366/2019

Útdráttur

B var ákærður fyrir brot gegn valdstjórninni og líkamsárás með því að hafa í mars 2016 sparkað í tvo lögreglumenn sem voru við skyldustörf að handtaka B með þeim afleiðingum að annar lögreglumannanna fékk högg í maga og hinn á aðra höndina sem varð til þess að hann hlaut brot á úlnliðsbeini og bólgur í aðlægri sin. Með annarri ákæru var B ákærður fyrir brot gegn lögreglulögum með því að hafa í febrúar 2017 óhlýðnast ítrekuðum fyrirmælum lögreglu um að hverfa af vettvangi þar sem verið var að sinna slösuðum manni. B játaði fyrir héraðsdómi sök samkvæmt síðarnefndu ákærunni en neitaði sök hvað hina ákæruna varðaði. Í dómi Landsréttar var talið sannað, með vísan til framburða og fyrirliggjandi læknisvottorðs, að B hefði veitt lögreglu mótspyrnu og spyrnt við fæti þegar handtaka átti hann umrætt sinn og að annar fyrrgreindra lögreglumanna hefði við það hlotið áverka á hönd eins og í ákæru greindi. Hefði B hlotið að vera ljóst að með háttsemi sinni gæti lögreglumaður við skyldustörf orðið fyrir slysi og var hann sakfelldur, hvað þessa háttsemi varðaði, fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar styddu hvorki framburðir né gögn að hinn lögreglumannanna hefði fengið högg í magann og var B því sýknaður af þeim sakargiftum. Með brotum sínum rauf B skilorð eldri dóms sem var tekinn upp og refsing dæmd í einu lagi. Var B gert að sæta fangelsi í tólf mánuði en í ljósi þess mikla dráttar sem varð á rannsókn málsins, útgáfu ákæru og meðferð málsins fyrir Landsrétti þótti rétt að fresta fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið í tvö ár.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf, fyrrverandi landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 16. maí 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 5. apríl 2019 í málinu nr. S- 230/2018.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms hvað varðar sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins samkvæmt ákæru 9. maí 2018 og að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa varðandi sakargiftir ákæru 31. maí 2018 en til vara að refsing hans verði milduð frá hinum áfrýjaða dómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Tveimur ákærum á hendur ákærða er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði hefur játað þá háttsemi sem greinir í ákæru 31. maí 2018, er varðar brot gegn lögreglulögum nr. 9 0/1996, en neitað sakargiftum samkvæmt ákæru 9. maí 2018 um brot gegn valdstjórninni og líkamsárás sem varðar við 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í hinum áfrýjaða dómi er framburði ákærða og vitna lýst um atvik er tengjast sakarefni samkvæmt ákæru 9. maí 2018. Í upphafi aðalmeðferðar málsins í héraði óskaði sækjandi eftir því að lýsing í þeirri ákæru á broti ákærða yrði leiðrétt á þann veg að brotaþoli, A, hefði fengið högg á vinstri hönd en ekki á þá hægri. Sætti sú breyting ekki andmælum af hálfu ákærða.

5

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru skýrslur ákærða og vitnanna A og B spilaðar í hljóði og mynd.

Niðurstaða

6

A var á meðal þeirra lögreglumanna sem handtóku ákærða um klukkan 4.55 aðfara nótt 28. mars 2016 eins og lýst er í hinum áfrýjaða dómi. Í frumskýrslu lögreglu, sem lögreglumaðurinn D skráði klukkan 5.45 sömu nótt, og upplýsingaskýrslum A og lögreglumannsins B, sem ritaðar voru um sama leyti, segir að ákærði hafi sparkað í maga A og B þegar hann streittist á móti við handtökuna. A leitaði til Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja um kvöldmatarleytið sama dag og greindi þá lækni frá því að maður, sem hann hefði verið að handtaka, hefði sparkað kröftuglega í höndina á honum. Við læknisskoðun fann hann mikið til „proximalt á 5. Metacarpal beini (fimmta handarbein nær úlnlið) og úlnlið vinstri handar“, eins og segir í læknisvottorði. Kom þar fram að hann gæti kreppt hnefann en ætti erfitt með að beygja úlnliðinn og vildi lítið hreyfa höndina. Eftir röntgenmyndatöku var A greindur með brot á „pisiform“- beini í úlnlið auk þess sem hann var með bólgur í aðlægri sin. Af framburði læknisins H fyrir héraðsdómi verður ráðið að áverkinn hafi getað hlotist af því að sparkað hefði verið í hönd brotaþola eins og hann hefði lýst og að talsvert högg hefði þurft til þess að þetta bein brotnaði.

