409/2022

Útdráttur

A og B gengu í hjúskap árið 2018 eftir að hafa verið í sambúð með hléum frá 2004. Í apríl 2021 skildu þau að borði og sæng og gerðu með sér samning um skilnaðarkjör í mars sama ár. A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að fjárskiptasamningurinn yrði felldur úr gildi á þeim grundvelli að hann hefði verið bersýnilega ósanngjarn með vísan til 2. mgr. 95. gr. laga nr. 31/1993. Var ekki fallist á með A að sú staðreynd að B naut aðstoðar lögfræðings, en ekki A, hefði áhrif á gildi samningsins, en A hafði sjálfur lýst því yfir að hann hugleiddi að ræða við lögmann. Var honum því í lófa lagið að leita sér slíkrar aðstoðar. Þá þótti verða ráðið af gögnum málsins að aðilum hafi verið ljóst að með fjárskiptasamningnum var vikið frá helmingaskiptareglunni. Ekki var heldur fallist á með A að ósanngjarnt væri að B héldi fasteign sem fjölskyldan bjó í, en B hafði átt fasteignina ein þegar til hjúskapar var stofnað og hafði jafnframt greitt allar afborganir og önnur gjöld tengd henni meðan á hjúskap aðila stóð, en auk þess var horft til þess að hjúskapur A og B taldist skammvinnur í skilningi 1. mgr. 104. gr. laga nr. 31/193. Hafði ekki þýðingu í því sambandi þótt fasteignin hefði verið metin á fasteignamati en ekki sölumati í fjárskiptasamningnum. Þá var lagt til grundvallar að vilji málsaðila hefði staðið til þess að móðurarfur B kæmi ekki til skipta og því ekki fallist á með A að B hefði haldið arfinum utan skipta með ólögmætum hætti. Var B því sýknuð af kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Landsréttar 25. apríl 2022. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 8. júní sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 29. sama mánaðar. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 28. mars 2022 í málinu nr. E-

[...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og dómkröfur hans í héraði teknar til greina þannig að fjárskiptasamningur aðila 17. mars 2021 verði felldur úr gildi að því er varðar fjárskipti aðila. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefnda krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá er þess krafist að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða henni málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

4

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gaf skýrslu C, dómkvaddur matsmaður. Þá gáfu skýrslur vitnin D og E.

Niðurstaða

5

Um málsatvik er vísað til þess sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram gerðu málsaðilar með sér fjárskiptasamning 17. mars 2021 en þau fengu útgefið leyfi til skilnaðar að borði og sæng 9. apríl það ár. Áfrýjandi krefst þess að samningurinn verði felldur úr gildi með vísan til 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993, enda hafi hann verið bersýnilega ósanngjarn á þeim tíma sem stofnað var til hans. Vísar áfrýjandi til þess að stefnda hafi notið lögfræðiaðstoðar við samningsgerðina en hann ekki. Þá hafi nánar tilgreind fasteign að [...] í Reykjavík, sem kom í hlut stefndu samkvæmt samningnum, verið verðmetin eftir fasteignamati sem hafiekki endurspeglað markaðsverð hennar. Loks hafi arfur sem stefndu tæmdist eftir móður sína ekki komið til skipta þótt um hjúskapareign væri að ræða.

6

Eftir uppkvaðningu héraðsdóms óskaði áfrýjandi þess að dómkvaddur yrði sérfróður maður til að meta markaðsvirði fasteignarinnar að [...] á þeim tíma er fjárskiptasamningurinn var gerður. Dómkvaddur var C, löggiltur fasteignasali, og skilaði hann matsgerð 19. júlí 2022. Niðurstaða matsgerðarinnar var að markaðsverðmæti fasteignarinnar miðað við mars 2021 hefði verið 58.700.000 krónur.

7

Í fjárskiptasamningnum var kveðið á um að hvor aðili skyldi halda „munum“ sem þau hefðu erft. Móðir stefndu lést [...]janúar 2021 og er erfðafjárskýrsla dagsett 31. maí sama ár. Samkvæmt gögnum málsins nam arfshlutur stefndu 8.840.220 krónum að frádregnum erfðafjárskatti. Fyrir liggur að eina raunverulega eign dánarbúsins var íbúð í fjölbýlishúsi. Í skýrslu áfrýjanda fyrir héraðsdómi kom fram að hann hefði þekkt móður stefndu mjög vel og vitað að hún ætti íbúðina sem um ræðir. Þá liggja fyrir í málinu Messenger- samskipti aðila frá 24. júní 2021 í tengslum við umleitan áfrýjanda um peningalán og ritaði hann meðal annars eftirfarandi: „eg vil ekkert að hafa með arfinn fra mömmu þinni en, (þo eg a retta þvi) en [...] 40 milj  ræðum það [...].“ Samkvæmt framangreindu er ekki uppi vafi um að áfrýjanda var ljóst við samningsgerðina að stefnda átti von á arfi og hvert umfang hans myndi verða. Þá verður lagt til grundvallar að vilji málsaðila hafi staðið til þess að móðurarfur stefndu kæmi ekki til skipta. Því verður ekki talið að stefndu hafi borið að upplýsa áfrýjanda frekar en hún gerði í þessu efni.

8

Áfrýjandi hefur lagt fyrir Landsrétt gögn sem varða byggingarframkvæmdir að [...]í Mosfellsbæ á árinu 2007, sem hann kveður hafa átt að verða framtíðarheimili fjölskyldunnar. Því hafnar stefnda og hefur áfrýjandi ekki fært viðhlítandi sönnur fyrir því að svo hafi verið. Þá liggja engin haldbær gögn fyrir í málinu til stuðnings því að í framangreindum framkvæmdum hafi falist framlag áfrýjanda til reksturs heimilis þeirra stefndu.

9

Með þessum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur, þar með talið ákvæði hans um málskostnað en málinu var ekki gagnáfrýjað af hálfu stefndu.

10

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, A, greiði stefndu, B, 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.