645/2019

Útdráttur

Þ var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var með dómi Landsréttar dæmt um umferðarlagabrot Þ eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að hinn áfrýjaði dómur féll. Að virtum sakaferli Þ og með hliðsjón af 78. gr. almennra hegningarlaga var refsing Þ ákveðin fangelsi í 60 daga. Þá var hann sviptur ökurétti ævilangt.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, fyrrverandi héraðsdómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 23. september 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands vestra 2. september 2019 í málinu nr. S121/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og að sviptingu ökuréttar verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4 Fyrir héraðsdómi játaði ákærði að hafa ekið bifreiðinni […] sviptur ökurétti sem honum er gefið að sök í ákæru. Sakfelling fyrir það brot er ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

5 Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga, og gert að sæta fangelsi í 90 daga. Var ævilöng svipting ökuréttar ákærða jafnframt áréttuð.

6 Hinn 1. janúar 2020, eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms, tóku gildi umferðarlög nr. 77/2019. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður nú dæmt um háttsemi ákærða eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi verknaðar sem ákærða er gefinn að sök og um refsingu, þó þannig að ekki verður beitt þyngri refsingu en heimilt var á þeim tíma þegar brot var framið. Hið sama á við um refsikennd viðurlög samkvæmt þessari grunnreglu. Ákvæði 1. mgr., sbr. 3. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga er efnislega samhljóða 1. mgr., sbr. 3. mgr. 45. gr. eldri umferðarlaga að því leyti sem hér skiptir máli en til þess er að líta að brot ákærða var meðal annars staðreynt með mælingu í blóði hans. Brot ákærða gegn 1. mgr. 48. gr. þágildandi umferðarlaga er nú réttilega heimfært til 1. mgr. 58. gr. núgildandi umferðarlaga. Brot gegn þessum ákvæðum laganna varða sektum eða fangelsi samkvæmt 1. mgr. 95. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 100. gr. eldri umferðarlaga. Sambærileg ákvæði 101. og 102. gr. eldri umferðarlaga um sviptingu ökuréttar er nú að finna í 99. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

7 Krafa ákærða um sýknu af kröfum ákæruvalds er meðal annars byggð á því að ósannað sé að hann hafi verið undir áhrifum áfengis þegar hann ók bifreiðinni í það skipti sem um ræði. Vitni að akstri ákærða hafi ekki getað borið um hvort ákærði hafi drukkið eftir að akstri lauk og blóðsýni segi ekki til um hvort ákærði hafi verið undir áhrifum þegar hann ók bifreiðinni og þá ekki hver var styrkur áfengis í blóði hans. Þá bendir ákærði á að tilgreint sé í verklagsreglum lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu að þegar grunur leikur á ölvun við akstur og ökumaður er ekki staðinn að akstri beri fortakslaust að taka úr honum þvagsýni og blóðsýni en aðeins eitt blóðsýni hafi verið tekið úr ákærða, auk öndunarsýnis.

8 Samkvæmt 3. mgr. 52. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, áður 3. mgr. 47. gr. eldri umferðarlaga, annast lögregla töku öndunar, svita og munnvatnssýna. Læknir, hjúkrunarfræðingur eða lífeindafræðingur annast töku blóðsýnis og eftir atvikum munnvatns, svita og þvagsýnis. Aðrar rannsóknir og klínískt mat skal gert af til þess bærum heilbrigðisstarfsmanni. Í 1. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 301/2008 um töku sýna og rannsókn vegna aksturs undir áhrifum vímuefna segir að við öflun sýnis vegna gruns um brot gegn þágildandi 45. gr. umferðarlaga skuli þess sérstaklega gætt að ganga ekki lengra en brýnustu nauðsyn ber til í þágu rannsóknar máls. Í 4. mgr. 5. gr. sömu reglugerðar segir að þvagsýni skuli ekki taka ef beita má öðrum vægari úrræðum. Þá segir í 4. mgr. 12. gr. reglugerðarinnar að þegar rannsóknarhagsmunir krefjist þess að fleiri en eitt blóðsýni séu tekin skuli leitast við að því sem næst klukkustund líði milli töku sýna.

