739/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli M ltd. gegn T ltd. o. fl. var vísað frá dómi þar sem tilgreining M ltd. og almenn tilvísun til „meginreglna ensks samningaréttar um skuldbindingargildi samninga“ og „meginreglna ensks kröfuréttar, einkum reglna um ábyrgðir“ uppfyllti ekki kröfur laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og gæti ekki talist fullnægjandi sönnunarfærsla um tilvist og efni erlendrar réttarreglu. Í málinu var deilt um greiðsluskyldu varnaraðila, T ltd., gagnvart M ltd. á grundvelli lánssamnings. Greiðsluskylda varnaraðilanna I, R og V var reist á ætlaðri sjálfsskuldarábyrgð þeirra á skuldbindingum T ltd. Með úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna frávísunarkröfu T ltd. o. fl. á þeim grundvelli að málið væri höfðað á röngu varnarþingi eða að skilyrði samlagsaðildar væru ekki uppfyllt. Þá var ekki fallist á að vísa bæri málinu frá á þeim grunni að dómkröfur M ltd. uppfylltu ekki skilyrði d-, e- og g-liða 80. gr. laga nr. 91/1991. Í úrskurði Landsréttar var skírskotað til þess að ekki væri annað komið fram en að lánssamningurinn væri að formi og efni gildur að enskum rétti. Fyrir lægi að T ltd. o. fl. hefðu gengist undir að lúta enskum réttarreglum að því er varðar framkvæmd samningsins og túlkun. Var því talið að tilvísun í stefnu til lagaákvæða og réttarreglna sem krafa M ltd. væri reist á fullnægði áskilnaði f-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Gætu T ltd. o. fl. ekki borið fyrir sig að þessar reglur væru þeim með öllu ókunnar og þeim væri ómögulegt að verjast fyrir dómi þeim kröfum sem að þeim er beint á grundvelli samningsins. Yrði að ætla að á þeim sjálfum hvíldi samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laganna, til jafns á við M ltd., undir rekstri málsins að leiða líkur að tilvist og efni þeirra erlendu reglna sem þeir telja skipta máli og þeim kynni að vera hald í sér til varnar gegn kröfum M ltd. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 24. nóvember 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 12. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. nóvember 2022 í málinu nr. E- 2346/2022 þar sem máli sóknaraðila gegn varnaraðilum var vísað frá dómi. Kæruheimild er í j-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr.

91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðilar krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Í málinu er deilt um greiðsluskyldu varnaraðila, Tommi ́s Burger Joint Ltd., gagnvart sóknaraðila á grundvelli lánssamnings 2. nóvember 2016. Greiðsluskylda varnaraðilanna I-kk-ef T-kk-ef T-kk-ef, R-kk-ef A-kk-ef M-kk-ef og V-kk-ef Þ-kk-ef S-kk-ef er reist á ætlaðri sjálfsskuldarábyrgð þeirra á öllum skuldbindingum varnaraðilans Tommi ́s Burger Joint Ltd. Um atvik málsins að öðru leyti sem og um málsástæður og lagarök aðila er vísað til hins kærða úrskurðar.

5

Í þessum þætti málsins er til úrlausnar krafa varnaraðila um frávísun málsins. Krafan er í fyrsta lagi byggð á að kröfur sóknaraðila séu svo vanreifaða r að óhjákvæmilegt sé að vísa málinu frá héraðsdómi með vísan til 80. gr. laga nr. 91/1991, aðallega d-, e- og g-liða ákvæðisins. Í öðru lagi er krafan á því reist að kröfugerð sóknaraðila sé í ósamræmi við e- og f-liði 80. gr. laganna, einkum að því er varðar sönnun um efni erlendra réttarreglna sem byggt sé á í málinu. Í þriðja lagi sé málið höfðað á röngu varnarþingi og í fjórða lagi séu skilyrði samlagsaðildar ekki uppfyllt samkvæmt lögum nr. 91/1991.

6

Í hinum kærða úrskurði er því hafnað að málinu verði vísað frá á þeim grundvelli að málið sé höfðað á röngu varnarþingi eða að skilyrði samlagsaðildar séu ekki uppfyllt.

Verður úrlausn héraðsdóms um þessar málsástæður varnaraðila staðfest með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar.

7

Varnaraðilar gera jafnframt þá kröfu að málinu verði vísað frá vegna þess að dómkröfurnar séu vanreifaðar og uppfylli ekki skilyrði d -, e- og g-liða 80. gr. laga nr. 91/1991. Að því er varðar þessa málsástæðu er þess að geta að efniskröfur sóknaraðila í málinu eru reistar á lánssamningi þeim er fyrr getur, frá 2. nóvember 2016, og er á því byggt að hvorki varnaraðilinn Tommi ́s Burger Joint Ltd. né varnaraðilarnir I-kk-nf T-kk-nf, R-kk-nf A-kk-nf né V-kk-nf Þ-kk-nf hafi greitt kröfurnar þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir þar um. Í skilmálum samningsins, sem liggur fyrir í málinu í íslenskri þýðingu, er skýrt að lántaki er Tommi ́s Burger Joint Ltd., en aðrir stefndu í málinu eru ábyrgðarmenn. Um skyldur ábyrgðarmanna sérstaklega er í stefnu vísað til greinar 17 í samningnum, sbr. einkum grein 17.1 þar sem meðal annars kemur fram að hver og einn ábyrgðaraðili gangist undir óskiptar skuldbindingar með óafturkræfum og skilyrðislausum hætti. Þá er fjallað um vexti og önnur greiðslukjör í grein 6.1. í samningnum. Í stefnu málsins er tekið fram að greiðsluskyldan sé byggð á fyrrnefndum lánssamningi og vísað til einstakra ákvæða hans um skyldur hvers og eins varnaraðila. Ekki verður fallist á að aðild hvers varnaraðila um sig sé vanreifuð eða málsatvik óljós eða samhengi krafna og málsástæðna sé svo óljóst að varnaraðilar geti ekki komið við fullnægjandi efnisvörnum. Af þessu leiðir að þessari máls ástæðu varnaraðila er einnig hafnað.

