606/2022

Útdráttur

D var sakfelldur fyrir brot gegn lögreglulögum. Þá var hann sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa veist með ofbeldi að B og gefið honum olnbogaskot í andlit með nánar tilgreindum afleiðingum fyrir B. Með dómi héraðsdóms taldist háttsemin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af vottorði sérfræðilæknis um áverka B þar sem fram kom að kvarnast hefði upp úr tveimur framtönnum B, auk þess sem hann hefði hlotið yfirborðsáverka, taldi Landsréttur háttsemi D varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Loks var D ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa í félagi við meðákærða X, veist að A með ítrekuðum höggum með óþekktu stunguvopni, líklega skrúfjárni, í efri búk A, en meðákærði X með ítrekuðum hnefahöggum í höfuð og efri hluta líkama, allt með nánar tilgreindum afleiðingum fyrir A. Með dómi héraðsdóms var D sýknaður af tilraun til manndráps en sakfelldur fyrir meiriháttar líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að D hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Varðandi heimfærslu til refsiákvæða vísaði Landsréttur til þess að fyrir lægi að D hefði veist að A og stungið hann endurtekið með skrúfjárni eða líku áhaldi í ofanvert bak svo að gengið hefði inn í brjóstvegg og hefði A hlotið lífshættulegan áverka. Yrði að telja að D hefði á verknaðarstundu ekki getað dulist að langlíklegast væri að bani hlytist af atlögunni. Yrði hann því sakfelldur fyrir tilraun til manndráps. Við ákvörðun refsingar var einkum litið til þess að atlaga D gegn A taldist hafa verið tilefnislaus, hún hefði verið ofsafengin og haft alvarlegar afleiðingar, en telja yrði að hending hefði ráðið því að ekki fór verr. Þá hefði D unnið verkið í félagi við annan mann.

Samkvæmt því og með hliðsjón af ákvæðum 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga,2. mgr. sömu lagagreinar og 77. gr. sömu laga þótti refsing D hæfilega ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Þá var D gert að greiða A og B miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf, S-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 13. september 2022. Málsgögn bárust réttinum 22. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 25. ágúst 2022 í málinu nr. S- [...]/2022.

2

Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru 30. maí 2022 og að staðfest verði sakfelling samkvæmt ákæru 8. júní 2022. Þá krefst ákæruvaldið þess að refsing verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð. Þá krefst hann frávísunar einkaréttarkröfu A en til vara að fjárhæð dæmdra bóta verði lækkuð. Jafnframt krefst ákærði lækkunar fjárhæðar dæmdrar einkaréttarkröfu B.

4

Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 4.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. mars 2022 til 7. júlí 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um fjárhæð miskabóta.

5

Brotaþoli, B, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 1.500.000 króna auk vaxta samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 4. júlí 2021 til 7. júlí 2022, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Til vara er þess krafist að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um fjárhæð miskabóta. Þá er krafist málskostnaðar fyrir Landsrétti.

6

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti kom ákærði fyrir dóm til viðbótarskýrslugjafar en áður var spiluð upptaka af framburði hans við aðalmeðferð málsins í héraði. Þá voru spilaðar upptökur af framburði brotaþola, A, og vitnisins P sérfræðilæknis fyrir héraðsdómi. Einnig var spilað myndskeið samsett af upptökum úr símum vitna og eftirlitsmyndavélum í miðborg Reykjavíkur vegna atvika sem ákæra 30. maí 2022 varðar. Loks kom rannsóknarlögreglumaður nr. Q fyrir dóm til skýrslugjafar.

