429/2020

Útdráttur

Aðilar málsins deildu um þóknun H ehf. til handa B og L ehf. á grundvelli verksamnings um lögmannsþjónustu. Ágreiningur aðila var lagður fyrir úrskurðarnefnd Lögmannafélags Íslands. Komst nefndin að þeirri niðurstöðu með úrskurði í máli nr. 26/2017 að hæfilegt endurgjald B væri 3.047.680 krónur og með úrskurði í máli nr. 40/2018 gerði nefndin H ehf. að greiða L ehf. 1.628.732 krónur. H ehf. vildi ekki una úrskurðum nefndarinnar og höfðaði málið til ógildingar á þeim og til endurgreiðslu á fjárhæð sem H ehf. hafði þegar greitt. Í dómi Landsréttar kom fram að ráða mætti af verksamningnum að hann skiptist í grunngjald sem greiða átti fyrir vinnu við að undirbúa málshöfðun H ehf. gegn tilgreindum fjármálastofnunum með útgáfu stefnu og síðan árangurstengda þóknun sem taka hafi átt mið af efnislegri niðurstöðu ágreiningsmálanna. Talið var að H ehf. hefði, gegn mótmælum B og L ehf., ekki tekist sönnun þess að efnisleg niðurstaða hefði þurft að liggja fyrir svo B og L ehf. mættu innheimta hina fastákveðnu þóknun vegna verksins, enda færu B og L ehf. á mis við hina árangurstengdu þóknun fengist ekki efnisleg niðurstaða í ágreining H ehf. við fjármálastofnanirnar. Voru B og L ehf. því sýknaðir af kröfum H ehf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf, fyrrverandi landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 13. júlí 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 24. júní 2020 í málinu nr. E- 6120/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 22. mars 2018 í málinu nr. 26/2017: Heflun ehf. gegn B-kk-þgf Þ-kk-þgf V-kk-þgf, en úrskurðarorð var svohljóðandi:,, Áskilið endurgjald kærða, B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef lögmanns, vegna starfa hans og/eða lögmannsstofu hans í þágu kæranda, Heflunar ehf., sætir lækkun og telst hæfilegt endurgjald að fjárhæð 3.047.680 krónur auk virðisaukaskatts.“ Til vara krefst áfrýjandi þess að úrskurðinum verði breytt þannig að hæfilegt endurgjald stefnda, B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef, sé 2.131.235 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Áfrýjandi krefst þess einnig að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 29. maí 2019 í málinu nr. 40/2018: B-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf og Lögmenn Laugardal ehf. gegn Heflun ehf. en úrskurðarorð var svohljóðandi:,, Kærði, Heflun ehf., greiði kæranda, Lögmönnum Laugardal ehf., 1.628.732 krónur.“ Þá krefst áfrýjandi þess að stefndu verði gert að greiða honum 1.651.032 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 15. október 2019 til greiðsludags. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi á mál þetta rætur að rekja til þess að í upphafi árs 2013 leitaði fyrirsvarsmaður áfrýjanda til A-kk-ef K-kk-ef lögfræðings í tilefni ágreinings áfrýjanda við Landsbankann hf. og Lýsingu hf. vegna nokkurs fjölda fjármálagerninga áfrýjanda við þær fjármálastofnanir. Uppi var ágreiningur um lögmæti tengingar þessara fjármálagerninga við gengi erlendra gjaldmiðla. Í kjölfar þessa fundar var gerður verksamningur 23. mars 2013 á milli áfrýjanda sem verkkaupa og stefnda, Lögmanna Laugardal ehf., og ASAK Sui Generis ehf. sem verksala um hagsmunagæslu þessara félaga vegna ágreinings verkkaupa við umræddar fjármálastofnanir. Er verkefninu meðal annars lýst þannig í áðurgreindum verksamningi aðila:,, Verkkaupi felur verksölum að stefna Landsbankanum hf. og Lýsingu hf. til greiðslu þeirra krafna sem verkkaupi telur sig eiga á hendur framangreindum félögum.“ Tekið er fram að unnt sé að semja um frekari ráðgjöf en í því tilviki skuli gerður sérstakur skriflegur viðauki við þennan samning.

Þóknun vegna vinnu á verktíma skuli að hámarki nema 3.000.000 króna að viðbættum virðisaukaskatti. Fram kemur að til viðbótar þessari þóknun skyldi verkkaupi greiða verksölum árangurstengda þóknun af tildæmdum eða umsömdum greiðslum frá Landsbankanum hf. og Lýsingu hf. Átti sú þóknun að nema 6% af fyrstu 100.000.000 króna og allt upp í 10% af 150.000.000 króna og fjárhæðum umfram það.

Niðurstaða

5

Ágreiningur málsaðila snýst einkum um hvernig skilja beri áður tilvitnað ákvæði verksamningsins um að verkkaupi feli verksölum að,, stefna“ Landsbankanum hf. og Lýsingu hf. Áfrýjandi leggur þann skilning í greint samningsákvæði að efnisleg niðurstaða skyldi fengin í ágreiningsmál áfrýjanda við þessar fjármálastofnanir vegna nefndra fjármálagerninga. Það styðji meðal annars framburður vitnisins A-kk-ef K-kk-ef lögfræðings fyrir héraðsdómi. Stefndu mótmæla þessum fullyrðingum áfrýjanda.

6

Við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi lýsti vitnið A-kk-nf K-kk-nf lögfræðingur þeirri skoðun sinni að hann teldi að málarekstur fyrir báðum dómstigum væri verkefnið samkvæmt verksamningnum.

7

Ráðið verður af verksamningnum að hann skiptist samkvæmt efni sínu í grunngjald sem greiða átti fyrir vinnu við að undirbúa málshöfðun áfrýjanda með útgáfu stefnu og síðan árangurstengda þóknun sem taka hafi átt mið af efnislegri niðurstöðu ágreiningsmálanna. Að þessu gættu hefur áfrýjanda gegn mótmælum stefndu ekki tekist sönnun þess að efnisleg niðurstaða hefði þurft að liggja fyrir svo stefndu mættu innheimta hina fa stákveðnuþ óknun vegna verksins, enda færu stefndu á mis við hina árangurstengdu þóknun fengist ekki efnisleg niðurstaða í ágreining áfrýjanda við fjármálastofnanirnar.

8

Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

9

Samkvæmt 2. mgr. 132. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður áfrýjanda gert að greiða stefndu hvorum fyrir sig 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, Heflun ehf., greiði stefndu, B-kk-þgf Þ-kk-þgf V-kk-þgf og Lögmönnum Laugardal ehf., hvorum fyrir sig 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómur Héraðsdómur Reykjavíkur 24. júní 2020

Mál þetta var höfðað 25. október 2019 og dómtekið 3. júní sl.

Stefnandi er Heflun ehf., Lyngholti, Hellu.

