826/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun L um að X skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að móðir brotaþola hefði tilkynnt og leitað til lögreglu vegna ítrekaðs ónæðis, ógnandi og ofbeldisfullrar hegðunar og símaónæðis af hálfu X. Að virtum gögnum málsins taldi Landsréttur að skilyrðum a-liðar 1. mgr. 4. gr. laga nr. 85/2011 væri fullnægt til að X yrði gert að sæta nálgunarbanni gagnvart brotaþolum. Ekki var talið að unnt væri að beita vægari úrræðum en nálgunarbanni til að vernda hagsmuni brotaþola og var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og staðfest ákvörðun L um að X sæti nánar tilgreindu nálgunarbanni í sex mánuði.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. nóvember 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 25. nóvember 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem felld var úr gildi ákvörðun Lögreglustjórans á Vesturlandi 20. nóvember 2023, um að varnaraðili sætti nálgunarbanni gagnvart brotaþolunum B, kt. [...], og C, kt. [...]. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og staðfest verði ákvörðun sóknaraðila um að varnaraðila verði gert að sæta nálgunarbanni gagnvart áðurgreindum brotaþolum í sex mánuði, þannig að lagt verði bann við því að varnaraðili komi á eða í námunda við heimili þeirra að [...] á [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimili þeirra, mælt frá miðju hússins. Þá verði lagt bann við að varnaraðili komi í eða í námunda við skóla þeirra, [...], við [...]á [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis skólann, mælt frá miðju skólalóðarinnar. Ennfremur að lagt verði bann við að varnaraðili veiti brotaþolum eftirför, nálgist þá á almannafæri, hringi í heima- eða farsíma þeirra, sendi þeim orðsendingar eða bréf, SMS- skeyti eða tölvupóst, riti á síður þeirra á samskiptamiðlum á internetinu, eða setji sig á annan hátt í samband við þá á framangreindu sex mánaða tímabili.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Niðurstaða

4

Samkvæmt gögnum málsins tóku móðir brotaþola og varnaraðili upp sambúð á árinu 2007 og eignuðust þau á sambúðartíma brotaþolana B og C. Varnaraðili og móðir brotaþola slitu samvistum á árinu 2020 og hefur móðir brotaþola lýst því hjálögreglu að varnaraðili vilji ekki ganga frá samkomulagi um forsjá, umgengni eða lögheimili brotaþola.

5

Móðir brotaþola leitaði til lögreglu 20. nóvember 2023 með ósk um að varnaraðili sætti nálgunarbanni gagnvart þeim. Samkvæmt gögnum málsins hafði móðir þeirra áður í sex skipti tilkynnt lögreglu um ónæði, ógnandi hegðun og ofbeldi af hálfu varnaraðila gagnvart sér og brotaþolum vegna tilvika frá í september til nóvember sama ár. Eins greindi móðir brotaþola frá sífelldu símaónæði af hálfu varnaraðila mánuðina á undan. Hvað þau samskipti varðar hefur sóknaraðili tekið saman yfirlit um símagögn. Í þeim kemur meðal annars fram að varnaraðili hefur á tímabilinu 15. maí til 15. nóvember 2023 að meðaltali hringt sjö sinnum í móður brotaþola og sent henni 12 SMS- skeyti á dag. Þar kemur jafnframt fram að húnhafi að meðaltali hringt tvisvar sinnum á dag í varnaraðila og sent tíu SMS- skeyti. Í skýrslutöku hjá lögreglu lýsti móðir brotaþola því að hún hafi orðið fyrir miklu símaónæði af hálfu varnaraðila.

Hafi hann meðal annars hótað henni lífláti og barsmíðum og hún tekið þessum hótunum alvarlega þar sem varnaraðili væri til alls líklegur.

6

Auk móður brotaþola setti barnaverndarþjónusta [...]fram beiðni 10. nóvember 2023 um að varnaraðili sætti nálgunarbanni gagnvart brotaþolum. Í bréfi barnaverndarþjónustunnar til sóknaraðila kemur fram að krafan sé byggð á 37. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og 3. gr. laga nr. 85/2011. Þar er gerð grein fyrir tilkynningum er barnaverndarþjónustunni hafi borist frá lögreglu vegna brotaþola og móður þeirra. Einnig kemur fram að móðir vinar brotaþolans B hafi í október 2023 tilkynnt barnaverndar þjónustunni um að varnaraðili hefðikomið á heimili tilkynnanda að leita að brotaþola. Hafi varnaraðili ógnað [eldra barni] tilkynnanda og haft í hótunum við hann, en tilkynnandi hafi sjálf ekki verið heima. Brotaþoli hafi komið sér frá húsinu og lagt á flótta undan varnaraðila. Hafi hann hringt í son tilkynnanda um hálfri klukkustundu síðar og þá verið logandi hræddur og grátið í símann. Hafi hann óttast varnaraðila gríðarlega. Í samantekt er því lýst að í öllum þeim samtölum sem barnaverndarþjónustan hafi haft aðkomu að hafi móðir brotaþola lýst mikilli vanlíðan sem engan endi taki. Sé það mat barnaverndarþjónustunnar að móðir brotaþola og brotaþolarnir báðir lifi í stöðugum ótta vegna ónæðis og hótana af hálfu varnaraðila. Óttist móðir brotaþola að hegðun varnaraðila muni hafa varanlegar afleiðingar fyrir fjölskylduna, bæði andlega og líkamlega. Sé augljóst að heilsu brotaþola sé stefnt í hættu vegna framferðis, ógnana og ofbeldis af hálfu varnaraðila. 7

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola. Þá er mælt fyrir um í b-lið sömu greinar að heimilt sé að beita nálgunarbanni ef hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola samkvæmt a-lið.

