129/2019

Útdráttur

A var sakfelldur fyrir ýmis brot gegn umferðarlögum, þar á meðal að aka bifreiðum í sjö skipti sviptur ökurétti, í fjórum þeirra tilvika einnig undir áhrifum ávana og fíkniefna og í þremur þeirra jafnframt undir áhrifum slævandi lyfja. Auk þess var hann sakfelldur fyrir vörslur fíkniefna. Að sakaferli A virtum var refsing hans ákveðin fangelsi í 15 mánuði og hann sviptur ökurétti ævilangt, auk þess sem hann var dæmdur til að sæta upptöku fíkniefna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómarinn K-kvk-nf S-kvk-nf og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf og H-kk-nf O. A-kk-nf, settir landsréttardómarar.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 19. febrúar 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. febrúar 2019 í málinu nr. S651/2018.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms, að því frátöldu að krafist er refsiþyngingar.

3 Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og að málinu verði vísað frá héraðsdómi. Til vara krefst ákærði sýknu af ákæruliðum 2, 3, 4, 5, 6 og 8 en refsimildunar vegna annarra ákæruliða. Að því frágengnu krefst ákærði refsimildunar vegna allra sakargifta.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi játaði ákærði þau brot sem honum voru gefin að sök í átta liðum ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 6. nóvember 2018. Farið var með málið sem játningarmál samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var ákærða gert að sæta fangelsi í 14 mánuði auk þess sem ævilöng svipting ökuréttar hans var áréttuð og 0,99 g af amfetamíni gerð upptæk.

5 Í greinargerð ákærða til Landsréttar segir svo: „Þó ákærði hafi dregið til baka játningar sínar þá eru þær fyrst og síðast vegna formsatriða. Hann kannast við brotin.“ Við munnlegan flutning málsins fyrir Landsrétti ítrekaði verjandi ákærða að hann játaði þá háttsemi sem tilgreind væri í ákæru en þrátt fyrir játningu hans væru málsatvik með þeim hætti að sýkna bæri hann af fjölda ákæruliða. Ákærði gerði ekki athugasemdir við ákæruliði 1 og 7 en hann krafðist sýknu af öðrum ákæruliðum.

6 Ákærði byggir aðalkröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á því að verulega skorti á skýrleika ákæru. Í ákærunni sé hverjum lið hennar lýst, broti, stað og dagsetningu. Engin lagatilvísun sé með hverjum lið fyrir sig heldur sé öllu „klastrað saman“ í eina grein ákærunnar. Sé ákæran því ruglingsleg og verði vörnum illa við komið.

7 Ákærði gerir þær athugasemdir við 2. og 3. lið ákærunnar að ætluð brot hafi verið framin í umdæmi lögreglustjórans á Vesturlandi og liggi ekki fyrir umboð til embættis lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu til þess að sækja málið gegn ákærða. Verði ekki bætt úr því með síðari tíma yfirlýsingu og beri því að sýkna ákærða af þessum ákæruliðum.

8 Athugasemdir ákærða við 4., 5., 6. og 8. lið ákærunnar lúta að því að verklagsreglum lögreglu hafi ekki verið fylgt við afgreiðslu og meðhöndlun sýna þeirra sem ákærði hafi gefið hjá lögreglu. Verði því ekki byggt á umræddum sýnum í málinu og beri því að sýkna ákærða af þessum ákæruliðum.

Niðurstaða

9 Samkvæmt 4. mgr. 24. gr. laga nr. 88/2008 höfðar lögreglustjóri sem stýrt hefur rannsókn brots sakamál vegna þess nema ríkissaksóknari eða héraðssaksóknari höfði mál eða annað leiði af reglum um varnarþing samkvæmt VI. kafla. Í því tilviki tekur ríkissaksóknari ákvörðun um hvaða lögreglustjóri skuli höfða mál eða hvort héraðssaksóknari geri það. Samkvæmt 1. mgr. 50. gr. laganna má höfða mál sem sætir almennri meðferð fyrir dómi í þinghá þar sem ákærði á heimilisvarnarþing en samkvæmt gögnum málsins er ákærði með skráð lögheimili í Reykjavík. Þá segir í 1. mgr. 143. gr. laganna að ef maður er saksóttur fyrir fleiri en eitt brot skal það gert í einu máli eftir því sem við verður komið. Í athugasemdum við 24. gr. lagafrumvarps til breytinga á lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. lög nr. 47/2015, segir að ríkissaksóknari geti ákveðið hvaða lögreglustjóri skuli höfða mál ef vafi leikur á því hver skuli gera það. Enginn vafi lék á því hvaða embætti skyldi höfða málið og var því með vísan til lögskýringargagna engin þörf á atbeina ríkissaksóknara þar að lútandi. Verður sýknukröfu ákærða af framangreindri ástæðu því hafnað.