Stefnt er B-kk-þgf Þ-kk-þgf V-kk-þgf, Nesbala 17, 170 Seltjarnarnesi persónulega og fyrir hönd og Lögmanna Laugardal ehf., kt. [...], Sundagörðum 2, Reykjavík, sem stjórnarmanns félagsins Dómkröfur stefnanda eru þær að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 22. mars 2018 í málinu nr 26/2017: Heflun ehf. gegn B-kk-þgf Þ-kk-þgf V-kk-þgf en úrskurðarorð voru „Áskilið endurgjald kærða B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef lögmanns, vegna starfa hans og/eða lögmannsstofu hans í þágu kæranda, Heflunar ehf., sætir lækkun og telst hæfilegt endurgjald að fjárhæð 3.047.680 krónur auk virðisaukaskatts“ en til vara að úrskurðinum verði breytt þannig að hæfilegt endurgjald stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef V-kk-ef verði 2.131.235 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Stefnandi krefst þess einnig að felldur verði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 29. maí 2019 í málinu nr. 40/2018 B-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf og Lögmenn Laugardal ehf. gegn Heflun ehf. en úrskurðarorð voru: „Kærði, Heflun ehf., greiði kæranda, Lögmönnum Laugardal ehf., 1.628.732 krónur.“ Jafnframt er þess krafist að stefndu verði gert að greiða stefnanda 1.651.032 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af þeirri fjárhæð frá 15. október 2019 til greiðsludags. Í öllum tilvikum er þess krafist að stefndu verði dæmdir til að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndu krefjast sýknu, auk málskostnaðar úr hendi stefnanda. Upphaflega kröfðust stefndu frávísunar málsins, en þeirri kröfu var hafnað með úrskurði héraðsdóms 5. mars sl.

I.

Mál þetta á rót að rekja til verksamnings um lögmannsþjónustu sem gerður var 23. mars 2013 milli stefnandi annars vegar og stefndu Lögmanna Laugardal ehf. og ASAK Sui generis ehf. hins vegar. Stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf lögmaður er fyrirsvarsmaður Lögmanna Laugardals ehf. Reikningar vegna vinnu verksala samkvæmt samningnum hafa verið gefnir út af stefnda Lögmönnum Laugardal ehf.

Aðdragandi samningsins mun hafa verið sá að fyrirsvarsmaður Heflunar, S-kk-nf H. I-kk-nf kom að máli við A-kk-þf K-kk-þf lögfræðing í ársbyrjun 2013 vegna ágreinings félagsins við Lýsingu og Landsbankann, en A-kk-nf vann á þeim tíma á skrifstofu stefnda Lögmanna Laugardal ehf. Mun S-kk-nf hafa óskað eftir liðsinni A-kk-ef við málarekstur á hendur félögunum. Úr varð að gerður var framangreindur verksamningur þar sem verksalar tóku að sér að gæta hagsmuna stefnanda og verksölum falið það verkefni að stefna fjármálafyrirtækjunum sem um ræddi „til greiðslu þeirra krafna sem verkkaupi telur sig eiga á hendur framangreindum félögum.“

Nánar tiltekið mun hafa verið um að ræða kröfur vegna samninga stefnanda við nefnd fjármálafyrirtæki. Þegar samningurinn var gerður, var enn ágreiningur um lögmæti gengistryggingar þessarar gerðar samninga, sem og aðferð við endurreikning þeirra, ef ólögmæti var talið liggja fyrir á annað borð. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. samningsins var stefnanda heimilt að óska eftir frekari ráðgjöf og skyldi þá gerður sérstakur skriflegur viðauki við verksamning aðila. Samkvæmt 5. gr. samningsins skyldi þóknun vegna vinnu á verktímanum „að hámarki nema kr. 3.000.000.- auk virðisaukaskatts og skyldi greiðast með mánaðarlegum greiðslum þó ekki hærri en kr. 300.000 auk virðisaukaskatts og greiðast með mánaðarlegum greiðslum sem byggja á ákvæðum 2. mgr., þó ekki að hærri fjárhæð en kr. 300.000.- að viðbættum virðisaukaskatti, á hverjum mánuði.“ Að auki var um það samið að stefnandi greiddi verksölum „til viðbótar framangreindri þóknun“ þóknun „af tildæmdum eða umsömdum greiðslum af hálfu Landsbankans og/eða Lýsingar“ í nánar tilgreindum hlutföllum.

Undir rekstri þessa máls hefur m. a. komið fram að stefna á hendur Lýsingu hafi verið þingfest 3. september 2013. Í framhaldinu mun hafa verið hafist handa við ritun stefnu á hendur Landsbankanum en aðgerðum gagnvart bankanum þó frestað meðan á málarekstri gagnvart Lýsingu stóð. Mál Heflunar á hendur Lýsingu mun hafa verið fellt niður um mitt ár 2015.

Hinn 25. sept. 2014 gekk dómur í málinu nr. 70/2014 í Hæstarétti Íslands, Þ-kk-nf T-kk-nf gegn Landsbankanum hf., sem málsaðilar töldu staðfesta þann skilning stefnanda að um lánssamninga væri að ræða, en ekki leigusamninga, líkt og talið hafði verið varðandi samninga Lýsingar hf. Með hliðsjón af því sem fram er komið í málinu virðast málsaðilar hafa verið sammála um að síðastnefndur dómur hefði fordæmisgildi um flesta samninga sem stefnandi hafði gert við SP-fjármögnun (nú Landsbankinn hf.). Fram hefur komið að stefndu hafi í framhaldinu tekið til við að endurreikna samninganna með hliðsjón af greindum dómi Hæstaréttar og af gögn ummálsins má ráða að næsta skref málsaðila hafi verið að reyna að ná samningum við Landsbankann með vísan til þess að skýrt fordæmi lægi fyrir um hvernig leiða bæri ágreininginn við bankann til lykta. Af hálfu stefnanda er því haldið fram að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi þrýst á um málshöfðun gagnvart Landsbankanum, en stefndu vísa til framlagðra gagna er sýni að samningaleiðin hafi verið valin með vitund og vilja fyrirsvarsmanns stefnanda.

Ágreiningslaust er að A-kk-nf K-kk-nf hafi verið sá starfsmaður stefnda Lögmanna Laugardals ehf. sem mest sinnti málefnum stefnanda framan af, nánar tiltekið fram á haustmánuði 2015 er hann hvarf úr starfi. Eftir það voru málefni stefnanda í höndum stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef, sem ásamt lögmanninum H-kvk-þgf B-kvk-þgf G-kvk-þgf vann að endurútreikningum með hliðsjón af nýrri dómaframkvæmd Hæstaréttar, frágangi stefnu og fleiru sem ljúka þurfti eftir brotthvarf A-kk-ef K-kk-ef.

Af framlögðum gögnum má ráða að ákveðið hafi verið, í samráði við fyrirsvarsmann stefnanda, að reyna til þrautar að semja við Landsbankann. Virðast þær viðræður hafa staðið yfir frá nóvember 2015 og fram á haust 2016.

Meðal framlagðra gagna eru drög að stefnu á hendur Landsbankanum, annars vegar stefnudrög sem dagsett eru í lok janúar 2016 og hins vegar uppfærð drög sem bera með sér að hafa verið útbúin í lok mars 2016. Aðila greinir á um ástæður þess að málið, sem tilvitnuð drög lúta að, var ekki höfðað.