7

Í skýrslu A fyrir héraðsdómi kom skýrt fram hvernig hann hlaut áverkann sem að framan greinir. Kvaðst hann hafa verið að reyna að koma ákærða út úr leigubifreið þegar hann hafi snúið sér í framsætinu farþegamegin og spyrnt frá sér. Lýsti A því að hann hefði borið höndina fyrir sig sem hefði klemmst upp við kylfu, sem var í lögregluvesti er hann klæddist, þegar fótur ákærða lenti á hendinni. Fyrir dómi kannaðist ákærði sjálfur við að hafa streist á móti við handtökuna en kvaðst ekkihafa sparkað í lögreglumann. Við skýrslugjöf hjá lögreglu viðurkenndi ákærði aftur á móti að hafa ýtt frá sér við handtökuna bæði með höndum og fótum. Þegar skýrsla hans hjá lögreglu var borin undir hann fyrir dómi sagði hann að það hefði ekki verið neinn kraftur í þessuog ekkert spark.

8

Vinkona ákærða, sem var í annarri bifreið á vettvangi, og vinur hans, sem var í aftursæti leigubifreiðarinnar, sögðu fyrir dómi að þau hefðu ekki séð ákærða sparka frá sér við handtökuna. Ekki er ljóst af frásögn þeirra hvort þau hafi verið í aðstöðu til að skynja hvernig ákærði bar sig að í framsæti bifreiðarinnar þegar hann veitti lögreglu mótspyrnu við handtöku. Lögreglumaðurinn D bar fyrir dómi að hann hafiekki orðið vitni að því þegar ákærði sparkaði í A en haft það eftir honum og B eftir að þeir voru komnir á lögreglustöð. Lögreglumaðurinn B mundi ekki eftir atvikum þegar hann gaf skýrslu fyrir dómi. Fyrir héraðsdómi skýrði fjórði lögreglumaðurinn á vettvangi, I, aftur á móti frá því að hún hefði séð ákærða sparka frá sér án þess að hún gæti borið um hvar spörkin hefðu lent.

9

Með skýrslu brotaþola A fyrir dómi, sem fær stuðning í læknisvottorði um áverka, sem hann var með við komu á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja að kvöldi sama dag og atvik urðu, og þeim skýringum sem þar koma fram um ástæður þeirra, auk framburðar læknis fyrir dómi, þykir sannað að ákærði hafi spyrnt við fæti, þegar hann reyndi að komast hjá því að vera tekinn höndum, þannig að vinstri hönd brotaþola klemmdist upp við kylfu sem hann bar í vesti sínu með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Er þá enn fremur litið til þess að ákærði hefur kannast við að hafa beitt meðal annars fótum þegar hann veitti lögreglu mótspyrnu, auk þess sem framburður lögreglumannsins I styður það að ákærði hafi sparkað frá sér við handtökuna. Hlaut ákærða að vera ljóst að með þeirri háttsemi sinni gæti lögreglumaður við skyldustörf orðið fyrir slysi. Brot ákærða varðar því við 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga eins og greinir í ákæru og lagt er til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi. Þeir annmarkar sem voru á rannsókn málsins í öndverðu geta ekki breytt framangreindri niðurstöðu sem reist er á sönnunargögnum sem voru færð fram við meðferð málsins fyrir dómi. Með hliðsjón af 60. gr. stjórnarskrárinnar getur það heldur ekki skipt máli við úrlausn málsins þótt ákærði kunni að hafa haft réttmæta ástæðu til að draga í efa að tilefni væri til að handtaka hann eins og atvikum var háttað. 10

Þegar brotaþoli B gaf skýrslu fyrir héraðsdómi mundi hann ekki eftir því að ákærði hefði sparkað í sig við handtökuna aðfaranótt 28. mars 2016. Ekki liggja fyrir gögn um áverka á honum eða önnur samtímagögn, sem styðja að ákærði hafi sparkað í hann, nema nokkurn veginn samhljóða lögregluskýrslur. Í þessu ljósi og með vísan til 108. gr., 109. gr. og 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 þykir ekki sannað, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi. Því ber að sýkna hann af þeim sakargiftum.

11

Með skírskotun til 1., 2. og 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga en að öðru leyti með vísan til rökstuðnings í hinum áfrýjaða dómi ber að staðfesta fangelsisrefsingu ákærða sem þar er ákveðin. Í ljósi þess mikla dráttar sem varð á rannsókn málsins sem ákæra 9. maí 2018 lýtur að, útgáfu ákæru í því máli og meðferð málsins fyrir Landsrétti, sem og atvika að öðru leyti, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar að öllu leyti eins og í dómsorði greinir. Enn fremur ber að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um sakarkostnað.

