418/2022

Útdráttur

H höfðaði mál á hendur K til greiðslu fjögurra reikninga vegna viðhaldsvinnu sem H kvaðst hafa innt af hendi við fasteign K á tilgreindu tímabili. Óumdeilt var að aðilar hefðu gert samkomulag um viðhaldsvinnu að fjárhæð 24.800.000 krónur áður en framkvæmdir hófust. H byggði á því að K hefði samþykkt umfangsmeiri vinnu og viðgerðir en gert hafði verið ráð fyrir með upphaflegu samkomulagi. K byggði á hinn bóginn á því að ekki hefði verið samið um umfangsmeira verken tilgreint hefði verið í verkbeiðni og greiðsluáætlun. Í niðurstöðu Landsréttar var bent á að H bæri ríka upplýsingaskyldu gagnvart K sem seljandi þjónustu í atvinnuskyni, sbr. 4. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Í kröfugerð H fælist að endanlegur kostnaður fyrir þau verk sem hann hefði tekið að sér að vinna fyrir K hefði verið tæplega 78% hærri en samkvæmt upphaflegu samkomulagi. Stóð það H nær, sem seljanda þjónustu, að tryggja sér viðhlítandi sönnun fyrir því að K hefði samþykkt að greiða fyrir möguleg viðbótarverk og aukinn kostnað vegna verka sem áður hefði verið samið um, sbr. 29. gr. laga nr. 42/2000. Jafnframt lá fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns með þeirri niðurstöðu að umtalsverðir annmarkar hefðu verið á vinnu H og að hún hefði að stórum hluta engum tilgangi þjónað. Þóttu því ekki forsendur til að fallast á að H ætti rétt á endurgjaldi úr hendi K umfram þá fjárhæð sem þegar hefði verið staðið skil á.

Var K því sýknað af kröfum H.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og H-kk-nf S-kk-nf, byggingatæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 30. júní 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. júní 2022 í málinu nr. E- 8254/2020.

2

Aðaláfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum gagnáfrýjanda en til vara að kröfur hans verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Gagn áfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 14. september 2022. Hann krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en málskostnað. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Málsatvik og málsástæður

4

Í máli þessu krefst gagnáfrýjandi greiðslu úr hendi aðaláfrýjanda samkvæmt fjórum reikningum, samtals að fjárhæð 19.262.236 krónur, vegna viðhaldsvinnu sem hann kveðst hafa innt af hendi við fasteign aðaláfrýjanda að Kambavaði 1 í Reykjavík á tímabilinu ágúst 2016 til febrúar 2017.

5

Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi eru aðilar sammála um að komist hafi á samningur milli þeirra í samræmi við undirritaða verkbeiðni og greiðsluáætlun í ágúst 2016 þar sem gert hafi verið ráð fyrir greiðslum frá aðaláfrýjanda til gagnáfrýjanda fyrir viðhaldsvinnu að fjárhæð 24.800.000 krónur, sem aðaláfrýjandi hefur þegar staðið gagnáfrýjanda skil á. Byggir gagnáfrýjandi á því að verkið hafi orðið umfangsmeira en gert hafi verið ráð fyrir og að með síðari samningum, verklýsingum og verðáætlunum, sem hafi verið samþykkta raf aðaláfrýjanda, hafi komist á bindandi viðbótarsamningur þar sem samið hafi verið um tiltekna verkþætti og tiltekið endurgjald fyrir þá. Í málinu sé gerð krafa um greiðslu samkvæmt þeim samningi.

6

Af hálfu aðaláfrýjanda er sýknukrafa í fyrsta lagi byggðá því að ekki hafi verið samið um annað og umfangsmeira verk en tilgreint hafi verið í verkbeiðni og greiðsluáætlun samkvæmt framansögðu og að hann hafi að fullu staðið g-kk-þgf skil á endurgjaldi fyrir það. Í öðru lagi byggir aðaláfrýjandi á því að gagnáfrýjandi hafi ekki unnið þau verk sem hann krefst greiðslu fyrir í málinu. Reikningarnir sem krafa gagnáfrýjanda er reist á séu allir umfram það sem um hafi verið samið og fyrir vinnu sem ekki hafi verið unnin. Þannig sé um tilhæfulausa reikninga að ræða. Verði ekki á framangreint fallist krefst aðaláfrýjandi sýknu á þeim grundvelli að verkið hafi verið gallað í skilningi III. kafla laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, sem og að gagnáfrýjandi hafi ofrukkað fyrir tiltekna verkþætti. Því eigi aðaláfrýjandi gagnkröfu til skuldajafnaðar á hendur gagnáfrýjanda.

