305/2019

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir tilraun til nauðgunar með því að hafa reynt að hafa samfarir eða önnur kynferðismök við A. Lét J ekki af háttsemi sinni fyrr en A tókst að ýta honum af sér og kalla til lögreglu. Við úrlausn málsins var meðal annars litið til þess að framburður J var óstöðugur en framburður A þótti stöðugur og ekkert fram komið sem rýrði sönnunargildi hans. Framburður A fengi enn fremur stuðning í vottorði læknis um áverka A. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að J hafði ekki áður gerst brotlegur við lög. Hins vegar þótti brot J alvarlegt og refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 15 mánuði. Þá var J gert að greiða A 800.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 9. apríl 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. apríl 2019 í málinu nr. S[...]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að honum verði dæmd vægasta refsing sem lög heimila og að einkaréttarkrafa verði lækkuð verulega.

4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 1.200.000 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Málsatvikum og framburði ákærða og vitna fyrir héraðsdómi er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar segir fór lögreglumaðurinn B á heimili brotaþola að [...] vegna tilkynningar um óvelkominn mann sem reynt hefði að nauðga brotaþola. Brotaþoli lýsti því á vettvangi fyrir lögreglu hvernig hún varðist ákærða og var frásögnin tekin upp í hljóði og mynd.

6 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi.

Málsástæður aðila

Málsástæður ákæruvalds

7 Ákæruvaldið bendir á að til stuðnings niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að ákærði hafi gert tilraun til að hafa samræði eða önnur kynferðismök við brotaþola án hennar samþykkis sé byggt á trúverðugum og stöðugum framburði brotaþola sem fái slíka stoð í sönnunargögnum málsins að unnt sé að leggja hann til grundvallar niðurstöðu málsins gegn neitun ákærða og reikulum framburði hans sem héraðsdómur hafi metið ótrúverðugan. Þá er vísað til þess að ákærði hafi sýnt það í verki að hann hafi haft ásetning til að hafa samfarir eða önnur kynferðismök við brotaþola gegn vilja hennar með því að koma óboðinn og nakinn upp í rúm hjá brotaþola þar sem hún lá nakin, reyna að kyssa hana og beita aflsmunum með því að halda höndum hennar niðri fyrir ofan höfuð hennar og skeyta í engu um vilja hennar þar sem hún barðist um og bað hann að hætta. Þá breyti engu í þessu sambandi hvort brotaþoli hafi fundið fyrir stífum getnaðarlim ákærða eða ekki á kynfærasvæði hennar og þá ekki hvort brotaþoli hafi veitt því eftirtekt eða ekki hvort ákærða reis hold meðan á atlögunni stóð, enda sé ákæran ekki afmörkuð við samræði.

Málsástæður ákærða

8 Fyrir Landsrétti byggir ákærði sýknukröfu sína meðal annars á því að heimfærsla til refsiákvæða í ákæru sé röng og sömuleiðis niðurstaða hins áfrýjaða dóms. Brotaþoli hafi legið nakin í rúmi sínu og hafði nokkru áður haft samræði við félaga ákærða. Ákærði hafi komið nakinn að neðan inn í svefnherbergi brotaþola. Í ákæru sé þess getið að hann hafi haldið höndum brotaþola niðri og reynt að kyssa hana á kinnina, en ekkert liggi fyrir hversu langan tíma þetta hafi tekið og allar líkur séu á að ákærði hafi farið af brotaþola um leið, eða að minnsta kosti mjög fljótlega, og hún hafi sýnt í verki að henni hugnaðist ekki að hafa samfarir við hann. Ekki sé minnst á það í ákæru að ákærði hafi reynt að þröngva getnaðarlim sínum inn í leggöng brotaþola og verði „að telja ólíklegt að getnaðarlimur ákærða hafi ekki snert sköp meints brotaþola miðað við þær lýsingar að hann hafi legið ofan á henni og haldið höndum hennar, ekki síst þar sem bæði voru ber að neðan“.

Niðurstaða

9 Í málinu er ákærða gefin að sök tilraun til nauðgunar með því að hafa á tilgreindum stað og tíma gert tilraun til að hafa samfarir eða önnur kynferðismök við brotaþola án hennar samþykkis en ákærði kom ber að neðan inn í svefnherbergi þar sem brotaþoli lá nakin í rúmi, fór upp í rúm til hennar og reyndi að kyssa hana en brotaþoli vék sér undan þannig að ákærði kyssti kinn hennar, tók um úlnliði beggja handa og hélt þeim niðri fyrir ofan höfuð hennar. Meðan á þessu stóð barðist brotaþoli um og sagði ítrekað við ákærða að hún vildi þetta ekki og bað hann að hætta. Tókst brotaþola að ýta ákærða af sér og kalla til lögreglu.

