215/2021

Útdráttur

R ehf. og fleiri höfðuðu mál til þess að fá ógilta breytingu á deiliskipulagi fyrir tiltekið svæði innan Sveitarfélagsins V. Byggðu R ehf. og fleiri málatilbúnað sinn á því að til grundvallar deiliskipulagsbreytingunni lægi ógilt eða ógildanlegt nánar tiltekið samkomulag V og G ehf. Í úrskurði Landsréttar var til þess vísað að grundvöllur málsóknarinnar varðaði ekki lögmæti breytingar á deiliskipulagi, heldur miðaði hann að því að koma í veg fyrir framkvæmd framangreinds samkomulags V og G ehf. Að því virtu og þrátt fyrir að gæta þyrfti varfærni við slíkt mat var fallist á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að R ehf. og fleiri hefðu ekki sýnt fram á að úrlausn málsins hefði á neinn hátt raunhæft gildi fyrir réttarstöðu þeirra. Stæðu af þeim sökum ekki lögvarðir hagsmunir þeirra til að fá efnisdóm í málinu. Niðurstaða héraðsdóms um að vísa málinu frá dómi var því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 29. mars 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 15. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 18. mars 2021 í málinu nr. E- 3328/2020 þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

2

Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefjast sóknaraðilar málskostnaðar í héraði auk kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Sóknaraðilar lögðu með greinargerð sinni til Landsréttar fram tvö ný skjöl. Samkvæmt 5. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 er kæranda heimilt að byggja á nýjum sönnunargögnum fyrir Landsrétti og skal þá farið svo að sem segir í 2. mgr. 145. gr. sömu laga. Af því ákvæði leiðir að tiltaka á ný gögn í kæru og lýsa hvað þau eigi að sanna en gögnin eiga síðan að fylgja kærunni til héraðsdóms. Sóknaraðilar tiltóku ekki framangreind gögn í kæru sinni og fullnægir málatilbúnaður kærenda því ekki framangreindum áskilnaði um hvernig nýjum sönnunargögnum verður komið að fyrir Landsrétti. Af því leiðir að ekki verður litið til framangreindra gagna við úrlausn málsins fyrir réttinum.

5

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði krefjast sóknaraðilar þess að ákvörðun varnaraðilans Sveitarfélagsins Voga 11. desember 2018 um breytingu á deiliskipulagi fyrir Grænuborg verði ógilt með dómi.

6

Dómstólar verða ekki krafðir álits um lögfræðileg efni eða hvort tiltekið atvik hafi gerst nema að því leyti sem nauðsynlegt er til úrlausnar um ákveðna kröfu í dómsmáli, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Sá sem höfðar mál vegna ákvörðunar stjórnvalds verður því að sýna fram á lögvarða hagsmuni sína af því að fá skorið úr um lögmæti hennar og að viðkomandi ákvörðun beinist að honum þannig að hann hafi beinna, einstaklegra og sérstakra hagsmuna að gæta.

7

Jörðin Heiðarland Vogajarðir er í óskiptri sameign níu aðila og eru sóknaraðilar þrír eigendanna og fara samtals með 33,75% eignarhlut í jörðinni. Sóknaraðilar vísa til þess að eignarland þeirra njóti verndar samkvæmt 72. gr. stjórnarskrárinnar og að þeir hafi lögvarða hagsmuni af því að fá úr því skorið hvort réttindi þeirra hafi verið skert með ólögmætum hætti með ákvörðun þeirri sem krafist er ógildingar á. Þótt um óskipta sameign sé að ræða verður hér fallist á að þeir geti hver um sig átt sjálfstæðra hagsmuna að gæta af kröfu sinni um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar um breytingu á deiliskipulagi sem áhrif kann að hafa á landareign þeirra, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 20. janúar 2015 í máli nr. 808/2014 en þar var ekki talið að ákvæði 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 stæði því í vegi að sóknaraðilar þess máls gætu sótt rétt sinn fyrir dómi án aðildar sameigenda sinna, sbr. síðari málslið 2. mgr. 18. gr. laganna.

