140/2022

Útdráttur

X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A valdi og umsjón yfir börnum hans og X, með því að hafa farið með þau úr landi án leyfis A og haldið þeim þar. Í dómi Landsréttar sagði að X og A hafi verið í skráðri sambúð og haldið sameiginlegt heimili með tveimur börnum sínum þegar hún fór með þau úr landi gegn vilja A. X og A hafi því farið sameiginlega með forsjá barnanna. Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 feli forsjá barns að íslenskum lögum í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þeirra. Þá fari forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. X hafi því ekki haft ríkari rétt en A til að taka ákvarðanir um málefni barna þeirra. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsenda hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 9. mars 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 13. október 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 9. febrúar 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing hennar verði milduð.

4

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af framburði ákærðu og A fyrir héraðsdómi. Þá gáfu þau viðbótarskýrslu.

Niðurstaða

5

Ákærða og A voru í skráðri sambúð og héldu sameiginlegt heimili með tveimur börnum sínum að [...] þegar hún fór með þau til [...] [...] 2019 gegn vilja hans. Þau fóru því sameiginlega með forsjá barnanna, sbr. 1. mgr. 29. gr. barnalaga nr. 76/2003.

Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. laganna felur forsjá barns að íslenskum rétti í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þess.

Þá fer forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. Ákærða hafði því ekki ríkari rétt en A til að taka ákvarðanir um málefni barna þeirra.

6

Með framangreindri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

7

Ákærðu verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Ákærða, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 780.332 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, M-kk-ef M. N-kk-ef lögmanns, 753.300 krónur.

Dómur Héraðdóms Reykjaness 9. febrúar 2022

Mál þetta, sem tekið var til dóms 16. desember 2021, höfðaði héraðssaksóknari með ákæru 3. júní 2021 á hendur ákærðu, X, kt. [...], [...];

„fyrir sifskaparbrot, með því að hafa frá [...]2019 til [...]2021, svipt A, kennitala [...], valdi og umsjá yfir börnum hans og ákærðu, B, kennitala [...], og C, kennitala [...], með því að hafa farið með börnin, án leyfis A, til [...] og haldið þeim þar en ákærða og A fóru sameiginlega með forsjá barnanna sem voru skráð með sama lögheimili og A.

Telst brot þetta varða við 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þ ess er krafist að ákærða verði dæmd til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur:

Af hálfu A er gerð sú krafa fyrir hönd B, kennitala [...], að ákærðu verði gert að greiða honum 1.800.000 kr. ásamt 4,5% vöxtum frá [...]2019 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þessarar en með dráttavöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er krafist málskostnaðar eða þóknunar réttargæslumanns verði hann skipaður.

Af hálfu A er gerð sú krafa fyrir hönd C, kennitala [...], að ákærðu verði gert að greiða henni 1.800.000 kr. ásamt 4,5% vöxtum frá [...]2019 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfu þesssarar en með dráttavöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags. Jafnframt er krafist málskostnaðar eða þóknunar réttargæslumanns verði hann skipaður.“

Kröfur ákærðu í málinu:

Ákærða krefst þess aðallega að hún verði sýknuð af kröfum ákæruvalds. Til vara krefst ákærða þess að henni verði gerð sú vægasta refsing sem lög framast heimila og að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin.

Hvað bótakröfur kröfuhafa varðar krefst ákærða þess aðallega að kröfunum verði vísað frá dómi. Til vara krefst ákærða sýknu af bótakröfunum en til þrautavara að kröfurnar verði lækkaðar. Þá krefst verjandi ákærðu þóknunar sér til handa sem greiðist úr ríkissjóði.

I Hinn 7. október 2019 lagði lögmaður A, brotaþola í málinu, fram kæru hjá lögreglu á hendur ákærðu fyrir sifskaparbrot. Í kærunni bar brotaþoli ákærðu sökum um að hafa [...]2019 svipt hann valdi og umsjón yfir börnum þeirra tveimur, drengnum B, fæddum árið [...], og stúlkunni C, fæddri árið [...], báðum til heimilis að [...] í Reykjavík, með því að fara með börnin, án leyfis brotaþola, til [...]. Var í kærunni til þess vísað að brotaþoli og ákærða hafi verið í skráðri sambúð og átt saman heimili í eigin húsnæði í Reykjavík er börn þeirra fæddust. Þau hafi því farið saman með forsjá barnanna.

