122/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli a- og b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. febrúar 2021, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 25. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2 3. febrúar 2021 í málinu nr. R- [...]/2021 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 3. mars 2021 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar sem og að varnaraðila verði gert að sæta einangrun meðan á gæsluvarðhaldinu stendur.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að hafnað verði kröfu sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að sæta einangrun í gæsluvarðhaldinu. Til vara krefst hann þess að því verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á að kærði sé enn undir rökstuddum grun um aðild að manndrápi sem framið var að kvöldi 13. febrúar síðastliðins og varðað getur fangelsisrefsingu. Rannsókn málsins er umfangsmikil og á mjög viðkvæmu stigi. Má ætla að varnaraðili muni torvelda rannsóknina, svo sem með því að skjóta undan munum eða hafa áhrif á samseka eða vitni gangi hann laus. Eru því uppfyllt skilyrði a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 fyrir því að varnaraðila verði gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi.

5

Í upphafi kröfu sóknaraðila, undir yfirskriftinni „Dómkröfur“, var þess einungis krafist að varnaraðili sætti áframhaldandi gæsluvarðhaldi en ekki sett fram krafa um að hann sætti einangrun í gæsluvarðhaldinu. Aðeins framar, í sérstökum reit fyrir lagarök, kom á hinn bóginn fram að auk a- og b-liða 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 væri krafan byggð á b-lið 1. mgr. 99. gr. sömu laga. Í lok kröfunnar var gæsluvarðhaldskrafan síðan áréttuð og þess krafist að varnaraðili sætti einnig einangrun og um heimild til gæsluvarðhalds vísað til sömu lagaákvæða og að framan greinir. Samkvæmt framangreindu verður að telja að krafa sóknaraðila um einangrunarvist varnaraðila hafi verið sett fram með nægilega skýrum hætti í kröfu sóknaraðila, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008. Þá heldur sóknaraðili því fram að krafan hafi verið sett fram og um hana fjallað við munnlegan málflutning þótt það komi reyndar ekki fram í bókun í þingbók. Þrátt fyrir að krafan hafi samkvæmt framangreindu verið gerð í málinu var ekki um hana fjallað í hinum kærða úrskurði og engin afstaða til hennar tekin, hvorki í forsendum úrskurðarins né í úrskurðarorði.

Er þetta aðfinnsluvert. Framangreindir ágallar á meðferð málsins eru þó ekki þess eðlis að ómerkingu varði enda getur sóknaraðili krafist sérstaks úrskurðar um að varnaraðila verði gert að sæta einangrun í gæsluvarðhaldinu. Þar sem úrskurður var ekki lagður á kröfu um einangrun varnaraðila í héraði kemur hún ekki til álita við meðferð málsins í Landsrétti.

6

Enn fremur athugast að ekki var rétt að bóka eftir sækjanda í lok þinghaldsins að gæsluvarðhaldið yrði með takmörkunum samkvæmt b-lið 1. mgr. 99. gr., sbr. 2. mgr. 98. gr. laga nr. 88/2008.

7

Samkvæmt öllu framangreindu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurðar or ð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. febrúar 2021

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að X, fd. [...], verði með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 3. mars 2021 kl. 16:00.

Í greinargerð saksóknara er krafa ríkissaksóknara rökstudd þannig:

„Embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu rannsakar nú manndráp frá því rétt fyrir miðnætti laugardagskvöldið 13. febrúar sl. við [...] í Reykjavík. Samkvæmt bráðabirgðayfirlýsingu réttarmeinafræðing vegna réttarkrufningar kemur fram að hinn látni, A, hafi hlotið minnst fimm skotáverka, meðal annars í lífsnauðsynleg líffæri, höfuð og bol. Líklegasta dánarorsökin sé afleiðing skotáverkanna og að honum hafi verið veittir þeir af öðrum manni. Á vettvangi manndrápsins fundust 9 skothylki.

Skömmu eftir lát A bárust lögreglu meðal annars upplýsingar þess efnis að aðilar á vegum kærða hefðu komið að þessu manndrápi. Lögregla fékk upplýsingar um að illindi hefðu verið á milli kærða Y og A og að Y hefði „flutt inn“ fjóra menn frá [...] sem áttu að gæta hans vegna ótta hans við A. Upplýsingagjafinn kvaðst þess fullviss að manndrápið væri tengt Y og þessum mönnum sem hann hafi fengið hingað til lands. Y hafi talið A hafa ætlað að drepa sig og að honum hafi verið boðnir miklir fjármunir vegna þess. Lögregla hefur upplýsingar um að illindi hafi verið á milli Y og brotaþola. Fram hefur komið að Y hafi „flutt inn“ fjóra menn frá [...]sem áttu að passa upp á hann af ótta við brotaþola. Þá hafa komið fram upplýsingar frá vitnum sem telja manndrápið tengt kærða Y og þessum mönnum. Í upplýsingum lögreglu hefur einnig komið fram að kærði hafi talið A hafa ætlað að drepa sig og að A hafi verið boðnir miklir fjármunir vegna þess. Í framhaldi af fyrrgreindum upplýsingum var húsleit gerð í íbúð að [...] sem kærði Y hafði tekið á leigu. Þegar lögreglu bar að garði var kærði X staddur einn í framangreindu húsnæði og var hann handtekinn.

