495/2020

Útdráttur

Málið á rót sína að rekja til samkomulags sem A og F A/S gerðu með sér 7. mars 2006. Samkvæmt samkomulaginu, sem ritað var á dönsku, viðurkenndi A að skulda F

A/S 623.280,74 danskar krónur. Í samkomulaginu fólst að krafan skyldi greidd með 120.000 dönskum krónum sem A bæri að standa skil á með 120 mánaðarlegum afborgunum að fjárhæð 1.000 danskar krónur fyrsta dag hvers mánaðar. Þegar allar afborganir hefðu verið greiddar með samtals 120.000 dönskum krónum skyldi bankinn senda fullnaðarkvittun fyrir eftirstöðvunum. A stóð skil á greiðslum samkvæmt samkomulaginu fram til apríl 2009 en frá þeim tíma urðu afborganir stopular og féllu alveg niður frá og með 21. janúar 2014. Krafan var framseld í apríl 2010 til N A/S en L A/S fékk kröfuna svo framselda í júní 2014. Með dómi héraðsdóms var talið ósannað að L A/S hefði fengið framselt annað og meira en 68.561 danska krónu. Fyrir Landsrétti laut ágreiningur aðila aðallega að fjárhæð kröfu L A/S á hendur A, en A hélt því aðallega fram að fallið hefði verið frá frekari kröfum á hendur henni en tilgreindum eftirstöðvum kröfu að fjárhæð 120.000 danskar krónur í kjölfar kröfuframsals í apríl 2010. Í niðurstöðu Landsréttar kom fram að af gögnum sem lágu fyrir um framsal kröfunnar yrði með engu móti ráðið að það hafi verið bundið takmörkunum með tilliti til samkomulagsins frá 7. mars 2006. Samkvæmt því var fallist á að L A/S hefði með framsalinu í júní 2014 fengið í hendur allar þær heimildir sem upphaflegur framseljandi naut og samkomulagið fól í sér. Fjárkrafa L A/S var því að fullu tekin til greina.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 5. ágúst 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 8. júlí 2020 í málinu nr. E- 2523/2019.

2

Aðaláfrýjandi krefst þess að stefnda verði dæmd til að greiða honum 623.280,74 danskar krónur með 8,05% ársvöxtum frá 12. desember 2016 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð samtals 54.328 danskar krónur. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi skaut málinu til Landsréttar fyrir sitt leyti 28. september 2020. Hún krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að öðru leyti en því að krafist er að henni verði dæmdur „óskertur málskostnaður“ í héraði. Þá krefst hún málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Málsatvikum og málsástæðum aðila er lýst skilmerkilega og með viðhlítandi hætti í hinum áfrýjaða dómi.

5

Nokkur ný gögn hafa verið lögð fyrir Landsrétt, þar með talið yfirlit um framseldar kröfur frá Fionia Bank A/S til Nova Bank Fyn A/S í apríl 2010 þar sem getið er um kröfu á hendur gagnáfrýjanda en af hálfu aðaláfrýjanda hefur verið byggt á því að hún hafi verið framseld til forvera hans, Lindorff Danmark A/S, í júní 2014. Fyrir Landsrétti greinir aðila aðallega á um hvort það framsal hafi tekið til kröfu að fjárhæð 623.280,74 danskar krónur, sem óumdeilt er að Fionia Bank A/S átti á hendur gagnáfrýjanda 1. mars 2006, eða kröfu að fjárhæð 120.000 danskar krónur á grunni samkomulags á milli bankans og gagnáfrýjanda sem undirritað var 7. sama mánaðar.

Með hinum áfrýjaða dómi var talið ósannað að í framsalinu hafi falist annað og meira en aðilaskipti að eftirstöðvum síðarnefndu kröfunnar sem þá hafi numið 68.561 danskri krónu. Var gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda þá fjárhæð ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og málskostnaði, sem ákveðinn var með hliðsjón af 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

6

Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að um úrlausn málsins fari eftir íslenskum réttarreglum, sbr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar.

