572/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að sóknaraðila P ehf. yrði gert að veita dómkvöddum matsmanni aðgang að nánar tilgreindum gögnum. Matsmaðurinn var dómkvaddur undir rekstri málsins í héraði til að meta nánar tiltekin atriði í tengslum við útreikning og uppgjör á samningi aðila. Í úrskurði Landsréttar kom fram að matsgerð sú sem ágreiningur aðila væri sprottinn af lyti samkvæmt efni sínu ekki að þeim gögnum í vörslu sóknaraðila P ehf. sem kröfur varnaraðila tækju til. Þegar af þeirri ástæðu yrði skylda sóknaraðila P ehf. til að veita matsmanni aðgang að þeim ekki reist á ákvæðum 3. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 22. júlí 2019 sem barst réttinum 29. sama mánaðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 13. ágúst sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 9. júlí 2019 í málinu nr. E1095/2017 þar sem kveðið var á um að sóknaraðilum yrði gert að veita dómkvöddum matsmanni aðgang að nánar tilgreindum gögnum. Kæruheimild er í dlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að kröfum varnaraðila verði hafnað. Til vara krefst sóknaraðili Premium ehf. greiðslu úr hendi varnaraðila vegna rækslu skyldunnar. Þá krefjast sóknaraðilar kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara staðfestingar hans að því er varðar sóknaraðila Premium ehf. Að því frágengnu krefst varnaraðili þess að sóknaraðili Premium ehf. verði skyldaður til að afhenda varnaraðila til framlagningar fyrir dómi þau gögn sem hinn kærði úrskurður lýtur að. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Aðilar einkamáls hafa hvor fyrir sitt leyti forræði á sönnunarfærslu og til að leggja fram sönnunargögn máli sínu til stuðnings. Í því skyni getur aðili meðal annars aflað matsgerðar dómkvadds manns samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991, en við framkvæmd mats ber aðila sem eftir því leitar, eftir því sem þörf er á, að stuðla að framgangi mats og tryggja matsmanni aðgang að því sem meta skal og nauðsynlegum gögnum vegna starfa matsmanns.

5 Undir rekstri málsins í héraði var matsmaður dómkvaddur til að meta nánar tiltekin atriði í tengslum við útreikning og uppgjör á samningi aðila frá 11. apríl 2012. Við framkvæmd hins umbeðna mats taldi matsmaður þörf á því að fá aðgang að tilteknum gögnum sem sóknaraðili Premium ehf. hafði umráð yfir. Af því tilefni fór varnaraðili þess á leit að sóknaraðilanum Premium ehf. yrði gert með úrskurði dómsins að afhenda umbeðin gögn á grundvelli 2. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. og 3. mgr. 62. gr. sömu laga.

6 Lög nr. 91/1991 hafa ekki að geyma önnur fyrirmæli um skyldu aðila máls eða þriðja manns til að veita matsmanni aðgang að gagni en ákvæði 3. mgr. 62. gr. laganna sem kveða á um skyldu umráðamanns þess sem matsgerð lýtur að til að veita matsmanni aðgang að því. Hefur þetta ákvæði verið skýrt svo í dómaframkvæmd að undir það falli andlag matsgerðar, svo sem fasteign sem meta þarf hvort haldin sé göllum, lausafjármunir sem meta þarf til gangverðs eða skjal sem meta þarf hvort beri falsaða undirskrift, sbr. dóm Hæstaréttar 13. mars 2017 í máli nr. 43/2017. Skylda til að veita matsmanni aðgang að öðru en því sem matsgerð lýtur beinlínis að, svo sem gögnum þar sem fram koma upplýsingar sem matsmaður kann að geta stutt mat sitt við, verður hins vegar ekki reist á þessum grundvelli.

7 Matsgerð sú sem ágreiningur aðila er sprottinn af lýtur samkvæmt efni sínu ekki að þeim gögnum í vörslu sóknaraðila Premium ehf. sem kröfur varnaraðila taka til. Þegar af þeirri ástæðu verður skylda sóknaraðila Premium ehf. til að veita matsmanni aðgang að þeim ekki reist á ákvæðum 3. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991. Breytir engu í því sambandi þótt hlutaðeigandi gögn kunni að hafa að geyma upplýsingar sem matsmaður telur sér nauðsynlegar til að geta lokið mati sínu.

8 Varnaraðili hefur ekki kært úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kemur krafa hans um breytingu á hinum kærða úrskurði á þá leið að umrædd gögn verði afhent sér á grundvelli 2. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 því ekki til úrlausnar fyrir Landsrétti.

9 Það athugast að í úrskurði sínum fór héraðsdómari út fyrir kröfur varnaraðila andstætt ákvæðum 1. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 með því að kveða á um skyldu sóknaraðila Premium ehf. „og eða“ sóknaraðila Sparnaðar ehf., en samkvæmt endanlegri kröfugerð varnaraðila sem lögð var fram af hans hálfu í þinghaldi 28. júní 2019 beindi varnaraðili kröfum sínum einvörðungu að sóknaraðila Premium ehf. Þá er framsetning dómkrafna og lýsing á málatilbúnaði aðila óglögg í úrskurðinum. Eru þessir ágallar á samningu úrskurðarins aðfinnsluverðir. Þrátt fyrir þá þykja ekki næg efni til að ómerkja hann. 10 Með vísan til framangreinds verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

11 Eftir úrslitum málsins verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðilum kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Varnaraðili, Hagsmunir LTR ehf., greiði sóknaraðilum, Sparnaði ehf. og Premium ehf., hvorum um sig 200.000 krónur í kærumálskostnað.