83/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og barnaverndarbrot með því að hafa tekið fjögurra ára son sinn kverkataki þannig að punktblæðingar mynduðust í andliti drengsins. Var refsing X ákveðin fangelsi í sjö mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að greiða brotaþola 400.000 krónur í miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 26. maí 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 11. maí 2017 í málinu nr. S[…]/2017.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og að ákærði verði dæmdur til greiðslu áfrýjunarkostnaðar málsins.

3 Ákærði krefst sýknu af broti gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en að háttsemi hans verði þess í stað heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. sömu laga og 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og refsingin verði milduð. Þá krefst hann sýknu af miskabótakröfu en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð. Jafnframt krefst hann þess að sakarkostnaði í héraði verði skipt og allur áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði. 4 Brotaþoli, A, krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 1.000.000 króna með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði. Þá krefst hann þess að ákærða verði gert að greiða þóknun skipaðs réttargæslumanns síns.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var sýnd upptaka af skýrslugjöf brotaþola í Barnahúsi 23. júní 2016. Þá var spiluð upptaka af mynddiski er ákærði lagði fram.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Ákærði er í máli þessu sakaður um sérstaklega hættulega líkamsárás og barnaverndarlagabrot, með því að hafa tilgreindan dag á heimili sínu veist með ofbeldi að syni sínum, sem þá var fjögurra ára gamall, er ákærði tók drenginn kverkataki með annarri hendinni og ýtti aftan á háls hans með hinni hendinni í því skyni að fá drenginn til að taka inn vítamíntöflu. Afleiðingum þessarar háttsemi er lýst svo í ákæru að af þessu hafi brotaþoli hlotið marbletti framan á hálsi, punktblæðingar í andliti og grunn rifsár framan á brjóstkassa ofarlega hægra megin. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru að því frátöldu að ekki var talið sannað að ákærði hefði valdið rifsárum á brjóstkassa drengsins.

7 Ákærði hefur játað að hafa tekið brotaþola kverkataki umrætt sinn til að fá hann til að taka inn vítamíntöflu, en neitar að hafa samtímis ýtt aftan á háls hans í því skyni. Þá telur hann að heimfæra beri brot sitt undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og 98. gr. barnaverndarlaga.

8 Sá heimilislæknir sem skoðaði brotaþola eftir atvikið og gaf út læknisvottorð vegna áverka hans, kom fyrir héraðsdóm og gaf skýrslu. Hann bar fyrir dómi að marblettir framan á hálsi drengsins gætu vel komið heim og saman við að tekið hefði verið um háls hans,,og nóg til þess [að] valda þrýstingi upp í höfuð með tilheyrandi punktblæðingum“. Vitnið bar að til þess að punktblæðingar myndist í andliti þurfi töluvert tak sem þurfi að vara í,,smá tíma“ en vitnið kvaðst ekki geta sagt um það nákvæmlega hversu langan tíma það taki. Vitnið kvað alltaf hættulegt að taka utan um háls á barni með þessum hætti. Hættan fælist í auknum þrýstingi sem myndaðist í höfðinu. Í þessu tilviki hefði,,að einhverju leyti [verið] þrýstingur á karótís, sem sagt slagæðarnar líka. Þannig að blóðflæðið hefur … verið að einhverju leyti skert“.

Niðurstaða

9 Dómurinn horfði á myndbandsupptöku úr Barnahúsi 23. júní 2016, er brotaþoli lýsti hvernig ákærði bar sig að við að fá hann til að gleypa vítamíntöflu. Samkvæmt því og með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er sannað að ákærði tók drenginn kverkataki eins og í ákæru er lýst.

10 Í ákæru er háttsemi ákærða heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Ákvæðið tekur annars vegar til þess er stórfellt líkams eða heilsutjón hlýst af árás, og hins vegar til þess er brot er sérstaklega hættulegt vegna þeirrar aðferðar sem notuð er. Varðar háttsemi sem heimfærð er undir ákvæðið allt að 16 ára fangelsi. Í ljósi framburðar læknis þess sem kom fyrir héraðsdóm var sú háttsemi ákærða að taka fjögurra ára dreng slíku kverkataki að punktblæðingar mynduðust í andliti hans sérstaklega hættuleg. Verður ákærði samkvæmt framansögðu sakfelldur fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir og er þar réttilega heimfærð til refsiákvæða í ljósi þeirrar aðferðar sem notuð var.

11 Sakaferill ákærða er réttilega rakinn í héraðsdómi. Háttsemi ákærða var hættuleg og beindist að ungu barni hans. Á hinn bóginn er, eins og rakið er í héraðsdómi, fram komið að ákærði hefur sárlega iðrast gerða sinna og lagði sitt af mörkum til þess að málið var upplýst. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærða og skilorðsbindingu hennar staðfest, sbr. 1., 3., 5., 8. og 9. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 3. mgr. sömu greinar.

12 Ákærði hefur verið sakfelldur fyrir líkamsárás gegn syni sínum sem hefur í málinu gert kröfu um greiðslu miskabóta sér til handa að fjárhæð 1.000.000 króna auk vaxta og dráttarvaxta. Brotaþoli er ungur að árum og hafa ekki verið lögð fram sérfræðigögn um andlegar afleiðingar árásar ákærða á hann. Engu að síður er sú háttsemi ákærða sem hann hefur verið sakfelldur fyrir til þess fallin að valda honum miska, einkum í ljósi náinna tengsla brotaþola og ákærða. Samkvæmt framangreindu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um fjárhæð miskabóta og vexti og dráttaravexti.

13 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði er staðfest.

14 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola, í báðum tilvikum að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, X, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 776.030 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 496.000 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Þ-kvk-ef B-kvk-ef lögmanns, 248.000 krónur.