356/2020

Útdráttur

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að framburður aðila fyrir dómi og gögn málsins bæru ótvírætt með sér að samskiptavandi aðila væri mikill og þau ræddu ekki saman um málefni barnsins. Væru því ekki forsendur fyrir því að þau færu saman með forsjána. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir foreldrar væru hæfir til þess að fara með forsjá barnsins. Var það mat dómsins að það samrýmdist betur högum og þörfum barnsins að A færi ein með forsjá þess enda þótt fyrir lægi að hún hefði tálmað umgengni barnsins við B. Í ljósi þess að barnið hafði lítið umgengist B síðastliðin tvö ár og ekki myndað tengsl við sambýliskonu hans og hálfsystur sem byggju á sama heimili var talið nauðsynlegt að aðlögun ætti sér stað í sex mánuði frá uppkvaðningu dómsins. Í ljósi aðstæðna var það mat dómsins að nauðsynlegt væri að foreldrar nytu stuðnings eftirlitsaðila, sbr. 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, á aðlögunartímanum til að stuðla að því að umgengnin til lengri tíma yrði barninu áreynslulaus eða áreynslulítil.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 11. júní 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 26. maí 2020 í málinu nr. E[…]/2019.

2 Áfrýjandi krefst þess að hún verði sýknuð af kröfum stefnda og að henni verði falin forsjá C að óskiptu. Til vara krefst hún þess að forsjá barnsins verði sameiginleg og lögheimili barnsins verði hjá henni. Í báðum tilvikum gerir áfrýjandi kröfu um að stefndi verði dæmdur til að greiða tvöfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. Þá gerir áfrýjandi kröfu um að því verði hafnað að ákveða með dómi umgengni barnsins við stefnda en til vara að ákveðið verði með dómi að barnið skuli njóta umgengni við stefnda undir eftirliti. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

4 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu áfrýjandi og stefndi viðbótarskýrslu í því skyni að skýra frá atvikum eftir uppkvaðningu héraðsdóms hvað varðar líðan og stöðu barnsins, samskipti aðila og umgengni.

Niðurstaða

5 Málsatvik eru ítarlega rakin í hinum áfrýjaða dómi en eins og þar kemur fram ríkir ágreiningur milli málsaðila um forsjá barns þeirra, umgengni og greiðslu meðlags.

6 Samkvæmt 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003 skal dómari kveða á um hvernig forsjá barns eða lögheimili skuli háttað eftir því sem barni er fyrir bestu. Þá kemur fram að við mat á því skuli meðal annars litið til hæfis foreldra, stöðugleika í lífi barns, tengsla þess við báða foreldra og skyldu þeirra til að tryggja rétt barnsins til umgengni, hættu á að barnið, foreldri eða aðrir á heimili barnsins hafi orðið eða verði fyrir ofbeldi og vilja barns að teknu tilliti til aldurs og þroska. Samkvæmt 3. mgr. sömu lagagreinar getur dómari ákveðið að annað foreldri fái forsjá barns. Þá getur dómari ákveðið að kröfu foreldris að forsjáin verði sameiginleg ef dómari telur þær aðstæður vera fyrir hendi að slíkt geti þjónað hagsmunum barnsins. Við mat á því hvort forsjáin skuli vera sameiginleg ber dómara, auk þeirra atriða sem nefnd eru í 2. mgr., að taka mið af aldri og þroska barns og því hvort forsjá hafi áður verið sameiginleg. Þá ber sérstaklega að líta til þess hvort ágreiningur eða samskipti foreldra séu líkleg til að koma í veg fyrir, hindra eða draga úr möguleikum barns til að alast upp við þroskavænleg skilyrði, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar.