Mál þetta er komið til úrlausnar hér fyrir dómi þar sem aðilum hefur ekki tekist að ná sátt um ágreining sinn vegna kostnaðar sem til féll vegna vinnu lögmanna í þágu stefnanda. Málið hefur í tvígang farið fyrir úrskurðarnefnd Lögmannafélags Íslands. Á grundvelli síðari úrskurðarins var krafist fjárnáms hjá stefnanda en áður en til þess kom greiddi stefnandi umþrætta fjárhæð og höfðaði að því búnu mál þetta. Við aðalmeðferð málsins kom fyrirsvarsmaður stefnanda, S-kk-nf H-kk-nf I-kk-nf fyrir dóm gaf aðilaskýrslu. Við sama tækifæri komu tveir fyrrverandi starfsmenn stefnda Lögmanna Laugardal ehf. fyrir dóminn og gáfu vitnaskýrslur, þau A-kk-nf K-kk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf G-kvk-nf. Vikið verður nánar að framburði þeirra í dómsforsendum eftir því sem tilefni þykir til.

II.

Ógildingarkrafa stefnanda byggir á að stefndu hafi ekki unnið það verk sem samið var að innt yrði af hendi og eigi því ekki rétt til greiðslu að fullu. Stefna var gefin út á hendur Lýsingu en stefna á hendur Landsbankanum var aldrei gefin út þau rúmu fjögur ár sem stefndu unnu að málinu.

Stefnandi byggir á samningi aðila frá 23. mars 2013 þar sem stefndu tóku að sér „[a]ð gæta hagsmuna verkkaupa gangvart Landsbankanum hf. og Lýsingu hf.“. Þá hafi stefnandi jafnframt falið stefndu „að stefna Landsbankanum hf. og Lýsingu hf. til þeirra greiðslu krafna sem [Heflun] telur sig eiga á hendur framangreindum félög“ eins og verkið er skilgreint í 1. gr. samnings. Umsamin hámarksþóknun fyrir það verk hafi verið 3.000.000 krónur. Stefndu hafi aldrei lokið við verkið og geti því ekki átt rétt til fullrar þóknunar samkvæmt samningi aðila fyrir vinnu sína.

Byggt er á að samningur aðila hafi verið gagnkvæmur samningur um skilgreint og afmarkað verk. Samið var um tiltekna þóknun til að vinna það verk. Stefndu hafi ekki unnið verkið að fullu og geti því ekki átt rétt til fullrar greiðslu samkvæmt samningnum.

Í stað þess að vinna að málinu í samræmi við samning aðila og stefna félögunum til greiðslu hafi stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf frestað því að stefna málinu og frekar viljað leita samninga við Landsbankann. Í síðasta lagi í ágúst 2016 hafi legið fyrir að ekkert yrði af samningum. Hafi þá verið liðin nær þrjú og hálft ár frá því að samningur aðila var undirritaður og stefndu tóku verkið að sér.

Þá hafi stefndu brotið gegn samningi aðila með því að neita að vinna frekar fyrir stefnanda þegar að Landsbankinn stefndi stefnandi vorið 2017. Með því að neita að vinna frekar án breytinga á samningi hafi stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf brotið gegn skyldum sínum sem lögmanns um að gæta hagsmuna stefnanda að alúð og vinna að málinu í samræmi við ákvæði siðareglna lögmanna. Stefndi hafi þannig brotið gegn þeim skyldum sem hann tókst á hendur með samningi aðila um að annast hagsmunagæslu fyrir stefnanda með öllum þeim skyldum sem það feli í sér.

Stefnandi byggir á 18. gr laga nr. 77/1998 um að lögmanni í hvívetna að rækja af alúð þau störf sem þeim er trúað fyrir og neyta allra lögmætra úrræða til að gæta lögvarinna hagsmuna umbjóðenda sinna. Stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf beri fulla ábyrgð á því sleifarlagi sem var á vinnslu málsins og að mál var ekki höfðað á hendur Landsbankanum hf. í samræmi við samning aðila. Lögmanni beri að leggja sig fram við hagsmunagæslu fyrir umbjóðendur sína í samræmi við 8 gr. siðarreglna lögmanna.

Byggt er á að lögmaðurinn hafi sérstakar skyldur gagnvart umbjóðendum sínum, þar á meðal stefnanda, í samræmi við siðareglur lögmanna sem Lögmannafélag Íslands hafi sett á grundvelli 2. mgr. 5. gr. laga 77/1998 um lögmenn.

Stefnandi byggir á að lögmanni beri að gera skjólstæðingi grein fyrir áætluðum verkkostnaði og öðrum málskostnaði eftir föngum, og vekja á því athygli ef ætla má að kostnaður verði hár miðað við þá hagsmuni sem í húfi eru. Lögmanni beri að gera skjólstæðingi grein fyrir á hvaða grundvelli þóknunin er reiknuð, sbr. 2. mgr. 10. gr. siðareglna lögmanna. Umsamið verk hafi falið í sér að stefna Lýsingu og Landsbankanum og reka málið á báðum dómstigum. Fyrir það hafi umsamin þóknun verið að hámarki 3.000.000 króna auk virðisaukaskatts sbr. 5. gr. samnings ins. Stefndu hafi ekki unnið það verk og eigi því ekki rétt til fullrar greiðslu samkvæmt samningi aðila. Stefndi geti ekki krafist fullrar greiðslu samkvæmt samningi án þess að skila af sér fullum efndum.

Stefnandi byggir jafnframt á því að lögmanni, sem tekur að sér verkefni, beri að reka það áfram með hæfilegum hraða, sbr. m. a. 12. gr. siðareglna lögmanna. Af hálfu stefndu hafi verið unnið að verkinu í rúm fjögur ár án þess að því væri stefnt. Stefnandi byggir jafnframt á því að stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf hafi borið ábyrgð á öllu verkinu og borið að leysa A-kk-þf K-kk-þf frá verkinu eftir að sá síðarnefndi varð frá að hverfa sökum veikinda.

Byggt er á það sé ósamrýmanlegt skyldum stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef sem lögmanns að reyna nýta sér aðstæður stefnanda í maí 2017 til að reyna að víkja ákvæðum samnings aðila til hliðar og endursemja um kjör. Stefnda hafi mátt vera ljóst að það var stefnanda mikilvægt að halda hagsmunum sínum á lofti og fá kröfu sína staðfesta svo verjast mætti kröfu bankans samkvæmt þeim lánasamningum, sem þar um ræðir með skuldajöfnuði. Engu breyti þótt stefndi hafi ætlað lögfræðingi á skrifstofu sinni að vinna stærstan hluta málsins. Stefndu hafi þannig ekki átt rétt til fulls endurgjalds samkvæmt samningi aðila. Því beri að fella úrskurðina úr gildi.

Stefnandi gerir ýmsar athugasemdir við niðurstöðu úrskurðarnefndar í máli nr. 26/2017, sérstaklega með vísan til 18. gr. lögmannalaga nr. 77/1998 og 1. mgr. 12. gr. siðareglna lögmanna. Telur stefnandi að úrskurðarnefndin hafi alveg litið framhjá skyldum stefndu gagnvart stefnanda og vísar til þess að niðurstaða nefndarinnar sé óskiljanleg stefnanda sem hafi áratugareynslu af verktöku á svið jarðvegsframkvæmda og hafi litið svo á að sé samið um heildarverð verði að vinna umsamið verk til að fá greitt.