Tekin var skýrsla af brotaþola vegna málsins hjá lögreglu 5. desember 2019. Við skýrslugjöfina áréttaði brotaþoli það sem fram kom í hinni skriflegu kæru til lögreglu um að ákærða hefði [...]2019 farið með börn hennar og brotaþola úr landi og til [...] gegn hans vilja. Brotaþoli sagði þau ákærðu hafa verið í sambandi frá árinu 2007 og allt þar til ákærða fór af landi brott í[...]2019 samkvæmt framansögðu. Á því tímabili hefðu þau verið í skráðri sambúð frá árinu 2015. Eftir [...]2019 hefðu börnin ekki komið aftur til Íslands.

Skýrsla var tekin af ákærðu vegna málsins í gegnum síma 30. mars 2021. Neitaði ákærða að mestu að svara spurningum lögreglu varðandi sakarefnið. Ákærða tók hins vegar fram að allt sem hún hefði gert hefði hún gert með hagsmuni barna sinna að leiðarljósi.

Með úrskurði áfrýjunardómstóls í [...] [...]2020 var kveðið á um það að börn ákærðu og brotaþola skyldu koma aftur til Íslands innan 14 daga frá þeim degi sem úrskurður dómsins yrði bindandi. Hinn [...]2021 kvað Hæstiréttur [...] upp úr um það að taka skyldi áfrýjunarbeiðni ákærðu til úrskurðar. Við dómtöku máls þessa lá niðurstaða Hæstaréttar [...] ekki fyrir.

Hinn 2. desember 2020 höfðaði brotaþoli forsjármál gegn ákærðu fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Með úrskurði dómsins [...] 2021 var brotaþola falið til bráðabirgða að fara með forsjá barna hans og ákærðu þar til dómur gengi um forsjá barnanna til frambúðar. Í úrskurðinum var jafnframt kveðið á um það að lögheimili barnanna skyldi til bráðabirgða skráð hjá brotaþola þar til dómur gengi um það hvar lögheimili þeirra skyldi skráð til frambúðar.

IIÍ þinghaldi 19. ágúst 2021 neitaði ákærða sök og hafnaði bótakröfum þeim sem skipaður lögráðamaður hefur sett fram í málinu fyrir hönd barna hennar. Ákærða áréttaði þessa afstöðu sína við upphaf aðalmeðferðar málsins.

Ákærða bar fyrir dómi að hún hefði kynnst brotaþola árið 2007 þegar hún hefði komið hingað til lands til háskólanáms. Brotaþoli hefði þá rekið [...]og hefði ákærða ráðið sig til hans í vinnu. Þau hefðu fljótlega byrjað saman og hafið sambúð. Ákærða kvað brotaþola frá upphafi hafa komið fram af óheilindum gagnvart sér. Skömmu eftir að sambandið hófst hefði jafnframt tekið að bera á mikilli afbrýðisemi hjá brotaþola. Þá hefði hann allan þeirra sambúðartíma beitt hana ofbeldi á alls konar formi. Sagðist ákærða hafa óttast brotaþola meðan á sambandinu stóð, og gera það enn.

Eftir að börn ákærðu og brotaþola komu í heiminn kvaðst ákærða hafa hætt að vinna til að sinna þeim. Hún hefði því verið aðal umönnunaraðili barnanna. Ákærða hefði að nokkru notið aðstoðar föður síns við umönnun barnanna en brotaþoli hefði hins vegar lítið skipt sér af þeim eftir að hann kom heim úr vinnu.

Fram kom hjá ákærðu að hún hefði farið með börnin úr landi í [...]2019. Ákærða sagði brotaþola hafa keyrt hana og börnin á flugvöllinn og beðið hjá þeim þar til þau höfðu verið innrituð í flugið. Brotaþoli hefði því ekki verið mótfallinn ferðalagi barnanna til [...]. Ákærða kvaðst hins vegar hafa tilkynnt brotaþola þegar hún kvaddi hann á flugvellinum að sambúð þeirra væri lokið. Tók ákærða fram að á þeim tímapunkti hefði hún einungis séð tvo möguleika í stöðunni. Annaðhvort færi hún í Kvennaathvarfið eða heim til [...].