7 Heimild dómara til að dæma sameiginlega forsjá foreldra var lögfest með 13. gr. laga nr. 61/2012, um breytingu á barnalögum, en tillaga um hana kom fram í meðförum Alþingis á frumvarpi til breytingalaganna. Í nefndaráliti kemur fram að lögð sé áhersla á að dómara beri aðeins að dæma sameiginlega forsjá ef fyrir liggur að um jafnhæfa forsjárforeldra sé að ræða, ágreiningur þeirra á milli sé ekki svo djúpstæður að hann sé líklegur til að hafa áhrif á barnið, að foreldrarnir séu líklegir til að geta unnið í sameiningu að velferð barnsins og síðast en ekki síst að í hverju tilfelli fari fram mat á því hvort sameiginleg forsjá sé barni fyrir bestu. Sé ágreiningur foreldra þannig að ætla megi að hann stríði gegn hagsmunum barns beri ekki að dæma sameiginlega forsjá. Þá megi raunar einnig telja að forsenda þess að dómara sé fært að dæma sameiginlega forsjá sé að ágreiningur foreldra lúti að tiltölulega veigalitlum atriðum.

8 Við mat á því hvernig forsjá barns málsaðila skuli skipað verður ekki litið fram hjá því að framburður aðila fyrir dómi og gögn málsins bera ótvírætt með sér að samskiptavandi þeirra sé mikill og þau ræði ekki saman um málefni barnsins. Er því fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að ekki séu forsendur til að þau fari saman með forsjána og er þá einkum horft til þeirra sjónarmiða sem reifuð eru í 4. mgr. 34. gr. barnalaga og í lögskýringargögnum með lögum nr. 61/2012 sem nánar er gerð grein fyrir hér að framan.

9 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi var það niðurstaða matsgerðar að báðir foreldrar væru hæfir til að fara með forsjá barnsins. Kemur þar fram að báðir foreldrar hafi myndað grunntengsl við barnið og séu vel hæf til að annast uppeldi þess. Þau séu bæði mildir uppalendur og áhugsamir um barnið og velferð þess. Tengslarof hafi hins vegar orðið milli barnsins og stefnda í kjölfar kæru áfrýjanda til lögreglu um meint kynferðisbrot og hefðu tengslin í kjölfarið rýrnað til muna og barnið ekki verið háð honum um uppfyllingu daglegra þarfa eftir það. Hefur hann af þessum sökum verið í takmörkuðum samskiptum við barnið síðastliðin tvö ár. Matsmaður telur að sú afstaða áfrýjanda að standa í vegi fyrir umgengni barnsins við stefnda sýni að hún hafi ekki sett þarfir barnsins ofar sínum og greini þar með ekki á fullnægjandi hátt milli eigin þarfa og þarfa barnsins. Matsmaður telur báða foreldra geta boðið barninu góðar heimilisaðstæður en stefndi hafi það umfram áfrýjanda að búa við meiri stöðugleika varðandi húsnæði þar sem hann búi í eigin húsnæði. Jafnframt telur matsmaður að stefndi geti boðið barninu meiri samskipti við ættingja sína en áfrýjandi þar sem foreldrar hennar búi í […] en foreldrar hans búi hér á landi. Telur matsmaður að af lýsingu þeirra sem þekki til barnsins megi ætla að breytingar á aðstæðum geti reynst því erfiðar. Er vísað til þess að í lýsingu foreldra og leikskólakennara sé barnið feimið og oft óöruggt gagnvart öðru fólki.

10 Í matsgerðinni má sjá að í viðtali matsmanns við stefnda hafi komið fram að ástæða þess að hann hafi höfðað málið á hendur áfrýjanda með kröfu um að fá einn forsjá barnsins hafi verið til að eiga einhvern möguleika á að fá að umgangast barnið og reyna að tryggja að það fengi tækifæri til að kynnast föðurfólki sínu og umgangast það með eðlilegum hætti. Það sem skipti stefnda öllu máli sé að barnið geti verið í eðlilegum samskiptum við hann og föðurfólk sitt en fyrirkomulag forsjár og lögheimili skipti hann ekki öllu máli ef eðlileg umgengni geti ríkt. Í skýrslu hans fyrir héraðsdómi kom fram að hann teldi áfrýjanda vera „mjög hæfileikaríkur uppalandi“ og að hún hefði að hans mati staðið sig vel í að ala upp barnið. Á hinn bóginn hefði hann áhyggjur af því að hún einangraði barnið of mikið og teldi að hún ætti ekki að fara með forsjána þar sem hún stæði í vegi fyrir umgengni þess við föðurfjölskylduna. Spurð í skýrslutöku fyrir héraðsdómi taldi matsmaður ekki hættu á að barnið myndi einangrast héldi það áfram að vera hjá áfrýjanda. Áfrýjandi umgangist vini sem eigi börn og barnið leiki við önnur börn. Taldi hún að það yrði „dramatískt fyrir barnið að fara úr umsjón móður sinnar algjörlega, það [væri] alls ekki það sem [hún] myndi leggja til“. Barninu virtist „vera mjög vel sinnt hjá móður þess“, hún fari með hana „í dans og hún gerir ýmislegt með henni, hún [láti] hana hitta vini þannig að [hún] haldi [að]... þetta sé barn sem [búi] við mjög góða..rækt“. Af ummælum umönnunaraðila í leikskóla í samtali við matsmann má ráða að barninu líði vel og sé í ágætu jafnvægi.