Varakröfu sína um breytingu á úrskurðinum byggir stefnandi á að sú þóknun sem hann hefur þegar greitt til stefnda sé eðlileg og hæfileg þóknun með hliðsjón af samningi aðila, framvindu verksins, annars vegar með tilliti til verklags og málshraða og hins vegar með tilliti til þess að einungis helmingur af hinu umsamda verki hafði verið unnið, þ. e. að Lýsingu var stefnt og því máli lokið en eftir sem áður hafi enn þurft að höfða og reka mál á hendur Landsbankanum. Stefnandi hafi þegar greitt rúmlega helming af umsaminni fjárhæð og stefndu eigi ekki rétt til greiðslu umfram það.

Hvað viðvíkur úrskurði nr. 40/2018 þá gerir stefnandi einnig ýmsar athugasemdir við forsendur hans og niðurstöðu og telur að slíkir annmarkar séu á úrskurðinum að fella beri hann úr gildi, enda engin heimild í lögum fyrir nefndina að taka málið til umfjöllunar né að úrskurða aftur í ágreiningi sem áður hafi verið til lykta leiddur fyrir nefndinni.

Þriðji liður dómkröfu byggir á að stefnda verði gert að endurgreiða stefnanda 1.651.032 krónur sem stefndi greiddi stefnda með fyrirvara þann 15. október 2019 til að komast hjá fjárnámi. Stefnandi hafi orðið að greiða stefnda kröfu samkvæmd úrskurði úrskurðarnefndar lögmanna til komast hjá fjárnámi og gert það með fyrirvara um niðurstöðu þessa dómsmáls og áskilnaði um endurkröfu. Krafa um endurgreiðslu byggir í fyrsta lagi á að fella beri úrskurði nefndarinnar úr gildi og stefnandi hafi þegar greitt réttmæta þóknun til stefnda. Stefndu beri því að endurgreiða það sem stefnandi greiddi umfram skyldu með fyrirvara um lögmæti kröfu stefnda. Verði ekki fallist á það er byggt á að riftun stefnda á samningi verksamningi aðila frá 23. mars 2013 veiti stefnanda rétt til bóta vegna þess viðbótarkostnaðar sem hann varð fyrir vegna þess að stefndi neitaði að vinna það verk sem hann var samningsbundinn að vinna. Tjón stefnanda felist í þeim kostnaði sem hann varð fyrir við að ráða sér annan lögmann til að gæta hagsmuna sinna. Nemi sá kostnaður hærri fjárhæð en ógreidd þóknun til stefnda ef úrskurður úrskurðarnefndar fær að standa óhaggaður.

Stefnandi lýsir yfir skuldajöfnuði gagnvart ógreiddri kröfu stefnda vegna bótakröfu stefnanda þar sem að stefndi hafi hlaupist undan samningi aðila og neitað að vinna í samræmi við hann. Stefndi hafi þannig valdið stefnanda tjóni sem fólst í kostnaði sem stefnandi varð að greiða öðrum til að vinna hið umsamda verk.

Þá er á því byggt að ósanngjarnt sé í skilningi 36. gr laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga fyrir stefnda að bera fyrir sig samning aðila. Ósanngjarnt væri að stefnanda yrði gert að greiða stefnda að fullu í samræmi við samning aðila þegar stefndi hafi ekki unnið verkið í samræmi við samning, málið ekki verið rekið áfram með tilhlýðilegum hætti og sleifarlag stefnda valdið óhæfilegum drætti á málinu.

III.

Af hálfu stefndu er á því byggt að hafna beri kröfu stefnanda um að úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 22. mars 2018 í málinu nr. 26/2017 verði feldur úr gildi.

Stefndu mótmæla þeim málflutningi stefnanda að stefndu hafi ekki unnið það verk sem samið var um að innt yrði af hendi og eigi því ekki rétt til greiðslu að fullu fyrir unnin verk. Rangt sé að umsamin hámarksþóknun hafi verið 3.000.000 kr. enda hafi verið samið um árangurstengdar greiðslur sem hafi átt að skila megin hluta þóknunar stefndu. Þá sé ljóst að þær væntu árangurstengdu greiðslur hafi verið mun hærri en sem nemur þeirri 3.000.000 króna grunnfjárhæð sem tiltekin var í samningnum og því augljós forsenda fyrir samningsgerðinni. Það hafi verið að beiðni fyrirsvarsmanns stefnda sem samið var með þessum hætti, enda hafi stefnandi verið í þröngri stöðu fjárhagslega og þurft að verjast á mörgum stöðum.

Þá telja stefndu að líta verði til þess að það var stefnandi sjálfur sem tók ákvörðun um að bíða með þingfestingu máls stefnanda Heflunar ehf. gegn Landsbankanum, en stefnan hafi verið tilbúin til þingfestingar í mars 2016. Þá hafi gríðarlegri vinnu verið eytt í vinnu við stefnugerðina og ekki síður endurúrreikning allra samninganna, sem aldrei hafi verið hluti af þeirri vinnu sem samið var um í upphafi, enda hafi stefnandi skilað inn stórri skýrslu með endurreikningum í málinu gegn Lýsingu hf. Engin rök séu til þess að stefndu hafi einhliða tekið ákvörðun um að draga það að þingfesta málið, en fyrir liggi að á þessum tíma hafi verið leitað eftir sátt við Landsbankann og fyrirsvarmaður stefnanda ítrekað setið fundi með stefnda B-kk-þgf og fulltrúum bankans í þeim tilgangi að sætta ágreininginn. Stefndu hefðu aldrei lagt alla þá vinnu í að fullvinna stefnu í málinu og gera hana klára til þingfestingar, en tefja svo verkið í óþökk stefnanda og fyrirsvarsmanns hans. Með því að fresta þingfestingunni að beiðni stefnanda hafi stefndu í reynd verið að tefja fyrir því að hin árangurstengda greiðsla fengist greidd, sem hafi verið megin forsenda fyrir samningsgerðinni og átt að skila stærstum hluta þóknunar þeirra.

Þá hafi það verið stefnandi sjálfur sem kaus að segja upp þjónustu stefndu, þegar stefndu gengu á eftir því við stefnanda að efna samning þeirra þannig að greitt yrði fyrir þá vinnu sem stefndi hafði unnið í þágu stefnanda í samræmi við verksamninginn. Skjöl málsins sýni að stefndi B-kk-nf og fulltrúi hans unnu markvisst í málum stefnanda frá október 2015 til 6. apríl 2017 bæði vegna þeirra mála sem voru í gangi samkvæmt verksamningi sem og í öðrum málum fyrir stefnanda og fyrirsvarsmann stefnanda án þess að nokkrar greiðslur bærust vegna vinnu á þessu tímabili. Stefnandi óskaði á þessu tímabili ítrekað eftir frestun útgáfu reikninga en var síðan á endanum gerð grein fyrir því á fundi í maímánuði 2017 með stefnda B-kk-þgf, að ekki væri hægt að veita slíka fresti og að greiðslur yrðu að berast svo stætt væri að á að halda áfram vinnu í þágu stefnanda.

