782/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir tvö kynferðisbrot gegn A, þáverandi eiginkonu sinni, sbr. 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og blygðunarsemis og barnaverndarlagabrot gagnvart syni sínum, sbr. 209. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Auk þess var X sakfelldur fyrir brot gegn 232. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa margoft gerst sekur um brot gegn nálgunarbanni. Loks var X sakfelldur fyrir brot gegn 5. mgr. 47. gr., sbr. 74. gr. laga um fjarskipti nr. 81/2003 með því að hafa komið fyrir eftirfararbúnaði og GPSstaðsetningartæki í bifreið A. Við ákvörðun refsingar var m.a. litið til 3. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Á hinn bóginn var horft til þess að meðferð málsins hafði dregist úr hófi. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjú ár og honum gert að greiða miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. maí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 26. apríl 2018 í málinu nr. S[…]/2017.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða en að ákærði verði auk þess sakfelldur samkvæmt 2. lið ákæru héraðssaksóknara 9. október 2017. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing ákærða verði þyngd.

3 Ákærði krefst sýknu af 2., 3. og 5. lið ákæru. Að öðru leyti krefst ákærði staðfestingar hins áfrýjaða dóms en að refsing verði milduð verulega. Þá krefst ákærði þess að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð. 4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 3.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. febrúar 2016 þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar en síðan með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hún staðfestingar á ákvæði héraðsdóms um fjárhæð bóta og vexti. Þá krefst hún staðfestingar héraðsdóms um þóknun skipaðs réttargæslumanns síns í héraði og að ákærði verði dæmdur til að greiða þóknun hans fyrir Landsrétti.

5 Hvorki ákæruvaldið né ákærði töldu nauðsynlegt að ákærði eða brotaþoli gæfu skýrslu fyrir Landsrétti. Nægilegt væri að upptökur af skýrslum þeirra fyrir héraðsdómi væru spilaðar við aðalmeðferð málsins, sbr. elið 203. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Landsréttur taldi ekki heldur þörf á því. Auk þess sem framangreindar upptökur af skýrslum ákærða og brotaþola voru spilaðar við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var tekin viðbótarskýrsla af vitninu O sálfræðingi.

Niðurstaða

6 Atvikum málsins og ákæru er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákæruvaldið unir niðurstöðu héraðsdóms um sýknu ákærða af ákæruliðum 1 og 4 og þeim þætti í ákærulið 3 er lýtur að frelsissviptingu brotaþola. Ákærði játar sök í ákæruliðum 6 til 11. Til endurskoðunar fyrir Landsrétti er því einungis niðurstaða héraðsdóms í ákæruliðum 2 og 5 og hluti ákæruliðar 3.

7 Samkvæmt ákærulið 2 er ákærða gefin að sök nauðgun, með því að hafa mánudaginn 22. febrúar 2016, að […], haft samræði við brotaþola, gegn vilja hennar, með því að beita hana ofbeldi og annars konar ólögmætri nauðung en ákærði hafi tekið hana úr fötunum, snúið henni á magann og haldið höndum hennar á meðan hann þröngvaði getnaðarlim sínum inn í leggöng hennar.

8 Ákærði hefur kannast við fyrir héraðsdómi og lögreglu að hafa haft samræði við brotaþola í umrætt sinn en að það hafi ekki verið gegn hennar vilja. Í skýrslu ákærða hjá lögreglu er haft eftir honum að brotaþoli hafi gefið „svona óljóst svar, en hún var ekki á móti því“.

9 Brotaþoli greindi frá því atviki sem hér er til umfjöllunar við komu á Neyðarmóttöku fyrir þolendur kynferðisofbeldis 23. febrúar 2016. Í skýrslu læknis er skoðaði brotaþola er haft eftir henni að ákærði hafi mikinn sannfæringarmátt og vald yfir henni „þannig að hún verði stíf og fái hnút í magann af hræðslu“. Hafi hann þannig getað haft við hana kynmök gegn neitun hennar. Hann hafi haldið henni með þéttu taki um framhandlegg hennar á meðan hann kom vilja sínum fram. Hafi brotaþoli bent á marblett á handlegg og fullyrt að hann hafi komið eftir þetta tak. Við aðalmeðferð málsins í héraði staðfesti læknirinn að um nýlegan marblett hefði verið að ræða sem gæti hafa komið við slíkt átak.

10 Brotaþoli gaf skýrslu hjá lögreglu 24. febrúar 2016 og lýsti atvikum með sama hætti og hjá Neyðarmóttöku. Þá bar kunningjakona brotaþola, D, fyrir lögreglu að brotaþoli hefði greint henni frá því að ákærði hefði neytt hana til kynlífs tveimur dögum áður. Vitnið staðfesti þann framburð við aðalmeðferð málsins í héraði. Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi bar brotaþoli jafnframt við aðalmeðferð málsins í héraði að hún hefði sagt skýrt við ákærða að hún vildi ekki kynmök í umrætt sinn en að ákærði hefði haft svo mikla stjórn yfir henni að hún hefði talið það skyldu sína að verða við ósk hans. Framburður brotaþola fyrir héraðsdómi og lögreglu verður túlkaður með þeim hætti að hún hafi ekki veitt samþykki sitt fyrir samförum í umrætt sinn. Með trúverðugum framburði brotaþola, sem fær stuðning í fyrrnefndri skýrslu læknis sem skoðaði hana eftir komu á neyðarmóttöku og fyrrnefndum framburði kunningjakonu brotaþola, þykir hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði neyddi brotaþola til samfara með ólögmætri nauðung í umrætt sinn.

