631/2020

Útdráttur

Í málinu krafðist aðaláfrýjandi skaðabóta úr hendi gagnáfrýjanda vegna lögbanns sem lagt var á 29. október 2013 að kröfu gagnáfrýjanda við notkun og hagnýtingu aðaláfrýjanda á tilteknum vörumerkjum en í dómi Hæstaréttar 4. júní 2015 var forveri aðaláfrýjanda sýknaður af þeirri kröfu sem lögbanninu var ætlað að tryggja. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. bæri gagnáfrýjanda að bæta það fjártjón sem telja mætti að gerðin hafi valdið. Bæði í undir- og yfirmatsgerð, sem aflað var undir rekstri málsins, var komist að þeirri niðurstöðu að aðaláfrýjandi hefði orðið fyrir tjóni vegna lögbannsins. Í matsgerðunum var á hinn bóginn komist að ólíkri niðurstöðu um fjárhæð tjónsins.

Rakið var að sönnunargildi yfirmatsgerðar sem ekki er hnekkt með öðrum gögnum vegi alla jafna þyngra við mat á sönnun en undirmatsgerð. Í málinu kom ekkert fram um að ekki hafi verið gætt réttra aðferða við mat yfirmatsmanna eða að niðurstaða þeirra um tjón aðaláfrýjanda væri reist á röngum forsendum. Var því byggt á yfirmatsgerðinni við úrlausn málsins að svo miklu leyti sem málatilbúnaður aðila gaf tilefni til. Var gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda skaðabætur að fjárhæð 20.809.450 krónur auk dráttarvaxta.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og H-kk-nf I-kk-nf, hagfræðingur og fjármálastærðfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 9. nóvember 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 14. október 2020 í málinu nr. E- 201/2016.

2

Aðaláfrýjandi krefst þess að gagnáfrýjanda verði gert að greiða honum 143.368.265 krónur, til vara 69.966.097 krónur, til þrautavara 32.800.000 krónur en að því frágengnu bætur að álitum. Í öllum tilvikum krefst aðaláfrýjandi dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. júní 2016 til greiðsludags. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 18. janúar 2021. Hann krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms með þeirri breytingu að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda málskostnað í héraði. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4

Málið var höfðað af i Gwater ehf., sem áður hét Iceland Glacier Wonders ehf. Félagið var tekið til gjaldþrotaskipta 9. júní 2021 og tók áfrýjandi þá við aðild þess.

Niðurstaða

5

Í málinu krefur aðaláfrýjandi gagnáfrýjanda um skaðabætur vegna lögbanns sem sýslumaðurinn í Reykjavík lagði 29. október 2013, að kröfu gagnáfrýjanda, við því að Iceland Glacier Wonders ehf. notaði og hagnýtti sér vörumerki gagnáfrýjanda, ICELAND GLACIER, orðmerki, sbr. vörumerkjaskráningu nr. 674/2008 og ICELAND GLACIER, orð- og myndmerki, sbr. vörumerkjaskráningu nr. 1175/2007.

Jafnframt lagði sýslumaður fyrir Iceland Glacier Wonders ehf. að fjarlægja af heimasíðu sinni, starfsstöðvum og verslunum allar vörur, merkingar, auglýsingar og tilkynningar í hvaða formi sem væri þar sem vörumerkin kæmu fyrir. Gagnáfrýjandi höfðaði mál 6. nóvember 2013 til staðfestingar á lögbanninu. Í dómi Hæstaréttar 4. júní 2015 í máli nr. 731/2014 var komist að þeirri niðurstöðu að Iceland Glacier Wonders ehf. hefði ekki brotið gegn rétti gagnáfrýjanda til framangreindra vörumerkja og var félagið því sýknað af kröfum gagnáfrýjanda. Sama dag var kveðinn upp dómur í máli nr. 721/2014 þar sem Iceland Glacier Wonders ehf. var bannað að nota auðkennið „ICELAND GLACIER“ í firmaheiti sínu og gert að afmá það úr því að viðlögðum dagsektum. Í kjölfarið var nafni félagsins breytt í i Gwater ehf. 18. júní 2015.

