128/2018

Útdráttur

E samþykkti að barnaverndarnefnd K tæki við forsjá dóttur hennar D og að hún yrði vistuð hjá B og C til 18 ára aldurs, sbr. 1. og 2. mgr. 25. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. A, faðir D, fór ekki með forsjá hennar og í málinu krafðist hann þess að fóstursamningnum yrði hnekkt. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að barnaverndarnefnd K hefði við meðferð málsins gætt að málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar og barnaverndarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að krafa um að fóstursamningi yrði hnekkt yrði aðeins tekin til greina að uppfylltum skilyrðum 3. mgr. 34. gr. barnaverndarlaga. Vísað var til þess að A hefði samþykkt ráðstöfunina og að af hans hálfu hefði ekki verið vísað til neinna breyttra aðstæðna sem gætu réttlætt að fyrirliggjandi fóstursamningi yrði hnekkt. Var því ekki talið að fullnægt væri skilyrðum 3. mgr. 34. gr. laganna. Voru barnaverndarnefnd K, B og C því sýknuð af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 25. janúar 2018 og gerir þá kröfu að fóstursamningi stefnda, barnaverndarnefndar Kópavogs, við stefndu, B og C, um fósturvistun dóttur hans, D, verði hnekkt. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar, sem honum hefur verið veitt.

2 Stefndu krefjast staðfestingar héraðsdóms. Stefndu, B og C, krefjast auk þess málskostnaðar án tillits til gjafsóknar, sem þeim hefur verið veitt.

Niðurstaða

3 Atvik máls eru reifuð í héraðsdómi. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að stefndi, barnaverndarnefnd Kópavogs, hafi við meðferð málsins gætt að málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar og barnaverndarlaga nr. 80/2002.

4 Samkvæmt 2. mgr. 34. gr. laga nr. 80/2002 getur foreldri gert kröfu fyrir dómi á hendur barnaverndarnefnd og fósturforeldrum um að fóstursamningi samkvæmt 25. gr. sömu laga verði hnekkt. Slík krafa verður á hinn bóginn aðeins tekin til greina að breyting þyki réttmæt vegna breyttra aðstæðna, raski ekki stöðugleika í uppeldi barns og taki mið af þörfum þess, sbr. 3. mgr. 34. gr. laganna. Af athugasemdum í frumvarpi sem varð að lögum nr. 80/2002 er ljóst að breyting af þessum toga komi eingöngu til álita með tilliti til hags barns og að fara verði varlega í slíkar breytingar þar sem barni sé að jafnaði fyrir bestu að sem minnstar breytingar séu gerðar á högum þess, dvalarstað og félagslegu umhverfi. Eru þessi sjónarmið í samræmi við þá grundvallarreglu í barnarétti að hagsmunir barns skuli vera í fyrirrúmi við allar ákvarðanir sem það snerta.

5 Fyrir liggur að áfrýjandi samþykkti, að höfðu samráði við barnsmóður, að barninu yrði ráðstafað í fóstur til stefndu, B og C. Í skýrslutöku fyrir héraðsdómi kom fram að hann hefði ekki haft aðstöðu til að taka við barninu á þeim tíma. Af hálfu áfrýjanda hefur ekki verið vísað til neinna breyttra aðstæðna í skilningi 3. mgr. 34. gr. laga nr. 80/2002 sem geta réttlætt að fyrirliggjandi fóstursamningi verði hnekkt. Stúlkan hefur verið í fóstri hjá stefndu B og C frá því að hún var tæplega ársgömul en hún er nú tæplega þriggja ára. Gögn málsins bera með sér að hún hafi tekið framförum eftir að hún fór í fóstur, henni líði vel og hafi tengst fósturforeldrum sterkum böndum. Eins og rakið er í héraðsdómi kom fram í skýrslu b-kvk-ef fyrir dómi að stúlkan dafnaði vel og blómstraði og að það væri vilji hennar að barnið yrði áfram hjá fósturforeldrunum. Í skýrslu áfrýjanda sjálfs fyrir héraðsdómi kom einnig fram að hann vissi ekki betur en að barninu liði vel hjá þeim. Samkvæmt því verður ekki fallist á að réttmætt sé að fallast á kröfu áfrýjanda um að fóstursamningi stefndu verði hnekkt, sbr. fyrrgreint ákvæði 3. mgr. 34. gr. laga nr. 80/2002.

6 Samkvæmt framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur. Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda og stefndu, B og C, hér fyrir dómi fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fellur niður fyrir Landsrétti.

Allur gjafsóknarkostnaður stefndu, B og C, fyrir Landsrétti, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns þeirra, Þ-kvk-ef H-kvk-ef S-kvk-ef lögmanns, 1.000.000 króna.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti, þar með talin þóknun lögmanns hans, G-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.000.000 króna, greiðist úr ríkissjóði.