79/2019

Útdráttur

X var ásamt Y, eiginkonu sinni, ákærður fyrir ofbeldisbrot í nánu sambandi og líkamsárás gegn b-kvk-þgf og fyrrum unnustu hans samkvæmt 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 217. gr. sömu laga. Einnig fyrir barnaverndarlagabrot samkvæmt 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 þar sem barn brotaþola og X hefði orðið vitni að háttseminni. Y var sýknuð með dómi héraðsdóms og var málinu í kjölfarið eingöngu áfrýjað til Landsréttar að því er X varðaði í samræmi við yfirlýsingu hans um áfrýjun. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að andspænis framburði brotaþola og sambýlismanns hennar um málsatvik stæði afdráttarlaus neitun og stöðugur framburður X sem væri í góðu samræmi við framburð Y. Þá hefði matsgerð dómkvadds matsmanns, sem aflað var eftir að héraðsdómur gekk, og framburður matsmannsins fyrir Landsrétti ótvírætt veikt sönnunargildi þeirra gagna sem samkvæmt héraðsdómi voru talin styðja vitnisburð brotaþola. Að því virtu og sérstaklega með sönnunargildi fyrirliggjandi sérfræðigagna í huga hefði framburður brotaþola og sambýlismanns hennar ekki þá stoð í öðrum gögnum málsins að hann nægði til þess, gegn eindreginni neitun X, að ákæruvaldið hefði axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíldi samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þannig væri ekki komin fram næg sönnun fyrir sekt X svo að hafið væri yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. sömu laga og var X því sýknaður af ákæru um líkamsárás. Þá var hann einnig sýknaður af því að hafa brotið gegn barnaverndarlögum, enda væri það forsenda sakfellingar fyrir þær sakargiftir að hegningarlagabrot hans samkvæmt ákæru teldist sannað. Þá var einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá héraðsdómi.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og H-kk-nf O. A-kk-nf, settur landsréttardómari. Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. janúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. desember 2018 í málinu nr. S[…]/2018.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3 Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, til vara sýknu af henni en að því frágengnu að bætur verði lækkaðar.

4 Brotaþoli, A, krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er einkaréttarkröfu hennar varðar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Ákærði og brotaþoli eru foreldrar B, sem er fædd árið 20[…], og hefur brotaþoli forsjá hennar með höndum. Af gögnum málsins má ráða að allt frá fæðingu barnsins hafa ákærði og brotaþoli deilt um umgengni ákærða við dóttur sína og hefur margoft komið til afskipta sýslumanns af þeim sökum. Áttu þau atvik sem eru til umfjöllunar í málinu sér stað þegar brotaþoli var að sækja dóttur sína til ákærða þar sem hún hafði dvalið í einn mánuð.

6 Samkvæmt ákæru var ákærði sóttur til saka fyrir að hafa laugardaginn […]. júlí 2016 […] í Reykjavík veist með ofbeldi að brotaþola með því að taka hana hálstaki og þrengja ítrekað að hálsi hennar, hrinda henni þannig að hún féll í gólfið, rífa í hár hennar og ýta henni utan í vegg. Með ákærunni var eiginkonu ákærða, Y, gefið að sök að hafa veist að brotaþola með ofbeldi með því að hlaupa ítrekað á hana, þannig að hún fékk högg á líkama og klóra hana ítrekað. Hafi þessi háttsemi þeirra leitt til þess að brotaþoli hlaut marga yfirborðsáverka á hálsi, tognun og ofreynslu á háls og brjósthrygg og aðra yfirborðsáverka á bakvegg brjóstkassa. Voru þau með þessu talin hafa brotið gegn 1. mgr. 217. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 23/2016. Þá voru þau einnig sótt til saka fyrir brot gegn 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, sbr. 3. gr. laga nr. 52/2009. Er þeim sakargiftum lýst svo í ákæru að B hafi orðið vitni að framangreindri háttsemi þeirra „og með því beittu ákærðu hana ógnunum og vanvirðandi hegðun og sýndu henni yfirgang, ruddalegt og ósiðlegt athæfi“.

