351/2020

Útdráttur

Dánarbú B höfðaði mál gegn S ehf. til heimtu skuldar samkvæmt lánssamningi milli B sem lánveitanda og S ehf. sem lántaka. S ehf. hélt því fram að um málamyndagerning hefði verið að ræða, að andvirði lánsins hefði aldrei runnið til félagsins og ætti það því ekki aðild að málinu. Í dómi Landsréttar kom fram að gögn málsins bæru með sér að lánið hefði hvorki verið greitt til S ehf. né nýtt á nokkurn hátt í þágu félagsins sem væri forsenda þess að lögvarin krafa geti talist hafa stofnast á hendur því. Af þeim sökum var S ehf. sýknað af kröfum dánarbúsins með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 5. júní 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. maí 2020 í málinu nr. E- 3258/2018.

2

Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar verulega. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Ágreiningur aðila lýtur að því hvort áfrýjandi beri greiðsluskyldu samkvæmt lánssamningi 28. september 2006, þar sem lánveitandi, B-kk-nf H. Þ-kk-nf, lofaði að lána og áfrýjandi, sem lántakandi, að taka að láni 35.000.000 króna í íslenskum krónum og/eða erlendum myntum með þeim skilmálum sem greindi í samningnum.

5

Áfrýjandi byggir aðallega á því að um málamyndagerning hafi verið að ræða, að andvirði lánsins hafi aldrei runnið til hans og eigi hann því ekki aðild að málinu.

6

Efni samningsins er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi en eins og þar kemur fram ritaði B-kk-nf H. Þ-kk-nf, sem nú er látinn, undir samninginn bæði fyrir sína hönd og fyrir hönd áfrýjanda sem lántaka. Auk þess ritaði eiginkona B-kk-ef, A-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf, undir lánssamninginn fyrir hönd áfrýjanda. Á þeim tíma A-kvk-nf L-kvk-nf í stjórn áfrýjanda og B-kk-nf gegndi þar stöðu framkvæmdastjóra en hann hafði skömmu áður gengið úr stjórn félagsins. Í 6. grein samningsins segir að til tryggingar á skilvísri og skaðlausri greiðslu á láninu setji lántaki fram tryggingarbréf á 2. veðrétti að höfuðstólsfjárhæð 40.000.000 króna í fasteigninni að Engjateig 19, Reykjavík. Í 7. grein samningsins er kveðið á um að skilyrði fyrir útborgun lánsins séu þau að lántaki afhendi lánveitanda skrifleg útborgunarfyrirmæli og undirritaða handveðsyfirlýsingu samkvæmt 6. grein.

Þrátt fyrir þessi ákvæði lánssamningsins bera gögn málsins ekki með sér að gengið hafi verið frá tryggingum fyrir endurgreiðslu lánsins.

7

Samkvæmt samningnum skuldbatt lántaki sig til að endurgreiða lánið með einni greiðslu 6. október 2008 og var lánveitanda heimilt að skuldfæra reikning lántaka hjá lánveitanda, nr. 513- 26- 787283 í Glitni banka hf., fyrir greiðslum samkvæmt samningnum.

8

Í beiðni um útborgun lánsins var óskað eftir því að lánið yrði greitt 2. október 2006 inn á tékkareikning nr. 513- 26- 787283 í eigu lánveitanda B-kk-ef í Glitni banka hf., sem er sami reikningur og tilgreindur er í samningnum og sagt er að sé í eigu lántaka. Meðal gagna málsins er yfirlit reiknings B-kk-ef nr. 5409 í Glitni banka hf. sem nær yfir tímabilið frá 2. september 2006 til 20. nóvember sama ár. Ágreiningslaust er að daginn eftir að lánið var greitt inn á fyrrgreindan reikning lánveitanda nr. 787283 var nánast sama fjárhæð, 34.825.000 krónur, millifærð inn á bankareikning B-kk-ef nr. 5409. Samkvæmt yfirlitinu voru daginn eftir 50.000.000 króna millifærðar af honum á reikning í eigu S-kk-ef S-kk-ef en upplýst er að áþeim tíma hafi hann hvorki verið hluthafi né fyrirsvarsmaður áfrýjanda. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að lánið hafi runnið til lánveitanda sjálfs en ekki til áfrýjanda. Hefur stefndi hvorki sýnt fram á að það hafi verið greitt til áfrýjanda né að það hafi verið nýtt á nokkurn hátt í hans þágu sem er forsenda þess að lögvarin krafa geti talist hafa stofnast á hendur honum. Ber því þegar af þeim sökum að sýkna áfrýjanda af kröfum stefnda með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

9

Eftir þessari niðurstöðu verður stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda málskostnað á báðum dómstigum eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Áfrýjandi, SJ fasteignafélag ehf., er sýkn af kröfum stefnda, dánarbús B-kk-ef H.

