760/2021

Útdráttur

X var ákærður fyrir brot gegn 19. og 21. gr. lögreglulaga með því að hafa óhlýðnast fyrirmælum lögreglu og hindrað lögreglumenn að störfum er hann mótmælti stefnu stjórnvalda í málefnum umsækjenda um alþjóðlega vernd við Alþingishúsið 19. mars 2019. Hann neitaði sök. Í héraði var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 19. gr. lögreglulaga en sýknaður af ákæru um brot gegn 21. gr. laganna. Að virtri framlagðri myndupptöku af atvikum taldi Landsréttur að því yrði hvorki slegið föstu að ákærði hefði óhlýðnast fyrirmælum lögreglu um að færa sig frá aðalinngangi Alþingis né að hann hefði, í kjölfar þess að lögregla handtók annan mótmælanda, hindrað lögreglumenn að störfum með því að stíga í veg fyrir þá er þeir voru að færa hinn handtekna í átt að lögreglubifreið. Var ákærði því sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 6. desember 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða og að fengnu áfrýjunarleyfi. Málsgögn bárust réttinum 15. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. september 2021 í málinu nr. S- 1370/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um ákvörðun viðurlaga. Þá krefst ákæruvaldið þess að ákærða verði gert að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvalds og að allur sakarkostnaður, þar með talin þóknun tilnefnds verjanda hans á rannsóknarstigi málsins og skipaðra verjenda hans fyrir héraðsdómi og Landsrétti, verði greiddur úr ríkissjóði.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Hinn 19. mars 2019 barst lögreglu beiðni um aðstoð frá þingvörðum vegna hóps fólks sem safnast hafði saman við bifreiðageymslu og innganga Alþingishússins og tengibygginga þess. Var hópurinn að mótmæla aðgerðum stjórnvalda sem tengdust brottvísun umsækjenda um alþjóðlega vernd hér á landi. Lögregla fór á vettvang og greip til aðgerða er miðuðu að því að tryggja aðgengi og umferð um aðalinngang

Alþingis við Kirkjustræti í Reykjavík.

5

Upplýst er að ákærði tók þátt í mótmælunum við Alþingi. Meðan á þeim stóð var hann handtekinn ogí kjölfarið færður á lögreglustöð. Þar gaf ákærði skýrslu vegna málsins og hafði hann réttarstöðu sakbornings við skýrslugjöfina. Ákærði kvaðst ekki hafa óhlýðnast fyrirmælum lögreglu og neitaði að hafa sýnt af sér saknæma háttsemi.

Ákærði gaf skýrslu að nýju fyrir lögreglu 25. ágúst 2020. V ar þá borin undir ákærða myndupptaka af mótmælunum og kannaðist hann við sig á upptökunni. Við skýrslugjöfina ítrekaði ákærði framangreinda afstöðu sína til sakargifta og vísaði til fyrri framburðar síns hjá lögreglu.

6

Framburður ákærða og vitna við aðalmeðferð málsins í héraði er skilmerkilega rakinn í hinum áfrýjaða dómi og er til þeirrar reifunar vísað.

7

Við aðalmeðferð málsins var spiluð framlögð mynd- og hljóðupptaka af atvikum við aðalinngang Alþingis 19. mars 2019.

Niðurstaða

8

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. V ið úrlausn máls þessa verður að taka afstöðu tilþess hvaða háttsemi ákærði telst hafa orðið sannur að, hvort sú háttsemi falli innan verknaðarlýsingar ákæru, sbr. 1. mgr. 180. gr. laganna, og eftir atvikum hvort ákærði teljist með háttsemi sinni hafa brotið gegn þeim ákvæðum lögreglulaga nr. 90/1996 sem vísað er til í ákæru.

9

Upplýst er að ákærði var fyrir utan Alþingi 19. mars 2019 þar sem hann tók þátt í mótmælum. Svo sem rakið er í ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu er ákærða í málinu í fyrsta lagi gefið að sök að hafa við mótmælin brotið gegn 19. gr. lögreglulaga með því að óhlýðnast þeim fyrirmælum lögreglu að færa sig frá aðalinngangi Alþingis.

