686/2023

Útdráttur

G skaut til héraðsdóms ákvörðun sýslumanns um að fram skyldi fara nauðungarsala á fasteign hennar. Í úrskurði Landsréttar voru meðal annars rakin skilyrði 22. gr. laga nr. 90/1991 um heimild til að leita dómsúrlausnar vegna ákvörðunar sýslumanns um framkvæmd nauðungarsölu. Kom fram að heimild 22. gr. laganna sé að meginreglu aðeins veitt gerðarbeiðendum en aðrir geti nýtt sér heimildina með samþykki gerðarbeiðenda, hvort sem um gerðarþola er að ræða, rétthafa í eign eða þriðja mann. Óumdeilt væri G hafði ekki fengið heimild E til þess. Brast G því heimild til að krefjast þess að nauðungarsalan yrði stöðvuð, en auk þess skorti hana lögvarða hagsmuni af úrlausn þeirrar kröfu, enda var nauðungarsalan afstaðin. Þá kom fram að ef líta mætti á erindi G til héraðsdóms sem tilkynningu samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 90/1991 þá fullnægði tilkynningin ekki kröfum um skýrleika í framsetningu kröfugerðar og málsástæðna. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um frávísun.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf og A-kvk-nf E-kvk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. október 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 6. desember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. september 2023 í málinu nr. Z- 4690/2023 þar sem kröfu sóknaraðila um ógildingu á nauðungarsölu var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr., sbr. 1. mgr. 85. gr., laga nr.9 0 /1991 um nauðungarsölu.

2

Rétt þykir að leggja til grundvallar að sóknaraðili krefjist þess að framangreindur úrskurður héraðsdóms verði felldur úr gildi.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Líkt og rakið er í hinum kærða úrskurði er mál þetta til komið vegna ágreinings um fasteign sóknaraðila að Efstasundi 100 í Reykjavík sem samkvæmt framlögðum gögnum var seld nauðungarsölu 29. ágúst 2023 að beiðni varnaraðila. Varnaraðili hafði áður gert fjárnám í framangreindri fasteign sóknaraðila, en kröfu varnaraðila má rekja til dóms Landsréttar í málinu nr. 392/2021 þar sem sóknaraðili var dæmd til þess að greiða varnaraðila skaðabætur á grundvelli 2. mgr. 71. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús.

5

Greinargerð sóknaraðila í máli þessu barst réttinum 29. nóvember 2023. Skilja má málatilbúnað sóknaraðila í héraði þannig að þar hafi hún krafist þess annars vegar að nauðungarsala á fasteigninni yrði stöðvuð og hins vegar að nauðungarsala á fasteigninni yrði felld úr gildi. Þar voru þó hafðar uppi ýmsar aðrar kröfur sem ekki verður séð að falli undir úrskurðarvald dómstóla.

6

Samkvæmt 1. mgr. 73. gr. laga nr. 90/1991 má leita úrlausnar héraðsdómara samkvæmt fyrirmælum XIII. kafla laganna eftir því sem önnur ákvæði þeirra mæla fyrir um. Víðtækasta heimildin í þessum efnum er í 22. gr. laganna þar sem efnislega er leyft að bera undir dóm ágreining um flest atriði varðandi nauðungarsölu, þar á meðal um hvort nauðungarsala fari fram eða hvernig verði staðið að henni.

7

Samkvæmt 1. mgr. 21. gr. laga nr. 90/1991 tekur sýslumaður fyrir beiðni um nauðungarsölu á starfstofu sinni á áður auglýstum tíma, ef hún hefur ekki þegar fallið niður. Í 1. mgr. 22. gr. laganna segir að sýslumaður skuli gæta þess að fyrirmælum laga nr. 90/1991 um undirbúning og framkvæmd nauðungarsölunnar hafi verið fylgt. Rísi ágreiningur við fyrirtöku samkvæmt 21. gr. um hvort nauðungarsala fari fram eða hvernig verði staðið að henni tekur sýslumaður samkvæmt 2. mgr. 22. gr. þegar í stað ákvörðun um ágreiningsefnið. Fallist gerðarbeiðandi ekki á ákvörðun sýslumanns samkvæmt 1. eða 2. mgr. getur hann samkvæmt 3. mgr. 22. gr. leitað úrlausnar héraðsdóms um hana eftir ákvæðum XIII. kafla laganna. Stöðvast þá um leið frekari aðgerðir við nauðungarsöluna að því leyti sem þær geta verið háðar ákvörðuninni. Samkvæmt 4. mgr. 22. gr. geta aðrir en gerðarbeiðendur leitað úrlausnar héraðsdóms um ákvörðun sýslumanns eftir ákvæðum XIII. kafla ef gerðarbeiðandi er samþykkur því.

8

Í frumvarpi því er varð að lögum nr. 90/1991 kemur fram að almenna heimildin til að leita dómsúrlausnar í 22. gr. sé að „meginreglu aðeins veitt gerðarbeiðendum, en aðrir get[i] nýtt sér heimildina með samþykki gerðarbeiðenda, hvort sem um gerðarþola er að ræða, rétthafa í eign eða þriðja mann“.

