54/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun sem A skyldi sæta. Í úrskurði Landsréttar kom fram að A hefði ekki verið kölluð fyrir héraðsdóm en að héraðsdómari hefði hins vegar hitt hana og talsmann hennar á geðdeild. Af þessu leiddi að ekki lægi fyrir Landsrétti endurrit eða upptaka af framburði hennar. Ekki var talið liggja fyrir að ástandi A væri svo háttað samkvæmt vottorði læknis að ekki væri mögulegt að kveðja hana fyrir dóm sem væri skilyrði fyrir því að dómari gæti látið sitja við að fara þangað sem A dveldist til að kynna sér ástand hennar. Í ljósi framangreinds var meðferð málsins talin í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og H-kvk-nf Þ-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. janúar 2022 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 27. janúar 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 24. janúar 2022 í málinu nr. L-

[...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 15. janúar 2022 um nauðungarvistun sóknaraðila á sjúkrahúsi í allt að 21 sólarhring. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að fyrrgreind ákvörðun sýslumanns verði felld úr gildi en til vara að nauðungarvistinni verði markaður skemmri tími. Þá krefst sóknaraðili þess að skipuðum talsmanni hennar verði úrskurðuð þóknun fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Í III. kafla lögræðislaga, sem fjallar um nauðungarvistun, segir í 4. mgr. 31. gr. að um slík mál skuli að öðru leyti en þar er mælt fyrir um fara samkvæmt II. kafla, eftir því sem við á. Í II. kafla laganna er í 2. mgr. 11. gr. kveðið á um að dómari skuli, í því skyni að leggja sjálfstætt mat á hæfi þess sem svipting lýtur að, kalla hann fyrir dóm, kynna honum kröfuna og gefa honum kost á að tjá sig um hana nema ástandi hans sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að það sé ekki mögulegt. Í 4. mgr. sömu greinar kemur síðan fram að ef ekki er unnt að kveðja þann sem svipting lýtur að fyrir dóm skuli dómari fara á þann stað þar sem hann dvelst og kynna sér ástand hans af eigin raun.

5

Af þingbók málsins má ráða að sóknaraðili hafi ekki verið mætt við fyrirtöku málsins í héraði. Héraðsdómari hitti sóknaraðila hins vegar ásamt talsmanni hennar á geðdeild sama dag. Þar sem sóknaraðili var ekki kallaður fyrir dóm liggur ekki fyrir Landsrétti endurrit eða upptaka af framburði hennar.

6

Í fyrirliggjandi læknisvottorði C 15. janúar 2022 og skýrslu hennar og meðferðarlæknis sóknaraðila fyrir dómi er ekkert að því vikið að ekki sé mögulegt að kalla hana fyrir dóm og gefa henni þar kost á að tjá sig. Verður ekki talið liggja fyrir að ástandi sóknaraðila sé svo háttað samkvæmt vottorði læknis að ekki sé mögulegt að kveðja hana fyrir dóm, sbr. 2. mgr. 11. gr. lögræðislaga, en það er samkvæmt framangreindu skilyrði fyrir því að ákvæði 4. mgr. 11. gr. sé beitt.

7

Í ljósi framangreinds verður að telja meðferð málsins í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga, að ekki verði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

8

Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti og er hún ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila fyrir Landsrétti, H-kvk-ef E-kvk-ef H-kvk-ef lögmanns, 167.400 krónur, greiðist úr ríkissjóði.