478/2019

Útdráttur

Aðilar málsins deildu um hvort samningur hefði komist á milli J ehf. og orlofssjóðs L um snjómokstur að og við þrjú orlofshús sjóðsins á tímabilinu desember 2014 til apríl 2015. Í dómi Landsréttar var talið að samningur hefði komist á um að J ehf. annaðist snjómokstur fyrir L í desember 2014 og janúar 2015 í þeim tilvikum sem einhver var að koma í húsin, fyrir utan útkall 29. janúar 2015. Einnig var talið að samningur hefði komist á um snjómokstur 19. febrúar og 1. apríl 2015. Ekki var fallist á það með L að félaginu hefði verið rétt að líta svo á að snjómokstur og hálkuvörn hefðu átt að vera innifalin í viðhaldsgjaldi samkvæmt lóðarleigusamningum fyrir orlofshúsin eða að J ehf. hefði fallið frá rétti sínum til að krefjast greiðslu fyrir snjómokstur. Ekki var heldur talið að sýnt hefði verið fram á að það verð sem J ehf. krefðist fyrir snjómoksturinn og hálkuvörn væri ósanngjarnt eða að J ehf. hefði ekki notað hagkvæmustu tæki við snjómoksturinn. Loks var því hafnað að krafa J ehf. væri niður fallin fyrir tómlæti. Var L dæmt til að greiða J ehf. samtals 1.259.440 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 28. júní 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 4. júní 2019 í málinu nr. E1188/2018.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum 1.675.212 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 614.950 krónum frá 10. janúar 2015 til 10. febrúar sama ár, af 1.183.056 krónum frá þeim degi til 12. maí 2016 en af 1.675.212 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi þess að dráttarvextir leggist við höfuðstól á 12 mánaða fresti, í fyrsta sinn 10. janúar 2016, sbr. 12. gr. laga nr. 38/2001. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

4 Málið var upprunalega rekið gegn Orlofssjóði Læknafélags Íslands en stefndi tók við aðild þess fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

5 Eins og nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi varðar sakarefni málsins það álitaefni hvort komist hafi á samningur milli áfrýjanda og orlofssjóðs stefnda um snjómokstur að og við þrjú orlofshús sjóðsins í landi EfriBrekku í Bláskógabyggð á tímabilinu desember 2014 til apríl 2015. Byggist krafa áfrýjanda á þremur reikningum sem gefnir voru út 31. desember 2014, að fjárhæð 614.950 krónur, 31. janúar 2015, að fjárhæð 568.106 krónur, og 2. maí 2016, að fjárhæð 492.156 krónur. Samtals nemur fjárhæð reikninganna 1.675.212 krónum sem er sú fjárhæð sem áfrýjandi krefst greiðslu á. Verði talið að samningur hafi komist á um snjómoksturinn ríkir jafnframt ágreiningur um hvort og þá að hvaða marki stefnda sé skylt að greiða fyrir hann.

6 Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á þá málsástæðu stefnda að ósannað væri að komist hefði á samningur um snjómoksturinn og var stefndi af þeim sökum sýknaður af kröfu áfrýjanda.

