153/2019

Útdráttur

Ágreiningur aðila laut að því hvort V hefði með lögmætum hætti sagt B upp störfum sem hafnarverði. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að með því að hafa vikið B fyrirvaralaust úr starfi hefði V brotið gegn ákvæðum kjarasamnings og ákvæðum 10., 13. og 12. gr. stjórnsýslulaga. Hefði V því bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart B. Framganga V í garð B yrði þó ekki talin hafa falið í sér ólögmæta meingerð og var því ekki talið að B ætti rétt á miskabótum samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með hliðsjón af aldri, menntun, launatekjum, atvinnumöguleikum og atvikum að öðru leyti voru skaðabætur til B hæfilega ákveðnar 4.000.000 króna. Þá var fallist á kröfu B um greiðslu orlofsfjár á yfirvinnu í samræmi við skýrt ákvæði gildandi kjarasamnings þess efnis.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir H-kvk-nf Þ-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 1. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Austurlands 8. febrúar 2019 í málinu nr. E34/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 9.309.245 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 8.833.733 krónum frá 20. október 2015 til 5. desember 2015 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga af 475.512 krónum frá 28. október 2015 til 5. desember 2015, en af 9.309.245 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni 2.341.740 króna innborgun 9. maí 2019. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Áfrýjandi starfaði sem hafnarvörður hjá stefnda. Óumdeilt er að um störf hans á þeim tíma er atvik máls gerðust gilti kjarasamningur launanefndar sveitarfélaga og svokallaðs samflots bæjarstarfsmanna, með gildistíma frá 1. maí 2011, en áfrýjandi var félagsmaður í félagi opinberra starfsmanna á Austurlandi.

5 Í kjölfar skipulagsbreytinga, sem samþykktar voru á fundi sveitarstjórnar stefnda 19. mars 2015 og taka skyldu gildi 1. maí 2015, var áfrýjanda boðið að rita undir nýjan ráðningarsamning með gildistíma frá og með síðarnefndum degi. Óumdeilt er að áfrýjandi ritaði ekki undir hann fyrr en í ágúst sama ár. Í samningnum kom meðal annars fram að greiddir yrðu fastir 50 yfirvinnutímar á mánuði og að orlof yrði ekki greitt á „fasta yfirvinnu“. Þá var tekið fram að miðað væri við að starf áfrýjanda væri „að fullu leyst innan þessa starfsramma“. Í starfslýsingu fyrir starf hafnarvarðar, sem samþykkt var á framangreindum fundi sveitarstjórnar stefnda, kom enn fremur fram að hafnarvörður skipulegði vinnutíma sinn í samráði við verkstjóra í þjónustumiðstöð. Þá kom þar fram að „hafnsaga/lóðs verður með sama fyrirkomulagi og verið hefur síðastliðin ár hvað varðar greiðslur til hafnsögumanns“. Áfrýjandi mun hafa sinnt hafnsögu gegn verktakalaunum.

6 Af gögnum málsins og framburði áfrýjanda og vitna fyrir héraðsdómi verður ráðið að ágreiningur aðila í kjölfar skipulagsbreytinganna hafi einkum lotið að vinnutíma og yfirvinnugreiðslum til áfrýjanda. Lyktaði málum svo að áfrýjanda var 20. október 2015 sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara miðað við 1. nóvember 2015 og var vinnuframlags hans ekki óskað á uppsagnarfresti. Fékk hann greidd laun út febrúarmánuð 2016.

7 Af framlögðum tímaskýrslum og launaseðlum áfrýjanda vegna launa fyrir júní 2013 til og með febrúar 2016 verður ráðið að hann hafi fengið greiðslur vegna fastra yfirvinnutíma í hverjum mánuði, þar með talið þegar hann var í orlofi, en eftir atvikum auk þess greiðslur vegna skráðrar viðbótaryfirvinnu. Hélst framangreint fyrirkomulag allt til launauppgjörs fyrir ágúst 2015 en frá þeim tíma var einungis greitt fyrir fasta yfirvinnu. Ekki var greitt orlofsfé á viðbótaryfirvinnu áfrýjanda nema í þrjá mánuði frá maí til og með júlí 2015 en eftir þann tíma var eins og fyrr greinir ekki greitt fyrir neina viðbótaryfirvinnu þrátt fyrir að áfrýjandi legði fram tímaskýrslur sem gáfu hana til kynna.

8 Samkvæmt grein 4.1.1 í framangreindum kjarasamningi skal orlof reiknað í vinnuskyldustundum, en samkvæmt grein 4.2.1 skal greiða orlofsfé á yfirvinnu og álagsgreiðslur og reiknast það sem 13,04% af viðkomandi greiðslum eftir að starfsmaður hefur náð 38 ára aldri. Í grein 4.2.3 er jafnframt kveðið á um að starfsmaður á föstum mánaðarlaunum skuli fá greidd dagvinnulaun í orlofi miðað við meðaltal starfshlutfalls á orlofsárinu. 9 Fyrir Landsrétti voru lögð fram nokkur ný gögn, þar á meðal ársreikningur einkahlutafélags áfrýjanda fyrir reikningsárið 2017 og staðfesting á greiðslu stefnda til áfrýjanda 9. maí 2019.

