124/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem gjaldþrotaúrskurði erlends dómstóls var veitt réttaráhrif hér á landi. Málið var endurupptekið í héraði að ósk A vegna útivistar hans. Í úrskurði Landsréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að útivist hans hefði verið afsakanleg. Þá hefði A ekki fært fyrir því viðhlítandi rök að það ylli honum réttarspjöllum ef ekki yrði tekið tillit til þeirra krafna hans, málsástæðna og gagna sem hann hafði fært fram við endurupptöku málsins. Var því lagður úrskurður á málið eins og það lá fyrir héraðsdómara við þingfestingu og bar að taka afstöðu til þeirra málástæðna A eru lutu að atriðum sem dómari átti að gæta að af sjálfsdáðum í upphaflegri úrlausn þess. Landsréttur taldi að hinn erlendi úrskurður væri í samræmi við íslenska réttarskipan á sviði skuldaskilaréttar. Skilyrði 3. mgr. 6. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. væru því uppfyllt fyrir því að honum yrðu veitt réttaráhrif hér á landi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 8. mars 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. febrúar 2022 í málinu nr. X- [...]/2021 þar sem gjaldþrotaúrskurði High Court of Justice, Business and Property Courts of England and Wales, Insolvency and Companies List, í máli nr. [...], uppkveðnum 26. febrúar 2020, var veitt réttaráhrif hér á landi eftir ákvæðum 74. gr., sbr. 72. og 73. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl., sbr. 3. mgr. 6. gr. sömu laga. Um kæruheimild er vísað til 1. mgr. 179. gr. laga nr.2 1/1991.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfum varnaraðila hafnað. Þá krefst hann kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Varnaraðilar krefjast þess aðallega að málinu verði vísað frá Landsrétti en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefjast þau kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Krafa varnaraðila um frávísun málsins frá Landsrétti er á því byggð að kæruheimild sé ekki til staðar. Fram kemur í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 að úrskurðir héraðsdómara sæti kæru til Landsréttar að því leyti sem ekki er mælt á annan veg í lögunum. Þar segir jafnframt að úrskurðir héraðsdómara sem fela í sér lokaákvörðun hans um ágreiningsefni verði ekki kærðir nema fullnægt sé almennum skilyrðum til áfrýjunar dómi í einkamáli. Með hinum kærða úrskurði var leyst úr því ágreiningsefni sem lagt var fyrir héraðsdóm og fól hann því í sér lokaákvörðun héraðsdómara um ágreiningsefnið.

5

Hin almennu skilyrði fyrir áfrýjun eru rakin í 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málið varðar annars konar kröfu en fjárkröfu, sbr. 3. mgr. 152. gr. Þegar litið er til þeirra eigna sem sóknaraðili á hér á landi og taldar eru upp í hinum kærða úrskurði og myndu renna til varnaraðila ef fallist yrði á kröfu þeirra, leikur ekki vafi á því að hagsmunir sóknaraðila svara til áfrýjunarfjárhæðar. Samkvæmt þessu er kæruheimild til staðar og verður frávísunarkröfu varnaraðila því hafnað.

6

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er á það fallist með varnaraðilum að sóknaraðili hafi ekki sýnt fram á að útivist hans í héraði hafi verið afsakanleg í skilningi a-liðar 2. mgr. 141. gr. laga nr. 91/1991.

7

Sóknaraðili byggir á því að hann yrði fyrir,, verulegum og óafturkræfum réttarspjöllum“ ef ekki yrði tekið tillit til varna hans í málinu, sbr. b-lið 2. mgr. 141. gr. laga nr. 91/1991, þar sem málið varði,, allsherjar réttarlega heimild til þess að skerða og takmarka stjórnarskrárvarin réttindi“ hans, þar með talinn rétt til friðhelgi einkalífs og eignarrétt samkvæmt 71. og 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þessi málatilbúnaður sóknaraðila er ekki útskýrður frekar. Verður ekki talið að sóknaraðili hafi fært fyrir því viðhlítandi rök að það ylli honum réttarspjöllum ef ekki yrði tekið tillit til þeirra krafna hans, málsástæðna og gagna sem hann hefur fært fram við endurupptöku málsins. Að því gættu skal í ljósi mótmæla varnaraðila leggja úrskurð á málið eins og það lá fyrir héraðsdómara við þingfestingu, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991. Ber við úrlausn málsins að taka afstöðu til þeirra málsástæðna sóknaraðila er lúta að atriðum sem dómari átti að gæta að af sjálfsdáðum í upphaflegri úrlausn þess, sbr. c-lið 2. mgr. 141. gr. laga nr. 91/1991.

8

Samkvæmt 3. mgr. 6. gr. laga nr. 21/1991 getur þrotabú skuldara aflað úrskurðar Héraðsdóms Reykjavíkur um að gjaldþrotaskipti, sem kveðið hefur verið á um með dómsúrlausn í heimaríki hans, hafi réttaráhrif hér á landi, eftir því sem átt getur við, eftir ákvæðum 74. og 116. gr. sömu laga. Skal beiðni um slíkan úrskurð vera skrifleg og greint þar skýrlega frá hverrar heimildar sé leitað, auk nauðsynlegrar reifunar á atvikum máls og þeim erlendu réttarreglum sem átt geta við. Með beiðninni skulu fylgja viðhlítandi gögn um heimildina sem fengin hefur verið í öðru ríki, þar með talið staðfest endurrit úrlausnar dómstóls ásamt þýðingu og staðfesting hans á að heimildin sé enn í gildi og hversu lengi hún muni standa.

9

Lagt hefur verið fyrir réttinn staðfest endurrit úrskurðar bresks dómstóls, High Court of Justice, frá 26. febrúar 2020 um gjaldþrot sóknaraðila þar í landi ásamt þýðingu á úrskurðinum og þeim réttarreglum sem þar er vísað til. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður staðfest sú niðurstaða hans að varnaraðilar hafi með fullnægjandi hætti sýnt fram á að þær réttareglur sem gilda um gjaldþrot í Bretlandi, og hinn erlendi úrskurður vísar til, séu í samræmi við íslenskan gjaldþrotaskiptarétt.

Úrskurðurinn er því í samræmi við íslenska réttarskipan á sviði skuldaskilaréttar.

Verður þannig talið um sambærilega heimild að ræða í skilningi 3. mgr. 6. gr. laga nr. 21/1991 og að það fari ekki gegn ákvæðum stjórnarskrárinnar að veita henni réttaráhrif hér á landi á grundvelli lagaákvæðisins. Lausn sóknaraðila frá gjaldþroti samkvæmt 281. gr. bresku gjaldþrotaskiptalaganna breytir ekki þeirri ályktunþar sem fram kemur í ákvæðinu að slík lausn frá gjaldþroti breyti ekki fyrri úrskurði um gjaldþrot, hafi engin áhrif á búskiptin sem slík eða þær eignir sem fallið hafi til þrotabúsins við uppkvaðningu úrskurðar. Er framangreint sérstaklega áréttað í úrskurði hins breska dómstóls frá 30. júlí 2021. Skilyrði 3. mgr. 6. gr. laga nr. 21/1991 eru samkvæmt þessu uppfyllt í málinu og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

10

Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður.

11

Um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, E-kvk-ef B-kvk-ef H-kvk-ef, 500.000 krónur.