11 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða að ekki sé unnt að leggja til grundvallar að stefndi hafi á neinn hátt brotið kynferðislega gegn barninu. Jafnframt verður með vísan til forsendna dómsins staðfest sú niðurstaða að fyrra kynferðisbrot sem stefndi hefur viðurkennt að hafa framið er hann var barn að aldri geti ekki haft neikvæð áhrif á rétt hans til forsjár yfir barninu eða til umgengni við það. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar að í málinu sé ósannað að umgengni barnsins við stefnda geti verið andstæð hagsmunum þess eða þörfum. Samkvæmt fyrrgreindri matsgerð liggur fyrir að stefndi er hæfur til að fara með forsjá barnsins og hefur myndað grunntengsl við það og verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að samband hans við það sé gott og barninu mikilvægt.

12 Við ákvörðun um hvort áfrýjandi eða stefndi skuli fara með forsjá barnsins verða hagsmunir barnsins látnir hafa forgang. Þótt réttur foreldra til umgengni við barn sitt sé varinn af 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi einkalífs, fjölskyldu og heimilis leiðir af 3. mgr. 76. gr. hennar að sá réttur getur þurft að sæta takmörkunum ef hagsmunir barnsins krefjast þess, sbr. og 2. mgr. 1. gr. barnalaga og 1. tölulið 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins frá 20. nóvember 1989, sbr. lög nr. 19/2013. Eins og fyrr hefur verið rakið er óumdeilt í málinu að barninu líður vel hjá áfrýjanda og að hún er vel hæf til að fara með forsjá þess. Gögn málsins bera með sér að áfrýjandi veiti barninu hlýju og örvun og sinni því vel að öðru leyti en hvað varðar samband þess við stefnda. Ráðið verður af gögnum málsins að barnið er í mjög nánum tengslum við áfrýjanda og hefur nær eingöngu verið hjá henni síðastliðin tvö ár. Eins og sakir standa verður því að leggja til grundvallar að barnið sé nú í nánari tengslum við áfrýjanda og getur sú breyting sem gert er ráð fyrir í hinum áfrýjaða dómi því reynst því mjög erfið. Þykir sýnt að vegna náinna tengla barnsins við áfrýjanda sé forsjá hennar með barninu líklegri til að tryggja betur stöðugleika þess. Barnið er einungis […] ára gamalt og liggur fyrir samkvæmt fyrrgreindri matsgerð að breytingar á aðstæðum þess geti reynst því erfiðar. Þá liggur fyrir að barnið hefur ekki myndað nein tengsl við barnsmóður stefnda og hálfsystur sem búa á heimili hans en auk þess hefur komið fram að þau eiga von á öðru barni […] 2021. Ríkir því ákveðin óvissa um það svigrúm sem stefndi og barnsmóður hans munu hafa til að sinna þörfum barnsins sem yrðu fyrirsjáanlega krefjandi vegna neikvæðrar afstöðu áfrýjanda í garð stefnda. Þótt því sé gefið sérstakt vægi í 3. mgr. 34. gr. barnalaga fyrir úrlausn ágreinings um forsjá barns að annað foreldra hafi tálmað umgengni barnsins við hitt verður að komast að niðurstöðu um forsjá með heildarmati á öllu því sem máli getur skipt til samræmis við meginreglu 2. mgr. sömu lagagreinar um að forsjá skuli skipað eftir því sem barni er fyrir bestu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 24. febrúar 2011 í máli nr. 350/2010. Verður það því ekki látið ráða úrslitum um ákvörðun forsjár barnsins að fyrir liggi að áfrýjandi hefur tálmað umgengni barnsins við stefnda en eins og fyrr hefur verið rakið virðist sú staða hafa ráðið ákvörðun stefnda um að krefjast þess að fara einn með forsjá barnsins. Leggja verður til grundvallar að ráða verði bót á umgengnistálmunum með öðru móti en breytingu á forsjá að því gefnu að aðrar aðstæður kalli ekki jafnframt á slíka breytingu.

