174/2019

Útdráttur

Í málinu var deilt um hvort A hefði orðið fyrir líkamstjóni sem mætti rekja til óforsvaranlegrar meðferðar sjúkraþjálfara í kjölfar krossbandsaðgerðar sem hann gekkst undir. A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að tjón hans yrði bætt úr sjúklingatryggingu sjúkraþjálfarans. Í héraði var sakarefni málsins skipt með heimild í 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þannig að fyrst var fjallað um hvort bótakrafa A væri fyrnd. Lagt var til grundvallar að A hefði fengið eða mátt fá vitneskju um meint tjón sitt í síðasta lagi í mars 2013 og hefði fyrningarfrestur meintrar bótakröfu samkvæmt 2. gr. 111/2000 um sjúklingatryggingu þá tekið að líða, sbr. 19. gr. laganna. Þá var ekki fallist á að fyrningu kröfunnar hefði verið slitið með kvörtun hans til landlæknis samkvæmt 12. gr. laga nr. 41/2007 um landlækni og lýðheilsu. Var því talið að sú krafa, sem A kynni að hafa átt á hendur V hf., hefði verið fallin niður fyrir fyrningu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 8. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. febrúar 2019 í málinu nr. E2460/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að viðurkennt verði að krafa hans á hendur stefnda sé ekki niður fallin vegna fyrningar. Þá krefst hann málskostnaðar úr hendi stefnda í héraði án tillits til gjafsóknar sem hann naut þar fyrir dómi. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti. Málsatvik

4 Áfrýjandi varð fyrir meiðslum á hné við íþróttaiðkun á árinu 2003. Eins og lýst er í héraðsdómi sætti hann meðal annars meðferð hjá sjúkraþjálfara í kjölfar slyssins og rekur varanlegar afleiðingar þess til rangrar meðferðar sjúkraþjálfarans. Áfrýjandi sendi tjónstilkynningu í sjúklingatryggingu D ehf. hjá stefnda 30. apríl 2009. Hann höfðaði mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 21. júlí 2017.

5 Í greinargerð stefnda til héraðsdóms er krafa um sýknu meðal annars reist á því að krafa áfrýjanda hafi verið fyrnd þegar málið var höfðað. Við fyrirtöku málsins í héraðsdómi 4. október 2018 var sakarefni þess skipt samkvæmt 1. mgr. 31. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þannig að fyrst skyldi dæmt um þann ágreining hvort krafa áfrýjanda væri fyrnd. Málið var flutt um ætlaða fyrningu kröfunnar fyrir héraðsdómi og dómtekið 23. janúar 2019. Í hinum áfrýjaða dómi er komist að þeirri niðurstöðu að ætluð skaðabótakrafa áfrýjanda sé fyrnd. Er einungis þessi þáttur málsins til úrlausnar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

6 Staðfest er niðurstaða héraðsdóms að áfrýjandi hafi fengið eða mátt fá vitneskju um tjón sem stafaði af hinum meintu mistökum sjúkraþjálfarans í skilningi 19. gr. laga nr. 111/2000 í síðasta lagi í mars 2013 og að fyrningarfrestur hafi þá byrjað að líða. Þá er staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að krafan hafi stofnast í febrúar 2008 og leggja beri til grundvallar að ákvæði laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda gildi um slit fyrningar.

7 Áfrýjandi heldur því meðal annars fram, með vísan til 16. gr. laga nr. 150/2007, að fyrningu hafi verið slitið með kvörtun hans til landlæknis samkvæmt 12. gr. laga nr. 41/2007 um landlækni og lýðheilsu.

8

Í 1. mgr. 16. gr. laga nr. 150/2007 segir að fyrningu sé slitið þegar kröfuhafi leggur málið til ákvörðunar fyrir stjórnvald sem hefur sérstakt ákvörðunarvald til þess að ljúka deilu um ágreininginn. Þetta gildi þótt kæra megi ákvörðunina til annars stjórnvalds eða dómstóla.

Í 2. mgr. greinarinnar kemur fram að ákvæði 1. mgr. gildi eftir því sem við á um kröfur sem lagðar eru fyrir kæru eða úrskurðarnefndir sem eru settar á fót af skuldara eða starfsgreinasamtökum sem hann á aðild að eða með þátttöku þeirra. Sama gildi ef kæru eða umkvörtunarnefndir hafa verið settar á fót á grundvelli fyrirmæla í lögum.

