554/2019

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir að hafa brotið gegn A, fyrrverandi sambýliskonu sinni, með því að hafa birt færslu með kynferðislegum myndum af henni á tilgreindri Facebooksíðu ásamt persónulegum upplýsingum um hana og þannig sært blygðunarsemi hennar, móðgað hana og smánað. Þá var hann sakfelldur fyrir að senda henni sex símaskilaboð sem innihéldu blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot. Var X með háttsemi sinni talinn hafa brotið gegn 209., 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um væri að ræða alvarleg brot X gegn A sem var honum nákomin. Með hliðsjón af 1., 6. og 7. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga var refsing hans ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu þriggja mánaða refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár vegna dráttar á meðferð málsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og B-kvk-nf T-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 24. júní 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 27. maí 2019 í málinu nr. S[…]2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur samkvæmt ákæru og dæmdur til refsingar.

3 Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum ákæruliðum en til vara vægustu viðurlaga er lög leyfa.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar mynd og hljóðupptökur af framburðum ákærða og brotaþola fyrir héraðsdómi og teknar af þeim viðbótarskýrslur.

5 Svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi eru ákærða gefin að sök í fjórum ákæruliðum brot í nánu sambandi, sem fólust í blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrotum, gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni á árunum 2014 og 2015. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af öllum ákæruliðum á grundvelli þess að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sanna að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi sem ákært var fyrir. Var sú niðurstaða einkum byggð á því að skjáskot af skilaboðum, sem lögð voru fram í málinu til sönnunar um þá háttsemi sem ákært var fyrir, væru haldin veigamiklum efnisannmörkum þar sem myndirnar væru ógreinilegar, ekki væri að finna dagsetningar á þeim og að lögreglan hefði ekki aflað frumgagna sem lágu að baki skilaboðunum.

6 Atvik málsins eru þau að ákærði X og brotaþolinn A tóku upp samband á árinu […]. Var ákærði þá […] árs en brotaþoli […] ára. Bæði lýsa þau því að sambandið hafi verið stormasamt nánast frá upphafi og að samskipti milli þeirra hafi ekki verið góð. Þá bera þau um að allan tímann hafi verið slæmt samband á milli ákærða og foreldra brotaþola. Þau hafi á tímabilinu oft slitið sambandinu en ítrekað tekið það aftur upp. Þann […] 2013 eignuðust ákærði og brotaþoli stúlkubarn. Ekki liggur nákvæmlega fyrir hvenær sambandi þeirra lauk. Brotaþoli ber að það hafi verið fyrir sumarið 2014 en ákærði telur það hafa verið undir lok þess árs. Í málinu liggur fyrir að ákærði leitaði til göngudeildar geðsviðs Landspítala […]. júní 2014 vegna vanlíðunar í kjölfar sambandsslita við barnsmóður sína. Gögn málsins bera með sér að ákærði hafi verið í meðferð á göngudeild vegna þessa fram til […]. september 2018. Samkvæmt þessu hefur sambandi aðila lokið í byrjun sumars 2014. Brotaþoli lagði fram kæru á hendur ákærða hjá lögreglu 20. apríl 2015. Til stuðnings kærunni lagði hún fram 25 skjáskot af 24 símaskilaboðum, bæði SMS og á Messenger gegnum Facebook, og einni Facebookfærslu.

7 Ákæran í málinu, sem skiptist í fjóra liði, byggist á því að á árunum 2014 og 2015 hafi ákærði birt færslu á Facebooksíðunni „[…]“ sem hafi sært blygðunarsemi brotaþola, móðgað hana og smánað og að auki sent henni 18 símaskilaboð sem innihéldu blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot. Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi bera skjáskot af skilaboðunum sem liggja frammi í málinu ekki með sér hvaða daga þau voru send eða hvenær Facebookfærslan var birt. Samkvæmt framburði brotaþola fyrir héraðsdómi voru skilaboðin send og Facebookfærslan birt í tengslum við og í kjölfar sambandsslita þeirra á árunum 2014 og 2015. Ákærði hefur á hinn bóginn ekki getað varpað neinu ljósi á hvenær skilaboðin voru send.

8 Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu 24. október 2016 kemur fram að reynt hafi verið að fá síma brotaþola til þess að unnt væri að afrita gögn sem tengdust símaskilaboðunum. Brotaþoli hafi hins vegar upplýst að hún notaði ekki lengur símann sem skilaboðin voru send í. Í framburði brotaþola fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti kom fram að lögreglan hefði ekki óskað eftir því að fá skilaboðasamskipti úr símanum í heild eða fá aðgang að Facebooksíðu hennar. Þá bar lögreglumaður sem annaðist rannsókn málsins í skýrslu fyrir héraðsdómi að reynt hefði verið að afla frumgagna hjá ákærða en það hefði ekki tekist.