9

Samkvæmt framangreindu þarf gerðarþoli samþykki gerðarbeiðanda fyrir því að leita dómsúrlausnar samkvæmt 22. gr. laga nr. 90/1991 í þeim tilgangi að stöðva nauðungarsölu. Óumdeilt er hins vegar að sóknaraðili hefur ekki fengið heimild varnaraðila til þess. Brestur sóknaraðila því heimild að lögum fyrir því að gera kröfu um að stöðva aðgerðir við nauðungarsölu, auk þess sem hana skortir lögvarða hagsmuni af úrlausn þeirrar kröfu, enda umrædd nauðungarsala afstaðin.

10

Í XIV. kafla laga nr. 90/1991 er fjallað um úrlausn um gildi nauðungarsölu. Í 1. mgr. 80. gr. laganna kemur fram að þegar uppboði er lokið samkvæmt V. eða XI. kafla laganna, tilboði hefur verið tekið í eign samkvæmt VI. kafla þeirra eða andvirði réttinda greitt sýslumanni eftir ráðstöfun samkvæmt 2. eða 3. mgr. 71. gr. laganna, geti hver sá sem hefur lögvarinna hagsmuna að gæta leitað úrlausnar héraðsdómara um gildi nauðungarsölunnar, en krafa þess efnis skuli þá berast héraðsdómara innan fjögurra vikna frá því tímamarki sem á við hverju sinni.

11

Í 1. mgr. 81. gr. laga nr. 90/1991 segir að sá sem leitar úrlausnar um gildi nauðungarsölu skuli tilkynna það héraðsdómara skriflega. Í tilkynningunni þarf að koma fram um hverja nauðungarsölu sé að ræða, hvenær hún hafi farið fram, hvers konar ráðstöfun hafi átt sér stað og á hverju og hverjir verði taldir aðilar að málinu. Þá ber að lýsa því hvers sé krafist fyrir héraðsdómara og á hverjum málsástæðum og lagarökum kröfurnar séu reistar. Með tilkynningunni skulu að jafnaði fylgja staðfest eftirrit gagna sem hafa verið lögð fram við nauðungarsöluna og endurrit úr gerðabók sýslumanns. Fram kemur að hafi þessi gögn ekki verið til reiðu í tæka tíð skuli þau send héraðsdómara svo fljótt sem verða má eftir að tilkynning berst honum.

12

Þegar héraðsdómara hafa borist framangreind gögn og tilkynning ber honumað kanna hvort skilyrðum laga nr. 90/1991 sé fullnægt, eins og segir í 1. mgr. 82. gr. laganna. Ef svo er ekki vísar hann málinu frá dómi með úrskurði án þess að kveðja til aðila þess eða taka það að öðru leyti fyrir á dómþingi. Af 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1991 leiðir að beita á almennum reglum um meðferð einkamála í héraði við meðferð mála samkvæmt XIV. kafla laganna, eftir því sem þær reglur geta átt við, nema að frá þeim sé vikið í kaflanum. Samkvæmt því verður að gera hliðstæða kröfu til lýsingar á kröfugerð og málsástæðum í tilkynningu samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laganna og gildir um stefnu samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. dóm Hæstaréttar 16. nóvember 2009 í máli nr. 614/2009. Héraðsdómara er því rétt að vísa máli frá dómi án kröfu á grundvelli 1. mgr. 82. gr. laga nr. 90/1991 ef málatilbúnaður sóknaraðila fullnægir ekki framangreindum kröfum.

13

Við nauðungarsölu fasteignarinnar 29. ágúst 2023 mætti lögmaður fyrir hönd sóknaraðila og var bókað eftir honum að hann myndi fyrir hönd umbjóðanda síns bera gildi nauðungarsölunnar undir dóm innan fjögurra vikna og gera þá kröfu að nauðungarsalan yrði felld úr gildi. Samkvæmt framlögðum gögnum gerði lögmaðurinn það aldrei. Í málinu liggur aftur á móti fyrir erindi sóknaraðila 23. ágúst 2023 sem barst héraðsdómi 25. sama mánaðar, það er áður en nauðungarsalan fór fram. Af hinum kærða úrskurði má ráða að sóknaraðili hafi 14. september 2023 sent héraðsdómi að auki bréf og fjölmörg gögn í kjölfar þess að henni var gefinn kostur á þvíað lagfæra kröfugerð sína samkvæmt erindi sínu 23. ágúst 2023 og skila gögnum sem vantaði. Meðal gagna sem sóknaraðili hefur lagt fyrir Landsrétt er 28 blaðsíðna bréf hennar, sem er dagsett 12. september 2023, og ætla verður að sé það bréf sem barst héraðsdómi 14. sama mánaðar. Ef líta má á umrætt bréf sem tilkynningu samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 90/1991 verður, með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar, á það fallist að hún fullnægi engan veginn þeim kröfum um skýrleika í framsetningu kröfugerðar og málsástæðna sem við eiga. Af þeim sökum ber að fallast á það með héraðsdómi að rétt hafi verið að vísa málinu frá dómi án frekari málareksturs.

14

Með hliðsjón af því sem að framan greinir ber að staðfesta hinn kærða úrskurð. Eftir þeirri niðurstöðu verður sóknaraðila gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, G-x-x D-x-x C-x-x P-x-x, greiði varnaraðila, Efstasundi 100, húsfélagi, 300.000 krónur í kærumálskostnað.