277/2023

Útdráttur

BR krafðist þess að A yrði svipt forsjá þriggja barna sinna á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að skilyrði fyrrgreindra ákvæða barnaverndarlaga væru uppfyllt, enda bæru gögn málsins með sér að daglegar uppeldisaðstæður barnanna hefðu verið óviðunandi í langan tíma. Jafnframt var vísað til fyrirliggjandi forsjárhæfnismata og þess umfangsmikla stuðnings sem A og faðir barnanna hefðu fengið án þess að það hefði skilað tilætluðum árangri. Þá taldi héraðsdómur að vægari úrræði hefðu verið fullreynd. Líta yrði til þess að A hefði ítrekað neitað að horfast í augu við vandann og neitað að þiggja aðstoð til að takast á við hann. Í ljósi stöðu barnanna og þarfa þeirra fyrir stöðugleika væri því ekki unnt að beita vægari úrræðum en forsjársviptingu.

Fyrir Landsrétti lagði A áherslu á að unnt væri að beita vægari úrræðum til úrbóta en forsjársviptingu og hefði BR ekki gætt meðalhófs, sbr. 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Í dómi Landsréttar var rakið að mál barnanna hefði verið til meðferðar hjá BR með hléum frá 2015 og hefðu meira en 20 tilkynningar borist, en þær lytu flestar að drykkju foreldra og gruns um vanrækslu barnanna. Þá voru rakin ýmis úrræði sem reynd hefðu verið til að veita A stuðning og styrkja getu hennar til að annast börn sín. Vísaði Landsréttur til þess að gögn málsins bæru með sér að ýmsum vægari úrræðum hefði verið beitt og að A hefði notið stuðnings án þess að viðunandi árangri hefði verið náð. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kvk-nf R-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 13. apríl 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 31. mars 2023 í málinu nr. E- [...]/2023.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af kröfu stefnda. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Niðurstaða

4

Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfu stefnda um að áfrýjandi verði svipt forsjá þriggja barna sinna á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Börnin eru nú á [...], [...] og [...] aldursári og dvelja á fósturheimili.

5

Stefndi hefur lagt fram nokkur ný gögn fyrir Landsrétt. Þar á meðal eru upplýsingar frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu þar sem fram kemur að lögregla hafi haft afskipti af áfrýjanda og E, föður barnanna, í júní 2023 vegna tilkynningar um ölvun á almannafæri. Þegar lögregla kom á vettvang hafi þau átt í ágreiningi og hafi áfrýjandi sagt E oft beita sig ofbeldi. E var handtekinn vegna gruns um brot gegn áfengislögum nr. 75/1998 og til að koma í veg fyrir áframhaldandi ágreining hans og áfrýjanda.

Fram kom að áfrýjandi hefði jafnframt verið verulega ölvuð og af þeim sökum óviðræðuhæf.

6

Áfrýjandi leggur áherslu á að unnt sé að beita vægari úrræðum til úrbóta en forsjársviptingu og hafi stefndi ekki gætt meðalhófs, sbr. 2. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga. Til þess er að líta að mál barna áfrýjanda hefur verið til meðferðar hjá stefnda með hléum frá 2015 og hafa meira en 20 tilkynningar borist, en þær lúta flestar að drykkju foreldra og gruns um vanrækslu barnanna. Börnin hafa verið vistuð utan heimilis í fimm skipti og hafa verið gerðar á annan tug áætlana um meðferð máls.

Samkvæmt gögnum málsins hefur stefndi gripið til margvíslegra úrræða í því skyni að veita áfrýjanda stuðning og styrkja getu hennar til að annast börn sín. Þannig hefur áfrýjandi meðal annars notið aðstoðar [...]mælandi tilsjónaraðila og uppeldisráðgjafa, auk þess sem ítrekað hefur verið leitast við að ná árangri með stuðningsúrræðum á heimili. Þá fór áfrýjandi í greiningar- og leiðbeiningarvistun með börnin á vistheimilið [...] í átta vikur haustið 2020. Gögn málsins bera þannig með sér að ýmsum vægari úrræðum hafi verið beitt og að áfrýjandi hafi notið stuðnings án þess að viðunandi árangri væri náð.

7

Með framangreindum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður hann staðfestur.

8

Málskostnaður fyrir Landsrétti verður ekki dæmdur, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, L-kk-ef R-kk-ef, 1.200.000 krónur.