744/2020

Útdráttur

E höfðaði mál gegn Í og krafðist endurgreiðslu gjalds sem lagt hafði verið á vegna innflutnings E á raftækjum á grundvelli laga nr. 146/1996 um öryggi raforkuvirkja, neysluveitna og raffanga og reglugerð nr. 678/2009 um raforkuvirki. Óumdeilt var að umrætt gjald teldist til skatts í skilningi 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar var rakin dómaframkvæmd Hæstaréttar um þau sjónarmið sem líta beri til þegar metið er hvort ákvæði laga hafi að geyma fullgilda heimild til skattlagningar.

Með ákvæði 5. töluliðar 1. mgr. 14. gr. laga nr. 146/1996 hafi ráðherra verið framselt vald til að ákveða hlutfall þess gjalds sem um var deilt, án annarra takmarkana en fólust í hámarki þess. Með því hafi stjórnvöldum verið falin ákvörðun um eitt meginatriði skattheimtunnar, fjárhæð hennar. Svo almennt framsal stæðist ekki fyrrgreind stjórnarskrárákvæði. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um skyldu Í til að endurgreiða E það fé sem E hafði ofgreitt ásamt vöxtum og dráttarvöxtum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 23. desember 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. nóvember 2020 í málinu nr. E- 154/2020.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. 3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Í hinum áfrýjaða dómi er efni 1. mgr. greinar 9.2 í reglugerð nr. 678/2009 um raforkuvirki að nokkru leyti ranghermt en frá því að breytingar voru gerðar á ákvæðinu með 12. gr. reglugerðar nr. 785/2014 hefur það hljóðað svo: „Vegna yfireftirlits Mannvirkjastofnunar og vegna eftirlits með rafföngum á markaði sem stofnunin lætur faggiltar skoðunarstofur framkvæma í umboði sínu skulu innflytjendur og innlendir framleiðendur greiða gjald til stofnunarinnar. Gjaldið skal vera 0,15% af tollverði innfluttrar vöru, eða af verksmiðjuverði innlendrar vöru.“

5

Við mat á því hvort ákvæði laga hafa að geyma fullgilda heimild til skattlagningar samkvæmt 40. gr. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar hefur í dómum Hæstaréttar verið lögð megináhersla á að ákvörðun um hvort skattur verði lagður á, hver fjárhæð hans skuli vera, hverjir séu gjaldskyldir á hverjum tíma og önnur meginatriði skattheimtunnar sé ekki á hendi stjórnvalda. Með því er stefnt að því markmiði stjórnarskrárbreytinganna 1995, sem skýrt kom fram í lögskýringargögnum, að löggjafinn verði að taka afstöðu til slíkra atriða, sbr. dóm Hæstaréttar 18. nóvember 2021 í máli nr. 22/2021. Með 5. tölulið 1. mgr. 14. gr. laga nr. 146/1996 um öryggi raforkuvirkja, neysluveitna og raffanga var ráðherra framselt vald til að ákveða hlutfall þess eftirlitsgjalds sem um er deilt, án annarra takmarkana en fólust í hámarki þess.

Ekkert hald er í þeim sjónarmiðum áfrýjanda að ákvarðanir ráðherra á grundvelli lagaákvæðisins hafi eingöngu verið ívilnandi, enda var stjórnvöldum með því falin ákvörðun um eitt meginatriði skattheimtunnar, fjárhæð hennar. Fyrrnefnd stjórnarskrárákvæði leggja bann við svo almennu framsali til stjórnvalda, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 21. október 1999 í máli nr. 64/1999, sem birtur er í dómasafni réttarins það ár á bls. 3780. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

6

Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti einsog í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, íslenska ríkið, greiði stefnda, Elko ehf., 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.