771/2022

Útdráttur

H og S keyptu einbýlishús af HD sem byggði húsið, Ó var byggingarstjóri en G var arkitekt hússins. Ó og G höfðu báðir tekið ábyrgðartryggingu hjá V hf. H og S höfðuðu mál vegna galla á húsinu og kröfðust þess að HD myndi greiða þeim 31.995.686 krónur, þar af að hluta óskipt með Ó og V hf. og að hluta óskipt með G. Með hinum áfrýjaða dómi var HD gert að greiða H og S nánar tiltekna fjárhæð, þar af óskipt að hluta með Ó, sem talinn var hafa bakað sér skaðabótaábyrgð sem byggingarstjóri. G og V ehf. voru sýknaðir og byggði sýkna V hf. af kröfu úr starfsábyrgðartryggingu Ó á því að vátryggingin hefði verið fallin úr gildi. Í dómi Landsréttar var rakið að stefndi V hf. hafði ekki byggt á þeirri málsástæðu í héraði að starfsábyrgðartrygging Ó væri fallin úr gildi og var hinn áfrýjaði dómur því ekki í samræmi við ákvæði 2. mgr. 111. gr. laga um meðferð einkamála. Yrði ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjendur skutum álinu til Landsréttar 7. og 8. desember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 11. nóvember 2022 í málinu nr. E- 1230/2021.

2

Aðaláfrýjandinn þrotabú H-kvk-ef D-kvk-ef krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjenda en til vara lækkunar á þeim. Þá er krafist málskostnaðar óskipt úr hendi gagnáfrýjenda í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Aðaláfrýjandinn Ó-kk-nf S-kk-nf R-kk-nf krefst sýknu af kröfum gagnáfrýjenda en til vara lækkunar á dómkröfu þeirra. Þá er krafist málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

4

Gagnáfrýjendur áfrýjuðu málinu fyrir sitt leyti 9. desember 2022 og krefjast þess að aðaláfrýjandinn þrotabú H-kvk-ef D-kvk-ef greiði gagnáfrýjendum 31.995.686 krónur, þar af óskipt með aðaláfrýjandanum Ó-kk-þgf S-kk-þgf R-kk-þgf og stefnda Verði tryggingum hf. 27.900.256 krónur og þar af óskipt með stefnda G-kk-þgf T-kk-þgf 18.762.821 krónu, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 17. janúar 2021 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar óskipt úr hendi aðaláfrýjenda og stefndu í héraði og fyrir Landsrétti.

5

Stefndi G-kk-nf T-kk-nf krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

6

Stefndi Vörður tryggingar hf. krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara lækkunar á kröfum gagnáfrýjenda vegna stefnda Ó-kk-ef S-kk-ef R-kk-ef. Þá er krafist málskostnaðar.

7

Málið var höfðað gegn H-kvk-þgf D-kvk-þgf en við meðferð málsins fyrir Landsrétti var upplýst að bú hennar hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta. Tók þrotabúið því við aðild málsins.

8

Samkvæmt ákvörðun Landsréttar var málið flutt munnlega 6. desember 2023 um formhlið þess.

Málsatvik og sönnunarfærsla

9

Með kaupsamningi 18. júní 2018 keyptu gagnáfrýjendur fasteignina Mosprýði 10, sem er 672,80 fermetra einbýlishús í Garðabæ, af H-kvk-þgf D-kvk-þgf, sem byggði húsið. Byggingarstjóri var aðaláfrýjandinn Ó-kk-nf S-kk-nf R-kk-nf en arkitekt stefndi G-kk-nf T-kk-nf. Báðir höfðu í gildi ábyrgðartryggingu hjá stefnda Verði tryggingum hf.

