701/2023

Útdráttur

Við opinber skipti á dánarbúi E kröfðust C og D þess að sóknaraðila B yrði gert að greiða dánarbúinu skuld sem byggði á vangoldinni leigufjárhæð vegna húsaleigusamnings sem E hafði gert við B. Þá kröfðust C og D þess að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigugreiðslur sem A hafði tekið við vegna útleigu á fasteign í eigu E að frádregnum útlögðum kostnaði A vegna fasteignarinnar. Í hinum kærða úrskurði var fallist á með C og D að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigutekjur sem hann innheimti vegna útleigu fasteignarinnar en hins vegar voru teknar til greina kröfur A um skuldajöfnuð vegna greiðslna á hita og rafmagni, fasteignagjöldum, málningarkaupum og viðgerð á bifreið E. Var B sýknuð af kröfum C og D. Skutu A og B málinu til Landsréttar með kæru þar sem þess var annars vegar krafist að A yrði sýknaður af öllum kröfum C og D og hins vegar að hinn kærði úrskurður yrði staðfestur hvað B varðaði að öðru leyti en að henni yrði úrskurðaður málskostnaður.

C og D kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kröfðust þess að kröfur þeirra fyrir héraðsdómi yrðu teknar til greina að öllu leyti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að málinu hefði verið vísað til héraðsdóms með bréfi skiptastjóra 14. febrúar 2023.

Bókað hefði verið á skiptafundi 10. febrúar sama ár um einstök ágreiningsmál sem fjallaði hafði verið um á fyrri skiptafundum en að öðru leyti var ekki fjallað um efni ágreinings eða kröfur málsaðila. Þá var rakið að samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl. skuli skiptastjóri, er hann beinir skriflegri kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings sem upp kemur við opinber skipti, gera grein fyrir um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafa komið fram í því sambandi. Í bréfi skiptastjóra hafði láðst að gera grein fyrir kröfum málsaðila og var því ekki lagður fullnægjandi grunnur að rekstri málsins í samræmi við áskilnað 122. gr. laga nr. 20/1991. Þá yrði einungis málum er varða viðurkenningu réttinda á hendur dánarbúi eða framkvæmd skipta á því vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laganna. Í ljósi þessara annmarka var málinu vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 16. október 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 3. nóvember sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. október 2023 í málinu nr. Q- [...]/2023 þar sem sóknaraðila A var gert að greiða dánarbúi E 755.180 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. febrúar 2023 til greiðsludags.

Sóknaraðili B var sýknuð af kröfum varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr.20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili B krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur að öðru leyti en því að varnaraðilum verði gert að greiða henni málskostnað. Þá krefst hún kærumálskostnaðar.

3

Sóknaraðili A krefst þess að hann verði sýknaður af öllum kröfum varnaraðila. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi varnaraðila í héraði og fyrir Landsrétti.

4

Varnaraðilar, C og D, kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti með kæru 1. nóvember 2023. Varnaraðilar krefjast þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að sóknaraðila B verði gert að greiða dánarbúi E 1.400.000 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 140.000 krónum frá 3. nóvember 2019 til 3. desember 2019, en af 280.000 krónum frá þeim degi til 3. janúar 2020, en af 420.000 krónum frá þeim degi til 3. febrúar 2020, en af 560.000 krónum frá þeim degi til 3. mars 2020, en af 700.000 krónum frá þeim degi til 3. apríl 2020, en af 840.000 krónum frá þeim degi til 3. maí 2020, en af 980.000 krónum frá þeim degi til 3. júní 2020, en af 1.120.000 krónum frá þeim degi til 3. júlí 2020, en af 1.260.000 krónum, frá þeim degi til 3. ágúst 2020, en af 1.400.000 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum sóknaraðilans 6. janúar 2020 að fjárhæð 140.000 krónur og 3. febrúar 2020 að fjárhæð 140.000 krónur. Auk þess krefjast varnaraðilar að sóknaraðilanum verði gert að greiða þeim málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti. 5

Varnaraðilar krefjast þess einnig að sóknaraðila A verði gert að greiða dánarbúi E1.358.093 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. febrúar 2023 til greiðsludags. Þá krefjast varnaraðilar þess að sóknaraðila A verði gert að greiða þeim málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

6

Greinargerð sóknaraðila vegna gagnkæru barst réttinum 15. nóvember 2023 og eru kröfur sóknaraðila þar ítrekaðar.

