37/2019

Útdráttur

B, sem var starfsmaður A ehf. frá árinu 2005, krafði A ehf. um vangoldin laun í uppsagnarfresti og orlof. B átti samkvæmt ráðningarsamningi að gæta trúnaðar og þagnarskyldu meðal annars um það sem hann yrði áskynja hjá A ehf. og skyldi trúnaðarskyldan haldast þótt ráðningarsamningurinn félli úr gildi. Eftir að B sagði upp störfum hjá A ehf. á árinu 2017 gerði félagið við hann starfslokasamning sem kvað meðal annars á um að B skyldi ekki gegna starfi í þágu þriðja aðila á uppsagnarfresti, hefja eða iðka starfsemi sem skaðaði samkeppnisstöðu félagsins eða hafa samband við viðskiptavini þess, ella skyldi hann endurgreiða A ehf. greiðslur sem hann þægi á uppsagnarfresti. A ehf. rifti starfslokasamningnum skömmu síðar. Eftir lok uppsagnarfrests hóf B störf hjá samkeppnisaðila A ehf. en fyrrverandi samstarfsmenn hans hjá A ehf. höfðu þá nýlega stofnað það félag og gerðist B hluthafi og stjórnarmaður í félaginu. Í dómi Landsréttar kom fram að A ehf. hefði ekki axlað þá sönnunarbyrði sem á honum hvíldi um þær staðhæfingar sínar að B hefði brotið gegn trúnaðar og þagnarskyldum sínum samkvæmt ráðningarsamningi og skyldum samkvæmt starfslokasamningi. Var því fallist á kröfur B um greiðslu vangoldinna launa í uppsagnarfresti auk orlofs.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 15. janúar 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 19. desember 2018 í málinu nr. E577/2018.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfu stefnda en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Stefndi réði sig til starfa hjá áfrýjanda á árinu 2005. Í ráðningarsamningi 3. ágúst það ár kom meðal annars fram að stefndi skyldi gæta trúnaðar og þagnarskyldu gagnvart upplýsingum og hvers konar aðstæðum, sem hann kynni að öðlast vitneskju um í beinum og óbeinum samskiptum við þriðja aðila, þar með talda viðskiptavini, birgja og aðra samstarfsaðila og gagnvart upplýsingum um áfrýjanda og hvers hvers konar aðstæðum hjá félaginu sem hann kynni að öðlast vitneskju um í starfi sínu. Trúnaðarskyldan skyldi haldast þótt ráðningarsamningurinn félli úr gildi.

5 Stefndi starfaði við forritun, ráðgjöf og aðra þjónustu við viðskiptavini áfrýjanda vegna Microsoft hugbúnaðar sem áfrýjandi selur, aðlagar og innleiðir hjá fyrirtækjum.

6 Óumdeilt er að stefndi sagði upp störfum hjá áfrýjanda í lok ágúst 2017 með þriggja mánaða uppsagnarfresti. Miðað var við að hann léti af störfum 30. nóvember það ár.

7 Málsaðilar gerðu með sér starfslokasamning 9. nóvember 2017. Í honum kom meðal annars fram að stefndi skyldi láta af störfum þann dag og að hann skyldi ekki sinna frekari störfum fyrir félagið. Þó væri áfrýjanda heimilt að kalla hann til vinnu og honum væri skylt að svara símtölum ef félagið þyrfti á honum að halda til vinnu sem þá skyldi innt af hendi á starfsstöð félagsins.

8 Á uppsagnarfresti til 30 nóvember 2017 skyldi áfrýjandi, samkvæmt grein 2.2, greiða stefnda laun, áunnið orlof til og með loka nóvember, farsímakostnað og kostnað vegna aðgangs að nettengingu.

