433/2021

Útdráttur

AD var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa á dvalarstað sínum haft samræði við A með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um væri að ræða alvarlegt brot sem beindist gegn mikilvægum verndarhagsmunum brotaþola, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt framburði A, vitnis, vottorða og framburða sálfræðinga benti allt til þess að A hefði orðið fyrir talsverðu andlegu tjóni. Horfði það til refsiþyngingar, sbr. 2. tölulið 1. mgr. sömu lagagreinar. Til málsbóta var litið til þess að AD hefði ekki áður gerst brotlegur við refsilög ogað hann var samstarfsfús við rannsókn málsins, sbr. 5. og 8. tölulið 1. mgr. fyrrgreindrar lagagreinar. Refsing AD var ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Þá var honum gert að greiða A 1.800.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 16. júní 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. maí 2021 í málinu nr. S- 7748/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að sýknað verði af henni eða hún lækkuð stórlega.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.200.000 krónur auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 21. mars 2019 til 4. febrúar 2021 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli þess að staðfest verði niðurstaða hins áfrýjaða dóms um miskabætur.

5

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi og hluti af skýrslu vitnisins E hjá lögreglu. Þá voru spilaðar upptökur úr eftirlitsmyndavélum í miðborg Reykjavíkur.

Loks gaf lögreglumaður sem annaðist rannsókn málsins skýrslu fyrir dóminum.

Niðurstaða

6

Í máli þessu er ákærða gefin að sök nauðgun með því að hafa, aðfaranótt fimmtudagsins 21. mars 2019, á dvalarstað sínum að [...] í Reykjavík, haft samræði við brotaþola með því að notfæra sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Af þessu hafi brotaþoli hlotið áverka á kynfærum eins og nánar er rakið í ákæru. Er háttsemin talin varða við 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði neitar sök í málinu.

7

Um málsatvik er vísað til hins áfrýjaða dóms. Þar er meðal annars gerð ítarleg grein fyrir framburði ákærða og brotaþola við skýrslutökur hjá lögreglu og við aðalmeðferð málsins. Eins og kemur fram í héraðsdómi mætti brotaþoli til vinnu að morgni miðvikudagsins 20. mars 2019. Fyrir liggur að hún fór út að borða með vinnufélögum sínum um hádegisbil og var vín haft með matnum. Hún hélt áfram áfengisneyslu á veitingastöðum í miðborginni. Á einum þeirra hitti hún ákærða en þau þekktust ekki fyrir. Myndupptökur úr eftirlitsmyndavélum sýna samskipti þeirra að nokkru leyti en af þeim og gögnum málsins verður ályktað að þau hafi gengið saman áleiðis að heimili ákærða klukkan 1.30 um nóttina. Af framburði brotaþola og vitnanna E og F, sem rakinn er í héraðsdómi, verður ráðið að brotaþoli hafi þá verið orðin mjög ölvuð. Kom fram hjá brotaþola að minni hennar væri slitrótt um atvik eftir því sem leið á daginn.

Þá myndi hún mjög illa hvað gerðist frá um það bil klukkan 21 um kvöldið. Hún kvaðst ekki minnast þess að hafa hitt ákærða eða átt við hann einhver samskipti.

8

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir niðurstöðum matsgerðar og viðbótarmatsgerðar Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði um mælingu alkóhóls í blóðsýnum sem tekin voru frá brotaþola á neyðarmóttöku klukkan 14 og 15.50 og þvagsýni sem tekið var klukkan 14.04. Í framburði J sviðsstjóra rannsóknastofunnar fyrir héraðsdómi kom fram að ekki væri hægt að reikna með nákvæmum hætti vínandamagn í blóði brotaþola miðað við að áfengisneyslu hefði verið hætt upp úr klukkan eitt nóttina áður. Allt að einu bentu niðurstöður mælinganna til þess að hár styrkur vínanda hefði verið í blóði hennar um nóttina. Ekki breytti þeirri niðurstöðu að brotaþoli hefði drukkið léttvínsglas fyrir hádegi daginn sem sýni voru tekin. Jafnvel þótt léttvínsglasið hefði verið drukkið um klukkan 11.30 myndu áhrif þess hafa verið horfin klukkan 14.