9 Brotaþoli gaf skýrslu fyrir héraðsdómi þar sem hún staðfesti að ákærði hefði sent henni þau skilaboð sem ákært er fyrir og að hann hefði sett færsluna inn á Facebooksíðuna „[…]“. Lýsti hún því að þegar færslan var sett inn hefði „internetið gersamlega logað“ þar til stjórnandi síðunnar hefði tekið færsluna út. Í framburði sínum fyrir Landsrétti staðfesti brotaþoli að flest skilaboðin hefðu komið fram eftir sambandsslitin og á þeim tíma sem hún var að losna úr sambandinu.

10 Í kjölfar kæru brotaþola 20. apríl 2015 voru teknar tvær skýrslur af ákærða hjá lögreglu, 3. maí 2016 og 30. mars 2017. Af framburði ákærða hjá lögreglu verður ráðið að hann kannist við að hafa sett inn umrædda Facebookfærslu og að hann hafi sent brotaþola mörg þeirra símaskilaboða sem ákært er fyrir. Í skýrslu ákærða fyrir héraðsdómi kom á hinn bóginn fram hjá honum að hann myndi ekki eftir því að hafa sett færsluna inn eða sent símaskilaboðin sem ákært er fyrir. Hann muni lítið frá þessum tíma þar sem hann hafi verið niðurbrotinn í kjölfar sambandsslitanna og hafi þurft að fá meðferð vegna þess. Ákærði kvaðst í raun hvorki getað játað né neitað að hafa sent símaskilaboðin. Í framburði sínum fyrir Landsrétti kvaðst hann ekki muna atvik betur en þegar hann var spurður fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

11 Svo sem áður er rakið eru ákærða gefin að sök blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður á árunum 2014 og 2015. Ákæran er í fjórum liðum og eru öll brotin talin varða við 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 auk þess sem brot í fyrsta og öðrum ákærulið eru talin varða við 209. gr. sömu laga.

12 Ákærði byggir vörn sína meðal annars á því að ósannað sé að hann hafi sent símaskilaboðin og sett inn Facebookfærsluna sem ákært er fyrir í málinu. Tekið er undir með héraðsdómi að framburður brotaþola, um að símaskilaboðin hafi komið frá ákærða og að hann hafi sett inn færsluna á Facebook, sé stöðugur og trúverðugur. Áður er rakið að í skýrslugjöf hjá lögreglu kannaðist ákærði við mörg símaskilaboðanna og að hafa sett inn Facebookfærsluna. Þótt ákærði hafi í framburði sínum fyrir héraðsdómi og Landsrétti ekki munað eftir því að hafa sent símaskilaboðin neitaði hann því ekki að þau stöfuðu frá honum. Auk þess kannaðist hann við að prófílmyndin sem fylgdi skilaboðunum á Messenger væri af honum. Með vísan til þess sem að framan er rakið verður lagt til grundvallar að sannað sé að ákærði hafi sent þau skilaboð sem ákært er fyrir í málinu og hann kannaðist við í skýrslugjöf hjá lögreglu og jafnframt að hann hafi sett inn þá Facebookfærslu sem getur um í fyrsta ákærulið.

13 Ákærði byggir vörn sína einnig á því að ekki sé ljóst af gögnum málsins hvenær símaskilaboðin hafi verið send eða hvenær Facebookfærslan hafi verið birt og að sök hafi verið fyrnd þegar ákæra í málinu var gefin út 7. júní 2018. Ákæran byggist á því að skilaboðin hafi verið send á árunum 2014 og 2015 en ákærði heldur því fram að þau gætu í raun hafa verið send fyrr eða á árinu […]. Fyrir liggur að samband aðila hafi verið stormasamt frá því að það hófst […] og hafi skilaboðin verið send það ár hafi fimm ára fyrningarfrestur verið liðinn er ákæra í málinu var gefin út 7. júní 2018, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 83. gr. almennra hegningarlaga. Ákæruvaldið eigi að bera hallann af því að upplýsingar um tímasetningu skilaboðanna liggi ekki fyrir þar sem lögregla hafi ekki rannsakað málið með fullnægjandi hætti og hafi vanrækt að afla upplýsinga um Facebookfærsluna og nánari samskipti aðila í tengslum við símaskilaboðin.

14 Af nokkrum símaskilaboðanna má ráða að þau voru send eftir fæðingu dóttur ákærða og brotaþola en eins og áður er rakið fæddist hún […] 2013. Í skilaboðum kvartar ákærði meðal annars yfir því að fá ekki að hitta dóttur sína. Þá bera fjölmörg skilaboðanna það með sér að þau hafi verið send eftir að ákærði taldi að brotaþoli hefði tekið upp samband við annan mann og styður efni margra þeirra að þau hafi verið send eftir að sambandinu var slitið. Þá er framburður brotaþola trúverðugur um að skilaboðin og Facebookfærslan hafi verið send í tengslum við og í kjölfar sambúðarslita þeirra snemma sumars 2014. Ákærði hefur ekki fært nein rök fyrir því að skilaboðin hafi verið send á árinu […] auk þess sem hann kvaðst ekki muna eftir því í skýrslugjöf fyrir dómi að hafa sent skilaboðin. Samkvæmt þessu verður talið sannað að skilaboðin og Facebookfærslan sem ákært er fyrir hafi verið send á árunum 2014 og 2015 eins og í ákæru greinir og eru brotin því ekki fyrnd. Þótt ekki sé unnt að fullyrða um nákvæma dagsetningu brota ákærða á þessu tímabili verður að telja það aukaatriði brotanna sem ekki hafi haft áhrif á möguleika hans til að halda uppi fullnægjandi vörnum í málinu, sbr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Verður ákæran því talin uppfylla skilyrði 153. gr. sömu laga.