7

Um málsatvik og málsástæður er að öðru leyti vísað til hins áfrýjaða dóms.

8

Með héraðsdómi var fallist á kröfu gagnáfrýjanda um greiðslu á 19.262.236 krónum auk tilgreindra vaxta frá 2. apríl 2017 en málskostnaður felldur niður með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var það niðurstaða héraðsdóms að gagnáfrýjandi hefði sýnt fram á að aðaláfrýjandi hefði samþykkt umfangsmeiri vinnu og viðgerðir við fjöleignarhúsið en gert hafi verið ráð fyrir í upphaflegri greiðsluáætlun. Í því sambandi var það talið hafa þýðingu að hvorki formaður né gjaldkeri aðaláfrýjanda á þeim tíma sem um ræðir hefðu verið boðaðir til skýrslugjafar fyrir héraðsdómi í því skyni að varpa ljósi á atvik aðþessu leyti. Þá hefði aðaláfrýjandi ekki lagt fram fundargerð húsfélagsins frá 24. október 2016, en í ljósi framlagðrar fundargerðar frá 12. janúar 2017 kæmi þar mögulega fram afstaða félagsmanna til minnispunkta gagnáfrýjanda frá 15. sama mánaðar þar semgerð hafi verið grein fyrir þeim verkframkvæmdum sem hann hafi talið nauðsynlegt að ráðist yrði í og dómkrafa hans í málinu tæki til. Yrði aðaláfrýjandi að bera hallann af sönnunarskorti sem af þessu leiddi, enda stæði það honum nær að leggja umrædd gögn fram og leiða viðkomandi einstaklinga fyrir dóminn. Þá taldi héraðsdómur nægilega í ljós leitt að gagnáfrýjandi hefði unnið þau verk sem um ræddi, þar með taldar viðgerðir á þaki.

Var um þetta vísað til greinargerðar byggingarfræðings 25. október 2017 sem aðaláfrýjandi hefði fengið til að skoða og verðmeta þá verkþætti sem gagnáfrýjandi teldi sig hafa lokið við. Loks var það niðurstaða héraðsdóms að aðaláfrýjandi hefði ekki fært sönnur á staðhæfingar sínar um galla og í því sambandi vísað sérstaklega til þess að hann hefði ekki aflað matsgerðar samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 til að renna stoðum undir þær. Var nánar tiltekið litið svo á að fyrrnefnd greinargerð byggingarfræðings yrði gegn andmælum gagnáfrýjanda ekki talin hafa þýðingu við mat á því hvort galli hafi verið á verki gagnáfrýjanda eða að aðaláfrýjandi hefði ofgreitt fyrir það, enda hefði hann aflað greinargerðarinnar einhliða og án þess að gagnáfrýjandi ætti þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð hennar.

Sönnunarfærsla fyrir Landsrétti

9

Fyrir Landsrétti hefur aðaláfrýjandi með öflun matsgerðar og framlagningu nýrra gagna, meðal annars fundargerðar húsfélagsins frá 24. október 2016 sem áður er vísað til, leitast við að hnekkja niðurstöðu hins áfrýjaða dóms. Þá voru við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti teknar skýrslur af þeim S-kvk-þgf Ó-kvk-þgf og R-kk-þgf M-kk-þgf S-kk-þgf sem voru í fyrirsvari fyrir aðaláfrýjanda á þeim tíma sem um ræðir í málinu.