Fram hefur komið við rannsókn málsins að kærði ásamt Z og Þ hafi komið hingað til lands í janúar í því skyni að líta eftir kærða Y og fjölskyldu hans. Í skýrslu af kærða Þ kemur fram að þeir væru vinir að líta eftir vinum. Þá hefur komið fram við skýrslutökur í málinu að um það bil viku fyrir manndrápið hafi verið haldin fundur þar sem rætt hafi verið um það hvort að kærði Y væri í vandræðum og meðal annars komið fram að kærði Æ væri í vandræðum.

Fyrir liggur að kærði hafi ásamt Þ og Z hafi farið í ferð norður á [...]ásamt Y, fjölskyldu hans og Æ. Þeir þrír hafi gist í bústað ásamt Æ en Y hafi gist annarsstaðar ásamt fjölskyldu sinni. Fram hefur komið að Æ hafi á föstudagskvöldið eftir sleðaferð þeirra farið á [...]bifreið Y í burtu á föstudagskvöldinu en verið komin aftur á laugardeginum. Þá hefðu þeir allir hist á laugardeginum. Þeir X, Þ og Z ásamt Æ hefðu síðan ekið af stað saman til Reykjavíkur á [...]bifreiðinni [...]. Þegar að þeir hafi komið til Reykjavíkur hafi þeir skipt um bifreið og sótt bíl sinn [...].

Af gögnum málsins má ráða að brotaþola hafiverið veitt eftirför við [...] að kvöldi laugardagsins 13. febrúar sl. af nokkrum kærðu í þessu máli. Frá [...] hélt brotaþoli að heimili sínu við [...] þar sem honum var ráðinn bani. Af myndbandsupptökum sem lögregla hefur undir höndum má sjá að bifreiðinni [...] er ekið vestur [...]kl. 23:44 laugardaginn 13. febrúar 2021. Bifreiðinni er beygt niður [...]. Klukkan 23:51 sést þegar ökutæki brotaþola er ekið [...]í austur og beygt niður [...]í átt að heimili brotaþola. Klukkan 23:58 sést þegar bifreiðinni [...] er ekið frá vettvangi og vestur [...]. Samkvæmt gögnum sem lögregla aflaði úr annarri eftirlitsmyndavél sést þegar brotaþoli ekur bifreið sinni að bílskúr sem er samtengdur íbúð hans. Um tuttugu sekúndum síðar er bifreið ekið sömu leið á eftir honum. Telur lögregla það vera bifreiðina [...]. Um sex mínútum síðar sést þegar bifreið er ekið frá vettvangi sömu leið í átt að [...]. Lögregla telur það vera bifreiðina [...]. Bifreiðin [...] er bílaleigubíll og er Y leigutaki að henni.

Kærði Ö kvaðst hafa farið ásamt Æ inn í hvíta bifreið við heimili Æ kl. 23:38 laugardagskvöldið 13. febrúar sl. Hann hafi keyrt Æ að gatnamótum [...]og [...]þar sem Æ hafi farið út úr bifreiðinni. Um 20 mínútum síðar hafi Æ komið aftur í bifreiðina þar sem hún var við [...]. Ö kvaðst ekki vita hvað hafi gerst á meðan, hann hafi bara verið í bílnum. Æ hafi tekið svörtu töskuna fyrr um kvöldið og sett í bílinn.

Kærða XX hefur skýrt lögreglu frá því að hún hafi átt að fylgjast með bifreið brotaþola að kvöldi laugardagsins 13. febrúar sl. við [...] í Reykjavík og að hún hafi átt að láta meðkærðu vita þegar bifreiðin hafi farið af stað, sem hún hafi og gert. Hún skýrði frá því að hún hefði ekið norður í [...]um nóttina og hitt þar Æ og Ö. Hún hafi hitt Y og B á sunnudeginum.

