380/2021

Útdráttur

X var annars vegar ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa veist að A, slegið hana í andlitið svo að hún féll í jörðina og skömmu síðar, eftir að hafa elt hana á hlaupum yfir nærliggjandi götu, gripið í yfirhöfn hennar og kýlt hana íandlitið þannig að hún féll aftur í jörðina og hlaut af áverka. Hins vegar var X ákærður fyrir að hafa í kjölfar líkamsárásarinnar hótað A lífláti. Taldi Landsréttur sannað að X hafi veist að A með þeim hætti sem lýst var í ákæru og var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Taldi Landsréttur einnig sannað að X hafi hótað A lífláti og var hann sakfelldur samkvæmt 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ekki var fallist á að sýnt hefði verið fram í málinu að A hefði átt upptök að því að X veittist að henni.

Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X var í málinu sakfelldur fyrir líkamsárás og hótun gagnvart A. Um var að ræða tilefnislausa atlögu og sýndi X af sér einbeittan brotavilja. Sakaferill X hafði ekki áhrif á refsiákvörðun. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár, og honum gert að greiða A 400.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. maí 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust Landsrétti 7. desember 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 12. maí 2021 í málinu nr. [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa.

4

Brotaþoli A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaða- og miskabætur að fjárhæð 795.203 krónur auk tilgreindra vaxta.

5

Við upphaf aðalmeðferðar málsins lýsti verjandi því yfir að fallið væri frá kröfu um ómerkingu hins áfrýjaða dóms, sem höfð var uppi í yfirlýsingu um áfrýjun.

Niðurstaða

6

Í máli þessu er ákærða gefin að sök líkamsárás og hótun gagnvart brotaþola aðfaranótt laugardagsins 7. desember 2019, utan við veitingastað í [...]. Honum er annars vegar gefið að sök að hafa veist að brotaþola, slegið hana í andlit svo að hún féll í jörðina, og skömmu síðar, eftir að hafa elt hana á hlaupum yfir nærliggjandi götu, gripið í yfirhöfn hennar og kýlt hana í andlitið þannig að hún féll aftur í jörðina, en af þessu hafi hún hlotið áverka svo sem nánar er rakið í ákæru. Er þetta talið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hins vegar er ákærða gefið að sök að hafa í kjölfar líkamsárásarinnar hótað brotaþola lífláti, sem hafi verið til þess fallið að vekja hjá henni ótta um líf sitt, heilbrigði og velferð. Er sú háttsemi talin varða við 233. gr. almennra hegningarlaga. Ákærði neitar sök samkvæmt báðum liðum ákæru.

7

Við aðalmeðferð málsins í héraði lýsti brotaþoli orðaskiptum þeirra ákærða utan við veitingastaðinn í umrætt sinn en í kjölfar þeirra hefði ákærði slegið hana hægra megin í andlit, að því er hún taldi með krepptum hnefa, svo að hún féll í jörðina. Hún hefði eftir þetta gengið í burtu, hringt í Neyðarlínuna og tekið mynd af ákærða með síma sínum. Ákærði hefði þá hlaupið á eftir henni, náð að fella hana og látið höggin dynja á höfði hennar. Hann hefði verið dreginn frá henni og hefði hún þá hlaupið inn í bifreið [...], sem hefði borið þar að. Þar sem hún sat inni í bifreiðinni hefði ákærði hrópað að henni að ef hún kærði hann myndi hann koma heim til hennar og drepa hana.

8

Á kærði kannaðist við fyrir héraðsdómi að hafa slegið brotaþola utan undir með opnum lófa svo að hún féll í jörðina en það hefði hann gert eftir að hún hefði kýlt hann í magann. Þá kannaðist ákærði jafnframt við að hafa gripið í fatnað brotaþola og snúið hana niður en hún hefði áður slegið hann í hnakkann.

9

Í skýrslum sínum fyrir héraðsdómi báru vitnin B, C og D, sem voru á vettvangi í umrætt sinn, um að hafa séð ákærða slá brotaþola en enginn þeirra kvaðst hafa séð hana veitast að ákærða með þeim hætti sem hann lýsti. B og C báru jafnframt að þeir hefðu séð áverka á andliti brotaþola eftir þetta. Er það einnig í samræmi við framburð lögreglumanna sem komu á vettvang og ljósmyndir sem lögregla tók af brotaþola á vettvangi. Þá liggur fyrir í málinu vottorð læknis á [...], sem brotaþoli leitaði til í kjölfar atviksins, þar sem fram kemur að hún hafi verið bólgin og rauð yfir báðum kinnbeinum. Í vætti læknisins fyrir héraðsdómi kom jafnframt fram að áverkar hennar hefðu samrýmst lýsingu hennar á atlögunni. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms, er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í fyrri lið ákæru og varðar brotið við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

10

Vitnið E, starfsmaður [...], lýsti því fyrir héraðsdómi að ákærði hefði komið að bifreið hans eftir að brotaþoli settist þar inn og reynt að draga hana út. Ákærði hefði verið í brjálæðiskasti, lamið á rúður bifreiðarinnar og öskrað á brotaþola að hann ætlaði að drepa hana. Þetta hefði átt sér stað á meðan vitnið hringdi í lögregluna.

