357/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um opinber skipti á dánarbúi C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að hinn kærði úrskurður hefði verið kveðinn upp samkvæmt heimild í 1. mgr. 43. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl. Af ummælum í greinargerð sem varð að lögum nr. 20/1991 yrði ráðið að heimild héraðsdómara til að kveða upp úrskurð samkvæmt þessari heimild væri bundin við þau tilvik þar sem bersýnilegt væri að skilyrði væru ekki til að verða við kröfu skiptabeiðanda. Þegar málatilbúnaður A og B væri virtur yrði ekki á þessu stigi séð að hann væri bersýnilega tilhæfulaus. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðilar skutum álinu til Landsréttar með kæru 2. júní 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 19. maí 2022 í málinu nr. D- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að dánarbú C yrði tekið til opinberra skipta. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr.20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðilar krefjast þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og framangreind krafa þeirra tekin til greina en til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar.

Niðurstaða

3

Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp samkvæmt heimild í 1. mgr. 43. gr. laga nr. 20/1991 án þess að þeir sem kynnu að telja til arfs eftir hinn látna væru kvaddir til þinghalds í tilefni af kröfu sóknaraðila. Samkvæmt því ákvæði getur héraðsdómari kveðið upp úrskurð um að hafna kröfu um opinber skipti án frekari aðgerða, enda telji hann þegar ljóst að skilyrði séu ekki til að verða við henni. Fram kemur í athugasemdum við 43. gr. frumvarps sem varð að lögum nr. 20/1991 að ætlast sé til að héraðsdómari hefjist handa um aðgerðir vegna kröfu um opinber skipti með því að kanna hvort einhverjir bersýnilegir annmarkar séu á henniog er nefnt í dæmaskyni að krafa sé höfð uppi af einhverjum sem njóti ekki heimildar til að krefjast opinberra skipta, öðrum skilyrðum opinberra skipta sé bersýnilega ekki fullnægt, krafan hafi borist röngum héraðsdómstól eða efni hennar sé áfátt. Af þessum ummælum verður ráðið að heimild héraðsdómara til að kveða upp úrskurð samkvæmt þessari heimild sé bundin við þau tilvik þar sem bersýnilegt er að skilyrði séu ekki til að verða við kröfu skiptabeiðanda.

4

Sóknaraðilar eru á meðal erfingja hins látna en skiptum á dánarbúi hans lauk áður samkvæmt 25. gr. laga nr. 20/1991. Krafa þeirra er í samræmi við áskilnað 1. og 2. mgr. 42. gr. laganna, er lögð fram við réttan héraðsdómstól og henni fylgdu eftirrit úr dánarskrá sýslumanns og nokkur fjöldi annarra gagna sem sóknaraðilar styðja kröfu sína við. Á málatilbúnaði sóknaraðila eru því engir þeir formgallar sem að framan greinir. Sóknaraðilar byggja kröfu sína á 2. mgr. 38. gr. laganna. Þær telja að dánarbúið sé eigandi fasteignar sem ekki hafi komið til skipta og færa fyrir því rök með tilvísun til gagna sem þær hafa lagt fram. Þegar málatilbúnaður sóknaraðila er virtur verður ekki á þessu stigi fullyrt að hann sé bersýnilega tilhæfulaus. Er því óhjákvæmilegt að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.