12

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður að öðru leyti en því að fresta skal fullnustu refsingar ákærða, B-kk-ef M-kk-ef J-kk-ef, og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 737.360 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 706.800 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness föstudaginn 5. apríl 2019

Mál þetta, sem dómtekið var 19. mars 2019, er höfðað af héraðssaksóknara með ákæru 9. maí 2018 á hendur B-kk-þgf M-kk-þgf J-kk-þgf, kt. [...], [...], „fyrir brot gegn valdstjórninni og líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt mánudagsins 28. mars 2016, framan við Hafnargötu 51 í Reykjanesbæ, sparkað í lögreglumennina A og B, sem voru við skyldustörf að handtaka ákærða, með þeim afleiðingum að A fékk högg á hægri hönd og B í maga. Af þessu hlaut A brot á úlnliðsbeini og bólgur í aðlægri sin.

Telst háttsemi ákærða varða við 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkröfur:

Af hálfu A, kt. [...], er krafist skaða- og miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.500.000 kr., auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 6. febrúar 2016 þar til mánuður er liðinn frá birtingu bótakröfunnar, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist greiðslu þóknunar lögmanns eða réttargæslumanns úr hendi ákærða að mati dómara eða skv. síðar framlagðri tímaskýrslu lögmanns, auk virðisaukaskatts.“

Við þingfestingu málsins, 28. september 2018, var einnig þingfest málið nr. S-[...]/2018, sem höfðað var á hendur ákærða með svohljóðandi ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum 31. maí 2017:

„fyrir brot gegn lögreglulögum, með því að hafa, aðfaranótt sunnudagsins 26. febrúar 2017, við Hafnargötu 36, Keflavík, óhlýðnast ítrekuðum fyrirmælum lögreglu um að hverfa af vettvangi þar sem verið var að sinna slösuðum manni sem lá á gangstétt. Var ákærði því handtekinn og færður á lögreglustöðina.

Telst þessi háttsemi ákærða varða við 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Með vísan til 1. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála ákvað dómari að mál þessi skyldu sameinuð og rekin undir málsnúmerinu S-[...]/2018. Ákærði neitar sök samkvæmt fyrri ákærunni og krefst sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá hafnar hann bótakröfunni og krefst þess að henni verði vísað frá dómi, en til vara að hún verði verulega lækkuð. Að því er varðar síðari ákæruna játar hann skýlaust sakargiftir og krefst vægustu refsingar. Loks krefst hann þess að málsvarnarlaun verði greidd úr ríkissjóði.

Þar sem atvik samkvæmt síðari ákærunni eru óumdeild verður hér aðeins fjallað um atvik að baki ákæru héraðssaksóknara, dagsettri 9. maí 2018.

Málsatvik

Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar á Suðurnesjum eru málavextir þeir að aðfaranótt 28. mars 2016 óskaði starfsmaður 10-11 að Hafnargötu 51 í Reykjanesbæ eftir aðstoð lögreglu vegna fjögurra manna sem neituðu að yfirgefa verslunina. Ákærði var einn þessara manna og neitaði hann að yfirgefa verslunina, en var vísað út af lögreglu. Tekið er fram að ákærði hafi verið verulega ölvaður, æstur og ógnandi og hafi hann streist á móti og ekki hlýtt fyrirmælum lögreglunnar. Hafi hann haldið ólátunum áfram þegar út var komið og hreytt fúkyrðum í lögreglumenn. Því næst hafi hann sest inn í kyrrstæða leigubifreið, skrúfað niður rúðu í bifreiðinni og haldið áfram að hreyta fúkyrðum í lögreglumenn. Meðal annars hafi hann kallað þá aumingja. Ákveðið var að handtaka ákærða fyrir að fara ekki að fyrirmælum lögreglunnar, svo og vegna ölvunarástands hans og ógnandi hegðunar. Streittist hann á móti þegar verið var að handjárna hann og færa út úr leigubifreiðinni og tókst honum að losa sig og fara aftur inn í bifreiðina. Þegar lögreglumennirnir fóru á eftir ákærða inn í bifreiðina sparkaði hann með hægri fæti í maga lögreglumannanna A og B. Að þessu loknu var ákærði handtekinn og vistaður í fangaklefa.

