730/2019

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A, sem krafðist skilnaðar að borði og sæng frá B, var vísað frá dómi á þeim grundvelli að hvorki lægi fyrir samkomulag aðila um fjárskipti né væru opinber skipti hafin vegna fjárslita þeirra, sbr. 1. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Yfirlýsing annars hjóna um eignaleysi var ekki talin nægja til að skilyrði 95. gr. sömu laga teldust uppfyllt.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og E-kk-nf Ó-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 4. nóvember 2019, sem barst réttinum sama dag. Varnaraðili lét málið ekki til sín taka fyrir Landsrétti. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. október 2019 í málinu nr. E[…]/2019 þar sem málinu var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

Niðurstaða

3 Í máli þessu krefst sóknaraðili þess að henni verði veittur skilnaður að borði og sæng á grundvelli 34. gr., sbr. 2. tölulið 113. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Varnaraðili hefur hvorki látið málið til sín taka í héraði né fyrir Landsrétti.

4

Í 2. málslið 1. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga er kveðið á um að áður en skilnaður er veittur skuli annað tveggja vera , samkomulag milli hjóna um fjárskipti eða opinber skipti hafin vegna fjárslita.

5

Um opinber skipti til fjárslita milli hjóna gildir 96. gr. hjúskaparlaga en þar er kveðið á um að hafi annað hjóna eða þau bæði sótt um leyfi til skilnaðar eða dómsmál verið höfðað til skilnaðar geti annað hjóna eða þau bæði krafist opinberra skipta samkvæmt lögum nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Samkvæmt 95. gr. hjúskaparlaga geta hjón einnig ráðið fjárskiptum sínum vegna skilnaðar til lykta með samningi se m skal vera skriflegur og undirritaður af hjónum eða umboðsmönnum þeirra og skal staðfesta samninginn fyrir sýslumanni eða dómara . Jafnframt er í 95. gr. hjúskaparlaga kveðið á um að séu hjón eignalaus skuli yfirlýsing þeirra þar að lútandi staðfest af þei m eða umboðsmönnum þeirra fyrir sýslumanni eða dómara eftir því hvar skilnaðarmál þeirra er til meðferðar. Í síðastnefnda tilvikinu fullnægir yfirlýsing hjóna um eignaleysi kröfu 2. málsliðar 1. mgr. 44. gr. hjúskaparalaga þess efnis að samkomulag skuli vera um fjárskipti, en ljóst er að yfirlýsing annars hjóna nægir ekki í því sambandi, sbr. dóm Hæstaréttar 5. apríl 2006 í máli nr. 172/2006. Af úrskurði Landsréttar 1. febrúar 2019 í máli nr. 513/2018 verður jafnframt ráðið að hafi verið staðfest með dómi að hjón séu eignalaus, og maki kemur af þeim sökum ekki fram kröfu um opinber skipti samkvæmt lögum nr. 20/1991, fullnægir sá dómur kröfum 2. málsliðar 1. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga og kemur í stað yfirlýsingar hjóna um eignaleysi samkvæmt 95 . gr. laganna.

6

Í máli þessu liggur ekki fyrir samningur aðila um fjárskipti og hvorki dómur né staðfesting þeirra beggja um eignaleysi . Héraðsdómara var því rétt að vísa málinu frá dómi án kröfu, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 og 1. og 3. mgr. 117. gr. hjúskaparlaga. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

7 Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, 300.000 krónur.