668/2021

Útdráttur

T höfðaði málið meðal annars gegn M ehf. til heimtu skaðabóta að fjárhæð 34.152.011 krónur með nánar tilgreindum vöxtum, vegna vanefnda á verksamningi sem aðilar gerðu með sér. Byggði T á því að ísetning M ehf. á gluggum í fjöleignarhúsi hefði verið ófullnægjandi á ýmsan hátt og gluggarnir haldnir göllum. Með dómi héraðsdóms var M ehf. gert að greiða T 33.395.212 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Var M ehf. sýknað af hluta kröfunnar vegna aðildarskorts, þar sem sá hluti varðaði séreignarhluta tiltekins íbúa og ekki lá fyrir undirritað framsal kröfunnar til T. Í dómi Landsréttar kom fram að með vísan til niðurstaðna dómkvadds matsmanns, sem M ehf. hefði ekki hnekkt, yrði á það fallist með héraðsdómi að T hefði sýnt nægilega fram á að frágangur, ísetning og gerð hinna umdeildu glugga, sem M ehf. setti í húsið, hefði verið óforsvaranlegur og ekki í samræmi við samning aðila og þær kröfur sem gerðar væru til slíkrar framkvæmdar. Með því hefði M ehf. bakað sér skaðabótaskyldu. Jafnframt var fallist á með héraðsdómi að með matsgerðum dómkvadds matsmanns hefði T fært á það sönnur að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna þess frágangs sem þar væri lýst. Taldi Landsréttur að krafan hefði ekki verið fyrnd þegar T höfðaði málið gegn M ehf. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sýknu að hluta þar sem yfirlýsing um framsal kröfunnar til T, sem dagsett var 4. maí 2020, og lögð fram fyrir Landsrétti þótti of seint fram komin. Varð af þeim sökum ekki á henni byggt í málinu gegn mótmælum M ehf. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð skaðabóta en vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum dráttarvaxtakröfu T þar sem sú krafa hefði hvorki verið mörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf og Á-kk-nf I-kk-nf verkfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 4. nóvember 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 19. október 2021 í málinu nr. E- 6872/2019.

2

Aðaláfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda en til vara að kröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 19. janúar 2022. Gagnáfrýjandi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en því að ákvæði dómsins um sýknu aðaláfrýjanda að hluta verði hrundið og að aðaláfrýjandi verði að auki dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda 756.800 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 2. janúar 2019 til 7. apríl 2019 en með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og að dráttarvextir leggist við höfuðstól skuldarinnar á 12 mánaða fresti, samkvæmt 12. gr. laganna. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

5

Gagnáfrýjandi hefur lagt nýtt gagn fyrir Landsrétt. Skjalið ber yfirskriftina „Árétting um framsal á kröfu og umboði til málareksturs.“ Skjalið er undirritað af E-kvk-þgf E-kvk-þgf A-kvk-þgf vegna íbúðar 0101 að Torfufelli 27 í Reykjavík. Í skjalinu, sem dagsett er 6. maí 2020, segir að það áréttist „hér með að við undirritaðir eigendur að öllum íbúðum að Torfufelli 27, Reykjavík, framseldum kröfur okkar vegna tjóns á séreignum okkar vegna vanefnda á verksamningi og/eða eftirliti með honum, til Torfufells 25- 35, húsfélags, [...] með umboði okkar og yfirlýsingu um málshöfðun dags. 27. júní 2019. Er því ofangreint húsfélag okkar bær og réttur aðili til þess að krefjast bóta vegna tjóns hvort sem er vegna sameignarhluta hússins eða séreignarhluta þess.“

Niðurstaða

6

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi gerðu málsaðilar með sér verksamning 25. mars 2010. Í 1. gr. samningsins kom fram að hið umsamda verk tæki meðal annarstil vinnu við ytri frágang, samkvæmt nánari lýsingu, meðal annars að skipta út öllum opnanlegum fögum fyrir PVC- fög, fræsa nefið á botnstykki glugga í burtu og setja PVC- fög eins og sýnd væru á teikningum í staðinn.

