447/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um að staðfest yrði ákvörðun hans um að X sætti nánar tilgreindu nálgunarbanni í sex mánuði á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að af gögnum málsins og framburði brotaþola hjá lögreglu yrði ráðið að X hefði ítrekað sýnt af sér háttsemi sem væri til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá brotaþola. Teldist skilyrði b-liðar 4. gr. laga nr. 85/2011 uppfyllt.

Fallist var á það mat sóknaraðila að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi brotaþola en að gera X að sæta nálgunarbanni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og ákvörðun L staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. júlí 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 4. júlí 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að staðfest yrði ákvörðun hans 26. júní 2022 um að varnaraðili skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni í sex mánuði. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og fyrrgreind krafa hans verði tekin til greina.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að nálgunarbanni verði markaður skemmri tími en krafist er. Í báðum tilvikum er krafist þóknunar til handa skipuðum verjanda varnaraðila úr ríkissjóði.

Niðurstaða

4

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr.85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola. Eftir b-lið sömu lagagreinar ásama við ef hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola með þeim hætti sem greinir í a-lið.

5

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga verður nálgunarbanni aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og því hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni fremja háttsemi sem lýst er í 4. gr. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi því er varð að lögum nr. 85/2011 segir að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu sem í felst að ekki er heimilt að beita nálgunarbanni ef unnt er að ná sama árangri með því að beita öðrum og vægari úrræðum. Þetta sé til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða. Þá kemur fram í athugasemdunum að við matið sé heimilt að líta til þess hvernig háttsemi þess sem í hlut á hefur verið á fyrri stigum og að sérstaka þýðingu geti haft við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða brottvísun eða hvort öðrum úrræðum hafi áður verið beitt í stað þess. Fyrir liggur að varnaraðili sætti nálgunarbanni í tvo mánuði samkvæmt ákvörðun lögreglustjórans á Austurlandi 27. mars 2019.

6

Í framburði brotaþola A hjá lögreglu 25. júní 2022 kemur fram að hún óttist varnaraðila og óski eftir að hann sæti nálgunarbanni. Gögn málsins styðja lýsingar brotaþola á því að varnaraðili hafi ítrekað sýnt af sér háttsemi sem er til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá henni. Telst fullnægt framangreindu lagaskilyrði b-liðar 4. gr. laga nr. 85/2011. Ef litið er til gagna málsins er jafnframt fallist á það mat sóknaraðila að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi brotaþola en að gera varnaraðila að sæta nálgunarbanni.

7

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi. Ákvörðun sóknaraðila 26. júní 2022 lýtur eingöngu að því að varnaraðili sæti nálgunarbanni gagnvart brotaþola í sex mánuði en ekki gagnvart börnum hennar. Að því gættu verður ákvörðunin staðfest á þann hátt sem greinir í úrskurðarorði.

8

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila og skipaðs réttargæslumanns brotaþola eru staðfest.

9

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði, sbr. 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Úrskurðarorð :

Staðfest er ákvörðun lögreglustjórans á Suðurlandi 26. júní 2022 um að varnaraðili X sæti nálgunarbanni gagnvart brotaþola A í sex mánuði frá birtingu ákvörðunarinnar, þannig að lagt er bann við því að varnaraðili komi að eða sé við [...], á svæði sem afmarkast af 50 metra radíus mælt frá miðju hússins, auk þess sem honum er bannað að veita eftirför, heimsækja, nálgast á almannafæri sem nemur 50 metra radíus frá staðsetningu brotaþola hverju sinni, eða vera með nokkru móti í beinu sambandi við hana, svo sem með símtölum, tölvupósti eða með öðrum hætti.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila og réttargæslumanns brotaþola eru staðfest.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, G-kk-ef M. A-kk-ef lögmanns, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.