Stefndu hafna málflutningi stefnanda um að skilyrði stefnda fyrir frekari vinnu hafi verið „fullkomlega ósanngjörn, í andstöðu við undirritaðan samning aðila og óásættanleg í alla staði fyrir stefnanda“ og að í því hafi falist trúnaðarbrestur af hálfu stefnda. Þvert á móti hafi legið fyrir, að stefnandi sjálfur hafði ekki efnt samninginn, með því að greiða mánaðarlega umsamdar 300.000 krónur, auk virðisaukaskatts, sem samið var um í upphafi. Einnig er því hafnað að með því að krefjast eðlilegrar þóknunar fyrir störf sín og með því að tilkynna stefnanda að ekki væri hægt að halda áfram vinnu nema greiðslur vegna hennar bærust hafi verið brotið gegn stefnanda. Athafnir stefndu við framangreindar kringumstæður hafi verið í fullu samræmi við meginreglu kröfuréttar um heimild til að halda eigin greiðslu þegar gagnaðili í samningssambandi hefur ekki efnt samning að sínu leyti. Stefndu hafi því aðeins verið að bregðast við vanefndum stefnanda.

Stefnandi hafi ítrekað leitað eftir frestun á útgáfu reikninga með loforði um greiðslur á þegar útgefnum reikningum, loforðum sem ekki hafi verið efnd. Fjarstætt sé að stefndi hafi með einhverjum hætti verið að „reyna nýta sér aðstæður stefnanda í maí 2017.“

Stefnandi geti ekki haldið því fram að stefndu gætu ekki krafist greiðslu fyrir vinnu sína sem féll utan umþrætts verksamnings. Ákvæði laga um lögmenn og siðareglur þeirra leiði ekki til þess að lögmenn verði settir í þá stöðu að halda áfram störfum án nokkurra greiðslna fyrir vinnu sína.

Stefndu hafna jafnframt málatilbúnaði stefnanda um að mál hans hafi ekki verið rekin með hæfilegum hraða, en fullt samkomulag hafi verið á milli aðila um frestun stefnubirtingar.

Þá mótmæla stefndu málflutningi stefnanda þar sem látið er að því liggja að stefndi B-kk-nf hefði átt að halda áfram með málshöfðun þvert á það sem fyrirsvarsmaður stefnanda hefði ákveðið, þ. e. a. s. að bíða með höfðun málsins. Eins er mótmælt þeim málflutningi að stefndi hefði átt að senda stefnanda „einhverskonar tilkynningar“ um stöðu málsins. Ekki verði séð hvers efnis slíkar tilkynningar ættu að hafa verið.

Gögn málsins beri skýrt með sérog styðji framburð stefnda um það að ekki hafi verið gefnir út reikningar á stefnanda í lengri tíma og að unnin hafi verið mikil vinna fyrir stefnanda á því tímabili. Það sé því með öllu rangt og ómaklegt þegar stefnandi lætur að því liggja í málatilbúnaði sínum að stefndi hafi brotið gegn samningi þeirra með því að neita frekari vinnu nema greitt væri fyrir hana í samræmi við samning aðila. Stefnandi hafi sjálfur sýnt í verki að aðilar hefðu fallið frá upphaflegu ákvæði í verksamningi um það að kæmi til aukaverka þá yrði að gera um það sérstakan samning. Raunar telja stefndu að um hafi verið að ræða ný verk fremur en aukaverk í tengslum við upphaflegan samning aðila.

Gögn málsins beri skýrt með sér að óskað var ráðgjafar og þjónustu stefnda B-kk-ef varðandi ný og önnur mál stefnanda, án þess að stefnandi hefði á nokkrum tímapunkti gengið á eftir því að um það yrði gerður sérstakur skriflegur samningur, enda hafi verið um það munnlegt samkomulag að slík vinna yrði unnin á grundvelli tímagjalds. Þá liggi ljóst fyrir að stefndi B-kk-nf Þ-kk-nf tók ekki upp á sitt eindæmi að sinna óumbeðnum erindisrekstri fyrir stefnda með þjónustu sinni. Fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sjálfur leitað með öll þau málefni til stefndu og samstarfsmanna þeirra, sem þeir unnu að, bæði fyrir stefnanda og hann sjálfan persónulega. Stefnandi hafi því ekki getað haft réttmætar væntingar um að hljóta þjónustu stefndu umfram verksamning þeirra endurgjaldslaust.

Stefndu hafna því að þóknun upp á 2.131.235 að meðtöldum virðisaukaskatti sé eðlileg og hæfileg þóknun fyrir störf sem unnin voru í þágu stefnanda og fyrirsvarsmanns stefnanda. Stefndi ásamt fulltrúum hans hafi unnið samtals í 231,35 klst og á tímaverði sé sú vinna að andvirði 6.488.659 kr. Áréttað er að samið hafi verið um tímagjald í hinum umþrætta samningi aðila.

Þá er hafnað þeirri fullyrðingu stefnanda að þegar hafi verið greiddur rúmlega helmingur af umsaminni fjárhæð. Þóknun hafi verið árangurstengd og stefndi mátt vænta heildarendurgjalds að fjárhæð allt að 15.000.000 kr. til viðbótar við þær 3.000.000 króna sem greiðast áttu á meðan verkinu stæði, eða samtals 18.000.000 króna, allt að viðbættum virðisaukaskatti. Stefndu hefðu aldrei gert þann samning við stefnanda sem fyrir liggur, nema vegna þess að verulegar líkur voru taldar til þess að hinar árangurstengdu greiðslur myndu innheimtast, enda hafi legið ljóst fyrir að hið umsamda 3.000.000 króna grunngjald hafi aldrei staðið undir nema litlum hluta þeirrar vinnu sem fylgdu stefnugerð og málarekstri vegna hinna umsömdu mála sem voru afar umfangsmikil og flókin.

Þá liggi fyrir að stefndi vann ýmis önnur verk til viðbótar fyrir stefnanda en verksamningur þeirra á milli tók til, sem hann eigi réttmætt tilkall til greiðslu fyrir sbr. 24. gr. laga um lögmenn nr. 77/1998, þar sem segir að lögmanni sé rétt að áskilja sér hæfilegt endurgjald fyrir störf sín.

Stefnandi krefst þess að hafnað verði þeirri kröfu stefnanda að úrskurður úrskurðarnefndar lögmanna frá 29. maí 2019 í máli nr. 40/2018 verði felldur úr gildi. Líkt og úrskurðarnefndin hafi fjallað um í umræddum úrskurði hafi lagaskilyrði verið uppfyllt fyrir því að leggja málið fyrir nefndina enda var enn til staðar ágreiningur um endurgjald fyrir störf lögmannsins. Stefnandi taldi sér enn óskylt að greiða stefnda þá þóknun sem nefndin taldi hæfilega í fyrri úrskurðinum. Þrátt fyrir að stefndi hefði krafist greiðslu í samræmi við úrskurð í máli nr. 26/2017 hafi ekki komið til þess að stefnandi innti af hendi greiðslu í samræmi við niðurstöðu nefndarinnar. Stefndi krafðist þá úrskurðar um ætlaða greiðsluskyldu og fjárhæð hennar með vísan til 6. mgr. 28. gr. laga nr. 77/1998 sem kveður á um að úrskurðir nefndarinnar skuli vera aðfararhæfir. Svo sem gögn málsins bera með sér hafi enn verið til staðar efnislegur ágreiningur um greiðsluskyldu stefnanda og stefnandi fært fram efnivarnir fyrir nefndinni er hann skilaði inn athugasemdum sínum 10. janúar 2019.