7

Alls voru haldnir 18 verkfundir vegna verksins og var sá fyrsti haldinn sama dag og verksamningur aðila var undirritaður. Á þeim fundi var sett fram athugasemd við samninginn með orðalaginu „aths. semd við glugga“og jafnframt bókað;„skipt öllum gluggum– ekki bara opnanlegum fögum.“ Af þessu má ráða að strax í upphafi verksins hafi verið ákveðið að skipta um glugga í stað þess að gera við þá glugga sem fyrir voru og setja í þá opnanleg PVC- fög, líkt og kveðið var á um í 1. gr. verksamningsins samkvæmt framansögðu. Eins og sérstaklega er tekið fram í héraðsdómi liggja engar fundargerðir eða önnur skrifleg gögn fyrir er varða þá ákvörðun.

8

Gagnáfrýjandi reisir kröfur sínar á því að þeir gluggar sem settir hafi verið í fjöleignarhúsið hafi verið haldnir göllum og einnig hafi ísetning glugganna verið ófullnægjandi á ýmsan hátt. Gagnáfrýjandi byggir jafnframt á því að það hafi verið aðaláfrýjandi sem valdi gluggana.

9

Eins og rakið er í héraðsdómi óskaði gagnáfrýjandi eftir dómkvaðningu matsmanns og var H-kk-nf S-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari, dómkvaddur til að meta ætlaða galla. Skilaði hann matsgerð 28. maí 2018.

Gagnáfrýjandi óskaði mats á öðrum þáttum meðfram halds matsbeiðni 24. september 2018. Var H-kk-nf dómkvaddur að nýju og er síðari matsgerð hans dagsett 2. janúar 2019.

10

Í fyrri matsgerð dómkvadds matsmanns kom fram sú niðurstaða hans að ísetning glugga væri ófullnægjandi á ýmsan hátt. Ástæðan væri sú að festingar ryfu þéttingu og að þéttingar væru ekki fullnægjandi. Kíttað væri að málningu og að F- listum á gluggum í stað þess að fjarlægja málninguna og kítta beint að steini þar sem notaður væri þar til gerður grunnur eftir ráðleggingum framleiðanda kíttisins. Taldi matsmaður að til þess að bæta úr þyrftiað endurgera þéttingar á milli gluggakarma og veggja og þétta festingar á gluggum. Til þess þyrfti að taka frá klæðningar og áfellur og F- lista til að komast að. Eftir sem áður gæti gustað með opnanlegum fögum, hvinið í þeim og þau dregist í karm.

11

Í seinni matsgerð dómkvadds matsmanns voru gluggar metnir sérstaklega og er þar gert ráð fyrir kostnaði vegna ísetningar og þéttingar með gluggum. Í matsgerðinni lýsti matsmaður því að opnanleg fög á nýju gluggunum væru ekki með næturlokun í samræmi við verklýsingu í útboðsgögnum er verið hefðu hluti af samningi aðila.

Stormjárn sem aðaláfrýjandi hefði sett á fögin væru ekki með næturlokun og gætu ekki komið í stað slíks búnaðar. Treysti matsmaður sér ekki til þess að meta kostnað við að bæta úr skorti á nætur lokun vegna þess að ekki lægi fyrir hvernig hægt væri að setja slíka lokun á gluggana.

12

Hvað gerð glugganna varðaði taldi matsmaður að þær upplýsingar sem fyrir lægju staðfestu ekki að gluggarnir uppfylltu kröfur í verklýsingu og byggingarreglugerð.

Ekki yrði bætt úr nema með því að skipta um gluggana og setja í staðinn glugga sem uppfylltu kröfur í verklýsingu og byggingarreglugerð. Taka yrði gluggana úr, setja nýja glugga í og þétta milli veggja og glugga. Var það niðurstaða matsmanns að kostnaður við þær framkvæmdir næmi samtals 46.273.000 krónum. Um efni tilvitnaðra matsgerða vísast að öðru leyti en hér hefur verið rakið til hins áfrýjaða dóms.

