25/2018

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa hrint fyrrverandi eiginkonu sinni, A, þannig að hún hrasaði með þeim afleiðingum að hún hlaut áverka. Þá var hann sakfelldur fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga með því hafa hótað A lífláti. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að A hlaut ekki alvarlega áverka. Á hinn bóginn var litið til þess að brot hans beindust að fyrrverandi eiginkonu hans á heimili hennar þar sem hann var ekki velkominn auk þess sem ung dóttir þeirra varð vitni að því sem fram fór. Var refsing X ákveðin fangelsi í 45 daga en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að greiða A miskabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar með áfrýjunarstefnu 30. júní 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Með vísan til 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, um breytingu á lögum um meðferð einkamála og lögum um meðferð sakamála (millidómstig), sbr. 4. gr. laga nr. 53/2017, um breytingu á lögum um dómstóla og fleira, er málið nú rekið fyrir Landsrétti. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 24. mars 2017 í málinu nr. S785/2016.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms að því er varðar sakfellingu ákærða samkvæmt fyrri ákærulið og niðurstöðu um refsingu ákærða. Þá er krafist sakfellingar samkvæmt síðari ákærulið fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Loks er þess krafist að ákærði verði dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar í málinu. 3 Ákærði krefst aðallega sýknu af báðum ákæruliðum og af kröfu um greiðslu miskabóta til handa brotaþola, en til vara að refsing hans verði milduð og að miskabætur verði lækkaðar. Þá krefst hann málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda sínum.

4

Brotaþoli

,

A, hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti og verður því litið svo á að hún krefjist staðfestingar á einkaréttarkröfu sinni, sbr. 1. mgr. 208. gr. laga nr.

88/2008

, um meðferð sakamála.

5 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti gáfu skýrslur ákærði, brotaþoli og vitnin B og C.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Mál þetta var höfðað með ákæru 18. október 2016 og er hún í tveimur liðum. Í fyrri lið hennar er ákærða gefin að sök líkamsárás gegn fyrrum sambúðarkonu og barnsmóður sinni, A, 24. maí 2016, með því að hafa hrint henni þannig að hún hrasaði og hlaut þau meiðsli sem í ákæru greinir. Í síðari lið ákærunnar er ákærði borinn sökum um líkamsárás, sem þar er nánar lýst, og hótun í garð A 1. júní 2016 með því að segjast ætla að drepa hana. Um nánari lýsingu brotanna í ákæru er vísað til héraðsdóms. Þar er einnig gerð grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og vitna fyrir héraðsdómi. Í héraðsdómi var ákærði sakfelldur fyrir brot samkvæmt fyrri ákæruliðnum en sýknaður af báðum sakargiftum í síðari lið hennar.

7 Af hálfu ákærða er málinu áfrýjað í því skyni að hnekkja niðurstöðu héraðsdóms um að sakfella hann fyrir líkamsárás 24. maí 2016. Telur ákærði mat héraðsdóms á því sem fram hefur komið af hans hálfu og vitna um atvik þetta vera rangt. Hins vegar tekur ákærði undir niðurstöðu héraðsdóms hvað varðar annan ákærulið er lýtur að atvikum 1. júní 2016.

8 Ákæruvaldið vísar til röksemda héraðsdóms til stuðnings kröfu sinni um að staðfesta beri sakfellingu ákærða fyrir líkamsárás 24. maí 2016 samkvæmt fyrri ákærulið. Ákæruvaldið unir jafnframt niðurstöðu héraðsdóms um sýknu ákærða af líkamsárás 1. júní 2016. Hins vegar telur ákæruvaldið að færðar hafi verið sönnur á að ákærði hafi hótað brotaþola lífláti í umrætt sinn eins og lýst sé ákæruliðnum þannig að varðað hafi við 233. gr. almennra hegningarlaga og krefst sakfellingar hans að því leyti.

9 Í héraðsdómi gaf ákærði skýrslu á […] sem löggiltur dómtúlkur þýddi á íslensku. Um þann framburð er vísað til héraðsdóms en ákærði staðfesti útdrátt úr honum fyrir Landsrétti. Þar gaf hann enn fremur viðbótarskýrslu á móðurmáli sínu, […], og var skýrsla hans þýdd á íslensku af kunnáttumanni samkvæmt heimild í síðari málslið 2. mgr. 12. gr. laga nr. 88/2008.

10 Í öllum aðalatriðum bar ákærði á sama veg fyrir Landsrétti og í héraði um atvikið 24. maí 2016. Hann þvertók fyrir að hafa ýtt við brotaþola í umrætt sinn, en kvað brotaþola hins vegar hafa ýtt við sér. Þá neitaði hann því að hafa greint lögreglumanni á vettvangi frá því að hann hafi lítillega ýtt við henni, eins og haft sé eftir honum í lögregluskýrslu. Um þá skýrslutöku bar hann að hafa rætt við tvo lögreglumenn í lögreglubifreið á staðnum. Þar hafi honum hvorki verið kynnt réttarstaða sín né að hann ætti rétt á því að túlkur og verjandi væru viðstaddir. Þá hafi hann aldrei fengið að sjá hvað lögreglan hafi haft eftir honum. Um atvikið 1. júní 2016 bar ákærði að hann hefði ekki hótað brotaþola lífláti. Hann hefði krafist þess að hún léti honum í té launagreiðslu hans að fjárhæð 500.000 krónur sem hann taldi brotaþola hafa tekið á vinnustað hans. Hann mundi ekki eftir skýrslugjöf sinni hjá lögreglu í kjölfar þessa atviks.

11 Um framburð brotaþola í héraði er vísað til héraðsdóms en hún staðfesti útdrátt úr þeim framburði fyrir Landsrétti. Um atvikið 24. maí 2016 sagði hún í viðbótarskýrslu sinni fyrir Landsrétti að ákærði hefði hrint henni í anddyri íbúðarinnar þegar hún freistaði þess að ná dóttur þeirra úr höndum ákærða. Nánar spurð um það með hvaða hætti hann hefði gert það kvað hún ákærða hafa ýtt með hægri hendi á brjóstkassa hennar og hrint henni harkalega. Hafi vinstri öxl hennar lent á hurðarkarmi við dyr sem lágu inn í kompu inn af anddyrinu. Í fyrstu hafi hún ekki fundið til neinna eymsla í öxlinni enda hafi hún verið í uppnámi. Síðar hafi henni orðið illt og farið á heilsugæsluna af þeim sökum. Minntist hún þess ekki að ákærði hafi haldið á tösku þegar þetta gerðist. Um atvikið 1. júní 2016 áréttaði hún það sem fram kom af hennar hálfu við skýrslugjöf hennar í héraði. Kvaðst hún hafa tekið hótanir hans alvarlega og vísaði þar til annarra atvika í samskiptum þeirra. Hafi hún ekki áttað sig á hvaða peninga ákærði hefði verið að tala um.

12 Fyrir Landsrétti staðfesti vitnið B, sonur brotaþola, framburð sinn í héraði og svaraði viðbótarspurningum. Kannaðist hann ekki við að ákærði hefði haldið á tösku þegar hann og brotaþoli tókust á um barnið í anddyri íbúðarinnar 24. maí 2016. Spurður um það hvernig ákærði hafi ýtt við brotaþola með öxlinni sagði hann: „Hann fór að henni“ og ýtti henni með öxlinni „með sínu afli“ og taldi útilokað að hann hefði rekið sig óvart í hana. Hann var alveg viss um að hann hafi ýtt við henni viljandi. Um atvikið 1. júní 2016 bar hann að hann hefði vaknað við lætin við útidyrahurðina. Hann hafi heyrt vel það sem ákærði öskraði og áréttaði að hótanir ákærða hafi hann heyrt skýrt. Þegar vitnið hafi komið fram hafi ákærði verið farinn. Hafi brotaþoli skolfið þegar hún hringdi í lögregluna og verið hrædd.

13 Rannsóknarlögreglumaðurinn C gaf skýrslu fyrir Landsrétti en hún tók skýrslu af ákærða á vettvangi 24. maí 2016. Hún kvaðst ekki muna eftir þessu máli. Af gögnum málsins réð hún þó að þetta hefði verið fyrsti framburður á vettvangi en ekki formleg framburðarskýrsla. Hafi skýrslutakan farið fram í lögreglubíl og hafi annar lögreglumaður verið viðstaddur. Skýrslan hafi verið gefin á […] og hafi ákærði greinilega getað gert sig skiljanlegan. Hafi hún skrifað niður punkta á staðnum sem hún hafi notað þegar hún skrifaði lögregluskýrsluna í hádeginu sama dag. Hún bar að við skýrslutöku af þessu tagi væri yfirleitt ekki kallaður til túlkur. Hins vegar væri réttarstaða viðkomandi alltaf kynnt fyrir honum. Taldi vitnið að eðlilegt hefði verið að kalla ákærða einnig til formlegrar framburðarskýrslu með verjanda og túlki.

