668/2018

Útdráttur

G var sakfelldur fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa slegið A hnefahöggi í andlit með þeim afleiðingum að hann nefbrotnaði. Ekki var fallist á að verkið væri G refsilaust á grundvelli neyðarvarnar. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að A átti upptökin að átökum við G, sbr. 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga. Einnig var litið til aldurs G og skýringa hans á því hvað honum hafi gengið til með háttseminni, sbr. 4. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. laganna. Loks var tekið tillit til þess að meðferð málsins hafði dregist úr hófi. Var refsing G ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í eitt ár. Þá var G gert að greiða A skaðabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 21. júní 2018 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 22. maí 2018 í málinu nr. S[…]/2018.

2 Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu en til vara refsilækkunar. Þá krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð.

4 Brotaþoli, A, krefst þess aðallega að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 688.418 krónur ásamt tilgreindum vöxtum. Til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms um einkaréttarkröfuna. Í báðum tilfellum krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

5 Í málinu er ákærða gefin að sök líkamsárás með því að hafa aðfaranótt fimmtudagsins 1. janúar 2015, innandyra á skemmtistaðnum […] í Reykjavík, slegið brotaþola hnefahöggi í andlitið með þeim afleiðingum að hann nefbrotnaði. Í ákæru er brotið talið varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í héraði var ákærði sakfelldur fyrir háttsemina og gert að sæta fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar frestað og skyldi hún falla niður að liðnu einu ári frá uppsögu dómsins. Þá var ákærða gert að greiða brotaþola skaðabætur að fjárhæð 562.418 krónur.

6 Við meðferð málsins fyrir Landsrétti var spiluð upptaka úr eftirlitsmyndavél skemmtistaðarins en á myndbandsupptökunni sést upphaf og þróun átaka á milli ákærða, brotaþola og fleiri manna.

7 Þá kom fyrir Landsrétt til viðbótarskýrslutöku vitnið B. Fram kom hjá vitninu að hann hefði ásamt mörgum öðrum tekið þátt í áflogunum. Þröngt hafi verið á staðnum. Hann hafi slegið einhvern en kannaðist hins vegar ekki við að hann væri sá sem á myndbandsupptökunni sést kýla ákærða í upphafi slagsmálanna.

8 Í myndbandsupptökunni kemur fram að ákærði og félagi hans ganga með fram bar skemmtistaðarins og virðist sem félagi ákærða áreiti stúlku í þann mund er þeir ganga fram hjá henni. Eftir nokkra rekistefnu milli stúlkunnar og mannanna sést hvar nokkrir menn sem voru í hópi með stúlkunni ráðast á ákærða og félaga hans en jafnframt að stúlkurnar í hópnum reyna að ganga á milli þeirra. Á upptökunni kemur fram að brotaþoli ræðst að ákærða með því að setja höfuð í bringu hans og ýtir honum þannig í burtu. Um leið og ákærði gengur aftur að hópnum er hann kýldur í andlitið af manni sem tilheyrði hópnum. Þegar ákærði gengur öðru sinni að hópnum ræðst brotaþoli á hann og hefjast þá slagsmál milli þeirra sem enda með því að ákærði veitir brotaþola hnefahögg það sem ákært er fyrir í málinu.

Niðurstaða

9 Ákærði játar að hafa slegið brotaþola en byggir vörn sína á því að hann hafi gert það í neyðarvörn. Hann hafi verið að verjast árásum frá hópi fólks sem ráðist hafi að honum og meðal annars veitt honum hnefahögg í andlitið. Hann hefði ekki áreitt stúlkuna og árásin því verið tilefnislaus. Verkið sé honum því refsilaust samkvæmt 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga. Brotaþoli viðurkenndi í framburði fyrir héraðsdómi að hafa tvisvar ýtt ákærða í burtu frá hópnum.

10 Í frumskýrslu lögreglu er haft eftir vitninu B, sem þá var staddur á slysadeild, að hann væri aumur í hendi eftir að hafa kýlt mann. Sagðist vitnið hafa séð hvar brotaþoli hefði verið kýldur og kýlt manninn sem það gerði. Í lögregluskýrslu sem tekin var af vitninu 15. desember 2015 viðurkenndi vitnið að hafa kýlt mann í andlitið og eftir það farið á slysadeild til aðhlynningar á hendi. 11 Af gögnum málsins og framburðum ákærða og vitna er sannað að brotaþoli átti upptökin að áflogum við ákærða með því að ýta honum í burtu og hafi síðan eftir að ákærði hafði verið kýldur í andlitið ráðist að honum. Þá er sannað í málinu að ákærði hafi slegið brotaþola í andlitið með þeim afleiðingum að hann nefbrotnaði.

12 Þótt fyrir liggi að upptök áfloganna hafi legið hjá brotaþola og að ákærði hafi verið sleginn hnefahöggi áður en hann sló brotaþola verður að líta til þess að ákærði virðist hafa átt möguleika á að forðast átökin að minnsta kosti tvívegis. Í stað þess að koma sér út úr þessum aðstæðum með því að víkja af vettvangi fór ákærði tvívegis aftur til baka eftir að hann hafði sætt atlögum frá mönnum úr hópnum. Verður því talið að hnefahöggið sem hann veitti brotaþola hafi ekki verið nauðsynlegt til að afstýra yfirvofandi árás.

13 Í samræmi við framangreint er fallist á niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu ákærða samkvæmt ákæru og heimfærslu brots hans til 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga.

14 Við ákvörðun refsingar verður horft til þess að brotaþoli átti upptökin að átökum við ákærða, sbr. 3. mgr. 218. gr. c almennra hegningarlaga. Þá verður einnig horft til aldurs ákærða og skýringa hans á því hvað honum hafi gengið til með háttseminni sbr. 4. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Ákærði hefur ekki áður sætt refsingu. Atvik málsins áttu sér stað 1. janúar 2015. Af gögnum málsins verður ráðið að rannsókn þess hafi legið niðri frá apríl 2015 til febrúar 2017 eða í tæp tvö ár. Virðist sem rannsókninni hafi lokið í mars 2017. Engar skýringar hafa verið gefnar sem réttlæta þennan drátt á rannsókn málsins. Þegar litið er til atvika málsins er ljóst að meðferð þess hefur dregist úr hófi. Með hliðsjón af framangreindum atriðum þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin 30 daga fangelsi en fresta skal fullnustu hennar og hún falla niður að liðnu einu ári frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga.

15 Fyrir Landsrétti krefst brotaþoli þess með sama hætti og í héraði að ákærða verði gert að greiða honum 650.000 krónur í miskabætur og 38.418 krónur vegna sjúkrakostnaðar en til vara krefst hann staðfestingar hins áfrýjaða dóms um skaðabætur. Brotaþola voru í héraði dæmdar bætur fyrir miska og sjúkrakostnað að fjárhæð 338.418 krónur auk 224.000 króna vegna kostnaðar lögmanns við innheimtu kröfunnar fyrir dómi. Þar sem brotaþoli átti upptökin að átökum aðila er rétt að hann beri sjálfur helming af tjóni sínu. Fallist er á með héraðsdómi að fjárhæð miskabóta sé hæfilega metin 300.000 krónur og sjúkrakostnaður 38.418 krónur. Skaðabótakrafa brotaþola var birt ákærða við þingfestingu málsins 28. mars 2018 og ber krafan því dráttarvexti að liðnum mánuði frá þeim degi. Ákærða verður því gert að greiða brotaþola 169.209 krónur í skaðabætur með vöxtum eins og greinir í dómsorði og samtals 300.000 krónur í málskostnað að meðtöldum virðisaukaskatti í héraði og fyrir Landsrétti. 16 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað er staðfest. Með vísan til 1. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 235. gr. sömu laga, verður ákærða gert að greiða helming áfrýjunarkostnaðar málsins, sem í heild er 621.645 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð:

Ákærði, G-x-x P-x-x, sæti fangelsi í 30 daga. Fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnu einu ári frá uppsögu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði A 169.209 krónur í skaðabætur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 1. janúar 2015 til 28. apríl 2018, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna frá þeim degi til greiðsludags og 300.000 krónur í málskostnað.

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skal vera óraskað.

Ákærði greiði helming áfrýjunarkostnaðar, sem er í heild 621.645 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, G-kk-ef D-kk-ef S-kk-ef lögmanns, 600.000 krónur, en að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.