7 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði fundinn sekur um líkamsárás með því að hafa tekið brotaþola hálstaki, þrengt ítrekað að hálsi hennar og hrint henni þannig að hún féll í gólfið en sýknaður af ákæru um hegningarlagabrot að öðru leyti. Var þessi háttsemi hans heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir að hafa brotið gegn tilvitnuðum ákvæðum barnaverndarlaga. Eiginkona ákærða var á hinn bóginn sýknuð af sakargiftum og er af hálfu ákæruvaldsins unað við þá niðurstöðu.

8 Ákæruvaldið krefst þess að héraðsdómur verði staðfestur um framangreinda sakfellingu ákærða. Þá var því lýst yfir af hálfu ákæruvalds við munnlegan flutning málsins fyrir Landsrétti að saksókn á hendur ákærða tæki til þess að hann hefði með þeirri háttsemi sem hann var sakfelldur fyrir með hinum áfrýjaða dómi orðið valdur að öllum þeim áverkum brotaþola sem lýst er í ákæru.

9 Um málsatvik í aðdraganda framangreindra sakargifta er þess fyrst að geta að samkvæmt tölvuskeyti fulltrúa sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til ákærða, brotaþola og sambýlismanns hennar, D, […]. júní 2016 mun hafa orðið að samkomulagi að sumarleyfi B hjá ákærða hæfist […]. júní sama ár og að hún dveldi hjá honum til […]. júlí en hjá brotaþola frá þeim degi til […]. ágúst. Þá segir í tölvuskeytinu að mælst sé til þess að skipti fari fram fyrir miðjan dag […]. júlí. Í tölvuskeyti brotaþola til ákærða […]. júlí klukkan 20:18 kemur fram að hún verði heima klukkan 13:00 og „ef hún er ekki komin 13:20 þá kem ég og sæki [B] heim til þín“. Ákærði svarar með tölvuskeyti sama kvöld klukkan 20:35 og þar segir: „Þú hélst henni frá mér og hún verður hjá mér lengur ef þú skilur ekki úrskurðinn talar þú við sýslumann á mánudaginn.“ Klukkan 23:01 sendir sambýlismaður brotaþola tölvuskeyti til ákærða þar sem fram kemur að verði B ekki komin til brotaþola „um miðjan dag á morgun skv úrskurði sýslumanns“, verði ákærði kærður til lögreglu fyrir barnsrán samkvæmt 193. gr. almennra hegningarlaga.

10 Að morgni […]. júlí 2016 skiptust ákærði og D á tölvuskeytum sem snerust um það hvort bólusetning barnsins vegna fyrirhugaðs ferðalags til útlanda væri fullnægjandi og í tölvuskeyti sem ákærði virðist senda D klukkan 12:10 ítrekar hann að honum verði sýnd gögn sem sýni fram á það. Að morgni sama dags hafði D samband við Neyðarlínuna og óskaði eftir því að lögreglan yrði við heimili ákærða þegar barnið yrði sótt. Kynnti hann sig sem lögmann brotaþola en lét þess ekki getið að hann væri sambýlismaður hennar. Lögreglumaðurinn C féllst á að vera nálægt vettvangi þegar barnið yrði sótt.

