749/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Á á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Á, varnaraðilinn S og réttargæslustefndu eru systkin. Í málinu krafðist Á þess að viðurkenndur yrði með dómi forkaupsréttur hennar að hluta fasteignarinnar E á grundvelli ákvæðis samnings frá 19. apríl 1991 um sölu föður þeirra á jörðinni til varnaraðilans S. Í úrskurði Landsréttar var rakið að sóknaraðili krefðist viðurkenningar á tilvist ákveðinna réttinda, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Dómkrafa hennar fæli á hinn bóginn ekki í sér að forkaupsréttar yrði neytt með þeim hætti sem lýst er í dómi Hæstaréttar 6. júní 2008 í máli nr. 261/2008, enda teldi sóknaraðili að umfang forkaupsréttar hennar yrði ekki ljóst fyrr en afstaða systkina hennar lægi fyrir um hvort þau hygðust nýta forkaupsrétt sinn, væri hann til staðar. Sóknaraðila var talið heimilt að haga kröfugerð sinni með þeim hætti sem hún gerði. Þá var ekki talið að dómkrafa hennar væri andstæð meginreglum laga nr. 91/1991 um ákveðna og ljósa kröfugerð eða að vandkvæði myndu vera á því að taka hana óbreytta upp í ályktunarorð í dómsniðurstöðu í málinu. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. desember 2021 sem barst réttinum 7. sama mánaðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 21. desember 2021.

Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 30. nóvember 2021 í málinu nr. E-762/2021 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi.

Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar. Til vara krefst sóknaraðili þess að ákvarðaður málskostnaður í héraði verði lækkaður og að kærumálskostnaður verði felldur niður.

3

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði höfðaði sóknaraðili mál þetta á hendur varnaraðilum „til viðurkenningar á forkaupsrétti“ að hluta fasteignarinnar Efsta- Dal 2 í Bláskógabyggð. Sóknaraðili, varnaraðili S-kk-nf S-kk-nf og réttargæslustefndu eru systkin. Kröfu sína reisir sóknaraðili á 10. gr. samnings 19. apríl 1991 um sölu föður þeirra á jörðinni til varnaraðilans S-kk-ef. Þar sagði meðal annars: „Komi upp sú aðstaða að S-kk-nf S-kk-nf vilji selja sinn hlut í jörðinni, að öllu eða einhverju leyti, þá ber honum að bjóða systkinum sínum, er þá verða á lífi hér á landi, kaup á jarðarhlutanum og því sem honum fylgir, fyrir sambærilegt verð og að ofan greinir [...]“. Telur sóknaraðili að það hafi orðið þegar varnaraðilarnir S-kk-nf og B-kvk-nf I-kvk-nf, sem eru hjón, færðu fasteignina til varnaraðilans Efstadalskots ehf. sem er í þeirra eigu. Áður en til málshöfðunar kom ritaði lögmaður sóknaraðila lögmanni varnaraðila bréf 23. nóvember 2020 þar sem þess var krafist að forkaupsréttur hennar yrði viðurkenndur og „staðið [yrði] við forkaupsréttarákvæði kaupsamningsins“. Þeirri umleitan munu varnaraðilar hafa hafnað enda telja þau að ekki hafi verið um sölu eignarhlutans að ræða með yfirfærslu eignarhalds hans til

Efstadalskots ehf.

5

Í málinu krefst sóknaraðili viðurkenningar á tilvist ákveðinna réttinda, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, nánar tiltekið að það tímamark sé komið að forkaupsréttur hennar samkvæmt framangreindu samningsákvæði sé virkur. Dómkrafa hennar felur á hinn bóginn ekki í sér að forkaupsréttar sé neytt með þeim hætti sem lýst er í dómi Hæstaréttar 6. júní 2008 í máli nr. 291/2008, enda telur sóknaraðili að umfang forkaupsréttar hennar verði ekki ljóst fyrr en afstaða systkina hennar liggur fyrir um hvort þau hyggist nýta forkaupsrétt sinn, sé hann til staðar.

6

Að framangreindu virtu verður að telja sóknaraðila heimilt að haga kröfugerð sinni með þeim hætti sem hún gerir í málinu. Þá verður ekki talið að dómkrafa sóknaraðila sé andstæð meginreglum laga nr. 91/1991 um ákveðna og ljósa kröfugerð eða að vandkvæði myndu vera á því að taka hana óbreytta upp í ályktunarorð í dómsniðurstöðu í málinu. Eru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

7

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður. Ákvörðun málskostnaðar í héraði bíður efnisdóms í málinu.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.