187/2021

Útdráttur

V ehf. samdi við H ehf. um leigu á starfsmönnum til byggingarvinnu. Ágreiningur reis með aðilum um fjárkröfu þrotabús H ehf. samkvæmt níu reikningum sem gefnir voru út á tímabilinu 6. maí til 12. júní 2020. Krafðist V ehf. að fjárkrafa þrotabús H ehf. yrði lækkuð verulega. Fyrir Landsrétti lækkaði þrotabú H ehf. kröfu sína um tilgreinda fjárhæð vegna ofrukkunar um 103 vinnustundir í janúarmánuði 2020. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að V ehf. hefði sannað að hann hefði keypt vinnuföt á 11 starfsmenn og að þrotabúi H ehf. bæri að greiða helming þess kostnaðar svo sem samningur V ehf. og H ehf. mælti fyrir um. Féllst rétturinn því á að lækka kröfu þrotabús H ehf. um tilgreinda fjárhæð. Að öðru leyti var ekki fallist á að lækka kröfu þrotabús H ehf. Var V ehf. dæmdur til að greiða þrotabúi H ehf. hina umkröfðu fjárhæð að teknu tilliti til fyrrnefndrar lækkunar auk dráttarvaxta og málskostnaðar en að frádreginni innborgun.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 22. mars 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. febrúar 2021 í málinu nr. E- 5062/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að dómkröfur stefnda verði lækkaðar verulega og að málskostnaður falli niður í héraði. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst þess að áfrýjandi verði dæmdur til að greiða stefnda 19.577.477 krónur, auk dráttarvaxta, samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 7.304.341 krónu frá 6. maí 2020 til 21. maí 2020, af 14.739.667 krónum frá þeim degi til 30. maí 2020, af 19.030.634 krónum frá þeim degi til 5. júní 2020, af 19.577.477 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 4.000.000 króna sem áfrýjandi greiddi stefnda 28. maí 2021. Þá krefst hann staðfestingar á málskostnaðarákvörðun héraðsdóms og að honum verði dæmdur málskostnaður fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Atvikum málins er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar kemur fram deila málsaðilar um fjárkröfu stefnda samkvæmt níu reikningum sem gefnir voru út á tímabilinu 6. maí til 12. júní 2020 vegna leigu stefnda á starfsmönnum til byggingarvinnu fyrir áfrýjanda á grundvelli samnings þeirra 16. janúar 2020. Í hinum áfrýjað dómi var fallist á kröfu stefnda en öllum kröfum áfrýjanda um lækkun var hafnað.

5

Áfrýjandi lagði fyrir Landsrétt kjarasamning milli Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar – sambands iðnfélaga sem gildir frá 1. apríl 2019 til 1. nóvember 2022, úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur 27. apríl 2021 í máli nr. X- 600/2021 þar sem bú stefnda er tekið til gjaldþrotaskipta og kvittun fyrir greiðslu áfrýjanda á 4.000.000 króna til stefnda 28. maí 2021. Stefndi lagði fyrir Landsrétt endurrit úr gerðabók Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 15. apríl 2021 um árangurslausa löggeymslu hjá áfrýjanda á grundvelli hins áfrýjaða dóms og sundurliðað yfirlit yfir þá tíma sem hann byggir á að séu vantaldir í tímaskráningarkerfi áfrýjanda.

6

Stefndi staðfesti við meðferð málsins að framangreind innborgun frá áfrýjanda hefði borist honum og að taka bæri tillit til þeirrar innborgunar í dómi. Þá lýsti stefndi því yfir fyrir Landsrétti að hann lækkaði fjárkröfuna sem dæmd var í héraði úr 20.152.217 krónum í 19.577.477 krónur. Lækkunin byggir á því að stefndi hafi ofrukkað áfrýjanda um 103 vinnustundir vegna vinnu tveggja starfsmanna í janúarmánuði 2020.

Miðað er við að greitt hafi verið 4.500 krónur fyrir hverja vinnustund og nemur lækkun höfuðstóls kröfunnar því samtals 463.500 krónum. Með virðisaukaskatti nemur lækkunin 574.740 krónum.

Niðurstaða

7

Áfrýjandi upplýsti við aðalmeðferð málsins að ekki hefðu verið gerðar neinar kröfur á hendur honum sem notendafyrirtækis á grundvelli 4. gr. b í lögum nr. 139/2005 um starfsmannaleigur þótt bú stefnda hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta. Hann byggði því ekki lengur á því að lækka ætti kröfur stefnda af þeim sökum. Á hinn bóginn væri byggt á því að ekki væri tilefni til að dæma vexti á fjárkröfu stefnda þar sem áfrýjandi hefði haft réttmætt tilefni til að efast um að stefndi hefði staðið skil á greiðslu lífeyrisjóðsiðgjalds og staðgreiðslu vegna þeirra starfsmanna sem samningur aðila tók til. Með vísan til þessa er staðfest niðurstaða hins áfrýjað dóms um að áfrýjandi hefði ekki átt rétt á að halda eftir greiðslum vegna meintra vanskila stefnda á framangreindum gjöldum.

