258/2019

Útdráttur

L hf. höfðaði mál gegn E og krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi í breskum pundum. Lánið hafði E tekið vegna uppgjörs á sjálfskuldarábyrgð sem hann hafði gengist undir á láni L hf. til EC ehf. E byggði meðal annars á því að upphaflegur lánssamningur milli L hf. og EC ehf. hefði verið lán í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu sem hefði farið í bága við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í dómi Landsréttar kom fram að tveir viðaukar hefðu verið gerðir við lánssamninginn þar sem eftirstöðvar láns hefðu verið skýrlega tilteknar í breskum pundum og að lagt hefði verið til grundvallar í dómaframkvæmd að við slíkar aðstæður væri um lögmætt lán í erlendum gjaldmiðli að ræða. Auk þess hefði E gengist undir ábyrgð sína með tiltekinni fjárhæð í breskum pundum og væri hann því skuldbundinn gagnvart lánveitanda samkvæmt því. Þá var hafnað þeirri málsástæðu E að L hf. hefði valdið honum tjóni með því að lækka kröfu sína í þrotabú EC ehf. Jafnframt hafnaði Landsréttur því að víkja bæri samningnum til hliðar á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þar sem gögn málsins bæru með sér að skuld samkvæmt lánssamningnum væri ógreidd bæri E greiðsluskylda í samræmi við ákvæði lánssamningsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 11. apríl 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. mars 2019 í málinu nr. E84/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 6.300.599 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. janúar 2014 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar á báðum dómstigum.

3 Stefndi krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara lækkunar á kröfu áfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar á báðum dómstigum.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Áfrýjandi lagði fram ný gögn við meðferð málsins fyrir Landsrétti. Þar var meðal annars um að ræða tvo viðauka við lánssamning nr. 3372, dagsetta 1. nóvember 2006 og 27. nóvember 2007, gögn um innborganir og bakfærslur inn á framangreint lán, og ábyrgðarmenn þess auk útreiknings áfrýjanda á stöðu lánsins 4. september 2008.

Niðurstaða

5 Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi deila aðilar um kröfu áfrýjanda á hendur stefnda samkvæmt lánssamningi 25. júní 2008 og síðari viðaukum við hann. Sá samningur var gerður til að gera upp skuldbindingu stefnda samkvæmt skiptri sjálfskuldarábyrgð á lánssamningi 27. júlí 2005 milli Hydra ehf., sem síðar fékk nafnið Eignarhaldsfélagið City S.A. ehf., og Landsbanka Íslands hf. Kröfum bankans samkvæmt þessum samningum var síðar ráðstafað til áfrýjanda með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 9. október 2008.

6 Með lánssamningnum 27. júlí 2005 veitti Landsbanki Íslands hf. lán til Hydra ehf. að jafnvirði 80.000.000 króna í breskum pundum. Telur stefndi að um hafi verið að ræða lán í íslenskum krónum með ólögmætri bindingu við gengi erlends gjaldmiðils. Við uppgjör á ábyrgð stefnda á láninu með lánssamningi hans við bankann 25. júní 2008 hafi hins vegar verið lagt til grundvallar að upphaflega lánið hafi verið í erlendum gjaldmiðli. Fyrir liggur að gerðir voru viðaukar við lánssamninginn 27. júlí 2005 þar sem eftirstöðvar láns voru skýrlega tilteknar í breskum pundum. Samkvæmt dómafordæmum Hæstaréttar hefur verið lagt til grundvallar að við slíkar aðstæður væri um lögmætt lán í erlendum gjaldmiðlum að ræða, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 6. mars 2014 í máli nr. 602/2013. Hvað sem þessu líður um skuldbindingu aðalskuldara gekkst stefndi í ábyrgð með tiltekinni fjárhæð í pundum og var skuldbundinn gagnvart lánveitanda samkvæmt því, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 11. maí 2017 í málinu nr. 587/2016.

7 Stefndi teflir fram þeirri málsástæðu að áfrýjandi hafi valdið sér tjóni með því að lækka kröfu samkvæmt kröfulýsingu sinni í þrotabú Eignarhaldsfélagsins City S.A. ehf. úr 93.210.868 krónum í 21.339.723 krónur. Með þessu hafi hann fallið frá rétti til greiðslu úr þrotabúinu á kostnað stefnda og annarra sjálfskuldarábyrgðarmanna, en um þetta fari eftir reglum 103. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ákvæði 103. gr. laga nr. 21/1991 tekur samkvæmt orðanna hljóðan aðeins til óskiptrar ábyrgðar. Með því verður ákvæðinu ekki beitt um skipta ábyrgð, eins og hagar til í þessu máli.

8 Að virtum þeim forsendum sem að framan er lýst eru engin efni til að fallast á að víkja beri samningnum sem mál þetta snýst um til hliðar á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Aðrar málsástæður sem stefndi heldur fram breyta ekki framangreindri niðurstöðu, sbr. fyrrgreindan dóm Hæstaréttar frá 11. maí 2017 í máli nr. 587/2016, þar sem leyst var úr sams konar ágreiningi.

9 Samkvæmt gögnum málsins liggur fyrir að skuld samkvæmt lánssamningnum sem um ræðir hefur ekki verið greidd og ber stefnda því greiðsluskylda. Gögn málsins bera ekki með sér að krafa áfrýjanda hafi verið greidd með öðrum hætti. Verður krafan því tekin til greina eins og hún er fram sett, sem er í samræmi við ákvæði lánssamningsins.

10 Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum, eins og í dómsorði greinir.

11 Það athugist að eins og mál þetta er vaxið verður ekki talið að héraðsdómara hafi verið rétt að kveðja til sérfróðan meðdómsmann samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991.

Dómsorð:

Stefndi, E-kk-nf D-kk-nf, greiði áfrýjanda, Landsbankanum hf., 6.300.599 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. janúar 2014 til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda 1.500.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.