11 Ákærði skýrði svo frá fyrir héraðsdómi að um klukkan eitt hefðu brotaþoli og sambýlismaður hennar komið að heimili sínu að sækja barnið. Hann hefði farið til dyra og sagt þeim að barnið yrði afhent klukkan þrjú og lokað dyrunum. Við það hefði brotaþoli sturlast og lamið á hurðina. Hann hefði þá sagt að hann myndi kalla til lögreglu en sambýlismaður brotaþola hefði sagt það vera óþarft því að lögreglan væri á staðnum. Hefði hann þá opnað dyrnar í því skyni að eiga tal við lögreglumanninn. Hefðu brotaþoli og sambýlismaður hennar þá ruðst fram hjá honum og farið inn í húsið. Eftir það hafi allt gerst mjög snöggt. Hafi brotaþoli staðið fyrir framan hann og hann sagt henni að koma sér út. Hafi brotaþoli þá sparkað í áttina að ákærða eftir að hafa tekið æðiskast, sparkað í veggi og gólf. Hafi brotaþoli reynt að kýla ákærða, hún hafi hrækt framan í hann og „svo stígur hún inn í mig, gerir sig líklega til þess að gera eitthvað meira og við það verða bara þessi viðbrögð hjá mér að ég gríp utan um hana svona ofarlega um axlirnar hérna utan um hana og legg hana í jörðina, einfaldlega vegna þess að sko aðstæður þarna inni voru orðnar alveg hryllilegar og dóttir mín er þarna úti í horni einhvers staðar og ég heyri bara í henni gráta. Mamma hennar er þarna alveg sturluð og ég gríp utan um hana og legg hana í jörðina eins varlega og ég bara mögulega gat í stöðunni.“ Þessu hefði lyktað með því að brotaþoli hefði dregið barnið út úr húsinu á sokkaleistunum. Meðákærða í héraði bar með sama hætti og ákærði um framangreind samskipti og átök ákærða og brotaþola og að brotaþoli hefði rifið í barnið og dregið það út á sokkaleistunum.

12 Í skýrslu brotaþola fyrir héraðsdómi kom fram að hún hefði verið orðin hrædd um að ákærði myndi ekki afhenda henni barnið. Hún hafi verið hrædd við ákærða því að hann hefði oft áður hótað ofbeldi og því hefði hún haft samband við lögreglu. Hún hefði farið ásamt sambýlismanni sínum að heimili ákærða. Ákærði hefði opnað fyrir henni og sagt að hann ætlaði ekki að afhenda barnið. Hefði hún hringt dyrabjöllunni aftur og hefði ákærði þá opnað. Hefði hún sagt honum að hún ætlaði að sækja barnið og að lögreglan væri með í för. Hefði hún séð dóttur sína álengdar grátandi og hefði hún kallað til hennar. Hún hefði ýtt hendi ákærða frá dyrunum og gengið inn. Hafi ákærði þá komið aftan að henni, gripið um hálsinn á henni og tekið hana kverkataki með báðum höndum. Hefði hún ekki náð andanum og ekki náð að kyngja. Hefði hann þrýst þrisvar sinnum að, hent henni í gólfið þar sem orðið hefðu einhverjar ryskingar. Hann hefði rifið í hár hennar, hún sprottið upp og hann hent henni utan í vegg. Hún hefði kallað á dóttur sína og sagt henni að hlaupa út. Hún kvað stúlkuna hafa verið örvinglaða og ekki vitað hvað hún vildi, hún hafi verið á sokkaleistunum og hálfrugluð.