Tekin var skýrsla af ákærða eftir dvöl í fangaklefa. Sagðist hann hafa verið vel drukkinn um nóttina og viðurkenndi að einhver æsingur hefði verið í honum og vinum hans í 10-11, en þó ekki slagsmál. Sagði hann það bull að hann hefði ekki farið að fyrirmælum lögreglunnar þegar honum var vísað út úr versluninni, enda hefði hann þá fyrir löngu verið kominn út. Handtaka hans hefði því verið að óþörfu og án tilefnis. Hins vegar viðurkenndi hann að hafa ýtt frá sér með höndum og fótum þegar lögreglumenn ætluðu aðtaka hann út úr leigubílnum, og bætti við að lögreglan hefði ekki mátt vaða inn í leigubílinn þar sem hann hefði ekkert gert af sér.

Daginn eftir atvik þetta tilkynnti lögreglumaðurinn A að hann hefði orðið fyrir meiðslum á vinstri úlnlið við handtöku ákærða. Hefði hann sett vinstri hönd fyrir magann þegar ákærði sparkaði í hann og hefði höggið því komið á höndina. Sagði hann höndina hafa dofnað upp við höggið, en síðan hafi hann farið að finna fyrir eymslum. Síðar sama dag hafi hann farið á bráðamóttöku Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja þar sem tekin var röntgenmynd af hendinni. Samkvæmt fyrirliggjandi læknisvottorði hlaut A brot á úlnliðsbeini og bólgur í aðlægri sin og var hann með höndina í gifsi í tvær vikur, en með gifsspelku í eina viku eftir það. Í vottorðinu segir einnig að mánuði eftir slysið sé A enn verkjaður og hafi að eigin sögn ekki sofið heila nótt eftir það.

Þar sem ákærði hefur skýlaust játað sök samkvæmt síðari ákærunni er látið nægja að skírskota þar til málavaxta, sbr. 3. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Framburður fyrir dómi

Ákærði sagði að hann og vinur hans, C, hefðu verið að rífast inni í verslun 10-11 í umrætt sinn, en þangað hefðu þeir farið eftir „djammið“. Hafi þeir báðir verið ölvaðir. Lögreglan hefði komið á staðinn og vísað þeim út úr versluninni. Sagði ákærði að einhver æsingur hefði verið í sér og á leiðinni út hefði hann hreytt einhverju í lögreglumennina, líklega kallað þá aumingja og fávita. Þegar út var komið kvaðst ákærði hafa sest inn í leigubíl sem þarvar fyrir utan, í framsætið farþegamegin, en vinur hans, C, hefði sest í aftursætið. Leigubílstjórinn hefði hins vegar verið inni í versluninni.

Þegar komið var í leigubílinn sagðist ákærði hafa haldið áfram að kalla ókvæðisorð að lögreglunni. Lögreglumennirnir hefðu þá komið og rifið hann út úr bílnum og sett í handjárn. Hann viðurkenndi að hafa verið með einhver læti og að hafa streist á móti þegar átti að rífa hann út úr bílnum, enda hefði hann ekki skilið af hverju verið var að handtaka hann. Á hinn bóginn neitaði hann því að hafa verið ógnandi og að hafa sparkað í lögreglumennina. Hann mótmælti því einnig að hafa ekki hlýtt fyrirmælum lögreglunnar.

Vitnið A lögreglumaður sagði að lögreglan hefði verið kölluð að verslun 10-11 aðfaranótt 28. mars 2016 vegna fjögurra manna sem þar létu ófriðlega. Þegar þangað kom voru þar þó aðeins tveir aðilar og var annar þeirra, ákærði í máli þessu, vel undir áhrifum áfengis. Kvaðst vitnið hafa beðið hann um að fara út úr versluninni, en hann hafi neitað því, rifið kjaft og látið ófriðlega. Kvaðst vitnið þá hafa tekið undir hönd hans og leitt hann út. Hafi lögreglumennirnir viljað leysa málið með því að ákærði róaði sig og færi heim að sofa. Þegar út var komið hefði ákærði hins vegar haldið áfram með öskrum og ógnandi tilburðum, sest því næst inn í leigubíl, skrúfað niður rúðuna og haldið áfram að öskra á hann og aðra lögreglumenn. Leigubílstjórinn hafi ekki verið sáttur við að fá ákærða inn í bílinn og hafi því farið út úr honum.

Vitnið kvaðst hafa opnað farþegahurðina og ætlað að teygja sig í ákærða þegar ákærði sneri sér í sætinu og sparkaði í maga hans, vinstra megin. Hafi hann borið vinstri höndina fyrir og strax fundið að höndin dofnaði, en höndin hafi legið við kylfuna í vesti hans. Einnig sagðist vitnið hafa séð er ákærði sparkaði í magann á B, starfsfélaga hans. Í kjölfarið var ákærði handtekinn og færður í fangaklefa. Spurður um ástæðu handtökunnar sagði vitnið að þeir lögreglumenn hefðu talið nauðsynlegt að handtaka ákærða vegna ölvunar og óláta.

