476/2018

Útdráttur

Deilt var um rétt L ehf. til að setja upp vörumerki sitt á nánar tilgreindum stað á ytra byrði fasteignar í eigu N hf. en stjórn N hf. hafði ákveðið að Í hf. fengi einn leigutaka að gera slíkt. Var niðurstaðan annars vegar sú að L ehf. gæti ekki átt aðild að kröfu um ógildingu ákvörðunar stjórnar N hf. Hins vegar færi um réttarsamband L ehf. og N hf. samkvæmt húsaleigusamningi aðila. Ekki var fallist á að 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða meginreglur samningaréttarins gætu vikið til hliðar ákvæði í viðaukasamningi við leigusamning L ehf. og N hf. um að L ehf. væri ekki heimilt að merkja sér húsið að utanverðu nema með sérstöku samkomulagi við leigusala. Þá voru ákvæði laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, samkeppnislaga nr. 44/2005 og laga nr. 45/1997 um vörumerki ekki talin geta leitt til þess að kröfur L ehf. næðu fram að ganga. Voru N hf. og Í hf. því sýknaðir af kröfum L ehf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 5. júní 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 9. maí 2018 í málinu nr. E639/2017. 2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að ógilt verði með dómi ákvörðun stjórnar stefnda Norðurturnsins hf. um að stefndi Íslandsbanki hf. megi einn leigutaka fasteignarinnar að Hagasmára 3, Kópavogi, setja upp vörumerki sitt efst á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin byggingarinnar, að viðurkenndur verði með dómi réttur áfrýjanda til að setja upp merkingu með vörumerki áfrýjanda efst á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin fasteignarinnar og loks að viðurkennt verði að merking með vörumerki áfrýjanda skuli staðsett ofar vörumerkjum annarra leigutaka á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin fasteignarinnar og að merking með vörumerki stefnda Íslandsbanka hf. færist neðar sem því nemur, enda annist áfrýjandi öflun tilskilins samþykkis byggingaryfirvalda og beri allan kostnað af uppsetningu og rekstri merkingarinnar.

3 Til vara krefst áfrýjandi þess að ógilt verði með dómi ákvörðun stjórnar stefnda Norðurturnsins hf. um að stefndi Íslandsbanki hf. megi einn leigutaka fasteignarinnar að Hagasmára 3 setja upp sitt vörumerki efst á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin byggingarinnar og að stefndu verði dæmdir til að fjarlægja merkingu með vörumerki stefnda, Íslandsbanka hf., sem staðsett er efst á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin fasteignarinnar „að viðlögðum dagsektum að fjárhæð kr. 1.000.000 frá uppkvaðningu héraðsdóms að telja til efndadags.“

4 Að því frágengnu krefst áfrýjandi þess að ákvörðun stjórnar stefnda Norðurturnsins hf., þess efnis að stefndi, Íslandsbanki hf., megi einn leigutaka fasteignarinnar að Hagasmára 3, setja upp sitt vörumerki efst á ytra byrði neyðarstigahúsa vestan og austan megin byggingarinnar, verði dæmd ólögmæt.

5 Í öllum tilvikum krefst áfrýjandi þess að stefndu verði óskipt dæmdir til greiðslu málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

6 Stefndu, Norðurturninn hf. og Íslandsbanki hf., krefjast þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefjast stefndu málskostnaðar hvor um sig úr hendi áfrýjanda fyrir Landsrétti.

7 Réttargæslustefndi Annata ehf. krefst málskostnaðar fyrir Landsrétti.

8 Regin hf. var stefnt til réttargæslu. Sótt var þing í málinu af hálfu þessa réttargæslustefnda og skilað greinargerð. Við aðalmeðferð málsins í héraði féll niður þingsókn af hans hálfu. Bókað var í þingbók að lögmaður áfrýjanda hefði tekið fram „að fallið hafi verið frá kröfum á hendur réttargæslustefnda Regins hf. í samræmi við greinargerð réttargæslustefnda“. Fyrir Landsrétti greindi lögmaður áfrýjanda frá því að við sama tækifæri hefði héraðsdómur verið upplýstur um að þessi réttargæslustefndi hefði fallið frá kröfu um málskostnað enda yrði málið fellt niður gagnvart honum. Þrátt fyrir það hafi þessi réttargæslustefndi fengið dæmdan málskostnað að fjárhæð 300.000 krónur. Krefst áfrýjandi þess að þeirri ákvörðun héraðsdóms verði hnekkt. Niðurstaða