Meðal gagna málsins er upptaka Neyðarlínu af símtali vitnisins þar sem karlmannsrödd heyrist segja: „Ef þú kærir þá drulla ég yfir þig. Ég fokking myrði þig.“ Upptakan var spiluð fyrir ákærða við aðalmeðferð málsins í héraði og kannaðist hann við að það væri hans rödd sem þar heyrðist, þótt hann teldi sig ekki hafa heyrt orðin „myrða þig“ á upptökunni. Loks bar vitnið B fyrir héraðsdómi að hann hefði reynt að varna því að ákærði færi inn í bifreiðina þar sem brotaþoli var og hefði ákærði þá hótað að drepa hana ef hún myndi kæra eða segja frá atvikinu. Með vísan til alls framangreinds og framburðar brotaþola er sannað að ákærði hafi hótað henni lífláti, eins og honum er gefið að sök í síðari lið ákæru, svo að varði hann refsingu samkvæmt 233. gr. almennra hegningarlaga.

11

Ákærði ber því við að brotaþoli hafi átt upptök að átökunum svo að heimilt sé að lækka refsingu eða láta hana falla niður, sbr. 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga. Framburður ákærða hvað þetta varðar hefur verið rakinn en að auki vísar hann til framburðar vitnanna F og G fyrir héraðsdómi þessu til stuðnings. Hvað varðar framburð vitnisins F er til þess að líta að hún bar fyrir sig minnisleysi um atvik í umrætt sinn. Þá kom fram hjáhenni að hún hefði ekki séð atvikið vel og kvaðst hún ekki muna hverjir lágu í jörðinni í átökum. Nánar spurð kvaðst hún minnast þess að hafa séð brotaþola koma aftan að ákærða og byrjað að rífa í hann en hún hafi ekki séð hana gera neitt annað. Þrátt fyrir þetta svaraði hún því síðar játandi að hún hefði séð brotaþola slá ákærða. Vitnið G var ekki á vettvangi í umrætt sinn og getur því ekki borið um atvik af eigin raun en kvað brotaþola hafa sagt sér að hún hefði kýlt ákærða í magann. Frásögn ákærða og vitnanna tveggja samrýmist ekki lýsingum brotaþola og annarra vitna sem raktar hafa verið um atvik í umrætt sinn, auk þess sem framburður vitnisins F var óljós um margt. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ekkert sé fram komið í málinu sem sýni svo trúverðugt sé að brotaþoli hafi átt upptök að því að ákærði veittist að henni.

12

Við ákvörðun refsingar er til þess að líta að ákærði er í málinu sakfelldur fyrir líkamsárás og hótun gagnvart brotaþola. Um var að ræða tilefnislausa atlögu og sýndi ákærði af sér einbeittan brotavilja en hann réðist í tvígang að brotaþola, elti hana uppi og hafði í hótunum við hana eftir að hún hafði náð að forða sér inn í bifreið. Eins og fram kemur í héraðsdómi hefur sakaferill ákærða ekki áhrif á refsiákvörðun.

Samkvæmt framangreindu, og með vísan til 1. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði, sem bundin verður skilorði eins og í dómsorði greinir.

13

Í málinu krefst brotaþoli skaða- og miskabóta að fjárhæð 795.203 krónur auk vaxta. Í yfirlýsingu um áfrýjun krafðist ákærði lækkunar miskabóta en sú krafa var ekki höfð uppi í greinargerð til Landsréttar og kemur því ekki til álita.

14

Kröfu brotaþola um skaðabætur að fjárhæð 95.203 krónur vegna glataðs hálsmens var vísað frá héraðsdómi og kemur hún því ekki til skoðunar hér fyrir dómi. Ekki nýtur við sérfræðigagna til stuðnings miskabótakröfu brotaþola en telja verður að brot ákærða hafi verið til þess fallin að valda henni miska. Þykir hún því eiga rétt á miskabótum á grundvelli 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sem í ljósi alvarleika háttsemi ákærða og sakarstigs þykja hæfilega ákveðnar 400.000 krónur, með vöxtum eins og í dómsorði greinir. Ákærða verður einnig gert að greiða brotaþola málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti eins og greinir í dómsorði, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

15

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði brotaþola, A, 400.000 krónur í miskabætur, auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. desember 2019 til 13. febrúar 2021 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði greiði brotaþola 850.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti, 1.623.848 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef R. V-kk-ef lögmanns, 1.585.360 krónur.