13 Samkvæmt framangreindu er niðurstaðan sú að það samrýmist best högum og þörfum barnsins að áfrýjandi fari ein með forsjá þess.

14 Samkvæmt 5. mgr. 34. gr. barnalaga ber dómara í ágreiningsmáli um forsjá eða lögheimili barns, að kröfu annars foreldris eða beggja, að kveða á um inntak umgengnisréttar barns og foreldris. Eftir 1. mgr. 46. gr. sömu laga á barn rétt á að umgangast með reglubundnum hætti það foreldra sinna sem það býr ekki hjá, enda sé það ekki andstætt hagsmunum þess. Þá kemur fram í 4. mgr. 47. gr. laganna, svo sem þeim var breytt með lögum nr. 61/2012, að þegar sérstök ástæða er til geti sýslumaður mælt svo fyrir í úrskurði að umgengni skuli fara fram undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Í athugasemdum við frumvarp það er varð að lögum nr. 61/2012 kemur meðal annars fram að gert sé ráð fyrir því að sýslumaður geti almennt falið sérhæfðum starfsmönnum embættisins eða tilteknum aðilum að annast þetta verkefni eða tilnefnt þann sérfræðing sem heppilegastur yrði talinn í einstaka máli. Leggja beri áherslu á að hlutverk eftirlitsaðila sé einungis að fylgjast með og leiðbeina ef þörf krefur. Ákvæði þetta gildir um ákvörðun dómara um umgengni, sbr. lokamálslið 5. mgr. 34. gr. barnalaga.

15 Fyrir liggur að barnið naut ríkulegra samskipta við stefnda fyrstu […] æviárin og að það myndaði á þeim tíma grunntengsl við hann. Verður því talið að umgengni barnsins við hann sé því mikilvæg en eins og fyrr greinir verður ekki ráðið af gögnum málsins að umgengnin sé andstæð hagsmunum þess. Í ljósi þess að barnið hefur lítið umgengist stefnda síðastliðin tvö ár og hefur ekki myndað tengsl við barnsmóður hans og hálfsystur sína sem búa á sama heimili er nauðsynlegt að aðlögun eigi sér stað í sex mánuði frá uppkvaðningu dómsins. Í ljósi aðstæðna er að mati dómsins nauðsynlegt að foreldrar njóti stuðnings eftirlitsaðila á þeim aðlögunartíma til að stuðla að því að umgengnin til lengri tíma verði barninu áreynslulaus eða áreynslulítil. Að þeim tíma liðnum verði umgengni með þeim hætti að barnið dvelji aðra hverja helgi hjá stefnda frá föstudegi klukkan 17 til mánudags klukkan 17.

16 Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaðan að rétt sé að fyrrgreint sex mánaða aðlögunarferli hefjist í kjölfar uppkvaðningar dómsins og verði undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna, sem tilnefndur skal af sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu, og með þeirri aðstoð hans sem möguleg er lögum samkvæmt, sbr. 4. mgr. 47. gr. barnalaga. Skal um þetta og tilhögun umgengni að öðru leyti fara svo sem í dómsorði greinir.

17 Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða tvöfalt meðlag með barninu. Í ljósi fyrrgreindrar niðurstöðu um forsjá barnsins verður stefnda gert á grundvelli 57. gr. barnalaga að greiða áfrýjanda einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. 18 Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað er staðfest en rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður. Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda og stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Áfrýjandi, A, fer ein með forsjá C til 18 ára aldurs hennar.

