649/2021

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft kynferðismök við A, barnsmóður sína og fyrrum sambýliskonu, án hennar samþykkis. Við ákvörðun refsingar var höfð hliðsjón af sakaferli X og að fyrri dómur Landsréttar hefði ítrekunaráhrif við dóm þennan. Þá var höfð hliðsjón af 205. gr. almennra hegningarlaga og 1., 2., 3. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. sömu laga. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og sex mánuði. Þá var honum gertað greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 30. september 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 2. febrúar 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. september 2021 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara refsimildunar. Þá krefst hann þess að bótakröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð.

4

Brotaþoli, A, krefst þess að ákærði verði dæmdur til að greiða henni 4.000.000 króna í miskabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 15. október 2019 til 2 4. apríl 2021 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst brotaþoli staðfestingar hins áfrýjaða dóms um miskabætur.

Niðurstaða

5

Ákæruatriðum, atvikum máls og framburði ákærða og vitna er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af framburði ákærða og brotaþola í héraði. Þá kom ákærði fyrir dóm til viðbótar skýrslugjafar.

6

Ekki verður fallist á það með héraðsdómi að framburður skyldmenna brotaþola um líðan hennar í kjölfar atburða sem ákært er fyrir hafi sama vægi og framburður annarra vitna í málinu, sbr. 126. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá athugast að samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag alfarið á ákæruvaldinu. Hvílir því ekki á ákærða að sanna að brotaþoli hafi veitt samþykki fyrir kynmökum.

7

Framburði ákærða og brotaþola í héraði um kynmökin sem ákært er fyrir er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærða og brotaþola bar saman um að tilefni þess að þau hittust umræddan dag var að brotaþoli hugðist sækja föt af dóttur þeirra til ákærða. Ákærði kvaðst ekki muna hvort eitthvert kynferðislegt tal hefði átt sér stað á milli þeirra fyrir heimsóknina en brotaþoli kvað hann hafa beðið um mynd „af henni allri“ sem hún hafi að einhverju leyti skilið sem kynferðislega tilburði, en vísað á bug. Ákærði hefur gengist við því að umrætt sinn hafi hann hafi stungið fingri í leggöng brotaþola, girt niður um hana og haft við hana samræði þar til hann fékk sáðlát. Hann hefur aftur á móti lýst því að hún hafi verið samþykk kynmökunum, auk þess sem hann hefur neitað því að hafa hent henni á rúmið og rifið í hár hennar. Hefur framburður hans að þessu leyti verið stöðugur undir meðferð málsins. Framburður brotaþola hjá lögreglu og fyrir dómi hefur á hinn bóginn einnig verið stöðugur um að kynmökin hafi verið gegn vilja hennar og að hún hafi ítrekað tjáð ákærða það, án þess að hann hafi virt það.

Brotaþoli leitaði á Neyðarmóttöku vegna kynferðisofbeldis í kjölfar kynmakanna og reyndist vera með þreifieymsli í hársverði, auk þess sem hún var með sár og mikil eymsli á innri skapabörmum. Í skýrslu Neyðarmóttöku um réttarlæknisfræðilega skoðun á brotaþola, sem viðkomandi læknir staðfesti fyrir héraðsdómi, kemur einnig fram að brotaþoli hafi greint frá atvikum með þeim hætti sem að framan greinir og að hún hafi grátið og skolfið við komuna á spítalann. Framburður annarra vitna um ástand brotaþola umræddan dag styður einnig að hún hafi verið í uppnámi eftir heimsóknina til ákærða. Þá liggur fyrir í málinu afrit af svofelldum textaskilaboðum sem ákærði sendi brotaþola eftir að hún fór frá honum: „[ A ] fyrirgefðu með allt sem gerðist aðan eg vona að þetta hafi ekki ollið eh slæmu :(((“ Fyrir héraðsdómi gekkst ákærði við því að hafa sent þessi skilaboð en kvað þau skýrast af því að brotaþoli hefði spurt hann í hvaða tilgangi hann hefði viljað stunda kynlíf með henni og reiðst er hann hefði sagst ekki vilja taka upp samband með henni á ný. Hann hefði með skilaboðunum viljað „fyrirbyggja illindi varðandi þetta“. Í ljósi efnis skilaboðanna og þeirra gagna sem að framan eru rakin um ástand brotaþola eftir heimsóknina til ákærða verður þessi skýring hans metin ótrúverðug. Framburður brotaþola í málinu verður aftur á móti metinn trúverðugur. Að öllu framangreindu virtu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu brots hans til refsiákvæðis.

8

Ekki verður fallist á það með héraðsdómi að þeir rúmu sex mánuðir sem liðu frá því að lögreglurannsókn lauk þar til ákæra var gefin út hafi áhrif á refsiákvörðun í málinu.

Með dómi Landsréttar 1. febrúar 2019 í máli nr. 363/2018 var ákærði dæmdur í fangelsi fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Eldri 20 mánaða skilorðsbundinn dómur vegna tveggja kynferðisbrota var tekinn upp og dæmdur með því máli og ákærða gerð refsing í þrjú ár og sex mánuði, sbr. 60 gr. almennra hegningarlaga. Þá athugast að atvik í dómi Hæstaréttar 16. febrúar 2021 í máli nr. 624/2011 eru ólík atvikum í máli þessu. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fjögur ár og sex mánuðir.

9

Við aðalmeðferð í Landsrétti breytti brotaþoli kröfugerð sinni í málinu hvað varðar upphafstíma dráttarvaxta. Með vísan til þess en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans um bótakröfu brotaþola staðfest á þann hátt sem nánar greini rí dómsorði.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði verða staðfest.

11

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í fjögur ár og sex mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfu brotaþola, A, skal vera óraskað að öðru leyti en því að dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu reiknast frá 24. apríl 2021 til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði skuli vera óröskuð.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, samtals 1.867.564 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, B-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 1.255.500 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, 558.000 krónur.