168/2022

Útdráttur

A og B ehf. deildu annars vegar um kröfu A um greiðslu launa í veikindaforföllum samkvæmt tilgreindum kjarasamningi og hins vegar greiðslu orlofs vegna tveggja tilgreindra tímabila. B ehf. var í héraði sýknað af kröfum A. A byggði á því að hún hefði haft lögmæt veikindaforföll á tilgreindu tímabili og studdi kröfu sína þremur læknisvottorðum. Í öllum vottorðunum var tekið fram að væri óskað nánari upplýsinga um sjúkdóm A skyldi trúnaðarlæknir snúa sér til þess læknis sem vottorðið ritaði. Í grein 4.1.2 kjarasamnings var mælt fyrir um að starfsmanni sem væri óvinnufær vegna veikinda væri skylt að gangast undir hverja þá venjulegu og viðurkenndu læknisrannsókn sem trúnaðarlæknir kynni að telja nauðsynlega til þess að skorið yrði úr því hvort forföll væru lögmæt. B ehf. byggði á því að í ákvæðinu fælist að A hefði borið að mæta til skoðunar hjá trúnaðarlækni B ehf. er hún var til hans boðuð. A byggði á því að ákvæðið fæli ekki í sér slíka skyldu. Í dómi Landsréttar kom fram að telja yrði dóm Félagsdóms 23. nóvember 2022 í máli nr. 3/2022 hafa fordæmisgildi við úrlausn málsins. Samkvæmt því var lagt til grundvallar að A hefði ekki borið skylda til að mæta til skoðunar hjá trúnaðarlækni B ehf. Þá hefði staðið B ehf. nær að ganga eftir því að læknirinn ynni allt að einu vottorð um heilsufar A í kjölfar þess að hún mætti ekki til skoðunar. Var talið að A hefði fært á það sönnur með þeim læknisvottorðum sem hún aflaði og kom til B ehf. að hún hefði verið óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms á umræddu tímabili. Var B ehf. því gert að greiða áfrýjanda samtals 422.589 krónur í veikindaforföllum hennar. Að því er varðaði kröfu um greiðslu orlofs var lagt til grundvallar með vísan til gagna málsins og með hliðsjón af dómi Landsréttar 13. desember 2019 í máli nr. 912/2018 að A hefði í samræmi við ósk hennar þar um verið við töku orlofs á tilgreindu tímabili. Þeim málatilbúnaði B ehf. að A hefði gerst sek um ólögmætt brotthlaup úr starfi var því hafnað og fallist á kröfu A um greiðslu orlofs í 21,7 dag. Var B ehf. gert að greiða A samtals 1.339.607 krónur, auk nánar tilgreindra dráttarvaxta, vegna veikindaforfalla og orlofs.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 25. mars 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 11. mars 2022 í málinu nr. E- 1910/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 1.381.866 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2021 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvik eru skilmerkilega rakin í hinum áfrýjaða dómi og er til þeirrar reifunar vísað.

5

Málsaðilar hafa lagt fram nokkur ný gögn fyrir Landsrétti. Áfrýjandi hefur meðal annars lagt fram viðmiðunarreglur Læknafélags Íslands frá árinu 2009 varðandi trúnaðarlækningar. Meðal gagna sem stefndi hefur lagt fram eru tölvupóstsamskipti lögmanna aðila og dómara málsins í héraði. Varða þau mögulega skýrslugjöf þriggja lækna við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi sem gáfu út vottorð er liggja frammi í málinu. Svo fór að læknarnir gáfu ekki skýrslu fyrir héraðsdómi en eftir áfrýjun málsins óskaði áfrýjandi eftir heimild til þess að leiða þá til skýrslugjafar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Stefndi mótmælti því að vitnaleiðslurnar yrðu heimilaðar og með ákvörðun Landsréttar 21. apríl síðastliðinn var beiðni áfrýjanda hafnað.

Niðurstaða

6

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi lýtur ágreiningur málsaðila annars vegar að kröfu áfrýjanda um greiðslu launa í veikindaforföllum samkvæmt kjarasamningi [...]. Hins vegar lýtur ágreiningurinn að kröfu áfrýjanda um greiðslu orlofs vegna tímabilanna 1. september 2020 til 30. apríl 2021 og 1. maí 2021 til 13. júlí það ár.

7

Af hálfu áfrýjanda er á því byggt að hún hafi haft lögmæt veikindaforföll á tímabilinu 17. maí 2021 til 14. júlí sama ár. Samkvæmt grein 4.1.1 í áðurnefndum kjarasamningi, sem óumdeilt er í málinu að gilt hafi um starfskjör áfrýjanda, ber starfsmanni að tilkynna þegar í upphafi vinnudags verði hann óvinnufær vegna veikinda. Þá er á um það kveðið í niðurlagi greinarinnar að krefjast megi læknisvottorðs af starfsmanni vegna óvinnufærni hvenær sem þörf þyki á.

