174/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist hafði verið á kröfu brotaþola um að X yrði gert að víkja úr dómsal á meðan brotaþoli gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í úrskurði Landsréttar var rakin sú meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Beri að skýra undantekningar frá þeirri reglu þröngt.

Hvorki í vottorði ljósmóður né félagsfræðings, sem lágu fyrir á meðal gagna málsins, kæmi fram að vottorðsgjafar hefðu lagt mat á hvort og þá hvaða áhrif nærvera X gæti haft á framburð brotaþola er hún gæfi skýrslu fyrir dómi, svo sem áskilið er í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Auk þess bæru vottorðin ekki með sér að vottorðsgjafar hefðu sérþekkingu til að leggja mat á það. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og I-kk-nf E-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. mars 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. mars 2022 í málinu nr. S- [...]/2021 þar sem varnaraðila var gert að víkja úr dómsal á meðan brotaþoli, A, gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Brotaþoli krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

4

Sóknaraðili hefur ekki látið málið til sín taka hér fyrir dómi.

Niðurstaða

5

Með hinum kærða úrskurði var fallist á að varnaraðili viki úr dómsal þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð málsins. Þó getur dómari samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis, ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

6

Samkvæmt framansögðu er það meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á því að vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Ber því að skýra undantekningar frá þeirri reglu þröngt, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 13. september 2017 í máli nr. 569/2017 og úrskurði Landsréttar 29. október 2019 í máli nr. 704/2019 og 26. nóvember 2019 í máli nr. 771/2019.

7

Í málinu liggja fyrir vottorð B ljósmóður og C félagsfræðings, bæði dagsett 23. mars 2022. Báðar lýsa þær vanlíðan brotaþola og alvarlegum kvíða, álagi og streitu sem brotaþoli upplifi og tengist varnaraðila, en hún er nú barnahafandi og er fæðingardagur áætlaður [...] maí næstkomandi. Í fyrra vottorðinu segir ljósmóðirin „að það muni vera sérlega íþyngjandi og kvíðavaldandi fyrir A ef hún þyrfti að bera vitni í dómsal með sakborning í salnum“. Þá segir þar einnig að það sé mat ljósmóður að slíkt álag geti haft áhrif á ófætt barn hennar. Því sé nauðsynlegt að sakborningur víki úr sal á meðan. Hvorugt vottorðanna ber með sér að vottorðsgjafar hafi lagt mat á hvort og þá hvaða áhrif nærvera varnaraðila muni geta haft á framburð brotaþola er hún gefur skýrslu fyrir dómi, svo sem áskilið er í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008, en fram kemur í hinum kærða úrskurði að aðalmeðferð málsins hafi verið ákveðin 2. og 3. júní næstkomandi. Auk þessa bera vottorðin ekki með sér að vottorðsgjafar hafi sérþekkingu til að leggja mat á það.

8

Með hliðsjón af framangreindu eru ekki efni til að líta svo á að aðstæður séu með þeim hætti að unnt sé að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kemur í 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 að ákærði fái að vera viðstaddur skýrslugjöf brotaþola. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

9

Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður, sbr. 3. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.