10 Meðal málsgagna er hljóðdiskur með samtali brotaþola við Neyðarlínu svo og hljóð og myndupptaka úr myndavél sem fyrrnefndur lögreglumaður bar þar sem fram kemur lýsing brotaþola á vettvangi á því sem gerðist í umrætt sinn. Í samtali við Neyðarlínuna óskar brotaþoli aðstoðar á heimili sitt vegna manns sem þar sé og hafi reynt að nauðga henni, en vilji ekki fara. Kvaðst brotaþoli vera „ógeðslega hrædd“. Þá kemur fram á hljóðupptöku af samskiptum lögreglu og brotaþola á vettvangi að ákærði hafi gripið um báðar hendur brotaþola við úlnliði og keyrt þær niður í dýnuna fyrir ofan höfuðið á henni. Brotaþoli, sem var nakin í rúminu þegar ákærði kom inn í herbergið, kvaðst hafa varist atlögu ákærða með því að klemma saman fæturna. Hún hefði náð að losa hendurnar og reynt að slá og ýta ákærða af sér sem hafi tekist. Taldi brotaþoli að hún hefði bitið ákærða þegar hún hafi verið að verjast honum. Kannaðist ákærði við það hjá lögreglu að brotaþoli hefði bitið hann. Sjáanlegum bitförum á hægri upphandlegg ákærða og á vinstri framhandlegg er lýst í frumskýrslu lögreglu vegna málsins.

11 Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atriði sem telja má honum í óhag. Þá er það dómara að meta hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé komin fram um hvert það atriði er varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 109. gr. laganna. Tekur slíkt mat meðal annars til þess hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi og skýrslur vitna.

12 Upplýst er í málinu og ágreiningslaust að ákærði hafi komið nakinn að neðan inn í svefnherbergi þar sem brotaþoli lá nakin í rúmi sínu. Að því fráteknu lýsa ákærði og brotaþoli atvikum í svefnherberginu með ólíkum hætti. Svo sem greinir í hinum áfrýjaða dómi var framburður ákærða í málinu óstöðugur og bar hann með öðrum hætti fyrir héraðsdómi en hann gerði hjá lögreglu. Greindi ákærði frá því hjá lögreglu að brotaþoli og vinur ákærða, vitnið C, hefðu boðið honum að stunda kynlíf með þeim en það hefði hann ekki viljað. Hefðu þau orðið ósátt og viljað losna við hann og því hringt á lögregluna og borið sakir á hann. Fyrir héraðsdómi sagði ákærði atvikin hafa verið með þeim hætti að brotaþoli hefði kallað á hann inn í herbergið til sín. Hann hefði farið þangað og komið að brotaþola nakinni uppi í rúmi. Hefði hann afklæðst og lagst upp í rúm hjá henni, hún hefði sest ofan á hann og þau byrjað að kyssast. Hafi þau haft kynmök um stund uns vitnið C hefði komið og viljað taka þátt í því sem fram fór. Það hefði hann ekki viljað og ýtt brotaþola frá sér og farið út úr herberginu.

13 Öndvert við framburð ákærða hefur lýsing brotaþola á því sem gerðist milli þeirra umrædda nótt verið stöðug og er ekkert fram komið í málinu sem rýrir sönnunargildi framburðar hennar fyrir dómi. Hann fær enn fremur stuðning í vottorði læknis um áverka á vinstri framhandlegg brotaþola er hún hlaut í viðureign sinni við ákærða. Að þessu gættu þykir sannað að ákærði hafi tekið í úlnlið beggja handa brotaþola og haldið þeim niðri fyrir ofan höfuð hennar eins og brotaþoli lýsir. Miðað við það sem fyrir liggur um aðstæður þykir sannað að það hafi hann gert í því skyni að yfirvinna viðnám brotaþola gegn þeirri fyrirætlan sinni að eiga við hana kynferðismök. Braut hann með því gegn sjálfsákvörðunarrétti og kynfrelsi brotaþola og beitti hana ofbeldi í þeirri merkingu sem lögð hefur verið í það hugtak í 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga bæði fyrir og eftir þá breytingu sem gerð var á ákvæðinu með lögum nr. 16/2018. Í háttsemi ákærða fólst tilraun til samræðis eða annarra kynferðismaka við brotaþola í skilningi ákvæðisins og er brotið rétt heimfært til 1. mgr. 194. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

14 Að framangreindu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða, ákvörðun refsingar og fjárhæð miskabóta til handa brotaþola sem beri vexti eins og dæmdir voru í héraði.

15 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest.

16 Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.550.032 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, E-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.078.180 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Ó-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 435.860 krónur.