Stefndi, B, greiði áfrýjanda einfalt meðlag með barninu frá 1. janúar 2021 til 18 ára aldurs þess.

Frá og með laugardeginum 19. desember 2020 til og með 5. júní 2021 verður umgengni C við stefnda undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna annan hvern laugardag en eftir það án eftirlits aðra hverja helgi frá klukkan 17 á föstudegi til klukkan 17 á mánudegi. Á meðan umgengnin er undir eftirliti ber áfrýjanda að mæta með barnið á þann stað sem málsaðilar hafa komið sér saman um en ekki dvelja þar meðan á umgengni stendur. Á þessu tímabili skal umgengnin vera með eftirfarandi hætti: 19. desember 2020, 2. janúar 2021, 16. janúar 2021 og 30. janúar 2021 frá klukkan 13 til klukkan 17. 13. febrúar 2021, 27. febrúar 2021 og 13. mars 2021 frá klukkan 12 til klukkan 17. 27. mars 2021, 10. apríl 2021, 24. apríl 2021 og 8. maí 2021 frá klukkan 12 til klukkan 20. 22. maí 2021 og 5. júní 2021 frá klukkan 12 á laugardegi til klukkan 12 næsta sunnudag.

Frá föstudeginum 18. júní 2021 og aðra hverja helgi þar frá verður umgengnin án eftirlits frá klukkan 17 á föstudegi til klukkan 17 á mánudegi. Skal það foreldri sem á umgengni í vændum sækja barnið til hins foreldrisins.

Stefndi skal njóta umgengni við barnið um jól, áramót og páska annað hvert ár. Skal það dveljast hjá stefnda frá klukkan 17 fimmtudaginn 23. desember 2021 til klukkan 17 sunnudaginn 26. desember sama ár. Það ár sem barnið dvelst hjá stefnda yfir jól skal það dvelja hjá áfrýjanda yfir áramót. Það ár sem barnið skal dveljast hjá stefnda yfir áramót skal það vera hjá honum frá klukkan 17 daginn fyrir gamlársdag til klukkan 17 á nýársdag. Sams konar fyrirkomulag skal viðhaft um páska þannig að barnið dvelji hjá stefnda frá klukkan 17 á skírdegi til klukkan 17 á annan í páskum fyrst árið 2022 og síðan annað hvert ár. Málsaðilar skulu skiptast á að halda upp á afmæli barnsins þannig að það verði hjá stefnda árið 2021. Fyrrgreint fyrirkomulag skal viðhaft nema málsaðilar komist að samkomulagi um annað.

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um málskostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda og stefnda.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda og stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns áfrýjanda, Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef lögmanns, 1.500.000 krónur, og lögmanns stefnda, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.500.000 krónur.

Sératkvæði

J-kk-ef S-kk-ef

1 Ég er sammála atkvæði meirihluta dómara um að ekki séu forsendur til þess að kveða á um sameiginlega forsjá málsaðila og að báðir aðilar séu í ágætum tengslum við barnið og í grunninn hæfir til að fara með forsjá þess. Þá er ég sammála meirihluta dómara um að ósönnuð séu meint kynferðisbrot stefnda og að barninu geti stafað hætta af stefnda af þeim sökum.

2 Ég er á hinn bóginn ósammála atkvæði meirihluta dómara um að það sé barninu fyrir bestu að móðurinni sé fengin forsjá þess. Svo sem rakið er í atkvæði meirihlutans ber dómara við ákvörðun um forsjá barns að horfa til þess sem er barninu fyrir bestu. Í 2. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003 eru tilgreind nokkur viðmið sem dómara ber að horfa til við ákvörðunina. Horfa ber til hæfis foreldra, stöðugleika í lífi barns, tengsla barns við báða foreldra, skyldu þeirra til að tryggja rétt barnsins til umgengni, hættu á að barnið, foreldri eða aðrir á heimili barnsins hafi orðið eða verði fyrir ofbeldi og vilja barns að teknu tilliti til aldurs og þroska. Þessi viðmið eru ekki tæmandi talin enda verður ákvörðun um forsjá reist á heildarmati á öllum aðstæðum um það hvað sé barni fyrir bestu.