Reikningur áfrýjanda 31. desember 2014 fyrir snjómokstur í þeim mánuði

7 Í gögnum málsins liggja fyrir tölvubréfssamskipti milli fyrirsvarsmanns áfrýjanda, J-kk-ef H-kk-ef, og G-kvk-ef A-kvk-ef, starfsmanns stefnda sem upplýst er að hafði umsjón með málefnum orlofssjóðsins á umræddu tímabili. Í tölvubréfi G-kvk-ef 9. janúar 2015 kemur fram að hún hafi þann dag móttekið reikning áfrýjanda. Í bréfinu segir: „Gætir þú sent mér nánari sundurliðun á þessum reikningi, fyrir hvaða tímabil og hvaða hús“. J-kk-nf svaraði viku síðar, 16. janúar 2015, og upplýsti að um hefði verið að ræða hlut orlofssjóðsins „í snjómokstri á stofnvegum“ og mokstur að húsunum „og plönum“. Kom þar fram að alltaf hefði verið mokað að öllum húsunum og tímabilið hefði verið desember 2014. Í tölvubréfi sama dag óskaði G-kvk-nf eftir upplýsingum um tímafjölda og hver kostnaður væri fyrir hverja klukkustund. Jafnframt sendi hún annað tölvubréf sama dag þar sem segir: „Einnig vil ég ítreka við þig að einungis verði mokað að okkar húsum þ.e. Vallárvegur 1, Vallárvegur 7 og Brekkuheiði 29 samkvæmt okkar beiðni eða umsjónarmanns okkar.“ Með tölvubréfi 2. febrúar 2015 upplýsti J-kk-nf að um hefði verið að ræða 26 klukkustundir og verð fyrir hverja klukkustund væri 18.900 krónur. Í tölvubréfi sama dag óskaði annar starfsmaður stefnda eftir dagsetningu snjómoksturs í hvert sinn og fjölda klukkustunda. Fyrir liggur að í kjölfarið sendi áfrýjandi stefnda nákvæma sundurliðun á reikningnum. Samkvæmt henni var um að ræða mokstur að öllum húsunum og á bílastæðum í sjö skipti sem og kostnað fyrir hálkuvörn í tvö skipti. 8 Við skýrslutöku fyrir héraðsdómi kannaðist G-kvk-nf við að hafa beðið J-kk-þf um snjómokstur í desember 2014. Nánar tiltekið greindi hún frá því að hún hefði beðið um snjómokstur „ef það voru einhverjir að koma í húsin“. Upplýsti hún að fram að þessu tímabili hefði hún ekki verið í samskiptum við J-kk-þf varðandi snjómokstur. Það hefði hins vegar breyst eftir að munnlegum samningi orlofssjóðsins við J-kk-þf um umsjón með húsunum hefði verið sagt upp og nýr aðili á þeirra vegum tekið við umsjón þeirra. Samkvæmt gögnum málsins var umræddum samningi við J-kk-þf sagt upp 11. desember 2014 með þriggja mánaða fyrirvara, en ekki var óskað eftir vinnuframlagi hans á uppsagnartímanum. Kom fram hjá G-kvk-þgf að nýi umsjónaraðilinn hefði látið hana vita þegar það var ófært og hefði hún þá óskað eftir snjómokstrinum ef einhverjir voru að koma í húsin.

9 Af framangreindum framburði G-kvk-ef verður ótvírætt ráðið að komist hafi á samningur um að áfrýjandi annaðist snjómokstur fyrir orlofssjóðinn í desember 2014 í þeim tilvikum sem einhver var að koma í húsin. Í gögnum málsins liggur fyrir útprentun af bókunarstöðu húsanna í desember 2014 sem lögð var fram af hálfu stefnda. Af henni má ráða að eina tímabilið sem enginn var bókaður í orlofshúsin var dagana 19. til 26. desember. Aðra daga var bókað í sum húsin en þau öll dagana 26. desember til 2. janúar 2015. Samkvæmt sundurliðun á reikningi áfrýjanda annaðist hann meðal annars mokstur þá daga sem enginn var í húsunum samkvæmt fyrrgreindri útprentun úr bókunarkerfinu. Nánar tiltekið var það dagana 19., 21. og 23. desember 2014 en í öllum tilvikum var mokað að öllum húsunum og af bílastæðunum við þau.

10 Í málatilbúnaði stefnda hefur því ekki verið mótmælt að snjómokstur hafi átt sér stað í öll þau skipti sem tilgreind eru í fyrrgreindri sundurliðun á reikningi áfrýjanda. Í framburði G-kvk-ef við skýrslutöku fyrir héraðsdómi kom meðal annars fram að komið hafi fyrir að fólk hafi verið búið að bóka sig í húsin en síðan hætt við. Að hennar sögn hafi bókunarkerfið sýnt bókunarstöðuna „eins og það fór“ eða eins „og það varð í rauninni“. Samkvæmt því er hugsanlegt að einhverjir hafi verið bókaðir í húsin á umræddum dögum í desember 2014 en hætt síðar við án þess að útprentunin úr bókunarkerfinu beri það með sér. Verður stefndi látinn bera hallann af þessum óskýrleika um stöðu bókana í húsin í aðdraganda þess að snjómoksturinn fór fram á þessu tímabili en um þetta er einnig til þess að líta að af gögnum málsins um samskipti aðila frá þessum tíma verður ekki ráðið að stefndi hafi gert athugasemd við snjómoksturinn strax eða fljótlega í kjölfar þess að J-kk-nf upplýsti í tölvupósti 16. janúar 2015 að það hefði „alltaf“ verið „mokað að öllum húsunum þremur“. Einnig var sérstakt tilefni til að bregðast við af hálfu stefnda eftir að hann móttók sundurliðun reikningsins ef hann taldi að snjómokstur hefði ekki átt sér stað í einhver skipti sem þar voru tilgreind. Loks er til þess að líta um þetta að bókunarkerfið var á vegum stefnda og stóð það honum því nær í ljósi aðstæðna að tilkynna áfrýjanda sérstaklega um það ef ekki væri óskað eftir mokstri að tilteknum húsum en af gögnum málsins verður ekki ráðið að það hafi verið gert. Verður stefndi af framangreindum ástæðum látinn bera hallann af sönnunarskorti um að ekki hafi verið beðið um snjómokstur að öllum orlofshúsunum þá daga í desember 2014 sem tilgreindir eru í sundurliðun reikningsins. Verður jafnframt við það miðað að áfrýjandi hafi verið í góðri trú um að óskað væri eftir mokstri að öllum húsunum í umrædd skipti.

