793/2021

Útdráttur

Í málinu krafði T ehf. H, sem var framkvæmdastjóri og síðar framleiðslustjóri T, um endurgreiðslu úttekta af greiðslukorti T, sem T taldi óheimilar úttektir til einkaneyslu H. Byggði T kröfu sína á yfirliti hans um úttektir H sem hann taldi óeðlilegar. Í dómi Landsréttar sagði meðal annars að í málinu lægi ekki fyrir nánari athugun á færslunum og bókhaldi T eða frekari útskýringar á því hvernig úttektirnar féllu utan reksturs T. Flestar úttektirnar snertu ferðalög H innanlands og sannað væri að í starfi hans fælust slík ferðalög. Þá væri óumdeilt að úttektirnar hefðu verið færðar í bókhald T sem rekstrarkostnaður og T ekki orðið við áskorunum um frekari framlagningu bókhalds. Að öllu virtu var T ekki talið hafa sannað að H hefði framkvæmt óheimilar úttektir er leitt gætu til þess að krafa T yrði tekin til greina. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 23. desember 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 2. desember 2021 í málinu nr. E- 52/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að héraðsdómur verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar. Til vara krefst hann þess að stefndi verði dæmdur til að greiða sér 1.555.608 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. september 2018 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Líkt og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi fór þrívegis fram aðalmeðferð í málinu en héraðsdómurum sem fóru með málið í fyrstu tvö skipin auðnaðist ekki að kveða upp dóm í því. Við upphaf hinnar þriðju aðalmeðferðar var bókað í þingbók að dómari og lögmenn hefðu horft á upptökur af þeim skýrslum sem teknar voru við fyrstu aðalmeðferðina og teldu ekki þörf á frekari skýrslugjöf. Þrátt fyrir þann verulega drátt sem orðið hefur á meðferð málsins verður ekki talið að nauðsyn sé á eða ástæða til að ómerkja hinn áfrýjaða dóm vegna málsmeðferðarinnar, enda þjóni það ekki öðrum tilgangi en að tefja málslok enn frekar. Þá verður ekki talið að hinn áfrýjaði dómur fari í bága við 2. mgr. 111. gr. eða 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þannig að ómerkingu varði. Verður ómerkingarkröfu áfrýjanda því hafnað.

5

Í málinu krefur áfrýjandi stefnda, sem var framkvæmdastjóri áfrýjanda þangað til í október 2016 og síðan framleiðslustjóri til 2018, um endurgreiðslu úttekta af greiðslukorti áfrýjanda. Byggir krafan á því að um hafi verið að ræða óheimilar úttektir til einkaneyslu stefnda, en stefndi byggir á því allar úttektirnar hafi varðað rekstur áfrýjanda og verið heimilar. Með bréfi 2. ágúst 2018 tilkynnti áfrýjandi stefnda að þær úttektir sem gerðar væru athugasemdir við næmu að lágmarki 2.867.981 krónu.

Kom þar fram að hluti þeirra yrði innheimtur af stefnda í formi fyrirframgreiðslu að fjárhæð 1.440.776 krónur og eftirstöðvar næmu þá 1.427.205 krónum. Með bréfinu fylgdi síðasti launaseðill stefnda hjá áfrýjanda, þar sem laun voru tilgreind 2.271.702 krónur. Að frádregnum sköttum, iðgjöldum í lífeyrissjóð og félagsgjaldi nam fjárhæðin 1.440.776 krónum, en á launaseðlinum sagði: „Fyrirfram greitt“ þannig að útborguð laun voru engin.

6

Í stefnu er kröfunni lýst svo að hún nemi samtals 3.109.714 krónum en að frádreginni innborgun að fjárhæð 1.440.776 krónum nemi eftirstöðvar hennar 1.668.938 krónum.

Þar er krafan sundurliðuð eftir árum í þá veru að óheimilar úttektir hafi numið 821.070 krónum 2014, 1.048.144 krónum 2015, 837.478 krónum 2016 og 403.022 krónum 2017. Í stefnu er nánar um þetta vísað til samantektar sem lögð var fram við þingfestingu málsins og tók til allra áranna. Í greinargerð stefnda í héraði var byggt á því að hann ætti fjárkröfu á hendur áfrýjanda vegna ógreiddra launa sem honum væri heimilt að nota til skuldajafnaðar við kröfu hans. Er þar meðal annars vísað til þess að áfrýjandi hafi viðurkennt að minnsta kosti 1.440.776 krónur af þeirri kröfu. Fyrir Landsrétti lækkaði áfrýjandi kröfu sína um 113.330 krónur.

