465/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að kaupmáli hennar og B yrði metinn ógildur. Deildu aðilar um það hvort bersýnilega ósanngjarnt væri að leggja kaupmálann til grundvallar í skiptum þeirra vegna hjónaskilnaðar. Í úrskurði héraðsdóms kom meðal annars fram að B hefði komið með meiri verðmæti í hjúskapinn en A og hefði kaupmálinn verið gerður í samræmi við þá eignaskráningu sem hafi verið í gildi allan sambúðartíma aðila og við stofnun hjúskapar þeirra.

Einnig yrði að líta til þess að kaupmálinn hefði verið tímabundinn. Þá hefði A samþykkt gerð kaupmálans og væri með öllu ósannað að hún hefði ekki haft svigrúm til að ráðfæra sig sjálf við lögfræðing eða ekki áttað sig á og getað haft áhrif á efni kaupmálans. Ekki hefði verið sýnt fram á að með aðilum hefði verið ójafnræði þannig að kaupmálinn yrði metinn ógildur. Í úrskurði Landsréttar var tekið fram að gegn mótmælum B hefði A ekki sýnt fram á að kaupmálinn hefði verið gerður vegna veikinda B. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar að öðru leyti féllst Landsréttur á það með héraðsdómi að A hefði ekki sýnt fram á að það væri bersýnilega ósanngjarnt að leggja kaupmálann til grundvallar í skiptum aðila. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. júlí 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 3. ágúst 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. júlí 2022 í málinu nr. Q- [...]/2022 þar sem viðurkennt var að fasteign að [...], fastanúmer [...], teldist séreign varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr.20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að kaupmáli 14. ágúst 2017 verði metinn ógildur þannig að ofangreind fasteign komi til helmingaskipta við fjárskipti milli aðila sem hjúskapareign. Til vara krefst krefst sóknaraðili þess að viðurkenndur verði 50% eignarhlutur hennar í fasteigninni í samræmi við framlög hennar til eignamyndunar og verðmætaaukningu fasteignarinnar. Að því frágengnu krefst sóknaraðili þess að viðurkennd verði önnur og lægri hlutdeild hennar í fasteigninni í samræmi við framlög hennar til eignamyndunar og verðmætaaukningu fasteignarinnar. Verði fallist á varakröfu eða þrautavarakröfu sóknaraðila krefst hún þess aðallega að varnaraðila verði gert að greiða henni húsaleigu vegna afnota hans af ofangreindri fasteign að fjárhæð 110.000 krónur á mánuði frá viðmiðunardegi skipta allt þar til afnotum hans lýkur en til vara að dómurinn ákvarði hæfilega húsaleigu. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða hans að ekki verði byggt á ákvæðum laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga við úrlausn málsins.

5

Fram kemur í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar að fyrsta viðtal hennar hjá sálfræðingi hafi farið fram sama dag og kaupmáli aðila var gerður. Samkvæmt framlögðu vottorði sálfræðingsins kom sóknaraðili til hennar í fjögur viðtöl frá ágúst til október 2017. Í vottorðinu kemur meðal annars fram að sóknaraðili hafi tjáð sálfræðingnum að hún hafi skrifað undir umræddan kaupmála af þar tilgreindum ástæðum en að sálfræðingurinn hafi ráðið henni frá því að láta hjónabandið verða að veruleika með þeim hætti. Ekki kemur fram í vottorði sálfræðingsins hvort sú ráðlegging hafi komið fram í fyrsta viðtali hennar við sóknaraðila eða í síðari viðtölum. Niðurstaða um það hvort skipti yrðu bersýnilega ósanngjörn fyrir sóknaraðila í skilningi 104. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 verður því ekki byggð á því að hún hafi farið í viðtal til sálfræðings fyrir gerð kaupmálans. Gegn mótmælum varnaraðila verður ekki talið sannað að kaupmálinn hafi verið gerður vegna veikinda hans. Að þessu gættu og með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar að öðru leyti er fallist á það með héraðsdómi að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að það sé bersýnilega ósanngjarnt að leggja kaupmálann til grundvallar í skiptum hennar og varnaraðila. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

6

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, B, 250.000 krónur í kærumálskostnað.