13 Vitnið D skýrði svo frá fyrir héraðsdómi að er hann og brotaþoli komu að heimili ákærða hefðu þau bankað á dyrnar og hefði ákærði opnað og sagst ekki ætla að afhenda barnið. Síðan hafi hann skellt hurðinni á þau. Þau hefðu bankað aftur, ákærði hefði opnað og þau heyrt barnið kalla fyrir innan á brotaþola. Brotaþoli hefði farið inn og hann á eftir henni er hann heyrði „brjálæðisleg læti“. Þá hefði hann séð ákærða standa og halda um kverkar brotaþola „og svo bara sekúndubroti á eftir er [A] komin í gólfið og ég myndi halda að hann er að henda henni í gólfið. [A] sprettur upp og hann fer aftur í hana og þá geng ég á milli.“ Síðar í sömu skýrslutöku skýrir vitnið svo frá að hann geti ekki sagt að hann hafi séð ákærða ýta brotaþola, það hafi ekki verið alveg þannig. Þá var hann spurður hvort ákærði hefði gripið utan um brotaþola og neitaði hann því og segir síðan „Nei hún datt og það var mjög svona frjálst fall og svo er hún sprottin upp og þá er hann farinn í hana strax aftur. Hún var svona voða fljót upp aftur.“ Vitnið kannaðist ekki við að hafa veist að ákærða inni í húsinu, „það var verið að taka hana hálstaki en það stoppar þegar ég kem inn“. Í skýrslutöku hjá lögreglu skýrði vitnið á hinn bóginn svo frá atvikum að hann hefði komið að ákærða þar sem hann hafi haldið kverkataki um brotaþola. Hafi hann tekið hendur ákærða af brotaþola sem þá hafi farið út. Fyrir héraðsdómi bar vitnið að hann hefði heyrt brotaþola segja barninu að fara út og að brotaþoli hefði farið á eftir því.

14 C lögreglumaður skýrði svo frá fyrir héraðsdómi að hann hefði verið viðstaddur er brotaþoli og vitnið D hefðu bankað á dyrnar á húsi ákærða. Ákærði hafi komið til dyra og hafi hann og brotaþoli átt einhver orðaskipti. Því næst hafi ákærði lokað dyrunum. Brotaþoli hafi þá orðið „alveg snar, lemur þarna og ég heyri hana öskra að löggan sé hérna“. Hafi brotaþoli í framhaldi af þessu ruðst inn í húsið. Þá kvaðst C hafa séð brotaþola koma út með barnið og leiða það hratt út í bíl. Nánar aðspurður kvað hann barnið hafa hrópað á hjálp og hafi brotaþoli dregið það hraðar en barnið hafi gengið.

15 Vitnið E skýrði svo frá fyrir héraðsdómi að hann hefði verið staddur fyrir utan hús ákærða, heyrt skerandi óp og skarkala og séð brotaþola draga barnið út öskrandi „nei, nei, nei“ og veinandi á sokkaleistunum. Barnið hafi verið léttklætt og móðirin hent því inn í bíl.

16 Í læknisvottorði F, sérfræðings á slysa og bráðadeild Landspítalans, 6. apríl 2017 segir að brotaþoli hafi leitað á bráðamóttöku […]. júlí 2016 klukkan 14:42 og skýrt svo frá að um klukkan tvö hafi hún orðið fyrir ofbeldi af hálfu barnsföður síns. Hafi hann komið aftan að brotaþola, hent henni í gólfið og tekið hana kverkataki. Þegar hún hafi komist á fætur hafi sambýliskona ákærða hlaupið á brotaþola og hafi hún fengið högg við það. Brotaþoli finni til í hálsi og finnist vont að kyngja, hún hafi hóstað og fengið við það blóðbragð í munninn. Hún kvarti einnig um höfuðverk og verk í herðum og baki og þá finnist henni hún vera dofin. Við skoðun hafi komið í ljós vægur roði vinstra megin á hálsi og sjáist tvær rispur hægra megin á hálsinum. Þá séu tvær 5 cm rispur yfir herðablaði vinstra megin, eymsli yfir herðablaði hægra megin en ekki yfir hálsi. Kviður sé mjúkur og ekki sjáanlegir áverkar þar. Væg þreifieymsli séu yfir ofanverðum kvið og þá sé hjarta og lungnahlustun eðlileg. Læknirinn taldi skoðun benda til tognunar í háls og brjósthrygg. Fyrir héraðsdómi staðfesti læknirinn að þeir áverkar sem lýst er í læknisvottorðinu samræmist því að eitthvað hafi hert að hálsi brotaþola. Aðspurður hvort áverkarnir gætu stafað frá einhverju öðru svaraði hann því til að þeir gætu vissulega gert það en heildaráverkarnir, sem hefðu sést á hálsi brotaþola, kæmu best heim og saman við það að eitthvað hefði hert að hálsinum. Þá skýrði hann svo frá að eftir umrætt atvik hefði verklagi verið breytt, nú væri gerð innri skoðun með holsjá þegar grunur léki á því að viðkomandi hefði verið tekinn hálstaki.