8

Krafa áfrýjanda um greiðslu launa í veikindaforföllum er studd þremur læknisvottorðum sem hún aflaði og kom til stefnda en vottorðin voru lögð fram af þeim síðarnefnda undir rekstri málsins í héraði. Þannig er áfrýjandi í vottorði 20. maí 2021 sögð óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms frá 17. til 28. þess mánaðar.

Samkvæmt vottorði 26. maí 2021 er hún sögð vera óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms frá 17. þess mánaðar til 30. júní sama ár. Þá er áfrýjandi í vottorði 7. júlí 2021 sögð óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms frá 1. til 14. þess mánaðar. Vottorðin bera öll yfirskriftina: „Læknisvottorð til atvinnurekanda v/fjarvista“. Þá er tekið fram í þeim að sé óskað nánari upplýsinga um sjúkdóm áfrýjanda skuli trúnaðarlæknir snúa sér til þess læknis sem vottorðið ritaði.

9

Stefndi hefur fyrir Landsrétti vísað til þess að ekki verði byggt á framangreindum læknisvottorðum til sönnunar á veikindum áfrýjanda þar sem vottorðin séu ekki í samræmi við áskilnað reglna nr. 586/1991 um gerð og útgáfu læknisvottorða.

Áfrýjandi segir málsástæðu þessa of seint fram komna og mótmælir því að hún komist að í málinu. Ekki verður séð að stefndi hafi byggt á henni fyrir héraðsdómi.

Samkvæmt því er um að ræða nýja málsástæðu fyrir Landsrétti sem ekki kemst að í málinu, enda standa ekki til þess skilyrði 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

10

Í grein 4.1.2 í kjarasamningi er mælt fyrir um að starfsmanni sem er óvinnufær vegna veikinda sé skylt að gangast undir hverja þá venjulegu og viðurkenndu læknisrannsókn sem trúnaðarlæknir kann að telja nauðsynlega til þess að skorið verði úr því hvort forföll séu lögmæt. Er á því byggt af hálfu stefnda að í grein þessari felist að áfrýjanda hafi borið að mæta til skoðunar hjá trúnaðarlækni stefnda er hún var til hans boðuð, en óumdeilt er í málinu að áfrýjandi hafi fengið slíka boðun. Áfrýjandi er ekki sammála túlkun stefnda á grein 4.1.2 og telur hana ekki fela í sér slíka skyldu sem stefndi heldur fram. Bendir áfrýjandi á að stefndi hafi átt þess kost, vefengdi hann efni vottorðanna, að óska eftir því við trúnaðarlækni sinn að hann hefði samband við þá lækna sem vottorðin gáfu út, líkt og sérstaklega hafi verið tekið fram í vottorðunum sjálfum. Það hafi stefndi ekki gert. Þá hafi hann heldur ekki kvatt læknana fyrir dóm til skýringar á vottorðunum.

11

Til stuðnings framangreindum skilningi sínum á grein 4.1.2 í kjarasamningnum hefur áfrýjandi vísað til dóms Félagsdóms 23. nóvember 2022 í máli nr. 3/2022. Af þeim dómi má ráða að kjarasamningsákvæði það sem þar var til umfjöllunar hafi verið nánast orðrétt eins og grein 4.1.2 og efnislega sambærilegt henni. Var það niðurstaða Félagsdóms að þar umrætt kjarasamningsákvæði yrði ekki túlkað sem svo að í því fælist heimild vinnuveitanda til að gefa starfsmanni fyrirmæli um að mæta til trúnaðarlæknis.

12

F élagsdómurer sérdómstóll sem starfar á grundvelli laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og hefur hann það hlutverk að dæma í réttarágreiningi aðila vinnumarkaðarins. V erðurað telja dóm Félagsdóms hafa fordæmisgildi þegar leyst er úr ágreiningi málsaðila í ljósi þessa hlutverks hans. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að áfrýjanda hafi ekki borið skylda til þess að mæta til skoðunar hjá trúnaðarlækni stefnda. Af þeim sökum verður ekki á það fallist með stefnda að með því að mæta ekki til skoðunar hafi áfrýjandi brotið gegn kjarasamningsbundnum skyldum sínum.

13

Svo sem áður er rakið aflaði áfrýjandi þriggja læknisvottorða sem hann kom til stefnda meðan á veikindatímabili hennar stóð. Vottorðin kveða samkvæmt efni sínu á um að áfrýjandi hafi verið óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms á tímabilinu 17. maí 2021 til 14. júlí sama ár. Eins og slegið er föstu hér að framan var áfrýjanda ekki skylt að mæta til trúnaðarlæknis stefnda til skoðunar. Það stóð því hins vegar ekki í vegi að aflað yrði vottorðs trúnaðarlæknis samkvæmt grein 4.1.2 í kjarasamningi þeim er gilti um starfskjör áfrýjanda. Svo sem mál þetta liggur fyrir verður að telja að staðið hafi stefnda nær að ganga eftir því, í kjölfar þess að áfrýjandi mætti ekki til boðaðrar skoðunar hjá trúnaðarlækni, að læknirinn ynni allt að einu vottorð um heilsufar áfrýjanda eftir þeim reglum sem gilda um gerð slíkra vottorða.

