725/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um breytingu á frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs fasteignar. Fasteignin var seld á nauðungarsölu til slita á sameign A og B. Í kjölfar sölunnar greindi A og B á um í hvaða hlutföllum bæri að úthluta söluandvirði eignarinnar. Í úrskurði Landsréttar var hafnað þeim málatilbúnaði A að ómerkja bæri úrskurð héraðsdóms. Landsréttur vísaði jafnframt til þess að A hefði ekki tekist sönnun um að þinglýstar eignarheimildir gæfu ranga mynd af eignarhaldi fasteignarinnar. Því stæðu engar heimildir til þess að söluverði eignarinnar yrði úthlutað út frá öðrum eignarhlutföllum en þeim sem mælt væri fyrir um í heimildarskjölum um hana. Þá yrði við úthlutun sýslumanns á söluverði eignarinnar og í máli sem rekið væri um hana eftir ákvæðum XIII. kafla laga um nauðungarsölu nr. 90/1991 ekki leyst úr ágreiningi sem lyti að fjárhagslegu uppgjöri á milli A og B. Því var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. október 2019, sem barst réttinum degi síðar. Greinargerð varnaraðila barst 19. nóvember 2019. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 16. október 2019 í málinu nr. Z[…]/2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um breytingu á frumvarpi sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu til úthlutunar söluverðs fasteignarinnar að […] í Kópavogi. Kæruheimild er í 1. mgr. 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til úrskurðar að nýju. Til vara krefst hann þess að úrskurðurinn verði felldur úr gildi og framangreindu frumvarpi breytt á þá leið að söluverðinu „öllu eða eftirstöðvum þess, 4.629.589 krónum, auk áfallandi vaxta, verði úthlutað sóknaraðila einum að öllu leyti“. Í báðum tilvikum krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar óskipt úr hendi varnaraðila og lögmanns hennar að viðbættu álagi.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4 Eins og fram kemur í úrskurði héraðsdóms undirrituðu málsaðilar 11. maí 2016 samning um kaup þeirra á fasteigninni […] í Kópavogi. Afsal fyrir eigninni til þeirra var gefið út 26. september sama ár. Í báðum þessum heimildarskjölum er eignarhlutur sóknaraðila sagður vera 80% og varnaraðila 20%. Aðilar voru í sambúð á þessum tíma en slitu henni árið 2017 og hafði hún þá staðið í innan við tvö ár. Með beiðni til sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 1. desember 2017 fór varnaraðili þess á leit að fasteignin yrði seld nauðungarsölu til slita á sameign, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 90/1991. Áður en beiðnin var send, nánar tiltekið 30. október 2017, hafði varnaraðili beint áskorun samkvæmt tilvitnuðu lagaákvæði til sóknaraðila. Sóknaraðili mótmælti því að nauðungarsala færi fram. Þeim mótmælum hafnaði sýslumaður. Leitaði sóknaraðili úrlausnar Héraðsdóms Reykjaness um þá ákvörðun. Með úrskurði héraðsdóms 5. júní 2018 var málinu vísað frá dómi og var hann staðfestur með úrskurði Landsréttar 24. ágúst 2018. Fór nauðungarsala fram 19. september 2018 og var sóknaraðili þar hæstbjóðandi með boð að fjárhæð 66.700.000 krónur.

5 Í frumvarpi sýslumanns 30. janúar 2019 að úthlutun söluverðs er við skiptingu þess miðað við þau eignarhlutföll sem að framan greinir og því til samræmis sagt að í hlut sóknaraðila komi 53.360.000 krónur en í hlut varnaraðila 13.340.000 krónur. Að teknu tilliti til kostnaðar, lögveðs og áhvílandi veðskulda skyldu 18.518.366 krónur greiðast sóknaraðila en 4.629.589 krónur skyldu greiðast varnaraðila. Við fyrirtöku málsins hjá sýslumanni 9. apríl 2019 krafðist sóknaraðili þess að frumvarpinu yrði breytt á þann veg að fjárhæðin sem greiða ætti varnaraðila rynni óskert til hans. Sýslumaður ákvað sama dag að frumvarpið skyldi standa óbreytt. Í kjölfarið leitaði sóknaraðili úrlausnar héraðsdóms um þá ákvörðun sem staðfesti hana með hinum kærða úrskurði.

