8/2018

Útdráttur

G var sakfelldur fyrir húsbrot og líkamsárás með því að hafa í heimildarleysi ruðst inn á heimili A og B þar sem hann veittist að þeim með ofbeldi. Var refsing G ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var G gert að greiða brotaþolum miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 5. janúar 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 28. desember 2016 í málinu nr. S288/2016.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann þess að einkaréttarkröfum á hendur sér verði vísað frá dómi en til vara að fjárhæð þeirra verði lækkuð.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Um ákæru og málsatvik er vísað til hins áfrýjaða dóms. Þar er einnig gerð grein fyrir því sem kom fram af hálfu ákærða og vitna við skýrslugjöf fyrir héraðsdómi. Ákærði gaf einnig skýrslu fyrir Landsrétti, staðfesti þar framburð sinn í héraði og svaraði viðbótarspurningum. Þau svör voru efnislega í samræmi við það sem hann hafði borið um í héraði. Brotaþolar komu einnig fyrir Landsrétt og staðfestu þar framburð sinn í héraði. Þau svöruðu enn fremur viðbótarspurningum. 5 Ákærði telur sönnunarmat héraðsdóms rangt. Hann byggir á því að leggja verði staðfastan framburð sinn til grundvallar niðurstöðu í málinu. Verði á hinn bóginn fallist á að sakfella ákærða samkvæmt ákæru telur hann refsinguna vera of þunga. Þá hefði verið rétt að skilorðsbinda refsingu að fullu með hliðsjón af sakaferli ákærða. Við aðalmeðferð málsins var sýknukrafa einnig studd við að í dómi sætu tveir dómarar sem hefðu verið skipaðir þannig að ekki samrýmdist kröfum 59. gr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 2. málslið 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

6 Ákæruvaldið vísar til forsendna héraðsdóms og telur að hafna eigi kröfum og málsástæðum ákærða.

Niðurstaða

7 Með vísan til dóms Hæstaréttar Íslands 24. maí 2018 í málinu nr. 10/2018 er haldlaus sú sýknuástæða ákærða að skipan dómsins samrýmist ekki tilgreindum ákvæðum stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu.

8 Samkvæmt skýrum framburði beggja brotaþola, sem fær stoð í læknisvottorði 17. mars 2016 og framburði læknisins sem ritaði vottorðið fyrir dómi, er sannað að þau hafi orðið fyrir líkamsárás á heimili sínu um hádegi sunnudaginn 23. ágúst 2015. Brotaþolar hafa einnig gefið trúverðuga skýrslu fyrir dómi, sem er í samræmi við það sem þau gerðu lögreglu grein fyrir á vettvangi og í síðari lögregluskýrslum, sem og við komu á slysa og bráðamóttöku sama dag, um að ákærði hafi verið þar að verki. Samkvæmt því sem fram er komið í málinu þekktu þau ákærða vel í sjón fyrir atvikið en hann hafði leigt af þeim íbúðarhúsnæði. Bæði hafa þau borið um að þau hafi auðveldlega getað greint hver veittist að þeim.

9 Ákærði hefur staðfastlega neitað því að hafa verið á staðnum umræddan dag og því geti hann ekki hafa verið að verki. Ákærði gat þó hvorki gert nákvæma grein fyrir því við skýrslutöku hjá lögreglu þremur dögum eftir líkamsárásina né þegar hann gaf skýrslu fyrir dómi hvar hann hefði verið á þeim tíma sem hún átti sér stað. Rýrir það enn fremur trúverðugleika framburðar hans, en styður að sama skapi framburð brotaþola að annar þeirra upplýsti þegar eftir atvikið að gerandinn hefði ekið brott á bifreið sem fyrir liggur að ákærði hafði aðgang að í vinnu sinni.

10 Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið verður á það fallist að komin sé fram sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, um að ákærði hafi verið sá sem veittist að brotaþolum á heimili þeirra 23. ágúst 2015.

