem ekki bera með sér að stafa frá opinberum aðilum, auk þess sem þau vísa til stöðu félagsins áður en áðurgreindur tölvupóstur var sendur.

5

Fyrir Landsrétt hefur sóknaraðili lagt fram ný gögn sem hann telur staðfesta að félagið sé í skilum með skráningargjöld ogönnur opinber gjöld á Cayman- eyjum, að félagið sé raunverulega til og í góðu horfi eins og fram kemur í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar.

6

Með aðildarhæfi er átt við tiltekin skilyrði sem einstaklingur eða lögpersóna verður að uppfylla til að geta átt aðild að dómsmáli. Þau koma fram í 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991, þar sem segir að aðili dómsmáls geti hver sá verið, einstaklingur, félag eða stofnun, sem getur átt réttindi eða borið skyldur að landslögum. Um aðildarhæfi ópersónulegra aðila er ljóst að það er fyrir hendi hjá félagi eða stofnun ef lög eða aðrar réttarreglur heimila að slíkur ópersónulegur aðili geti átt réttindi eða borið skyldur í samskiptum við aðra. Ekki er unnt fyrir öll félög og samtök að skrá sig opinberlega þannig að fyrir liggi skráðar opinberar upplýsingar um tilvist þeirra. Slík skrásetning er aðeins í boði fyrir ákveðnar tegundir félaga, sem oftast nær hafa atvinnurekstur að tilgangi, til að mynda hlutafélög og einkahlutafélög.

7

Við mat á aðildarhæfi sóknaraðila í þessu máli ber að horfa til 15. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög og 10. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Ákvæðin eru nánast samhljóð a en þar er tekið fram að hlutafélög og einkahlutafélög geti ekki öðlast réttindi eða tekið á sig skyldur, og geti þar með ekki verið aðili að dómsmáli, sé félag ekki skráð, þótt almennum forsendum fyrir aðildarhæfi samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga 91/1991 kunni annars að vera fullnægt.

8

Ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en sóknaraðili sé félag af því tagi að skráning sé forsenda fyrir aðildarhæfi þess. Gögn málsins bera með sér að sóknaraðili hafi verið skráður á Cayman- eyjum fyrir milligöngu viðskiptaþjónustuaðila. Fyrir héraðsdómi lagði sóknaraðili ekki fram gögn sem geta talist fullnægjandi um skráningu félagsins og þar með aðildarhæfi þess. Fyrir Landsrétti lagði sóknaraðili fram ný gögn sem ætlað er að staðfesta að félagið sé í skilum með skráningargjöld sem því hafi verið gert að greiða, að félagið sé raunverulega til og sé í góðu horfi.

Gögn þessi bera ekki með sér að stafi þau frá opinberum aðila og því uppi mikill vafi um hvort sóknaraðili njóti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Verður niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfestum annað en málskostnað.

9

Eins og hér stendur á þykja ekki skilyrði til að úrskurða sóknaraðila til greiðslu málskostnaðar í héraði eða kærumálskostnaðar.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur um annað en málskostnað.

Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.