11 Þegar atvik þetta gerðist var brotaþoli flutt út frá ákærða og hafði dvalist í […] í rúman mánuð eða frá 21. janúar 2016. Af þeim sökum og með hliðsjón af því sem upplýst er í málinu um samskipti ákærða og brotaþola í aðdraganda atviksins gat ákærða ekki dulist að hún væri andvíg kynmökunum.

12 Að öllu framangreindu virtu er sannað að ákærði er sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 2. lið ákæru og réttilega er þar heimfærð undir 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

13 Með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest niðurstaða hans um að ákærði hafi 23. febrúar 2016 gegn vilja brotaþola þvingað hana með ofbeldi til að veita sér munnmök og sleikja á sér punginn eins og honum er gefið að sök í ákærulið 3 og þannig gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga.

14 Samkvæmt ákærulið 5 er ákærða gefið að sök að hafa ítrekað á tímabilinu 31. desember 2015 til 31. janúar 2016 horft á klámmyndir og fróað sér í viðurvist sonar síns, B, sem þá var […] ára gamall. Í hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir þessi brot á tímabilinu 31. desember 2015 til 21. janúar 2016 og unir ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Drengurinn gaf skýrslu fyrir Héraðsdómi Reykjaness 8. febrúar 2016 á grundvelli cliðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 88/2008. Skýrslutakan fór fram í Barnahúsi. Í þingbók kemur ekki fram að við skýrslutökuna hafi verið gætt ákvæðis bliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 og verður af þeim sökum ekki byggt á skýrslu drengsins.

15 Í málinu liggja hins vegar fyrir önnur gögn. Í beiðni barnaverndarnefndar […] frá 28. janúar 2016 um lögreglurannsókn kemur fram að starfsmaður nefndarinnar, G sálfræðingur, hafi farið í skólann til drengsins þar sem hann greindi starfsmanninum frá þeirri háttsemi sem í ákæruliðnum greinir. Starfsmaðurinn gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði og staðfesti framangreint. Þá liggur fyrir framburður A, móður drengsins, fyrir héraðsdómi og hjá lögreglu um þá háttsemi sem ákærða er gefin að sök. Jafnframt kom fram hjá vitninu O í skýrslu hennar í héraði að brotaþoli hefði greint frá því í samtölum við vitnið að ákærði hafi horft á klámmyndir og fróað sér að henni og drengnum ásjáandi. Gögn frá Barnahúsi, sem liggja fyrir í málinu, styðja jafnframt framangreindan framburð vitna.

16 Samkvæmt framansögðu er sannað svo hafið er yfir skynsamlegan vafa að ákærði hefur gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í 5. lið ákæru. Með háttsemi sinni særði ákærði blygðunarsemi drengsins og sýndi af sér ruddalegt og ósiðlegt athæfi. Telst brot hans varða við 209. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

17 Ákærði hefur samkvæmt framansögðu verið fundinn sekur um að hafa nauðgað brotaþola 22. og 23. febrúar 2016 og fyrir blygðunarsemis og barnaverndarlagabrot gagnvart syni sínum á tímabilinu 31. desember 2015 til 21. janúar 2016. Að auki hefur hann játað að hafa margoft gerst sekur um brot gegn nálgunarbanni samkvæmt ákæruliðum 6 til 10 og eru þau brot rétt heimfærð undir 232. gr. almennra hegningarlaga. Loks hefur hann játað brot gegn 5. mgr. 47. gr., sbr. 74. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti, sbr. ákærulið 11.

18 Um sjö og hálfur mánuður liðu frá því að dómsgerðir voru afgreiddar frá héraðsdómi til ríkissaksóknara þar til þær bárust Landsrétti. Með hliðsjón af því og öllu framangreindu og samkvæmt 3. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár. Til frádráttar refsingunni komi gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 24. febrúar til 4. mars 2016.

19 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur sem ákveðnar verða 2.000.000 króna með vöxtum og dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

20 Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

21 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins eins og greinir í dómsorði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti.

22 Ákæruvaldið hefur ekki haft uppi kröfu fyrir Landsrétti um upptöku á GPSstaðsetningartæki af gerðinni Scope og er því ekki unnt að staðfesta ákvæði héraðsdóms þar um.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjú ár. Til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem ákærði sætti frá 24. febrúar til 4. mars 2016.

Ákærði, greiði brotaþola, A, 2.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 23. febrúar 2016 til 18. janúar 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað verður staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.481.052 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.200.000 krónur og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, E-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 248.000 krónur.