10

Samkvæmt matsbeiðni aðaláfrýjanda 17. ágúst 2022 lutu matsspurningar að eftirtöldum atriðum, en í þremur þeirra er vísað til skjals (töflu) þar sem framkvæmdir að Kambavaði 1 er sundurliðaðar í 21 verkþátt og kostnaður við hvern þeirra tilgreindur, allt í samræmi við fyrirliggjandi samantekt gagnáfrýjanda samtals að fjárhæð 46.019.785 krónur: a. Getur matsmaður staðreynt að matsþoli hafi lokið við þá verkliði sem getið er um í neðangreindri töflu um verkþætti að Kambavaði 1. b. Telur matsmaður að um eðlilega verkþætti sé að ræða í ofangreindri töflu um verkþætti að Kambavaði 1 og hvort umfang þeirra sé eðlilegt, meðal annars m. t. t. magntalna o. fl. Þá skal einkum horft til þess sem viðurkennt þykir við viðhaldsframkvæmdir hér á landi. c. Telur matsmaður að þau verð sem matsþoli tilgreinir í ofangreindri töflu um verkþætti að Kambavaði 1 séu eðlileg og sanngjörn miðað við það sem eðlilegt þykir við viðhaldsframkvæmdir hér á landi. d. Telur matsmaður að greiðsla að fjárhæð kr. 45.436.972,- sé sanngjörn með hliðsjón af því hve vinnan var mikil og hvers eðlis hún var við viðhaldsframkvæmdir að Kambavaði 1. Ef matsmaður telur þóknunina ekki sanngjarna, hver væri sanngjörn þóknun fyrir framangreinda verkliði.

11

Með ákvörðun Landsréttar 12. október 2022 var fallist á að umbeðið mat færi fram og dr. R-kk-nf K-kk-nf verkfræðingur dómkvaddur til að framkvæma það.

Samkvæmt matsgerð hans 16. febrúar 2023, sem hann staðfesti fyrir Landsrétti, er svar við fjórðu matsspurningu á þá leið að sanngjarnt endurgjald „fyrir þá verkþætti, sem skráðir eru í umrædda töflu og matsmaður hefur lagt mat á“ sé 15.062.652 krónur.

Svör matsmanns við annarri og þriðju matsspurningu voru í báðum tilvikum á þá leið að hann teldi marga verkþætti tilgangslausa og til baga með tilliti til nauðsynlegs viðhalds á húsinu til framtíðar litið.

12

Framangreind niðurstaða matsmanns um sanngjarnt endurgjald styðst við niðurstöður hans að því er varðar einstaka verkþætti samkvæmt fyrstu matsspurningu. Nánar tiltekið var það niðurstaða matsmanns að gagnáfrýjandi ætti ekki kröfu á hendur aðaláfrýjanda vegna 3. verkþáttar sem samkvæmt framangreindri samantekt tók til „forvarna á þakfleti“, en krafa gagnáfrýjanda vegna hans nemur 4.796.550 krónum.

Þar við bættist að matsmaður mat sanngjarnt endurgjald vegna 1. verkþáttar, sem fólst í því að hreinsa og þvo þak fjöleignarhússins, hreinsa gróður af þakinu og hreinsa stífluð niðurföll, vera 868.000 krónur en krafa gagnáfrýjanda vegna hans nemur 3.759.600 krónum. Þá var sanngjarnt endurgjald fyrir verkþætti 8 og 9, sem fólust í því að efni sem heita MCI 2020 og MCI 2018 voru borin á vegg- og gólffleti, í heild talið vera 1.881.000 krónur en krafa vegna þeirra nam 5.106.200 krónum. Efni þessi voru einnig notuð við þær framkvæmdir sem féllu undir 3. verkþátt.

13

Í svörum matsmanns við fyrstu matsspurningu kemur eftirfarandi fram um framangreinda verkþætti:

1. Verkþáttur 1. Í minnisblaði kemur fram að raka- og myglueyðandi hafi verið sprautað á þakið 17 umferðir. Matsmaður getur ekki staðfest þetta en telur þetta ekki gera neitt gagn og ekki eigi að reikna kostnað af þessum aðgerðum. Matsmaður getur ekki staðfest að túður hafi verið hreinsaðar og málaðar. Þvert á móti eru túðurnar að hluta til sundurryðgaðar. Matsmaður telur að það sé misskilningur í upphafi að setja filtdúk ofan á asfaltdúkinn á þakinu og ekki í samræmi við hönnun. Einangrunin er varin af asfaltdúknum sem þarf engan filtdúk sér til hlífðar. Allar aðgerðir matsþola við þennan filtdúk eru óþarfar og gagnslausar. Það er ekki af framlögðum gögnum fullkomlega skýrt hvort miklar viðgerðir hafi farið fram á þakdúknum sjálfum á þakfletinum. Á matsfundi kom fram hjá fulltrúa matsþola að viðgerðir á þakdúk hafi einkum verið framkvæmdar á þakköntum en þar eru viðgerðirnar óþarfar og gagnslausar og horfnar að hluta. Matsbeiðendur hafa fullyrt að aðeins hafi lekið frá þaki í einni íbúð (norðaustur horn) og sá leki hafi ekki breyst við aðgerðir matsþola. Matsmaður staðfesti að enn eru smávægileg lekamerki í norðausturhorni þaksins sem og undir gluggum frá svölum. Af gögnum málsins má ráða að á þakfletinum sjálfum hafi þéttingar farið fram með að sprauta efnum á möl og þakdúk sem almenna þéttingu. Matsmaður telur þá aðgerð gagnslausa.

