474/2021

Útdráttur

Sakarefni málsins laut að ábyrgð I og G á námsláni sem stofnað var til með útgáfu skuldabréfs í september 2008. Fyrir lá að við gildistöku laga nr. 60/2020 um Menntasjóð námsmanna 26. júní 2020 var skuldabréfið í vanskilum en bréfið var síðan gjaldfellt af hálfu M 30. október sama ár. I tók hvorki til varna í héraði né fyrir Landsrétti en G byggði á því að ábyrgð hans tæki aðeins til þess hluta lánsins sem hefði verið gjaldfallinn við gildistöku laganna. Um það vísaði hann til 1. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða með lögunum þar sem segir að ábyrgð ábyrgðarmanns á námslánum í tíð eldri laga félli niður við gildistöku þeirra enda væri lánþegi í skilum við Lánasjóð íslenskra námsmanna. Með dómi Hæstaréttar 21. desember 2022 í máli nr. 34/2022 var því hafnað að túlka bæri fyrrgreint bráðabirgðaákvæði laganna svo að ábyrgð næði einungis til þess hluta láns sem hefði verið gjaldfallinn við gildistöku þeirra. Með vísan til þeirrar niðurstöðu breytti G kröfugerð sinni á þann veg að fallast á kröfur M um annað en málskostnað. Því til samræmis var málið dómtekið og dómur lagður á það í samræmi við samþykki hans, sbr. 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Landsréttar var jafnframt fallist á kröfu M á hendur I þar sem fyrir lá að fyrrgreindu skilyrði laga nr. 60/2020 til niðurfellingar ábyrgðar væri ekki fullnægt en um það var jafnframt vísað til dóms Hæstaréttar í máli nr. 34/2022.

Var I samkvæmt því gert að greiða umrædda ábyrgðarskuld óskipt með G ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þótti rétt að fella málskostnað niður á báðum dómstigum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 13. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júlí 2021 í málinu nr. E- 1742/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt á þann veg að stefndu I-kvk-þgf I-kvk-þgf og G-kk-þgf B-kk-þgf J-kk-þgf verði með dómi gert að greiða honum óskipt 2.141.866 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 136.487 krónum frá 1. mars 2019 til 30. nóvember 2020 en af 2.141.866 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi, G-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf, samþykkir kröfur áfrýjanda um annað en málskostnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

4

Stefnda, I-kvk-nf I-kvk-nf, hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

5

Svo sem að framan er rakið samþykkir stefndi G-kk-nf B-kk-nf kröfur áfrýjanda um annað en málskostnað. Því til samræmis er málið dómtekið og dómur lagður á það í samræmi við samþykki hans, sbr. 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

6

Stefnda I-kvk-nf hélt hvorki uppi vörnum í héraði né hér fyrir dómi. Með hinum áfrýjaða dómi var hún dæmd tilað greiða áfrýjanda ásamt stefnda G-kk-þgf 136.487 krónur ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Þar sem Landsrétti barst ekki tilkynning frá stefndu samkvæmt 1. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 eða greinargerð skal litið svo á að hún krefjist staðfestingar héraðsdóms, sbr. 3. mgr. sömu lagagreinar.

Verður málið hvað hana varðar að öðru leyti dæmt eftir kröfum og málatilbúnaði áfrýjanda, að því leyti sem er samrýmanlegt framkomnum gögnum, en ekki verður talið að gallar séu á málinu sem varða frávísun þess án kröfu, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991.

7

Fyrir liggur að stefndu gengust í sjálfskuldarábyrgð til tryggingar skilvísri og skaðlausri endurgreiðslu skuldar E-kvk-ef R-kvk-þf J-kvk-þgf samkvæmt skuldabréfi 19. september 2008, upphaflega að fjárhæð 1.761.376 krónur. Samkvæmt gögnum málsins urðu vanskil á greiðslu afborgunar 1. mars 2019 og var skuldin gjaldfelld 30. október 2020 vegna verulegra vanskila lánþega.

8

Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að stofnað hafi verið til ábyrgðarloforðs stefndu I-kvk-ef á lögmætan hátt og að skuldbindingin hafi ekki síðar fallið niður. Lög nr. 60/2020 um Menntasjóð námsmanna tóku gildi 26. júní 2020 en í þeim er að finna ákvæði um skilorðsbundna eftirgjöf ábyrgðarloforða.

Samkvæmt 1. mgr. ákvæðis II. til bráðabirgða með lögunum skal ábyrgð ábyrgðarmanns á námslánum teknum í tíð eldri laga falla niður við gildistöku þeirra, enda sé lánþegi í skilum. Við gildistöku laganna var lánþegi skuldabréfsins, E-kvk-nf R-kvk-nf J-kvk-nf, í vanskilum en samkvæmt því var skilyrði fyrir niðurfellingu ábyrgðar stefndu I-kvk-ef ekki fullnægt, sbr. og dóm Hæstaréttar 21. desember 2022 í máli nr. 34/2022.

9

Samkvæmt framangreindu verður krafa áfrýjanda á hendur stefndu I-kvk-þgf tekin til greina en framsetning kröfugerðarinnar samræmist gögnum málsins.

10

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að fella málskostnað niður á báðum dómstigum.

Dómsorð :

Stefndu, I-kvk-nf I-kvk-nf og G-kk-nf B-kk-nf J-kk-nf, greiði áfrýjanda, Menntasjóði námsmanna, óskipt 2.141.866 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 136.487 krónum frá 1. mars 2019 til 30. nóvember 2020 en af 2.141.866 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Málskostnaður fellur niður í héraði og fyrir Landsrétti.