Eftir að ákærða og börnin fóru til [...] sagði hún brotaþola hafa hætt að hafa samband við þau. Á þessum tímapunkti hefði ákærða verið í óvissu um hvert framhaldið yrði. Hún hefði leitað til lögfræðings til þess að aðstoða sig við að ná samkomulagi við brotaþola um börn þeirra, en forsjá barnanna hefði formlega verið hjá þeim báðum. Enginn samningsvilji hefði hins vegar verið af hálfu brotaþola. Þegar ákærða hefði gert sér grein fyrir því að börnin skiptu hann engu máli og að málarekstur hans hefði það eitt að markmiði að hefna sín á henni hefði hún tekið þá ákvörðun að snúa aldrei aftur með börnin til Íslands. Hvatir sínar að baki þeirri ákvörðun sagði ákærða hafa verið að vernda börnin.

Spurð út í afhendingarmál sem brotaþoli hefði rekið gegn henni fyrir [...] dómstólum svaraði ákærða því til að því máli væri ekki lokið. Hún hefði vísað niðurstöðu áfrýjunardómstóls til Hæstaréttar [...]. Þá sagðist ákærða telja að mál um forsjá barnanna ætti að reka fyrir [...]dómstólum en ekki íslenskum þar sem bæði hún og börnin væru nú búsett í [...].

IIIA, brotaþoli í málinu, sagðist fyrst hafa hitt ákærðu 7. júlí 2007. Í framhaldinu hefðu þau tekið upp samband. Meðan á því stóð hefðu þau lengst af búið á Íslandi en þau hefðu þó einnig búið í [...] um fjögurra ára skeið. Brotaþoli sagði þau ákærðu hafa eignast tvö börn börn saman. Forsjá barnanna hefði ávallt verið sameiginleg með ákærðu og brotaþola og lögheimili allra þeirra verið hið sama.

Brotaþoli fullyrti að bæði hann og ákærða hefðu annast um börnin á sambúðartímanum. Tók brotaþoli fram að hann hefði verið útivinnandi en ákærða ekki viljað vinna utan heimilis. Að vinnu lokinni kvaðst brotaþoli hafa sótt son þeirra ákærðu á leiksskóla og þegar heim var komið hefði hann lesið fyrir hann, gefið honum að borða og háttað hann. Þeir feðgar hefðu einnig farið í sund og í boltaleiki um helgar. Vegna þess hversu ung dóttir brotaþola og ákærðu hefði verið á sambúðartímanum, en hún hefði lengstum verið á brjósti á því tímabili, hefði brotaþoli komið minna að umönnun hennar en sonarins. Brotaþoli hefði þó svæft stúlkuna og þvegið henni.

Sambandi sínu og ákærðu sagði brotaþoli hafa lokið [...] 2019 þegar ákærða hefði farið af landi brott með börn þeirra, án hans samþykkis. Yfirlýstan tilgang þeirrar ferðar kvað brotaþoli hafa verið sumardvöl í [...], en þangað hefði ákærða farið öll þau sumur sem hún og brotaþoli voru saman. Brotaþoli hefði ávallt farið þangað líka en stundum dvalið í styttri tíma en ákærða vegna vinnu sinnar. Áður en ákærða fór í ferðina í [...] 2019 sagðist brotaþoli hafa verið búinn að taka ákvörðun um að slíta sambandinu. Hann hefði lagst gegn því að ákærða færi með börnin til [...] og viljað að í staðinn færu þau til [...] til að hitta móður brotaþola, sem börnin hefðu aldrei hitt. Brotaþoli kvaðst margoft hafa sagt ákærðu að hann væri því mótfallinn að hún færi með börnin til [...] og hann farið fram á að hún virti þá afstöðu hans. Ákærða hefði þrátt fyrir það haldið áformum sínum til streitu. Kvað brotaþoli sér hafa verið mjög brugðið vegna þeirrar stöðu sem upp varkomin og hann ekki vitað hvað til bragðs ætti að taka. Brotaþoli hefði þó sent upplýsingar til lögreglu um að til stæði að fara með börnin úr landi gegn hans vilja og hann verið svo barnalegur að halda að lögreglan myndi vinna sína vinnu og koma í veg fyrir að ákærða færi með börnin úr landi. Brotaþoli hefði því farið út á flugvöll til að vera þar til staðar fyrir börn sín og taka við þeim úr höndum lögreglu. Það væri hins vegar alrangt hjá ákærðu að hann hefði ekið henni og börnunum þangað.