11 Í ákærulið I er ákærði borinn sökum um húsbrot. Samkvæmt framburði beggja brotaþola fyrir dómi ruddist ákærði óboðinn inn á heimili þeirra eftir að brotaþoli A opnaði dyrnar. Með framburði þeirra hafa verið færðar fullnægjandi sönnur á atvik samkvæmt þessum ákærulið en með háttsemi sinni gerðist ákærði sekur um brot á 231. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eins og í ákæru greinir. 12 Í ákærulið II er ákærði borinn sökum um líkamsárás á brotaþola A með því að slá hann með vasaljósi í höfuð, hendur og axlir. Ákærði er einnig sakaður um að hafa haldið áfram að veitast að brotaþola eftir að hann missti vasaljósið með „kýlingum í höfuð og víðsvegar um líkamann“ uns brotaþoli féll í gólfið og að hafa „sparkað í hann liggjandi í búk og útlimi“.

13 Í skýrslu brotaþola B í héraði og fyrir Landsrétti lýsti hún því að hún hefði séð ákærða lemja eiginmann sinn með vasaljósi áður en hún náði því af honum. Hún gat hins vegar ekki lýst því hvar á líkamann höggin komu. Af orðum hennar mátti ráða að um nokkur högg hefði verið ræða. Í héraði lýsti hún síðari atlögu ákærða að eiginmanni hennar ekki á annan veg en að ákærði hefði þá lagt „aftur til hans“ og „leikurinn borist inn í stofu“.

14 Í héraði greindi brotaþoli A frá því að ákærði hefði slegið hann með vasaljósinu án þess að hann væri spurður hversu mörg höggin hefðu verið og hvar þau hefðu lent. Fyrir Landsrétti taldi hann í fyrstu að hann hefði ekki verið sleginn með vasaljósi. Þegar hann var spurður að því hvort hann gæti hafa munað það betur þegar hann gaf skýrslu í héraði taldi hann það geta verið. A greindi frá því í skýrslu sinni í héraði sem og fyrir Landsrétti að ákærði hefði haldið áfram að berja hann eftir að ákærði missti vasaljósið auk þess sem hann hefði sparkað í sig þegar hann lá á gólfinu. Hefði ákærði ítrekað slegið hann í andlitið en jafnframt hefði hann fengið hnefahögg í axlir og í bringuna. Þá hefði ákærði sparkað í hann hér og þar meðan hann lá á gólfinu, en alvarlegasta sparkið hefði lent á hægra hné.

15 Samkvæmt læknisvottorði var brotaþoli A með áverka á höfði, nánar tiltekið skurð undir hægra auga, mar yfir hægri augntótt, skurð við efri vörina vinstra megin og mar innan á slímhúð sömu megin. Þá var hann með hruflsár á enni og bólgu við neðri kjálka. A var einnig marinn og aumur á vinstri hönd, með hruflsár á vinstri olnboga og marinn á hné. Framburður hans um atlöguna samrýmist þessum áverkum.

16 Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið þykir sannað að ákærði hafi slegið brotaþola A með vasaljósi í umrætt sinn án þess að fullyrt verði hvar höggin hafi lent á honum eða hversu mörg þau hafi verið. Þá er sannað að ákærði hafi veist að brotaþola, eftir að hann missti vasaljósið, með hnefahöggum í höfuðið og líkamann og með því að sparka í líkama hans meðan hann lá á gólfinu. Ber að sakfella ákærða fyrir þessa háttsemi og er hún réttilega heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga í hinum áfrýjaða dómi.

17 Í ákærulið III er ákærði borinn sökum um að hafa veist að brotaþola B þegar hún kom eiginmanni sínum til aðstoðar, með því að kýla hana tveimur hnefahöggum í hægri hönd og á vinstri vanga.

18 Fyrir dómi hefur brotaþoli A borið að ákærði hafi barið eiginkonu hans með vasaljósinu og síðan hrint henni „út í vegg“ með þeim afleiðingum að hún datt í gólfið. Nánar aðspurður kvað hann ákærða hafa slegið B með vasaljósinu í handlegginn og jafnvel í öxlina líka. Hann mundi hins vegar ekki eftir því að hafa séð ákærða kýla hana í andlitið eða annars staðar.