10 Að öðru leyti en að framan greinir vísast um atvik máls til hins áfrýjaða dóms.

Niðurstaða

11 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að uppsögn áfrýjanda hafi verið ólögmæt og að stefndi hafi bakað sér skaðabótaskyldu vegna hennar, en að áfrýjandi eigi ekki rétt á miskabótum samkvæmt blið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

12 Við ákvörðun bóta ber að líta til þess að áfrýjandi var ráðinn til starfa hjá stefnda með gagnkvæmum uppsagnarfresti en mátti almennt treysta því að fá að gegna starfi sínu áfram þar til einhverjar sérstakar ástæður kæmu til er ýmist snertu hann sjálfan eða starf hans á þann veg að honum yrði réttilega sagt upp samkvæmt ákvæðum þess kjarasamnings sem um starf hans gilti, sbr. 1. mgr. 57. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, og að gættum málsmeðferðar og efnisreglum stjórnsýsluréttar. Áfrýjandi miðar kröfu sína um skaðabætur vegna fjártjóns við árslaun sín hjá stefnda árið 2015, en þau voru 7.833.733 krónur. Í samræmi við dómaframkvæmd verða bætur honum til handa ákveðnar að álitum, að teknu tilliti til aldurs hans, menntunar, launatekna, atvinnumöguleika og atvika að öðru leyti.

13 Áfrýjandi var rúmlega 51 árs gamall er honum var sagt upp sem hafnarverði en hann býr á litlu atvinnusvæði. Þá verður ekki ráðið af gögnum málsins að hann hafi sérmenntun eða starfsréttindi umfram þau réttindi sem lúta að hafnarvörslu. Áfrýjandi hefur ekki fengið annað fast starf en hann rekur aftur á móti eigið fyrirtæki. Samkvæmt gögnum málsins hefur það þó ekki skilað honum tekjum í líkingu við þær launatekjur sem hann naut hjá stefnda auk þess sem hafa verður í huga að áfrýjandi naut verktakagreiðslna vegna hafnsögu fyrir starfslok sín hjá stefnda. Á hinn bóginn er til þess að líta að með skipulagsbreytingum hjá stefnda var unnið að því að koma böndum á yfirvinnu áfrýjanda og gat hann því ekki vænst þess að njóta að fullu óbreyttra launatekna til framtíðar. Að öllu framangreindu virtu þykja bætur til áfrýjanda vegna fjártjóns hans hæfilega ákveðnar 4.000.000 króna. Verða dráttarvextir af þeirri fjárhæð dæmdir frá þingfestingu málsins í héraði eins og nánar greinir í dómsorði.

14 Áfrýjandi krefst einnig 13,04% orlofsgreiðslna á viðbótaryfirvinnu umfram 50 tíma á tímabilinu frá júní 2013 til apríl 2015.

15 Um störf áfrýjanda á þessum tíma fór sem fyrr greinir eftir kjarasamningi launanefndar sveitarfélaga og svokallaðs samflots bæjarstarfsmanna. Samkvæmt skýru ákvæði 4.2.1 í þeim kjarasamningi skal greiða orlofsfé á yfirvinnu og álagsgreiðslur og reiknast það sem 13,04% af viðkomandi greiðslum eftir að starfsmaður hefur náð 38 ára aldri. Framlagðir launaseðlar og tímaskýrslur áfrýjanda bera með sér að kjör hans hafi verið þau að hann nyti dagvinnulauna og fastra yfirvinnugreiðslna í orlofi. Stefndi ber sönnunarbyrði fyrir því að orlofsgreiðslur vegna viðbótaryfirvinnu hafi verið innifaldar í þeim kjörum, sem og þeim málsástæðum sínum að áfrýjandi hafi fengið ofgreidd laun eða tekið sér frí á móti ógreiddu orlofi á viðbótaryfirvinnu. Þar sem stefndi hefur hvorki stutt framangreindar málsástæður haldbærum rökum né gögnum verður ekki á þær fallist. Þá verður ekki talið að réttur áfrýjanda til orlofsgreiðslna á viðbótaryfirvinnu hafi fallið niður vegna tómlætis en stéttarfélag hans gerði fyrst athugasemd við orlofsgreiðslur til hans í maí 2015 og gekk á eftir uppgjöri þeirra í nóvember sama ár, áður en mál þetta var höfðað í maí 2017. Samkvæmt öllu framangreindu verður fallist á kröfu áfrýjanda um greiðslu orlofsfjár á viðbótaryfirvinnu með dráttarvöxtum eins og greinir í dómsorði.

16 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað er staðfest.

17 Eftir þessum úrslitum verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir Landsrétti eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Stefndi, Vopnafjarðarhreppur, greiði áfrýjanda, B-kk-þgf A-kk-þgf H-kk-þgf, 4.475.512 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 4. maí 2017 til greiðsludags, að frádregnum 2.341.740 krónum sem greiddar voru 9. maí 2019.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað skal vera óraskað.

Stefndi greiði áfrýjanda 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.