499/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðahaldi til að koma í veg fyrir að X viki sér undan málsmeðferð samkvæmt lögum nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 30. júní 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 3. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 29. júní 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi til miðvikudagsins 26. júlí 2023 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016 um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4

Ríkissaksóknari hefur til meðferðar beiðni lettneskra yfirvalda um afhendingu varnaraðila til Lettlands á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar 16. júní 2022.

Ákvörðun ríkissaksóknara 19. júní síðastliðinn um að verða skuli við beiðninni mun hafa verið kynnt varnaraðila 21. sama mánaðar.

5

Í 14. gr. laga nr. 51/2016 er fjallað um gæsluvarðhald og beitingu annarra þvingunarráðstafana vegna meðferðar mála á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar. Þar segir í 1. mgr. að telji ríkissaksóknari nauðsynlegt að eftirlýstur maður sé í haldi vegna meðferðar málsins skuli hann leggja fram beiðni um gæsluvarðhald í héraðsdómi. Við mat á slíkri beiðni skuli dómur leggja til grundvallar upplýsingar í handtökuskipuninni nema þær séu augljóslega rangar.

6

Af fyrirliggjandi handtökuskipun er ljóst að varnaraðili var með dómi héraðsdómstóls í Riga í Lettlandi 31. ágúst 2021 sakfelldur fyrir akstur án ökuleyfis og undir áhrifum fíkniefna og dæmdur til 20 daga fangelsisvistar. Á þeim grunni var skilorðsbundin fangelsisrefsing vegna fíkniefnabrota varnaraðila samkvæmt dómi 1. desember 2014 dæmd upp og honum gert að sæta fangelsi í fjögur ár og ellefu mánuði. Ekkert hefur komið fram sem gefur tilefni til að ætla að upplýsingar í handtökuskipuninni séu rangar og verður að leggja til grundvallar að almennu skilyrði fyrir beitingu gæsluvarðhalds samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 sé fullnægt.

7

Samkvæmt 3. mgr. 14. gr. laga nr. 51/2016 má beita vægari þvingunarráðstöfunum þegar þær teljast fullnægjandi til að koma í veg fyrir að eftirlýstur maður komi sér undan málsmeðferð. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi sem varð að lögunum segir að með vægari þvingunarráðstöfunum sé aðallega átt við beitingu farbanns samkvæmt 100. gr. laga nr. 88/2008. Með hliðsjón af meðalhófsreglunni og reynslu íslenskra stjórnvalda af framsalsmálum megi gera ráð fyrir því að þessu úrræði verði að jafnaði beitt í afhendingarmálum, nema viðkomandi sé eftirlýstur fyrir mjög alvarlegt brot eða mikil hætta sé á því að hann reyni að komast úr landi.

8

Varnaraðili mun hafa verið gert að sæta farbanni með úrskurði Héraðsdóms Norðurlands eystra 14. júní síðastliðinn í kjölfar þess að handtökuskipun lettneskra yfirvalda var borin undir hann. Var honum gert að tilkynna sig á næstu lögreglustöð á mánudögum, miðvikudögum og föstudögum. Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði tilkynnti varnaraðili sig ekki mánudaginn 26. júní síðastliðinn. Samkvæmt upplýsingum lögreglu mun hann heldur ekki hafa mætt til vinnu daginn eftir, slökkt hafi verið á farsíma hans og hann ekki staddur á uppgefnum dvalarstað. Af þessum sökum beindi ríkissaksóknari því til sóknaraðila að finna varnaraðila, handtaka hann og krefjast gæsluvarðhalds yfir honum, enda vægara þvingunarráðstöfun ekki fullnægjandi. Varnaraðili gaf sig fram við lögreglu miðvikudaginn 28. júní síðastliðinn. Sóknaraðili krafðist gæsluvarðhalds yfir honum sama dag og mótmælti varnaraðili kröfunni. Fært er til bókar í þingbók að varnaraðili hafi borið því við að hann hafi gleymt að mæta á lögreglustöð á mánudaginn vegna anna í vinnu. Þá hafi hann sofið yfir sig á þriðjudaginn og ekki mætt í vinnuna, auk þess sem hann hafi gleymt að hlaða símann sinn vegna þreytu og því hafi verið slökkt á símanum.

9

Varnaraðili mun hafa komið til Íslands í nóvember 2021, að sögn til að vinna, en þá var skammt síðan fyrrgreindur dómur undirréttar í Riga féll í ágúst sama ár. Hann hefur takmörkuð tengsl við Ísland að öðru leyti en því að hér stundar hann atvinnu.

Varnaraðili tilkynnti sig ekki á lögreglustöð eins og honum bar að gera 26. júní síðastliðinn og ekki tókst að hafa uppi á honum í kjölfarið. Breyta framkomnar skýringar hans á því engu um að líta verður til þessa atriðis við mat á þvingunarráðstöfun samkvæmt 14. gr. laga nr. 51/2016. Þá er ljóst að ef fallist verður á beiðni um afhendingu varnaraðila til Lettlands bíður hans nokkuð þungbær refsing.

Að þessu gættu þykir ekki efni til annars en að verða við kröfu sóknaraðila um gæsluvarðhald yfir varnaraðila í þann tíma sem þar er farið fram á til að koma í veg fyrir að hann víki sér undan meðferð afhendingar málsins, enda er skilyrðum b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 fullnægt. Því ber að staðfesta hinn kærða úrskurð.

10

Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 2. gr. laga nr. 51/2016, greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila, F-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 1 50.660 krónur, greiðist úr ríkissjóði.