9 Með fyrstu af þremur aðalkröfum sínum og fyrri af tveimur varakröfum freistar áfrýjandi þess að fá ógilta ákvörðun stjórnar stefnda Norðurturnsins hf., sem kynnt var áfrýjanda 4. nóvember 2016, um að stefndi Íslandsbanki hf. megi einn leigutaka merkja ytra byrði neyðarstigahúsa austan og vestan megin á byggingunni með vörumerki sínu. Af 1. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög verður ráðið að ekki geti aðrir en hluthafar félags, stjórnarmenn eða framkvæmdastjóri höfðað mál til ógildingar ákvörðun stjórnar félagsins. Áfrýjandi getur af þeim sökum ekki átt aðild að slíkri ógildingarkröfu. Báðir stefndu verða því þegar af þeirri ástæðu sýknaðir af kröfum áfrýjanda um ógildingu framangreindrar ákvörðunar stjórnar stefnda Norðurturnsins hf. á grundvelli 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

10 Stefndi Íslandsbanki hf. krefst sýknu af annarri og þriðju aðalkröfu áfrýjanda og síðari varakröfu þar sem hann eigi ekki aðild að samkomulagi áfrýjanda og stefnda Norðurturnsins hf. sem áfrýjandi geri kröfu um að verði breytt. Með þessum kröfum sínum leitast áfrýjandi við að fá viðurkenndan nánar tilgreindan rétt sinn til að merkja fasteign stefnda Norðurturnsins hf. með vörumerki sínu eða að merki stefnda Íslandsbanka hf. verði fjarlægt. Verði slíkur réttur viðurkenndur mun það hafa áhrif á réttarstöðu stefnda Íslandsbanka hf. með bindandi hætti, svo sem með því að skylt verði að færa merki stefnda Íslandsbanka hf., sem sá stefndi á og hefur greitt fyrir. Ekki verður því fallist á með stefnda að ekki hafi verið efni til að beina þessum kröfum að honum.

11 Með tveimur síðari aðalkröfum sínum krefst áfrýjandi þess að viðurkenndur verði réttur hans til að setja upp vörumerki sitt á ytra byrði fasteignar stefnda Norðurturnsins hf. með nánar tilgreindum hætti og að merki hans verði ofar vörumerki stefnda Íslandsbanka hf. Þá krefst áfrýjandi þess með síðari varakröfu sinni að stefndu verði gert að fjarlægja vörumerki stefnda Íslandsbanka hf. af ytra byrði sömu fasteignar.

12 Framangreindar kröfur sínar byggir áfrýjandi á lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús, samkeppnislögum nr. 44/2005, lögum nr. 45/1997 um vörumerki og ákvæðum 30., 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og meginreglum samningaréttarins.

13 Um réttarsamband áfrýjanda og stefnda Norðurturnsins hf. fer samkvæmt húsaleigusamningi frá 23. nóvember 2015. Í IV. grein hans segir að með samningnum, sem sé tímabundinn leigusamningur um atvinnuhúsnæði, sbr. húsaleigulög nr. 36/1994, taki „leigutaki á leigu hið leigða samkvæmt þeim skilmálum og kjörum, sem nánar getur í samningi þessum. Að því leyti sem samningur þessi ásamt viðaukum kann að vera frábrugðinn ákvæðum laga nr. 36/1994 gilda ákvæði samningsins.“ Í IX. grein samningsins segir að um „leigukjör og annað vísast í viðaukasamning við leigusamning þennan“. Samkvæmt 12. gr. hans, sem einnig er dagsettur 23. nóvember 2015, er áfrýjanda, sem leigutaka, ekki heimilt að merkja sér húsið að utanverðu nema með sérstöku samkomulagi við leigusala, meðal annars um gjald, stærð og staðsetningu og eftir atvikum að fengnu samþykki byggingaryfirvalda.