Engir ágallar hafi verið á meðferð málsins fyrir nefndinni og ekkert bendi til annars en að málið hafi fengið vandaða málsmeðferð Kröfu stefnanda um endurgreiðslu stefnda að fjárhæð 1.651.035 krónur beri að hafna með sömu rökum og fyrr greinir.

Þá mótmæla stefndu varamálsástæðu stefnanda um endurgreiðslu á grundvelli bóta semhann eigi rétt á vegna riftunar stefnda á verksamningi aðila frá 23. mars 2013. Stefndu hafi aldrei rift umræddum samningi og stefnandi hafi ekki fært fram nein gögn sem sýna fram á meint tjón eða að riftun hafi átt sér stað. Þvert á móti hafi stefnandi slitið samningnum í verki, með því að leita til annars lögmanns með verkefnið og vanefnt að greiða réttmætt gjald fyrir þá miklu vinnu sem unnin var í hans þágu. Þá er málsástæðu stefnanda um skuldajöfnuð vegna meintrar bótakröfu hans á hendur stefndu jafnframt mótmælt sem órökstuddri. Stefnandi hafi heldur ekki sýnt fram að það sé ósanngjarnt að stefnda verði greidd sú þóknun sem kveðið var á um í úrskurðum úrskurðarnefndar lögmanna í málum nr. 26/2017 og nr. 40/2018.

IV.

Í forgrunni ágreinings þess sem hér er kominn til úrlausnar héraðsdóms stendur títtnefndur verksamningur sem undirritaður var 23. mars 2013, þar sem stefndi, Lögmenn Laugardal ehf., sem verksali, tók að sér að stefna tveimur nafngreindum fjármálafyrirtækjum „til greiðslu þeirra krafna sem verkkaupi telur sig eiga á hendur framangreindum félögum.“ Framlagt afrit samningsins er undirritað af A-kk-þgf K-kk-þgf og stefnda B-kk-þgf Þ-kk-þgf V-kk-þgf fyrir hönd verksala en S-kk-nf H. I-kk-nf ritaði undir samninginn fyrir hönd stefnanda Heflunar ehf., sem verkkaupa. Við aðalmeðferð málsins gáfu bæði A-kk-nf og S-kk-nf skýrslur, þar sem fram kom að þeir hefðu í sameiningu unnið að gerð samnings þessa. Fram kemur í 5. gr. samningsins að þóknun vegna vinnu á verktímanum skyldi „að hámarki nema kr. 3.000.000.-auk virðisaukaskatts og greiðast með mánaðarlegum greiðslum [...] þó ekki að hærri fjárhæð en kr. 300.000.- að viðbættum virðisaukaskatti, á hverjum mánuði.“ Samhliða var um það samið að til viðbótar framangreindri þóknun myndi verkkaupi greiða verksölum þóknun af tildæmdum eða umsömdum greiðslum af hálfu þeirra fjármálafyrirtækja sem ráðgert var að höfða mál gegn í nafni stefnanda, sbr. nánari ákvæði samningsins um hlutfall þóknunar af tildæmdum eða umsömdum greiðslum. Þá var jafnframt í ákvæði 5. gr. samningsins kveðið á um það að reikningar skyldu byggja á fjölda vinnustunda vegna verkefnisins og að reikningar skyldu „að jafnaði skrifaðir út og sendir verkkaupa mánðarlega [...].“ Í aðilaskýrslu sem S-kk-nf, fyrirsvarsmaður stefnanda, gaf fyrir dómi við aðalmeðferð málsins staðfesti hann að við gerð verksamningsins hefði sú forsenda verið lögð til grundvallar að stefnandi hefði mikla hagsmuni af því að málshöfðanir þær sem þar er vikið að myndu reynast árangursríkar fyrir stefnanda. Staðfesti S-kk-nf að í því samhengi hefði verið nefnd fjárhæðin 100.000.000 króna gagnvart hvoru fjármálafyrirtæki fyrir sig. Af hálfu stefndu hefur verið lögð áhersla á að árangurstengd þóknun af 200.000.000 króna hagsmunum hafi verið mikilvæg forsenda þess að samið var með þeim hætti sem áður greinir, enda hafi verið ljóst frá upphafi að stefnugerð yrði flókin, ekki síst vegna þess að endurreikna þyrfti samningana að baki.

Lögmönnum er samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn rétt að áskilja sér hæfilegt endurgjald fyrir störf sín og skal umbjóðendum þeirra eftir því sem unnt er gert ljóst hvert það gæti orðið í heild sinni. Í sama lagaákvæði segir svo ennfremur: „Þar á meðal getur lögmaður áskilið sér hluta af þeirri fjárhæð sem umbjóðandi fær greitt í máli, svo og hærra endurgjald ef mál vinnst en ef það tapast.“

Með hliðsjón af síðastgreindum ákvæðum laga nr. 77/1998 og þeim atriðum sem reifuð hafa verði undir rekstri málsins telur dómurinn að umræddur verksamningur sé engum augljósum meinbugum háður. Að öllum framlögðum skjölum virtum telur dómurinn ekki ástæðu til að gera lítið úr því að stefnandi hafi verið í þröngri stöðu gagnvart tilgreindum fjármálafyrirtækjum þegar títtnefndur verksamningur var gerður. Með sama hætti er heldur ekki réttmætt, með eftiráspeki, að vanmeta þær áskoranir sem verksalar stóðu frammi fyrir á þessum tíma, þegar réttarstaðan var óljós og breyttist jafnvel frá einni viku til annarrar, samhliða því sem leyst var úr einstökum atriðum lánasamninga í réttarframkvæmd.

Í skýrslu sinni hér fyrir dómi staðfesti fyrirsvarsmaður stefnanda að hafa átt í tölvupóstsamskiptum við Landsbankann í nóvembermánuði 2015, en í afritum þeirra samskipta kom einnig fram að hann hafði jafnframt átt samskipti við sjálfstætt innheimtufyrirtæki þar sem staðfest var að Landsbankinn væri „tilbúinn að taka málin til skoðunar.“ Jafnframt staðfesti fyrirsvarsmaðurinn fyrir dómi að hafa fengið afrit af tölvupóstsamskiptum stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef við starfsmenn Landsbankans í apríl 2016 sem bera með sér að hafa verið sendir í tengslum við samningaumleitanir stefndu fyrir hönd stefnanda og S-kk-ef sjálfs. Framlögð gögn um samskipti stefndu við Landsbankann vegna málefna stefnanda benda til þess að af hálfu málsaðila hafi í aprílmánuði 2016 enn verið bundnar væntingar við að samningar næðust við bankann.