Spurður um af hverju hann hefði ekki stöðvað ákærðu þegar honum hefði orðið það ljóst að hún ætlaði allt að einu að fara með börnin til [...] kvaðst ákærði ekki hafa viljað gera það þar sem sonur þeirra hefði verið orðinn mjög spenntur fyrir ferðinni, enda verið búið að hræra í honum með lýsingum á öllu því skemmtilega sem gera ætti í ferðinni. Jafnframt hefði ekki komið til álita að stöðva ákærðu með valdi. Til þess hefði brotaþoli engan rétt haft, auk þess sem hann elskaði börn sín mjög mikið og vildi ekki að þau hefðu þá mynd af föður sínum að hann væri ofbeldisfullur. Ásakanir ákærðu, sem hún hafi sett fram eftir að hún fór úr landi með börnin, um að brotaþoli hefði beitt hana ofbeldi á sambúðartímanum, kvað brotaþoli tilhæfulausar og hefði þeim verið vísað á bug af dómstólum í [...].

Eftir að ákærða var farin úr landi með börnin kvaðst brotaþoli hafa leitað til lögmanns sem verið hefði í sambandi við ákærðu og lögmann hennar. Þau skilaboð hefðu fljótlega borist frá ákærðu og lögmanninum að ákærða hefði engin önnur áform en koma til baka til Íslands með börnin og það myndi hún gera í [...]2019. Það hefði hins vegar ekki gengið eftir og nokkrum mánuðum eftir að ákærða fór af landi brott hefði brotaþoli fengið þau skilaboð frá lögmanni hennar að hún hygðist ekki snúa til baka.

Stöðuna í dag sagði brotaþoli vera þá að hann færi með fulla forsjá barnanna. Hann sagðist einu sinni hafa hitt börnin eftir að ákærða fór með þau af landi brott [...]2019. Það hefði verið í tengslum við dómsmál sem brotaþoli hefði rekið fyrir dómstólum í [...] vegna barnanna. Þá hefði hann aldrei fengið að ræða við börnin í síma þrátt fyrir að hafa gert til þess fjölmargar tilraunir.

IV

Fyrir liggur með framburði brotaþola og ákærðu að [...]2019 fór ákærða með börn þeirra úr landi og til [...]. Í skýrslu sinni kvaðst ákærða hafa tilkynnt brotaþola á flugvellinum að sambúð þeirra væri lokið. Upplýst er að hvorki ákærða né börnin hafa síðan snúið aftur til Íslands og hafa þau frá nefndum degi dvalið í [...].

Ákærða bar fyrir dómi að brotaþoli hefði ekki verið mótfallinn ferðalagi barnanna til [...]. Hann hefði þvert á móti keyrt hana og börnin á flugvöllinn fyrrnefndan dag og beðið hjá þeim þar til þau höfðu verið innrituð í flugið. Brotaþoli hafnaði þessum framburði ákærðu og sagði hann alrangan. Brotaþoli lýsti atvikum svo að honum hefði verið mjög brugðið vegna þeirrar stöðu sem upp var komin. Hann hefði ákveðið að senda lögreglu upplýsingar um að til stæði að fara með börnin úr landi gegn hans vilja. Ástæða þess að hann hefði farið út á flugvöll þennan dag hefði því verið sú að hann hefði viljað vera til staðar fyrir börn sín og taka við þeim úr höndum lögreglu eftir að för þeirra hefði verið stöðvuð. Þegar lögregla hefði brugðist því hlutverki sínu hefði brotaþoli engin úrræði haft, enda ekki komið til álita að stöðva ákærðu og börnin með valdi.

