543/2019

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, er hún var 13 ára gömul, með því að hafa afhent henni áfengi og haft við hana samræði, látið hana hafa við sig munnmök og tekið af henni tvær kynferðislegar hreyfimyndir. Þannig hafi hann beitt hana ofbeldi og nýtt sér yfirburði sína gagnvart henni vegna aldurs og þroskamunar og traust hennar og trúnað til hans sem fyrrum þjálfara hennar. Var háttsemin talin varða við 1. mgr. 194. gr., 1. mgr. 202. gr. og 210. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 18. gr., sbr. 27. gr., áfengislaga nr. 75/1998. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2. og 6. töluliðar 70. gr. og 195. gr. a almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjú ár. Þá var X gert að greiða A 1.500.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 2. júlí 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 28. júní 2019 í málinu nr. S[…]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að hafnað verði kröfu ákærða um ómerkingu, að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða og refsing hans verði þyngd.

3 Ákærði krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og að málinu verði vísað aftur heim í hérað til dómsálagningar að nýju. Til vara krefst hann sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins en að því frágengnu að refsing hans verði milduð verulega. Þá krefst ákærði þess að bótakröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af henni en að því frágengnu að hún verði lækkuð verulega.

4 Af hálfu brotaþola, A, er þess aðallega krafist að ákærða verði gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 3.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 7. júlí 2018 til 11. október sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms hvað varðar einkaréttarkröfu hennar.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð hljóð og myndupptaka af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

6 Mál þetta var höfðað með ákæru 6. desember 2018 á hendur ákærða fyrir kynferðisbrot og brot gegn áfengis og barnaverndarlögum með því að hafa í júlímánuði það ár afhent brotaþola, A, sem þá var 13 ára að aldri, áfengi og fíkniefni og haft við hana samræði og látið hana hafa við sig munnmök og þannig beitt hana ofbeldi og nýtt sér yfirburði sína gagnvart henni vegna aldurs og þroskamunar og traust hennar og trúnað til hans sem fyrrum þjálfara hennar og, á sama tíma, tekið af henni tvær kynferðislegar hreyfimyndir. Var háttsemin talin varða við 1. mgr. 194. gr., 1. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 210. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 18. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga nr. 75/1998 og 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af því að hafa afhent brotaþola fíkniefni en sakfelldur samkvæmt ákæru að öðru leyti og var háttsemi hans þar talin réttilega færð til refsiákvæða. Ákæruvaldið fellir sig við þá niðurstöðu.

7 Ákærði, sem neitar sök í málinu, hefur kannast við að hafa haft kynferðismök við brotaþola í umrætt sinn en kveðst hins vegar ekki hafa vitað að hún væri yngri en 15 ára. Þá hafi kynferðismökin átt sér stað með samþykki brotaþola.

8 Ákærði reisir kröfu sína um ómerkingu hins áfrýjaða dóms á því að reifun héraðsdóms á málsatvikum, þar með talið framburðarskýrslum við aðalmeðferð málsins, sé knöpp og þar sé ekki getið um atriði sem skipti máli fyrir vörn hans. Þá séu röksemdir héraðsdómara fyrir niðurstöðu um sakfellingu og heimfærslu til refsiákvæða ófullnægjandi. Varakrafa um sýknu er á því byggð að ósannað sé að hann hafi af ásetningi unnið þann verknað sem honum er gefinn að sök í ákæru, sbr. 18. gr. almennra hegningarlaga.

9 Samkvæmt dlið 2. mgr. 183. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála skal í dómi greina svo stutt og glöggt sem verða má hver málsatvik séu í aðalatriðum, án þess að gerð sé grein fyrir framburði ákærða og vitna nema að því leyti sem þörf krefur til úrlausnar málsins. Þá kemur fram í f og gliðum sömu málsgreinar að með sama hætti skuli gera grein fyrir röksemdum dómara fyrir því hvað teljist sannað í málinu og með hverjum hætti, sem og fyrir niðurstöðu um önnur atriði máls, þar á meðal viðurlög.

10 Í hinum áfrýjaða dómi er ranghermt að vitnið E hjúkrunarfræðingur hafi borið að brotaþoli hafi tjáð henni að hún hafi fundið fyrir miklum áhrifum kókaíns sem ákærði hafi gefið henni í umrætt sinn. Þvert á móti kom fram í framburði vitnisins að brotaþoli hefði sagst ekki hafa fundið fyrir miklum áhrifum fíkniefnisins. Að öðru leyti er í héraðsdómi gerð nægileg grein fyrir málsatvikum og forsendum fyrir niðurstöðu dómsins, sbr. fyrirmæli laga um meðferð sakamála sem að framan greinir. Verður því ekki fallist á aðalkröfu ákærða um að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til dómsálagningar að nýju.

11 Með vísan til þess sem rakið er í héraðsdómi er, gegn neitun ákærða, sannað að honum hafi verið kunnugt um aldur brotaþola þegar hann hafði kynferðismök við hana í umrætt sinn eða að minnsta kosti að hún hafi verið yngri en 15 ára. Ákærði er níu árum eldri en brotaþoli og fyrrum íþróttaþjálfari hennar. Með háttsemi sinni nýtti hann sér yfirburðastöðu sem hann hafði gagnvart brotaþola til að hafa við hana kynferðismök og fólst jafnframt í því ofbeldi af hans hálfu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 19. janúar 2012 í máli nr. 562/2011. Verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að þessu leyti og varðar brot hans við 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Þá er staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt 210. gr. a almennra hegningarlaga og 18. gr., sbr. 27. gr. áfengislaga. Að því er síðara brotið varðar þykja aðstæður á hinn bóginn ekki vera með þeim hætti að ákvæði 2. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga eigi jafnframt við og verður ákærði sýknaður af ákæru þar um.

12 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest niðurstaða hans um ákvörðun refsingar, upptöku síma og sakarkostnað. Eins og í héraðsdómi greinir á brotaþoli rétt á miskabótum úr hendi ákærða á grundvelli bliðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með hliðsjón af málsatvikum þykja þær hæfilega ákveðnar 1.500.000 krónur með vöxtum sem í dómsorði greinir.

13 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en einkaréttarkröfu.

Ákærði, X, greiði brotaþola, A, 1.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 7. júlí 2018 til 11. október sama ár en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.299.839 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 917.600 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 342.550 krónur.