676/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A ehf. gegn Í var vísað frá dómi. Fyrir héraðsdómi gerði A ehf. þá kröfu að úrskurður ríkisskattstjóra frá 3. maí 2022 um að hafna beiðni hans 22. júní 2021 um skráningu á virðisaukaskattskrá og launagreiðendaskrá yrði ógiltur. Þá krafðist A ehf. þess að úrskurður yfirskattanefndar 22. mars 2023 í máli nr. 39/2023, þar sem staðfest var niðurstaða ríkisskattstjóra um höfnun á skráningu sóknaraðila á virðisaukaskattskrá, yrði ógiltur með dómi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi án kröfu á grundvelli þess að A ehf. skorti lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfur sínar. Vísaði héraðsdómur til þess að A ehf. hefði áður en málið var höfðað öðlast rétt til skráningar og verið skráður bæði á skrá um virðisaukaskattskylda aðila og á launagreiðendaskrá frá og með 1. apríl 2022. Þá hefði A ehf. jafnframt fengið leiðréttingu virðisaukaskatts fyrir það tímabil sem málið snerist um. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að A ehf. kynni að öðlast rétt til frekari greiðslna í formi innskatts ef úrskurður yfirskattanefndar yrði felldur úr gildi. Í ljósi þess yrði að telja að Aehf. hefði lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður yfirskattanefndar í máli hans 22. mars 2023 yrði ógiltur. Þá yrði að telja að A ehf. hefði jafnframt sjálfstæða og lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður ríkisskattstjóra 3. maí 2022 yrði ógiltur með dómi að því leyti sem úrskurðurinn laut að synjun á beiðni A ehf. 22. júní 2021 um skráningu á launagreiðendaskrá. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 3. október 2023. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 29. september 2023 í málinu nr. E- 3278/2023 þar sem máli sóknaraðila var vísað frá dómi án kröfu. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Jafnframt er þess krafist að varnaraðili greiði sóknaraðila málskostnað í héraði og kostnað af kæru málsins til Landsréttar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og að sóknaraðila verði gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað fyrir Landsrétti.

4

Um meðferð þessa máls fer samkvæmt XIX. kafla laga nr. 91/1991.

Niðurstaða

5

Sóknaraðili gerir í stefnu til héraðsdóms kröfu um að úrskurður ríkisskattstjóra frá 3. maí 2022 um að hafna skráningu sóknaraðila á virðisaukaskattskrá og launagreiðendaskrá verði ógiltur. Þá krefst sóknaraðili þess að úrskurður yfirskattanefndar 22. mars 2023 í máli nr. 39/2023 verði ógiltur með dómi. Með þeim úrskurði hafnaði yfirskattanefnd kröfu sóknaraðila um að fyrrnefndur úrskurður ríkisskattstjóra yrði felldur úr gildi og að lagt yrði fyrir ríkisskattstjóra að skrá sóknaraðila í grunnskrá virðisaukaskatts frá og með 1. júlí 2021.

6

Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi án kröfu á grundvelli þess að sóknaraðila skorti lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfur sínar. Er þar vísað til þess að sóknaraðili hafi áður en málið var höfðað öðlast rétt til skráningar og verið skráður bæði á skrá um virðisaukaskattsskylda aðila og á launagreiðendaskrá frá og með 1. apríl 2022. Þá hafi sóknaraðili jafnframt fengið leiðréttingu virðisaukaskatts fyrir það tímabil sem málið snýst um í kjölfar beiðni sem KPMGLaw ehf. sendi fyrir hans hönd til ríkisskattstjóra 20. júní 2022 um leiðréttingu innskatts af varanlegum rekstrarfjármunum. Í úrskurði héraðsdóms er rakið að til innskatts væru talin fram 80% af þeim virðisaukaskatti sem sóknaraðili hefði greitt til ríkissjóðs í formi aðflutningsgjalda í tengslum við innflutning á leigðu lausafé árið 2021 og að skattskyld velta hefði verið talin fram vegna leigutekna sóknaraðila á síðara tímabili.

Samkvæmt þeim gögnum væri inneign hans 155.572.605 krónur en ágreiningslaust er að ríkisskattstjóri hefur ekki gert athugasemd við þau skattskil sem sú leiðrétting innskatts byggistá.

7

Af hinum kærða úrskurði verður ráðið að sóknaraðili hafi talið síðari skráningu sína á virðisaukaskattskrá og launagreiðendaskrá vera málinu óviðkomandi, enda kunni hann að öðlast rétt til frekari greiðslna í formi innskatts ef úrskurður yfirskattanefndar yrði felldur úr gildi. Í hinum kærða úrskurði er hins vegar lagt til grundvallar að málsástæður sóknaraðila að þessu leyti séu vanreifaðar og of seint fram komnar, sbr.

8

Ágreiningur þessa máls lýtur efnislega að því hvernig haga skuli uppgjöri sóknaraðila á virðisaukaskatti út frá mismuni útskatts og innskatts frá þeim tíma sem sóknaraðili lagði fram umsókn um skráningu á virðisaukaskattskrá í júní 2021 og þar til hann var skráður á virðisaukaskatts kráf rá 1. apríl 2022.

