76/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S um dómkvaðningu matsmanns var hafnað að öðru leyti en því að fallist var á dómkvaðningu til að leggja mat á þau atriði er greinir í stafliðum h og i í matsbeiðni sóknaraðila. Krafðist S þess fyrir Landsrétti að hinn kærði úrskurður yrði felldur úr gildi og að hin umbeðna dómkvaðning matsmanns færi fram. Að virtri dómaframkvæmd Hæstaréttar taldi Landsréttur að leggja yrði til grundvallar að lög nr. 91/1991 fælu ekki í sér sérstakar hömlur við því að umbeðið mat færi fram þrátt fyrir að þegar lægi fyrir matsgerð dómkvadds manns. Ekki yrði heldur fullyrt á þessu stigi að matsgerð samkvæmt beiðninni skipti ekki máli eða væri tilgangslaus til sönnunar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Þá voru önnur skilyrði fyrir því að matsbeiðnin næði fram að ganga talin uppfyllt. Var því fallist á fyrirliggjandi beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. janúar 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 15. febrúar sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 12. janúar 2023 í málinu nr. E- 1037/2022 þar sem beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns var hafnað að öðru leyti en því að fallist var á dómkvaðningu til að leggja mat á þau atriði er greinir í stafliðum h og i í matsbeiðni sóknaraðila. Kæruheimild er í c-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að hin umbeðna dómkvaðning matsmanns fari fram. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Sóknaraðili höfðaði mál þetta 16. febrúar 2022 til heimtu skaðabóta og/eða afsláttar vegna galla á fasteign sem eiginmaður hennar keypti af varnaraðilum 2018. Áður en til málshöfðunarinnar kom óskaði sóknaraðili dómkvaðningar matsmanns til að meta ástand fasteignarinnar og eftir atvikum kostnað við úrbætur. G-kk-nf A. J-kk-nf verkfræðingur var dómkvaddur til verksins og skilaði matsgerð sumarið 2021. Undir rekstri dómsmálsins lagði sóknaraðili fram þá matsbeiðni sem hér er um deilt, en þar er þess óskað að dómkvaddur verði matsmaður til að meta kostnað við úrbætur. Ljóst er að matsspurningarnar eru að mestu leyti hinar sömu og svarað var í þeim þætti hinnar fyrirliggjandi matsgerðar er laut að kostnaði við úrbætur, þó þannig að í matsbeiðninni er spurt um tvo kostnaðarliði til viðbótar.

5

Varnaraðilar mótmæla matsbeiðninni og telja ekki fært að óska eftir nýrri matsgerð til að meta sömu hluti og áður hafi verið metnir af dómkvöddum matsmanni. Telja þeir að sóknaraðila hafi borið að leita yfirmats. Þá vísa varnaraðilar meðal annars til þess að sóknaraðili fari ekki fram á að fyrri matsmaður svari betur spurningum um kostnað, eins og dómaframkvæmd geri ráð fyrir. Þá hafi nýr matsmaður ekki forsendur til að byggja mat sitt á, þar sem viðgerðir séu afstaðnar og ekki þurfi dómkvaddan matsmann til að gera það sem matsmanni sé hér ætlað. Sóknaraðili vísar á hinn bóginn til þess að fyrirliggjandi matsgerð hafi verið unnin áður en viðgerðir á fasteigninni fóru fram og raunkostnaður sé mun meiri en þar hafi verið metinn. Nú séu betri forsendur til að meta kostnað og ekkert í lögum nr. 91/1991 komi í veg fyrir að sóknaraðili óski undirmats fremur en yfirmats, sem sé kostnaðarsamara. Þá hefur sóknaraðili meðal annars vísað til þess fyrir Landsrétti að hinn dómkvaddi matsmaður sé látinn. Með hinum kærða úrskurði var matsbeiðninni hafnað að frátöldum þeim spurningum sem ekki erfjallað um í fyrirliggjandi matsgerð.

6

Í dómi Hæstaréttar 30. ágúst 2000 í máli nr. 291/2000, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 2598, er tekið fram að í lögum nr. 91/1991 séu ekki sérstaklega lagðar hömlur við því að dómkvaddur verði maður til að leggja mat á atriði sem matsgerðar hefur áður verið aflað um. Enn síður sé girt fyrir að til viðbótar eldri matsgerð sé aflað nýrrar matsgerðar sem taki að nokkru eða öllu leyti til annarra atriða en sú fyrri. Þetta hefur rétturinn síðan lagt til grundvallar í fjölmörgum dómum, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar 7. nóvember 2000 í máli nr. 400/2000, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 3517, 11. desember 2002 í máli nr. 534/2002, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 4123, 13. júní 2007 í máli nr. 311/2007, 7. apríl 2008 í máli nr. 145/2008, 22. október 2009 í máli nr. 589/2009, 6. september er til í hinum kærða úrskurði ekki skildir svo að með þeim hafi verið horfið frá framangreindri framkvæmd en í dómi Hæstaréttar 16. janúar 2018 í máli nr. 846/2017 virðast sjónarmið um málshraða hafa ráðið miklu og í dómi Hæstaréttar 29. janúar 2016 í máli nr. 7/2016 hafði yfirmat þegar farið fram.

7

Að virtri framangreindri dómaframkvæmd verður að leggja til grundvallar að lög nr. 91/1991 feli ekki í sér sérstakar hömlur við því að umbeðið mat fari fram þrátt fyrir að þegar liggi fyrir áðurgreind matsgerð dómkvadds manns. E kkiverður heldur fullyrt á þessu stigi að matsgerð samkvæmt beiðninni skipti ekki máli eða sé tilgangslaus til sönnunar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Þá verða önnur skilyrði laga fyrir því að matsbeiðnin nái fram að ganga að teljast uppfyllt, en öflun hennar er, líkt og endranær, á áhættu og kostnað matsbeiðanda. Samkvæmt þessu verður fallist á fyrirliggjandi beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns.

8

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Umbeðin dómkvaðning matsmanns skal fara fram.

Varnaraðilar, H-kk-nf G-kk-nf og Þ-kvk-nf O-kvk-nf S-kvk-nf, greiði óskipt sóknaraðila, S-kvk-þgf S-kvk-þgf V-kvk-þgf, 350.000 krónur í kærumálskostnað.