Daginn eftir sagðist vitnið hafa mætt til vinnu, en þá áttað sig á því að hann hafi ekki getað unnið vegna verkja í hendinni. Við læknisskoðun hafi komið í ljós að hann var tvíbrotinn á úlnlið, auk þess sem sinar höfðu slitnað. Hafi hann verið frá vinnu um nokkurra vikna skeið. Vitnið staðfesti loks upplýsingaskýrslu sem liggur fyrir í málinu og rituð er af honum árla morguns 28. mars 2016.

Vitnið B lögreglumaður kvaðst mjög lítið muna eftir atburðinum, enda langt um liðið, og tók fram að hann hefði þurft að lesa skýrslu sína yfir til að rifja hann upp. Gæti hann aðeins staðfest skýrslu sína sem hann ritaði strax í kjölfar atviksins, en ekki greint sjálfstætt frá atvikum. Mundi hann ekki einu sinni eftir því að hafa fengið í sig spark, en hefði lesið það í skýrslunni. Þó sagðist hann minnast þess að málið hafi snúist um mann sem hafði verið vísað út úr verslun 10-11. Hafði maðurinn farið inn í leigubíl þegar vitnið kom á vettvang og minnti vitnið að hann hafi þá verið með einhverjar ógnandi handabendingar. Því hefði verið ákveðið að handtaka hann.

Vitnið D lögreglumaður tók fram að þetta atvik væri sér ekki í fersku minni. Þó kvaðst hann minnast þess að hafa umrætt sinn farið í útkall í verslun 10- 11 vegna ölvunar og óláta. Þegar þangað kom hafi afgreiðslumaðurinn vísað lögreglunni á tvo einstaklinga sem vildu ekki yfirgefa verslunina og hafi þeir báðir verið mjög ölvaðir. Þrátt fyrir fyrirmæli lögreglu hafi þeir ekki strax viljað fara út, en á endanum hafi tekist að ná þeim út úr versluninni. Fyrir utan verslunina hafi ákærði verið með ógnandi tilburði, hann hafi haldið höndum uppi, hrópað að lögreglumönnum og staðið þétt upp að þeim. Ákærði hafi því næst sest inn í leigubíl sem þar var kyrrstæður, skrúfað niður rúðuna og haldið áfram að hrópa að lögreglumönnunum. Leigubíllinn hafi verið að leggja af stað, en stoppað örskömmu síðar. Sagði vitnið að þá hefði verið ákveðið að handtaka ákærða vegna ölvunar á almannafæri og fyrir að fara ekki að fyrirmælum lögreglu. Sagði vitnið að nokkuð erfitt hefði verið að ná ákærða út úr bílnum, en vitnið kvaðst hafa aðstoðað við það. Sérstaklega aðspurt sagðist vitnið ekki hafa séð ákærða sparka í lögreglumenn, en tók fram að honum hefði síðar verið sagt frá því. Vitnið staðfesti loks skýrslu sína, sem hann ritaði strax í kjölfar atviksins.

Vitnið E lögreglumaður sagðist hafa komið á vettvang þegar allt var yfirstaðið og búið var að handtaka ákærða. Því gæti hann ekkert tjáð sig um atvik.

Vitnið C kvaðst umrætt sinn hafa verið í verslun 10-11 ásamt félaga sínum, ákærða. Hafi þeir verið fullir og að rífast og kvaðst vitnið hafa séð þegar afgreiðslumaður í versluninni hringdi á lögreglu. Þeir félagar hafi því farið út og verið að koma sér fyrir í leigubíl sem þar stóð fyrir utan, hann sjálfur í aftursætið en ákærði í framsætið, við hlið bílstjórans, þegar lögreglumann bar þar skyndilega að, opnaði framhurðina og reyndi að rífa ákærða út úr bílnum. Það hafi gengið illa og hafi leigubílstjórinn því farið út og annar lögreglumaður komið þar að og reynt að þrífa í ákærða bílstjóramegin. Hafi lögreglumennirnir togast á um ákærða í skamma stund, en að lokum hafi tekist að ná honum út. Kvaðst vitnið hafa séð er lögreglumaður kýldi ákærða, en ákærði hafi streist á móti þegar verið var að yfirbuga hann og handtaka. Sérstaklega aðspurt sagðist vitnið ekki muna eftir því að lögreglumennirnir hafi komið inn í verslunina og haft afskipti af þeim þar. Ekki kvaðst hann heldur hafa séð að ákærði sparkaði í lögreglumenn. Hins vegar mundi hann eftir því að ákærði kallaði einhver blótsyrði að lögreglumönnunum.