19 Brotaþoli B bar á þann veg fyrir héraðsdómi og Landsrétti að ákærði hefði lamið hana í andlitið með vasaljósinu. Hún hefur lýst því sem síðan gerðist ýmist þannig að ákærði hefði kýlt hana eða ýtt henni „út í vegg“. Kvaðst hún hafa fengið skurð í vörina þegar ákærði sló hana með vasaljósinu. Í héraði greindi hún frá því að ákærði hefði einnig barið hana „illa í öxlina“ og brotið úr sem hún hefði verið með á handleggnum og því næst sparkað „í síðuna“ á henni. Þegar hún var spurð að því hvort ákærði hefði slegið hana í andlitið sagði hún: „Hann sló mig í andlitið og öxlina eftir það.“ Kvað hún hann hafa kýlt sig „með hnefanum“, en mundi ekki hversu oft. Fyrir Landsrétti taldi hún ákærða hins vegar ekki hafa beitt hnefanum gegn henni.

20 Í læknisvottorði um áverka B kemur fram að hún hafi verið með sjáanlega bólgu vinstra megin við höku. Hún var hins vegar ekki með aðra líkamlega áverka. Í skýrslu læknisins fyrir dómi taldi hann þennan áverka líklega hafa hlotist af því þegar hún lenti utan í veggnum með vinstri vangann.

21 Með framburði brotaþola B, sem fær í aðalatriðum stoð í framburði brotaþola A og því sem fyrir liggur um áverka hennar, er sannað að ákærði hafi veist að henni með ofbeldi með þeim afleiðingum að hún hlaut yfirborðsáverka á höfði eins og hann er borinn sökum um í ákæru. Aftur á móti er ósannað að það hafi hann gert á þann veg sem í ákæru greinir. Þó að verknaðarlýsing í ákæru sé ekki rétt að þessu leyti verður hann sakfelldur fyrir líkamsárás á brotaþola B, sem varðar við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, en vörnum ákærða var ekki áfátt vegna þessa.

22 Ákærði hefur samkvæmt framansögðu verið sakfelldur fyrir húsbrot samkvæmt 231. gr. almennra hegningarlaga og tvær líkamsárásir er varða við 1. mgr. 217. gr. sömu laga.

23 Ákærði kom á vettvang vopnaður stóru vasaljósi sem hann beitti gegn brotaþola A þegar í stað eftir að hann opnaði dyrnar. Hann lét ekki af ofbeldinu fyrr en hann vissi að lögreglan væri á leiðinni á vettvang. Ásetningur ákærða til þess að valda líkamsmeiðingum var því einbeittur. Á þeim tíma sem brotin voru framin var annar brotaþola […] ára og hinn […] ára. Vegna aldurs þeirra var meiri hætta á líkamstjóni af völdum atlögunnar. Að sama skapi er á það fallist að hún hafi verið fólskuleg og án nokkurs tilefnis. Átti hún sér stað á heimili brotaþola þar sem þau áttu sér einskis ills von. Á hinn bóginn ber að líta til þess að ákærði hefur ekki áður hlotið refsidóm en eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi gekkst hann undir sátt hjá lögreglustjóra í þremur málum á árinu 2013 vegna tveggja umferðarlagabrota og eins þjófnaðarbrots.

24 Í þessu ljósi og með vísan til 1., 3., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, og að teknu tilliti til 77. gr. sömu laga, þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði. Þar sem ákærði hefur ekki áður gerst sekur um ofbeldisbrot ber að fresta fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð eins og í dómsorði greinir.

25 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður niðurstaða hans um miskabótakröfur brotaþola staðfest. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er enn fremur staðfest. Um áfrýjunarkostnað fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir, en málsvarnarlaun skipaðs verjanda eru þar ákveðin að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dómsorð:

Ákærði, G-kk-nf T-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í sex mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákvæði héraðsdóms um einkaréttarkröfur brotaþola og um sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði að 2/3 hlutum áfrýjunarkostnað málsins, sem samtals nemur 453.360 krónum, en þar eru með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, V-kk-ef H-kk-ef V-kk-ef lögmanns, 434.000 krónur. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.