Sá framburður brotaþola að hann hafi verið því andvígur að ákærða færi með börn þeirra úr landi fær stoð í framlögðum tölvupóstsamskiptum brotaþola og lögreglunnar á Suðurnesjum frá [...] 2019. Jafnframt liggur frammi í málinu skrifleg beiðni brotaþola, sbr. 28. gr. a. barnalaga nr. 76/2003, þar sem fram kemur að brotaþoli sé því mótfallinn að ákærða fari með börn þeirra til [...] nefndan dag. Þá liggja frammi Facebook Messenger samskipti á milli brotaþola og föður ákærðu frá [...] 2019, er varða fyrirhugaða för ákærðu með börnin til [...], sem að mati dómsins bera það með sér að brotaþoli hafi verið mótfallin því að ákærða færi með börnin úr landi og að henni hafi verið um það kunnugt. Með vísan til þessa telur dómurinn sannað að brotaþoli hafi verið því mótfallinn að ákærða færi með börn þeirra til [...] [...]2019, líkt og hann heldur fram, og að ákærðu hafi verið um þá afstöðu hans kunnugt.

Fyrir dómi bar ákærða brotaþola þeim sökum að hafa beitt sig ofbeldi á sambúðartímanum. Brotaþoli sagði þessar ásakanir ákærðu tilhæfulausar. Ákærða hefur borið brotaþola sömu sökum undir rekstri forsjármáls þeirra fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Í úrskurði dómsins frá [...]2021 er aðþeim vikið og segir í úrskurðinum að engin gögn hafi verið lögð fram sem styðji fullyrðingar ákærðu um að brotaþoli hafi beitt hana eða börnin ofbeldi meðan á sambúðinni stóð. Þá upplýsti sækjandi máls þessa fyrir dómi í tilefni af framlagningu bréfs lögmanns ákærðu til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, sem dagsett er 1. október 2019, að ekkert mál væri til rannsóknar hjá embættinu á hendur brotaþola.

Svo sem vikið er að í I. kafla dómsins var brotaþola með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur [...]2021 falið til bráðabirgða að fara með forsjá barna hans og ákærðu þar til dómur gengi um forsjá barnanna. Í úrskurðinum var jafnframt kveðið á um það að lögheimili barnanna skyldi til bráðabirgða skráð hjá brotaþola þar til dómur gengi um það hvar lögheimili þeirra skyldi skráð til frambúðar. Fyrir liggur að ákærða hefur þrátt fyrir þessa niðurstöðu dómsins ekki komið með börnin til Íslands og afhent þau brotaþola. Þvert á móti lýsti hún því yfir við skýrslugjöf sína fyrir dómi að hún hygðist aldrei snúa aftur með börnin til Íslands.

VÍ málinu er ákærðu gefið að sök sifskaparbrot, með því að hafa frá [...]2019 til [...]2021, svipt brotaþola valdi og umsjá yfir tveimur börnum hans og ákærðu með því að hafa farið með börnin án leyfis brotaþola til [...] og haldið þeim þar en ákærða og brotaþoli hafi farið sameiginlega með forsjá barnanna, sem skráð hafi verið með sama lögheimili og brotaþoli.

Með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 27/2021, sem kveðinn var upp 18. nóvember 2021, var því slegið föstu að ótvírætt sé eftir verknaðarlýsingu 193. gr. almennra hegningarlaga og greinargerð með ákvæðinu að refsinæmi hinnar ólögmætu háttsemi sem þar er lýst sé einskorðað við brot gegn foreldravaldi yfir barni.

Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 felur forsjá barns í sérrétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þess. Þá fer forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. Samkvæmt 1. mgr. 28. gr. a barnalaga felst í sameiginlegri forsjá barns að foreldrar skuli taka sameiginlega allar meiri háttar ákvarðanir sem barnið varða. Búi foreldrar ekki saman hafi það foreldri sem barn á lögheimili hjá heimild til þess að taka afgerandi ákvarðanir um daglegt líf þess. Foreldrar sem fara saman með forsjá barns skuli þó ávallt leitast við að hafa samráð áður þeim málum sé ráðið til lykta.