Niðurstaða

7

Í málinu er annars vegar deilt um kröfu varnaraðila á hendur sóknaraðilanum B um húsaleigu samkvæmt þinglýstum leigusamningi en hún bjó um tíma á neðri hæð hússins að [...] í [...] og hins vegar um kröfu varnaraðila á hendur sóknaraðilanum A um endurgreiðslu á húsaleigu frá F sem greiddar voru til sóknaraðilans fyrir afnot af sömu fasteign.

8

Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Málinu var vísað til héraðsdóms með bréfi skiptastjóra 14. febrúar 2023. Þar segir að haldnir hafi verið sjö skiptafundir í dánarbúinu og hafi nokkur ágreiningsmál komið upp við meðferð málsins. Hafi skiptastjóra tekist að jafna ágreining um einhver þeirra en nokkur mál standi eftir óleyst, sem skiptastjóra og lögmönnum sé nú ljóst að leysa verði með aðkomu og úrlausn héraðsdóms. Bókað hafi verið á skiptafundi 10. febrúar 2023 um einstök ágreiningsmál sem fjallað hafi verið um á fyrri skiptafundum, svo sem hér greinir:

- Skiptastjóra falið að vísa ágreiningi um kröfu dánarbúsins á hendur B á grundvelli húsaleigusamnings hennar við E heitinn, til úrlausnar héraðsdóms Reykjaness, með vísan til 122. gr. skl.

- Skiptastjóra falið að vísa ágreiningi vegna kröfu dánarbúsins á hendur A vegna millifærslna af reikningi E heitins yfir á reikning A, til úrlausnar héraðsdóms Reykjaness, með vísan til 122. gr. skl.

- Skiptastjóra falið að vísa ágreiningi vegna kröfu dánarbúsins á hendur A vegna uppgjörs á leigutekjum vegna neðri hæðar [...], [...] sem greiddar voru af F inn á reikning hans og kröfu A um skuldajöfnuð á móti, til úrlausnar héraðsdóms Reykjaness, með vísan til 122. gr. skl. Lýtur ágreiningurinn að uppgjöri krafna aðila í tengslum við útleigu eignarinnar.

Að öðru leyti er ekki fjallað um efni ágreinings eða krafna málsaðila.

9

Samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 skal skiptastjóri, er hann beinir skriflegri kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings sem upp kemur við opinber skipti, gera grein fyrir um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafi komið fram í því sambandi. Svo sem lýst er hér að framan er í bréfi skiptastjóra ekki gerð grein fyrir hvaða kröfur málsaðilar hafa uppi. Samkvæmt framansögðu hefur ekki verið lagður fullnægjandi grunnur að rekstri málsins í samræmi við áskilnað 122. gr. laganna. Þá er til þess að líta að ágreiningi sem rís við skipti dánarbús verður einungis vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. að hann varði viðurkenningu réttinda á hendur dánarbúinu eða framkvæmd skipta á því, sbr. dóm Hæstaréttar 11. desember 1995 í máli nr. 386/1995, sem birtur var á blaðsíðu 3098 í dómasafni réttarins það ár.

Varði ágreiningurinn greiðsluskyldu maka, erfingja eða annarra gagnvart dánarbúi ber að vísa máli til úrlausnar héraðsdóms á grundvelli 124. eða 125. gr., sbr. til hliðsjónar úrskurð Landsréttar 20. desember 2023 í máli nr. 809/2023.

10

Verður samkvæmt framansögðu ekki hjá því komist að vísa málinu frá héraðsdómi án kröfu.

11

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Úrskurðarorð :

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.