7

Samkvæmt samkomulaginu 7. mars 2006, sem vísað er til hér að framan og ritað var á dönsku, viðurkenndi gagnáfrýjandi að hún skuldaði Fionia Bank A/S 623.280,74 danskar krónur. Í samkomulaginu fólst að krafan skyldi greidd með 120.000 dönskum krónum sem gagnáfrýjanda bæri að standa skil á með 120 mánaðarlegum afborgunum að fjárhæð 1.000 danskar krónur fyrsta dag hvers mánaðar og að fyrsta greiðsla skyldi innt af hendi 1. maí 2006. Svo framarlega sem skuldari stæði skil á greiðslum samkvæmt greiðsluáætlun bæri krafan ekki vexti. Í íslenskri þýðingu samkomulagsins segir að þegar „allar afborganir [...] hafa verið greiddar með samtals DKK 120.000 skal [bankinn] senda fullnaðarkvittun fyrir eftirstöðvum“. Þá var tekið fram í samkomulaginu að bankinn gæti ekki rift samningnum á meðan skuldari stæði skil á greiðslum „samkvæmt skilyrðum“ hans. Loks sagði um vanskil að væri afborgun ógreidd þegar liðnir væru 14 dagar frá greiðsluáskorun væri „öll skuldin samkvæmt samkomulagi þessu gjaldfallin og til greiðslu þegar í stað“. Í samkomulaginu fólst samkvæmt þessu skilyrt eftirgjöf á stærstum hluta þeirrar kröfu sem Fionia Bank A/S átti á hendur gagnáfrýjanda við gerð þess.

8

Svo sem fram kemur í hinum áfrýjaða dómi stóð gagnáfrýjandi skil á greiðslum samkvæmt samkomulaginu fram til apríl 2009 en frá þeim tíma urðu afborganir stopular og féllu alveg niður frá og með 21. janúar 2014.

9

Fyrir Landsrétti greinir aðila ekki á um það að aðaláfrýjandi eigi fjárkröfu á hendur gagnáfrýjanda á grundvelli framangreinds samkomulags enda krefst hún staðfestingar á þeirri niðurstöðu héraðsdóms að henni beri að standa aðaláfrýjanda skil á tilgreindum eftirstöðvum kröfu að fjárhæð 120.000 danskar krónur sem hún hafi samkvæmt samkomulaginu skuldbundið sig til að greiða Fionia Bank A/S. Til stuðnings þessum málatilbúnaði sínum heldur gagnáfrýjandi því aðallega fram að fallið hafi verið frá frekari kröfum á hendur henni í kjölfar kröfuframsals til Nova Bank Fyn A/S í apríl 2010 og að í öllu falli hafi síðari kröfuhafar ekki fengið aðra kröfu framselda til sín. Á þetta fellst aðaláfrýjandi ekki.

10

Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að Finansiel Stabilitet, sem mun vera sjálfstæð opinber stofnun í Danmörku sem sinnir eftirliti með fjármálastofnunum þar í landi, hafi árið 2011 verið orðin eigandi kröfu á hendur gagnáfrýjanda samkvæmt samkomulaginu frá 7. mars 2006. Þá liggur fyrir að stofnunin framseldi kröfuna 10. júní 2014 til aðaláfrýjanda, sem þá hét Lindorff Danmark A/S. Því til staðfestingar liggur fyrir skjal á dönsku, undirritað af tveimur nafngreindum einstaklingum fyrir hönd Finansiel Stabilitet, þar sem fram kemur í íslenskri þýðingu að „[s]kuld samkvæmt ofannefndri kröfu“ sé framseld til Lindorff Danmark A/S og sú lýsing gefin á kröfunni að gagnáfrýjandi sé skuldari og að um sé að ræða „kröfu uppr. upphæð DKK 623.280,74“. Þá segir í niðurlagi skjalsins að „[f]yrir framsal þetta, sem fer fram samkvæmt gerðum framsalssamningi, höfum við fengið fullnustu“.

11

Í tölvupósti sem Nova Bank Fyn A/S sendi gagnáfrýjanda 6. maí 2010 var því lýst að ef hún stæði ekki við samkomulagið myndi skuld hennar við bankann vera krafan sem gera átti upp samkvæmt því, 623.280,74 danskar krónur. Ekki verður annað ráðið af gögnum málsins en að þessi afstaða kröfuhafa hafi síðar verið áréttuð í samskiptum Finansiel Stabilitet við gagnáfrýjanda árið 2013.

12

Í hinum áfrýjaða dómi er dregin sú ályktun af efni yfirlits sem Nova Bank Fyn A/S sendi gagnáfrýjanda 31. desember 2010 að bankinn hafi þá verið búinn að afskrifa upphaflegan höfuðstól samningskröfunnar frá 7. mars 2006, 623.280,74 danskar krónur, og miðað eftirstöðvar kröfu á hendur gagnáfrýjanda við 120.000 danskar krónur að frádregnum innborgunum á hana. Fallist er á með aðaláfrýjanda að þessi ályktun fái ekki staðist. Þannig ber yfirlitið með sér að tilgangur þess hafi verið að veita upplýsingar sem gagnáfrýjandi gæti stuðst við þegar kæmi að gerð skattframtals.