13

Aðaláfrýjandi reisir sýknukröfu sína auk annars á þvíað ósannað sé að gagnáfrýjandi hafi orðið fyrir tjóni sem rekja megi til saknæmrar og ólögmætrar háttsemi aðaláfrýjanda eða vanefnda hans á verksamningi aðila. A ðaláfrýjandikveðst jafnframt ekki verða látinn bera ábyrgð á vali á þeim gluggum sem settir hafi verið í fjöleignarhúsið, enda hafi hann ekki tekið endanlega ákvörðun um val á gluggunum heldur einungis gefið gagnáfrýjanda og eftirlitsmanni á hans vegum mismunandi valkosti. Það hafi verið g-kk-nf sem síðan hafi valið þá glugga sem ódýrastir voru. Enn fremur sé ósannað að gluggarnir hafi verið haldnir göllum.

14

Gagnáfrýjandi hafnar þessum málatilbúnaði aðaláfrýjanda. Hann segir aðaláfrýjanda hafa komist að þeirri niðurstöðu að sú aðferð á viðgerð glugga sem kveðið hafi verið á um í verksamningi aðila væri allt of kostnaðarsöm og í raun óframkvæmanleg.

Aðaláfrýjandi hafi því ekki talið sig geta uppfyllt samningsskyldur sínar að þessu leyti og talið faglegast að skipta alveg um glugga og karma. Aðaláfrýjandi hafi af þeim sökum þurft að finna glugga sem kostuðu ekki meira en svo að rúmaðist innan tilboðs hans. Gagnáfrýjandi segir rangt og ósannað að hann hafi, gegn ráðleggingum aðaláfrýjanda, óskað eftir því að PVC- gluggar yrðu settir í húsið. Ekkert liggi heldur fyrir um að aðaláfrýjandi hafi boðið gagnáfrýjanda upp á val um glugga eða hann rætt um kostnaðarauka eða lækkun eftir því hvaða glugga gagnáfrýjandi veldi.

15

Eins og fyrr var getið var kveðið á um það í 1. gr. verksamnings aðila að hið umsamda verk tæki meðal annars til vinnu við ytri frágang, samkvæmt nánari lýsingu, meðal annarsað skipta út öllum opnanlegum fögum fyrir PVC- fög, fræsa nefið á botnstykki glugga í burtu og setja PVC- fög eins og sýnd væru á teikningum í staðinn. Samkvæmt framansögðu greinir málsaðila á um hvernig það atvikaðist að aðaláfrýjandi vék frá ákvæðum verksamningsins varðandi gluggana og verður ekki séð að fyrir liggi haldbær gögn sem upplýst geta um það atriði. Þykir það standa aðaláfrýjanda nær að bera hallann af þeim skorti á sönnun sem af því leiðir í ljósi þess málatilbúnaðar hans að hann hafi efnt verksamning aðila með fullnægjandi hætti þrátt fyrir að hafa ekki efnt samninginn samkvæmt efni sínu, sbr. það sem áður var rakið um efni 1. gr. hans.

16

Í málinu liggur frammi skýrsla Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands vegna slags regns prófunar á glugga, 100 x 100 cm að utanmáli með einum láréttum pósti og einu opnanlegu fagi sem opnaðist út. Í niðurlagi skýrslunnar segir að glugginn hafi staðist slagregnspróf. Ljóst er að sá gluggi sem var prófaður var ekki sömu stærðar og þeir gluggar sem aðaláfrýjandi setti í fjöleignarhúsið. Þá verður ekki fram hjá því litið, sem fram kemur í skýrslunni, að við 600 Pa þrýsting hafi blásið aðeins í gegnum opnanlega fagið í einu horni og að við 1000 Pa þrýsting hafi blásið um bæði hornin á opnanlega faginu. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til niðurstaðna hins dómkvadda matsmanns í hinni síðari matsgerð hans, sem aðaláfrýjandi hefur ekki hnekkt, verður á það fallist með héraðsdómi að gagnáfrýjandi hafi sýnt nægilega fram á að frágangur, ísetning og gerð hinna umdeildu glugga, sem aðaláfrýjandi setti í húsið, hafi verið óforsvaranleg og ekki í samræmi við samning aðila og þær kröfur sem gerðar eru til slíkrar framkvæmdar. Með því hafi aðaláfrýjandi bakað sér skaðabótaskyldu. Jafnframt er á það fallist með héraðsdómi að með matsgerðum dómkvadds matsmanns hafi gagnáfrýjandi fært á það sönnur að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna þess frágangs sem þar er lýst.