17 Eftir uppkvaðningu héraðsdóms var K bæklunarskurðlæknir dómkvaddur til þess að svara tilteknum átta spurningum varðandi áverka brotaþola. Matsgerð hans er dagsett 12. febrúar 2020. Fyrsta matsspurningin lýtur að því hversu vel eða illa þeir áverkar á brotaþola, sem nefndir eru í læknisvottorði F, rími við það athæfi sem ákærði hafi verið sakfelldur fyrir í héraði. Í matsgerðinni kemur fram að þegar um sé að ræða „hálstak sem gefur einkenni verður að teljast líklegt að þá sé um að ræða sjáanlega áverka beggja vegna á hálsi. Annað sem fram kemur í vottorði þ.e. eymsli yfir herðablaði, eymsli í baki, blóðbragð í munni og kyngingarörðugleikar er frásögn [brotaþola] sem ekki verður staðfest á neinn hátt. Þreifieymsli um ofanverðan kvið er ekki hægt að skýra með þeim áverkamekanisma sem lýst er. Í heildina verður því að telja að þeir áverkar sem fram koma í læknisvottorði bæði lýsingar [brotaþola] sjálfrar og sjáanlegir áverkar og sérstaklega á ljósmyndum ríma fremur illa við það að [brotaþoli] hafi verið tekin hálstaki aftan frá.“ Þá telur matsmaður að þær „lýsingar sem fram hafi komið um áverkann teljast ekki vera það orkumiklar að þær geti framkallað tognunaráverka“. Þá tekur matsmaður fram að þeir áverkar sem greinilegir séu á ljósmynd af hægri hlið háls séu rispur á húð sem komi að öllum líkindum frá klóri af nögl og segir líklegast að sá sem hafi klórað hafi verið fyrir framan brotaþola. Matsmaður telur greininguna „margir yfirborðsáverkar á hálsi ríma fremur illa við kyrkingartak […]. Greiningin tognun og ofreynsla á hálshrygg og brjósthrygg verður að teljast fremur vafasöm þar sem um er að ræða svokallaðan lágorkuáverka samkvæmt lýsingu hvort sem [brotaþoli] dettur í gólf eða er hrint í gólf er sá áverki ekki nægjanlegur til þess að gefa tilefni til þessarar sjúkdómsgreiningar. Aðrir yfirborðsáverkar á bakvegg […] brjóstkassa geta vel samrýmst því sem lýst er að [brotaþoli] hafi dottið aftur fyrir sig eða verið hrint þannig að hún fái högg á bakið.“

18 Matsmaður gaf skýrslu fyrir Landsrétti og kom fram að hann hefði unnið frá 198[…] til 200[…] sem fyrsti læknir á slysadeild og væri því vanur að greina áverka. Hann var spurður að því hverjir væru líklegir sjáanlegir áverkar ef einstaklingur væri tekinn hálstaki og þrengt ítrekað að hálsi. Svaraði hann því til að fingraför og maráverkar ættu að koma fljótlega fram. Þá væri einnig um að ræða hæsi og jafnvel hósta, kyngingarörðugleika og roða á húð ef ekki hefur orðið blæðing. Þá tók matsmaður fram að þegar um væri að ræða hálstak sem ylli verulegum einkennum og húðblæðingum eða maráverka þá ættu þeir að vera til staðar beggja vegna á hálsi þar sem fingur þyrftu að klemma báðum megin frá til þess að valda eiginlegri kyrkingu eða þrengingu að líffærum í hálsi.