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga verður nálgunarbanni aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði náð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Þá segir í 2. mgr. greinarinnar að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni sem og hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið slíkað hætta sé talin á að hann muni fremja brot sem lýst er í 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. Í skýringum við 6. gr. í greinargerð með frumvarpi því sem varð að lögum segir meðal annars að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu og í henni felist að ekki sé heimilt að beita nefndum úrræðum ef unnt er að ná sama árangri með öðrum og vægari hætti. Haft geti sérstaka þýðingu við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða hvort öðrum úrræðum hafi áður verið beitt í stað þess að beita nálgunarbanni.

8

Samkvæmt 37. gr. barnaverndarlaga skal barnaverndarþjónusta setja fram beiðni til lögreglu um að viðkomandi verði bannað að koma á tiltekinn stað eða svæði, veita eftirför, heimsækja eða setja sig með öðrum hætti í samband við barn, þyki barnaverndarþjónustu heilsu eða lífi barns háski búinn sökum framferðis manns, svo sem vegna ofbeldis, ógnana eða hótana eða vegna vímuefnaneyslu eða annars athæfis.

Samkvæmt ákvæðinu gilda um málsmeðferð að öðru leyti ákvæði laga nr. 85/2011.

9

Samkvæmt þessu liggja bæði fyrir beiðni móður brotaþola um að varnaraðili sæti nálgunarbanni gagnvart brotaþolum, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 85/2011 og beiðni barnaverndarþjónustu [...] um hið sama, sbr. 2. mgr., sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 85/2011, sbr. 37. gr. barnaverndarlaga.

10

Fyrir liggur að móðir brotaþolanna hefur tilkynnt og leitað til lögreglu vegna ítrekaðs ónæðis, ógnandi og ofbeldisfullrar hegðunar og símaónæðis af hálfu varnaraðila. Þá liggur fyrir beiðni barnaverndarþjónustu [...] um að varnaraðili sæti nálgunarbanni gagnvart brotaþolum þar sem augljóst sé að heilsu brotaþola sé stefnt í hættu vegna framferðis, ógnana og ofbeldis af hálfu varnaraðila.

11

Þegar litið er til þeirra gagna sem hér hafa verið rakin verður að fallast á með sóknaraðila að fyrir liggi að varnaraðili hafi raskað friði brotaþola í þeim mæli að fullnægt sé skilyrðum a-liðar 1. mgr. 4. gr. laga nr. 85/2011 til að varnaraðila verði gert að sæta nálgunarbanni gagnvart brotaþola. Að auki er ekkert fram komið sem gefur ástæðu til að ætla að mat barnaverndarþjónustu [...] á aðstæðum brotaþola sé rangt um að þeim kunni að vera háski búinn af framferði varnaraðila, en með því er jafnframt fullnægt skilyrðum 37. gr. barnaverndarlaga til að varnaraðili sæti nálgunarbanni gagnvart brotaþolum. Ekki verður talið að unnt sé að beita vægari úrræðum en nálgunarbanni til að vernda hagsmuni brotaþola. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og staðfest ákvörðun sóknaraðila um að varnaraðili sæti nálgunarbanni svo sem í úrskurðarorði greinir.

12

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011. Við ákvörðun þóknunar er tekið tillit til samkynja máls varnaraðila sem rekið var samhliða þessu.

Úrskurðarorð:

Staðfest er ákvörðun sóknaraðila, Lögreglustjórans á Vesturlandi, 20. nóvember 2023 um að varnaraðila, A, kt. [...], sé gert að sæta nálgunarbanni gagnvart brotaþola, B, kt.[...]og C, kt. [...], í 6 mánuði, þannig að lagt er bann við því að varnaraðili komi á eða í námunda við heimili brotaþola að [...] á [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimili hennar, mælt frá miðju hússins. Þá er lagt bann við því að varnaraðili komi í eða í námunda við skóla þeirra, [...], við [...] á [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis skólann, mælt frá miðju skólalóðarinnar.

Ennfremur er lagt bann við að varnaraðili veiti brotaþolum eftirför, nálgist þá á almannafæri, hringi í heima- eða farsíma þeirra, sendi þeim orðsendingar eða bréf, SMS- skeyti eða tölvupóst, riti á síður þeirra á samskiptamiðlum á internetinu eða setji sig á annan hátt í samband við þá á framangreindu 6 mánaða tímabili.

Þóknun verjanda fyrir Landsrétti, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 167.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.