9 Grein 2.4 í samningnum var svohljóðandi: „Starfsmaðurinn skal ekki gegna launuðu eða ólaunuðu starfi í þágu þriðja aðila á uppsagnarfrestinum. Starfsmaðurinn skal ekki hvetja eða stuðla að því að viðskiptavinir, samstarfsaðilar, starfsmenn eða sjálfstæðir verktakar breyti eða hætti ráðningarsambandinu, samningssambandinu eða annars konar viðskiptasambandi við félagið og/eða hefja eða iðka starfsemi sem skaðar samkeppnisstöðu félagsins. Starfsmaðurinn skuldbindur sig sérstaklega til að hafa hvorki munnlegt né skriflegt samband við eftirfarandi viðskiptavini félagsins á uppsagnarfrestinum, nema hann hafi áður fengið til þess skýrt samþykki hjá félaginu.“ Bannið tók til 15 nafngreindra viðskiptavina áfrýjanda. Í lok ákvæðisins kom fram að bryti stefndi gegn banninu skyldi hann endurgreiða áfrýjanda greiðslur samkvæmt ákvæði 2.2.

10 Lögmaður áfrýjanda sendi stefnda bréf 1. desember 2017 þar sem tilkynnt var að honum yrðu ekki greidd laun vegna nóvember það ár og útistandandi orlof yrði ekki gert upp. Sú ástæða var tilgreind að stefndi hefði gróflega brotið af sér í starfi fyrir áfrýjanda með því að hafa síðan í júní skipulagt og lagt á ráðin um stofnun samkeppnisrekstrar, félagsins M7 ehf. Brotin væru svo alvarleg að áfrýjandi gæti beitt riftun ráðningarsambandsins og að forsendur starfslokasamningsins væru brostnar. Jafnframt kom fram í bréfinu að áfrýjandi teldi sig eiga 8.005.423 króna skaðabótakröfu á hendur stefnda og að búið væri að höfða dómsmál á hendur honum vegna þeirrar kröfu. Lýst var yfir skuldajöfnuði þeirrar kröfu á móti kröfum stefnda um laun og óuppgert orlof.

11 Stefndi hóf störf hjá M7 ehf. í byrjun desember 2017 og var um áramót orðinn hluthafi og stjórnarmaður í því félagi. Óumdeilt er að M7 ehf. annast þjónustu við fyrirtæki vegna Microsoft hugbúnaðar eins og áfrýjandi og fleiri fyrirtæki hér á landi.

12 Dómsmáli áfrýjanda á hendur stefnda þar sem annars vegar var krafist staðfestingar á lögbannsgerð sem fram fór 24. nóvember 2017 og hins vegar 26.005.423 króna skaðabóta lauk með því að Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi með úrskurði 1. mars 2019 í máli 626/2018.

13 Áfrýjandi hefur fyrir Landsrétti lagt fram ýmis ný skjöl, þar með talið endurrit af framburði fyrirsvarsmanns áfrýjanda fyrir héraðsdómi í máli því sem lauk með fyrrnefndum úrskurði Landsréttar 1. mars 2019 og skýrslu Syndis 3. desember 2018 um greiningu á hörðum diskum fjögurra fyrrverandi starfsmanna áfrýjanda en stefndi er ekki einn þeirra. Einnig hefur áfrýjandi lagt fram skjal með upplýsingum um fjölda vinnustunda í þágu nokkurra viðskiptavina sinna, tekjur áfrýjanda af þeirri þjónustu og vænt tekjutap vegna tapaðra viðskipta eftir að M7 ehf. tók til starfa. Loks hefur áfrýjandi lagt fram bréf Ó-kk-ef M-kk-ef Ó-kk-ef, löggilts endurskoðanda, 30. nóvember 2018 þar sem hann staðfestir að fjárhæðir í síðastnefndu skjali komi úr bókhaldi áfrýjanda og að aðferðafræði við útreikninginn gefi ágæta mynd af mögulegu tekju og framlegðartapi áfrýjanda miðað við gefnar forsendur.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

14 Áfrýjandi krefst í fyrsta lagi sýknu á þeim grundvelli að honum hafi verið heimilt að rifta starfslokasamningi málsaðila og að stefndi hafi fyrirgert frekari rétti til greiðslna vegna alvarlegra trúnaðarbrota. Stefndi hafi þannig gerst brotlegur við ákvæði ráðningarsamnings og starfslokasamnings og almennar meginreglur vinnuréttarins. Í öðru lagi byggir stefndi á því að starfslokasamninginn beri að ógilda á grundvelli 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga þar sem stefndi hafi þegar samningurinn var gerður sannanlega haft vitneskju um atvik sem geri það að verkum að óheiðarlegt sé fyrir hann að bera samninginn fyrir sig auk þess sem ósanngjarnt sé af hálfu stefnda að gera það. Í þriðja lagi krefst áfrýjandi sýknu á þeim grunvelli að hann eigi gagnkröfu til skuldajafnaðar vegna trúnaðarbrota stefnda en um þá kröfu vísar áfrýjandi meðal annars til 1. mgr. 25. gr. hjúalaga nr. 22/1928.