Þ-kk-ef.

Stefndi greiði áfrýjanda 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 11. maí 2020

Mál þetta var höfðað 5. október 2018 og dómtekið 16. apríl sl.

Stefnandi er dánarbú B-kk-ef H. Þ-kk-ef, Laugavegi 3, Reykjavík.

Stefnt er SJ Fasteignafélagi ehf., Skipholti 50 d, Reykjavík.

Af hálfu stefnanda er þess krafist að hið stefnda félag verði dæmt til að greiða skuld samkvæmt lánssamningi milli SJ Fasteignafélags sem lántaka og B-kk-ef H. Þ-kk-ef sem lánveitanda, útg. 28. september 2006, að upphæð 35.000.000 kr., þar sem lántaki skuldbatt sig til þess að endurgreiða lánið með einni greiðslu þann 6. október 2008. Stefnuskjal inniheldur engar aðrar dómkröfur og með því að stefndi andmælti við aðalmeðferð viðbótarkröfum stefnanda sem fram komu þá er þarflaust að reifa þær hér enda koma þær ekki til úrlausnar í dómi þessum.

Stefndi krefst sýknu, auk þess sem gerð er krafa um málskostnað úr hendi stefnanda.

Í öndverðu krafðist stefndi þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi. Þeirri kröfu var hafnað með úrskurði dómsins 5. mars sl.

I.

Mál þetta hefur stefnandi höfðað til innheimtu á skuld samkvæmt fyrrnefndum lánssamningi 28. september 2006, en stefnandi vísar til þess að engin endurgreiðsla hafi borist og stefnandi höfði málið til að rjúfa fyrningarfrest kröfunnar, sbr. 5. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

II.

Krafa stefnanda er á því byggð að stefndi hafi samkvæmt áðurnefndum samningi 28. september 2006 skuldbundið sig til að endurgreiða lánsfjárhæðina í einni greiðslu 6. október 2008.

III.

Sýknukröfu sína reisir stefndi á því að krafa stefnanda sér fyrnd, en um lögskipti aðila fari samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda, sbr. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt 2. tölulið 4. gr. laga nr. 14/1905 hafi krafan fyrnst á 10 árum og sá frestur hafi því verið liðinn „6. október 2018“ [svo].

Stefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að félagið standi ekki í skuld við stefnanda þar sem engin kröfuréttindi hafi stofnast á milli málsaðila á grundvelli lánssamningsins sem hér um ræðir. Augljóslega hafi verið um einhvers konar sýndarviðskipti að ræða. Lánsfjárhæðin hafi aldrei borist til stefnda og aldrei komið fram í ársreikningum félagsins. Stefndi hefur undir rekstri málsins skorað á stefnanda að leggja fram gögn sem sýna fram á ráðstöfun andvirðis lánsins.

IV.

Í greinargerð stefnda er málshöfðunardagur ranglega tilgreindur sem 6. október 2018. Stefnuvottorð ber með sér að stefna hafi verið birt 5. október 2018. Stefndi hefur tekið til varna og ekki sýnt fram á að slíkir annmarkar hafi verið á stefnubirtingu að skilyrði laga nr. 91/1991 teljist ekki uppfyllt. Verður sjónarmiðum stefnda um 10 ára fyrningu því hafnað.

Lánveitandi samkvæmt lánssamingi þeim sem stefnandi byggir kröfu sína á er, svo sem fyrr segir, tilgreindur sem B-kk-nf H. Þ-kk-nf, en stefndi er sagður vera lántaki. B-kk-nf heitinn ritaði undir samninginn bæði fyrir sína hönd og fyrir stefnda sem lántaka, en auk þess ritaði A-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf undir lánssamninginn fyrir hönd stefnda. Í viðauka 1 með lánssamningnum er að finna beiðni til Glitnis banka hf. 28. september 2006 um útborgun láns þar sem vísað er til 1. gr. framangreinds lánssamnings og var óskað eftir því að lánið yrði greitt út með þeim hætti að fjárhæðin rynni í tvennu lagi inn á tilgreindan bankareikning B-kk-ef H. Þ-kk-ef. Þá ber þess einnig að geta að lánssamningurinn tilgreinir í 5. gr. hverjar tryggingar séu settar fyrir „skilvísri og skaðlausri greiðslu á láninu“ og segir þar að lántaki hafi í því skyni sett fram tryggingarbréf á 2. veðrétti að höfuðstólsfjárhæð 40.000.000 króna „í Engjateig 19, 105 Reykjavík. Fastanúmer veðsettrar eignar er 201-9520“.