8

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaði dómi byggir áfrýjandi á því að stefndi hafi ofrukkað hann fyrir 811,56 vinnustundir. Ef miðað er við 4.500 krónur í tímagjald, auk virðisaukaskatts, eigi að draga frá kröfu stefnda 4.528.505 krónur. Áður er rakið að stefndi hefur samþykkt að lækka kröfu sína um 574.740 krónur sem svarar til þess að hann hafi ofrukkað um 103 tíma. Við aðalmeðferð málsins staðfesti lögmaður áfrýjanda að þeir ofrukkuðu tímar sem hann byggir á að út af standi, 708,56 vinnustundir, séu tímar sem voru skráðir í tímaskráningarkerfi stefnda á tímabilinu 16. janúar til 6. apríl 2020, svo sem fram kemur á yfirliti sem stefndi lagði fyrir Landsrétt. Stefndi byggir á því að ástæðan fyrir mismuninum sé, að minnsta kosti að hluta, sú að starfsmennirnir hafi ekki átt þess kost á að skrá tíma inn í tímaskráningarkerfi stefnda fyrr en í fyrsta lagi 25. janúar 2020. Samningur málsaðila tók gildi 16. janúar 2020 og byggir stefndi á því að þá hafi vinna starfsmanna hafist fyrir áfrýjanda. Með greiðslu reikninganna hefði áfrýjandi í raun staðfest að reikningsfærður tímafjöldi væri réttur. Ekki er um það deilt að þær vinnustundir sem áfrýjandi telur ofrukkaðar höfðu verið reikningsfærðar af stefnda og greiddar af áfrýjanda án athugasemda. Með vísan til þess og að stefndi hefur gefið trúverðuga skýringu á ástæðum fyrir mismun á skráningum starfsmanna í tímaskráningarkerfi aðila verður lækkunarkröfu áfrýjanda að þessu leyti hafnað.

9

Áfrýjandi byggir á því að lækka beri fjárhæðir hinna umdeildu reikninga stefnda um 1.763.050 krónur þar sem stefndi hafi hækkað tímavinnutaxta samkvæmt samningi aðila frá 1. apríl 2020 en samkvæmt grein 2 b. ivar samið um greiddar yrðu 4.500 krónur fyrir bæði dagvinnu og eftirvinnu. Óheimilt hafi verið að hækka samningstaxta með þeim hætti sem stefndi gerði.

10

Óumdeilt er að samið var um launahækkun í kjarasamningi sem gilti um vinnu starfmanna sem samningur aðila tók til þann 1. apríl 2020. Kjarasamningurinn með þeim launabreytingum sem samið var um liggur fyrir í málinu. Í grein 2 b. ii í samningi aðila er tekið fram að ef launataxtar samkvæmt kjarasamningi hækka, breytast tímavinnutaxtar í samræmi við það.

11

Stefndi hækkaði tímavinnutaxta samkvæmt þeim reikningum sem um er deilt í málinu í 4.700 krónur fyrir dagvinnu, eða um 4,4%, og 5.250 krónur fyrir eftirvinnu, eða 16,7%. Í bréfi lögmanns stefnda til lögmanns áfrýjanda 20. júlí 2020 er ítarlega rakið hvaða breytingar urðu á launakjörum starfsmanna samkvæmt hinum nýja kjarasamningi. Svo sem þar er rakið og fram kemur í grein 1.2.1 í kjarasamningnum sem liggur fyrir í málinu var samið um styttingu vinnuvikunnar frá og með 1. apríl 2020 þannig að starfsmaður skyldi fá greiddar 37 vinnustundir fyrir fullt starf. Með þessari breytingu varð deilitala dagvinnukaups 160 vinnustundir í stað 173,33 áður.

