672/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 217. gr. almennra hegningarlaga fyrir að hafa ráðist að A, þáverandi sambýliskonu sinni, á heimili þeirra, með því að ýta henni og slá hana í andlitið. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til tengsla X og A sem horfðu til refsiþyngingar. Þótti refsing X réttilega ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A 300.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 25. október 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 9. febrúar 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 24. september 2021 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvalds en til vara að honum verði ekki gerð refsing. Til þrautavara krefst ákærði þess að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Í öllum tilvikum krefst ákærði þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 25. október 2019 til 21. desember 2020 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu sína. Þá krefst brotaþoli málskostnaðar úr hendi ákærða fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Þá er þar reifaður framburður ákærða, brotaþola og vitna fyrir héraðsdómi.

6

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir líkamsárás gegn brotaþola, þáverandi sambýliskonu sinni, á heimili þeirra, með því að ýta brotaþola og slá hana í andlitið. Ákærði var hins vegar sýknaður af ákæru um að hafa sest ofan á brotaþola er hún lá í gólfinu, togað í hár hennar og tekið hana hálstaki. Ákæruvaldið unir þeirri niðurstöðu og jafnframt heimfærslu héraðsdóms á þeirri háttsemi ákærða sem hann var sakfelldur fyrir í hinum áfrýjaða dómi til 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

7

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi, auk upptöku af framburði tveggja vitna, lögreglumanna nr. 0416 og 1718.

Niðurstaða

8

Upplýst er að skömmu fyrir miðnætti 25. október 2019 varð brotaþola og ákærða sundurorða á þáverandi heimili þeirra að [...]. Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi bar brotaþoli við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi að hún hefði reiðst ákærða, og henni sárnað, þegar hann hefði gert sig líklegan til að reykja kannabisefni, þvert ofan í það sem þau hefðu áður verið búin að ræða. Brotaþoli kvaðst í kjölfarið hafa yfirgefið heimilið í stutta stund en þegar hún hefði komið til baka hefðu hún og ákærði farið að rífast. Ákærði hefði síðan ráðist á hana og meðal annars slegið hana í andlitið með krepptum hnefa. Brotaþoli kvaðst hafa hlotið roða í andliti við atlögu ákærða og hefðu lögreglumenn sem komu á vettvang um nóttina skoðað áverkann og ljósmyndað hann.

9

Á kærði neitar sök. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi kannaðist ákærði við að komið hefði til deilna á milli hans og brotaþola. Brotaþoli hefði reiðst, hótað að flytja út og síðan rokið á dyr. Hún hefði komið til baka stuttu síðar og þau þá haldið áfram að rífast. Ákærði sagði brotaþola hafa ögrað sér með ýmsum hætti og hún ausið yfir hann fúkyrðum. Rifrildið hefði stigmagnast og þau ýtt hvort við öðru. Brotaþoli hefði síðan slegið til ákærða sem brugðist hefði við með því að baða út höndunum „... og [ég] slæ til baka líka.“ Tók ákærði fram að það hefði ekki verið það sem hann ætlaði sér heldur eitthvað sem hann gerði í hita leiksins. Ákærði kvaðst enga áverka hafa séð á brotaþola eftir atganginn.

10

Fyrir liggur að í kjölfar framangreindra atvika kallaði brotaþoli eftir aðstoð lögreglu.

Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir brotaþola að ákærði hafi ráðist á hana og slegið hana, bæði með krepptum hnefa og opnum lófa. Þá hafi brotaþoli greint lögreglu frá því að hún fyndi til í andliti og er bókað í skýrsluna að sjáanlegir áverkar hafi verið á vinstri vanga hennar og mar og bólgur verið byrjaðar að myndast við vinstra gagnauga. Í sömu skýrslu er haft eftir ákærða að hann hafi svarað atlögu frá brotaþola með því að hrinda henni harkalega inn í íbúðina og slá hana síðan með opnum lófa hægri handar á vinstra gagnauga. Í skýrslu lögreglu kemur fram að áverkar hafi ekki verið sjáanlegir á ákærða en þó hafi smá roði verið á hnúum hægri handar.

11

Skýrsla var tekin af ákærða hjá lögreglu vegna málsins 20. janúar 2020. Í samantekt lögreglu af skýrslugjöfinni er eftir ákærða haft að í kjölfar rifrildis á milli hans og brotaþola hafi hún ýtt við honum, hann ýtt til baka og þau síðan slegið hvort annað með opnum lófa einu sinni eða tvisvar sinnum.