Fram kom í máli vitnisins að hann hefði tekið aðfarir lögreglunnar upp á myndsíma sinn, en síminn hefði hins vegar eyðilagst nokkru síðar.

Vitnið F kvaðst hafa ekið ákærða og C í bæinn aðfaranótt 28. mars 2016 og hafi ákærði verið mjög fullur. Með henni í bílnum var vinkona hennar, G. Þegar þangað var komið hafi hún og strákarnir farið inn í verslun 10-11 við Hafnargötu. Þar hafi ákærði og C farið að rífast, sem varð til þess að afgreiðslumaðurinn hringdi á lögregluna. Kvaðst vitnið síðan hafa farið út í bíl sinn, sem hún hafði lagt fyrir framan leigubíl fyrir utan verslunina. Ákærði og C hefðu hins vegar farið inn í leigubílinn. Þegar þeir voru komnir inn í leigubílinn sagði vitnið að lögreglan hefði komið á staðinn. Hefði lögreglumaður opnað hurð bílsins og tekið ákærða þaðan út, lagt hann í götuna, handjárnað hann og fært í lögreglubíl. Ekki sagðist vitnið hafa séð ákærða sparka í lögreglumenn.

Vitnið G kvaðst nánast ekkert muna eftir atvikum, enda langt um liðið.

Vitnið H læknir staðfesti að hafa skoðað A lögreglumann síðdegis 28. mars 2016 og ritað það vottorð sem liggur fyrir í málinu. Við skoðun hefði A lýst verkjum við handarblað og úlnlið vinstra megin og átt erfitt með að beygja úlnliðinn upp og niður, þótt nokkur kraftur væri í hendinni. Ekki hafi sést merki um brot, en eftir röntgenmyndatöku hafi komið í ljós brot á úlnliðsbeini og bólgur í aðlægri sin. Sagði læknirinn að áverkinn gæti vel samrýmst því að sparkað hafi verið í höndina eða handarblaðið.

Aðalmeðferð málsins hófst 18. janúar 2019 og voru þá teknar skýrslur af framangreindum vitnum. Við lok skýrslutöku óskaði sækjandi eftir því að aðalmeðferðinni yrði frestað svo að unnt yrði að fá fyrir dóminn til skýrslutöku lögreglumanninn I og leigubílstjórann sem sat í leigubifreiðinni utan við 10-11 umrætt sinn. Þrátt fyrir ítarlega leit lögreglu tókst ekki að hafa uppi á leigubílstjóranum, en vitnið I lögreglumaður gaf skýrslu við framhald aðalmeðferðar 19. mars 2019. Hún kvaðst óljóst muna eftir atvikum, en sagðist þó minnast þess að hún hafi komið á vettvang í lögreglubíl númer tvö og hafi hún fengið upplýsingar um að ákærði hefði verið með einhver ólæti í verslun 10-11. Þá taldi hún sig muna að ákærði hafi verið kominn inn í leigubifreið og hafi hann legið þar og sparkað frá sér. Hafi hann látið illa, ekki hlýtt fyrirmælum lögreglunnar og streist á móti við handtöku. Ekki gat hún sagt til um hvar spörk ákærða lentu á þeim lögreglumönnum sem fyrir urðu, enda hafi hún ekki séð það.

Niðurstaða

Í máli þessu er ákærði sakaður um brot gegn valdstjórninni og líkamsárás gagnvart lögreglumönnum aðfaranótt 28. mars 2016. Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu. Er krafan á því reist að rannsókn málsins sé ábótavant og hafi ákæruvaldið ekki axlað sönnunarbyrði um sekt hans.

Hér að framan hefur verið gerð grein fyrir upphafi málsins samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar. Er skýrslan rituð af D lögreglumanni, en samkvæmt gögnum málsins kom hann fyrstur á vettvang, ásamt lögreglumanninum A. Í dagbók lögreglunnar er eftirfarandi einnig skráð af D kl. 05:18 um útkall lögreglunnar: „Er við komum á vettvang benti starfsmaður 10/11 á umrædda aðila. Við fórum og ræddum við hann og sögðum honum að starfsmenn 10/11 óskuðu eftir því að honum yrði vísað út þar sem hann hafi verið með hávaða og æstur í búðinni og hafi verið í átökum við vin sinn. Er við vorum að vísa honum út var hann með stæla við lögregluna og var ekki að hlýða skipunum lögreglu en tókst aðlokum að koma honum út. Er út var komið hélt hann áfram að ógna lögreglu. Óskuðum við því eftir að hann færi heim til sín. Taxa bifreið var við 10/11 sem hann fór í og að við töldum að hann væri hættur og væri að fara heim. Þá kallaði hann út um rúðuna á bifreiðinni allskonar illyrðum að lögreglu. Var hann spurður hvort hann ætlaði að halda áfram sem hann gerði og var hann því næst handtekinn.“

D gaf skýrslu fyrir dóminum og hefur framburður hans verið rakinn hér að framan. Kvaðst hann ekki hafa séð ákærða sparka í lögreglumenn, en honum hefði síðar verið sagt það.

Í öllum meginatriðum er framburður ákærða fyrir dómi um tilefni og upphaf afskipta lögreglunnar af honum í verslun 10-11 umrætt sinn samhljóða því sem rakið er hér að framan og skráð er í dagbóklögreglunnar, sem og vætti lögreglumannanna A og D. Þannig viðurkenndi ákærði að hafa verið ölvaður og að einhver æsingur hafi verið í honum. Samrýmist það framburði vitnanna C og F, en bæði báru um það fyrir dómi að þeir félagar hafi verið fullir og verið að rífast inni í versluninni. Ákærði nefndi einnig að á leiðinni út úr versluninni hafi hann hreytt einhverjum ókvæðisorðum í lögreglumennina, líklega kallað þá aumingja eða fávita. Þegar út var komið kvaðst hann hafa sest inn í leigubíl sem þar var. Sjálfur hafi hann sest í framsætið farþegamegin, en félagi hans í aftursætið. Hafi hann haldið áfram að hrópa ókvæðisorð að lögreglunni þegar þangað var komið og hafi lögreglumenn þá komið að og rifið hann út úr bílnum. Viðurkenndi hann að hafa verið með einhver læti og streist á móti þegar átti að handtaka hann, og skýrði það með því að hann hefði ekki skilið af hverju verið var að handtaka hann. Hins vegar neitaði hann því að hafa verið ógnandi og að hafa sparkað í lögreglumennina, sem og að hafa ekki hlýtt fyrirmælum þeirra. Í skýrslu sinni hjá lögreglu sagðist ákærði þó hafa ýtt frá sér með höndum og fótum þegar lögreglumenn ætluðu að taka hann út úr bílnum.

Með vísan til ofanritaðs, framburðar áðurnefndra lögreglumanna sem fyrstir komu á vettvang, skýrslna sem þeir rituðu í kjölfar atviksins, ásamt dagbókarfærslu, þykir ljóst að fullt tilefni var til afskipta lögreglu af ákærða í umrætt sinn, en eins og fram er komið hafði starfsmaður 10-11 óskað eftir aðstoð hennar vegna fjögurra manna sem þar voru og neituðu að yfirgefa verslunina. Ákærði var þar á meðal og er það álit dómsins að vegna ölvunarástands hans, óhlýðni og framkomu að öðru leyti, hafi lögreglan ekki átt annarra kosta völ en að handtaka hann. Áður höfðu lögreglumennirnir þó beðið ákærða um að róa sig og fara heim til sín, en hann engu skeytt um það eftir að hafa sest inn í leigubílinn fyrir utan verslunina. Handtaka ákærða var því réttmæt eins og hér stóð á.

Fyrir dómi neitaði ákærði því að hafa sparkað í lögreglumenn við handtökuna. Í skýrslu sinni hjá lögreglu viðurkenndi hann þó að hafa ýtt frá sér með höndum og fótum þegar lögreglumennirnir ætluðu að draga hann út úr leigubílnum. Lögreglumaðurinn A lýsti því fyrir dómi hvernig ákærði bar sig að þegar ákærði mun hafa sparkað í maga hans, vinstra megin. Jafnframt sagðist hann hafa séð þegar ákærði sparkaði í maga starfsfélaga hans, vitnisins B, þegar þeir tveir, ásamt vitninu D, voru að reyna að ná ákærða út úr leigubílnum. Í lögregluskýrslum allra áðurnefndra lögreglumanna er þess og getið aðákærði hafi við handtöku sparkað í maga lögreglumannanna, en skýrslur þeirra voru ritaðar strax í kjölfar atburðarins. Fyrir dómi kvaðst vitnið B hins vegar ekki muna eftir spörkum ákærða þar sem langt væri um liðið, og bætti við að hann myndi ekki einu sinni eftir því að hafa sjálfur orðið fyrir sparki. Við sama tækifæri sagði vitnið D að hann hafi ekki séð ákærða sparka í lögreglumennina, en honum hefði síðar verið sagt frá því. Vitnið I lögreglumaður taldi sig hins vegar muna að ákærði hafi legið inni í leigubílnum og sparkað frá sér, en gat ekki sagt til um hvar spörkin lentu á þeim lögreglumönnum sem fyrir urðu. Önnur vitni, C og F, kváðust ekki hafa séð ákærða sparka í lögreglumenn.

Þegar litið er til alls framanritaðs þykir dóminum hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi sparkað í lögreglumennina A og B þegar þeir hugðust handtaka hann. Hlaut ákærða að vera ljóst að slys gæti hlotist af spörkum hans.

Í dagbókarfærslu lögreglunnar, sem liggur fyrir í málinu, er eftirfarandi skráð af Jaðstoðaryfirlögregluþjóni 29. mars 2016: „[A]kemur á skrifstofu [...]og tilkynnir að hann hafi orðið fyrir meiðslum á vinstri úlnlið. [A]fór til læknis á slysadeild HSS í gær og settur í röntgen. Ekki er búið að lesa úr myndunum en það mun koma í ljós í dag hvort hann sé brotinn. Verður frá örugglega næstu vaktasyrpu. [A] sagðist hafa sett hendina fyrir þegar B-kk-nf sparkaði í hann. [A] kvaðst hafa dofnað upp eftir sparkið en þegar heim var komið fór hann að finna til.“ Vitnið H læknir staðfesti að hafa skoðað lögreglumanninn síðdegis 28. mars 2016 og sagði að áverki sem í ljós kom við röntgenmyndatöku gæti vel samrýmst því að sparkað hafi verið í höndina á manninum eða handarblað. Með vísan til þessa og gagna málsins að öðru leyti þykir því sannað að ákærði hafi valdið lögreglumanninum A þeim áverkum sem í ákæru er lýst. Er háttsemi hans þar rétt heimfærð til refsiákvæða. Á hinn bóginn er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að lögreglumaðurinn B hafi hlotið áverka af spörkum ákærða og verður ákærði því aðeins sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 að því er hann varðar.

Ákærði er fæddur í janúar 1994. Samkvæmt sakavottorði hans hefur hann tvívegis hlotið dóm fyrir ofbeldisbrot, 14. desember 2012 og 22. október 2014. Með síðari dómnum var hann dæmdur í átta mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára, fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með brotum sínum nú hefur ákærði rofið skilorð þess dóms og verður hann því tekinn upp og refsing dæmd í einu lagi, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar hans verður litið til ákvæða 1. og 2. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, svo og til þess að í umrætt sinn voru lögreglumenn að sinna skyldustörfum og bar ákærða að hlýða fyrirmælum þeirra. Að þessu gættu og með hliðsjón af því að ákærði er hér einnig sakfelldur fyrir þá háttsemi sem greinir í ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum, dagsettri 31. maí 2018, og hann játaði skýlaust fyrir dómi, ákveðst refsing hans fangelsi í 12 mánuði. Í ljósi þess mikla dráttar sem varð á rannsókn málsins og útgáfu ákæru þykir rétt að skilorðsbinda níu mánuði af refsingunni, svo sem nánar greinir í dómsorði.

Samkvæmt fyrri ákærunni krefst A lögreglumaður skaða- og miskabóta úr hendi ákærða að fjárhæð 1.500.000 krónur, auk vaxta, vegna afleiðinga líkamsárásar ákærða. Í kröfunni er þó tekið fram að um sé að ræða miskabætur í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og áréttaði lögmaður bótakrefjanda það við munnlegan flutning málsins. Krafa þessi er hvorki studd gögnum um meintan miska bótakrefjanda, né þess að nokkru getið hvort ríkissjóður hafi á grundvelli hlutlægrar bótaábyrgðarreglu 30. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 greitt bótakrefjanda þær bætur sem hann krefst nú úr hendi ákærða. Verður kröfunni því vísað frá dómi vegna vanreifunar.

Í samræmi við niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði dæmdur til greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 505.920 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, B-kk-nf M-kk-nf J-kk-nf, sæti fangelsi í 12 mánuði, en fresta skal fullnustu níu mánaða af refsivist hans og hún niður falla að liðnum tveimur árum frá birtingu dómsins, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Einkaréttarkröfu A er vísað frá dómi.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef S-x-x R-kk-ef lögmanns, 505.920 krónur.