8

Í hinum kærða úrskurði er komist að þeirri niðurstöðu að vísa beri málinu vísað frá héraðsdómi þar sem tilgreining sóknaraðila og almenn tilvísun til „meginreglna ensks samningaréttar um skuldbindingargildi samninga“ og „meginreglna ensks kröfuréttar, einkum reglna um ábyrgðir“ uppfylli ekki kröfur laga nr. 91/1991 og geti ekki talist fullnægjandi sönnunarfærsla um tilvist og efni erlendrar réttarreglu.

9

Sem fyrr segir er krafa sóknaraðila á hendur varnaraðilum fyrst og fremst reist á ákvæðum lánssamnings aðila með þeim skilmálum sem hann hefur að geyma. Þegar ákvæðum samningsins um lánskjör sleppir segir í grein 24.1 að samningurinn og deilur eða kröfur sem rísa vegna hans eða í tengslum við efni hans og gerð skuli „lúta og túlkast“ samkvæmt lögum Englands og Wales. Með þessu hafa varnaraðilar gengist undir að um ágreiningsefni sem varða framkvæmd samningsins og túlkun skuli fara samkvæmt þeim erlendu lögum sem vísað er til.

10

Í samræmi við ákvæði samningsins sem stefnukrafan er reist á og til frekari stuðnings þeim málsástæðum sem hvíla á samningnum sjálfum vísar sóknaraðili til meginreglna ensks samningaréttar um skuldbindingargildi samninga auk meginreglna kröfuréttar, einkum að því er varðar ábyrgðir.

11

Í 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 segir að sá sem ber fyrir sig erlenda réttarreglu verði að leiða tilvist og efni hennar í ljós. Samkvæmt þessu ákvæði lýtur sönnun um erlenda réttarreglu sömu lögmálum og sönnun atvika endranær. Af þessu leiðir að sá sem ber fyrir sig erlenda réttarreglu þarf að leiða í ljós efni hennar og hvaða þýðingu beiting hennar í einstaka máli hefur fyrir réttindi og skyldur aðila samnings.

12

Krafa sóknaraðila er reist á lánssamningi þeim sem fyrr er nefndur. Samkvæmt honum er skýrt að varnaraðilinn Tommi ́s Burger Joint Ltd hefur tekið að láni fé frá sóknaraðila samkvæmt því sem samningurinn nánar greinir og sem hann hefur lofað að standa skil á samkvæmt þeim skilmálum sem þar eru nánar útlistaðir. Þá er á því byggt á að aðrir varnaraðilar hafi tekið á sig ábyrgð á efndum samningsins svo sem fyrr er rakið. Af málsatvikum og málsástæðum eins og þeim er lýst í stefnu þýðir tilvísun sóknaraðila til almennra reglna ensks samninga- og kröfuréttar ekki annað og meira en að samningurinn sé skuldbindandi að enskum rétti og beri að efna samkvæmt efni sínu, nema sýnt sé fram á annað.

13

Fyrrnefndur samningur liggur fyrir í málinu og á þessu stigi er ekki annað fram komið en að hann sé að formi og efni gildur að enskum rétti. Staðhæfing sóknaraðila um að hann beri að efna samkvæmt efni sínu er tæpast annað og meira en tilvísun til þeirra almennu reglu samninga- og kröfuréttar að samninga beri að halda, þar með talda samninga um ábyrgðir. Verður ekki á þessu stigi málsins lagt á sóknaraðila að sanna frekar tilvist og gildi þeirrar reglu að enskum rétti. Þess utan hafa varnaraðilar sjálfir í grein 24.1 í samningnum gengist undir að ágreiningsefni um framkvæmd samningsins og túlkun skuli leyst samkvæmt lögum Englands og Wales. Liggur þannig fyrir að þeir hafa gengist undir að lúta enskum réttarreglum að því er varðar framkvæmd samningsins og túlkun. Við þessar aðstæður verður talið að tilvísun í stefnu til lagaákvæða og réttarreglna sem krafa sóknaraðila er reist á fullnægi áskilnaði ákvæðis f-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Geta varnaraðilar við þessa aðstæður ekki borið fyrir sig að þessar reglur séu þeim með öllu ókunnar og þeim sé ómögulegt að verjast fyrir dómi þeim kröfum sem að þeim er beint á grundvelli samningsins. Verður að ætla að á þeim sjálfum hvíli samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laganna, til jafns á við sóknaraðila, undir rekstri málsins að leiða líkur að tilvist og efni þeirra erlendu reglna sem þeir telja skipta máli og þeim kann að vera hald í sér til varnar gegn kröfum sóknaraðila.

14

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

15

Varnaraðilum verður gert að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði. Ákvörðun málskostnaðar í héraði bíður efnisdóms í málinu.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

Varnaraðilar, Tommi ́s Burger Joint Limited, I-kk-nf T-kk-nf T-kk-nf, R-kk-nf A-kk-nf M-kk-nf og V-kk-nf Þ-kk-nf S-kk-nf, greiði óskipt sóknaraðila, Merscus Ventures Limited, 3 50.000 krónur í kærumálskostnað.