127/2021

Útdráttur

A krafði B um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún kvaðst hafa orðið fyrir í starfi sínu hjá B. Héraðsdómur taldi að A hefði tekist sönnun um að atvik hefðu orðið með þeim hætti sem hún byggði á. B undi við þá niðurstöðu en eftir stóð ágreiningur aðila um bætur fyrir varanlega örorku af völdum slyssins, það er hvort við ákvörðun bóta skyldi miða við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða hvort meta skyldi árslaun sérstaklega samkvæmt 2. mgr. sömu greinar. Í dómi Landsréttar var rakið að A hafi verið komin í nánast fulla vinnu við almenn störf sem ekki krefðust sérstakrar menntunar þegar tjónsatburðurinn varð. Því yrði litið svo á að A hefði nýtt mestan hluta starfsgetu sinnar á vinnumarkaði þegar hún varð fyrir tjóninu en fyrir þann tíma hafi hún aftur á móti haft takmarkaða atvinnusögu enda ung að árum. Væru aðstæður hennar því óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Þótti rétt að leggja meðalárslaun verkafólks árið 2014 til grundvallar ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 26. febrúar 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vestfjarða 2. febrúar 2021 í málinu nr. E- [...]/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess aðallega að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 30.217.044 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 3.222.145 krónum frá [...] 2014 til [...] 2015 og af 30.217.044 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum greiðslum frá Tryggingamiðstöðinni hf. að fjárhæð 5.544.380 krónur 22. október 2019 og frá Sjúkratryggingum Íslands að fjárhæð 2.256.220 krónur 13. desember 2019. Til vara krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 29.514.300 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af 3.224.645 krónum frá [...]2014 til [...] 2015 og af 29.514.300 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum greiðslum frá Tryggingamiðstöðinni hf. og Sjúkratryggingum Íslands eins og að framan greinir. Að því frágengnu krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 29.113.260 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af 3.256.625 krónum frá [...] 2014 til [...]2015 og af 29.113.260 krónum frá þeim degi til 30. nóvember 2019, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum greiðslum frá Tryggingamiðstöðinni hf. og Sjúkratryggingum Íslands einsog að framan greinir. Að öðrum kosti krefst áfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti er afmarkaður við það hvaða árslaun skuli leggja til grundvallar við ákvörðun bóta vegna varanlegrar örorku áfrýjanda. Áfrýjandi byggir á því að árslaun skuli metin sérstaklega á grundvelli 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Stefndi telur aftur á móti að miða beri við lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laganna. Málsástæðum aðila hvað þetta varðar er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi. Í greinargerð sinni til Landsréttar byggir áfrýjandi til viðbótar á þeirri málsástæðu að uppreiknaðar tekjur hennar síðustu mánuðina fyrir tjónsatburð hafi verið mun hærri en lágmarkstekjur samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og í nokkru samræmi við meðallaun verkamanna árið 2015 sem og þær tekjur sem áfrýjandi hafi haft síðan. Séu meðallaun verkamanna árið 2015 því réttur mælikvarði á tjón áfrýjanda.

5

Eftir að áfrýjandi skilaði greinargerð til Landsréttar breytti hún kröfugerðinni í málinu og bætti fyrstu varakröfu sinni við þær kröfur sem áður höfðu verið settar fram í áfrýjunarstefnu. Kveður áfrýjandi nýju kröfuna byggða á sömu forsendum og málsástæðum og aðalkröfu sína í málinu en miðaða við launatekjur hennar árið 2014, uppreiknaðar að batahvörfum, að viðbættu 10% framlagi vinnuveitanda í lífeyrissjóð.

Þar sem enginn sérstakur launamælikvarði sé til fyrir þá starfsstétt sem áfrýjandi tilheyrði á tjónsdegi beri í samræmi við dómaframkvæmd að leggja tekjur hennar árið 2014 til grundvallar við útreikning varanlegrar örorku. Með vísan til 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála mótmælir stefndi því að hin nýja krafa komist að við meðferð málsins.

6

Hin nýja varakrafa áfrýjanda rúmast innan aðalkröfu hennar. Hún byggir aftur á móti á málsástæðu um að leggja beri tekjur áfrýjanda árið 2014 til grundvallar við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku sem ekki var höfð uppi í greinargerð hennar til Landsréttar.

Með vísan til 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 kemst sú málsástæða ekki að við úrlausn málsins.

7

Fyrir Landsrétti hafa verið lögð fram nokkur ný gögn, meðal annars launaseðlar áfrýjanda vegna tímabilsins frá 1. mars til 31. október 2014, yfirlit yfir námsframvindu áfrýjanda við [...], tilkynning til launadeildar stefnda 12. september 2014 og ráðningarsamningar milli áfrýjanda og stefnda 14. mars 2014, 15. maí 2014 og 4. júní 2015.

8

Af námsferli áfrýjanda hjá [...] verður ráðið að hún hafi aðeins að hluta til stundað þar nám á námsárunum 2013 til 2014 og 2014 til 2015. Jafnframt er ljóst að hún stundaði ekki nám eftir haustönn 2014. Samkvæmt framlögðum ráðningarsamningum aðila réði áfrýjandi sig í tímavinnu á [...] á vegum stefnda 14. mars 2014 en í 100% starfshlutfall við sumarafleysingar frá 1. maí til 31. ágúst sama ár. Samkvæmt ótímabundnum ráðningarsamningi aðila 4. júní 2015 var áfrýjandi síðan ráðin í 95% starf „til frambúðar“ á sama [...]frá og með 1. september 2014. Hið sama kemur fram á framlagðri tilkynningu til launadeildar stefnda 12. september 2014. Var áfrýjandi því komin í nánast fulla vinnu við almenn störf sem ekki krefjast sérstakrar menntunar þegar tjónsatburðurinn varð [...]2014.

9

Samkvæmt framangreindu verður litið svo á að áfrýjandi hafi nýtt mestan hluta starfsgetu sinnar á vinnumarkaði þegar hún varð fyrir tjóni [...]2014. Fyrir þann tíma hafði hún aftur á móti takmarkaða atvinnusögu enda ung að árum. Eru aðstæður hennar því óvenjulegar í skilningi 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þannig að mælikvarði 1. mgr. 7. gr. laganna á líklegar framtíðartekjur á ekki við.

10

Í ljósi alls hins framangreinda þykir rétt að leggja meðalárslaun verkafólks árið 2014 til grundvallar ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku áfrýjanda, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 23. október 2003 í máli nr. 200/2003 og 28. september 2006 í máli nr. 26/2006. Að því gættu og í ljósi þess að kröfugerð áfrýjanda er að öðru leyti óumdeild verður fallist á aðra varakröfu hennar.

11

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað verða staðfest.

12

Stefnda verður gert að greiða málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð. Um þann kostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda fyrir Landsrétti fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Stefndi, B, greiði áfrýjanda, A, 29.113.260 krónur með 4,5% vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 af 3.256.625 krónum frá [...] 2014 til [...] 2015 og af samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum greiðslum frá Tryggingamiðstöðinni hf. að fjárhæð 5.544.380 krónur 22. október 2019 og frá Sjúkratryggingum Íslands að fjárhæð 2.256.220 krónur 13. desember 2019.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað í héraði skulu vera óröskuð.

Stefndi greiði 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, H-kk-ef F-kk-ef A-kk-ef lögmanns, 800.000 krónur.