655/2021

Útdráttur

Er mál þetta var þingfest var krafa sóknaraðila um málskostnað sem honum var úrskurðaður úr hendi varnaraðila í eldra máli ógreidd. Við þingfestinguna setti sóknaraðili fram kröfu um að varnaraðila yrði gert að setja fram málskostnaðartryggingu. Sóknaraðili féll frá þeirri kröfu undir rekstri málsins en þá hafði færsla varnaraðila á vanskilaskrá vegna ógreiddra iðgjalda starfsmanna hans í lífeyrissjóð verið afmáð. Við næstu fyrirtöku málsins, eftir að árangurslaust fjárnám hafði farið fram hjá varnaraðila fyrir þeim málskostnaði sem sóknaraðila var úrskurðaður í hinu eldra máli, setti sóknaraðili á ný fram kröfu um málskostnaðartryggingu. Í úrskurði Landsréttar var tekið fram að heimilt væri að setja fram kröfu um málskostnaðartryggingu eftir þingfestingu máls ef tilefni þess að setja fram kröfuna kæmi fyrst fram undir rekstri málsins, enda væri þeirri kröfu haldið fram svo fljótt sem verða mætti. Þrátt fyrir að málskostnaður úr hinu fyrra máli hafi verið ógreiddur þegar málið var þingfest yrði ekki litið svo á að það hafi gefið sóknaraðila tilefni til að halda til streitu þeirri kröfu um málskostnaðartryggingu sem þar var sett fram að því viðlögðu að slík krafa yrði ekki síðar höfð uppi eftir að árangurslaust fjárnám færi fram. Skilyrðum b-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 fyrir málskostnaðartryggingu var talið fullnægt en framlögð gögn varnaraðila þóttu ekki leiða í ljós að hann væri fær um greiðslu málskostnaðar. Var varnaraðila því gert að setja málskostnaðartryggingu sem þótti hæfilega ákveðin 1.000.000 krónur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 1. nóvember 2021 sem barst réttinum degi síðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 22. nóvember 2021.

Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 18. október 2021 í málinu nr. E-1232/2021 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu á hendur sóknaraðila. Kæruheimild er í o-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að varnaraðila verði gert að leggja fram tryggingu að fjárhæð 3.000.000 króna fyrir greiðslu málskostnaðar en til vara að varnaraðila verði gert að setja aðra lægri fjárhæð til tryggingar málskostnaði. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að fjárhæð málskostnaðartryggingar samkvæmt kröfu sóknaraðila verði lækkuð verulega. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Varnaraðili höfðaði mál á hendur sóknaraðila 17. október 2019 þar sem hann krafðist greiðslu á 2.845.170 krónum auk vaxta. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 1. nóvember 2019 í málinu nr. E- 1854/2019 var varnaraðila gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar að fjárhæð 700.000 krónur, sbr. b-lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Málinu var vísað frá dómi og var varnaraðila gert að greiða sóknaraðila 200.000 krónur í málskostnað. Fyrir liggur að fjárhæðin var ekki greidd til sóknaraðila heldur endurgreidd varnaraðila úr málskostnaðartryggingu hans.

5

Varnaraðili höfðaði mál að nýju til heimtu sömu fjárhæðar og fyrr auk vaxta og var málið þingfest 26. maí 2021. Rekstri málsins er lýst í hinum kærða úrskurði en af því sem þar kemur fram og gögnum málsins að öðru leyti er ljóst að við þingfestingu setti sóknaraðili fram kröfu um að varnaraðila yrði gert að setja tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar á grundvelli b-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Sóknaraðili féll frá þeirri kröfu með yfirlýsingu í tölvupósti 2. júní 2021 en þá hafði færsla varnaraðila á vanskilaskrá Creditinfo Lánstrausts hf. vegna ógreiddra iðgjalda starfsmanna varnaraðila í lífeyrissjóð verið afmáð. Við fyrirtöku málsins 1. september 2021 setti sóknaraðili á ný fram kröfu um málskostnaðartryggingu eftir að fjárnámi sem hann hafði farið fram á vegna þess málskostnaðar sem honum var úrskurðaður í hinu eldra dómsmáli hafði verið lokið án árangurs að hluta. Fór gerðin fram 7. júlí 2021 og var skráð á vanskilaskrá 12. september síðastliðinn.