2. Verkþáttur 3. Matsmaður telur þessar aðgerðir tilgangslausar enda sér þeirra engin merki. MCI 2020 er gefið upp sem ryðverjandi efni til að bera á steypu í klórmenguðu umhverfi. MCI 2018 er Silan sem verður að finna silikat- mólekúl eins og í steypu til að verða vatnsfráhrindandi. Hvorugt þessara efna hefur virkni á dúka eða möl og er það beinlínis tekið fram í gögnum um efnin og engin þörf á þessum efnum þar sem þau hafa engin áhrif á þéttleika þakdúka. Efni af þessu tagi geta aldrei þétt lekt þak. Matsmaður staðfestir að enn lekur í horníbúðinni við vesturgafl.

3. Verkþáttur 8. Matsmaður telur ekkert fram komið sem bendi til þess að þörf sé á að ryðverja járnbendinguna í steypunni betur. Undantekning er gólfplata í bílageymslu sem verður fyrir klórmengun frá salti frá götum borgarinnar. Matsmaður telur að hvergi í gögnum málsins hafi verið sýnt fram á nauðsyn þessa efnis á útveggi hússins og yfirborð þeirra sem er nær alfarið hulið steinefnum tekur einstaklega illa við efnum af þessu tagi sem þurfa að komast að hárpípusjúgandi efnum. Matsmaður telur að efnið geri ekkert gagn nema á gólffleti í bílakjallara þar sem klór berst með salti. Matsmaður gat hins vegar ekki fundið upplýsingar um að efnið eyddi raka í steypu né að það væri sprunguvörn. Mælingar matsmanns hafi sýnt að steypuhula var yfirleitt alls staðar á bilinu 30- 40 mmog á örfáum stöðum undir 30 mm. Engin hætta er á tæringu í bendingu með þessari hulu og engin þörf á að bera MCI 2020 á útveggi.

4. Verkþáttur 9. Engin gögn hafa verið lögð fram af hendi matsþola um að þörf væri á að vatnsverja yfirborð steypu veggjanna eða gólfa. Silan veiti vörn gegn rakauppsöfnun, alkaliskemmdum og frostskemmdum á lóðréttum flötum en litla á láréttum flötum. Mjög algengt sé að setja silan á gólf í bílageymslum vegna klórmengunar og eðlilegt að verktakar telji slíkt áhrifaríkt. Rannsóknir sýni lítil áhrif silan til að verja bílageymslugólf en þær hafi ekki verið birtar opinberlega og séu ekki nógu umfangsmiklar til að segja að silan hafi engin áhrif. Alkaliskemmdum hafi verið eytt úr íslenskri steypu 1979 og ekkert í yfirborði útveggja bendi til byrjandi frostskemmda. Að auki er yfirborð hússins sérlega illa fallið fyrir silan. Sements efnunum, sem silanefnum er ætlað að verja, er eytt úr yfirborðinu með seinkurum í framleiðslunni og eftir stendur yfirborð með nær hreinum steinefnum, möl og sandi. Engin þörf er að eyða efninu á möl og sand enda hefur silan lítil sem engin áhrif á steinefni.