Málsástæður stefnda

15 Kröfur stefnda í máli þessu eru annars vegar um greiðslu 1.000.000 króna mánaðarlauna fyrir nóvembermánuð 2017 og 130.400 króna orlofs ofan á þau laun. Krafan er byggð á starfslokasamningi málsaðila 9. nóvember 2017. Hins vegar gerir stefndi kröfu um greiðslu óuppgerðs 340 klukkustunda orlofs að fjárhæð 2.125.000 krónur. Sú krafa er byggð á skyldu vinnuveitanda, samkvæmt 8. gr. laga nr. 30/1987 um orlof, til að greiða launþega áunnið orlof við lok ráðningarsambands og á ákvæði 2.2 í fyrrnefndum starfslokasamningi.

Niðurstaða

16 Málatilbúnaður áfrýjanda miðar að því að sýna fram á trúnaðarbrot stefnda gagnvart honum í aðdraganda þess að stefndi sagði upp störfum, meðan hann var við störf hjá áfrýjanda á uppsagnarfresti og eftir að málsaðilar gerðu með sér starfslokasamning. Um þessi trúnaðarbrot hefur áfrýjandi sönnunarbyrði.

17 Af 1. mgr. 50. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála leiðir að framburður aðila og fyrirsvarsmanns aðila fyrir dómi um umdeild málsatvik verður að jafnaði ekki lagður til grundvallar nema að því leyti sem í honum felst viðurkenning á atviki sem er honum óhagstætt.

18 Framburður stefnda fyrir héraðsdómi verður því aðeins lagður til grundvallar að því leyti sem hann hefur borið um atvik sem eru honum óhagstæð. Áfrýjandi hefur kosið að leggja fram og byggja á framburði fyrirsvarsmanns síns sem gefinn var í öðru dómsmáli. Með hliðsjón af meginreglu réttarfars um milliliðalausa málsmeðferð hefur slíkur framburður almennt takmarkað sönnunargildi. Þar sem áfrýjandi hefur hins vegar kosið að leggja fram endurrit af honum og byggja á honum er unnt að leggja hann til grundvallar að því leyti sem fyrirsvarsmaðurinn hefur borið um atvik sem eru honum óhagstæð.

19 Af hálfu áfrýjanda hefur ekki verið óskað eftir munnlegri sönnunarfærslu fyrir Landsrétti. Þannig hefur hann ekki óskað eftir því að þeir starfsmenn Syndis sem unnu fyrrnefnda greiningu á diskum fjögurra fyrrverandi starfsmanna áfrýjanda staðfesti framlagða skýrslu sína og skýri aðferðir sínar og niðurstöður. Stefndi hefur mótmælt sönnunargildi þessarar skýrslu sem var aflað einhliða af hálfu áfrýjanda og fyrst lögð fram í málinu fyrir Landsrétti. Í skýrslunni er gerður fyrirvari um að erfitt hafi verið að sannreyna gögn fyrir 1. október 2017 „vegna misræmis [í] dagsetningum sökum þess að tölvurnar hafa verið skoðaðar á hátt sem ekki samræmist vinnulagi sem ber að hafa við í tölvurannsókn“. Skýrslan og ályktanir sem fram koma í henni hafa samkvæmt öllu framansögðu afar takmarkað gildi nema að því leyti sem í henni koma fram tilvísanir til skjala sem fylgdu skýrslunni og upplýsingar um þau.

20 Af hálfu áfrýjanda hefur því verið haldið fram að þau skjöl sem hann byggir á og telur sýna fram á trúnaðarbrot stefnda hafi hann fundið í skrám sem vistaðar hafi verið í svokölluðu skýi af fyrrverandi starfsmönnum hans sem stóðu að stofnun M7 ehf. en við leit í tölvu sem einn þessara starfsmanna hafði til afnota hjá áfrýjanda hafi fundist vefslóð sem vísað hafi veginn að þessari gagnageymslu.