9

Í 1. mgr. 12. gr. laga nr. 41/2007 kemur fram að landlækni sé skylt að sinna erindum er varða samskipti almennings við veitendur heilbrigðisþjónustu og leiðbeina þeim sem til hans leita um málefni heilbrigðisþjónustunnar. Þá segir í 2. mgr. að heimilt sé að beina formlegri kvörtun til landlæknis vegna meintrar vanrækslu og mistaka við veitingu heilbrigðisþjónustu.

Þá segir þar að notendum heilbrigðisþjónustunnar sé jafnframt heimilt að bera fram formlega kvörtun til landlæknis telji þeir að framkoma heilbrigðisstarfsmanna við veitingu heilbrigðisþjónustu hafi verið ótilhlýðileg. Í 3.

5. mgr. 12. gr. er síðan að finna nánari ákvæði um málsmeðferð.

10

Fallist er á með héraðsdómi að í áliti landlæknis sé ekki kveðið á um rétt og skyldur manna og að embætti landlæknis hafi þar með ekki sérstakt ákvörðunarvald til að ljúka ágreiningi í skilningi 1. mgr. 16. gr. laga nr. 150/2007.

Rof fyrningar verður þannig ekki byggt á því ákvæði.

11 Kemur þá til skoðunar hvort kvörtun til landlæknis samkvæmt 2. mgr. 12. gr. laga nr. 41/2007 verði jafnað til þess að máli sé skotið til kæru eða umkvörtunarnefndar sem sett er á fót á grundvelli fyrirmæla í lögum í skilningi 2. mgr. 16. gr. laga nr. 150/2007.

12

Í greinargerð áfrýjanda til Landsréttar er meðal annars vísað til forsögu þeirrar málsmeðferðar sem mælt er fyrir um í 2.

–

5. mgr. 12. gr. laga nr. 41/2007 og vísað til 5. mgr. 3. gr. laga nr. 97/1

990 um heilbrigðisþjónustu, sem fyrrnefndu lögin leystu af hólmi. Þar hafi verið mælt svo fyrir að landlækni væri skylt að sinna kvörtunum eða kærum sem vörðuðu samskipti almennings og heilbrigðisþjónustunnar. Þá sagði þar einnig að heimilt væri að vísa ágreiningsmálum til sérstakrar nefndar, sem í ættu sæti þrír menn sem tilnefndir væru af Hæstarétti og skipaðir af ráðherra til fjögurra ára í senn. Enginn nefndarmanna mætti vera starfsmaður heilbrigðisþjónustunnar og einn skyldi vera embættisgengur lögfræðingur. Sá skyldi jafnframt vera formaður. Í lögskýringargögnum segir í athugasemdum við 12. gr. laga nr. 41/2007 að tilvitnað ákvæði laga nr. 97/1990 hafi verið túlkað svo að ágreiningsnefndin væri hliðsett stjórnvald við landlækni með þeim hætti að einstaklingar hefðu val um hvort þeir beindu kvörtun til nefndarinnar eða landlæknis. Við framkvæmd laganna hefði raunin orðið sú að landlæknir hefði fengið langflestar kvartanir til úrlausnar og fá mál hefðu komið til úrlausnar hjá nefndinni. Segir í greinargerðinni að af þessari ástæðu sé lagt til að ákvæði um nefndina verði felld niður. Breytingin sé jafnframt til þess fallin að einfalda og skýra stjórnsýslu á þessu sviði.

13

Lögskýringargögn taka ekki af skarið um hvernig skýra beri 2. mgr. 16. gr. laga nr.

150/

2007 að þessu leyti og hvort kvörtun til landlæknis á grundvelli 2.

–

5. mgr. 12. laga nr. 41/2007 verði jafnað til kæru eða umkvörtunarnefndar sem starfar á grundvelli laga. Er fallist á með héraðsdómi að skýra beri ákvæðið svo að það vísi til sérstakra n efnda sem settar eru á fót á grundvelli laga og hafa það hlutverk að taka afstöðu til tiltekinna krafna. Hlutverk landlæknis samkvæmt tilvitnuðum ákvæðum laga nr. 41/2007 er það eitt að veita álit vegna meintrar vanrækslu og mistaka við veitingu heilbrigðisþjónustu, án þess að tekin sé afstaða til tiltekinna krafna. Getur forsaga ákvæðisins eins og hún er rakin hér að framan ekki breytt þessari niðurstöðu.

14 Með vísan til framangreinds og forsendna héraðsdóms að öðru leyti verður staðfest niðurstaða hans um sýknu stefnda af kröfum áfrýjanda.

15 Ákvæði héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað áfrýjanda skulu vera óröskuð. 16 Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.