14 Áfrýjandi byggir á því að lög nr. 26/1994 gildi um réttarsamband áfrýjanda og stefnda Norðurturnsins hf. hvað varðar sameign fasteignarinnar og að ákvæði þeirra hafi ótvíræða þýðingu í lögskiptum þeirra. Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laga nr. 26/1994 hafa lögin að geyma reglur um réttindi og skyldur eigenda fjöleignarhúsa. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar telst fjöleignarhús hvert það hús sem skiptist í séreignir í eigu fleiri en eins aðila og í sameign sem bæði geti verið allra og sumra. Fyrir liggur að stefndi Norðurturninn hf. er einn eigandi að fasteigninni að Hagasmára 3 í Kópavogi. Fasteignin er því ekki fjöleignarhús í skilningi laga nr. 26/1994. Málsástæða áfrýjanda um að lögin gildi um réttarsamband áfrýjanda og stefnda Norðurturnsins hf. hvað varði sameign hússins er því haldlaus. Fær ákvæði 4. mgr. 1. gr. laganna ekki breytt þeirri niðurstöðu.

15 Ekki verður með nokkru móti séð að ákvæði samkeppnislaga og laga um vörumerki geti leitt til þess að framangreindar kröfur áfrýjanda nái fram að ganga.

16 Í ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936 felst undantekning frá grundvallarreglu íslensks fjármunaréttar um skuldbindingargildi samninga. Í þeirri grundvallarreglu felst að samningsaðili getur almennt ekki komið sér undan ákvæðum samnings. Samkvæmt ákvæðinu má víkja samningi til hliðar í heild eða að hluta eða breyta ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Í því felst þó ekki að ákvæðinu verði almennt beitt til þess að breyta samningsskilmálum þannig að samningur kveði á um allt önnur réttindi en upphaflega var um samið. Áfrýjandi hefur ekki gert grein fyrir því hvaða þýðingu það hefði fyrir úrlausn sakarefnisins þótt ákvæði 12. gr. viðaukasamningsins yrði vikið til hliðar. Eftir sem áður ræður áfrýjandi ekki yfir ytra byrði fasteignarinnar og hefur því ekki sjálfstæða heimild til að merkja sér hana. Samkvæmt framansögðu verður fallist á með stefndu að ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936 geti ekki leitt til þess að krafa áfrýjanda, um að viðurkenndur verði réttur hans til að setja upp vörumerki sitt á ytra byrði fasteignar stefnda, verði tekin til greina. Gildir það einnig um ákvæði 30. og 33. gr. sömu laga. Hið sama á við um síðari varakröfu áfrýjanda.

17 Með vísan til alls sem rakið hefur verið verða stefndu sýknaðir af annarri og þriðju aðalkröfu og síðari varakröfu áfrýjanda.

18 Með þrautavarakröfu sinni krefst áfrýjandi þess að ákvörðun stjórnar stefnda Norðurturnsins hf., um einkarétt stefnda Íslandsbanka hf. til að merkja neyðarstigahúsin tvö með vörumerki sínu, verði dæmd ólögmæt. Krafa áfrýjanda felur í raun í sér málsástæðu til stuðnings aðal og varakröfum hans og hefur hann því ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um hana.

19 Svo sem fram er komið heldur áfrýjandi því fram að réttargæslustefndi Reginn hf. hafi fallið frá kröfu um málskostnað í héraði enda yrði málið fellt niður gagnvart honum. Ljóst er að áfrýjandi gerði engar kröfur á hendur þessum réttargæslustefnda. Verður því að skilja bókun dómara í þingbók við aðalmeðferð málsins á þann hátt að áfrýjandi hafi fellt málið niður gagnvart þessum réttargæslustefnda. Fyrir Landsrétti liggur staðfesting frá lögmanni réttargæslustefnda þess efnis að hann hefði fallið frá kröfu um málskostnað yrði málið fellt niður gagnvart honum. Með vísan til þess verður ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað til handa réttargæslustefnda Regin hf. fellt niður. Að öðru leyti verða ákvæði héraðsdóms um málskostnað staðfest.

20 Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefndu, Norðurturninum hf. og Íslandsbanka hf., málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir. Í ljósi kröfugerðar réttargæslustefnda Annata ehf. í héraði og málatilbúnaðar hans fyrir Landsrétti eru hvorki efni til að dæma réttargæslustefnda málskostnað úr hendi áfrýjanda né stefndu.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að málskostnaður til handa réttargæslustefnda Regin hf. fellur niður.

Áfrýjandi, LS Retail hf., greiði stefndu, Norðurturninum hf. og Íslandsbanka hf., hvorum fyrir sig, 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti.

Málskostnaðarkröfu réttargæslustefnda Annata ehf. er hafnað.