6

Aðaláfrýjandi byggir á því að Iceland Glacier Wonders ehf. hafi orðið fyrir margháttuðu tjóni vegna lögbannsins og krefst bóta vegna þess á grundvelli 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o. fl. sem og sakarreglunnar. Undir rekstri málsins óskaði i Gwater ehf. matsgerðar dómkvadds manns og gagnáfrýjandi óskaði matsgerðar dómkvaddra yfirmatsmanna. Er efni matsgerðanna rakið í hinum áfrýjaða dómi. Endanleg aðalkrafa aðaláfrýjanda er um metið tjón samkvæmt svari undirmatsmanns við matsspurningum 11 til 12 sem nemur 143.368.265 krónum. Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti upplýsti lögmaður aðaláfrýjanda að í þessu fælist að fallið hefði verið frá þeim kröfum sem fram kæmu í stefnu en væru ekki hluti af niðurstöðu undirmatsmannsins, svo sem kröfu um miskabætur. Endanleg varakrafa aðaláfrýjanda svarar til niðurstöðu yfirmatsmanna, að viðbættri niðurstöðu undirmatsmanns um matsspurningu 5, en þrautavarakrafan er um fjárhæð yfirmatsgerðarinnar. Gagnáfrýjandi byggir einkum á því að aðaláfrýjandi beri sönnunarbyrði fyrir tjóni Iceland Glacier Wonders ehf. og að tjón félagsins sé ósannað.

7

Í 1. mgr. 42. gr. laga nr. 31/1990 kemur fram að ef lögbann fellur niður vegna sýknu af þeirri kröfu sem gerðinni var ætlað að tryggja skuli gerðarbeiðandi bæta það fjártjón sem telja má að gerðin hafi valdið, þar á meðal spjöll á lánstrausti og viðskiptahagsmunum. Heimilt sé að dæma skaðabætur að álitum ef ljóst þykir að fjárhagslegt tjón hafi orðið en ekki sé unnt að sanna fjárhæð þess. Lögbann það sem gagnáfrýjandi fékk lagt á féll niður vegna sýknu af þeim kröfum sem gerðinni var ætlað að tryggja, sbr. dóm Hæstaréttar 4. júní 2015 í máli nr. 731/2014. Samkvæmt fyrrnefndu lagaákvæði ber gagnáfrýjanda því að bæta það fjártjón sem telja má að gerðin hafi valdið og ef ljóst þykir að fjárhagslegt tjón hafi orðið en ekki sé unnt að sanna fjárhæð þess er heimilt að dæma bætur að álitum.

8

Bæði í undirmatsgerð og yfirmatsgerð var komist að þeirri niðurstöðu að Iceland Glacier Wonders ehf. hefði orðið fyrir tjóni vegna lögbannsins. Verður enda að telja augljóst að lögbann af þeim toga sem lagt var á sé til þess fallið að valda þeim sem því sætir tjóni. Í matsgerðunum er á hinn bóginn komist að ólíkri niðurstöðu um fjárhæð tjónsins, sem undirmatsmaður metur 143.368.265 krónur en yfirmatsmenn 32.800.000 krónur. Að öllu jöfnu hlýtur sönnunargildi yfirmatsgerðar, sem ekki hefur verið hnekkt með öðrum gögnum, að vega þyngra við mat á sönnun en undirmatsgerð, að því tilskildu að ekki hafi verið sýnt fram á galla á henni. Í málinu er ekkert fram komið um að ekki hafi verið gætt réttra aðferða við mat hinna dómkvöddu yfirmatsmanna eða að niðurstaða þeirra um tjón Iceland Glacier Wonders ehf. sé reist á röngum forsendum. Þá er til þess að líta að sú niðurstaða undirmatsgerðar sem aðaláfrýjandi byggir á er sett fram í svari við spurningu sem ekki var að finna í matsbeiðni og yfirmatsmenn endurmátu því ekki. Að framangreindu virtu verður byggt á yfirmatsgerðinni við úrlausn málsins og aðalkröfu aðaláfrýjanda hafnað. Þá er ekki unnt að fallast á að varakrafa aðaláfrýjanda, sem miðar við að byggt sé á báðum matsgerðunum að hluta, endurspegli rauntjón Iceland Glacier Wonders ehf. enda byggja niðurstöður matsgerðanna á mismunandi aðferðafræði. Auk þess byggir varakrafan á þeirri forsendu að yfirmatsmenn hafi ekki svarað matsspurningu 5 um spjöll á viðskiptahagsmunum og viðskiptavild en sú forsenda verður ekki talin rétt.

Þannig kemur fram í yfirmatsgerðinni að með spjöllum á viðskiptahagsmunum sé átt við það sama og spurt er um í öðrum matsspurningum og vísa yfirmatsmenn þar af leiðandi til svara við þeim. Þá verður svar yfirmatsmanna við spurningunni ekki skilið öðruvísi en svo að þeir telji viðskiptavild Iceland Glacier Wonders ehf. ekki hafa orðið fyrir tjóni.