9

Um uppgjör virðisaukaskatts er fjallað í VII. kafla laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Í1. mgr. 15. gr. laganna er kveðið á um að skattskyldir aðilar samkvæmt 3. gr. laganna skuli greiða í ríkissjóð mismun útskatts og innskatts hvers uppgjörstímabils, sbr. 24. gr. sömu laga. Ef innskattur á uppgjörstímabili er hærri en útskattur skal ríkissjóður endurgreiða mismuninn, sbr. 25. gr. laganna.

10

Í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 50/1988 kemur fram að til innskatts teljist sá virðisaukaskattur sem á tímabilinu fellur á kaup skattaðila á skattskyldum vörum og þjónustu til nota í rekstrinum, sbr. þó 16. gr. laganna. Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 skal telja til innskatts á hverju uppgjörstímabili, sbr. 24. gr. laganna, virðisaukaskatt af aðkeyptum rekstrarfjármunum, vörum, vinnu, þjónustu og öðrum aðföngum sem eingöngu varða sölu skattaðila á vörum og skattskyldri þjónustu. Í 2. málslið 1. mgr. 16. gr. sömu laga kemur síðan fram að það sé skilyrði innskattsfrádráttar að seljandi vöru og þjónustu sé skráður á virðisaukaskattskrá á því tímamarki þegar viðskipti eiga sér stað.

11

Í bréfi KPMG Law ehf. til ríkisskattstjóra 20. júní 2022 kemur fram að sú leiðrétting sem sóknaraðili hefur fengið á innskatti fyrir rekstrarárið 2021, áður en félagið var skráð á virðisaukaskattskrá 1. apríl 2022, hafi byggst á ákvæðum reglugerðar nr. 123/1993 um innskatt, sem sett er með stoð 2. mgr. 16. gr., sbr. 49. gr. laga nr. 50/1988. Kemur þar jafnframt fram að leiðréttingin byggist á því að talin séu fram 80% af þeim virðisaukaskatti sem sóknaraðili greiddi til ríkissjóðs í formi aðflutningsgjalda í júlí til desember 2021 vegna leigu lausa fjár í samræmi við ákvæði 1. töluliðar 3. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar. Hljóti félagið skráningu myndist inneign á uppgjörstímabilinu að fjárhæð 155.572.605 kr.

12

Enda þótt fyrir liggi að ríkisskattstjóri hafi fallist á umrædda leiðréttingu innskatts vegna síðari skráningar sóknaraðila á virðisaukaskattskrá er ljóst að inneignin sem myndast hefur hjá sóknaraðila að þessu leyti nemur einungis 80% af þeim virðisaukaskatti sem sóknaraðili greiddi til ríkissjóðs á tímabilinu júlí til desember 2021 samkvæmd innsendum gögnum. Í ljósi þessa verður að telja að sóknaraðili hafi lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður yfirskattanefndar í máli hans 22. mars 2023 verði ógiltur. Verður þá að líta til þess að úrskurður nefndarinnar laut að því hvort ákvörðun ríkisskattstjóra um að synja beiðni sem sóknaraðili lagði fram um skráningu á virðisaukaskatts krá í júní 2021 hafi verið lögmæt og þar með hvort hann hafi að réttu lagi átt að njóta fulls innskattsfrádráttar á tímabilinu júlí til desember 2021 í samræmi við ákvæði laga nr.50/1988.

13

Ekki verður fallist á að málsástæður sóknaraðila um þetta atriði hafi komið of seint fram við flutning málsins fyrir héraðsdómi, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Verður þá að horfa til þess að sóknaraðila gafst ekki tilefni til þess að hafa þær uppi fyrr en dómari málsins ákvað að endurupptaka það, eftir að hafatekið málið til dóms, og gefa lögmönnum kost á að lýsa sjónarmiðum sínum um hvort sóknaraðili hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins.

14

Þá verður að telja að sóknaraðili hafi jafnframt sjálfstæða og lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður ríkisskattstjóra 3. maí 2022 verði ógiltur með dómi að því leyti sem úrskurðurinn lýtur að synjun á beiðni sóknaraðila 22. júní 2021 um skráningu á launagreiðendaskrá. Að mati dómsins getur það að engin gögn liggi fyrir um launagreiðslur sóknaraðila á tímabilinu 1. júlí 2021 til 1. apríl 2022 og það að fyrsta launagreiðsla hans hafi verið áætluð 1. maí 2022 ekki valdið því að hann skortilögvarðah agsmuni af því að fá úrlausn um gildi úrskurðar ríkisskattstjóra.

Verður þá að horfa til þess að af úrskurði ríkisskattstjóra verður ráðið að synjun um skráningu byggist á því að ríkisskattstjóri taldi sóknaraðila ekki launagreiðenda gagnvart þeim einstaklingi sem gefinn var upp sem starfsmaður félagsins.

15

Með vísan til þess sem að framan greinir verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

16

Eftir framangreindum málsúrslitum verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, íslenska ríkið, greiði sóknaraðila, Adomat & Heidenblut M 1 ehf., 450.000 krónur í kærumálskostnað.