21 Af hálfu stefnda hefur því ekki verið andmælt að fylgiskjöl með fyrrnefndri skýrslu Syndis, svo og önnur gögn sem áfrýjandi hefur lagt fram og kveður stafa frá þeim starfsmönnum sem yfirgáfu hann og gengu til liðs við M7 ehf., stafi frá þeim starfsmönnum sem tilgreindir eru í umræddri skýrslu. Hins vegar byggir stefndi á því að skjölin stafi ekki frá honum og að ekki verði ráðið af þeim að hann hafi verið þátttakandi í stofnun félagsins.

22 Umrædd skjöl benda til þess að nokkrir starfsmenn áfrýjanda hafi frá því í júní 2017 lagt á ráðin um að hætta störfum hjá áfrýjanda og stofna til reksturs í samkeppni við hann. Skjölin benda til þess að þessir starfsmenn hafi hist oftar en einu sinni og rætt þessi áform sín. Þau benda enn fremur til þess að starfsmennirnir hafi haft í hyggju að leita eftir viðskiptum við viðskiptavini áfrýjanda og hafi aflað sér einhverra upplýsinga frá honum um þessa viðskiptavini eða nýtt sér vitneskju sem þeir höfðu um þá vegna starfa sinna hjá honum.

23 Eitt fyrrnefndra skjala sem áfrýjandi hefur vísað til stafar frá stefnda en það er tölvupóstur sem hann sendi þáverandi samstarfsmanni sínum hjá áfrýjanda 11. október 2017 og afrit af honum til fyrrverandi samstarfsmanns á netfang sem endar á M7.is. Þessi samstarfsmaður hafði fengið tölvupóst frá starfsmanni fyrirtækisins Isam, sem áfrýjandi þjónustaði, en í þeim pósti var leitað ráða varðandi villutilkynningu við vinnslu rafrænnar tollskýrslu. Þessi tölvupóstsamskipti bera ekki annað með sér en að þeir sem að þeim stóðu hafi verið að leita lausna á tæknilegu úrlausnarefni. Ekki verður því séð að í þessum tölvupósti stefnda felist trúnaðarbrot af neinu tagi. Önnur gögn sem áfrýjandi hefur lagt fram bera ekki með sér að þau stafi frá stefnda og áfrýjandi hefur ekki haldið því fram að þau hafi fundist í tölvu sem stefndi hafði til afnota.

24 Nafn stefnda kemur fyrir í eins konar fundargerðum frá fundum 30. júlí og 5. október 2017 og einu minnisblaði. Í fundargerðunum er stefnda annars vegar getið sem eins af átta starfsmönnum áfrýjanda sem muni segja upp störfum hjá honum og hins vegar að stefndi muni tilkynna innkomu sína í M7 ehf. í lok október. Í minnisblaðinu er stefnda getið sem eins þeirra sem væru í verkefninu, að minnsta kosti til að byrja með, og vísað til þátttöku hans með orðunum „B-kk-nf – allir hlutar AX, ráðgjöf og forritun“. Loks kemur nafn stefnda fyrir í skjali þar sem talin eru upp nokkur fyrirtæki sem stofnendur M7 ehf. virðast hafa ætlað að sækja viðskipti til en nafn stefnda er innan sviga við nöfn þriggja fyrirtækja á listanum.

25 Í aðilaskýrslu stefnda fyrir héraðsdómi viðurkenndi hann að hafa hitt þá samstarfsmenn sína sem unnu að undirbúningi að stofnun M7 ehf. í kringum 30. júlí 2017 en af því verður dregin sú ályktun hann hafi verið á fundi sem önnur fundargerðanna stafar frá. Til þess er þó að líta að í þessum fundargerðum er meðal annars greint frá skiptingu verkefna sem lúta að stofnun M7 ehf. á milli nafngreindra fyrrverandi starfsmanna áfrýjanda en ekki tilgreint að stefnda hafi verið ætluð nein slík verkefni.

26 Í ákvæðum ráðningarsamnings stefnda um þagnar og trúnaðarskyldu og ákvæði í grein 2.4 í starfslokasamningi hans er ekki að finna bann eða takmarkanir á að stefndi hæfi störf hjá eða eignaðist hlut í fyrirtæki í samkeppni við áfrýjanda eftir að hann léti af störfum þar.