9

Þrautavarakrafa aðaláfrýjanda er um bætur samkvæmt yfirmatsgerðinni. Þótt byggt verði á henni við úrlausn málsins samkvæmt framangreindu verður fallist á það með gagnáfrýjanda að ekki geti komið til greiðslu bóta vegna þess kostnaðar sem yfirmatsmenn mátu í svari við matsspurningu 1. Þar er um að ræða lögfræðikostnað vegna lögbannsmálsins sem yfirmatsmenn mátu 3.300.000 krónur að teknu tilliti til þess málskostnaðar sem Iceland Glacier Wonders ehf. var dæmdur í því máli sem lauk með dómi Hæstaréttar 4. júní 2015 í máli nr. 731/2014. Tóku yfirmatsmenn skýrt fram að þeir legðu ekki mat á það hvort sú dómsúrlausn fæli í sér endanlegt uppgjör málskostnaðar þar sem slíkt væri hvorki á þeirra sérsviði né þeirra hlutverk. Með dómi Hæstaréttar og héraðsdóms í framangreindu máli var Iceland Glacier Wonders ehf. ákveðinn málskostnaður úr hendi gagnáfrýjanda í máli þessu. Til þess kostnaðar telst meðal annars kostnaður af flutningi máls og annar kostnaður sem stafar beinlínis af málinu, sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í ljósi þess verður ekki talið að aðaláfrýjandi geti byggt á því að hann hafi orðið fyrir skaðabótaskyldu tjóni vegna frekari kostnaðar af málinu en dómstólar hafa þegar ákvarðað í málskostnað.

Þá er ekki unnt að leggja niðurstöðu yfirmatsmanna, sem greinir í svari þeirra við matsspurningu 7, um 20.500.000 króna tjón vegna markaðsstarfs til grundvallar enda var eingöngu krafist 11.809.450 króna vegna þessa tjóns í stefnu. Verður síðargreinda fjárhæðin því lögð til grundvallar um það tjón. Að teknu tilliti til framangreindrar lækkunar á fjárhæð yfirmats vegna matsspurninga 1 og 7 nemur sú fjárhæð sem eftir stendur 20.809.450 krónum.

10

Tilvísanir gagnáfrýjanda til efnis starfsleyfis Iceland Glacier Wonders ehf. og tengdra gagna sem og dóms Hæstaréttar 4. júní 2015 í máli nr. 721/2014 geta ekki leitt til þess að tjón félagsins að síðastgreindri fjárhæð teljist ósannað. Þannig liggur fyrir að yfirmatsmenn höfðu bæði starfsleyfið og hæstaréttardóminn undir höndum er þeir komust að niðurstöðu um framangreint tjón. Auk þess liggur fyrir að Iceland Glacier Wonders ehf. átti í þeim rekstri sem lýst er í matsgerðunum og ekkert bendir til þess að félagið hefði ekki getað stundað hann áfram á þeim tíma sem lögbannið stóð, hefði það ekki komið til, enda hefði gagnáfrýjandi ella tæplega farið fram á lögbann. Þá er málsástæða gagnáfrýjanda um að sýkna beri þar sem hagsmunirnir falli utan verndartilgangs skaðabótareglna of seint fram komin enda er hana hvergi að finna í greinargerð gagnáfrýjanda í héraði. Auk þess er ekki unnt að fallast á að sama tjón og yfirmatsmenn mátu vegna lögbannsins hefði leitt af dómi Hæstaréttar í máli nr. 721/2014 enda er sá dómur ótengdur lögbanninu og fól eingöngu í sér skyldu til breytingar á firmanafni, sem virðist ekki hafa verið áberandi á vörum félagsins, og það á síðara tímamarki. Loks getur misbrestur á afhendingu gagna frá félaginu til yfirmatsmanna ekki leitt til frekari lækkunar á þeirri fjárhæð sem yfirmatsmenn komust að niðurstöðu um. Í því sambandi er til þess að líta að yfirmatsmenn tóku tillit til þessa í niðurstöðum sínum.

11

Samkvæmt öllu framangreindu verður gagnáfrýjandi dæmdur til að greiða aðaláfrýjanda 20.809.450 krónur. Þá verður dráttarvaxtakrafa aðaláfrýjanda, sem ekki hefur sætt sérstökum andmælum, tekin til greina.

12

Með vísan til úrslita málsins og 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu á báðum dómstigum.

Dómsorð :

Gagnáfrýjandi, Icelandic Water Holdings hf., greiði aðaláfrýjanda, þrotabúi i Gwater ehf., 20.809.450 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. júní 2016 til greiðsludags.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.