380/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu M um að L, sem ekki á aðild að ágreiningsmáli M og B, sem nú er rekið fyrir héraðsdómi, yrði gert skylt að afhenda tiltekin skjöl. L er í skiptameðferð í Lúxemborg og fyrirsvar þess í höndum þarlends skiptastjóra. Taldi Landsréttur lögsögu íslenskra dómstóla til þess að leysa úr umræddum kröfum á hendur L hvorki verða leidda af 3. mgr. 67. gr. og 2. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 né öðrum heimildum sem M vísaði til. Með vísan til þess var kröfum M á hendur L vísað frá héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. júní 2020. Greinargerð varnaraðilans Landsbanki Luxembourg S.A. barst réttinum 13. júlí 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. júní 2020 í málinu nr. E3654/2016 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að varnaraðilinn Landsbanki Luxembourg S.A. yrði með úrskurði skyldaður til að afhenda tiltekin skjöl til framlagningar í máli sem sóknaraðili hefur höfðað gegn varnaraðilanum B-kk-þgf T-kk-þgf B-kk-þgf. Kæruheimild er í dlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og framangreind krafa hans tekin til greina. Til vara krefst hann þess að varnaraðilanum Landsbanki Luxembourg S.A. verði gert skylt að leggja skjölin fyrir dómara í málinu í trúnaði og gegn þagnarskyldu. Í báðum tilvikum krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar úr hendi beggja varnaraðila sameiginlega.

3 Varnaraðilinn Landsbanki Luxembourg S.A. krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar.

4 Varnaraðilinn B-kk-nf T-kk-nf B-kk-nf hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti.

Málsatvik

5 Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp í máli sem sóknaraðili höfðaði fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 28. september 2016 á hendur varnaraðilanum B-kk-þgf T-kk-þgf B-kk-þgf þar sem krafist er viðurkenningar á skaðabótaskyldu hans á tjóni félagsmanna sóknaraðila vegna þess að hlutabréf, sem þeir eða aðilar sem þeir leiða rétt sinn frá eignuðust í Landsbanka Íslands hf. á tímabilinu 27. janúar til 30. júní 2006, urðu verðlaus 7. október 2008. Sóknaraðili byggir kröfu sína á því að þessi varnaraðili hafi með saknæmum hætti leynt upplýsingum um að Samson eignarhaldsfélag ehf., sem hann hafi óbeint verið annar aðaleigenda að, færi í reynd með yfirráð í Landsbanka Íslands hf., svo og að bankinn hafi veitt umfangsmikil lán til félaga undir stjórn hans. Sú staða sem uppi hafi verið hefði meðal annars átt að leiða til þess að bankinn teldist dótturfélag Samson eignarhaldsfélags ehf. og að félaginu væri skylt að gera öðrum hluthöfum yfirtökutilboð í hlutabréf þeirra.

6 Í þeim tilgangi að renna stoðum undir viðurkenningarkröfu sína hefur sóknaraðili leitast við að upplýsa um hvert eignarhald varnaraðilans B-kk-ef T-kk-ef B-kk-ef hafi verið í nánar tilgreindum félögum sem hafi átt eignarhlut í Samson eignarhaldsfélagi ehf. á umræddum tíma. Í því skyni og svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði skoraði sóknaraðili á B-kk-þf T-kk-þf að leggja fram skjöl af sama toga og hinn kærði úrskurður tekur til. Kvaðst hann ekki hafa skjölin í sínum vörslum. Af gögnum málsins verður ráðið að sóknaraðili hafi þá krafið þá aðila sem B-kk-nf T-kk-nf hafði tilgreint sem raunverulega eigendur Axis Capital Ltd. um skjölin. Þar sem þeir kváðust ekki hafa þau undir höndum var kröfu um afhendingu þeirra beint að varnaraðilanum Landsbanki Luxembourg S.A. sem var dótturfélag Landsbanka Íslands hf. og sjálfstætt starfandi fjármálastofnun í Lúxemborg en hefur frá 12. desember 2008 sætt skiptameðferð þar í landi.

7 Sóknaraðili setti þær kröfur sínar sem tilgreindar eru í II. kafla hins kærða úrskurðar fram í þinghaldi í málinu í héraði 4. mars 2020. Varnaraðilinn Landsbanki Luxembourg S.A. sótti þing við fyrirtöku þess 29. apríl 2020 og hafnaði kröfum sóknaraðila. Við munnlegan málflutning um þennan þátt málsins í héraði 9. júní 2020 voru ekki hafðar uppi kröfur af hálfu varnaraðilans B-kk-ef T-kk-ef en umbeðinni sönnunarfærslu mótmælt sem tilhæfulausri. Til samræmis við þetta hefur hann ekki látið kærumál þetta til sín taka.

8 Málavöxtum að öðru leyti ásamt málsástæðum og lagarökum aðila er lýst í hinum kærða úrskurði.

Niðurstaða

9 Varnaraðilinn Landsbanki Luxembourg S.A. var fjármálastofnun sem hafði með höndum bankastarfsemi í Lúxemborg. Svo sem fram er komið var félagið tekið til skipta 12. desember 2008 og er þeim ekki lokið. Fer um skiptin og málefni búsins að öðru leyti eftir lögum í Lúxemborg og er fyrirsvar þess í höndum þarlends skiptastjóra.

10 Sóknaraðili reisir kröfu sína um að þessum varnaraðila verði gert að afhenda honum þau skjöl, sem kröfugerð hans tekur til, aðallega á 3. mgr. 67. gr. og 2. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt fyrrnefnda ákvæðinu er réttur aðila máls til að krefja þann, sem ekki á aðild að því, um afhendingu skjals á þessum grunni háður því að sá hafi skjalið í sínum vörslum og að honum sé annaðhvort skylt að afhenda það aðilanum án tillits til málsins eða efni þess sé slíkt að honum sé skylt að bera vitni um það í málinu. Í síðarnefnda ákvæðinu er kveðið á um að verði vörsluaðili skjals ekki við kröfu aðila um að láta það af hendi geti aðili lagt fyrir dómara skriflega beiðni um að vörslumaður verði skyldaður með úrskurði til að afhenda skjalið fyrir dómi. Framangreinda heimild verður meðal annars að skoða í því ljósi að samkvæmt 1. mgr. 51. gr. laganna er skylda til að koma fyrir dóm hér á landi sem vitni meðal annars bundin við þá sem lúta íslenskri lögsögu.

11 Lögsaga íslenskra dómstóla til að leysa úr þeim kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðilanum Landsbanki Luxembourg S.A. sem hér eru til umfjöllunar verður hvorki leidd af 3. mgr. 67. gr. og 2. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 né öðrum heimildum sem hann hefur vísað til. Liggur þar með ekki annað fyrir en að lögsaga í málinu að því er tekur til þessara krafna einskorðist við dómstóla í Lúxemborg.

12 Með vísan til framangreinds verður kröfum sóknaraðila á hendur varnaraðilanum Landsbanki Luxembourg S.A. vísað frá héraðsdómi.

13 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilanum Landsbanki Luxembourg S.A. málskostnað á báðum dómstigum eins og í úrskurðarorði greinir. Við ákvörðun hans er tekið tillit til þess að samhliða þessu máli eru rekin fjögur önnur samkynja mál á hendur varnaraðila.

Úrskurðarorð:

Kröfum sóknaraðila, Málsóknarfélags hluthafa Landsbanka Íslands II, á hendur varnaraðila, Landsbanki Luxembourg S.A., um afhendingu gagna er vísað frá héraðsdómi.

Sóknaraðili greiði varnaraðila samtals 350.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.