3 Í forsendum meirihluta dómenda fyrir ákvörðun um að veita móður forsjá er lagt til grundvallar að það geti reynst barninu erfitt ef faðir fengi forsjá barnsins og að forsjá móður sé líklegri til að tryggja betur stöðugleika í lífi þess. Þá er einnig byggt á því að óvissa um það hvernig stefnda og sambýliskonu hans muni ganga að sinna barninu, vegna neikvæðrar afstöðu móður, eigi að hafa þýðingu í heildarmati á því hvað sé barninu fyrir bestu. Í því sambandi er horft til þess að barnið hefur ekki myndað nein tengsl við hálfsystur sína sem er rúmlega ársgömul og sambýliskonu stefnda sem nú er ólétt að öðru barni þeirra. Ég er ósammála meirihlutanum um að þessi atriði eigi að ráða úrslitum um það hver fari með forsjá barnsins og tel að það beri að gefa öðrum þáttum meira vægi eins og nánar er rakið hér á eftir.

4 Í mati hins dómkvadda matsmanns er komist að því að báðir málsaðilar séu í grunninn hæfir til að fara með forsjá barnsins. Tengsl þeirra við barnið séu góð og báðir aðilar beri hag þess fyrir brjósti þótt þeir hafi nálgast það viðfangsefni með mismunandi hætti. Þótt barnið hafi verið í meiri umgengni við móður síðustu tvö árin hefur faðir myndað grunntengsl við barnið. Ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en að faðir hafi annast barnið til jafns við móður meðan þau voru í sambúð á árunum 2015 til 2017. Þá má ráða að uppeldi barnsins hafi um tíma hvílt meira á föður á þessu tímabili vegna andlegra erfiðleika sem móðirin átti við að stríða í kjölfar fæðingar dótturinnar. Eftir að foreldrarnir slitu endanlega samvistum í […] 2017 og fram til októbermánaðar 2018 var barnið til skiptis hjá móður og föður, fyrst í tvo til þrjá daga í senn og síðar í viku og viku til skiptis. Þá liggur fyrir að móðirin gat ekki sinnt barninu um nokkurn tíma vegna […] á árinu 2018 og var barnið þá alfarið í umsjá föður.

5 Fyrir liggur að áfrýjandi hefur komið í veg fyrir rétt barnsins til eðlilegrar umgengni við föður og föðurfjölskyldu frá októbermánuði 2018. Hefur hún gert það að skilyrði fyrir umgengni föður við barnið að hún sjálf sé viðstödd umgengnina þar sem hún telur að faðir sé hættulegur barninu. Þá hefur áfrýjandi hafnað því að föðuramma barnsins og núverandi sambúðarkona stefnda hefðu eftirlit með umgengni við föður einkum á þeim forsendum að þær hafi ekki trúað ásökunum hennar um meint kynferðisofbeldi föður. Í skýrslugjöf beggja málsaðila fyrir Landsrétti kom fram að sú umgengni barnsins við föður, sem móðirin hefur þó samþykkt, hafi gengið vel. Þótt nokkurt rof hafi verið á umgengni stúlkunnar við föður af framangreindum ástæðum á síðustu tveimur árum er að mínu mati ekki sérstök ástæða til þess að ætla að það muni valda stúlkunni miklum vandkvæðum að taka upp eðlilegt samband við föður sinn aftur ef það er gert með hæfilegri aðlögun. Í hinum áfrýjaða dómi er gert ráð fyrir því að talsverð aðlögun muni eiga sér stað áður en umgengni foreldranna við barnið verði jöfn. Með svo mikilli umgengni við móður geta hin nánu tengsl mæðgnanna haldist og hagsmunum barnsins að því leyti verið borgið. Svo sem rakið er í atkvæði meirihluta dómenda hefur skýrlega komið fram hjá föður að markmið hans með kröfum um forsjá og umgengni sé að tryggja rétt barnsins til eðlilegrar umgengni við báða foreldra og hefur hann í raun sýnt mikið umburðarlyndi gagnvart áfrýjanda, þeim kröfum sem hún hefur sett fram sem skilyrði fyrir umgengni og opinberum ásökunum gagnvart stefnda. Samkvæmt því sem ég hef nú rakið get ég ekki fallist á það með meirihluta dómenda að meiri umgengni við föður og forsjá hans muni reynast barninu erfið. Eðlilegt er að ætla að tímabundið rask kunni að fylgja breytingum sem felast í meiri umgengni við föður og nánari tengslum við fjölskyldu hans. Ég tel í þessu sambandi að réttara sé að horfa til framtíðar barnsins og að forsjá föður sé mun líklegri til þess að tryggja stöðugleika í lífi þess. Í því sambandi sé rétt að horfa til þess að stefndi býr í eigin húsnæði og hefur stuðning foreldra og fjölskyldu sinnar og að móðirin hefur komið í veg fyrir eðlilega umgengni barnsins við föður.

