100/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til að meta forsjárhæfni hans á ný og skoða nánar tilgreind atriði. Í úrskurði Landsréttar var litið til þess að í málinu lægju fyrir tvö sálfræðimöt um forsjárhæfni A og þar af annað nýlegt. Þá lágu fyrir ítarleg gögn um persónulegar aðstæður A og samskipti hans og barnsmóður við barnaverndaryfirvöld. Að virtum gögnum málsins þótti ekkert gefa til kynna að slíkar breytingar hefðu enn sem komið er orðið á högum A að raskað gætu grundvelli þeirrar matsgerðar sem síðast var aflað um forsjárhæfni hans. Var því talið að málið væri nægjanlega upplýst í skilningi 1. mgr. 56. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og I-kk-nf E-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. febrúar 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 4. mars 2022. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 15. febrúar 2022 í málinu nr. E- [...]/2021 þar sem dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Kæruheimild er í c-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að dómkvaddur verði matsmaður til að veita svör við spurningum sóknaraðila samkvæmt matsbeiðni. Til vara er þess krafist að héraðsdómur beini til varnaraðila að afla slíks mats, sbr. 2. mgr. 56. gr. barnaverndarlega nr. 80/2002 og til þrautavara að dómkvaddur verði matsmaður til að framkvæma viðbótarmat við fyrirliggjandi matsgerð frá 9. september 2021. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnað fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 1. mgr. 56. gr. barnaverndarlaga ber barnaverndarnefnd, áður en hún höfðar mál til sviptingar forsjár eftir 29. gr. laganna, að sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst. Í málinu liggja meðal annars fyrir tvö sálfræðimöt um forsjárhæfni sóknaraðila, annars vegar frá 21. september 2020 og hins vegar frá 9. september 2021. Af gögnum málsins má sjá að þátttaka sóknaraðila í ferlinu sem liggur matsgerðunum til grundvallar var takmörkuð. Þátttaka hans var þó heldur meiri í síðara ferlinu og gekkst hann þá meðal annars undir sálfræðileg próf og geðgreiningarviðtal. Í seinni matsgerðinni var lagt mat á forsjárhæfni sóknaraðila með tilliti til sálrænna haga hans, persónueinkenna, greindar og hæfni eða getu til að nýta sér meðferð og stuðningsúrræði. Auk þess er þar að finna greiningu á styrkleikum og veikleikum sóknaraðila í uppeldislegu tilliti, getu hans til að annast og hafa innsýn í eigin stöðu og þarfir barnanna og mat á því hvort velferð þeirra sé tryggð við þau uppeldisskilyrði sem sóknaraðili getur veitt þeim. Í matsgerðinni kemur fram að við síðara matsferlið hafi sóknaraðili mætt í tvö viðtöl af tíu bókuðum viðtölum en við fyrra matsferlið hafi hann mætt í tvö viðtöl af sex.

5

Eins og rakið er í úrskurði héraðsdóms liggja fyrir í málinu ítarleg gögn um persónulegar aðstæður sóknaraðila sem og samskipti hans og barnsmóður hans við barnaverndaryfirvöld. Sóknaraðili kveður aðstæður sínar nú töluvert breyttar frá því er áðurgreindar matsgerðir voru unnar en hann hafi verið edrú frá 12. desember 2021 og unnið mikið í sjálfum sér og sinni forsjárhæfni. Því sé nauðsynlegt að afla nýrrar matsgerðar sem gefi rétta mynd af núverandi aðstæðum hans.

6

Samkvæmt vottorði SÁÁ 28. febrúar 2022, sem varnaraðili lagði fram við meðferð málsins í Landsrétti, fór sóknaraðili í meðferð á [...]11. desember 2021 og útskrifaðist þaðan 21. sama mánaðar eftir afeitrun og meðferð vegna róandi ávanalyfja. Í vottorðinu kemur fram að sóknaraðili hafi greint frá því að hann væri í meðferð að undirlagi barnaverndaryfirvalda. Börn hans væru í tímabundnu fóstri og hann vildi fá þau til sín aftur. Þá hafi sóknaraðili óskað eftir að komast í meðferðarúrræðið [...]og hafi hann mætt á göngudeild í framhaldinu. Hann hafi fyrst mætt 10. janúar 2022 og síðast 31. sama mánaðar. Þegar sóknaraðili hafi hætt að mæta hafi meðferðarvinnan í meðferðarhópi á göngudeild verið rúmlega hálfnuð. Að þessu virtu og með hliðsjón af öðrum gögnum málsins er ekkert sem gefur til kynna að slíkar breytingar hafi enn sem komið er orðið á högum sóknaraðila sem raskað geti grundvelli þeirrar matsgerðar sem síðast var aflað um forsjárhæfni hans. Með vísan til framangreinds er því talið að málið sé nægjanlega upplýst í skilningi áðurnefndrar 1. mgr. 56. gr. barnaverndarlaga.

7

Kröfur sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns verður jafnframt að meta með hliðsjón af því að mál þetta sætir flýtimeðferð samkvæmt 53. gr. b barnaverndarlaga.

Samkvæmt 1. mgr. 54. gr. laganna skal kveðja sérfróðan meðdómsmann til setu í dómi við meðferð málsins. Við aðalmeðferð mun sóknaraðili eiga þess kost að koma fyrir dóminn til skýrslugjafar jafnframt því að leggja fram frekari gögn málatilbúnaði sínum til stuðnings.

8

Að þessu athuguðu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

9

Kærumálskostnaður fellur niður.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.