513/2021

Útdráttur

KA höfðaði mál gegn K til innheimtu vangoldinna launa og útlagðs sjúkrakostnaðar.

Kröfur sínar reisti KA á tveimur samningum og viðaukum við þá þar sem hann skuldbatt sig til þess að æfa og spila körfuknattleik með liði K. Í dómi Landsréttar var rakið að í ágúst 2020 hefði KA rift samningi aðila frá júlí 2019. Með samningunum og fyrri samningi aðila hefðu KA verið tryggð tilgreind útborguð laun á mánuði auk þess sem í samningunum hefði verið kveðið á um árangurstengdar greiðslur til KA og rétt hans til afnota af bifreið. Í dómi Landsréttar var því slegið föstu að KA hefði verið rétt að stefna K til varnar í málinu en ekki körfuknattleiksdeild félagsins. Ekki var uppi ágreiningur í málinu um útreikning launa KA á samningstímabilinu og þá voru greiðslur K til KA einnig ágreiningslausar. Að virtu orðalagi samninga aðila og samningsviðauka þótti það standa K nær að sýna fram á að vilji aðila hefði staðið til þess að launagreiðslur til KA féllu niður í slysa- og veikindaforföllum en það taldi Landsréttur að K hefði ekki tekist. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að ekki bæri að lækka launakröfu KA vegna þess tíma sem hann var frá æfingum og keppni. Einnig var staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að hvorki yrði fallist á að skylda aðaláfrýjanda til greiðslu launa samkvæmt samningum aðila hefði fallið niður á grundvelli ólögfestra reglna um óviðráðanleg ytri atvik, „force majure“, eða brostnar forsendur né að talið yrði að samningarnir yrðu með nokkrum hætti ógiltir eða þeim vikið til hliðar með stoð í ákvæðum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Landsréttur komst enn fremur að þeirri niðurstöðu að KA ætti rétt til greiðslu launa meðan á tveggja vikna orlofsferð hans hefði staðið, enda hefði hann upplýst K um ferðina með fyrirvara og hún ekki sætt andmælum af hálfu félagsins. Var talið að félagið hefði ekki sýnt fram á að um óheimila töku orlofs hefði verið að ræða. Þá hafnaði Landsréttur því að K hefði sýnt fram á að félagið ætti gagnkröfur á hendur KA sem tækar væru til skuldajafnaðar. Að endingu vísaði Landsréttur til þess að samningur aðila og samningsviðauki hefðu haft að geyma heimild til riftunar sem KA hefði mátt beita vegna ítrekaðra og verulegra vanefnda K. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um lögmæti riftunar KA því staðfest með vísan til forsendna. Var K gert að greiða KA nánar tilgreinda fjárhæð vegna vangoldinna launa og einnig að endurgreiða honum útlagðan sjúkrakostnað, auk vaxta.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 29. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 1. júlí 2021 í málinu nr. E- 7108/2020.

2

Aðaláfrýjandi krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum gagnáfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 11. október 2021. Hann krefst þess að aðaláfrýjandi greiði sér 11.044.588 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 300.000 krónum frá 5. desember 2018 til 5. janúar 2019, af 900.000 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2019, af 1.500.000 krónum frá þeim degi til 5. mars 2019, af 2.100.000 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2019, af 2.700.000 krónum frá þeim degi til 5. maí 2019, af 3.300.000 krónum frá þeim degi til 5. júní 2019, af 3.900.000 krónum frá þeim degi til 15. júní 2019, af 4.175.000 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2019, af 4.775.000 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2019, af 5.173.400 krónum frá þeim degi til 5. september 2019, af 5.654.716 krónum frá þeim degi til 5. október 2019, af 6.092.808 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2019, af 6.599.358 krónum frá þeim degi til 5. desember 2019, af 7.075.571 krónu frá þeim degi til 5. janúar 2020, af 7.535.303 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2020, af 8.080.837 krónum frá þeim degi til 5. mars 2020, af 8.617.917 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2020, af 9.143.678 krónum frá þeim degi til 5. maí 2020, af 9.562.182 krónum frá þeim degi til 5. júní 2020, af 9.978.629 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2020, af 10.402.311 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2020, af 10.833.056 krónum frá þeim degi til 5. september 2020, af 11.007.462 krónum frá þeim degi til málshöfðunardags, en af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð samtals 7.050.000 krónur sem greiddar voru 14. desember 2018 að fjárhæð 50.000 krónur, 16. janúar 2019 að fjárhæð 100.0 00 krónur, 8. mars 2020 að fjárhæð 2.500.000 krónur, 14. maí 2019 að fjárhæð 600.000 krónur, 29. maí 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 13. júní 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 1. ágúst 2019 að fjárhæð 350.000 krónur, 2. september 2019 að fjárhæð 250.000 krónur, 13. september 2019 að fjárhæð 200.000 krónur, 27. september 2019 að fjárhæð 150.000 krónur, 11. október 2019 að fjárhæð 200.000 krónur, 28. október 2019 að fjárhæð 300.000 krónur, 12. desember 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 16. desember 2019 að fjárhæð 300.000 krónur, 9. janúar 2020 að fjárhæð 500.000 krónur, 14. febrúar 2020 að fjárhæð 300.000 krónur, 2. apríl 2020 að fjárhæð 150.000 krónur, 4. maí 2020 að fjárhæð 150.000 krónur, 29. maí 2020 að fjárhæð 500.000 krónur, 2. júlí 2020 að fjárhæð 150.000 krónur og 4. ágúst 2020 að fjárhæð 250.000 krónur. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og ágreiningsefni