Niðurstaða

7

Mál þetta var höfðað á hendur ákærða, D-x-x Z-x-x A-x-x, með tveimur ákærum, þeirri fyrri 30. maí 2022 fyrir tilraun til manndráps, en þeirri síðari 8. júní 2022 fyrir líkamsárás og brot gegn lögreglulögum. Ákærði játaði alfarið sök samkvæmt síðari ákærunni fyrir héraðsdómi og var farið með þann þátt málsins sem játningarmál, sbr. 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Er niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu samkvæmt ákærunni staðfest að öðru leyti en því er varðar heimfærslu líkamsárásarbrots hans til refsiákvæðis. Meðal gagna málsins er vottorð sérfræðilæknis um komu brotaþola, B, á slysa- og bráðadeild Landspítalans í kjölfar líkamsárásarinnar. Er áverkum brotaþola þar lýst svo að kvarnast hafi upp úr tveimur framtönnum, auk þess sem hann hafi hlotið yfirborðsáverka, eins og nánar er rakið í ákæru. Með hliðsjón af framangreindu telst háttsemi ákærða samkvæmt þessum ákærulið varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en ekki 1. mgr. 218. gr. sömu laga eins og tilgreint er í héraðsdómi, en málið var reifað að þessu leyti við munnlegan flutning þess fyrir Landsrétti, sbr. lokamálslið 1. mgr. 180. gr., sbr. og 210. gr. laga nr. 88/2008.

8

Með ákærunni 30. maí 2022 var ákærða gefin að sök tilraun til manndráps og meðákærða, X, líkamsárás með því að hafa, aðfaranótt laugardagsins 5. mars 2022, við [...], veist í félagi að A, ákærði D-x-x með ítrekuðum höggum með óþekktu stunguvopni, líklega skrúfjárni, í efri búk A en meðákærði X með ítrekuðum hnefahöggum í höfuð og efri hluta líkama, allt með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut samfall á báðum lungum, sár á framvegg brjóstkassa, mörg sár á bakvegg brjóstkassa, mar og yfirborðsáverka á höfði og dreifða yfirborðsáverka á líkama. Var háttsemi ákærða talin varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en háttsemi meðákærða við 1. mgr. 217. gr. sömu laga. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af ákæru um tilraun til manndráps en sakfelldur fyrir meiriháttar líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Meðákærði var sakfelldur samkvæmt ákæru og unir hann þeirri niðurstöðu.

9

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru. Kemur þá til skoðunar heimfærsla háttseminnar til refsiákvæða.

10

Á myndskeiði, sem samkvæmt framansögðu var spilað við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti, sést atlaga ákærða og meðákærða að brotaþola glögglega. Sést hvar meðákærði veitist að brotaþola með endurteknum höggum en brotaþoli hopar undan og virðist enga björg geta sér veitt. Ákærði kemur aðvífandi og veitist að brotaþola með höggum í bak og sést að hann heldur á áhaldi sem hann beitir fyrir sig við árásina.

Af upptökunni verður ótvírætt ráðið að ákærði beitti áhaldinu af afli en samkvæmt gögnum málsins hlaut brotaþoli að minnsta kosti sex stungusár í ofanvert bak sem gengu inn í brjóstkassa, en stunguvopnið fór í gegnum jakka úr þykku gallaefni sem hann klæddist. Þá sést að nærstaddur maður grípur inn í og færir ákærða frá brotaþola.

Á myndskeiðinu er ákærða fylgt eftir þar sem hann gengur eftir þetta um [...] og sést hann láta áhaldið sem um ræðir falla í jörðina við suðurhlið húss [...]. Um 20 mínútum síðar sést ákærði koma í fylgd félaga sinna aftur að þeim stað sem áhaldið liggur, taka það upp af jörðinni og hafa það með sér á brott. Kvaðst ákærði við skýrslutöku fyrir Landsrétti ekki geta gert grein fyrir því hvað varð um áhaldið eftir þetta.

11

Fyrir Landsrétt var lögð skýrsla lögreglu unnin með hliðsjón af ljósmyndum af áhaldinu fengnum úr framangreindu myndskeiði. Sést áhaldið greinilega á mynd þar sem það liggur á gangstéttarhellu við [...]. Eins og fram kemur í skýrslunni er greinilegt að um skrúfjárn er að ræða. Með mælingum á gangstéttarhellum á þeim stað sem skrúfjárnið lá var hægt að mæla lengd þess á myndinni. Reyndist heildarlengd þess samkvæmt því vera 18,6 cm, þar af var handfangið 8 cm en járnið 10,6 cm að lengd.

