635/2022

Útdráttur

A var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa við vegabréfabás í Flugstöð Leifs Eiríkssonar framvísað í blekkingarskyni sænsku kennivottorði á nafni annars manns. A, sem er ríkisborgari Sómalíu, hefur verið veitt alþjóðleg vernd hér á landi á grundvelli 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga. Rakin voru tvö skilyrði 1. mgr. 32. gr. sömu laga fyrir því að umsækjanda um alþjóðlega vernd verði ekki refsað fyrir brot hafi hann annars vegar komið beint frá landssvæði þar sem hann hafi haft ástæðu til að óttast um líf sitt eða frelsi eða að hann gæti sætt ofsóknum og hins vegar gefið sig fram við yfirvöld eins fljótt og unnt er. Þar sem A hafði dvalið 4 mánuði í Grikklandi áður en kom hingað til lands og framvísaði kennivottorði annars manns á leið úr landi daginn eftir komu til landsins en ekki við komu til landsins var hvorugu skilyrði 32. gr. laga nr. 80/2016 fullnægt. Við ákvörðun refsingar var hins vegar litið til þess að A játaði háttsemi sína, var samstarfsfús við rannsókn málsins og hefur verið veitt dvalarleyfi og alþjóðleg vernd hér á landi og var ákvörðun refsingar frestað og fellur hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 10. október 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 2. júní 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 14. september 2022 í málinu nr. S- 1435/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

3

Ákærði krefst þess að honum verði ekki gerð refsing.

Niðurstaða

4

Með ákæru lögreglustjórans á Suðurnesjum 5. ágúst 2022 var ákærða gefið að sök misnotkun skjals, með því að hafa sunnudaginn 19. júní 2022, við vegabréfabás í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, framvísað sem sínu í blekkingarskyni við landamæravörð og lögreglumenn sænsku kennivottorði á nafni annars manns. Var brot ákærða talið varða við 1. mgr. 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við þingfestingu málsins 23. ágúst 2022 játaði ákærði sök og með hinum áfrýjaða dómi var ákærði dæmdur í 30 daga óskilorðsbundið fangelsi.

5

Ákærði krefst þess að honum verði ekki gerð refsing í málinu, sbr. 1. mgr. 32. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga. Ákærði var handtekinn af lögreglu í Leifsstöð árla morguns 19. júní 2022 í kjölfar þess að hann framvísaði á leið úr landi kennivottorði annars manns. Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir ákærða að hann hafi 21. febrúar 2022 farið frá Sómalíu til Tyrklands og þaðan áfram til Grikklands. Í Grikklandi hafi hann fengið kennivottorð það er hann hafi framvísað við landamæravörð hér á landi. Ákærði hafi komið til landsins 18. júní 2022 í gegnum Frakkland. Ætlunin hafi verið að fara til Dyflinnar á Írlandi og sækja þar um alþjóðlega vernd. Í frumskýrslu lögreglu er tekið fram að ákærði hafi óskað eftir alþjóðlegri vernd hér á landi.

6

Með ákvörðun Útlendingastofnunar 20. febrúar 2023 var ákærða synjað um alþjóðlega vernd á Íslandi. Á sama tíma var umsókn hans um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða synjað. Ákærði skaut ákvörðun Útlendingastofnunar til kærunefndar útlendingamála, sem með úrskurði 6. júlí 2023 felldi ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi. Var ákærða veitt alþjóðleg vernd á grundvelli 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 og um leið lagt fyrir Útlendingastofnun að veita ákærða dvalarleyfi hér á landi á grundvelli 73. gr. laganna.

7

Samkvæmt 1. mgr. 32. gr. laga nr. 80/2016 er það annað tveggja skilyrða fyrir því að umsækjanda um alþjóðlega vernd verði ekki refsað fyrir brot að hann hafi komið beint frá landssvæði þar sem hann hafi haft ástæðu til að óttast um líf sitt eða frelsi eða að hann gæti sætt ofsóknum. Hitt skilyrðið er að hann hafi gefið sig fram við yfirvöld eins fljótt og honum var unnt. Hefur það skilyrði verið túlkað á þann veg að viðkomandi þurfi að gefa sig fram við yfirvöld við komu til landsins, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 16. nóvember 2017 í máli nr. 220/2017.

8

Í dómaframkvæmd hefur verið litið svo á að ekki sé nauðsynlegt að flóttamaður komi beint frá landssvæði þar sem hann hafi ástæðu til að óttast um lífsitt eða frelsi eða að hann sæti ofsóknum, geri hann ekki teljandi hlé á för sinni. Samkvæmt því er ákærði heldur fram dvaldi hann í Grikklandi í um fjóra mánuði áður en hann kom hingað til lands. Í dómi Hæstaréttar í máli nr. 220/2017 hafði ákærði í því máli dvalið á Ítalíu í fjóra mánuði áður en hann kom hingað til lands og var talið að hann hefði ekki komið beint frá landssvæði þar sem lífi hans, heilsu eða frelsi væri ógnað. Í ljósi þeirrar niðurstöðu verður ekki litið svo á að ákærði hafi komið til landsins beint frá Sómalíu. Þá framvísaði ákærði kennivottorði annars manns á leið úr landi daginn eftir komu hingað til lands, en ekki við komu til landsins. Samkvæmt þessu er hvorugu skilyrði 1. mgr. 32. gr. laga nr. 80/2016 fullnægt til að ákærða verði ekki gerð refsing í málinu. 9

Við ákvörðun refsingar er til þess að líta að ákærði játaði háttsemi sína greiðlega og greindi lögreglu skilmerkilega frá ferðalagi sínu. Þá hefur ákærði sótt um hæli sem flóttamaður hér á landi og honum verið veitt hér dvalarleyfi sem og alþjóðleg vernd. Að teknu tilliti til þessara atriða þykir fært að fresta skilorðsbundið ákvörðun refsingar hans, svo sem nánar er mælt fyrir um í dómsorði.

10

Ákærða verður gert að greiða áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, sem ákveðin eru að meðtöldum virðis-aukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Frestað er ákvörðun refsingar ákærða, A-x-x H-x-x A-x-x, og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 632.022 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, S-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 602.640 krónur.