14

Þá var það niðurstaða matsmanns að gagnáfrýjandi ætti ekki kröfu á hendur aðaláfrýjanda vegna verkþátta 5 og 7 en samkvæmt framangreindri samantekt gagnáfrýjanda nemur hún 8.032.800 krónum. Fólst fyrri verkþátturinn í því að endurnýja kíttun við glugga og hurðir, það er grunnvinnu, grunnkíttun og fullnaðarkíttun, en sá seinni í því að kústa yfir gluggakanta með múr. Eiga þessir verkþættir það sammerkt samkvæmt niðurstöðum matsmanns að ekki hafi verið um nauðsynleg viðhaldsverk að ræða og að íbúar hússins hafi í reynd ekki haft nokkurn hag af þeim. Loks er þess að geta að niðurstaða matsmanns að því er varðar verkþætti 11, 12 og 13, sem eru taldir eiga saman og lutu að undirbúningi og gerð húlkíls í kverkum milli plötu og veggja sem og við súlur í bílageymslu, er á þann veg að sanngjarnt endurgjald fyrir þá nemi í heild 1.654.700 krónum en krafa gagnáfrýjanda er 5.547.600 krónur. Byggir matsmaður þessa niðurstöðu sína einkum á því „að lengd húlkíls sem verður fyrir saltvatni“ sé ofmetinn og að hluti hans sé ónýtur og að líklega megi þar kenna um ófullnægjandi undirvinnu.

15

Á fundi í húsfélaginu 12. janúar 2017 var samkvæmt fundargerð rifjað upp að á fundi húsinu.“ Segir í fundargerðinni að formaður húsfélagsins hafi útskýrt hvernig aðkoma gagnáfrýjanda að verkinu hafi komið til og hvernig „aukaverkin fóru að koma inn vegna þeirra skemmda sem komu fram þegar framkvæmdir hófust.“ Þá kemur fram í fundargerðinni að fyrirsvarsmaður gagnáfrýjanda hafi mætt á fundinn og gert grein fyrir ástandi hússins fyrir framkvæmdir, stöðu þeirra á þessum tíma og það sem ætti eftir að gera. Komið hafi fram hjá honum að hann væri kominn með endanlega yfirsýn yfir það sem ætti eftir að gera og endanlegan kostnað. S-kvk-nf [Ó-kvk-nf] hafi í framhaldi af þessu útskýrt greiðslur og greiðsluáætlanir næstu mánaða og vísað „í blöð og áætlanir gjaldkera.“ Loks er þess að geta að í fundargerðinni kemur fram að fyrirsvarsmaður gagnáfrýjanda hafi lofað að koma með nákvæma reikninga og sundurliðun eftir hálfan mánuð og að ákveðið hafi verið að halda næsta fund „eftir rúman hálfan mánuð þegar sundurliðun á reikningum liggur fyrir.“ Um það sem fram fór á húsfundi 24. október 2016 segir í fundargerð að samþykkt hafi verið að fá „betri sundurliðun á reikning vegna viðgerða og greiðsluáætlun samþykk [svo] með fyrirvara um sundurliðun.“ Þá segir þar um framkvæmdir að „þakið hafi verið tekið sett sterkt efni á allt“, samskeyti á þakinu lagfærð og öll niðurföll hreinsuð.

16

Í framburði S-kvk-ef Ó-kvk-ef, sem var gjaldkeri aðaláfrýjanda á þeim tíma sem um ræðir í málinu, kom fram að tilefni verkbeiðni aðaláfrýjanda 15. ágúst 2016 hafi einkum verið að gera þyrfti við leka í fasteigninni. Hafði gagnáfrýjandi þá gert ástandsskýrslu með tillögum að úrbótum sem S-kvk-nf staðfesti að hafi legið að baki verkbeiðni. Þá bar S-kvk-nf um þann skilning sinn að með greiðsluáætlun milli aðaláfrýjanda og gagnáfrýjanda 24. ágúst 2016 hafi verið um að ræða samkomulag um heildargreiðslur fyrir verk það sem gagnáfrýjanda var falið að hafa með höndum.