Kærði Æ hefur ítrekað breytt framburði sínum í skýrslutökum hjá lögreglu. Í síðustu skýrslutöku lýsti hann því að hann hafi farið til Ö á laugardeginum og einnig heim til sín. Þeir tveir hafi svo keyrt saman norður og verið komnir í [...]á milli 1 og 2 um nóttina. Samkvæmt gögn ummálsins þá voru þeir ekki komnir í [...]fyrr en um kl. 03 um nóttina. Hann kveðst ekki hafa farið í [...] að kvöldi laugardagsins 13. febrúar sl.

Kærði Y kvaðst hafa hitt XX og Æ sunnudaginn 14. febrúar. Æ og hann hafi rætt saman, meðal annars um morðið á A. Kærði sagði Æ og XX hafi verið á hvítu [...] bifreiðinni. Aðspurður hvort kærði ætti eða hefði aðgang að skotvopni sagði kærði að hann ætti ekki og hefði ekki aðgang að skotvopni. Kærð neitaði að öðru leyti að tjá sig um spurningar tengdum skotvopnum.

Lögreglu bárust í gær niðurstöður úr púðursýnarannsókn af kærða. Niðurstöðurnar staðfesta að sýni sem tekin voru af kærða X svara jákvætt fyrir púðurleifum á sýni tekið frá vinstra handarbaki og úlnlið. Niðurstöður þessar gefa til kynna að kærði hafi skotið úr byssu áður en hann var handtekinn af lögreglu. Nú fyrir skömmu var skýrsla tekin af kærða sem neitar því að hafa skotið úr byssu og getur ekki gefið á því skýringar hvers vegna á höndum hans fundust púðurleyfar.

Kærði var fyrst úrskurðaður í gæsluvarðhald þann 14. febrúar sl. sem framlengt var þann 19. febrúar sl. með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur nr. [...]/2021 og staðfestur með úrskurði landsréttar í máli [...]. Fleiri aðilar en greint er frá að framan sæta nú gæsluvarðhaldi og enn aðrir með réttarstöðu sakbornings. Ljóst er að flest hinna kærðu eru staðsett skömmu fyrir eða eftir manndrápið í eða við sumarhús í [...], þar sem Y var á ferðalagi. Ljóst er að kærði er handtekinn nokkrum klukkustundum eftir manndrápið sem til rannsóknar er, en ferðir hans á tímabilinu skömmu fyrir og eftir brotið hafa ekki verið staðfestar af lögreglu, sjálfur hefur kærði gefið þær skýringar að hafa verið einn heima. Að mati lögreglu liggur fyrir að tengsl kæra við fyrrgreint fólk og þau atvik sem til rannsóknar eru virðast samofin og því mikilvægt að lögreglu gefist tími til að vinna úr fyrirliggjandi upplýsingum.

Rannsóknin er afar umfangsmikil og á mjög viðkvæmu stigi, en vinna þarf úr gríðarlegu magni fjarskiptagagna, sem og gögnum úr öryggismyndavélum, gögnum sem tæknideild vinnur með, taka frekari skýrslur af þeim sem sitja í gæsluvarðhaldi, af vitnum og fleira í þeim dúr. Teygir rannsóknin anga sína til Norður-, Vestur- og Suðurlands, sem og út fyrir landsteinana. Þá hefur lögregla farið í fjölda húsleita og lagt hald á bifreiðar og muni sem meðal annars eru til rannsóknar hjá tæknideild embættisins.

Með hliðsjón af framangreindu og fyrirliggjandi gögnum telur lögregla kærða undir rökstuddum grun um aðild að broti gegn 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Lögregla telur nú orðið ljóst að brotið hafi verið unnið í samverknaði nokkurra og jafnvel með hlutdeild annarra líkt og gögn og umfang málsins bera með sér, en nú þegar hafa fjöldi aðila fengið réttarstöðu sakbornings. Unnið er að því finna út hvort enn fleiri en nú þegar hafa verið handteknir hafi átt aðild og verið að afla frekari gagna sem varpað geta frekara ljósi á málsatvik. Þá liggur fyrir að skotvopn það sem beitt var við atlöguna hefur ekki enn fundist en lögreglu hafa borist fjölmargar ábendingar og upplýsingar varðandi það sem verið er að vinna úr. Mikilvægt er fyrir rannsókn málsins að kærða gefist ekki ráðrúm til að spilla rannsóknarhagsmunum svo sem með því að setja sig í samband við ætlaða samverkamenn og/eða hlutdeildarmenn með tilheyrandi hættu á sakarspjöllum og koma undan sakargögnum sem enn hefur ekki verið lagt hald á. Þá er kærða erlendur ríkisborgari og talin er hætta á að hann muni reyna að komast úr landi eða leynast eða koma sér með öðrum hætti undan málsókn eða fullnustu refsingar gangi hann frjáls ferða sinna.