Gögn málsins bera vott um að verkefnin sem verksölum var lagt á herðar með títtnefndum verksamningi 23. mars 2013 hafi útheimt umfangsmikla vinnu, en jafnframt þykir af málsgögnum ljóst að stefndu hafi innt verulega vinnu af hendi á þessum grunni. Við mat á staðhæfingum málsaðila í þessu samhengi hefur dómurinn ekki litið fram hjá stefnuskjali sem ber dagsetninguna 31. mars 2016 og lýtur að uppgjöri 14 lánasamninga stefnanda við Landsbankannhf., sbr. og fyrri útgáfu skjalsins sem dagsett er 28. janúar 2016. Í skýrslu sinni fyrir dómi staðfesti fyrirsvarsmaður stefnanda að útreikningur endurgreiðslufjárhæða hafi útheimt sjálfstæða vinnu, en auk þess kom fram í máli hans að stefnandi hefði sjálfur látið vinna verðmöt sem svo voru send stefndu.

Af framlögðum skjölum má ráða að samningaumleitanir við Landsbankann hf. hafi verið yfirstandandi fram í ágústmánuð 2016. Málatilbúnaður stefnanda grundvallast m. a. á skírskotun til þess að stefndu hafi eftir þetta tímamark vanrækt skyldur sínar samkvæmt verksamningnum með því að gefa ekki út stefnu á hendur Landsbankanum hf. Í skýrslu sinni fyrir dómi staðfesti fyrirsvarsmaður stefnanda að hafa sent tölvupóst til Landsbankans hf. í nóvember 2015 þar sem óskað var eftir fundi um málefni stefnanda og fyrirsvarsmannsins persónulega. Jafnframt staðfesti hann sem fyrr segir að hafa fengið afrit af tölvupóstum sem fóru á milli stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef og fulltrúa Landsbankans hf. í apríl 2016 þar sem yfirskriftin vísaði til málefna stefnanda og fyrirsvarsmannsins sjálfs. Síðastgreind skjöl renna að áliti dómsins stoðum undir þær varnir sem stefndu hafa sett fram í þessu samhengi, þ. e. að stefndu hafi á þessum tíma tekið að sér ný verk í þágu stefnanda og fyrirsvarsmanns stefnanda, sem ekki hafi fallið undir ákvæði upprunalega verksamningsins. Af hálfu stefnanda hefur ekkert verið lagt fram sem sýnir að ýtt hafi verið á stefndu um málshöfðun frá ágústmánuði 2016 og fram til þess að samstarfi málsaðila lauk vorið 2017. Við aðalmeðferð málsins var fyrirsvarsmaður stefnanda spurður sérstaklega út í þetta og vísaði hann þá einungis til þess að hafa komið slíkum óskum á framfæri í símtölum.

Framlögð gögn, þ. m. t. úrskurður Landsréttar í máli nr. 96/2019, sem lýtur að tveimur sömu lánssamningum og þeim sem nefndir eru í áðurnefndum stefnudrögum frá árinu 2016, eru til marks um að kröfur stefnanda á hendur Landsbankanum hf. voru enn óútkljáðar í marsmánuði 2019, löngu eftir að aðkomu stefndu að málefnum stefnanda lauk. Er þetta að mati dómsins til styrktar þeim vörnum stefndu að málsaðilar hafi frá upphafi gengið út frá því að málaferlin gætu útheimt meiri vinnu og meiri tíma en sem jafngilti 3.000.000 króna þóknun, auk virðisaukaskatts, fyrir tímavinnu lögmanna. Hefur dómurinn í því samhengi ekki litið fram hjá því sem fram hefur komið undir rekstri þessa máls að málshöfðun stefnanda gegn Lýsingu hf. hafi einnig útheimt verulega vinnu af hálfu stefndu, þótt fyrir liggi að það mál hafi verið fellt niður án kostnaðar í maímánuði 2014 að teknu tilliti til dómaframkvæmdar Hæstaréttar í sambærilegum málum.

Hvað nánar viðvíkur vinnu vegna krafna stefnanda á hendur Landsbankanum hf. þá má af framlögðu yfirliti „verk hreyfinga“ ráða að vinna við stefnugerð í því máli hafi legið niðri frá því í september 2013 og fram í aprílmánuð 2015, þegar lögmenn tóku upp þráðinn með útreikningum, auk fundahalda með fyrirsvarsmanni stefnanda og fulltrúum Landsbankans. Fram kemur í yfirliti þessu að 16. desember 2016 hafi verið ákveðið að stefna bankanum fyrir dóm og í framhaldi af því hafi verið tekið til við undirbúning slíkrar málshöfðunar. Við aðalmeðferð málsins hér fyrir dómi staðfesti vitnið H-kvk-nf B-kvk-nf G-kvk-nf það sem lesa má út úr framlögðum tímaskráningum, þ. e. að hún hefði unnið mikið ímálinu, m. a. við endurútreikninga, frá og með marsmánuði 2016 er hún kom til starfa hjá stefnda, Lögmönnum Laugardal ehf. Að sögn H-kvk-ef var stefna í málinu tilbúin í mars 2016 en í samráði við S-kk-þf, fyrirsvarsmann stefnanda, hafi verið ákveðið að bíða með að þingfesta málið. Sjálfur staðfesti S-kk-nf í skýrslu sinni við aðalmeðferð málsins að eftir að staðfest hafi verið í réttarframkvæmd að samningar stefnanda hefðu verið gengistryggðir með ólögmætum hætti hefði þurft að leggja vinnu í að reikna út endurgreiðslufjárhæðir. Jafnframt staðfesti S-kk-nf að samningaviðræður við Landsbankann hf. hefðu farið fram með hans heimild og hans vitund. Tímaskráningar bera að öðru leyti vott um að fundir með fulltrúum Landsbankann hf. hafi enn verið undirbúnir í maí 2016 og að fram í ágústmánuð það ár hafi stefndu unnið við greiningu á forsendum bankans og haft samráð við S-kk-þf um næstu skref. Eftir það varð hlé á allri vinnu stefndu í málefnum stefnanda og sjálfur lýsti fyrirsvarsmaður stefnanda því svo hér fyrir dómi að eftir að samningaviðræðum lauk hafi komið „logn“ í málið þar sem bankinn hafi stöðvað innheimtuaðgerðir sínar þar til í maí 2017 þegar bankinn höfðaði mál sameiginlega gegn stefnanda og fyrirsvarsmanni félagsins, S-kk-þgf H-kk-þgf I-kk-þgf, persónulega til greiðslu skuldar samkvæmt lánasamningum sem í stefnunni voru auðkenndir með númerunum 8876 og 8878.