Samkvæmt kjarasamningum leiddi þetta til þess að tímakaup fyrir dagvinnu hækkaði um 8,33%. Þá var að auki samið um fasta krónutöluhækkun á mánaðarlaun, 18.000 krónur frá 1. apríl 2020, sbr. grein 1.1.2.1 í kjarasamningnum. Hækkun þessi er 112,5 krónur á hverja vinnustund ef miðað er við 160 vinnustundir í mánuði. Ef tímavinnutaxti samkvæmt samningi aðila, 4.500 krónur, væri hækkaður í samræmi við framangreindar tvær breytingar á launum fyrir dagvinnu, myndi það leiða til þess að taxtinn hækkaði í 4.987 krónur. Hækkun dagvinnutaxta samkvæmt reikningum stefnda er talsvert lægri, eða 4.700 krónur. Í áðurgreindu bréfi lögmanns stefnda er einnig bent á að samkvæmt hinum nýja kjarasamningi hefðu reglur um útreikning á yfirvinnukaupi breyst frá 1. apríl 2020. Samkvæmt grein 2.2.1 í kjarasamningnum var yfirvinnu skipt í tvo flokka, annars vegar yfirvinnu 1, sem er yfirvinna umfram 37 vinnustundir til og með 41 vinnustund á viku, og hins vegar yfirvinnu 2, sem tekur til vinnu umfram 41 vinnustund á viku. Samkvæmt grein 1.4.1 í kjarasamningnum skyldi greitt 1,02% af mánaðarlaunum fyrir yfirvinnu 1 og 1,1% af mánaðarlaunum fyrir yfirvinnu 2. Samkvæmt grein 2 b. iii í samningi aðila var miðað við að áætlaður fjöldi vinnustunda á viku hjá starfsmönnum væri 50 til 58 tímar en eins og áður sagði gerði hinn nýi kjarasamningur ráð fyrir 37 virkum vinnustundum í viku. Upphaflegur samningur aðila gerði ráð fyrir jafnaðargreiðslum, 4.500 krónum fyrir vinnu starfsmanna í dagvinnu og eftirvinnu. Ljóst er af þeim breytingum á launum starfsmanna sem tóku gildi 1. apríl 2020 að laun starfmanna hækkuðu umtalsvert, auk þess sem forsendur bæði fyrir útreikningi á launum fyrir dagvinnu og eftirvinnu breyttust verulega. Af því sem að framan er rakið verður glögglega ráðið að hækkanir sem stefndi gerði á tímavinnutöxtum voru mjög hóflegar miðað við þær breytingar sem gerðar voru á launatöxtum með kjarasamningnum og rúmuðust vel innan þeirra heimilda sem samningur aðila mælti fyrir um. Verður kröfum áfrýjanda um lækkun á reikningum á þessum grundvelli hafnað.

12

Áfrýjandi krefst þess að frá kröfu stefnda verði dregnar 350.957 krónur, sem er helmingur þess kostnaðar sem hann fullyrðir að hann hafi greitt vegna kaupa á vinnufatnaði fyrir 11 starfsmenn sem hann leigði af stefnda. Samkvæmt grein 2 e í samningi aðila skyldi hvor aðili um sig greiða 50% af fatareikningum starfsmanna.

Áfrýjandi hefur lagt fram í máli sundurliðun á kostnaði við fatakaup og nemur sá kostnaður 63.810 krónum á hvern starfsmann. Samtals er því fatakostnaður fyrir 11 starfsmenn 701.914 krónur og nemur krafa áfrýjanda helmingi þeirrar fjárhæðar. Þá hefur áfrýjandi lagt fram reikninga frá KH vinnufötum ehf. fyrir kaupum á vinnufötum á tímabilinu 16. janúar til 11. júní 2020. Á þeim reikningum koma fram þau einingarverð á fatnaði sem áfrýjandi miðar sundurliðun sína við og á tveimur þeirra er beinlínis tekið fram að kaupin séu vegna Handafls. Stefndi gerir ekki athugasemdir við þann fjölda starfsmanna sem rukkað er fyrir eða þann fatnað og einingarverð sem koma fram í sundurliðunin áfrýjanda. Með framangreindum gögnum hefur áfrýjandi sannað með fullnægjandi hætti að hann hafi keypt vinnuföt á starfsmennina og að stefnda beri að greiða helming þess kostnaðar svo sem samningur aðila mælir fyrir um. Fallist er því á að lækka beri kröfu stefnda um 350.957 krónur.

13

Engar upplýsingar liggja fyrir um það í málinu að stefndi hafi ekki innt af hendi greiðslur vegna lífeyrissjóðsiðgjalda starfsmanna eða staðgreiðslu af launum. Eru því ekki efni til þess að fallast á sjónarmið áfrýjanda um að hann hafi haft réttmætar ástæður til að efast um að stefndi hefði staðið skil á framangreindum gjöldum og því mátt seinka greiðslu á reikningskröfum stefnda. Dráttarvaxtarkröfu stefnda er að öðru leiti ekki mótmælt og verður hún því tekin til greina.

14

Samkvæmt því sem að framan er rakið verður áfrýjanda gert að greiða stefnda 19.226.520 krónur auk vaxta svo sem nánar greinir í dómsorði að frádreginni innborgun að fjárhæð 4.000.000 króna sem greidd var 28. maí 2021.

15

Staðfest er ákvörðun héraðsdóms um málskostnað. Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti svo sem nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Áfrýjandi, VHM ehf., greiði stefnda, þrotabúi Handafls ehf., 19.226.520 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 7.304.341 krónu frá 6. maí 2020 til 21. maí 2020, af 14.739.667 krónum frá þeim degi til 30. maí 2020, af 19.030.634 krónum frá þeim degi til 5. júní 2020, af 19.226.520 krónum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni innborgun að fjárhæð 4.000.000 króna sem áfrýjandi greiddi stefnda 28. maí 2021.

Staðfest er niðurstaða hins áfrýjaða dóms um málskostnað í héraði.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti.