17/2018

Útdráttur

H var sakfelld fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og ýmsum ákvæðum umferðarlaga nr. 50/1987 með því að hafa ekið bifreið án nægilegrar aðgæslu og of hratt miðað við aðstæður þar sem vegur var háll. Missti H stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hún lenti á bifreið sem kom úr gagnstæðri átt og slösuðust ökumaður og farþegi hennar. H og X, skráður eigandi bifreiðarinnar, voru sýknuð af brotum gegn 59. gr. umferðarlaga fyrir að hafa ekki gætt þess að bifreiðin væri í lögmæltu ástandi. Refsing H var ákveðin 150.000 króna sekt í ríkissjóð.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar Íslands 19. maí 2017 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun og að fengnu áfrýjunarleyfi. Gögn málsins bárust Landsrétti 2. janúar 2018 en samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga nr. 49/2016, sbr. 76. gr. laga nr. 117/2016 og 4. gr. laga nr. 53/2017, hefur málið verið rekið fyrir Landsrétti frá þeim tíma. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 5. desember 2016 í málinu nr. S429/2015.

2 Ákærðu krefjast aðallega sýknu, til vara að ákvörðun refsingar verði frestað en til þrautavara að þau verði dæmd til vægustu refsingar sem lög leyfa.

3 Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu beggja ákærðu, en refsing þeirra þyngd. Þá er þess krafist að ákærða H-kvk-nf B-kvk-nf verði svipt ökurétti. Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Ákærði X var ekki farþegi í bifreiðinni umrætt sinn, heldur var ákærða H-kvk-nf B-kvk-nf ein á ferð. Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var hlýtt á upptöku af framburði vitnisins E bifvélavirkjameistara, fyrir héraðsdómi. Þá var sýnd upptaka af atvikinu sem var tekin með upptökuvél í bifreið ákærðu. Ákærðu gáfu ekki skýrslu fyrir Landsrétti og engin vitni voru leidd.

5 Í ákæru er bifreið ákærðu talin hafa verið vanbúin til aksturs vegna mismunandi gerðar hjólbarða á fram og afturás, ósambærilegs mynsturs á slitflötum hjólbarðanna á afturás sökum misslits og þar sem hjólbarðar á afturás hafi verið án vetrarmynsturs sem veitt gæti fullnægjandi viðnám. Í hinum áfrýjaða dómi voru ákærðu talin hafa brotið gegn fyrsta lið greinar 16.01 í reglugerð um gerð og búnað ökutækja nr. 822/2004 með síðari breytingum með því að mynstur afturhjólbarða hafi ekki verið sambærilegt þar sem þeir voru misjafnlega mikið slitnir. Þá voru ákærðu talin hafa brotið gegn fyrsta lið greinar 16.02 sömu reglugerðar þar sem ekki hafi verið vetrarhjólbarðar á afturás. Krefst ákæruvald staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um þessi ákæruatriði, en unir niðurstöðu héraðsdóms um sýknu af þeirri háttsemi að hafa bifreiðina vanbúna til aksturs vegna mismunandi gerðar hjólbarða á fram og afturás.

Niðurstaða

6 Samkvæmt 1. tölulið greinar 16.01 reglugerðar nr. 822/2004 skulu á hjólum á sama ási vera hjólbarðar af sömu stærð og gerð og með sambærilegu mynstri. Afturhjólbarðar á bifreið ákærðu voru sömu tegundar og keyptir á sama tíma, um ári áður en atvik áttu sér stað. Ekki hefur verið sýnt fram á að mynstur þeirra hafi verið svo misjafnlega slitið að unnt sé að kalla það ósambærilegt í skilningi greinar 16.01 áðurnefndrar reglugerðar.

7 Í fyrsta lið greinar 16.02 reglugerðarinnar segir að þegar snjór eða ísing sé á vegi skuli hafa snjókeðjur á hjólum „eða eftir akstursaðstæðum annan búnað, t.d. grófmynstraða hjólbarða (vetrarmynstur), með eða án nagla …“. Hjólbarðar á afturási bifreiðar ákærðu munu hafa verið svonefndir heilsárshjólbarðar, en þeir voru merktir með stöfunum M og S, sem táknar leðja og snjór. Í dómi Hæstaréttar 1. júní 2017 í máli nr. 636/2016 var talið að slíkir hjólbarðar væru með vetrarmynstri í skilningi greinar 16.02. Verður því að miða við að hjólbarðar á afturási bifreiðar ákærðu hafi fullnægt kröfum greinar 16.02 reglugerðar nr. 822/2004.