12

Svo sem að framan er rakið hefur ákærði viðurkennt, bæði fyrir lögreglu og fyrir dómi, að hafa ýtt við brotaþola og slegið til hennar. Þá hefur brotaþoli borið að hún hafi fengið ítrekuð högg frá ákærða í andlitið og báru þeir lögreglumenn sem hittu brotaþola um nóttina að brotaþoli hefði í samtali þeirra borið ákærða þeim sökum.

Einnig kom fram hjá lögreglumönnunum að brotaþoli hefði borið áverka í andliti og nefndu báðir roða í því sambandi. Samkvæmt öllu þessu og með vísan til annars þess sem að framan er rakið þykir ákæruvaldinu hafa tekist að sanna, gegn neitun ákærða, svo ekki verði vefengt með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, að ákærði hafi á fyrrgreindum stað og tíma ráðist að brotaþola með því að ýta við henni og slá hana í andlitið. Þar sem í ákæru er ekki vísað til þess að brotaþoli hafi hlotið roða við atlögu ákærða verður ákærði ekki sakfelldur fyrir að hafa valdið þeim áverka. Þá fær áverkalýsing í ákæru ekki næga stoð í gögnum málsins. Allt að einu gerðist ákærði, með þeirri háttsemi sem hann telst hafa orðið sannur að samkvæmt framansögðu, sekur um líkamsárás í skilningi 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Verður hann því sakfelldur fyrir brot gegn ákvæðinu.

13

Sakaferill ákærða er óverulegur og hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar hans. Ákærði er í málinu sakfelldur fyrir líkamsárás gegn þáverandi sambýliskonu sinni, innan veggja heimilis þeirra. Tengsl ákærða og brotaþola horfa til refsiþyngingar. Ekkert haldbært hefur kom fram um að ákvæði 3. mgr. 218. gr. c. almennra hegningarlaga geti átt við í málinu þannig að rétt sé að lækka refsingu ákærða eða láta hana falla niður. Þegar allt þetta er virt, sbr. 1. og 5. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, þykir refsing ákærða réttilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Eftir atvikum þykir mega fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

14

Brotaþoli krefst miskabóta úr hendi ákærða. Með þeirri refsiverðu háttsemi sem ákærði er sakfelldur fyrir í málinu hefur hann bakað sér bótaábyrgð gagnvart brotaþola á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Tengsl ákærða og brotaþola voru til þess fallin að auka á miska hennar. Samkvæmt því og að broti ákærða að öðru leyti virtu þykja miskabætur til handa brotaþola réttilega ákvarðaðar 300.000 krónur. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms fer um vexti og dráttarvexti af kröfunni svo sem dómsorði greinir. Þá verður ákærða gert að greiða brotaþola málskostnað fyrir Landsrétti.

15

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða gert að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, bæði á rannsóknarstigi málsins og fyrir dómi, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola. Þá var ákærða einnig gert að greiða kostnað við öflun læknisvottorðs.

16

Eins og að framan er rakið var ákærði í héraðsdómi sýknaður af hluta sakagifta samkvæmt ákæru. Þá var sú háttsemi sem hann var sakfelldur fyrir heimfærð til 217. gr. almennra hegningarlaga en ekki 1. mgr. 218. gr. b. sömu laga, svo sem gert er í ákæru. Samkvæmt framansögðu unir ákæruvaldið þessari niðurstöðu héraðsdóms. Að þessu gættu eru ekki efni til þess að dæma ákærða til að greiða sakarkostnað í héraði að öllu leyti, sbr. ákvæði 2. málsliðar 1. gr. 235. gr. laga nr. 88/2008. Rétt þykir að málsvarnarlaun verjanda og þóknun skipaðs réttargæslumanns fyrir héraðsdómi, svo sem þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi, greiðist að hálfu af ákærða en að öðru leyti úr ríkissjóði. Með sömu rökum verður ákærða einnig gert að greiða helming útlagðs ferðakostnaðar verjanda og réttargæslumanns. Að endingu er ljóst að læknisvottorð það sem lögregla aflaði undir rannsókn málsins varðar í engu þau atvik sem ákæra málsins tekur til. Kostnaður vegna öflunar vottorðsins verður því ekki felldur á ákærða.

17

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 60 daga en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa að telja haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málsvarnarlaun og ferðakostnað skipaðs verjanda hans fyrir héraðsdómi, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, og þóknun og ferðakostnað skipaðs réttargæslumanns brotaþola fyrir héraðsdómi, S-kk-ef F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, er staðfest. Ákærði greiði helming sakarkostnaðar vegna meðferðar málsins fyrir héraðsdómi, 560.320 krónur, en í heild nam kostnaðurinn 1.120.640 krónum.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 734.404 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 697.500 krónur.

Ákærði greiði brotaþola A 300.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 25. október 2019 til 21. desember 2020 en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags og 250.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.