17

Sýknukrafa aðaláfrýjanda er einnig á því reist að allar mögulegar kröfur gagnáfrýjanda á hendur honum hafi verið fyrndar þegar málið var höfðað 21. nóvember 2019. Því mótmælir gagnáfrýjandi.

18

Krafa gagnáfrýjanda á hendur aðaláfrýjanda er krafa um skaðabætur innan samninga.

Slíkar kröfur fyrnast eftir þeim almennu reglum sem fram koma í 2. og 3. gr. laga nr.

150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

19

Skaðabótakrafa gagnáfrýjanda stofnaðist vegna þeirra vanefnda aðaláfrýjanda á verksamningi aðila sem að framan greinir. Samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 reiknast fyrningarfrestur krafna, sem stofnast vegna vanefnda, frá þeim degi þegar samningurinn er vanefndur. Við mat á því hvenær aðaláfrýjandi telst hafa vanefnt verksamning aðila er fyrst til þess að líta að sú leið sem hann ákvað samkvæmt framansögðu að fara til að efna samningsskuldbindingar sínar samkvæmt 1. gr. samningsins var ekki sú sem þar var mælt fyrir um. Í öðru lagi verður ekki fram hjá því horft að málsaðilar sömdu sérstaklega um það sín á milli hvenær verkinu teldist vera lokið. Þannig var á um það kveðið í grein 0.8.7 í útboðs- og samningsskilmálum, sem voru hluti af verksamningi aðila samkvæmt 2. gr. hans, að verkinu teldist lokið þega röllum þeim atriðum væri fullnægt sem rakin væru í 1. til 5. tölulið ákvæðisins.

Þannig skyldi verktaki hafa lokið öllu verki sínu í samræmi við útboðsgögnin, sbr. tölulið 1, og þá skyldi liggja fyrir úttekt eins og krafist væri frá þeim opinberu aðilum sem hlut ættu að máli, sbr. tölulið 4. Að endingu skiptir hér máli, líkt og vikið er að í hinum áfrýjaða dómi, að ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en að aðilar hafi áttí viðræðum um að aðaláfrýjandi gerði úrbætur á verkinu allt til ársins 2013 og að fyrirsvarsmaður aðaláfrýjanda hafi verið í samskiptum við seljanda glugganna allt til ársins 2014, án þess að séð verði að viðskiptum aðila hafi verið ráðið endanlega til lykta. Að öllu þessu heildstætt virtu þykir verða að leggja til grundvallar að aðaláfrýjandi hafi fyrst vanefnt verksamning aðila í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 þegar vottorð um lokaúttekt byggingarfulltrúa vegna útveggjaklæðningar og endurnýjunar glugga var gefið út 30. janúar 2017 og fyrir lá að ekki yrði um frekari efndir að ræða á samningnum af hans hálfu. Í ljósi þess að það var aðaláfrýjandi sem réði byggingarstjóra til verksins, sem aukinheldur var fyrirsvarsmaður félagsins, er haldlaus sú málsvörn aðaláfrýjanda að hann hafi ekkert getað haft um það að segja hvenær lokaúttekt byggingarfulltrúa væri gerð. Samkvæmt öllu þessu var krafa gagnáfrýjanda því ekki fyrnd þegar hann höfðaði mál þetta gegn aðaláfrýjanda 21. nóvember 2019.