7

Þrátt fyrir að áfrýjandi hafi undir rekstri málsins í héraði fært sundurliðun þeirra úttekta sem hann krefst endurgreiðslu á í það horf að tilgreina eingöngu úttektir frá og með apríl 2015 er ljóst, samkvæmt framansögðu, að framsetning í stefnu var ekki með þeim hætti. Þar laut krafan skýrlega að árunum 2014 til 2017 og nam samtölu úttekta þau ár, að frádregnu því sem áfrýjandi dró af launum stefnda. Af þessari framsetningu kröfu í stefnu er áfrýjandi bundinn. Þá verður í ljósi fyrrnefnds launaseðils að leggja til grundvallar að launakrafa stefnda að fjárhæð 1.440.776 krónur sé óumdeild og verður að telja honum heimilt að hafa þá kröfu uppi til skuldajafnaðar samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Af þessu leiðir að ekki getur komið til þess að stefndi verði dæmdur til greiðslu í málinu nema heildartala óheimilla úttekta áfrýjanda á fyrrnefndum fjórum árum hafi verið yfir 1.440.776 krónum. Krafa áfrýjanda um dráttarvexti breytir engu þar um, enda er þeirra ekki krafist fyrr en eftir að áfrýjandi gerði upp laun stefnda með framangreindum hætti.

8

Líkt og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi er stærstur hluti úttektanna sem um er deilt kostnaður við ferðir og fæði, sem stefndi kveður hafa komið til vegna vinnu. Bókari áfrýjanda á umræddum tíma staðfesti fyrir dómi að stefndi hefði ferðast vítt og breitt um landið vegna starfsins, bæði til að hitta viðskiptavini og verktaka. Þá viðurkenndi framkvæmdastjóri áfrýjanda í aðilaskýrslu sinni að ferðalög hafi verið eðlilegur hluti af starfi stefnda, þar á meðal flugferðir. Ber ráðningarsamningur milli aðila þetta með sér en þar er sérstakt ákvæði um ferðalög þar sem segir að útgjöld vegna ferðalaga á vegum félagsins, innanlands sem utan, skuli greidd í samræmi við ferðakostnaðarreglur félagsins hverju sinni og þá samkvæmt reikningi, gerist þess þörf. Ekki er deilt um að úttektirnar sem um er deilt voru færðar í bókhald áfrýjanda sem rekstrarkostnaður og taldi fyrrnefndur bókari fyrir dómi að fylgiskjöl hefðu verið í samræmi við lög og að greiðslukortið hefði eingöngu verið notað í þágu áfrýjanda.

Þá bar hann á þann veg að til þess að fá heildarmynd af stöðuog reikningum félagsins þyrfti að skoða aðalbók og ef eitthvað stingi í augun í henni yrði að skoða hreyfingarlista. Stefndi hefur skorað á áfrýjanda að leggja fram bókhald félagsins vegna áranna 2013 til 2017. Áfrýjandi hefur ekki orðið við þeirri áskorun heldur hverfist gagnaframlagning hans um þær úttektir sem hann telur óeðlilegar. Spurður fyrir héraðsdómi hvaða viðmið hann hafi notað við mat á því hvaða úttektir yrði krafið um vísaði fyrirsvarsmaður áfrýjanda til skynsemi sinnar og reynslu.

9

Samkvæmt framansögðu byggir krafa áfrýjanda á yfirliti hans um úttektir stefnda sem hann telur óeðlilegar. Ekki liggur fyrir nánari athugun á færslunum og bókhaldi áfrýjanda eða frekari útskýringar á því hvernig úttektirnar féllu utan reksturs áfrýjanda og engar athugasemdir virðast hafa verið gerðar við þær fyrr en 2018. Flestar úttektanna virðast snerta ferðalög stefnda innanlands og sannað er að starf hans kallaði á slík ferðalög. Þá er óumdeilt að úttektirnar voru færðar í bókhald áfrýjanda sem rekstrarkostnaður en hann hefur ekki orðið við áskorunum um frekari framlagningu bókhalds. Að öllu framangreindu virtu hefur áfrýjandi ekki sannað að stefndi hafi á því tímabili sem um ræðir framkvæmt óheimilar úttektir í eigin þágu af greiðslukorti áfrýjanda að þeirri fjárhæð sem nauðsynleg er svo að stefndi verði dæmdur til greiðslu í málinu samkvæmt framansögðu. Kemur þá ekki til frekari umfjöllunar um uppgjör aðila, enda ekki gagnstefnt í málinu.

10

Áfrýjandi hefur ekki á annan hátt sýnt fram á að hann eigi þá kröfu á hendur stefnda sem um er deilt. Samkvæmt þessu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur, þar á meðal um málskostnað. Áfrýjandi verður dæmdur til að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Tandrabretti ehf., greiði stefnda, H-kk-þgf H-kk-þgf, 700.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.