549/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að tekin yrði skýrsla af C fyrir dómi, en C er ólögráða dóttir A og B. Með úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna beiðninni með vísan til þess að þegar hefði verið leitað afstöðu stúlkunnar til málsins og henni veittur kostur á að tjá sig. Þannig hefði skýrslugjöf stúlkunnar fyrir dómi ekki þýðingu fyrir úrlausn málsins, sbr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. september 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 24. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vestfjarða 24. ágúst 2021 í málinu nr. A- [...]/2021 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að dóttir málsaðila, C, gæfi skýrslu fyrir héraðsdómi í málinu.

Kæruheimild er í b-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

2

Sóknaraðili krefst þess að heimilað verði að dóttir málsaðila, C, gefi skýrslu fyrir héraðsdómi í málinu. Þá krefst hann kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2021 var skorið úr ágreiningi aðila um forsjá dóttur þeirra. Í tengslum við þann málarekstur mun stúlkan, sem er fædd í [...], hafa lýst eindregnum vilja til að vera hjá föðursínum, sóknaraðila, og að hún vildi að svo stöddu ekki vera í samskiptum við móður sína, varnaraðila, nema að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Stúlkan hafði þá alfarið dvalið hjá sóknaraðila frá [...] 2020. Í héraðsdómi var tekin afstaða til þess hvaða þýðingu vilji hennar hefði við úrlausn málsins. Þar kom meðal annars fram að stúlkan væri í hollustuklemmu og að draga yrði í efa að hún áttaði sig á afleiðingum þess að missa tengsl við móður sína og móðurfjölskyldu. Í því ljósi og að teknu tilliti til annarra atriða, sem mælt er fyrir um í 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, varð það niðurstaða héraðsdóms að það samræmdist best högum og þörfum stúlkunnar að varnaraðili færi ein með forsjána. Þar var jafnframt mælt fyrir um hvernig umgengni stúlkunnar við málsaðila skyldi hagað meðal annars á aðlögunartíma. Ákveðið var að áfrýjun málsins frestaði ekki réttaráhrifum dómsins. Málinu hefur verið skotið til Landsréttar.

5

Ekki mun hafa komist á umgengni stúlkunnar við varnaraðila í samræmi við niðurstöðu héraðsdóms. Með beiðni 12. apríl 2021 fór varnaraðili fram á að sýslumaður kæmi á forsjá með aðfarargerð. Þeirri beiðni var hafnað þar sem ekki lá fyrir úrskurður dómara um að innsetning mætti fara fram, sbr. 1. mgr. 45. gr. barnalaga. Með beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur 5. maí 2021 krafðist varnaraðili þess að aðför yrði heimiluð. Fallist var á kröfuna með úrskurði [...] sama ár. Úrskurðinum var skotið til Landsréttar sem vísaði málinu frá héraðsdómi [...]þar sem áskilnaði 33. gr. a barnalaga um sáttameðferð hefði ekki verið fullnægt.

6

Sáttameðferð mun nú hafa farið fram án þess að sættir tækjust. Með beiðni til Héraðsdóms Vestfjarða 12. júlí 2021 hefur varnaraðili krafist þess að nýju að forsjá stúlkunnar verði komið á með aðfarargerð. Undir rekstri málsins fól héraðsdómari sálfræðingi að kanna viðhorf stúlkunnar til beiðninnar í samræmi við 43. gr. barnalaga. Í lagaákvæðinu segir að veita skuli barni, sem náð hefur nægilegum þroska, kost á að tjá sig um mál nema telja megi að slíkt geti haft skaðleg áhrif á barnið eða sé þýðingarlaust fyrir úrslit málsins. Samkvæmt ákvæðinu getur dómari falið sérfróðum manni að kynna sér viðhorf barnsins og gefa skýrslu um það.

7

Í greinargerð sálfræðings 21. ágúst 2021, sem dómari lagði fram í þinghaldi 24. sama mánaðar, er samtali hans við stúlkuna lýst. Af greinargerðinni verður ráðið að stúlkan er andvíg því að vera send til varnaraðila þar sem hún sé hrædd við móður sína. Stúlkan útskýrði nánar afstöðu sína eins og fram kemur í greinargerðinni. Með þessu hefur afstöðu stúlkunnar til málsins verið leitað og henni veittur kostur á að tjá sig í samræmi við fyrrgreint ákvæði barnalaga. Ekki er efni til að hnekkja því mati héraðsdóms að skýrslugjöf stúlkunnar fyrir dómi muni tæplega varpa skýrara ljósi á afstöðu hennar og að hún sé því þýðingarlaus. Með þetta í huga ber að staðfesta hinn kærða úrskurð.

8

Ekki var sérstaklega krafist málskostnaðar af hálfu varnaraðila fyrir héraðsdómi vegna ágreinings aðila um skýrslugjöf stúlkunnar og ekki er fjallað um þá kröfu í hinum kærða úrskurði. Sú krafa getur því ekki komið til úrlausnar Landsréttar.

9

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður milli aðila.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.