Verður máli þessu því ekki vísað frá héraðsdómi af þeirri ástæðu að ekki sé fullnægt skilyrðum 18. gr. laga nr. 91/1991.

8

Sóknaraðilar kærðu 6. mars 2019 hina umdeildu breytingu á deiliskipulagi Grænuborgar til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og kvað nefndin upp úrskurð í málinu 20. mars 2020. Var úrskurðarorðið svohljóðandi: „Hafnað er kröfu um ógildingu ákvörðunar bæjarstjórnar Sveitarfélagsins Voga frá 11. desember 2018 um að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Grænuborgar.“ Samkvæmt framansögðu hvílir deiliskipulagsbreytingin því ekki efnislega á framangreindum úrskurði heldur á ákvörðun varnaraðilans Sveitarfélagsins Voga frá 11. desember 2018 sem stóð óhögguð að gengnum úrskurði nefndarinnar. Verður frávísun málsins frá héraðsdómi því ekki reist á þeirri ástæðu að sóknaraðilum hafi borið að krefjast ógildingar á úrskurðinum, þrátt fyrir að hann sé fullnaðarúrskurður á stjórnsýslustigi.

9

Fyrir Landsrétti hafa sóknaraðilar, til stuðnings því að þeir hafi lögvarða hagsmuni af niðurstöðu málsins, teflt fram þeirri málsástæðu að fyrirhugaðri íbúðarbyggð muni fylgja stóraukin umferð og ónæði. Í héraði var ekki byggt á sjónarmiðum um þessa grenndarhagsmuni og er framangreind málsástæða of seint fram komin, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991.

10

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði hefur verið gert ráð fyrir íbúðarbyggð á því svæði, sem hin umþrætta deiliskipulagsbreyting nær til, allt frá árinu 1994 og voru þau áform fest frekar í sessi með samþykkt deiliskipulags fyrir svæðið 2. apríl 2008.

Í hinni umdeildu deiliskipulagsbreytingu felst að húsagerð og legu húsa er að nokkru breytt frá því sem ráðgert var 2008 og íbúðum fjölgað um 23, það er úr 246 í 269 íbúðir.

11

Í hinum kærða úrskurði er gerð grein fyrir samkomulagi varnaraðila 22. febrúar 2018

„varðandi uppbyggingu og deiliskipulag á Grænuborgarsvæði“. Samkvæmt málatilbúnaði sóknaraðila er tilgangur málsóknar þeirra að fá hinni umdeildu breytingu á deiliskipulagi Grænuborgar hnekkt en hún hvíli „meðal annars á þeim forsendum sem lýst er í samkomulagi varnaraðila frá 22. febrúar 2018 og er ætlað að fela í sér fyrsta skrefið í þá átt að hrinda í framkvæmd þeim áformum sem þar er lýst“.

Grundvöllur málsóknarinnar varðar þannig ekki lögmæti breytingar á deiliskipulagi, sem eins og áður segir felur í sér breytingu á eldra deiliskipulagi, heldur miðar hann að því að koma í veg fyrir framkvæmd framangreinds samkomulags varnaraðila. Að því virtu og þrátt fyrir að gæta beri varfærni við slíkt mat verður fallist á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að sóknaraðilar hafi ekki sýnt fram á að úrlausn þessa máls hafi á neinn hátt raunhæft gildi fyrir réttarstöðu þeirra. Standa af þeim sökum ekki lögvarðir hagsmunir þeirra til að fá efnisdóm í málinu. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

12

Eftir þessum úrslitum málsins verður sóknaraðilum gert að greiða varnaraðilum kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, Reykjaprent ehf., Ó-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf og S-kvk-nf J-kvk-nf, greiði óskipt varnaraðilum, Sveitarfélaginu Vogum og Grænubyggð ehf., hvorum um sig 250.000 krónur í kærumálskostnað.