6

Samkvæmt 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 getur stefndi krafist þess við þingfestingu máls að stefnandi setji tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar, meðal annars ef leiða má líkur að því að stefnandi sé ófær um greiðslu málskostnaðar, sbr. b-lið málsgreinarinnar. Heimilt er að setja fram kröfu um málskostnaðartryggingu eftir þingfestingu máls ef tilefni þess að setja fram slíka kröfu kemur fyrst fram undir rekstri málsins, enda sé þeirri kröfu haldið fram svo fljótt sem verða má, sbr. athugasemdir við ákvæðið í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 91/1991 og til hliðsjónar úrskurð Landsréttar 10. nóvember 2020 í máli nr. 586/2020 og dóma Hæstaréttar 20. mars 2017 í máli nr. 58/2017 og 9. nóvember 2016 í máli nr. 724/2016.

7

Sú krafa sóknaraðila um málskostnaðartryggingu sem hér er til úrlausnar var sett fram þegar málið var fyrst tekið fyrir eftir að hið árangurslausa fjárnám fór fram. Þrátt fyrir að málskostnaður úr hinu fyrra máli hafi verið ógreiddur þegar málið var þingfest 26. maí 2021 verður ekki litið svo á að það hafi gefið sóknaraðila tilefni til að halda til streitu þeirri kröfu um málskostnaðartryggingu sem þar var sett fram að því viðlögðu að slík krafa yrði ekki síðar höfð uppi eftir að árangurslaust fjárnám færi fram, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 2. desember 2008 í máli nr. 612/2008.

Gaf hið árangurslausa fjárnám enda mun skýrari vísbendingu en áður um að varnaraðili væri ófær um greiðslu málskostnaðar. Að þessu virtu var krafa um málskostnaðartryggingu sett fram svo fljótt sem unnt va rog verður kröfunni því ekki hafnað með vísan til þess að hún sé of seint fram komin í skilningi framangreinds ákvæðis laga nr. 91/1991.

8

Varnaraðili hefur lýst yfir skuldajöfnuði á stefnukröfu sinni við þá kröfu sem stendur að baki hinu árangurslausa fjárnámi. Sú yfirlýsing getur þó ekki haft áhrif á kröfu sóknaraðila um málskostnaðartryggingu enda er stefnukrafa varnaraðila umdeild og ódæmd. Fyrirliggjandi ársreikningur varnaraðila árið 2020 sýnir neikvæða eiginfjárstöðu varnaraðila, um 20 milljóna króna rekstrartap og um 16 milljóna króna útistandandi skuld „vegna starfsfólks“. Fyrir Landsrétt hefur varnaraðili lagt skjal sem hann nefnir„árshlutauppgjör“ vegna tímabilsins frá janúar til ágúst 2021 ogtelur hann það sýna fram á getu sína til að greiða málskostnað. S kjalið er óundirritað og felur ekki í sér heildstætt yfirlit um rekstur varnaraðila. Þar er hagnaður rekstraraðila sagður vera um 12,5 milljónir króna en uppgjörinu fylgja engar útskýringar á meðferð um 20 milljóna króna rekstrartaps frá árinu 2020 eða um 16 milljóna króna útistandandi skuldar „vegna starfsfólks“. Samkvæmt skjalinu námu eignir varnaraðila á nefndu tímabili tæpum 50 milljónum króna en ekki fylgja gögn sem sýna fram á skuldastöðu félagsins.

9

Með hliðsjón af framangreindu hafa verið leiddar nægar líkur að því að varnaraðili sé ófær um greiðslu málskostnaðar komi til þess að málskostnaður verði dæmdur sóknaraðila, sbr. b-lið 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991. Þá eru önnur skilyrði fyrir því að krafa um málskostnaðartryggingu verði tekin til greina uppfyllt en sakarefni málsins þykir ekki þannig vaxið að 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar standi því í vegi að varnaraðila verði gert að setja málskostnaðartryggingu. Verður honum því gert að setja slíka tryggingu sem þykir hæfilega ákveðin 1.000.000 króna.

10

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest. Varnaraðila verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað líkt og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Varnaraðila, Birninum Verktaka ehf., er gert að setja tryggingu í formi peningagreiðslu, bankareiknings eða bankaábyrgðar að fjárhæð 1.000.000 króna fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sínu gegn sóknaraðila, P-kk-þgf Þ-kk-þgf S-kk-þgf, innan tveggja vikna frá uppsögu þessa úrskurðar.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 250.000 krónur í kærumálskostnað.