627/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með því að hafa á þáverandi sameiginlegu heimili hans og dóttur hans, sem þá var 14 ára gömul, tekið í axlir hennar og ýtt henni inn í svefnherbergi hennar og þar rifið í hana og ýtt henni svo hún féll í gólfið og haldið henni niðri, með þeim afleiðingum að hún hlaut eymsli fyrir ofan hægra eyra. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að X hefði að verulegu leyti viðurkennt þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Þá væri framburður brotaþola trúverðugur og fengi stoð í vætti vitna og læknisvottorði. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði ekki áður sætt refsingu sem áhrif hefði í málinu en atlaga hans hefði beinst að eigin dóttur, sem var 14 ára þegar atburðurinn gerðist.

Að þessu virtu og í ljósi alvarleika háttseminnar þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í 45 daga sem bundin var skilorði. Þá var X dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 28. september 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Austurlands 2. september 2021 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða en að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til vara krefst hann þess að refsing verði felld niður, henni frestað eða honum gerð vægasta refsing sem lög leyfa og komi til fangelsisrefsingar verði hún skilorðsbundin. Loks krefst hann þess að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð verulega.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærði verði dæmdur til að greiða henni miskabætur að fjárhæð 2.500.000 krónur auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. október 2020 til 26. desember 2020, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu sína.

5

Við aðalmeðferð málsins voru spilaðar upptökur í hljóði og mynd af framburði ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

6

Í ákæru er ákærða gefin að sök líkamsárás og brot gegn barnaverndarlögum gagnvart brotaþola, sem er dóttir hans og var þá 14 ára gömul. Hann hafi reiðst henni, tekið í axlir hennar og ýtt henni inn í svefnherbergi hennar og rifið þar í hana og ýtt henni svo hún féll í gólfið, haldið henni þar niðri og sparkað að minnsta kosti einu sinni í fætur hennar eða læri, með þeim afleiðingum að hún hlaut eymsli fyrir ofan hægra eyra, varð hrædd og fór að hágráta. Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af því að hafa sparkað í fætur brotaþola eða læri en sakfelldur að öðru leyti samkvæmt ákæru. Ákæruvaldið unir niðurstöðu dómsins um framangreint og því kemur niðurstaða hans um þá háttsemi sem sýknað var af ekki til endurskoðunar.

7

Fyrir dómi viðurkenndi ákærði að hafa tekið í axlir brotaþola, ýtt henni inn í herbergi og að hún hafi fallið í rúmið. Hann hafi ýtt henni ofan í rúmið og hún síðan fallið í gólfið. Eftir það kvaðst hann telja hana hafa farið að gráta og verið í uppnámi. Hann sagðist telja sig hafa farið yfir strikið og svaraði spurningu um hvort hann hefði misst stjórn á skapi sínu um tíma játandi. Hjá lögreglu bar hann meðal annars að hann hefði „örugglega tekið nokkuð harkalega á“ brotaþola, „tekið í axlirnar á henni og hafi þá líklega tekið í hárið á henni um leið“. Hann hefði „látið hana heyra það og tekið eitthvað aðeins í hana“. Er þessi lýsing var borin undir hann fyrir dómi kvað hann hana vera nokkuð rétta en tók fram að þegar hann hafi haldið brotaþola niðri hefði hún streist á móti. Í lögregluskýrslu er einnig haft eftir ákærða að hann hefði „rifið aðeins í“ brotaþola og haldið henni niðri og er það var borið undir hann fyrir dómi sagði hann: „Ja, ég tók í hana þarna, hélt henni niðri“.

8

Af framangreindu er ljóst að ákærði hefur að verulegu leyti viðurkennt þá háttsemi sem hann var sakfelldur fyrir í héraði. Þannig ber framburður hans með sér að hann hafi snöggreiðst brotaþola, tekið í axlir hennar og ýtt henni inn í svefnherbergi hennar, rifið þar í hana eða ýtt henni og haldið henni niðri og hún endað á gólfinu, orðið hrædd og farið að gráta. Það sem á milli ber í framburði ákærða og þeirri verknaðarlýsingu í ákæru sem hér er til umfjöllunar er fyrst og fremst hvað hafi valdið því að brotaþoli endaði á gólfinu og hvort hún hafi hlotið eymsli fyrir ofan hægra eyra. Framburður brotaþola fyrir dómi var skýr um að ákærði hefði kippt henni eða dregið hana niður á gólfið auk þess sem hún sagðist telja sig hafa rekið höfuðið í gólfið og hlotið þar eymsli. Metur rétturinn framburð hennar trúverðugan. Hann fær jafnframt stuðning í framburði vitna um að brotaþoli hafi verið í miklu uppnámi og lýst valdbeitingu ákærða fyrir þeim sem komu á vettvang, eftir að hún hafði kallað til lögreglu. Þá styður fyrirliggjandi læknisvottorð það að brotaþoli hafi hlotið þau eymsli sem lýst er í ákæru, sem og framburður læknisins og starfsmanns barnaverndar fyrir dómi. Að framangreindu virtu er staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að ákærði hafi viðhaft þá háttsemi sem lýst er í ákæru að því marki sem hún kemur hér til skoðunar. 9

Í þeirri háttsemi sem ákærði hefur viðurkennt og telst sönnuð samkvæmt framansögðu fólst valdbeiting sem varðar refsingu samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og er sýnt fram á hann hafi haft ásetning til verksins. Með háttseminni sýndi ákærði brotaþola auk þess ruddalega og særandi hegðun sem refsiverð er samkvæmt 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. Gat sú erfiða hegðun brotaþola, sem ákærði hefur tilgreint, á engan hátt réttlætt þá valdbeitingu sem hann beitti brotaþola.

Ákærði verður þó ekki sakfelldur fyrir þá háttsemi að reiðast dóttur sinni, sem tilgreind er í ákæru, enda er slíkt ekki refsivert.

10

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir refsing ákærða þar hæfilega ákveðin sem og fjárhæð miskabóta samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í ljósi aðstöðumunar ákærða og brotaþola eru engin efni til að líta til 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga við refsiákvörðun, auk þess sem 24. gr. skaðabótalaga stendur ekki til lækkunar miskabóta.

11

Samkvæmt öllu framansögðu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur, þar á meðal ákvæði hans um sakarkostnað.

12

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dóms orði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.473.712 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef G. B-kk-ef lögmanns, 976.500 krónur, auk útlagðs kostnaðar hans, 43.440 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 418.500 krónur.