Upplýsti hún jafnframt að hún hefði hvorki samþykkt frekari greiðslur fyrir hönd aðaláfrýjanda né að unnin yrðu viðbótar- eða aukaverk af hálfu gagnáfrýjanda. Spurð um hvaða greiðslur og greiðsluáætlanir hún hafi verið að útskýra á húsfundi 12. janúar 2017 sagðist hún ekki muna það nógu vel. Var henni ekki kunnugt um að hún hefði samþykkt verðáætlun gagnáfrýjanda frá 15. október 2016 né heldur að það hafi verið rætt sérstaklega á vettvangi aðaláfrýjanda að borga samtals 53 milljónir króna fyrir verkið. Sagði hún að aðaláfrýjandi hefði greitt þá reikninga sem hefðu borist í samræmi við umsamda verkáætlun og að litið hefði verið svo á að með reikningi gagnáfrýjanda, sem var gefinn út 2. janúar 2017, hafi verið búið að gefa út reikninga fyrir öllu verkinu í samræmi við þá verkáætlun. Þá hafi aðaláfrýjandi margsinnis óskað eftir sundurliðun á þeim reikningum sem hefðu borist, án árangurs. Hafi það vakið mikla óánægju meðal íbúa þar sem ekki hafi legið nógu skýrt fyrir hvaða vinnu aðaláfrýjandi væri að borga. Þá sagði S-kvk-nf að með reikningi gagnáfrýjanda, sem var gefinn út 2. mars 2017, hafi aðaláfrýjandi verið krafinn um frekari greiðslur en aðilar höfðu samið um. Engar frekari greiðslur hefðu verið samþykktar á húsfundi enda hefði gagnáfrýjandi ekki lagt fram sundurliðanir til staðfestingar á því að hann hefði unnið þá vinnu sem lá að baki fyrri reikningum. Hún staðfesti á hinn bóginn að upphafleg greiðsluáætlun hafi ekki verið samþykkt á húsfundi, en kvað ástæður þess vera að staða hússjóðs hafi verið góð á þeim tíma.

17

Í framburði sínum fyrir Landsrétti skýrði R-kk-nf M-kk-nf S-kk-nf, sem var formaður stjórnar aðaláfrýjanda hluta þess tíma sem um ræðir, svo frá að aðaltilgangurinn með umræddri verkbeiðni aðaláfrýjanda hafi verið að gera þyrfti við leka í húsinu, sem meðal annars hafi sérstaklega verið getið um í ástandsskýrslu gagnáfrýjanda. Rakti hann enn fremur að verkbeiðnin hafi verið skrifleg þar sem fyrirsvarsmaður gagnáfrýjanda hefði lagt mikla áherslu á að öll samskipti væru skrifleg. Þá kvað R-kk-nf að þær greiðslur sem tilgreindar væru í greiðsluáætlun gagnáfrýjanda 24. ágúst 2016 hafi verið heildargreiðslur, en ekki innborganir. Hins vegar tók hann fram að „eðlilega þá breytast hlutir.“ Rak R-kk-nf ekki minni til þess að hafa samþykkt nokkrar frekari greiðslur til verktaka, né að unnin yrðu viðbótarverk sem myndu hafa frekari kostnað í för með sér. Sagði hann raunar að ef svo hefði verið ættu að vera til skrifleg gögn um það og þá í ljósi þeirrar áherslu fyrirsvarsmanns gagnáfrýjanda að allt sem aðilar væru að semja um skyldi vera skriflegt. Þá kannaðist R-kk-nf ekki við verðáætlun gagnáfrýjanda þar sem gert var ráð fyrir 34 milljóna króna verðaukningu.

Kvaðst hann ekki heldur muna hvaða útskýringar S-kvk-nf hefði gefið á greiðslum og greiðsluáætlunum á húsfundi 12. janúar 2017. R-kk-nf bar enn fremur um að erfiðlega hafi gengið að fá sundurliðun á reikningum frá gagnáfrýjanda. Löngu síðar hafi gagnáfrýjandi lagt fram skjal sem mögulega hafa verið samantekt hans á verkinu, þar sem fram kom að kostnaður við það væri orðinn um 46 milljónir króna. Þá skýrði R-kk-nf svo frá að hann hefði misst trúna á fyrirsvarsmanni gagnáfrýjanda þegar hann hafi sagt að hann hafi tekið mynd af myglunni þar sem hún hafi verið að hlaupa í burtu. Hvað varðaði þau samskipti þeirra þar sem R-kk-nf hafi lýst yfir ánægju stjórnarinnar með vinnuna tók hann fram að hann hefði upphaflega verið með fyrirsvarsmanni gagnáfrýjanda í liði. Hins vegar hafi einhverjir íbúar verið mótfallnir framkvæmdunum, meðal annars þar sem ekki væri leki í þeirra íbúðum, auk þess sem þeir hafi viljað fá sundurliðun á reikningum. Hafi hann reynt að róa fólkið og koma í veg fyrir að gagnáfrýjandi myndi hætta störfum þar sem hann óttaðist að illa myndi ganga að fá nýjan aðila til að gera við lekann.