4

Í júní 2018 gerðu gagnáfrýjandi og körfuknattleiksdeild aðaláfrýjanda með sér samning um að gagnáfrýjandi myndi æfa og leika körfuknattleik með félaginu. Í viðauka við samninginn var kveðið nánar á um réttindi og skyldur aðila samkvæmt samningnum. Þar var meðal annars að finna ákvæði um laun gagnáfrýjanda, gjalddaga þeirra, árangurstengdar greiðslur og að gagnáfrýjandi skyldi fá bifreið til afnota á samningstímanum. Þá var í viðaukanum mælt fyrir um að öll læknisaðstoð og sjúkraþjálfun leikmannsins skyldi greiðast af félaginu. Samkvæmt viðaukanum var samningur aðila til tveggja ára. Samningur aðila hafði að geyma heimild til riftunar, færi svo að annar hvor samningsaðila yrði uppvís að því að brjóta ákvæði hans í mikilvægum atriðum. Þá var kveðið á um það í viðauka samningsins að verulegar og ítrekaðar vanefndir samningsaðila heimiluðu gagnaðila hans fyrirvaralausa uppsögn á samningnum.

5

Skömmu eftir samningsgerðina samdi gagnáfrýjandi, með samþykki aðaláfrýjanda, um að leika körfuknattleik með frönsku félagsliði. Gagnáfrýjandi staldraði stutt við í Frakklandi og gekk hann að lokinni dvöl sinni ytra að nýju til liðs við aðaláfrýjanda.

Greiddi aðaláfrýjandi 5.000 evrur til að losa gagnáfrýjanda undan samningi við hið franska félag. Samningur aðila frá júní 2018 tók gildi á ný er gagnáfrýjandi hóf að æfa og leika aftur með aðaláfrýjanda.

6

Að loknu keppnistímabilinu 2018 til 2019 gerðu aðilar með sér nýjan samning. Í tengslum við þá samningsgerð sömdu þeir um að eldri samningur gilti til loka júní 2019. Nýr samningur var undirritaður í júlí 2019 og var hann efnislega samhljóða hinum fyrri. Í viðauka við samninginn var meðal annars að finna ákvæði um að aðaláfrýjandi tryggði gagnáfrýjanda 600.000 króna útborguð laun á mánuði frá 1. júlí 2019 til loka keppnistímabils 2021. Gjalddagi launa gagnáfrýjanda var fimmti hvers mánaðar. Í b-lið 3. gr. samnings aðila var kveðið á um að hann væri óuppsegjanlegur af beggja hálfu en ef annar hvor samningsaðila yrði uppvís að því að brjóta ákvæði samningsins í mikilvægum atriðum gæti viðsemjandinn rift honum. Þá sagði í b-lið 3. gr. í viðauka við samninginn að yrðu verulegar og ítrekaðar vanefndir á framkvæmd samningsins af hálfu annars samningsaðilans gæti gagnaðilinn sagt honum upp án fyrirvara.

7

Með tölvubréfi 24. ágúst 2020 rifti gagnáfrýjandi samningi sínum við körfuknattleiksdeild aðaláfrýjanda með vísan til verulegra og ítrekaðra vanefnda aðaláfrýjanda á greiðslu launa samkvæmt samningnum. Um heimild til riftunar var vísað til b-liðar 3. gr. í samningnum og viðauka við hann. Skoraði gagnáfrýjandi á aðaláfrýjanda að ganga hið fyrsta til samninga um greiðslu á launum sem hann taldi sig eiga inni hjá félaginu. Viðræður á milli aðila skiluðu ekki árangri og höfðaði gagnáfrýjandi því mál til innheimtu ætlaðra vangoldinna launa.

