399/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem því var hafnað að A og B væri heimilt að skorast undan vitnaskyldu á grundvelli bliðar 1. mgr., 2. mgr. eða 3. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála í tilefni af beiðni C ehf. um skýrslugjöf af A og B á grundvelli 2. mgr. 77. gr. sömu laga. Beiðni C ehf. var rökstudd með þeim hætti að leitað væri sönnunar um atvik sem vörðuðu lögvarða hagsmuni C ehf. og gætu ráðið úrslitum um málshöfðun vegna ætlaðrar skaðabótaskyldrar háttsemi látins bróður A og B í tengslum við rekstur C ehf. og dótturfélaga þess á árunum 2005 til 2008, en D, eftirlifandi eiginkona hans, situr í óskiptu búi eftir hann. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að fyrir lægi að A og B væru ekki tengdar D, þeim aðila sem fyrirhuguð málsókn kynni að beinast að, með þeim hætti sem tilgreint væri í blið 1. mgr. 52. gr. laganna og því væru ekki uppfyllt skilyrði ákvæðisins til að þær gætu skorast undan vitnaskyldu. Þá lægju ekki fyrir upplýsingar um að samband A og B við D væri með þeim hætti að tilefni væri til að leysa þær undan vitnaskyldu á grundvelli 2. mgr. 52. gr. sömu laga. Loks var ekki fallist á að A og B gætu fyrir fram skorast undan slíkri skyldu á grundvelli 3. mgr. 52. gr. laganna, heldur réðist það af einstaka spurningum hvort þær getu vikið sér undan því að svara þeim á grundvelli ákvæðisins að þar tilgreindum atriðum uppfylltum. Því var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru 30. júní 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 8. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 22. júní 2020 í málinu nr. V[…]/2019 þar sem því var hafnað að sóknaraðilum væri heimilt að skorast undan vitnaskyldu á grundvelli bliðar 1. mgr., 2. mgr. eða 3. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Kæruheimild er í blið 1. mgr. 143. gr. sömu laga.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að varnaraðila verði gert að greiða þeim kærumálskostnað.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Niðurstaða

4 Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði er beiðni varnaraðila um að teknar verði skýrslur af sóknaraðilum fyrir héraðsdómi byggð á því að þær upplýsingar sem kunni að fást í þeim varði lögvarða hagsmuni varnaraðila og geti ráðið úrslitum um það hvort hann láti verða af því að höfða mál á hendur D en hún situr í óskiptu búi eftir eiginmann sinn E. Af málatilbúnaði varnaraðila verður ráðið að hann telji að E, eiginmaður D, hafi skapað sér skaðbótaábyrgð gagnvart varnaraðila vegna nánar tilgreindra viðskipta og að D hafi tekið yfir þær skyldur þar sem hún hafi fengið leyfi til setu í óskiptu búi. Sóknaraðilar voru systur eiginmanns D og hafa lýst því yfir fyrir héraðsdómi að þær skorist undan því að gefa skýrslur fyrir dóminum á grundvelli bliðar 1. mgr., 2. mgr. og 3. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991.

5 Í blið 1. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991 er mælt fyrir um að skyldmenni aðila í beinan legg, systkin hans og þeir sem tengjast honum þannig vegna ættleiðingar geti skorast undan því að gefa vitnaskýrslu. Fyrir liggur að sóknaraðilar eru ekki tengdar þeim aðila sem fyrirhuguð málsókn varnaraðila kann að beinast að með þeim hætti sem tilgreint er í lagaákvæðinu og eru því ekki uppfyllt skilyrði bliðar 1. mgr. 52. gr. til að þær geti skorast undan vitnaskyldu.

6 Sóknaraðilar eru eins og áður sagði mágkonur D. Þær byggja kröfur sína á því að samband þeirra við fjölskyldu E og D hafi alla tíð verið mjög náið og aldrei borið neinn skugga þar á. Aðrar upplýsingar um það hversu náið samband þeirra er liggja ekki fyrir í málinu. Fallist er á það með héraðsdómi að ekki liggi fyrir upplýsingar um samband sóknaraðila við D sem gefi tilefni til þess að leysa þær undan vitnaskyldu í málinu á grundvelli 2. mgr. 52. gr. laga nr. 91/1991.

7 Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er fallist á að sóknaraðilar geti ekki skorast undan vitnaskyldu á grundvelli 3. mgr. 52. gr. laga 91/1991 fyrir fram, heldur ráðist það af einstökum spurningum hvort þær geti vikið sér undan því að svara þeim á grundvelli ákvæðisins ef ætla má að í svari þeirra geti falist játning eða bending um að þær hafi framið refsiverðan verknað eða atriði sem valdi þeim siðferðislegum hnekki eða tilfinnanlegu fjárhagstjóni.

8 Samkvæmt því sem að framan er rakið verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

9 Sóknaraðilum verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðilar, A og B, greiði óskipt varnaraðila, C ehf., 300.000 krónur í kærumálskostnað.