Niðurstaða

18

Svo sem fram er komið lýtur ágreiningur málsaðila að því hvort gagnáfrýjandi eigi kröfu á hendur aðaláfrýjanda umfram það endurgjald sem húsfélagið hefur staðið honum skil á fyrir framkvæmdir sem hann tók að sér að annast að Kambavaði 1 í Reykjavík.

19

Ágreiningslaust er að gagnáfrýjandi veitti aðaláfrýjanda þjónustu sem fellur undir lög nr. 42/2000 og reisir aðaláfrýjandi sýknukröfu sína á tilteknum ákvæðum laganna, þar á meðal 4. gr. þeirra, en samkvæmt 1. mgr. hennar bar gagnáfrýjandi sem seljandi þjónustu í atvinnuskyni ríka upplýsingaskyldu gagnvart aðaláfrýjanda.

20

Í héraðsdómsstefnu er málsástæðum og málsatvikum í upphafi lýst á þann hátt að komist hafi á bindandi samningur milli málsaðila 15. ágúst 2016 á grundvelli verkbeiðni aðaláfrýjanda. Sá samningur hafi síðan tekið ýmsum breytingum en komist í endanlega mynd 20. janúar 2017 þar sem samið hafi verið um fast verð, 44.248.557 krónur, fyrir verkið. Er í stefnunni vísað hvað þetta varðar til verklýsingar sem rituð er á bréfsefni gagnáfrýjanda og dagsett 20. janúar 2017 þar sem framangreind fjárhæð er sundurliðuð með tilliti til sex tilgreindra verkþátta. Skjal þetta er óundirritað. Síðar í stefnunni byggir gagnáfrýjandi á hinn bóginn á því að kominn hafi verið á samningur um fast verð fyrir verkið 15. október 2016 á grundvelli minnisblaðs frá honum sem þá hafi legið fyrir þar sem fram hafi komið að áætlaður kostnaður væri 34.000.000 króna að viðbættum virðisaukaskatti, en með ábendingu um að kostnaður gæti hækkað um 14 til 17% svo sem orðið hafi raunin. Samningur um fast verð hafi í síðasta lagi legið fyrir 20. janúar 2017. Minnisblaðið var ekki áritað af hálfu aðaláfrýjanda.

21

Þegar framkvæmdir hófust lá fyrir verkbeiðni undirrituð 15. ágúst 2016 af þremur stjórnarmönnum aðaláfrýjanda og fyrirsvarsmanni gagnáfrýjanda. Í yfirskrift hennar segir svo í vélrituðum texta sem að því leyti sýnist vera staðlaður og stafa frá gagnáfrýjanda: „Undirritaður óskar eftir að Húsaklæðning ehf. framkvæmi eftirfarandi verkþætti fyrir sig. Unnið verður samkvæmt verklýsingum og verklagsreglum Húsaklæðningar ehf.“ Þar fyrir neðan er svohljóðandi handskrifaður texti: „Yfirfara alla fasteignina, laga leka, skipta út rennum og setja raf þráð. Gefa stjórn húsfélags upplýsingar um gang mála reglulega.“ Á þessum tíma hafði starfsmaður gagnáfrýjanda skoðað fjöleignarhúsið og skilað ástandsskýrslu um þá skoðun sína ásamt verkþáttagreiningu. Þá er á meðal gagna málsins skjal, dagsett 24. ágúst 2016 og undirritað af fyrirsvarsmönnum aðila, um greiðslur vegna Kambavaðs 1, en samkvæmt því skyldi aðaláfrýjandi á tímabilinu 2. september 2016 til 2. janúar 2017 inna af hendi greiðslur samtals að fjárhæð 24.800.000 krónur. Í skjalinu er sérstaklega tekið fram að veður geti tafið framkvæmdir. Engin magnskrá fylgdi þessum gögnum. Með þessu var kominn á samningur milli málsaðila um verkframkvæmdir og endurgjald fyrir þær. Munu framkvæmdir hafa hafist stuttu síðar en óljóst er hvenær þeim lauk. Stóð aðaláfrýjandi skil á umsömdu endurgjaldi á grundvelli fjögurra reikninga sem gagnáfrýjandi gaf út 14. september 2016, 19. og 31. október sama ár og 2. janúar 2017. Að auki hefur aðaláfrýjandi greitt gagnáfrýjanda 1.374.726 krónur fyrir ástandsskoðun sem áður er vísað til. Reikningunum fylgdi ekki önnur sundurliðun en að 70% reikningsfjárhæðar væru vegna vinnu og 30% vegna efnis. Bera gögn málsins það með sér, svo sem að hluta til er áður rakið, að í október 2016 hafi verið komin upp óánægja innan raða aðaláfrýjanda þar sem fullnægjandi sundurliðun á kostnaði við verkið lægi ekki fyrir og að hún hafi á endanum leitt til þess að fyrirsvarsmaður gagnáfrýjanda hafi verið krafinn um slíkar upplýsingar en að loforð sem hann gaf á fundi 12. janúar 2017 um að veita þær hafi ekki verið efnt.