6 Af hálfu sóknaraðila hefur verið byggt á því að varnaraðili hafi ekki lagt fram eina einustu krónu til kaupa á fasteigninni […] og framkvæmda við hana. Því hafi engin sameign stofnast. Formlegar eða þinglýstar eignarheimildir geti engu máli skipt í þessu sambandi enda hafið yfir vafa að sóknaraðili hafi fjármagnað kaupin að öllu leyti. Verði 20% eignarhlutdeild varnaraðila á hinn bóginn viðurkennd beri að draga frá andvirði eignarhlutans samsvarandi hlutdeild varnaraðila í sameiginlegum kostnaði málsaðila vegna kaupa á fasteigninni. Sé þar annars vegar um að ræða 20% hlut í kaupsamningsgreiðslum á tímabilinu 11. maí til 26. september 2016 samtals að fjárhæð 11.180.000 krónur, eða 2.709.963 krónur að teknu tilliti til vaxta og innheimtulauna, og hins vegar sömu hlutdeild í greiðslu veðskulda til nauðungarsöludags að fjárhæð 8.896.105 krónur, eða 2.049.384 krónur að teknu tilliti til vaxta og innheimtulauna. Við þetta bætist síðan 20% hlutdeild varnaraðila vegna kostnaðar sóknaraðila við framkvæmdir á fasteigninni og annarra sameiginlegra skulda sem varnaraðili hafi ekki andmælt. Nemi hlutur varnaraðila vegna þess 1.619.910 krónum. Samkvæmt þessu nemi endurgjaldskrafa sóknaraðila 6.379.257 krónum sem skuldajafna eigi við kröfu varnaraðila samkvæmt 3. mgr. 109. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

7 Um málsatvik og málsástæður vísast að öðru leyti til hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

8 Kröfu sína um ómerkingu úrskurðar héraðsdóms byggir sóknaraðili á því að héraðsdómari hafi ýmist ekki leyst úr málsástæðum hans eða leyst úr þeim á röngum lagagrundvelli. Þá gangi héraðsdómari fetinu framar með því að byggja niðurstöðu sína á málsástæðu sem hvorugur málsaðila hafði uppi. Virðist helst á því byggt hvað þetta varðar að héraðsdómari hafi ekki leyst úr málinu með hliðsjón af því að um var að ræða kröfu sem laut að úthlutun söluverðs fasteignar sem seld hafði verið nauðungarsölu til slita á sameign. Þá hafi héraðsdómari litið svo á að krafist væri fjárslita málsaðila samkvæmt XIV. kafla laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa o.fl. Ekkert af þessu á við rök að styðjast. Er aðalkröfu sóknaraðila því hafnað.

9 Í 1. mgr. 77. gr. laga nr. 90/1991 er mælt fyrir um heimild til að gera fyrir dómi kröfu um breytingu á frumvarpi til úthlutunar söluverðs fasteignar sem seld hefur verið nauðungarsölu til slita á sameign. Um slíka nauðungarsölu fer þó ekki í öllum atriðum eftir fyrirmælum laganna, svo sem ráða má af orðalagi 2. mgr. 8. gr. þeirra. Frávik í þessum efnum eru þó fá og felast fyrst og fremst í því að vegna fyrirmæla 4. mgr. sömu greinar hefur nauðungarsalan ekki áhrif á veðréttindi eða önnur höft á sameign.

10 Við nauðungarsölu á fasteigninni […] í Kópavogi 19. september 2018 var hún þinglýst sameign málsaðila samkvæmt heimildarskjölum sem áður er getið og í þeim hlutföllum sem þar greinir. Svo sem fram er komið voru aðilar í sambúð þegar fasteignin var keypt. Eftir almennum reglum fjármunaréttar gildir sú meginregla að þinglýstar eignarheimildir og opinber skráning eigna veita líkindi fyrir eignarrétti. Leiðir af þeirri reglu að sá sem heldur því fram að í slíkri skráningu felist ekki réttar upplýsingar ber sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Í þessu máli liggur engin slík sönnun fyrir.

11 Með vísan til þess sem að framan er rakið standa engar heimildir til þess að söluverði umræddrar fasteignar verði úthlutað út frá öðrum eignarhlutföllum en þeim sem mælt er fyrir um í framangreindum heimildarskjölum um hana. Þá verður við úthlutun sýslumanns á söluverði fasteignarinnar og í máli sem rekið er um hana eftir ákvæðum XIII. kafla laga nr. 90/1991 ekki leyst úr ágreiningi sem lýtur að fjárhagslegu uppgjöri á milli málsaðila. Samkvæmt þessu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest. 12 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað svo sem í úrskurðarorði greinir.

13 Það athugast að eftir að málsaðilar lögðu fram greinargerðir fyrir Landsrétti lagði sóknaraðili fram svonefndar athugasemdir vegna greinargerðar varnaraðila. Fyrir þessum skriflega málflutningi sóknaraðila er engin lagaheimild.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, B, 350.000 krónur í kærumálskostnað.