Niðurstaða

14 Framburður brotaþola um atvikið 24. maí 2016 hefur verið stöðugur frá öndverðu um að ákærði hafi ýtt henni og hún hrasað við það. Af framburði hennar í héraði og fyrir Landsrétti verður ráðið að hún telji útilokað að ákærði hafi rekist í hana óviljandi. Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti var hún afdráttarlaus um að ákærði hafi ýtt harkalega við henni með hægri hendi. Þá fær lýsing hennar á eymslum, sem hún kveðst hafa fundið fyrir í kjölfar atlögunnar, stoð í vottorði læknis um komu hennar á heilsugæsluna sama dag og atvikið varð og framburði læknisins fyrir héraðsdómi.

15 Lýsing brotaþola á atlögu ákærða fær einnig stoð í framburði vitnisins B. Fyrir Landsrétti var hann afdráttarlaus um að ákærði hafi beitt sér þannig gegn brotaþola að óhugsandi sé að um óviljaverk hafi verið að ræða. Framburður vitnisins var greinargóður og veitti hann skýr svör við spurningum. Ekkert kom þar fram sem bendir til þess að tengsl hans við brotþola hafi sett mark sitt á lýsingu hans af atvikinu. Misræmi í lýsingu hans og brotaþola á því hvernig ákærði ýtti við henni er ekki þess eðlis að það dragi úr trúverðugleika framburðar þeirra.

16 Lögregluskýrsla um samtal rannsóknarlögreglumanns við ákærða á vettvangi var ekki borin undir hann til staðfestingar fyrr en við meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Þar neitaði hann því að rétt væri eftir sér haft í skýrslunni. Rannsóknarlögreglumaðurinn sem hana ritaði mundi ekki eftir samtalinu þegar hún gaf skýrslu fyrir Landsrétti. Samtalið fór fram á […] en fyrir liggur að það er ekki móðurmál ákærða. Ekki var kallaður til túlkur eins og hefði borið að gera ef tekin hefði verið skýrsla af honum samkvæmt fyrirmælum VIII. kafla laga nr. 88/2008. Af þessum sökum er við mat á trúverðugleika framburðar ákærða ekki unnt að leggja til grundvallar að ákærði hafi viðurkennt í samtali við rannsóknarlögreglumann á vettvangi að hafa ýtt lítillega við brotaþola.

17 Ákærði hefur verið staðfastur í framburði sínum fyrir dómi um að hann hafi ekki hrint brotaþola eins og hann er borinn sökum um í fyrri ákæruliðnum. Með stöðugum framburði brotaþola, sem fær stoð í greinargóðum og trúverðugum framburði vitnisins B og að nokkru leyti í öðrum gögnum, er eftir sem áður sannað að ákærði hafi ýtt við henni af ásetningi með þeim afleiðingum sem greinir í ákæru. Þó að ákærði kunni að hafa verið með tösku í hendinni auk þess að halda á ungu barni útilokar það ekki að atvik hafi orðið með þeim hætti. Samkvæmt framansögðu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir brot samkvæmt fyrri ákæruliðnum sem þar er réttilega heimfært til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga.

18 Með vísan til forsendna héraðsdóms er fallist á niðurstöðu hans um að sannað sé að ákærði hafi hótað brotaþola lífláti í tengslum við innheimtu þeirra fjármuna sem hann taldi sig eiga hjá henni. Í 233. gr. almennra hegningarlaga er kveðið á um að hver sá sem hefur í frammi hótun um að fremja refsiverðan verknað og hótunin er til þess fallin að vekja hjá öðrum manni ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra, skuli sæta refsingu. Hótunin var sett fram í æsingi og kvaðst brotaþoli hafa orðið hrædd í kjölfarið. Hún var til þess fallin að vekja ótta hjá brotaþola þannig að á það megi fallast að framangreint hegningarlagaákvæði eigi við. Verður ákærði því einnig sakfelldur fyrir brot gegn því ákvæði.

19 Samkvæmt framansögðu er ekki efni til þess að fallast á varakröfu ákærða um að milda refsinguna sem hann hlaut í héraði. Ekki er gerð krafa af hálfu ákæruvaldsins um þyngingu refsingar ákærða og verður niðurstaða héraðsdóms staðfest um hana. Þá er ekki efni til þess að lækka miskabætur og verður héraðsdómur staðfestur um fjárhæð þeirra.

20 Í ljósi niðurstöðu málsins verður ákærða gert að greiða þann sakarkostnað í héraði sem í dómsorði greinir.

21

Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en sakarkostnað.

Ákærði, X, greiði 504.180 krónur í sakarkostnað málsins í héraði, þar með talið þóknanir lögmanna sem ákveðnar eru í hinum áfrýjaða dómi. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 511.578 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, J-kk-ef A-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 496.000 krónur.