310/2023

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu verjanda X um aðgang að gögnum í málum X. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki lægu nein gögn fyrir um þau mál sem L hefði til rannsóknar og virtust rannsóknargögn málsins ekki hafa verið lögð fyrir héraðsdóm. Eins og málið hefði legið fyrir héraðsdómara væri útilokað að meta hvort þau almennu sjónarmið um rannsóknarhagsmuni, sem vísað væri til af hálfu L, ættu við í öllum þeim málum sem um ræddi. Þá skorti verulegu á að tekin hefði verið rökstudd afstaða í úrskurði héraðsdóms til þess hvort afhending einstakra skjala sem aflað hefði verið í málunum, þar á meðal um hótanir sem verjandi X hefði sérstaklega beðið um að fá afhent, gæti skaðað rannsókn þeirra. Í þessu ljósi yrði ekki komist hjá því að ómerkja hinn kærða úrskurð og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 27. apríl 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 26. apríl 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem hafnað var kröfu verjanda varnaraðila um aðgang að gögnum í málum varnaraðila. Kæruheimild erí c-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að verjanda varnaraðila verði afhent gögn í málum varnaraðila.

Niðurstaða

4

Af málflutningsskjölum beggja aðila verður ráðið að sóknaraðili hafi sex mál til rannsóknar þar sem varnaraðili er sakborningur, en hluti málanna lúta að ætluðum hótunarbrotum varnaraðila. Með tölvuskeyti 13. apríl 2023 óskaði verjandi varnaraðila eftir því að sóknaraðili afhenti sér gögn „um þessar hótanir, skjáskot eða e - ð slíkt sem liggur væntanlega fyrir“. Aðstoðarsaksóknari neitaði beiðninni. Tók hann fram að verjandinn ætti rétt á því að kynna sér þau gögn sem væru eldri en þriggja vikna en afrit þeirra yrðu ekki send. Verjandinn leitaði sama dag til héraðsdóms með kröfu um að sóknaraðili afhenti honum öll gögn í umræddum sex málum. Kom þar fram að óskað væri eftir afriti skjala málanna en réttur verjanda væri skýr í því efni. Ekkert væri komið fram um nauðsyn þess að takmarka þennan rétt verjandans. Málið var reifað munnlega 26. apríl 2023 en þar mótmælti sóknaraðili kröfu varnaraðila. Hinn kærði úrskurður var kveðinn upp samdægurs og kærður degi síðar.

5

Samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 skal verjandi, jafnskjótt og unnt er, fá afrit af öllum skjölum máls sem varða skjólstæðing hans, svo og aðstöðu til að kynna sér önnur gögn í málinu. Lögregla getur þó neitað að veita verjanda aðgang að einstökum skjölum eða öðrum gögnum í allt að þrjár vikur frá því að þau urðu til eða komust í vörslur hennar ef hún telur að það geti skaðað rannsókn málsins. Síðan segir orðrétt í ákvæðinu að lögreglu sé af sömu ástæðu heimilt að neita verjanda um afrit af einstökum skjölum meðan á rannsókn stendur. Í niðurlagi málsgreinarinnar kemur fram að bera megi synjun lögreglu undir dómara.

6

Samkvæmt framansögðu er það skilyrði þess að neita megi verjanda um aðgang að skjölum í máli sem sætir lögreglurannsókn að það geti skaðað rannsókn málsins. Lýtur ágreiningur aðila fyrir dómi að þessu atriði og bar dómara að leggja mat á það. Í hinum kærða úrskurði segir að varnaraðili kveði rannsóknarhagsmuni standa því í vegi að verjandi varnaraðila fái afrit af málsgögnum. Er þar meðal annars vísað til þess að ekki sé búið að yfirheyra allar sakborninga, auk þess sem yfirheyra þurfi sóknaraðila að nýju. Staðfesti héraðsdómari ákvörðun sóknaraðila með „vísan til framangreinds“. Í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar er einnig vísað almennt til rannsóknarhagsmuna til stuðnings því aðstaðfesta beri hinn kærða úrskurð án þess að það sé nægjanlega útskýrt.

7

Ekki liggja fyrir nein gögn um þau mál sem sóknaraðili hefur til rannsóknar. Rannsóknargögn málsins virðast ekki hafa verið lögð fyrir héraðsdóm, en þingbók ber ekki með sér að héraðsdómari hafi kallað eftir því að sóknaraðili legði gögn fyrir dóminn, sbr. niðurlag 2. mgr. 103. gr. laga nr. 88/2008. Í greinargerð sóknaraðila segir að ætluð brot hafi átt sér stað frá 6. febrúar til 13. mars 2023 og að varnaraðili sé ýmist grunaður um að hafa framið þau einn eða í félagi við aðra. Eins og málið lá fyrir héraðsdómara var útilokað að meta hvort þau almennu sjónarmið um rannsóknarhagsmuni, sem vísað er til af hálfu sóknaraðila, eigi við í öllum þeim málum sem um ræðir. Þá skortir verulegu á að tekin hafi verið rökstudd afstaða í úrskurði héraðsdóms til þess hvort afhending einstakra skjala sem aflað hefur verið í málunum, þar á meðal um þær hótanir sem verjandi bað sérstaklega um að fá afhent, geti skaðað rannsókn þeirra. Í þessu ljósi verðurekki komist hjá því að ómerkja hinn kærða úrskurð og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og álagningar úrskurðar að nýju.