Stefnandi hefur samkvæmt framansögðu engum gögnum stutt staðhæfingar sínar í þá veru að ýtt hafi verið á eftir stefndu um málshöfðun gagnvart Landsbankanum hf. meðan bankinn hélt að sér höndum með innheimtu á hendur stefnanda og fyrirsvarsmanni þess félags. Í því ljósi og þar sem fyrir liggur samkvæmt framansögðu að fyrirsvarsmaður stefnanda hafi sjálfur átt óuppgerð mál við Landsbankann hf. þykir viðurhlutamikið af dómsins hálfu að slá því föstu að það hefði verið lausn þeirra mála og hagsmunum stefnanda afdráttarlaust til framdráttar að höfða mál stefnanda gegn Landsbankanum hf. á þeim tíma semhér um ræðir, þ. e. meðan samningaviðræður við bankann höfðu ekki formlega verið til lykta leiddar. Með hliðsjón af því sem áður greinir um framlagt uppkast að stefnu á hendur Landsbankanum hf. sem dagsett er í apríl 2016 og aðkomu stefnanda að viðræðum við Landsbankann hf., sem staðfest er samkvæmt framansögðu að fóru fram með heimild og vitund fyrirsvarsmanns stefnanda, þykir ekki verða slegið föstu að stefndu beri alla ábyrgð á því að stefnan var ekki gefin út eða að stefndu hafi vanrækt skyldur sínar samkvæmt verksamningnum að þessu leyti, þannig að talið verði að tilvísuð ákvæði 2. mgr. 5. gr. og 18. gr. laga nr. 77/1998 eða 8. gr. siðareglna lögmanna teljist eiga við um þau atvik sem hér um ræðir. Við mat á þessu atriði hefur dómurinn jafnframt litið til þess að út frá ákvæðum títtnefnds verksamnings um árangurstengdar greiðslur stefndu höfðu sjálfir enga sjáanlega hagsmuni af því að bíða með útgáfu stefnunnar eftir að hún var komin á það stig sem framlögð drög bera vott um.

Óumdeilt er að upp úr samstarfi málsaðila slitnaði eftir að fyrirsvarsmaður stefnanda fór á fund stefnda B-kk-ef Þ-kk-ef í maí 2017 og kynnti honum stefnu sem Landsbankinn hf. hafði þá höfðað á hendur stefnanda og S-kk-þgf persónulega vegna tveggja lánasamninga sem þar eru tilgreindir. Af hálfu stefnanda hefur um ástæðu þess að samstarfinu lauk verið vísað til trúnaðarbrests. Í því samhengi er til þess að líta að títtnefndur verksamningur málsaðila gerði ráð fyrir því að báðum málsaðilum væri heimilt að rifta samningnum án fyrirvara ef gagnaðili vanrækti skyldur sínar samkvæmt samningnum. Þrátt fyrir þessar samningsheimildir kom ekki til þess að málsaðilar skírskotuðu beint til þeirra þegar samstarfinu lauk. Engu að síður má teljast ágreiningslaust, sbr. m. a. það sem fram kemur í stefnu þeirri sem markar grundvöll þessa máls, að stefnandi hafi í framkvæmd, eftir fundinn með stefnda B-kk-þgf Þ-kk-þgf í maí 2017, farið með sín mál á aðra lögmannsstofu og þannig í reynd sagt allri samvinnu við stefndu lokið. Af hálfu stefnanda er því haldið fram með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 að þar sem stefndu hafi vanefnt samning aðila í slíkum mæli að ósanngjarnt sé eða andstætt góðri viðskiptavenju að stefnandi greiði þóknun á þeim grunni. Dómurinn hefur hér að framan vikið orðum að þeirri vinnu sem gögn málsins sýna að lögð var í málarekstur og hagsmunagæslu fyrir stefnanda og fyrirsvarsmann félagsins af hálfu stefndu. Sú vinna var unnin á grundvelli títtnefnds verksamnings þar sem kveðið var á um hámarksþóknun, auk árangurstengdrar þóknunar. Í ljósi þeirra miklu hagsmuna sem málsaðilar voru samkvæmt áðurnefndum framburði fyrirsvarsmanns stefnanda hér fyrir dómi sammála um að stefnandi hefði af viðurkenningu sjónarmiða sinna gagnvart hlutaðeigandi fjármálafyrirtækjum getur dómurinn ekki séð að stefndu hafi haft hag af því að tefja málshöfðun gagnvart Landsbankanum.

Með því að samningnum var aldrei formlega rift samkvæmt framansögðu og þar sem stefnandi hefur heldur ekki fært fram viðhlítandi rök fyrir því að víkja beri honum til hliðar verður samkvæmt öllu framanrituðu talið að sú 3.000.000 króna hámarksþóknun, auk virðisaukaskatts, vegna tímavinnu sem um var samið 23. mars 2013 teljist hæfilegt endurgjald fyrir þau störf sem stefndu inntu af hendi á grundvelli samningsins.

Hvað viðbótarverkum stefndu viðvíkur þá er skilmerkilega um þetta fjallað í niðurstöðum úrskurðarnefndar lögmanna 22. mars 2018 og að mati héraðsdóms er ekki tilefni til að hrófla við því mati sem þar birtist, þ. e. að hæfilegt endurgjald fyrir þau störf sem unnin voru 6. apríl og 10. apríl 2017 megi virða á 47.680 krónur án tillits til virðisaukaskatts. Með þessum rökum hefur dómurinn hafnað þeim dómkröfum stefnanda sem hverfast um niðurstöður úrskurðarnefndar lögmanna í máli nr. 26/2017. Þá standa þó enn eftir aðrar dómkröfur stefnanda sem nú verður vikið orðum að.

Með úrskurði í máli nr. 40/2018 29. maí 2019 leysti úrskurðarnefnd lögmanna úr ágreiningi sem upp kom milli málsaðila eftir að stefnandi neitaði að greiða þá þóknun sem úrskurðarnefnd lögmanna hafði talið hæfilega í áður tilvitnuðum úrskurði í máli nr. 26/2017. Síðastnefndum úrskurði hefur stefnandi ekki fengið hnekkt samkvæmt framansögðu og með framangreindri niðurstöðu dómsins um greiðsluskyldu stefnanda er nú í þriðja sinn ályktað um þá fjárhæð sem hæfilegt telst að stefnandi greiði stefndu. Íslenskur réttur hefur um aldir miðað að því að reisa skorður gegn því að menn öðlist betri rétt með því einu að neita að efna skyldur sem löglega og eftir atvikum að undangenginni réttlátri málsmeðferð hafa verið lagðar þeim á herðar. Með þessum rökum og að öðru leyti með skírskotun til niðurstöðu úrskurðarnefndar lögmanna í máli nr. 40/2018 verður hafnað þeirri kröfu stefnanda sem lýtur að því að síðastnefndur úrskurður verði felldur úr gildi.

Samkvæmt öllu framanrituðu leiðir af sjálfu sér að hafnað verður þeirri kröfu stefnanda að stefndu verði gert að greiða stefnanda 1.651.032 krónur, auk dráttarvaxta.

Eftir þessum úrslitum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnanda gert að greiða stefndu málskostnað sem með hliðsjón af umfangi málsins telst hæfilega ákveðinn 1.250.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

A-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndu, B-kk-nf Þ-kk-nf V-kk-nf og Lögmenn Laugardal ehf., eru sýknir af öllum kröfum stefnanda, Heflunar ehf., í máli þessu.

Stefnandi greiði stefndu 1.250.000 krónur í málskostnað.