10

Samhliða kaupum á eigninni gerðu gagnáfrýjendur og H-kvk-nf D-kvk-nf með sér samkomulag um viðgerð á hinni seldu eign, í samræmi við skýrslu sem Frumherji hafði gert eftir skoðun á eigninni, en þar komu í ljós rakaummerki. Gagnáfrýjendur byggja á því að fljótlega eftir afhendingu hafi komið í ljós veruleg rakavandamál umfram það sem tilgreint var í skýrslu Frumherja. Fengu þau H-kk-þf S-kk-þf, húsasmíðameistara og byggingatæknifræðing, til að athuga leka og óskuðu síðan dómkvaðningar matsmanns. Var B-kk-nf M-kk-nf, arkitekt og verkfræðingur, dómkvaddur og skilaði hann matsgerð 4. desember 2020. Á grundvelli matsgerðarinnar kröfðust gagnáfrýjendur greiðslu úr hendi H-kvk-ef D-kvk-ef sem seljanda og úr starfsábyrgðartryggingum aðaláfrýjandans Ó-kk-ef S-kk-ef R-kk-ef og stefnda G-kk-ef T-kk-ef hjá stefnda Verði tryggingum hf. Þau höfðuðu síðan málið 20. maí 2021 á hendur þessum fjórum aðilum.

11

Með hinum áfrýjaða dómi var H-kvk-þgf D-kvk-þgf gert að greiða gagnáfrýjendum nánar tiltekna fjárhæð, þar af óskipt að hluta með aðaláfrýjandanum Ó-kk-þgf S-kk-þgf R-kk-þgf, sem talinn var hafa bakað sér skaðabótaábyrgð sem byggingarstjóri.

Stefndu G-kk-nf T-kk-nf og Vörður tryggingar hf. voru á hinn bóginn sýknaðir af kröfum gagnáfrýjenda. Sýkna stefnda Varðar trygginga hf. af kröfu úr starfsábyrgðartryggingu aðaláfrýjandans Ó-kk-ef S-kk-ef R-kk-ef byggði á því að vátryggingin hefði verið fallin úr gildi en sýkna félagsins af kröfu úr starfsábyrgðartryggingu stefnda G-kk-ef T-kk-ef leiddi af þeirri niðurstöðu að hann bæri ekki skaðabótaábyrgð.

Niðurstaða

12

Samkvæmt framangreindu taldi héraðsdómur aðaláfrýjandann Ó-kk-þf S-kk-þf R-kk-þf hafa bakað sér skaðabótaábyrgð sem byggingarstjóri en sýknaði stefnda Vörð tryggingar hf. af kröfu úr starfsábyrgðartryggingu hans á þeim grunni að vátryggingin hefði verið fallin úr gildi. Nánar tiltekið byggði dómurinn á því að ábyrgð stefnda Varðar trygginga hf. hefði fallið úr gildi í febrúar 2020, þegar fimm ár voru liðin frá lokaúttekt í febrúar 2015, sem talið var leiða til sýknu félagsins.

13

Stefndi Vörður tryggingar hf. byggði ekki á framangreindri málsástæðu í héraði. Á það er bent í greinargerð gagnáfrýjenda til Landsréttar og undir það tekið í greinargerð stefnda Varðar trygginga hf. til réttarins. Í síðarnefndu greinargerðinni kemur fram að félagið hafi ekki byggt á því í málinu, að vátryggingin væri úr gildi fallin þar sem fimm ár væru liðin frá lokaúttekt, enda teldi félagið að það ætti ekki að leiða til sýknu. 14

Samkvæmt 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála má dómari ekki byggja niðurstöðu sína á málsástæðum sem hefðu mátt koma fram við meðferð máls en gerðu það ekki. Samkvæmt því sem að framan er rakið var hinn áfrýjaði dómur ekki í samræmi við þetta lagaákvæði.

15

Þegar dómari fer út fyrir málsgrundvöll aðila og byggir niðurstöðu sína á málsástæðu sem ekki er haldið fram í máli, sbr. 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991, verður venjulega ekki komist hjá því að dómur verði ómerktur, sbr. dóm Hæstaréttar 13. apríl 2022 í máli nr. 41/2021. Með hliðsjón af því og öðrum fordæmum Hæstaréttar, sbr. til dæmis dóma réttarins 26. apríl 2018 í máli nr. 411/2017 og 10. nóvember 2011 í máli nr. 330/2011, verður ekki hjá því komist í ljósi framangreinds að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju, en rétt er að aðilar beri hver sinn kostnað af því fyrir Landsrétti.

Úrskurðarorð :

Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.