8

Sýknukrafa aðaláfrýjanda er í fyrsta lagi á því reist að félagið sé ekki réttur aðili að málinu. Í öðru lagi byggist krafan á því að gagnáfrýjandi eigi ekki rétt til frekari launa úr hendi aðaláfrýjanda vegna veikindaforfalla hans og langvarandi óvinnufærni sökum meiðsla sem aðaláfrýjandi beri enga ábyrgð á. Meðal annars hafi gagnáfrýjandi leynt aðaláfrýjanda alvarlegum meiðslum sem leiða eigi til brottfalls réttar hans til launa á grundvelli 33. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í þriðja lagi vísar aðaláfrýjandi til þess að vegna heimsfaraldurs COVID -19, sem leitt hafi til þess að Íslandsmótinu var aflýst 15. mars 2020, geti gagnáfrýjandi ekki krafist launa eftir það tímamark, enda um að ræða „force majure“ aðstæður. Um þetta vísar aðaláfrýjandi jafnframt til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936. Í fjórða lagi telur aðaláfrýjandi að riftun gagnáfrýjanda á samningi aðila hafi verið ólögmæt og með henni hafi hann skapað sér bótaskyldu samkvæmt 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928 og meginreglu vinnuréttar sem af því ákvæði sé leidd. Í fimmta lagi telur aðaláfrýjandi að g-kk-nf skuldi félaginu 700.000 króna félagsskiptagjald sem félagið kveðst hafa lánað honum svo hann fengi sig lausan frá frönsku félagsliði. Í sjötta lagi vísar aðaláfrýjandi til þess að frá ætlaðri launakröfu gagnáfrýjanda beri að draga kostnað við leigu á bifreið eftir riftun á samningi aðila en bifreiðina hafi félagið haft á leigu og fengið gagnáfrýjanda til afnota. Að endingu hafnar aðaláfrýjandi að endurgreiða útlagðan kostnað gagnáfrýjanda vegna aðgerðar sem hann gekkst undir í júní 2020 með vísan til þess að gagnáfrýjanda hafi borið að sækja um endurgreiðslu kostnaðarins til Sjúkratrygginga Íslands og með því takmarka tjón sitt.

Niðurstaða

9

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er á það fallist með héraðsdómi að málatilbúnaður gagnáfrýjanda sé engum slíkum göllum haldinn að vísa beri málinu frá dómi af sjálfsdáðum vegna vanreifunar, svo sem hreyft hefur verið af hálfu aðaláfrýjanda.

10

Samkvæmt 5. gr. laga aðaláfrýjanda hefur aðalfundur félagsins æðsta vald í öllum málum þess. Milli aðalfunda er aðalstjórn æðsti aðili í málefnum félagsins og mótar starfsemina í aðalatriðum í samráði við deildarstjórnir en meginstarfsemi félagsins fer fram í deildum. Þá segir í 9. gr. laganna að aðalstjórn félagsins fari með fjármál þess og beri endanlega ábyrgð á fjármálum allra deilda þess. Samkvæmt þessu enað öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að gagnáfrýjanda hafi verið rétt að stefna aðaláfrýjanda til varnar í málinu, sbr. og til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 9. nóvember 2022 í máli nr. 18/2022.

11

Kröfur gagnáfrýjanda eru reistar á tveimur samningum frá 11. júní 2018 og 5. júlí vinnuréttarsamband var þeirra á milli á grundvelli samninganna og bar gagnáfrýjanda að æfa og leika körfuknattleik með aðaláfrýjanda gegn greiðslu launa.

12

Með samningunum voru gagnáfrýjanda tryggð 600.000 króna útborguð laun á mánuði, auk sérstakra árangurstengdra greiðslna en skilyrði fyrir útgreiðslu þeirra voru tilgreind í viðaukum við samningana. Upplýst er að gagnáfrýjandi fékk nefnda fjárhæð einungis einu sinni greidda í einu lagi og aldrei á gjalddaga. Í flestum tilvikum voru mun lægri fjárhæðir greiddar en í eitt skipti var miklu hærri fjárhæð greidd en í mars 2019 fékk gagnáfrýjandi greiddar 2.500.000 krónur.

13

Aðaláfrýjandi hefur ekki gert tölulegar athugasemdir við dómkröfur gagnáfrýjanda. Í málinu er því ekki uppi ágreiningur um útreiknuð laun gagnáfrýjanda á samningstímabilinu. Þá er jafnframt ágreiningslaust með aðilum hvaða greiðslur aðaláfrýjandi innti af hendi.

14

Af orðalagi samninga aðila og viðauka við þá verður ekki ráðið að vilji samningsaðila hafi staðið til þess að launagreiðslur til gagnáfrýjanda féllu niður í slysa- og veikindaforföllum. Í ljósi þess þykir það standa aðaláfrýjanda nær að sýna fram á að svo hafi allt að einu átt að vera en það hefur félaginu ekki tekist. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að ekki verði á það fallist með aðaláfrýjanda að lækka beri launakröfu gagnáfrýjanda vegna þess tíma sem gagnáfrýjandi var sannanlega frá æfingum og keppni vegna meiðsla og veikinda.

15

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er jafnframt staðfest sú niðurstaða hans að hvorki verði fallist á að skylda aðaláfrýjanda til greiðslu launa samkvæmt samningum aðila hafi fallið niður á grundvelli ólögfestra reglna um óviðráðanleg ytri atvik, „force majure“, eða brostnar forsendur né að talið verði að samningarnir verði með nokkrum hætti ógiltir eða þeim vikið til hliðar með stoð í ákvæðum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936.

16

Af hálfu aðaláfrýjanda er á því byggt að gagnáfrýjandi eigi ekki rétt til launa fyrir tímabilið 1. til 13. ágúst 2020 vegna þess að þá hafi hann verið í orlofi á Spáni í heimildarleysi. Í málinu liggja frammi samskipti á milli gagnáfrýjanda og fyrirsvarsmanns körfuknattleiksdeildar aðaláfrýjanda í aðdraganda þeirrar ferðar.

Samkvæmt þeim er ljóst að gagnáfrýjandi lét vita af ferðinni í júní 2020 og var ekki gerð athugasemd við hana af hálfu félagsins. Ferðin var innan orlofstímabils samkvæmt 4. gr. laga nr. 30/1987 um orlof og var farin um tveimur mánuðum fyrir upphaf næsta keppnistímabils. Af a-lið 1. gr. í viðauka við síðari samning aðila leiðir að frá 1. júlí 2019 var gagnáfrýjandi launaður starfsmaður aðaláfrýjanda samfellt allt þar til hann rifti samningum 24. ágúst 2020. Jafnframt er upplýst að aðaláfrýjandi lét allan starfstíma gagnáfrýjanda undir höfuð leggjast að gefa út launaseðla vegna greiðslu launa til hans og þá verður ekki séð að félagið hafi haldið utan um tekna orlofsdaga hans. Samkvæmt þessu og öðru því sem að framan er rakið verður ekki á það fallist með aðaláfrýjanda að um óheimila töku orlofs hafi verið að ræða. Verður félaginu því gert að greiða gagnáfrýjanda laun fyrir umrætt tímabil.

17

Aðaláfrýjandi hefur uppi í málinu gagnkröfu til skuldajafnaðar að fjárhæð 700.000 krónur. Sú fjárhæð er jafnvirði 5.000 evra félagaskiptagjalds sem aðaláfrýjandi innti af hendi til þess að losa gagnáfrýjanda undan samningi í Frakklandi. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða hans að ósannað sé að aðilar hafi samið svo um sín á milli að um lán til gagnáfrýjanda væri að ræða. Er kröfunni því hafnað þegar af þeirri ástæðu.

18

Af hálfu aðaláfrýjanda er einnig höfð uppi gagnkrafa til skuldajafnaðar vegna síðbúinna skila gagnáfrýjanda á bifreið sem hann hafði til afnota á grundvelli samnings aðila. Vísar aðaláfrýjandi til þess að gagnáfrýjandi hafi eftir riftun samningsins dregið til 10. september 2020 að skila bifreiðinni. Aðaláfrýjandi hefur kosið að setja þessa kröfu fram með þeim hætti að leggja í mat réttarins að meta að álitum þann kostnað sem félagið hafi borið vegna bifreiðarinnar á greindu tímabili í stað þess að leggja fram gögn kröfunni til stuðnings. Krafan er því ekki tæk til efnismeðferðar og kemur þegar af þeirri ástæðu ekki til álita.