19 Í málinu liggur fyrir skýrsla L félagsráðgjafa […]. október 2016 en fulltrúi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu mun hafa óskað eftir því með vísan til 1. mgr. 74. gr. barnalaga nr. 76/2003 að hún ræddi við B í því skyni að fá afstöðu hennar til umgengni og til ákærða. Viðtalið var tekið […]. október sama ár. Í skýrslunni er haft eftir stúlkunni að ákærði hafi tekið brotaþola hálstaki og „svo fóru allir að slást“.

20 Atvikum málsins og framburði ákærða og vitna er að öðru leyti lýst í hinum áfrýjaða dómi.

21 Auk matsmanns gáfu ákærði, brotaþoli, D, C og F skýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Var framburður þeirra í öllum aðalatriðum í samræmi við fyrri skýrslur í héraði. Brotaþoli leiðrétti þó fyrri framburð sinn um að […] mætti rekja til átakanna við ákærða. Við nánari eftirgrennslan hafi komið í ljós að svo hafi ekki verið. Einnig voru spilaðir hlutar af mynd og hljóðupptökum af framburði framangreindra og meðákærðu í héraði. Jafnframt kom L félagsráðgjafi fyrir Landsrétt. Staðfesti hún framangreinda skýrslu sína en skoraðist undan því að svara spurningum um hana, sbr. blið 2. mgr. 119. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var á það fallist að hún hefði rétt til þess og að ekki væru efni til að aflétta trúnaðarskyldu hennar, sbr. 3. mgr. sömu greinar.

Niðurstaða

22 Í málinu liggur fyrir að brotaþoli fór óboðin inn á heimili ákærða laust eftir hádegi laugardaginn […]. júlí 2016 og hafði dóttur þeirra á brott með sér þaðan örstuttu síðar. Með ákæru var ákærða og eiginkonu hans gefið að sök að hafa á þessum skamma tíma veist að brotaþola á þann hátt og með þeim afleiðingum sem áður greinir. Standa orð ákærða og eiginkonu hans gegn orðum brotaþola og sambýlismanns hennar um atvik inni í húsinu en hann hafði farið í humátt á eftir henni þangað.

23 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði svo sem fram er komið sakfelldur fyrir að hafa tekið brotaþola hálstaki og þrengt ítrekað að hálsi hennar og loks hrint henni þannig að hún féll í gólfið. Er áfrýjun málsins bundin við þennan hluta verknaðarlýsingar ákæru. Var sakfelling reist á vitnisburði brotaþola sem metinn var trúverðugur um það sem máli skipti og fengi stuðning í vottorði læknis og vitnisburði hans fyrir dómi.

24 Brot ákærða var talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Það er skilyrði refsiábyrgðar samkvæmt því ákvæði að sá sem borinn er sökum hafi haft ásetning til að ráðast á þann sem talinn er hafa orðið fyrir árás og valda honum líkamstjóni, sbr. 18. gr. sömu laga.

25 Fram komin matsgerð og vitnisburður matsmanns fyrir Landsrétti veikja ótvírætt sönnunargildi þeirra gagna sem samkvæmt hinum áfrýjaða dómi voru talin styðja vitnisburð brotaþola.

26 Samkvæmt 126. gr. laga nr. 88/2008 metur dómari sönnunargildi vitnisburðar við úrlausn máls en í því sambandi skal meðal annars hugað að afstöðu vitnis til ákærða og brotaþola, hagsmunum þess af málsúrslitum og skýrleika í svörum og samræmi í frásögn.

27 Við mat á trúverðugleika framburðar brotaþola ber að hafa í huga að vitnin C og E, sem eru einu óvilhöllu vitnin sem borið gátu um atvik og atburðarás í umrætt sinn, hafa báðir borið að brotaþoli hafi dregið barnið út úr húsinu og þá hefur vitnið E borið að barnið hafi öskrað „nei, nei, nei“, verið léttklætt, veinandi og á sokkaleistunum og hafi brotaþoli hent því inn í bíl. Vitnisburður brotaþola um atvik þegar hún kom út úr húsinu með barnið samrýmist ekki þessari lýsingu.