9 Vitnið A tilkynnti akstur ákærða til lögreglu klukkan 16:21 laugardaginn 24. júní 2017. Segir í lögregluskýrslu að tilkynnandinn hafi sagt aksturslag bifreiðarinnar sem ákærði ók vera mjög rásandi og hafi hún og maki hennar fylgt bifreiðinni eftir og séð hvar ákærði lagði henni rétt við „brúna milli Sleitustaða og Ásgarðs.“ Vitnið gaf skýrslu fyrir héraðsdómi og lýsti því að hún hefði ekið á eftir bifreið ákærða. Hefði bifreiðin verið „út um allt á veginum og alla leiðina sko frá hérna Deildardals afleggjaranum og að Melstað þá var hann allur á ferð. Svona oft næstum því farinn út af og oft næstum því búinn að klessa á annan bíl. Þannig að við ákváðum að elta hann lengra.“ Lýsti vitnið því að það hefði ekið á eftir bifreið ákærða og fylgst með henni þar hún stöðvaði. Bifreið vitnisins hefði verið stöðvuð nokkuð frá bifreið ákærða. Kvaðst vitnið hafa gengið að bifreiðinni og séð ákærða liggja sofandi í framsæti bifreiðarinnar eins og hann væri „brennivínsdauður“. Loks neitaði vitnið því aðspurt að hafa séð ákærða drekka eftir að hann stöðvaði bifreiðina en kvað þó mögulegt að ákærði hefði drukkið eftir að hann stöðvaði bifreiðina, vitnið hefði ekki séð það skýrt til ákærða, bifreið þess hefði verið lagt það langt frá bifreið ákærða.

10 Einnig segir í skýrslu lögreglu að þegar komið var á staðinn hafi lögregla séð dökkhærðan mann, sem passaði við lýsingu tilkynnanda, sofa að því er virtist ölvunarsvefni í ökumannssæti bifreiðarinnar. Bifreiðin var ekki í gangi en vélarhlíf hennar var heit. Þá segir að lögreglan hafi vakið ökumanninn, ákærða í málinu, sem hafi verið sýnilega mjög ölvaður.

11 Ákærði var handtekinn í þágu rannsóknar málsins klukkan 17:10 eftir að hafa gefið öndunarsýni hjá lögreglu sem sýndi 2,4‰. Læknir tók blóðsýni úr ákærða klukkan 17:47 sem gaf þá niðurstöðu við alkóhólákvörðun Rannsóknarstofu í lyfja og eiturefnafræði að áfengismagn í blóði ákærða hefði verið 2,52‰ að teknu tilliti til vikmarka. D, […] Háskóla Íslands, staðfesti ákvörðun rannsóknarstofunnar og skýrði auk þess frá því að styrkur áfengis í blóði ákærða hefði verið mjög hár og hefði hann verið mjög ölvaður þegar blóðsýnið var tekið. Kvað vitnið það útilokað að ná slíkum styrk áfengis í blóði á skemmri tíma en einni og hálfri klukkustund.

12 Samkvæmt því sem nú er fram komið verður ekki annað séð en að fylgt hafi verið fyrirmælum umferðarlaga og reglugerðar nr. 301/2008 við rannsókn lögreglu á málinu. Fá verklagsreglur lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 14. janúar 2011 ekki breytt þeirri niðurstöðu.

13 Sakaferill ákærða er rakinn í hinum áfrýjaða dómi. Með dómi Héraðsdóms Suðurlands 11. desember 2017 var ákærða gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði, meðal annars vegna brota gegn 45. og 48. gr. þágildandi umferðarlaga. Samkvæmt gögnum málsins úrskurðaði endurupptökunefnd að málið skyldi endurupptekið. Málið mun nú vera til meðferðar fyrir Héraðsdómi Suðurlands en nýr dómur hefur ekki verið kveðinn upp. Samkvæmt 2. málslið 1. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála heldur dómur gildi sínu þar til nýr dómur hefur verið kveðinn upp. Brot ákærða sem fjallað er um fyrir Landsrétti voru framin áður en fyrrnefndur dómur 11. desember 2017 var kveðinn upp. Verður refsing ákærða í þessu máli því hegningarauki við þann dóm, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. 14 Að framangreindu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða en um ákvörðun refsingar og sviptingu ökuréttar fer eins og greinir í dómsorði.

15 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað verða staðfest.

16 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir, að því frátöldu að sá hluti málsvarnarlauna verjandans sem stafar af endurflutningi málsins fyrir Landsrétti, 70.680 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Þá greiðir ákærði 24.995 krónur í annan sakarkostnað fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Ákærði, Þ-kk-nf Á-kk-nf Þ-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest.

Ákærði er sviptur ökurétti ævilangt.

Ákærði greiði 471.200 krónur af 541.880 króna málsvarnarlaunum skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, fyrir Landsrétti, en 70.680 krónur greiðast úr ríkissjóði. Ákærði greiði annan sakarkostnað fyrir Landsrétti, 24.995 krónur.