12

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi ræddu lögreglumenn við brotaþola á vettvangi og kom fram hjá honum að hann hefði orðið fyrir líkamsárás og ætti erfitt með andardrátt. Var hann fluttur á slysa- og bráðadeild Landspítalans en við skoðun þar kom í ljós að hann hefði hlotið stungusár. Í málinu liggja fyrir tvö vottorð P sérfræðilæknis þar sem fram kemur að við skoðun hafi brotaþoli reynst vera með „punkt- stjörnulaga“ stunguáverka víðs vegar á baki og hefði því vaknað grunur um loftbrjóst. Tölvusneiðmynd af brjóstholi hafi síðan sýnt samfall á báðum lungum.

Áverkamerki hafi komið heim og saman við einhvers konar stungur með ílöngu, grönnu tæki, svo sem skrúfjárni. Þá segir að samfall á lunga sé alltaf í sjálfu sér lífshættulegt ástand og í tilviki brotaþola hafi lungun verið talsvert mikið samfallin. Í skýrslu læknisins fyrir héraðsdómi áréttaði hann að um lífshættulegan áverka hefði verið að ræða. Áverkar hefðu komið á brjóstvegg sem leiddu til þess að loft hafi komst inn í brjóstholið. Bæði lungu hefðu fallið mikið saman og brotaþoli hefði verið byrjaður að fá öndunarbilun. Kvaðst vitnið telja að brotaþoli hefði ekki lifað af án aðgerða lækna. Brotaþoli hefði haft „vit á því að fara á spítala [...] en hann var mjög ölvaður [...] Hann hefði alveg eins getað farið heim til sín og sofnað og ekki vaknað daginn eftir“.

13

Með hliðsjón af framangreindu liggur fyrir að ákærði veittist að brotaþola og stakk hann endurtekið með skrúfjárni eða líku áhaldi í ofanvert bak svo að gekk inn í brjóstvegg og hlaut brotaþoli við þetta lífshættulegan áverka. Verður að telja að ákærða hafi á verknaðarstundu ekki getað dulist að langlíklegast væri að bani hlytist af atlögunni. Verður hann því sakfelldur fyrir tilraun til manndráps og er háttsemin rétt færð til refsiákvæða í ákæru.

14

Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Hann er í máli þessu sakfelldur fyrir tilraun til manndráps, auk líkamsárásar og brots gegn lögreglulögum. Við ákvörðun refsingar er einkum til þess að líta að atlaga hans gegn brotaþolanum, A, telst hafa verið tilefnislaus, hún var ofsafengin og hafði alvarlegar afleiðingar, en telja verður að hending hafi ráðið því að ekki fór verr. Þá vann ákærði verkið í félagi við annan mann.

Samkvæmt framangreindu og með hliðsjón af ákvæðum 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 2. mgr. sömu lagagreinar og 77. gr. sömu laga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Frá refsingunni skal draga óslitið gæsluvarðhald sem ákærði hefur sætt frá 9. mars 2022, sbr. 76. gr. almennra hegningarlaga.

15

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einka réttarkröfur brotaþola og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

16

Ákærða verður gert að greiða brotaþolanum B málskostnað vegna reksturs málsins fyrir Landsrétti eins og greinir í dómsorði.

17

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþolans A, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, D-x-x Z-x-x A-x-x, sæti fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Til frádráttar refsingu kemur óslitið gæsluvarðhald sem hann hefur sætt frá 9. mars 2022.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um einka réttarkröfur brotaþola, A og B, og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Ákærði greiði A 300.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.886.693 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, O-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 1.205.280 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþolans A, A-kk-ef K-kk-ef F-kk-ef lögmanns, 610.173 krónur.