22

Þess er áður getið að með hinum áfrýjaða dómi var byggt á því að aðaláfrýjandi yrði af tilgreindum ástæðum að bera hallann sönnunarskorti um að hann hafi ekki samþykkt umfangsmeiri vinnu og viðgerðir að Kambavaði 1 en í fyrstu hafi verið gert ráð fyrir. Svo sem kröfugerð gagnáfrýjanda ber með sér felst í henni að endanlegur kostnaður fyrir þau verk sem hann hafi tekið að sér að vinna fyrir aðaláfrýjanda hafi verið 19.262.236 krónum hærri en upphaflegur samningur aðila samkvæmt framansögðu kvað á um, en það samsvarar tæplega 78% hækkun. Með tilliti til þessa og að því gættu sem nú telst fram komið í málinu um atvik í kjölfar upphaflegrar samningsgerðar fær með engu móti staðist að um sönnun og sönnunarbyrði fari á þann veg sem héraðsdómur lagði samkvæmt framansögðu til grundvallar niðurstöðu sinni.

Þykir þvert á móti rétt að líta svo á að það hafi staðið gagnáfrýjanda nær sem seljanda þjónustu að tryggja sér viðhlítandi sönnun fyrir því að aðaláfrýjandi hafi samþykkt að greiða fyrir möguleg viðbótarverk og aukinn kostnað vegna verka sem áður hafði verið samið um, sbr. til hliðsjónar enn fremur ákvæði 29. gr. laga nr. 42/2000.

23

Með dómi héraðsdóms var komist að þeirri niðurstöðu að líta yrði svo á að gagnáfrýjandi hefði lokið öllum þeim verkum sem hann krefst greiðslu fyrir og talið ósannað að þau væru haldin galla. Með matsgerð dómkvadds manns hefur aðaláfrýjandi leitast við að hnekkja þessu. Svo sem áður er rakið er það niðurstaða matsmanns að umtalsverðir annmarkar hafi verið á vinnu gagnáfrýjanda og að hún hafi að stórum hluta engum tilgangi þjónað. Er ekkert fram komið sem rýrir sönnunargildi matsgerðarinnar.

24

Að því virtu sem að framan er rakið þykja ekki vera forsendur til að fallast á það með gagnáfrýjanda að hann eigi rétt á endurgjaldi úr hendi aðaláfrýjanda umfram þá fjárhæð sem húsfélagið hefur staðið honum skil á. Verður aðaláfrýjandi því sýknaður af kröfum hans.

25

Eftir framangreindum málsúrslitum verður gagnáfrýjanda gert að greiða aðaláfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir, en við ákvörðun á fjárhæð hans er tekið tillit til kostnaðar aðaláfrýjanda af öflun matsgerðar.

Dómsorð :

Aðaláfrýjandi, Kambavað 1, húsfélag, skal vera sýkn af kröfum gagnáfrýjanda, Húsaklæðningar ehf.

Gagn á frýjandi greiði aðaláfrýjanda samtals 4.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.