14

Frá upphafi hefur verið byggt á því af hálfu áfrýjanda að hún eigi rétt til greiðslna úr hendi stefnda vegna veikindaforfalla. Þannig er í héraðsdómsstefnu ítrekað vísað til veikinda áfrýjanda, veikindaforfalla hennar og veikindaréttar. Þykir áfrýjandi samkvæmt öllu framansögðu hafa fært á það sönnur með þeim læknisvottorðum sem hún aflaði og kom til stefnda að hún hafi verið óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms á tímabilinu 17. maí 2021 til 14. júlí sama ár.

15

Samkvæmt grein 4.3.1 í kjarasamningi skal launagreiðslum til starfsmanna í veikindaforföllum þeirra hjá sama vinnuveitanda haga þannig á fyrsta ári að tveir dagar greiðist fyrir hvern unninn mánuð. Við upphaf veikinda áfrýjanda 17. maí 2021 hafði hún áunnið sér 18 veikindadaga í starfi sínu hjá stefnda. Hún hefur þegar fengið átta af þeim dögum greidda samkvæmt launaseðlum útgefnum 28. febrúar, 31. mars, 30. apríl og 31. maí 2021. Ber stefnda að greiða áfrýjanda þá tíu veikindadaga sem ógreiddir eru. Óumdeilt er í málinu að mánaðarlaun áfrýjanda við starfslok hafi numið 915.750 krónum. Dagvinnukaup hennar nam því 42.258,88 krónum, sbr. grein 1.2.2 í kjarasamningi. Samkvæmt þessu verður stefnda gert að greiða áfrýjanda samtals 422.589 krónur (10 × 42.258,88 (915.750/21,67)) í veikindaforföllum hennar.

16

Í málinu krefst áfrýjandi þess í annan stað að henni verði greiddur 21,7 orlofsdagur sem hún hafi átt inni hjá stefnda við starfslok en samkvæmt 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof hafi stefnda borið að gera þann rétt upp við áfrýjanda við starfslok. Greiða skuli hina ógreiddu orlofsdaga miðað við fyrrnefnt dagvinnukaup, 42.258,88 krónur. Þessi hluti dómkröfu áfrýjanda nemur samtals 917.018 krónum (21,7 × 42.258,88).

17

Ágreiningslaust er með aðilum að áfrýjandi sagði starfi sínu lausu 20. apríl 2021.

Uppsagnarfrestur hennar var þrír mánuðir samkvæmt 12. grein ráðningarsamnings aðila frá 20. ágúst 2020. Samkvæmt framansögðu var áfrýjandi veik frá 17. maí 2021 til 14. júlí sama ár. Þá liggur fyrir að með tölvuskeyti 13. apríl 2021 hafði áfrýjandi óskað eftir því að hefja töku orlofs 14. júlí 2021. Af gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi hafi svarað því erindi áfrýjanda. Aftur á móti má ráða af tölvuskeyti fyrirsvarsmanns stefnda til áfrýjanda 14. maí 2021 að hann hygðist draga orlofsdaga hennar frá uppsagnartímabili hennar. Að öllu þessu gættu og með hliðsjón af dómi Landsréttar 13. desember 2019 í máli nr. 912/2018 verður lagt til grundvallar að áfrýjandi hafi í samræmi við ósk hennar þar um verið við töku orlofs á tímabilinu 14. til 31. júlí 2021. Að þeirri niðurstöðu fenginni verður hafnað þeim málatilbúnaði stefnda að áfrýjandi hafi á því tímabili gerst sek um ólögmætt brotthlaup úr starfi.

18

Orlofsréttur áfrýjanda samkvæmt grein 3.2.1 í kjarasamningi var 25 dagar á ári.

Áfrýjandi byggir kröfugerð sína eins og áður segir á því að hún hafi átt inni 21,7 orlofsdag við starfslok. Verður ekki séð að tölulegur grundvöllur þeirrar kröfugerðar áfrýjanda hafi sætt andmælum af hálfu stefnda. Samkvæmt því og öðru ofansögðu verður fallist á kröfu áfrýjanda um greiðslu orlofs í 21,7 dag, sem samkvæmt framangreindri útlistun áfrýjanda nemur samtals 917.018 krónum.

19

Samkvæmt öllu framansögðu verður stefnda gert að greiða áfrýjanda samtals 1.339.607 krónur, auk dráttarvaxta svo sem nánar greinir í dómsorði.

20

Með vísan til úrslita málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Stefndi, B ehf., greiði áfrýjanda, A, 1.339.607 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. ágúst 2021 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda samtals 1.300.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.