10 Aðrar málsástæður sem ákærði teflir fram og lúta að ómerkingu hins áfrýjaða dóms eða sýknu eru haldlausar og koma ekki til álita við úrlausn málsins.

11 Brot ákærða, þar á meðal brot á þágildandi umferðarlögum nr. 50/1987, voru réttilega heimfærð til refsiákvæða í hinum áfrýjaða dómi. Ný umferðarlög nr. 77/2019 tóku gildi eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms. Í samræmi við ákvæði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður nú dæmt um háttsemi ákærða eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi þeirra verknaða sem ákærða eru gefnir að sök og um refsingu, að því gefnu að hin nýju ákvæði séu honum í hag eða inntak þeirra hið sama og áður gildandi refsiákvæða.

12 Sambærileg ákvæði 1. mgr. 10. gr. eldri umferðarlaga er nú að finna í 1. mgr. 14. gr. núgildandi umferðarlaga. Sú háttsemi ákærða sem lýst er í ákærulið 6, að sinna ekki skyldum sínum við umferðaróhapp heldur aka á brott, varðar því við 1. mgr. 14. gr. núgildandi umferðarlaga.

13 Ákvæði 3. mgr. 37. gr. núgildandi umferðarlaga, sem áður var 2. mgr. 37. gr. eldri umferðarlag,a er nákvæmar orðað en áður án þess að sú breyting hafi þýðingu í málinu. Verður hraðakstursbrot ákærða samkvæmt ákærulið 2 heimfært til 3. mgr. 37. gr. núgildandi umferðarlaga.

14 Brot ákærða gegn 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga samkvæmt ákæruliðum 16 og ákærulið 8 eru nú réttilega heimfærð til 1. mgr. 58. gr. núgildandi umferðarlaga.

15 Ákvæði 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga er efnislega samhljóða 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að því leyti sem hér skiptir máli, en til þess er að líta að brot samkvæmt ákæruliðum 4, 5, 6 og 8 voru staðreynd með mælingu í blóði ákærða. Með 2. mgr. 50. gr. núgildandi umferðarlaga voru gerðar þær breytingar á 2. mgr. 45. gr. a eldri umferðarlaga að ökumaður telst nú aðeins undir áhrifum ávana og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana og fíkniefni eða lyf samkvæmt 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr. núgildandi umferðarlaga, finnast í blóði hans en samkvæmt eldra ákvæðinu nægði að slík efni fyndust í blóði eða þvagi hans. Það hefur því ekki áhrif á refsinæmi verknaðar ákærða að nánar tilgreind ávana og fíkniefni hafi einnig fundist í þvagi hans eins og rakið er í ákæruliðum 4, 5 og 8.

16 Brot ákærða gegn 1. mgr. 14. gr. núgildandi umferðarlaga varðar aðeins sektum, sbr. 94. gr. þeirra laga, í stað sekta og fangelsisrefsingar áður, sbr. 1. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga. Verður ákærða því ekki gerð fangelsisrefsing vegna þessa brots, sbr. 94. gr. núgildandi umferðarlaga. Önnur brot ákærða gegn ákvæðum umferðarlaga varða sektum eða fangelsi samkvæmt 95. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga. Sambærileg ákvæði 101. gr. og 102. gr. eldri umferðarlaga um sviptingu ökuréttar er nú að finna í 99. gr. og 101. gr. núgildandi umferðarlaga.

17 Gera verður þá athugasemd við það sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi að þau brot ákærða að aka sviptur ökurétti séu ítrekuð í fjórða sinn. Hið rétta er að um er að ræða ítrekaðan akstur ákærða sviptur ökurétti í þriðja sinn.

18 Að öllu framangreindu gættu og að öðru leyti með vísan til hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða, upptöku, sviptingu ökuréttar og sakarkostnað. Refsing ákærða er hæfilega ákveðin 15 mánaða fangelsi.

19 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður um annað en refsingu ákærða, A-kk-ef F-kk-ef K-kk-ef.

Ákærði sæti fangelsi í 15 mánuði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 375.535 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 350.000 krónur.