426/2018

Útdráttur

A krafði O ohf. og S hf. um skaðabætur vegna slyss sem hann varð fyrir þegar hann sinnti verki í þágu O ohf. við að fergja klæðningarplötur sem höfðu losnað af einum kæliturni Hellisheiðarvirkjunar. Við verkið fauk plata á A og fékk hann við það þungt höfuðhögg. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt gögnum frá veðurathugunarstöð hefðu mestu vindhviður verið á bilinu 26 til 28 metrar á sekúndu. Starfsmaður O ohf., sem ákvað að verkið skyldi framkvæmt, hefði ekki gert áhættumat vegna verksins svo sem starfsreglur O ohf. kváðu á um. Fullnægjandi könnun á veðuraðstæðum virtist því ekki hafa farið fram. Landsréttur taldi að ákvörðun um að senda menn fótgangandi til að aðstoða vélamann við að ferja klæðningarplötur hefði við þessar veðuraðstæður verið óforsvaranleg. Þá var talið ósannað að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við framkvæmd verksins. Einnig var fallist á það með A að við ákvörðun árslauna bæri að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og miða við launatekjur þá mánuði áranna 2013 og 2014 sem A var ekki í fæðingarorlofi, umreiknað til 12 mánaða. Loks var því hafnað að draga frá kröfu A greiðslu sem hann fékk úr launþegatryggingu B ehf. vegna slyssins. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um að taka kröfu A til greina.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjendur skutu málinu upphaflega til Landsréttar 2. mars 2018. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 18. apríl 2018 og áfrýjuðu þeir öðru sinni 16. maí sama ár samkvæmt heimild í 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur […] 2017 í málinu nr. E[…]/2016. 2 Áfrýjendur krefjast sýknu af öllum kröfum stefnda. Þá krefjast þeir málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik

4 Stefndi var starfsmaður og eigandi B ehf. sem vann fyrir áfrýjandann Orku náttúrunnar ohf. að verkefnum við Hellisheiðarvirkjun í marsmánuði 2015. Áður en hann hóf störf hjá eigin fyrirtæki hafði hann verið starfsmaður í […] Orku náttúrunnar ohf. og fyrirrennara þess og eiganda, Orkuveitu Reykjavíkur. Hann stofnaði framangreint fyrirtæki á árinu […] eftir að hann lét af störfum hjá Orku náttúrunnar ohf. Verkefni þess frá þeim tíma og fram að slysdegi voru að langmestu leyti fyrir Orku náttúrunnar ohf. og systurfélag þess, Veitur ohf.

5 Laugardaginn […] 2015 gerði ofsaveður um sunnanvert landið með þeim afleiðingum að klæðningarplötur af einum kæliturni Hellisheiðarvirkjunar losnuðu og fuku um athafnasvæði virkjunarinnar. Þann sama dag kallaði tæknistjóri fasteigna hjá áfrýjanda, Orku náttúrunnar ohf., út vélamann til þess að fergja klæðingarplötur á svæðinu í því skyni að koma í veg fyrir fokhættu.

6 Aðfaranótt mánudagsins […] 2015 var talsverður vindur við Hellisheiðarvirkjun sem leiddi til þess að fleiri klæðningarplötur losnuðu af kæliturninum. Þegar stefndi kom til starfa við Hellisheiðarvirkjun að morgni þess dags ásamt starfsmanni sínum bað tæknistjórinn þá um að fara út og aðstoða vélamann við að fergja klæðningarplötur sem voru á víð og dreif um svæðið. Stefndi varð fyrir því líkamstjóni sem bótakrafa hans í málinu tekur til þegar klæðningarplata fauk á hann við þá vinnu. Er talið að slysið hafi átt sér stað um klukkan 8.30 þennan morgun.

Niðurstaða

7 Fallist er á það með héraðsdómi að ekki liggi fyrir nein gögn í málinu sem renni stoðum undir það að áfrýjandi, Orka náttúrunnar ohf., hafi vanrækt frágang, viðhald eða umhirðu kæliturna með þeim afleiðingum að klæðning losnaði af þeim. Verður bótakrafa stefnda því ekki reist á því að ástandi fasteignarinnar hafi verið ábótavant. Ræðst bótaskylda áfrýjanda þannig alfarið af því hvort sú ákvörðun tæknistjóra að fela stefnda að aðstoða vélamann við að fergja klæðningarplötur hafi í ljósi aðstæðna falið í sér saknæma og ólögmæta háttsemi sem tjón stefnda verði rakið til. Er þá jafnframt fallist á með héraðsdómi að stefndi hafi eins og á stóð á þessum tíma lotið boðvaldi þessa starfsmanns áfrýjanda.

