382/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa B um að dóttir hennar og A yrði tekin úr umráðum A og afhent sér með beinni aðfarargerð. Í úrskurði Landsréttar var rakið að samkvæmt 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 væri það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en mál væri höfðað.

Af málsgögnum væri ljóst að sáttameðferð samkvæmt nefndu ákvæði hefði ekki farið fram og var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. júní 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. júní 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 2. júní 2021 í málinu nr. A - [...]/2021 þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að dóttir hennar og sóknaraðila yrði tekin úr umráðum sóknaraðila og afhent sér með beinni aðfarargerð. Kæruheimild er í 4. mgr. 84 gr. laga nr. 9 0 /1989 um aðför.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hinn kærði úrskurður verði ómerktur. Að því frágengnu krefst hann þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Í öllum tilfellum krefst hann málskostnaðar vegna reksturs málsins í héraði og kærumálskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefst varnaraðili þess að aðfararfrestur verði enginn. Að lokum krefst hún málskostnaðar vegna reksturs málsins í héraði auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003, sem kom inn í lögin með 12. gr. laga nr. 61/2012 og var síðar breytt með 2. gr. laga nr. 144/2012, er það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en krafist er úrskurðar um aðför.

5

Nánar er fjallað um inntak sáttameðferðar í athugasemdum við 12. gr. frumvarps til laga nr. 61/2012. Þar kemur fram að rétt þyki að gera foreldrum almennt að leita sátta í hvert sinn sem krafist sé úrskurðar eða höfðað sé mál enda megi ganga út frá því að æskilegt sé að skoða sérstaklega í hverju ágreiningur foreldra sé fólginn í hvert sinn og hvort unnt sé að hjálpa þeim að sætta mál. Með 2. gr. laga nr. 144/2012 var ágreiningi um hvort aðför skuli fara fram bætt við þau ágreiningsefni sem verður ekki krafist úrskurðar eða höfðað mál um nema að undirgenginni sáttameðferð. Segir í athugasemd með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 144/2012 að nauðsynlegt sé að breyta ákvæði 33. gr. a barnalaga og mæla fyrir um sættir áður en dómari ákveður hvort aðför megi fara fram. Þá segir segir sérstaklega um 2. gr. frumvarpsins að ekki sé síður mikilvægt að ná samkomulagi í slíkum málum en þeim málum sem 33. gr. a náði áður til.

6

Samkvæmt 5. mgr. 33. gr. a barnalaga gefur sáttamaður út vottorð um sáttameðferðina ef foreldrum tekst ekki að gera samning. Heimilt er að gefa út vottorð um sáttameðferð ef foreldrar mæta ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis. Samkvæmt 6. mgr. greinarinnar skal í vottorði um sáttameðferð gera grein fyrir því hvernig sáttameðferð fór fram, helstu ágreiningsatriðum, afstöðu aðila og sjónarmiðum barns nema það sé talið ganga gegn hagsmunum barnsins. Samkvæmt 7. mgr. greinarinnar er vottorð um sáttameðferð gilt í sex mánuði eftir útgáfu. Í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 61/2012 segir um 7. mgr. að ef lengri tími en sex mánuðir líða frá því að sáttavottorð var gefið út þar til foreldri krefst úrskurðar eða höfðar mál þyki rétt að leitað verði sátta að nýju en gera verði ráð fyrir að umfang sáttameðferðar geti tekið mið af þvíað sátta hafi verið leitað áður.

7

Í málinu er ekki að finna vottorð um sáttameðferð með aðilum. Þótt fyrir liggi að sættir hafi verið reyndar með aðilum án árangurs í tengslum við forsjárdeilu fyrir héraðsdómi, sem lauk með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur [...] 2021 í máli nr. E -

[...]/2020, kemur það ekki í stað þeirrar málsmeðferðar sem kveðið er á um í 33. gr. a barnalaga auk þess sem þar var ekki fjallað um ágreining aðila um hvort aðför skuli ná fram að ganga.

8

Samkvæmt framansögðu verður ekki hjá því komist að vísa málinu frá héraðsdómi.

9

Kærumálskostnaður fellur niður en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila í héraði og fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir héraðsdómi og Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, O-kk-ef E-kk-ef, 900.000 krónur.