27 Framangreind skjöl, sem hafa nokkra stoð í framburði stefnda fyrir héraðsdómi, gefa vísbendingu um að til greina hafi komið að stefndi myndi slást í hóp þeirra þáverandi starfsmanna áfrýjanda sem unnu að stofnun M7 ehf. Uppsögn stefnda í lok ágúst 2017, starfslok hans og það að hann gekk til liðs við M7 ehf. í byrjun desember 2017 og gerðist þar hluthafi og stjórnarmaður gefur frekari vísbendingu um að honum hafi verið kunnugt um áform um að stofna félagið. Á móti kemur að áfrýjandi hefur, þrátt fyrir leit að skjölum í tölvum og skýjageymslu fyrrverandi starfsmanna sinna, ekki getað með framlagningu gagna eða framburði vitna rennt frekari stoðum undir að stefndi hafi verið virkur þátttakandi í undirbúningi að stofnun M7 ehf.

28 Af framburði stefnda fyrir héraðsdómi og framlögðum framburði fyrirsvarsmanns áfrýjanda í fyrra máli milli málsaðila verður ráðið að stefndi hafi fyrst upplýst einn af stjórnendum áfrýjanda um það á fundi eftir miðjan október 2017 að M7 ehf. væri eitt þeirra fyrirtækja sem hann hefði hug á að starfa fyrir og virðist það hafa leitt til þess að honum var boðinn nýr ráðningarsamningur í byrjun nóvember sama ár sem hann kaus að hafna. Með hliðsjón af framangreindu hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á að aðkoma stefnda að M7 ehf. hafi verið verulega umfram það sem stefndi hafði þegar upplýst áfrýjanda um áður en aðilar gerðu með sér umræddan starfslokasamning.

29 Í þeim gögnum sem áfrýjandi hefur lagt fram er ekki að finna neinar vísbendingar um að stefndi hafi aflað gagna eða veitt upplýsingar um þá viðskiptavini áfrýjanda sem stofnendur M7 ehf. virðast hafa ætlað að bjóða þjónustu sína.

30 Samkvæmt framansögðu hefur áfrýjandi ekki lagt fram nein gögn eða leitt vitni um að stefndi hafi aflað sér gagna eða upplýsinga frá áfrýjanda eða viðskiptavinum hans sem bundin voru trúnaði eða þagnarskyldu og nýtt í þágu samkeppnisaðila áfrýjanda fyrir eða eftir að hann lét af störfum þar eða um að hann hafi brotið gegn ákvæðum fyrrnefndrar greinar 2.4 í starfslokasamningi málsaðila 9. nóvember 2017. Áfrýjandi hefur þannig ekki axlað þá sönnunarbyrði sem á honum hvílir um þær staðhæfingar sínar að stefndi hafi brotið gegn trúnaðar og þagnarskyldum sínum samkvæmt ráðningarsamningi og skyldum sínum samkvæmt starfslokasamningi.

31 Af framangreindu leiðir að ekki verður fallist á kröfu áfrýjanda um sýknu á grundvelli þess að skilyrði riftunar eða ógildingar á starfslokasamningnum séu uppfyllt.

32 Áfrýjandi hefur krafist sýknu á þeim grundvelli að hann eigi hærri gagnkröfu á hendur stefnda en sem nemur stefnukröfu vegna tjóns sem hann hafi orðið fyrir vegna trúnaðarbrota stefnda. Þegar af þeirri ástæðu að áfrýjandi hefur samkvæmt framansögðu ekki sýnt fram á brot stefnda gegn trúnaðarskyldum sínum hefur hann heldur ekki sýnt fram á að hann eigi gagnkröfu á hendur stefnda sem skuldajafnað verði á móti kröfum stefnda.

33 Samkvæmt öllu framansögðu og þar sem dómkröfum stefnda um laun fyrir nóvember 2017, orlof af þeim launum og óuppgert orlof hefur ekki verið mótmælt tölulega verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

34 Eftir úrslitum málsins verður áfrýjanda gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Annata ehf., greiði stefnda, B-kk-þgf Þ-kk-þgf B-kk-þgf, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.