Reikningur áfrýjanda 31. janúar 2015 fyrir snjómokstur í þeim mánuði

11 Í reikningi áfrýjanda sem gefinn var út 31. janúar 2015 krefst hann greiðslu fyrir snjómokstur í alls sex skipti í þeim mánuði. Samkvæmt reikningnum var í öllum tilvikum nema einu um að ræða mokstur að öllum húsunum. Auk þess krefst hann greiðslu fyrir „útkall“ 29. janúar sama ár en nánar tiltekið var þar um að ræða aðstoð við gesti á leið í eitt orlofshúsið en bifreið þeirra sat föst í snjó.

12 Við skýrslutöku fyrir héraðsdómi staðfesti G-kvk-nf að hún hefði eins og í desember 2014 beðið J-kk-þf um snjómokstur í janúar 2015 ef einhver var að fara í húsin. Verður af þeim sökum að leggja til grundvallar að samningur hafi komist á um að áfrýjandi annaðist snjómokstur fyrir orlofssjóðinn í þeim mánuði í þeim tilvikum sem fyrir lá að einhver var að fara í húsin. Af fyrrgreindri útprentun stefnda af bókunarstöðu húsanna í janúar 2015 má ráða að eina tímabilið sem enginn var bókaður í húsin hafi verið dagana 2. til 9. janúar 2015. Aðra daga var ýmist bókað í eitt eða tvö húsanna. Samkvæmt sundurliðun á reikningi áfrýjanda annaðist hann meðal annars mokstur 4. og 8. janúar þegar enginn var í húsunum samkvæmt útprentuninni úr bókunarkerfinu. Var í öllum tilvikum nema einu mokað að öllum húsunum. Af sömu ástæðum og áður hafa verið raktar um reikning áfrýjanda 31. desember 2014 verður stefndi látinn bera hallann af sönnunarskorti um að ekki hafi í öllum tilvikum nema einu verið beðið um snjómokstur að öllum húsunum í janúar 2015 og í þau skipti sem tilgreind eru á reikningnum. Er þá lagt til grundvallar að hugsanlegt sé að einhverjir hafi verið bókaðir í eitt eða fleiri hús dagana 2. til 9. janúar 2015 en hafi ákveðið að hætta við og af þeim sökum beri útprentun úr bókunarkerfinu ekki með sér að neinn hafi verið bókaður í þau.

13 Af gögnum málsins og framburði vitna fyrir héraðsdómi verður ekki ráðið að neinn á vegum stefnda hafi óskað eftir aðstoð áfrýjanda við fyrrgreint „útkall“ 29. janúar 2015. Verður stefndi þegar af þeirri ástæðu sýknaður af kröfu um greiðslu á þeim hluta reikningsins. Samkvæmt reikningnum er þar um að ræða 51.800 krónur að viðbættum virðisaukaskatti eða samtals 64.232 krónur (32.200+19.600= 51.500x1,24=64.232). Að þessu gættu nema eftirstöðvar reikningsins 503.874 krónum (568.10664.232=503.874).

Reikningur áfrýjanda 2. maí 2016 fyrir snjómokstur í febrúar, mars og apríl 2015

14 Loks krefst áfrýjandi greiðslu á reikningi sem gefinn var út 2. maí 2016 en af honum má ráða að um var að ræða snjómokstur í sex skipti í febrúar, fjögur skipti í mars og eitt skipti í apríl árið 2015.