10

Í málinu liggur frammi samkvæmt áðursögðu mynd- og hljóðupptaka af atvikum við aðalinngang Alþingis. Upptakan er sex mínútur og 36 sekúndur að lengd. Þegar það er virt sem fram kemur í framburði ákærða og vitna í héraði og rannsóknargögnum málsins er ákærði auðþekkjanlegur á hinu framlagða myndskeiði.

11

Fyrst sést til ákærða á myndskeiðinu þegar af því er liðin ein mínúta og 18 sekúndur.

Hann sést þá koma gangandi og stilla sér upp fyrir framan inngang Alþingis. Þegar ákærði kemur ímynd eru liðnar 22 sekúndur frá því lögregla gaf mótmælendum síðast fyrirmæli um að víkja frá dyrum Alþingis. Lögregla ítrekar síðan þau fyrirmæli þegar ein mínúta og 40 sekúndur eru liðnar af myndskeiðinu og í beinu framhaldi, eða um sex sekúndum síðar, stjakar lögreglumaður við ákærða sem við það hrekkur aftur á bak og frá innganginum.

12

Í ljósi þess tíma sem samkvæmt framansögðu var liðinn frá því að lögregla gaf mótmælendum fyrirmæli um að víkja frá dyrum Alþingis og þar til ákærði sést koma gangandi að innganginum á myndskeiðinu verður að telja ósannað að ákærði hafi heyrt þau fyrirmæli. Um 22 sekúndur líða þar til lögregla ítrekar fyrirmælin og í beinu framhaldi stuggar lögreglumaður við ákærða. Tók ákærði sér ekki stöðu að nýju fyrir framan inngang Alþingis eftir að lögregla bægði honum frá, öfugt við annan mótmælanda sem það gerði, en sá var í kjölfarið handtekinn og færður í lögreglubifreið. Að þessu virtu þykir því ekki verða slegið föstu, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi óhlýðnast fyrirmælum lögreglu um að færa sig frá aðalinngangi Alþingis. Verður ákærði því sýknaður af þeim sakargiftum.

13

Ákærða er í öðru lagi gefið að sök í málinu að hafa í kjölfar þess að honum var vísað frá inngangi Alþingis hindrað lögreglumenn að störfum með því að stíga í veg fyrir þá er þeir voru að færa handtekinn mann í átt að lögreglubifreið og með því brotið gegn 21. gr. lögreglulaga. Atvik þau er ákæra málsins vísar til að þessu leyti sjást vel á áðurnefndu myndskeiði. Þannig sést hvar ákærði hopar undan lögreglu í um 5- 6 sekúndur með báðar hendur á lofti á sömu stundu og lögregla gengur með hinn handtekna aðila í átt að lögreglubifreið. Ákærði er síðan sjálfur handtekinn, án þess að hann veiti mótspyrnu, nokkru áður en lögregla kemur að bifreiðinni. Að lýstri háttsemi ákærða virtri verður ekki með réttu talið að ákærði hafi með henni hindrað lögreglumennina í störfum sínum, enda beitti hann sér ekki gegn lögreglumönnunum eða hafði með háttsemi sinni áhrif á handtöku hins aðilans. Ber því að sýkna ákærða af umræddum sakargiftum.

14

Samkvæmt framansögðu verður ákærði sýknaður af öllum kröfum ákæruvalds í málinu. Sakarkostnaður, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, verður því felldur á ríkissjóð, sbr.2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008.

15

Með sömu rökum og að framan greinir greiðist áfrýjunarkostnaður málsins úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákærði, X, skal sýkn af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Sakarkostnaður, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun og þóknun verjenda ákærða.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, S-kvk-ef I-kvk-ef G-kvk-ef lögmanns, 1.088.100 krónur.