Meðal gagna málsins er yfirlit um reikning B-kk-ef H. Þ-kk-ef hjá Glitni banka, sem nær yfir tímabilið 2. september 2006 til 20. nóvember 2006. Þar má sjá að 3. október 2006 hafi verið millifærðar 34.825.000 krónur inn á reikning þennan í nafni sama reikningseiganda og að 16.000.000 króna hafi verið lagðar inn á reikninginn 4. október 2006. Síðar þann sama dag, þ. e. 4. október 2006, voru 50.825.000 krónur millifærðar af reikningi B-kk-ef yfir á reikning nr. 576, sem samkvæmt framlögðum tölvupósti K-kk-ef O-kk-ef J-kk-ef, starfsmanns Íslandsbanka, 29. nóvember 2017 tilheyrði S-kk-þgf S-kk-þgf, en S-kk-nf er samkvæmt vottorði Fyrirtækjaskrár framkvæmdastjóri og prókúruhafi stefnda, auk þess að vera þar stjórnarmaður, en áðurnefnd S-kvk-nf J-kvk-nf Þ-kvk-nf er skráð varamaður í stjórn stefnda.

Af hálfu stefnda var við upphaf aðalmeðferðar málsins lagt fram afrit veðskuldabréfs sem stefndi gaf út til handhafa 9. október 2008, að fjárhæð 50.000.000 króna, sem greiða átti með 30 afborgunum með 12 mánaða millibili, í fyrsta sinn 7. október 2009. Skjal þetta ber með sér að hafa verið áritað um móttöku hjá sýslumanni 9. október 2008 og fært í þinglýsingabók degi síðar. Þessu afriti greinds skuldabréfs fylgdi afrit yfirlýsingar G-kk-ef J-kk-ef lögmanns 17. mars 2020 sem hljóðar svo: „Skuld sem tryggð var með þessu veðskuldabréfi er að fullu greidd og hefur verið afhent skuldara, S. J. fasteignafélagi ehf. til aflýsingar. Bréfið afhendist því sýslumanni til aflýsingar.“ Yfirlýsing lögmannsins, sem einnig er árituð af S-kk-þgf S-kk-þgf fyrir hönd stefnda, ber jafnframt með sér að hafa verið árituð af sýslumanni 23. mars 2020 með stimpli sem segir „Skjalinu aflýst“. Samhengisins vegna skal tekið fram að þessi yfirlýsing lögmannsins ber ekki með sér í hvers umboði hún er undirrituð, en auk þess verður ekki fram hjá því horft að skjalið sem yfirlýsing lögmannsins lýtur að og aflýst var í kjölfarið er annað að formi og efni en tryggingarbréfið sem lýst er í áðurnefndri 5. gr. lánssamningsins.

Í greinargerð stefnda til héraðsdóms kemur fram að áðurnefnd A-kvk-nf L-kvk-nf S-kvk-nf, sem ritaði, ásamt B-kk-þgf heitnum, undir títtnefndan lánssamning 28. september 2006 fyrir hönd stefnda, hafiverið eiginkona B-kk-ef og setið með honum í stjórn stefnda á þessum tíma. Í ljósi 1. mgr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála verður ekki annað lagt til grundvallar við úrlausn málsins en að lánssamingurinn hafi verið í reynd verið grundvöllur þeirra greiðslna sem síðar runnu frá B-kk-þgf H. Þ-kk-þgf til fyrirsvarsmanns stefnda á árinu 2006 samkvæmt framansögðu. Undir rekstri málsins hefur ekkert komið fram sem bendir til annars en að stærstur hluti þeirra fjármuna sem greiddir voru fyrirsvarsmanni stefnda hafi verið lánsfé til stefnda samkvæmt lánssamningnum, sem stefndi var skuldbundinn til að endurgreiða svo sem þar greinir. Með því að stefndi hefur ekkert lagt fram sem sýnir að þessir fjármunir hafi verið endurgreiddir eða skuldin samkvæmt títtnefndum lánssamningi gerð upp með öðrum hætti verður dómkrafa stefnanda, eins og hún er sett fram, tekin til greina.

Með því að stefnandi hefur hvorki gert kröfu um vexti né málskostnað verður í dómsorði ekki kveðið á um annað en greiðslu stefnufjárhæðar.

A-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf héraðdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Stefndi, SJ fasteignafélag ehf., greiði stefnanda, dánarbúi B-kk-ef H. Þ-kk-ef, 35.000.000 krónur.