383/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L hf. um að vinnuvélar og eftirvagn yrðu tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum I ehf. og afhent L hf. Í málinu hafði L hf. lýst yfir riftun á fjármögnunarleigusamningi aðila um munina og krafist þess í kjölfarið að sér yrðu fengin umráð þeirra með vísan til 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti hafði I ehf. uppi kröfu um að úrskurður héraðsdóms yrði ómerktur sökum þess að héraðsdómarann hefði brostið hæfi til að fara með málið vegna þess að hann hefði áður sem lögmaður gætt hagsmuna L hf. og þess lögaðila sem L hf. leiddi rétt sinn til hinna umþrættu muna frá. Að því er þá kröfu I ehf. varðaði vísaði rétturinn til þess að ótvírætt væri að héraðsdómarinn hefði ekki gætt réttar L hf. varðandi sakarefnið eða veitt L hf. ólögskyldar leiðbeiningar um það, þannig að hann væri vanhæfur samkvæmt blið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá yrði ekki talið að það sem fyrir lægi um fyrri störf héraðsdómarans leiddi til þess að fyrir hendi væru atvik eða aðstæður sem fallnar væru til þess að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa, sbr. glið 1. mgr. 5. gr. sömu laga. Að því er kröfu L hf. um beina aðfarargerð varðaði skírskotaði Landsréttur meðal annars til þess að ekkert sem I ehf. hefði fært fram í málinu fengi breytt því að fyrirliggjandi gögn væru skýr og ótvíræð um að L hf. væri eigandi nefndra muna. Sem slíkur ætti hann rétt á að fá umráð þeirra enda væri ósannað að samið hefði verið um að I ehf. myndi eignast þá eða að sú skuld sem L hf. byggði riftun sína á væri að fullu greidd. Skipti í því sambandi ekki máli hvernig lögskiptum aðila væri að öðru leyti háttað. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, E-kk-nf J-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. júní 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 14. júlí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. júní 2020 í málinu nr. A6518/2019 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að nánar tilgreindar vinnuvélar og eftirvagn yrðu tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum sóknaraðila og afhent varnaraðila. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar en til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfum varnaraðila hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi auk kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Aðalkrafa sóknaraðila um ómerkingu hins kærða úrskurðar byggist á því að héraðsdómari í málinu hafi verið vanhæfur til að fara með það samkvæmt b og gliðum 1. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Vísar sóknaraðili til þess að héraðsdómarinn hafi gætt hagsmuna SP Fjármögnunar hf. og síðar varnaraðila í hæstaréttarmálunum nr. 629/2011, 50/2013 og 238/2013. Þá hafi hann gætt hagsmuna SP Fjármögnunar hf. og síðar varnaraðila í héraði í þessum sömu málum.

5 Ótvírætt er að héraðsdómarinn hefur ekki gætt réttar varnaraðila eða SP Fjármögnunar hf. varðandi sakarefnið eða veitt þeim ólögskyldar leiðbeiningar um það, þannig að hann sé vanhæfur samkvæmt blið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður með hliðsjón af dómi Hæstaréttar 26. mars 2019 í máli nr. 14/2019 ekki talið að það sem fyrir liggur um fyrri störf héraðsdómarans leiði til þess að fyrir hendi séu atvik eða aðstæður sem eru fallnar til þess að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa, sbr. glið 1. mgr. 5. gr. laga nr. 91/1991. Verður ómerkingarkröfu sóknaraðila því hafnað.

6 Líkt og rakið er í hinum kærða úrskurði er málið til komið vegna kröfu varnaraðila um að sér verði fengin umráð tveggja vinnuvéla og eftirvagns á grundvelli fjármögnunarleigusamnings, en varnaraðili lýsti yfir riftun á samningnum 29. ágúst 2019. Byggist krafa varnaraðila á 1. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 en af því leiðir að gögn málsins verða að vera skýr og ótvíræð um réttindi hans svo að krafan nái fram að ganga.

7 Í fjármögnunarleigusamningi sóknaraðila og SP Fjármögnunar hf., sem varnaraðili leiðir rétt sinn frá, er SP Fjármögnun hf. tilgreind sem eigandi og tekið fram að samkomulagið feli í sér framsal á afnotarétti eiganda. Í 9. gr. hinna almennu samningsskilmála, sem samkvæmt samningnum eru hluti hans, segir að eigandi eigi beinan eignarrétt á munum og notandi geti hvorki gegn eða án endurgjalds orðið eigandi muna meðan á leigutíma stendur. Í 19. gr. er eiganda veitt heimild til að rifta samningnum, greiði notandi ekki gjaldfallin leigugjöld, og skal notandi þá samkvæmt 21. gr. þegar í stað skila munum í hendur eiganda, krefjist hann þess. Í samningnum eða tengdum gögnum segir ekkert um að sóknaraðili eignist munina við lok leigutímans eða eigi kost á því. Í véla og tækjaskráningu Vinnueftirlitsins er varnaraðili skráður sem eigandi vinnuvélanna.

8 Ekkert sem sóknaraðili hefur fært fram í máli þessu fær breytt því að framangreind gögn eru skýr og ótvíræð um að varnaraðili sé eigandi nefndra muna. Sem slíkur á hann rétt á að fá umráð þeirra enda er ósannað að samið hafi verið um að sóknaraðili myndi eignast þá eða að sú skuld sem varnaraðili byggir riftun sína á sé að fullu greidd. Skiptir í þessu sambandi ekki máli hvernig lögskiptum aðila er að öðru leyti háttað, þar á meðal fjárhagsuppgjöri þeirra, enda verður ekki leyst úr þeim atriðum í aðfararmáli þessu. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

9 Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.