848/2019

Útdráttur

X var gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að þegar X hefði ekið bifreiðinni í umrætt sinn, hefði ævilöng ökuréttarsvipting hans verið felld niður og honum verið veitt heimild til ökuréttar á ný. Í hinum áfrýjaða dómi hefði ekki verið vikið að því atriði og hvaða þýðingu það gæti haft við mat á háttsemi X út frá því refsilagaákvæði sem hann væri ákærður fyrir. Samkvæmt því hefði ekki verið tekin afstaða til sakargifta með þeim hætti sem áskilið væri í glið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og rökstuðningur fyrir niðurstöðu dómsins væri því ófullnægjandi. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. desember 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 20. nóvember 2019 í málinu nr. S[…]/2019.

2 Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og refsingu hans.

3 Ákærði krefst þess aðallega að honum verði gerð fésekt, til vara að refsing hans verði bundin skilorði en að því frágengnu að refsing hans verði lækkuð.

Niðurstaða

4 Í málinu er ákærða gefið að sök að hafa þriðjudaginn 27. febrúar 2018 ekið bifreið sviptur ökurétti og með því brotið gegn 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Fyrir héraðsdómi játaði hann brot sitt skýlaust. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur og honum gert að sæta fangelsi í fimm mánuði. Var um refsiákvörðun lagt til grundvallar „að brot ákærða sem hann er nú sakfelldur fyrir sé ítrekað í fimmta sinn (6. brot)“.

5 Samkvæmt sakavottorði ákærða var honum fyrst gerð refsing fyrir að aka bifreið sviptur ökurétti 12. desember 2000. Þegar það brot ákærða sem er til umfjöllunar í málinu var framið hafði honum alls sex sinnum verið gerð refsing fyrir slíkt brot, síðast með sátt hjá lögreglustjóra 11. mars 2013, og tvisvar sinnum eftir það og fram að uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms. Í þrjú síðustu skiptin gekkst ákærði undir sektargreiðslu með sátt hjá lögreglustjóra. Þá er þess að geta að ákærði var síðast sviptur ökurétti með dómi 10. nóvember 2008 en þá var áréttuð ævilöng ökuréttarsvipting sem honum var upphaflega gerð með dómi 18. desember 2002.

6 Með bréfi 24. mars 2014 féllst lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu á umsókn ákærða um endurveitingu ökuréttar, sbr. 1. mgr. 106. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í ákvæðinu var meðal annars mælt fyrir um heimild til að veita þeim, sem sviptur hefði verið ökurétti ævilangt, ökurétt að nýju þegar svipting hefði staðið í fimm ár en samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laganna fól svipting ökuréttar í sér sviptingu réttar samkvæmt ökuskírteini og réttar til að öðlast það. Er tekið fram í bréfinu að afhending ökuskírteinis sé bundin því skilyrði að ákærði standist próf í umferðarlöggjöf, akstri og meðferð ökutækis. Liggur fyrir að þennan rétt hefur ákærði enn ekki fært sér í nyt.

7 Af framangreindu leiðir að þegar sá akstur ákærða, sem ákæra málsins tekur til, átti sér stað hafði ævilöng ökuréttarsvipting hans verið felld niður. Heimild hans til að aka bifreið var aftur á móti undir því komin að hann gengist undir ökupróf og stæðist það.

8 Í sakavottorði sem lagt var fram í héraðsdómi kom fram að ákærða hafi verið „veitt heimild til ökuréttar á ný 24.3.2014“. Framangreint bréf lögreglustjóra var aftur á móti fyrst lagt fram við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti.

9 Í hinum áfrýjaða dómi er ekkert vikið að því atriði sem hér hefur verið rakið og hvaða þýðingu það gæti haft við mat á háttsemi ákærða út frá því refsilagaákvæði sem hann er ákærður fyrir að hafa brotið gegn, sbr. nú 1. mgr. 58. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, og þar með ákvörðun refsingar hans, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 10. apríl 1992 í máli nr. 17/1992 sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á blaðsíðu 821. Samkvæmt því var ekki tekin afstaða til sakargifta með þeim hætti sem áskilið er í g lið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og rökstuðningur fyrir niðurstöðu dómsins því ófullnægjandi. Verður því að ómerkja dóminn með vísan til 1. mgr. 204. gr. sömu laga og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

10 Ákvörðun um sakarkostnað í héraði bíður nýs dóms í málinu. Allur áfrýjunarkostnaður málsins verður felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða sem ákveðin verða með virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Úrskurðarorð:

Héraðsdómur er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, G-kk-ef I-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 372.000 krónur.