15 Í gögnum málsins liggja fyrir tölvubréfssamskipti milli G-kvk-ef og J-kk-ef um mokstur á þessu tímabili. Í tölvubréfi hennar 19. febrúar 2015 segir: „Sæll Gætir þú mokað veginn fyrir okkur í húsin 3 í dag og sent okkur fast verð fyrir það.“ Í tölvubréfi J-kk-ef 26. mars 2015 segir: „Sæl G-kvk-nf. Ég get mokað að húsunum ykkar í Brekkuskógi fyrir páskana, fyrir þessa stærð af vél með fjölplóg og snjóblásara er gjaldið kr 18.900 auk vsk pr.klst. en það er sama verð og Vegagerðin er að borga mér í stórum verkum með tryggum samningi. Heildarverðið ræðst svo af snjómagninu þ.e. hvað vélin er margar klst. Svo þætti mér vænt um að fara fá einhverja greiðslur fyrir þann snjómokstur sem ég er búin að inna af hendi fyrir ykkur.“ Með tölvubréfi 30. mars sama ár svaraði G-kvk-nf: „Sæll J-kk-nf og takk fyrir þetta. Við þurfum að fá einhverja hugmynd um þann tímafjölda sem þú telur að það muni taka þig að moka núna fyrir páskana. Varðandi greiðslur reikninga fyrir snjómokstur, sem ekki hafa verið greiddir þá eru viðræður í gangi vegna þeirra. Þegar þær viðræður leiða til niðurstöðu verður greitt fyrir þann snjómokstur.“

16 Af fyrrgreindri útprentun úr bókunarkerfi stefnda fyrir orlofshúsin fyrir tímabilið febrúar til apríl 2015 má ráða að ávallt hafi að minnsta kosti eitt húsanna verið í notkun á því tímabili. Á hinn bóginn liggja eingöngu fyrir gögn um að stefndi hafi í tvígang beðið um snjómokstur á þessu tímabili, annars vegar 19. febrúar 2015 og hins vegar 30. mars sama ár. Af útprentuninni úr bókunarkerfinu má ráða að öll húsin hafi verið í notkun þessa daga, nánar tiltekið dagana 19. til 22. febrúar 2015 og 1. til 8. apríl sama ár. Í skýrslutöku fyrir héraðsdómi kannaðist G-kvk-nf eingöngu við að hafa óskað eftir snjómokstri í þessi tvö skipti og upplýsti að hún hefði þá óskað eftir tilboði frá áfrýjanda, eins og fram kemur í tölvubréfunum sem rakin eru hér að framan. Engin gögn liggja fyrir í málinu um að stefndi hafi óskað eftir snjómokstri í öðrum tilvikum og verður áfrýjandi af þeim sökum látinn bera hallann af sönnunarskorti um að samningur hafi komist á um mokstur í þau skipti. Verður stefndi samkvæmt því sýknaður af kröfu áfrýjanda um greiðslu á þeim hluta reikningsins sem varðar annan mokstur en fyrrgreinda tvo daga. Með hliðsjón af fyrrgreindum tölvubréfssamskiptum J-kk-ef og G-kvk-ef verður á hinn bóginn talið sannað að komist hafi á samningur við áfrýjanda um snjómokstur þá daga og verður eins og atvikum máls háttar ekki talið koma að sök þótt áfrýjandi hafi ekki áður sent stefnda tilboð fyrir þann mokstur. Um síðastnefnt er til þess að líta að þegar óskað var eftir mokstrinum í umrædd tvö skipti bjó stefndi þegar yfir upplýsingum um það einingarverð sem áfrýjandi innheimti fyrir moksturinn í desember 2014 og janúar 2015. Fyrir liggur að það einingarverð sem áfrýjandi krefst greiðslu á fyrir moksturinn 19. febrúar og 1. apríl 2015 er það sama og krafist var greiðslu á í eldri reikningum og er tímafjöldinn sá sami fyrir mokstur að húsunum þremur, eða þrjár klukkustundir í hvort sinn. Bjó stefndi þannig í reynd fyrir fram yfir upplýsingum um það einingarverð og þann tíma sem áfrýjandi myndi að óbreyttu innheimta fyrir snjómoksturinn og gat þar af leiðandi að fyrra bragði ekki haft réttmætar væntingar til þess að ætla að verðið yrði lægra fyrir moksturinn í þau skipti. Óumdeilt er jafnframt að moksturinn átti sér stað án þess að gögn málsins beri með sér að honum hafi verið mótmælt sérstaklega af stefnda strax eða fljótlega í kjölfar hans. Nutu félagsmenn orlofssjóðsins jafnframt góðs af mokstrinum en eins og fyrr greinir liggur fyrir að húsin voru öll í notkun umrædda daga. Samkvæmt því verður lagt til grundvallar að samningur hafi komist á milli orlofssjóðsins og áfrýjanda um snjómoksturinn 19. febrúar og 1. apríl 2015. Samkvæmt reikningi áfrýjanda nemur kröfufjárhæðin fyrir moksturinn í þessu tvö skipti 113.400 krónum eða samtals 140.616 krónur að viðbættum virðisaukaskatti (56.700+56.700=113.400x1,24).