9

Samkvæmt framangreindu hafði brotaþoli verið við áfengisneyslu frá því upp úr hádegi miðvikudaginn 20. mars 2019 fram til klukkan rúmlega eitt um nóttina, eða í um 12 til 13 klukkustundir. Að því virtu og með hliðsjón af framburði brotaþola og vitna og niðurstöðu áfengismælingar, sem að framan greinir, þykir sýnt fram að hún hafi verið undir verulegum áfengisáhrifum er hún kom á heimili ákærða umrædda nótt.

10

Við skýrslutöku hjá lögreglu 21. mars 2019 lýsti brotaþoli því að hún hefði vaknað um nóttina á ókunnum stað, nakin að neðan og hefði maður sem hún þekkti ekki verið að hafa við hana samræði. Hún hefði sagt við manninn að hún yrði að koma sér þaðan, klætt sig og hringt í eiginmann sinn. Fyrir héraðsdómi lýsti brotaþoli þessu þannig að hún hefði vaknað í rúmi viðþað að ókunnur maður var ofan á henni að þrýsta sér ofan á hana og hefði hún fundið að það var eitthvað innan í henni að neðan. Hefði maðurinn verið á svipinn eins og hann væri að njóta þess sem hann væri að gera. Þetta hefði verið leifturminning og hún hefði sofnað eða lognast út af aftur. Þegar hún hefði vaknað aftur hefði hún verið nakin að neðan. Hún hefði þá verið ein í herberginu, klætt sig og hraðað sér úr íbúðinni. Hún hefði eftir þetta verið með líkamlega tilfinningu að neðan eins og hún væri bólgin og liðið í líkamanum eins og eftir að hafa haft samræði. Þá hefði hún fundið fyrir sæði renna úr kynfærum sínum eftir að hún kom heim til sín.

11

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi fær framburður brotaþola um að ákærði hafi haft við hana samræði stoð í því sem kom fram við réttarlæknisfræðilega skoðun á neyðarmóttöku síðar um daginn, niðurstöðu DNA- rannsóknar og framburði vitnisins I kvensjúkdómalæknis fyrir héraðsdómi. Breytir ekki þeirri niðurstöðu að í móttökuskýrslu hjúkrunarfræðings á neyðarmóttöku hafi verið skráð að brotaþoli vissi ekki hvort samfarir hefðu verið hafðar við hana um leggöng. Verður að virða upplýsingar sem hún gaf við komu og læknisskoðun á neyðarmóttöku með hliðsjón af því að samkvæmt gögnum málsins var hún þá undir áhrifum áfengis og í miklu uppnámi. Hið sama á við um lýsingar hennar annars vegar hjá lögreglu og hins vegar fyrir héraðsdómi á atvikum þegar hún vaknaði í íbúðinni í umrætt sinn.

12

Samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Ef ákærði ber á annan hátt fyrir dómi en hjá lögreglu er dómara heimilt, samkvæmt 1. og 2. mgr. 109. gr. sömu laga, að taka tillit til þess sem fram kemur í lögregluskýrslu ef hann telur breyttan framburð fyrir dómi ótrúverðugan, en sakfelling verður hins vegar ekki reist á skýrslugjöf hjá lögreglu einni og sér. Að þessu gættu er fallist á með héraðsdómi að við sakarmat í málinu megi horfa til framburðar ákærða í skýrslugjöf hjá lögreglu.

13

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

14

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 2.992.166 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 2.232.000 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, V-kvk-ef D-kvk-ef V-kvk-ef lögmanns, 725.400 krónur.