20

Samkvæmt d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur, þar á meðal um vexti. Í 1. mgr. 11. gr. laga nr. 38/2001 er að finna heimild sem víkur frá þessum kröfum en þar er kveðið á um að sé mál höfðað til heimtu peningakröfu og krafist vaxta með vísun til 4. eða 8. gr. eða dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. megi dæma slíka vexti, enda þótt hundraðshluti þeirra sé ekki tilgreindur í stefnu.

21

Aðaláfrýjandi hefur krafist þess að dráttarvaxtakröfu gagnáfrýjanda verði vísað frá héraðsdómi. Hann hefur í því sambandi bent á að í héraðsdómsstefnu krefjist gagnáfrýjandi dráttarvaxta samkvæmt 9. gr. laga nr. 38/2001 af kröfu sinni á hendur aðaláfrýjanda frá 7. mars 2019 til greiðsludags. Þar sem krafa gagnáfrýjanda um dráttarvexti er hvorki mörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 verður í ljósi þess sem að framan er rakið ekki hjá því komi stað vísa henni frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

22

Í gagnsök krefur gagnáfrýjandi aðaláfrýjanda um 756.800 krónur. Um er að ræða kröfu vegna séreignarhluta E-kvk-ef E-kvk-ef A-kvk-ef, eiganda íbúðar 0101 að Torfufelli 27. Fyrir héraðsdómi lá óundirrituð yfirlýsing sem samkvæmt efni sínu var um framsal nefndrar kröfu til gagnáfrýjanda. Héraðsdómur sýknaði aðaláfrýjanda af kröfunni á grundvelli aðildarskorts þar sem hin óundirritaða yfirlýsing gæti ekki talist fullnægjandi sönnun á framsali kröfunnar til gagnáfrýjanda.

23

Ein meginreglna einkamálaréttarfars er reglan um hraða og afdráttarlausa málsmeðferð, einnig nefnd útilokunarreglan. Samkvæmt henni ber aðilum almennt að færa fram kröfur sínar, röksemdir, mótmæli og gögn jafnskjótt og verða má. Reglan á sér meðal annars stoð í 95., 99. og 102. gr. laga nr. 91/1991 en samkvæmt fyrstnefnda ákvæðinu skal stefnandi leggja fram skrifleg sönnunargögn sín við þingfestingu máls.

Samkvæmt þingbók málsins í héraði voru framsalsyfirlýsingar eigenda séreignarhluta í Torfufelli 25- 35 lagðar fram í þinghaldi 11. september 2020. Við þingfestingu gagnsakar fyrir Landsrétti lagði gagnáfrýjandi fram skjal, dagsett 4. maí 2020, með undirritun eiganda íbúðar 0 101, en efni skjalsins er reifað hér að framan. Af skjalinu er ljóst að það lá fyrir þegar framsalsyfirlýsingar annarra eigenda íbúða í húsinu voru lagðar fram í þinghaldi 11. september 2020. Samkvæmt því og öðru framangreindu þykir skjalið vera of seint fram komið og verður af þeim sökum ekki á því byggt í málinu gegn mótmælum aðaláfrýjanda. Niðurstaða héraðsdóms um sýknu aðaláfrýjanda af umræddri kröfu verður því staðfest.

24

Samkvæmt öllu framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður fallist á kröfur gagnáfrýjanda um greiðslu skaðabóta og vexti af þeirri kröfu með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

25

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað til gagnáfrýjanda verður staðfest.

26

Með vísan til úrslita málsins þykir rétt að gera aðaláfrýjanda að greiða gagnáfrýjanda málskostnað fyrir Landsrétti með þeim hætti sem greinir í dómsorði

Dómsorð :

Dráttarvaxtakröfu gagnáfrýjanda, Torfufells 25- 35, húsfélags, er vísað frá héraðsdómi.

Aðaláfrýjandi, Múr- og málningarþjónustan Höfn ehf., greiði gagnáfrýjanda 33.395.212 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. janúar 2019 til 7. mars 2019.

Aðaláfrýjandi skal vera sýkn af kröfum gagnáfrýjanda í gagnsök.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað til gagnáfrýjanda skal vera óraskað.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 1.200.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.