Aðrar málsástæður stefnda

17 Ekki verður fallist á þá málsástæðu stefnda að honum hafi verið rétt að líta svo á að greiðsla fyrir snjómokstur og hálkuvörn hafi átt að vera innifalin í svokölluðu „viðhaldsgjaldi“ samkvæmt lóðarleigusamningum fyrir orlofshúsin frá 9. júní 2006. Á sú málsástæða sér enga stoð í orðalagi lóðarleigusamninganna og stangast jafnframt á við gögn málsins sem bera með sér að stefndi hafi árin 2008 og 2009 greitt sérstaklega fyrir snjómokstur. Ekki verður heldur fallist á að hægt sé að líta svo á að skortur á upplýsingum um hugsanlegar kröfur áfrýjanda um greiðslu fyrir snjómokstur árin 2010 til desember 2014 geti leitt til þess að lagt verði til grundvallar í málinu að áfrýjandi hafi fallið frá rétti sínum til að krefjast slíkrar greiðslu ef eftir slíkri þjónustu yrði leitað af hálfu stefnda.

18 Stefndi byggir á því að kröfur áfrýjanda séu of háar og að hann hafi ekki notað „hagkvæmustu tæki“ til verksins. Eins og fyrr greinir var ekkert samkomulag gert fyrir fram um fjárhæð endurgjalds fyrir snjómoksturinn. Það er meginregla kröfuréttar, sem meðal annars kemur fram í lokamálslið 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, að við slíkar aðstæður beri verk eða þjónustukaupa að greiða það verð sem sanngjarnt er miðað við vinnuframlag, gæði verks eða þjónustu, efniskaup og annað sem þýðingu hefur. Sönnunarbyrði fyrir því að umkrafið verð sé ósanngjarnt hvílir á þeim sem heldur slíku fram. Stefndi hefur ekki lagt fram nein haldbær sönnunargögn um að það verð sem stefndi krefst fyrir snjómoksturinn og hálkuvörn sé ósanngjarnt. Verður hann af þeim sökum látinn bera hallann af sönnunarskorti um það. Af sömu ástæðu verður hann látinn bera hallann af sönnunarskorti um að áfrýjandi hafi ekki notað hagkvæmustu tæki við snjómoksturinn á umræddu tímabili.

19 Loks bera gögn málsins ekki annað með sér en að áfrýjandi hafi fylgt kröfum sínum eftir innan hæfilegs tíma og verður því ekki heldur fallist á að krafa hans sé fallin niður fyrir tómlæti. Um síðastnefnt er til þess að líta að áfrýjandi gaf fyrstu tvo reikningana út strax að loknum snjómokstri í desember 2014 og janúar 2015 og fylgdi þeim eftir í fyrirliggjandi tölvubréfssamskiptum við umsjónaraðila orlofssjóðsins. Síðasti reikningurinn fyrir tímabilið febrúar til apríl 2015 var ekki gefinn út fyrr en 2. maí 2016 en af gögnum málsins má ráða að viðræður hafi verið í gangi milli málsaðila á þessu tímabili um uppgjör eldri reikninga. Gat stefndi við þær aðstæður ekki haft réttmæta ástæðu til að ætla að áfrýjandi hefði ákveðið að gefa eftir kröfu sína vegna mokstursins 19. febrúar og 1. apríl 2015. 20 Samkvæmt öllu framangreindu og þar sem stefndi hefur ekki vísað til neinna annarra haldbærra málsástæðna fyrir sýknukröfu sinni verður honum gert að greiða áfrýjanda samtals 1.259.440 krónur (614.950+503.874+140.616=1.259.440). Verður stefnda gert að greiða áfrýjanda dráttarvexti af þeirri fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 6. gr. þeirra laga eins og nánar greinir í dómsorði. Af 12. gr. laga nr. 38/2001 leiðir að kröfuhafa er heimilt að leggja vexti við höfuðstól einu sinni á ári og er sá réttur til staðar óháð því hvort kröfuhafi hafi gert slíka dómkröfu, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 9. maí 2018 í máli nr. 440/2017 og 16. júní 2016 í máli nr. 670/2015.

21 Loks verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað vegna reksturs málsins í héraði og fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Læknafélag Íslands, greiði áfrýjanda, J.H. vinnuvélum ehf., 1.259.440 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 614.950 krónum frá 10. janúar 2015 til 10. febrúar sama ár, af 1.118.824 krónum frá þeim degi til 12. maí 2016 en af 1.259.440 krónum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.