Ætlað brot er talið varða við 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem getur varðað allt að ævilöngu fangelsi. Lögregla telur afar þýðingarmikið fyrir áframhaldandi rannsókn málsins að fengin sé heimild til umbeðinnar rannsóknaraðgerðar í samræmi við hina framlögðu kröfu.

Að mati lögreglu er skilyrðum a. og b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála fullnægt fyrir því að kærða verði gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi vegna ætlaðra brota sinna. Um heimild til gæsluvarðhalds er vísað til a. og b. liðar 1. mgr. 95. gr., sbr. b. liður 1. mgr. 99. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

Með vísan til framangreinds og framlagðra gagna krefst lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu þess að framangreind krafa verði tekin til greina eins og hún er fram sett og að kærðu verði gert að sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 3. mars 2021, kl. 16, og einangrun á meðan gæsluvarðhaldi stendur.“

Niðurstaða:

Lögreglan hefur til rannsóknar meint manndráp sem talið er varða við 211. gr. almennra hegningarlaga. Meint brot varðar þungri óskilorðsbundinni fangelsisrefsingu ef sök sannast. Kærði var handtekinn að morgni sunnudagsins 14. febrúar sl. grunaður um aðild að brotinu ásamt fleirum og hefur setið í gæsluvarðhaldi frá þeim tíma.

Samkvæmt ummerkjum á vettvangi og bráðabirgðaniðurstöðu krufningar bendir allt til þess að hinum látna hafi verið ráðinn bani með skotvopni. Af gögnum málsins verður helst ráðið að grunur hafi fallið á meðkærða Y vegna upplýsinga sem borist hafa frá upplýsingagjafa eða upplýsingagjöfum, sem lögregla telur unnt að byggja á, þess efnis að hið meinta brot tengist deilu eða illindum á milli Y og hins látna og ætluðum tengslum þeirra við alvarlega brotastarfsemi hér á landi. Þá hefur einnig komið fram í þeim upplýsingum að Y hafi fengið nokkra menn til landsins til að gæta að öryggi sínu. Kærði er einn af þessum mönnum sem kom til landsins og var staðsettur fyrir mánndrápið í eða við sumarhús í [...], þar sem Y var á ferðalagi og flestir meðkærðu voru staddir. Til stóð að leysa kærða úr gæsluvarðhaldi í gær, en rétt áður en til þess kom bárust niðurstöður rannsóknar sem leiddu í ljós púðurleifar á sýni sem tekið var af handarbaki kærða og úlnlið sem gefur tilefni til frekari rannsóknar á ferðum kærða umrætt kvöld. Kærði hefur ekki getað gefið fullnægjandi skýringar á því hvernig geti staðið á því að þessar púðurleifar fundust. Verður að fallast á það að í ljósi þessarar vitneskju verði að veita lögreglu svigrúm til þess að rannsaka betur hvernig standi á þessum púðrleifum og reyna að staðsetja ferðir kærða út frá fjarskiptagögnum og eftir atvikum öðrum gögnum umrætt kvöld.

Að þessu virtu og með hliðsjón af samskiptum kærða við Æ og aðra sakborninga, verður að fallast á með lögreglustjóra að skýringar kærða á ferðum sínum, tímasetningum, og umræddum púðurleifum, eins og þær birtast í framburðarskýrslum hans, þarfnist frekari skoðunar samhliða öðru í rannsókninni. Að öllu þessu virtu verður að fallast á það með lögreglustjóra að kærði liggi sem stendur undir rök-studdum grun um saknæma og ólögmæta aðild að hinu meinta broti.

Ljóst er að kærði getur á þessu stigi málsins enn spillt fyrir rannsókninni ef hann verður leystur úr gæsluvarðhaldi, svo sem með því að koma undan mikilvægum sakargögnum, hafa áhrif á samseka og/eða vitni. Þá er kærði erlendur ríkisborgari en möguleg brottför hans af landinu gæti torveldað mjög frekari rannsókn málsins. Gæsluvarðhald er því enn nauðsynlegt, eins og hér stendur á, og vægari ráðstafanir eins og skemmri gæsluvarðhaldstími eða farbann getur ekki átt við á þessu stigi í ljósi viðkvæmrar stöðu rannsóknarinnar. Að öllu framangreindu virtu eru uppfyllt skilyrði a- og b-liða 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

H-kk-nf S-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð :

Kærði, X, fd. [...], skal sæta áframhaldandi gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 3. mars 2021 kl. 16:00.