Er nærtækast að líta svo á, meðal annars í ljósi framangreindra samskipta fyrr á árinu, að yfirlitið sýni eftirstöðvar fjárkröfu sem Nova Bank Fyn A/S átti á hendur gagnáfrýjanda á þessum tíma samkvæmt samkomulagi um greiðslu hennar sem þá var enn í fullu gildi. Hið sama á við um reikningsyfirlit sem Finansiel Stabilitet sendi gagnáfrýjanda 25. ágúst 2014 þar sem fram kemur að 68.561 dönsk króna hafi verið millifærð til Lindorff Danmark A/S en í forsendum héraðsdóms er með sambærilegum hætti vísað til þessa skjals til stuðnings þeirri niðurstöðu að ósannað sé að aðaláfrýjandi „hafi fengið framselt annað og meira en DKK 68.561 kröfu á hendur [gagnáfrýjanda] við framsalsgerð í júní 2014“. Eru í öllu falli ekki forsendur til að líta svo á að efnislega feli þessi gögn í sér að fallið hafi verið frá þeim skilmálum samkomulagsins frá 7. mars 2006 að við vanefndir gagnáfrýjanda gæti upphaflega fjárkrafan raknað við að nýju að undangenginni riftun á því og að hún hafi þar með verið afskrifuð. Á þetta með sama hætti við um fjölmörg önnur reikningsyfirlit sem lögð hafa verið fram í málinu.

13

Samkvæmt framansögðu gat gagnáfrýjandi ekki haft réttmætar væntingar til þess að krafa sem Fionia Bank A/S átti á hendur henni við gerð samkomulagsins 7. mars 2006 og varð síðar eign Nova Bank Fyn A/S og Finansiel Stabilitet hafi að stærstum hluta verið gefin eftir þrátt fyrir vanefndir hennar á því. Má þá einu gilda þótt kröfuhafi hafi ekki gjaldfellt samningskröfuna um leið og heimild stóð til þess samkvæmt samkomulaginu.

14

Af gögnum sem fyrir liggja um framsal kröfunnar sem um ræðir í málinu verður með engu móti ráðið að það hafi verið bundið takmörkunum með tilliti til samkomulagsins frá 7. mars 2006. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til þess sem að framan er rakið verður á það fallist með aðaláfrýjanda að hann hafi með framsalinu 10. júní 2014 fengið í hendur allar þær heimildir sem upphaflegur framseljandi naut og samkomulagið fól í sér. Þá er ekki sérstaklega um það deilt að vanefndir hafi orðið á samkomulaginu af hálfu gagnáfrýjanda og að því hafi verið rift í samræmi við skilmála þess.

15

Með hinum áfrýjaða dómi var hafnað málsástæðum gagnáfrýjanda sem lutu að því að krafa aðaláfrýjanda væri fyrnd og að minnsta kosti fallin niður fyrir tómlæti. Með skírskotun til þeirra röksemda sem þessi niðurstaða héraðsdóms var reis tá verður ekki fallist á það með gagnáfrýjanda að krafa aðaláfrýjanda hafi fallið niður af framangreindum ástæðum.

16

Samkvæmt öllu framansögðu verður fjárkrafa aðaláfrýjanda að fullu tekin til greina.

17

Aðaláfrýjandi byggir kröfu sína um vexti á dönskum vaxtalögum og samrýmist sú kröfugerð þeim málatilbúnaði hans að við úrlausn málsins skuli farið eftir dönskum réttarreglum, sbr. 4. gr. laga nr. 43/2000, en til þess er jafnframt vísað að það sé gagnáfrýjanda til hagsbóta. Fyrir liggur að þeir ársvextir sem aðaláfrýjandi gerir kröfu um hafa á því tímabili sem hún tekur til verið umtalsvert lægri en dráttarvextir samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Að þessu virtu fer um vexti svo sem í dómsorði greinir.

18

Gagnáfrýjanda verður gert að greiða aðaláfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Gagnáfrýjandi, A-kvk-nf K-kvk-nf Á-kvk-nf, greiði aðaláfrýjanda, Lowell Danmark A/S, 623.280,74 danskar krónur ásamt 8,05% ársvöxtum frá 12. desember 2016 til 1. júlí 2021, 7,65% ársvöxtum frá þeim degi til 1. janúar 2022 en 7,55% ársvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum að fjárhæð samtals 54.328 danskar krónur.

Gagnáfrýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.