838/2022

Útdráttur

S höfðaði mál á hendur A og B til greiðslu eftirstöðva láns sem A og B tóku til kaupa á fasteign í Danmörku. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi.

Í úrskurði Landsréttar var rakið að forsendur úrskurðarins yrði að skilja á þann veg að ástæða frávísunar málsins hafi annars vegar verið sú ályktun héraðsdóms að c- liður 2. mgr. 1. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar ætti við um kröfu S og yrði því ekki byggt á lögunum í málinu og hins vegar að S-x-x farið á svig við 10. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála með því að leggja fram skjöl á erlendu tungumáli, þar á meðal skjal það sem krafa S byggði á. Ekki var talið að málinu yrði vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að lög nr. 43/2000 ættu ekkivið enda félli skuldabréfið undir lögin og ekki fengist séð að S byggði að neinu leyti á séreðli viðskiptabréfa. Þá var ekki talið að málinu yrði vísað frá af þeim sökum að íslensk þýðing af tilteknum skjölum sem byggt var á í málinu hafi ekki verið lögð fram þegar það var munnlega flutt um frávísunarkröfu varnaraðila og gagnaöflun í málinu hafði ekki verið lýst lokið. Loks kom fram að í hinum kærða úrskurði væri vísað til 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 til stuðnings niðurstöðu um frávísun málsins frá dómi. Hins vegar yrði ekki séð að A reisti kröfu um frávísun málsins á þeim grunni. Ekki yrði annað ráðið af málatilbúnaði S en að aðilasamlag til varnar í málinu styddist við 1. mgr. 19. gr. laganna. Af þeim sökum gæti 18. gr. þeirra ekki stutt kröf u varnaraðila um frávísun málsins. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og K-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. desember 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 18. janúar 2023. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 14. desember 2022 í málinu nr. E - [...]/2022 þar sem máli sem sóknaraðili höfðaði á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili A krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

4

Varnaraðili B hefur ekki látið málið til sín taka.

Niðurstaða

5

Í málinu gerir sóknaraðili kröfu um að varnaraðilum verði gert að greiða honum 257.358,85 danskar krónur og tilgreinda ársvexti samkvæmt dönskum lögum um vexti nr. 743/2002. Um er að ræða eftirstöðvar láns sem varnaraðilar tóku til kaupa á fasteign í Danmörku. Lánið var jafngreiðslulán samkvæmt skuldabréfi, upphaflega að fjárhæð 314.763,06 danskar krónur, sem varnaraðilar skyldu endurgreiða með 137 afborgunum á 11 árum. Var lánsfjárhæðin með breytilegum vöxtum sem voru við lántöku 10,92% ársvextir. Við kröfugerð sóknaraðila á hendur varnaraðilum vartekið tillittiluppgjörs sem fram fór eftir að fasteign varnaraðila var seld nauðungarsölu 17. ágúst 2012 vegna vanefnda þeirra.

6

Sóknaraðili kveðst hafa höfðað málið á heimilisvarnarþingi varnaraðila, þeim til hagsbóta, en hann byggir á því að um kröfu hans gildi efnisreglur danskra laga og danskar réttarreglur, sbr. lög nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, einkum 3. gr. Um sé að ræða lán hjá dönsku fjármálafyrirtæki sem varnaraðilar hafi tekið þegarþau voru búsett í Danmörku. Þá sé skuldabréfið á dönsku og í danskri mynt og til tryggingar réttum efndum hafi varnaraðilar veðsett fasteign sína í Danmörku.

Krafan sé aðfararhæf samkvæmt dönskum réttarfarslögum, sbr. enn fremur lög nr. 43/2000, einkum 3. og 4. gr. laganna.

7

Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila vísað frá héraðsdómi. Skilja verður forsendur úrskurðarins á þann veg að ástæða frávísunar málsins hafi öðrum þræði verið sú ályktun héraðsdóms að c-liður 2. mgr. 1. gr. laga nr. 43/2000 ætti við um kröfu sóknaraðila á hendur varnaraðila og því yrði ekki byggt á lögunum í málinu.

8

Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. laga nr. 43/2000 gilda lögin ekki í tilteknum tilgreindum tilvikum sem talin eru upp í stafliðum atil h. Í c-lið ákvæðisins segir orðrétt um þau tilvik þar sem lögin gilda ekki um tilgreind viðskiptabréf: „Skuldbindingar sem byggjast á víxlum, tékkum og skuldabréfum og öðrum viðskiptabréfum, að svo miklu leyti sem skuldbindingar sem af þeim leiðir er að rekja til eðlis þeirra sem viðskiptabréfa.“ Verður ákvæði c-liðar ekki túlkað öðruvísi en svo að lögin gildi ekki um viðskiptabréf ef um er að ræða réttindi sem bæði eru grundvölluð á viðskiptabréfinu og mótast af viðskiptabréfareglum, svo sem þegar um er að ræða framsal viðskiptabréfsins, mótbárutap, réttindamissi eða önnur atvik sem valda því að kröfuhafinn á betri rétt en sá sem framseldi bréfið og skuldarinn minni rétt. Það skuldabréf sem um ræðir í málinu er bankalán sem ekki hefur verið framselt þrátt fyrir að það hafi farið á milli banka samkvæmt ákvörðun danska Fjármálaeftirlitsins. Af þessu leiðir að skuldabréfið fellur undir lög nr. 43/2000, enda fæst ekki séð að sóknaraðili byggi að neinu leyti á séreðli viðskiptabréfa en hann rekur málið sem uppgjör á eftirstöðvum bankaláns samkvæmt skuldabréfi. Samkvæmt þessu verður málinu ekki vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að lögin eigi ekki við.

9

Krafa varnaraðila A um frávísun málsins frá héraðsdómi virðist einnig byggð á því að sóknaraðili hafi farið á svig við 10. gr. laga nr. 91/1991 með því að leggja fram skjöl á erlendu tungumáli, þar á meðal skjal það sem krafa sóknaraðila grundvallast á. Í hinum kærða úrskurði er byggt á því að sóknaraðili geti ekki „bætt úr málatilbúnaði sínum síðar undir rekstri málsins þar sem [varnaraðili] hefur ekki önnur gögn en nú þegar hafa verið framlögð til að byggja varnir sínar á. Þá hefur [varnaraðili] ekki tekið til efnisvarna vegna þeirra annmarka sem að framan eru taldir.“

10

Fyrir liggur að sóknaraðili áskildi sér rétt til frekari gagnaöflunar og framlagningar í héraðsstefnu málsins. Þá liggur fyrir að gagnaöflun í málinu hafði ekki verið lýst lokið þegar fram fór munnlegur málflutningur um frávísunarkröfu varnaraðila 8. desember 2022. Þrátt fyrir að varnaraðili hafi valið þá leið að skila eingöngu greinargerð um frávísunarkröfu, sbr. heimild í 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991, þrengir það ekki rétt sóknaraðila til að leggja fram gögn til stuðnings kröfum sínum, þar á meðal íslenska þýðingu af þegar framlögðum skjölum, sbr. 3. mgr. 10. gr. laganna, allt fram að þeim tíma að gagnaöflun í máli er lýst lokið. Að leggja fram íslenska þýðingu af þegar framlögðum skjölum hefur enda ekkert með breytingu á málatilbúnaði aðila að gera.

Að þessu virtu verður máli þessu ekki vísað frá dómi af þeim sökum að íslensk þýðing af tilteknum skjölum sem byggt er á í málinu hafi ekki verið lögð fram þegar það var munnlega flutt um frávísunarkröfu varnaraðila.

11

Í hinum kærða úrskurði er vísað til 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 til stuðnings þeirri niðurstöðu að vísa beri málinu frá dómi. Ekki verður séð að varnaraðili reisi kröfu sína um frávísun málsins á þeim grunni. Í héraðsstefnu er vísað til ákvæðisins en allt að einu verður ekki annað ráðið af málatilbúnaði sóknaraðila en að aðilasamlag til varnar í málinu styðjist við 1. mgr. 19. gr. nefndra laga. Af þeim sökum getur 18. gr. þeirra ekki stutt kröfu varnaraðila um frávísun málsins, svo sem byggt er á í hinum kærða úrskurði.

12

Samkvæmt framangreindu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

13

Ákvörðun málskostnaðar fyrir héraðsdómi vegna þessa þáttar málsins bíður dóms en varnaraðila A verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

14

Það athugast að færsla í þingbók við uppkvaðningu úrskurðar 14. desember 2022 er ekki í samræmi við fyrirmæli 2. mgr. 11. gr. laga nr. 91/1991.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðili, A, greiði sóknaraðila, Sparekasse Kronjylland AS, 400.000 krónur í kærumálskostnað.