302/2022

Útdráttur

Með úrskurði Landsréttar var því hafnað að lagaskilyrði væru til þess að skipaður verjandi X fengi aðgang að gögnum sem fylgdu kröfu LS um húsleitarheimild.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 12. maí 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 12. maí 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem lögmanni varnaraðila var heimilaður aðgangur að gögnum sem fylgdu kröfu sóknaraðila 12. maí 2022 í fyrrgreindu máli og til að tjá sig um þau eftir að hafa kynnt sér þau áður en krafa lögreglustjóra sé tekin til úrskurðar. Kæruheimild er í d-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að úrskurði héraðsdóms verði hrundið og lögmanni varnaraðila verði synjað um aðgang að þeim rannsóknargögnum sem krafa lögreglustjóra styðst við og að dómarinn taki kröfu lögreglustjóra til efnismeðferðar.

3

Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Málsatvik

4

Sóknaraðili krafðist þess í héraði „[í] þágu rannsóknar sakamáls [...] að Héraðsdómur Suðurlands veiti [sóknaraðila] heimild til leitar í íbúð að [...] [...] þar sem [varnaraðili] býr. Þess er krafist að heimildin nái til leitar í læstum hirslum og í geymslum tilheyrandi framangreindu húsnæði, svo og til rannsóknar á efnisinnihaldi raftækja, svo sem símum, tölvum og öðrum rafrænum gagnavörslumunum, sem þar er að finna og hald er lagt á.“ Kvað sóknaraðili kröfu sína byggjast á 74. gr. og 1. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008 og „einnig 1. mgr. 70. gr. og 1. mgr. 84. gr. sömu laga.“5

Í þingbók málsins greinir að dómari hafi 12. maí 2022 boðað fulltrúa sóknaraðila til þinghalds og skipað varnaraðila lögmann til að gæta hagsmuna hans samkvæmt 84. gr. laga nr. 88/2008. Þá kemur fram að dómari „ráðgerir í samræmi við 84. gr. laga nr. 88/2008 [...] að skipaður lögmaður fái að kynna sér gögn þau sem fylgja kröfu [sóknaraðila] um húsleit og rannsóknaraðgerðir aðrar áður en krafan er tekin til úrskurðar.“

6

Fram kemur að fulltrúi sóknaraðila hafi mótmælt því að lögmaður varnaraðila fengi að kynna sér gögn málsins sem fylgt hafi kröfu sóknaraðila og krafist þess að lögmanninum yrði aðeins veittur kostur á að kynna sér kröfuna sjálfa. Byggðust mótmæli sóknaraðila á 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 enda standi rannsóknarhagsmunir gegn frekari aðgangi að gögnum. Þá segir að lögmaður varnaraðila hafi krafist þess að kynna sér gögn málsins og að sóknaraðili hafi krafist úrskurðar um ágreininginn, sbr. 181. gr. laga nr. 88/2008.

7

Kvað dómari upp hinn kærða úrskurð sama dag og greinir meðal annars í forsendum hans að skipaður lögmaður varnaraðila hafi ritað undir drengskaparheit um að hann muni gæta þagmælsku um allt það sem hann kemst að við rækslu starfans, þar á meðal gagnvart þeim sem hann gætir hagsmuna fyrir. Í samræmi við hlutverk sitt eigi hann rétt á aðgangi að þeim gögnum sem fylgi kröfu sóknaraðila og til að tjá sig samkvæmt 1. mgr. 105. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 1. mgr. 84. gr. laganna. Var skipuðum lögmanni varnaraðila samkvæmt því heimilaður aðgangur að umkröfðum gögnum.

8

Kæra sóknaraðila barst Landsrétti ásamt kærumálsgögnum 13. maí 2022 en eins og fram er komið hefur varnaraðili ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti. Með bréfi 16. sama mánaðar til réttarins féll sóknaraðili frá lokamálslið dómkrafna sinna þannig að eftir stæðu svohljóðandi dómkröfur: „Í þágu rannsóknar sakamáls er þess krafist að Héraðsdómur Suðurlands veiti [sóknaraðila] heimild til leitar í íbúð að [...] þar sem [varnaraðili] býr. Þess er krafist að heimildin nái til leitar í læstum hirslum og í geymslum tilheyrandi framangreindu húsnæði.“ Kom fram að kröfur sóknaraðila svo breyttar byggðust á 74. gr. og 1. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008.

Niðurstaða

9

Eins og rakið hefur verið lúta kröfur sóknaraðila nú að því að fá heimild til húsleitar samkvæmt 74. gr. og 1. mgr. 75. gr. laga nr. 88/2008. Er í þeim ákvæðum ekki kveðið á um aðgang verjanda að gögnum sem fylgja kröfu sóknaraðila um húsleitarheimild. Þá verður ráðið af 79. gr. sömu laga að húsleit geti farið fram án þess að leitarþoli sé viðstaddur eða fulltrúi hans, þar á meðal lögmaður á hans vegum. Eru samkvæmt framansögðu ekki lagaskilyrði til þess að skipaður verjandi varnaraðila fái umkrafinn aðgang að gögnum. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

10

Það athugast að sá hluti krafna sóknaraðila í héraði, sem hann hefur fellt niður fyrir Landsrétti, laut að því að fá heimild til rannsóknar á efnisinnihaldi raftækja, svo sem símum, tölvum og öðrum rafrænum gagnavörslumunum, sem fyndust fyrir í húsnæði varnaraðila og hald væri lagt á. Heimild til að rannsaka efni símtækja og annarra raftækja byggist á lögjöfnun frá 1. mgr. 70. gr. laga nr. 88/2008 og segir í ákvæðinu að slík rannsókn megi aðeins fara fram samkvæmt úrskurði dómara. Voru því ekki efni til að skipa varnaraðila verjanda en skylt er að kalla til lögmann þegar veitt er heimild til rannsóknaraðgerða á grundvelli 80. til 82. gr. laganna, sbr. 2. mgr. 84. gr. sömu laga. Eiga þau ákvæði ekki við um kröfu sóknaraðila.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.