692/2019

Útdráttur

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 10. september 2009. A tilkynnti V hf. um tjónið 22. febrúar 2016. V hf. hafnaði bótaskyldu með vísan til þess að hann teldi kröfuna fyrnda og komst úrskurðarnefnd í vátryggingarmálum að sömu niðurstöðu. Höfðaði A þá mál á hendur V hf. til greiðslu bóta. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að ekki síðar en á árinu 2011 hlyti A að hafa verið orðið ljóst að hún hefði hlotið varanleg mein af slysinu, enda hafi líkamleg einkenni hennar þá verið fram komin og vitneskja um andlegar afleiðingar legið fyrir. Því yrði að líta svo á að A hefði vitað af kröfu sinni árið 2011 og átt þess kost að leita fullnustu hennar eins og 99. gr. þágildandi umferðarlaga hafi verið túlkuð í dómaframkvæmd Hæstaréttar. Hafi krafan því fyrnst í lok árs 2015. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu V hf. af kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 18. október 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 24. september 2019 í málinu nr. E[…]/2019.

2 Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða henni 8.202.123 krónur með 4,5% ársvöxtum frá 20. desember 2014 til 13. apríl 2018 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Líkt og rakið er í hinum áfrýjaða dómi krefst áfrýjandi bóta vegna umferðarslyss sem hún varð fyrir 10. september 2009, er hún var 17 ára gömul, en stefndi telur kröfuna fyrnda samkvæmt 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sem voru í gildi á slysdegi. Áfrýjandi reisir kröfu sína á matsgerð sem aðilar öfluðu sameiginlega. Í matsgerðinni er talið að áfrýjandi hafi við slysið hlotið áverka á andlit, sem valdi nánar tilteknum einkennum, og mar á mjöðm og tognunaráverka sem valdi einkennum frá vinstri ganglim. Þá er talið að andleg vanlíðan áfrýjanda í kjölfar slyssins sé að hluta til afleiðing slyssins. Er varanlegur miski hennar metinn til 14 stiga, án þess að greint sé á milli einstakra einkenna, og varanleg örorka metin 14%.

5 Fyrirliggjandi gögn bera með sér að þau líkamlegu einkenni sem greind eru í matsgerðinni komu fram strax eða mjög fljótlega eftir slysið. Þannig segir í lögregluskýrslu að áfrýjandi hafi kennt til í höfði og mjöðm og er áverkum hennar að því leyti lýst í gögnum frá slysadeild. Sama á við um gögn um komur áfrýjanda á heilsugæsluna […] 30. september 2009 og 1. nóvember 2010, en um síðarnefndu komuna segir meðal annars að áfrýjandi hafi verið slæm í mjöðm frá slysinu og einkenni séu farin að leiða niður vinstri fót. Áfrýjanda var vísað í sjúkraþjálfun sem hún sótti í sjö skipti í febrúar og mars 2011. Í fyrirliggjandi matsgerð er haft eftir áfrýjanda að hún hafi lítið sem ekkert getað unnið árið 2010 vegna afleiðinga slyssins. Frá 2011 leitaði hún áfram til heilsugæslu og sótti sjúkraþjálfun en virðist ekki hafa leitað til bæklunarlæknis eða notið annarrar heilbrigðisþjónustu vegna líkamlegra einkenna sinna. Eins og framangreindum atvikum og gögnum er háttað verður að leggja til grundvallar að áfrýjanda hafi hlotið að vera orðið ljóst á árinu 2011 að hún hafi hlotið varanleg mein af slysinu. Þá voru hin líkamlegu einkenni sem rakin eru til slyssins komin fram auk þess sem áfrýjandi hafði leitað til lækna og sjúkraþjálfara og verið frá vinnu árið á undan vegna þeirra. Ekki er vitað um atvik sem leiða til þess að rétt sé að horfa til annars og síðara tímamarks að því er hin líkamlegu einkenni varðar.

6 Andleg heilsa áfrýjanda fór hins vegar versnandi eftir 2011 og hún var lögð inn á geðdeild 2013 í mjög alvarlegu ástandi. Við mat á þýðingu þessa fyrir upphaf fyrningarfrests kröfu áfrýjanda verður að líta til þess að í fyrirliggjandi matsgerð eru andleg einkenni hennar einungis að hluta rakin til slyssins og af henni verður ekki annað ráðið en að þau einkenni sem þar um ræðir séu aðeins lítill hluti þeirra heildareinkenna sem saman eru metin til 14 stiga varanlegs miska og 14% varanlegrar örorku. Þá verður í ljósi gagna málsins að telja að áfrýjanda hafi hlotið að vera orðið ljóst á árinu 2011 að slysið hefði haft andlegar afleiðingar í för með sér, þótt andleg einkenni hennar hafi síðar versnað. Þannig er ljóst að níu dögum eftir slysið leitaði áfrýjandi á bráðamóttöku og bað um áfallahjálp. Hitti hún vegna þess geðlækni sem taldi hana vera með „bráða streitusvörun eftir bílslys“. Hún leitaði síðan á heilsugæslu 17. maí 2011, kvað sér ekki hafa liðið vel eftir bílslysið og vildi hitta sálfræðing. Fékk hún greininguna „Andleg vanlíðan“ og tilvísun til sálfræðings, sem hún nýtti sér þó ekki fyrr en síðar. Í ljósi þessa verður ekki talið að innlögn áfrýjanda á geðdeild árið 2013 fái breytt því að fyrningarfrestur bótakröfu hennar vegna bílslyssins hafi byrjað að líða á árinu 2011. Ekki síðar en á því ári hlaut henni að vera ljóst að hún hefði hlotið varanleg mein af slysinu enda voru hin líkamlegu einkenni þá fram komin, líkt og fyrr er rakið, og vitneskja um andlegar afleiðingar lá fyrir, þótt þær ættu eftir að versna, meðal annars vegna ótengdra síðar tilkominna atvika. Verður samkvæmt þessu að líta svo á að áfrýjandi hafi vitað af kröfu sinni á árinu 2011 og átt þess kost að leita fullnustu hennar, eins og 99. gr. þágildandi umferðarlaga hefur verið túlkuð í dómaframkvæmd Hæstaréttar. Af því leiðir að krafan fyrndist í lok árs 2015 og var því fallin niður fyrir fyrningu er mál þetta var höfðað. Samkvæmt því verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.

7 Rétt er að málskostnaður milli aðila fyrir Landsrétti falli niður, en um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, K-kk-ef B. T-kk-ef, 920.000 krónur.