28 Hér að framan hefur verið gerð grein fyrir ósamræmi í framburði vitnisins D, annars vegar hjá lögreglu og hins vegar fyrir héraðsdómi, varðandi kverkatak sem hann segir ákærða hafa beitt brotaþola. Þá er ekki samræmi í framburði hans um tildrög þess að brotaþoli féll í gólfið. Við mat á framburði D ber að hafa í huga tengsl hans við brotaþola og framgöngu hans í símtali við starfsmann Neyðarlínunnar þegar hann kemur því til leiðar að lögreglan er send á vettvang með því að kynna sig sem lögmann brotaþola en láta þess ógetið að hann væri sambýlismaður hennar.

29 Af hálfu ákæruvalds er á því byggt að við úrlausn um sakargiftir á hendur ákærða fyrir líkamsárás megi horfa til frásagnar sem höfð sé eftir dóttur hans og brotaþola í fyrrnefndri skýrslu félagsráðgjafa. Hvað þetta varðar er þess að gæta að samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi. Við úrlausn um sekt eða sýknu ákærða er þó heimilt, eins og fram kemur í 3. mgr. sömu greinar, að líta til skýrslu, sem vitni hefur gefið hjá lögreglu eða öðrum stjórnvöldum meðan málið var til rannsóknar, enda sé þess ekki kostur að leiða vitnið fyrir dóm. Þar sem unnt hefði verið að taka skýrslu af barninu fyrir dómi, annaðhvort á rannsóknarstigi á grundvelli c liðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. mgr. 111. gr. þeirra, eða við aðalmeðferð málsins í héraði, á umrætt undantekningarákvæði ekki við. Af þeirri ástæðu og þar sem félagsráðgjafinn gaf ekki skýrslu fyrir dómi verður ekki litið til skýrslunnar við úrlausn málsins, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 11. október 2012 í máli nr. 121/2012.

30 Andspænis framburði brotaþola og sambýlismanns hennar stendur afdráttarlaus neitun og stöðugur framburður ákærða sem er í góðu samræmi við framburð eiginkonu hans. Í forsendum héraðsdóms er í engu lagt mat á sönnunargildi framburðar ákærða, sbr. 115. gr. laga nr. 88/2008. Í ljósi þess sem rakið hefur verið hér að framan liggur ekkert fyrir sem er sérstaklega til þess fallið að rýra trúverðugleika framburðar hans.

31 Að framangreindu virtu og þegar sérstaklega er haft í huga það sem hér hefur verið rakið um sönnunargildi fyrrgreindra sérfræðigagna hefur framburður brotaþola og sambýlismanns hennar ekki þá stoð í öðrum gögnum málsins að hann nægi til þess, gegn eindreginni neitun ákærða, að ákæruvaldið hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvílir samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 og ekki sé því komin fram næg sönnun fyrir sekt ákærða svo að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. sömu laga. Verður ákærði því sýknaður af ákæru um líkamsárás.

32 Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök gagnvart brotaþola verður hann þegar af þeirri ástæðu sýknaður af ákæru fyrir brot gegn 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga, sbr. 3. gr. laga nr. 52/2009, enda er það forsenda sakfellingar fyrir þær sakargiftir að hegningarlagabrot hans samkvæmt ákæru teljist sannað.

33 Þar sem ákærði hefur verið sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins í máli þessu verður einkaréttarkröfu brotaþola á hendur honum vísað frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

34 Allur sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraðsdómi greiðist úr ríkissjóði.

35 Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá héraðsdómi.

Sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraði greiðist úr ríkissjóði.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, A-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 2.294.000 krónur.