8 Fyrir héraðsdómi lýstu starfsmaður stefnda, sem vann að verkinu með honum, og vélamaðurinn því svo að veður hefði ekki virst slæmt þegar þeir byrjuðu vinnuna í nokkru skjóli við mannvirki. Þegar vinnan færðist út á bersvæði hafi hins vegar komið miklar vindhviður og þar hafi slysið átt sér stað. 9 Í gögnum frá veðurathugunarstöðinni að Hellisskarði sem liggja frammi í málinu kemur fram að mestu vindhviður á tímabilinu frá átta til níu að morgni […] 2015 hafi verið á bilinu 26 til 28 metrar á sekúndu. Eftir það hafi dregið úr hviðum. Fyrir héraðsdómi bar tæknistjórinn, sem ákvað að verkið skyldi framkvæmt, að hann hefði ekki gert áhættumat vegna verksins svo sem starfsreglur áfrýjanda, Orku náttúrunnar ohf., kváðu á um. Hann hefði þó ekið um svæðið á bíl um hálftíma áður en slysið varð. Fullnægjandi könnun á veðuraðstæðum virðist því ekki hafa farið fram. Það er niðurstaða dómsins að ákvörðun um að senda menn fótgangandi til að aðstoða vélamann við að fergja klæðningarplötur hafi við þessar veðuraðstæður verið óforsvaranleg, sbr. 21. og 37. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.

10 Samkvæmt framansögðu er staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bótaskyldu áfrýjenda vegna líkamstjóns stefnda.

11 Stefndi kveðst ekki muna eftir tjónsatburðinum vegna höfuðhöggsins sem hann hlaut. Ekki liggja fyrir í málinu gögn eða vitnisburður um það hvernig hann bar sig að við verkið þegar umrædd klæðningarplata fauk á hann. Er því ósannað að stefndi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við framkvæmd verksins. Er því hafnað kröfu áfrýjenda um lækkun bóta vegna meðábyrgðar hans samkvæmt 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993.

12 Í skattframtali stefnda fyrir árið 2012 kemur fram að launatekjur hans og starfstengdar greiðslur, þar með talið greiðsla úr fæðingarorlofssjóði, hafi numið 3.401.793 krónum. Þá hafi hann einnig fengið greiddan arð sem laun á árinu að fjárhæð 1.498.985 krónur, reiknað endurgjald við atvinnurekstur að fjárhæð 42.000 krónur og hreinar tekjur af atvinnurekstri 285.455 krónur. Samtals var stofn hans til útreiknings skatts því, að frádregnu iðgjaldi í lífeyrissjóð, 5.092.162 krónur. Þá liggur fyrir í málinu að á árinu […] stofnaði hann B ehf. sem hann þáði laun frá á árunum […] til 2014. Að þessu gættu er fallist á það með stefnda að eðlilegt sé við ákvörðun árslauna í þessu tilviki að beita 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og miða við launatekjur þá mánuði áranna 2013 og 2014 sem stefndi var ekki í fæðingarorlofi, umreiknað til 12 mánaða.

13 Áfrýjendur byggja á því að draga beri frá kröfu stefnda 5.087.683 krónur sem hann hafi fengið greiddar úr launþegatryggingu B ehf. vegna slyssins. Samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga eiga greiðslur frá samnings eða lögbundinni atvinnuslysatryggingu launþega að dragast frá skaðabótakröfu hans á hendur vinnuveitanda þeim sem slysatrygginguna keypti. Þar sem launþegatryggingin sem stefndi fékk greiðsluna úr var ekki keypt af áfrýjanda, Orku náttúrunnar ohf., er ekki lagastoð fyrir kröfu um frádrátt að þessu leyti og er þessari málsástæðu áfrýjenda því hafnað.

14 Með vísan til þess sem að framan er rakið verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest. 15 Áfrýjendur greiði stefnda óskipt málskostnað fyrir Landsrétti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjendur, SjóváAlmennar tryggingar hf. og Orka náttúrunnar ohf., greiði óskipt stefnda, A, 900.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.