8 Samkvæmt framansögðu verður ákærða H-kvk-nf B-kvk-nf ekki sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 3. mgr. 59. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. framangreind ákvæði reglugerðar nr. 822/2014. Af því leiðir og að ákærði X verður sýknaður af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

9 Samkvæmt framburði ákærðu H-kvk-ef B-kvk-ef fyrir héraðsdómi var blautur snjór og krapi á Suðurlandsvegi, er hún afréð að aka fram úr bifreiðinni […]. Á sömu lund báru vitni er komu fyrir héraðsdóm og leið áttu um Suðurlandsveg á þeim tíma er árekstur varð með bifreið ákærðu og bifreiðinni […], sem kom úr gagnstæðri átt. Af myndbandsupptöku sem sýnd var við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti verður ráðið að hún ók of hratt miðað við aðstæður og missti því vald á bifreiðinni með þeim afleiðingum að árekstur varð. Verður áreksturinn rakinn til gáleysis ákærðu en við þessar aðstæður var framúrakstur hennar háskalegur. Verður samkvæmt framangreindu staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu fyrir gáleysislegan akstur en brot hennar varða viða og dliði 2. mgr. 20. gr. og 1. mgr., sbr. hlið 2. mgr. 36. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga.

10 Gögnum um áverka sem þau A og B hlutu við áreksturinn er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Bæði hafa orðið fyrir tjóni á líkama í skilningi 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 11. gr. laga nr. 20/1981. Verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærðu H-kvk-ef B-kvk-ef fyrir brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 5. gr. laga nr. 83/2005.

11 Þótt ekki sé sakfellt fyrir öll þau brot sem sakfellt var fyrir í hinum áfrýjaða dómi verður ákvörðun um refsingu ákærðu H-kvk-ef B-kvk-ef staðfest, en brot gegn 219. gr. almennra hegningarlaga vegur hér þyngst.

12 Ákæruvaldið krefst þess að ákærða H-kvk-nf B-kvk-nf verði svipt ökurétti. Þessi kröfugerð fyrir Landsrétti er ákæruvaldinu heimil samkvæmt 4. mgr. 199. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Ákvæði 5. mgr. 199. gr. breytir þessu ekki. Með vísan til rökstuðnings í hinum áfrýjaða dómi verður hafnað kröfu ákæruvalds um að ákærða verði svipt ökurétti.

13 Ákærða hefur verið sýknuð af þeirri háttsemi sem í ákæru greinir og varðar við 1., sbr. 3. mgr. 59. gr. umferðarlaga, en staðfest er niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu hennar að öðru leyti. Eru brot ákærðu heimfærð til þeirra refsiákvæða sem að framan eru rakin. Ákærði X hefur verið sýknaður af þeirri háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og greiðist sakarkostnaður vegna hans þáttar úr ríkissjóði. Eftir framangreindri niðurstöðu og samkvæmt 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærðu H-kvk-þgf B-kvk-þgf gert að greiða helming sakarkostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um fjárhæð sakarkostnaðar er staðfest. Sakarkostnaður fyrir Landsrétti nemur samtals 671.306 krónum en þar af nema málsvarnarlaun 620.000 krónum að meðtöldum virðisaukaskatti. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, X, skal vera sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um refsingu ákærðu, H-kvk-ef B-kvk-ef M-kvk-ef, er staðfest. Ákvæði héraðsdóms um sýknu ákærðu af kröfu ákæruvalds um ökuréttarsviptingu er staðfest.

Ákærða greiði helming sakarkostnaðar í héraði eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi en að öðru leyti greiðist hann úr ríkissjóði. Þá greiði hún helming áfrýjunarkostnaðar, sem er samtals 671.306 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda fyrir Landsrétti, H-kk-ef A-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 620.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.