Ákærðu og brotaþola ber saman um að sambandi þeirra og sambúð hafi í raun lokið daginn sem ákærða fór með börn þeirra úr landi [...]2019, þó svo lýsingum þeirra á atvikum þann dag beri í ýmsum öðrum atriðum ekki saman. Svo háttar til í máli þessu að þegar ákærða fór af landi brott, gegn mótmælum brotaþola, með börn þeirra tvö, var forsjá barnanna sameiginleg með þeim. Jafnframt liggur fyrir að börnin voru með skráð lögheimili á heimili ákærðu og brotaþola að [...] í Reykjavík. Samkvæmt þessu er ljóst að atvik í máli þessu eru í grundvallaratriðum frábrugðin atvikum í máli því sem fjallað var um í fyrrnefndum dómi Hæstaréttar Íslands frá 18. nóvember 2021. Að þessu gættu og með vísan til annars þess sem að framan er rakið telur dómurinn að ákæruvaldinu hafi tekist að sanna, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærða hafi [...]2019 til [...]2021, svipt brotaþola valdi og umsjá yfir börnum hans og ákærðu með því að hafa farið með börnin, án leyfis brotaþola, til [...] og haldið þeim þar. Með þeirri háttsemi braut ákærða gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hefur hún því unnið sér til refsingar.

VI

Samkvæmt vottorði sakaskrár ríkisins hefur ákærða ekki áður gerst sek um refsiverða háttsemi. Að atvikum máls virtum þykir refsing hennar réttilega ákveðin fangelsi í átta mánuði. Eins og hér stendur á þykir mega fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

VIIÍ málinu gerir lögráðamaður barna ákærðu og brotaþola, B og C, sem sérstaklega var til þess skipaður, kröfur fyrir hönd barnanna um miskabætur úr hendi ákærðu að fjárhæð 1.800.000 krónur til handa hvoru barni um sig með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá [...]2019, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi er liðinn var mánuður frá birtingu bótakröfunnar til greiðsludags, auk málskostnaðar.

Ákærða er í málinu sakfelld fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Svo sem rakið er í kafla V hér að framan var því slegið föstu með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 27/2021, sem kveðinn var upp 18. nóvember 2021, að ótvírætt sé eftir verknaðarlýsingu 193. gr. almennra hegningarlaga og greinargerð með ákvæðinu að refsinæmi hinnar ólögmætu háttsemi sem þar er lýst sé einskorðað við brot gegn foreldravaldi yfir barni. Þó svo brot ákærðu varði öðrum þræði hagsmuni barnanna er að þessu gættu ekki sjálfgefið að með hinni refsiverðu háttsemi hafi ákærða valdið börnum sínum miskatjóni sem hún beri bótaábyrgð á samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Að þessu virtu þykir á skorta að grundvöllur miskabótakröfu kröfuhafa hafi verið reifaður með viðhlítandi hætti.

Til þess er einnig að líta að í skaðabótarétti gildir sú almenna regla að sönnunarbyrðin um að tjón hafi orðið og umfang tjónsins hvílir á tjónþola. Hið refsiverða brot ákærðu getur ekki eitt og sér talist nægjanleg sönnun fyrir umfangi þess meinta ófjárhagslega tjóns sem krafist er bóta fyrir en engin haldbær gögn hafa verið lög fram til stuðnings miskabótakröfunni.

Að framansögðu virtu þykir verða að fallast á það með ákærðu að bótakröfur kröfuhafa séu svo vanreifaðar að vísa beri þeim frá dómi.

VIII

Með vísan til úrslita málsins verður ákærða dæmd til greiðslu sakarkostnaðar, sbr. 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákærða greiði því þóknun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef Þ-kk-ef Silva lögmanns, en þóknunin þykir að virtu umfangi málsins hæfilega ákveðin svo sem í dómsorði greinir.

Dóm þennan kveður upp K-kk-nf H-kk-nf héraðsdómari. Fyrir uppsögu dómsins var gætt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Ákærða, X, sæti fangelsi í átta mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærða greiði þóknun skipaðs verjanda síns, H-kk-ef Þ-kk-ef S-x-x lögmanns, 1.413.600 krónur að virðisaukaskatti meðtöldum.

Miskabótakröfum B og C, hvorri um sig að fjárhæð 1.800.000 krónur, auk vaxta og málskostnaðar, er vísað frá dómi.