19

Samkvæmt framansögðu liggur fyrir að aðaláfrýjandi vanefndi ítrekað og verulega skyldur sínar samkvæmt samningum aðila. Af samskiptum g-kk-ef og fyrirsvarsmanna körfuknattleiksdeildar aðaláfrýjanda er ljóst að gagnáfrýjandi gekk margítrekað eftir því að fá laun sín greidd að fullu í samræmi við samninga aðila. Fyrir liggur að við því varð aðaláfrýjandi ekki. Samkvæmt því verður staðfest með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms niðurstaða hans um lögmæti riftunar gagnáfrýjanda. Af þeirri niðurstöðu leiðir síðan að aðaláfrýjandi getur ekki átt gagnkröfu í málinu á grundvelli hjúalaga nr. 22/1928, svo sem réttilega er slegið föstu í héraðsdómi.

20

Staðfest verður með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms sú niðurstaða hans að aðaláfrýjanda beri að greiða gagnáfrýjanda útlagðan sjúkrakostnað að fjárhæð 37.126 krónur en aðaláfrýjandi hefur ekki fært fyrir því viðhlítandi rök að gagnáfrýjandi hafi getað sótt þá fjármuni til Sjúkratrygginga Íslands.

21

Samkvæmt öllu framansögðu verður fallist á kröfur gagnáfrýjanda með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

22

Með vísan til úrslita málsins þykir rétt að gera aðaláfrýjanda að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti með þeim hætti sem greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Aðaláfrýjandi, Knattspyrnufélag Reykjavíkur, greiði gagnáfrýjanda, Kristófer Acox, 11.044.588 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 300.000 krónum frá 5. desember 2018 til 5. janúar 2019, af til 5. mars 2019, af 2.100.000 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2019, af 2.700.000 krónum frá þeim degi til 5. maí 2019, af 3.300.000 krónum frá þeim degi til 5. júní 2019, af 3.900.000 krónum frá þeim degi til 15. júní 2019, af 4.175.000 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2019, af 4.775.000 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2019, af 5.173.400 krónum frá þeim degi til 5. september 2019, af 5.654.716 krónum frá þeim degi til 5. október 2019, af 6.092.808 krónum frá þeim degi til 5. nóvember 2019, af 6.599.358 krónum frá þeim degi til 5. desember 2019, af 7.075.571 krónu frá þeim degi til 5. janúar 2020, af 7.535.303 krónum frá þeim degi til 5. febrúar 2020, af 8.080.837 krónum frá þeim degi til 5. mars 2020, af 8.617.917 krónum frá þeim degi til 5. apríl 2020, af 9.143.678 krónum frá þeim degi til 5. maí 2020, af 9.562.182 krónum frá þeim degi til 5. júní 2020, af 9.978.629 krónum frá þeim degi til 5. júlí 2020, af 10.402.311 krónum frá þeim degi til 5. ágúst 2020, af 10.833.056 krónum frá þeim degi til 5. september 2020, af 11.007.462 krónum frá þeim degi til 21. október 2020, en af 11.044.588 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð samtals 7.050.000 krónur sem greiddar voru 14. desember 2018 að fjárhæð 50.000 krónur, 16. janúar 2019 að fjárhæð 100.00 0 krónur, 8. mars 2020 að fjárhæð 2.500.000 krónur, 14. maí 2019 að fjárhæð 600.000 krónur, 29. maí 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 13. júní 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 1. ágúst 2019 að fjárhæð 350.000 krónur, 2. september 2019 að fjárhæð 250.000 krónur, 13. september 2019 að fjárhæð 200.000 krónur, 27. september 2019 að fjárhæð 150.000 krónur, 11. október 2019 að fjárhæð 200.000 krónur, 28. október 2019 að fjárhæð 300.000 krónur, 12. desember 2019 að fjárhæð 100.000 krónur, 16. desember 2019 að fjárhæð 300.000 krónur, 9. janúar 2020 að fjárhæð 500.000 krónur, 14. febrúar 2020 að fjárhæð 300.000 krónur, 2. apríl 2020 að fjárhæð 150.000 krónur, 4. maí 2020 að fjárhæð 150.000 krónur, 29. maí 2020 að fjárhæð 500.000 krónur, 2. júlí 2020 að fjárhæð 150.000 krónur og 4. ágúst 2020 að fjárhæð 250.000 krónur.

Aðaláfrýjandi greiði gagnáfrýjanda 3.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.