6 Í matsgerð dómkvadds matsmanns sem ræddi við sambýliskonu stefnda kemur fram að hún treysti stefnda 100% og fer hún í raun mjög fögrum orðum um stefnda sem föður, uppalanda og sambýlismann. Í málinu liggur ekki annað fyrir en að núverandi sambýliskona stefnda sé reiðubúin að axla þá ábyrgð sem felst í því að hann fái forsjá barnsins. Þótt það muni að sjálfsögðu reyna á getu stefnda og sambýliskonu hans að annast þrjú börn í framtíðinni er ekkert sem bendir til þess að fjölskyldumynstur af þeim toga muni koma niður á barninu. Ganga verður út frá því að við þær aðstæður muni barnið njóta eðlilegs fjölskyldulífs sem elsta systirin og góðra tengsla við aðila sem munu hafa mikla þýðingu fyrir framtíð barnsins. Í þessu ljósi er ég ekki sammála meirihluta dómenda um að óvissa um það hvernig stefnda og sambýliskonu hans muni ganga að sinna barninu, vegna neikvæðrar afstöðu móður, eigi að hafa mikla þýðingu í heildarmati á því hvað sé barninu fyrir bestu. Ef móðir hindrar eðlilega umgengni barns við föður, hálfsystur hennar og fjölskyldu föður brýtur hún alvarlega gegn mikilvægum rétti barnsins sem sérstaklega er mælt fyrir um í 2. mgr. 34. gr. barnalaga. Með þeirri háttsemi dregur móðir verulega úr forsjárhæfni sinni og tekur í raun eigin hagsmuni fram yfir hagsmuni barnsins. Slík háttsemi geti því ekki verið rök fyrir því að forsjá eigi að vera hjá móður. Niðurstaða af þessum toga væri slæmt fordæmi og gæfi til kynna að með því að brjóta gegn réttindum barna geti foreldrar bætt stöðu sína í forsjármálum.

7 Samkvæmt öllu sem að framan er rakið er það niðurstaða mín að staðfesta beri niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að faðir fái forsjá barnsins. Ég tek þó undir það sjónarmið sem fram kemur í atkvæði meirihluta dómenda að það kunni að vera skynsamlegt að mæla fyrir um aðlögun á umgengni undir eftirliti í byrjun til þess að koma til móts við áhyggjur móður. Ég hefði þó talið að aðlögunartíminn ætti að vera skemmri og umgengni föður við barnið á þeim tíma meiri.

8 Fyrir liggur að móðirin hefur lýst því yfir, meðal annars fyrir Landsrétti, og sýnt það í verki að hún er ekki líkleg til þess að fara eftir fyrirmælum yfirvalda eða dómstóla um umgengni barnsins við föður. Með niðurstöðu meirihluta dómenda er móður gefið tækifæri til að breyta afstöðu sinni og tryggja rétt barnsins til eðlilegrar umgengni við föður og fjölskyldu hans. Ég hef verulegar áhyggjur af því að sú niðurstaða muni leiða til þess að áfram verði brotið gegn rétti barnsins og að það kunni að hafa alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir framtíðarhagsmuni þess. Í þágu bestu hagsmuna barnsins verð ég að vona að þessar áhyggjur mínar séu ástæðulausar.