Ákæruliður 1

15 Í fyrsta lið ákærunnar eru ákærða gefin að sök blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður á árunum 2014 og 2015 með því að hafa birt mynd af henni þar sem andlitið sést og mynd af brjóstum hennar auk tveggja kynferðislegra mynda á Facebooksíðunni „[…]“ og birt nafn hennar, símanúmer og notandanafn á forritinu Snapchat auk þess að taka fram að til væru myndbönd af henni ef fólk vildi, en með háttsemi sinni hafi ákærði sært blygðunarsemi hennar auk þess að móðga hana og smánað.

16 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 30. mars 2017 kemur fram að hann og félagi hans hafi stofnað aðgang að Facebooksíðunni „[…]“ í nafni B. Ástæðu færslunnar kvað ákærði hafa vera pirring og reiði út í brotaþola. Hann hefði tekið færsluna út eftir nokkrar mínútur. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sett færsluna inn á Facebooksíðuna „[…]“ telst háttsemin sem ákært er fyrir í þessum ákærulið sönnuð.

17 Ekki leikur vafi á að með umræddri færslu á Facebook braut ákærði gegn blygðunarsemi brotaþola auk þess sem í henni felst smánun og móðgun með stórfelldum ærumeiðingum. Er því fallist á með ákæruvaldinu að með háttsemi sinni hafi ákærði brotið gegn 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga. Þar sem háttsemi ákærða fólst í birtingu færslunnar á Facebook en ekki hótun verður brotið ekki heimfært undir ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga, sbr. 233. gr. sömu laga.

Ákæruliður 2

18 Í öðrum lið ákærunnar eru ákærða gefin að sök blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður á árunum 2014 og 2015, með því að hafa sent henni skilaboð símleiðis sem innihéldu skjáskot af færslu á Facebook, sem ekki hefur verið birt, með mynd þar sem andlit hennar sést og mynd af brjóstum hennar auk tveggja kynferðislegra mynda ásamt textanum „[A] Er alltaf til í að láta ríða sér og ….(óskýrt) smokk. enda hefur hún verið ólétt þrisvar sinnum“. Þá kemur fram notandanafn hennar á forritinu Snapchat, símanúmer og að hún búi í […]. Að lokum kemur textinn „(þetta er algjör hóra)“.

19 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 30. mars 2017 kannaðist hann við að hafa skrifað umrædda færslu en að hún hefði ekki verið birt inni á Facebooksíðunni. Samkvæmt þessu og því að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent þessi skilaboð telst sönnuð sú háttsemi ákærða sem honum er gefin að sök í öðrum ákærulið.

20 Ákærði byggir vörn sína í þessum ákærulið á því að í ákærunni sé ekki lýst á hvern hátt hann hafi móðgað eða smánað brotaþola og enn síður hvernig háttsemin hafi falið í sér stórfelldar ærumeiðingar. Að mati dómsins er skýrlega lýst í þessum lið ákærunnar háttsemi ákærða sem var til þess fallin að móðga og smána brotaþola og særa blygðunarsemi hennar. Uppfyllir ákæran að þessu leyti því skilyrði um fullnægjandi lýsingu brots þannig að unnt sé að heimfæra það til refsiákvæða. Með framangreindum ummælum braut ákærði gegn blygðunarsemi brotaþola auk þess sem í þeim fólst smánun og móðgun með stórfelldum ærumeiðingum. Með framangreindri háttsemi hefur ákærði brotið gegn 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

Ákæruliður 3

21 Í þriðja lið ákærunnar eru ákærða gefin að sök hótana og ærumeiðingabrot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður á árunum 2014 og 2015 með því að hafa sent henni 15 hótanir með símaskilaboðum sem voru til þess fallnar að vekja hjá henni ótta um líf, heilbrigði og velferð sína eða annarra auk þess að móðga hana og smána. Eru brotin sem fyrr segir heimfærð til 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

22 Af hálfu ákærða er því haldið fram að þar sem núgildandi ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga sem fjallar um hótanir og ofbeldi í nánu sambandi hafi fyrst tekið gildi 30. mars 2016, sbr. lög nr. 23/2016, eftir að ætluð brot hans áttu sér stað 2014 og 2015, verði honum ekki refsað eftir hinu nýja ákvæði. Myndi sakfelling hans á þeim grundvelli fara í bága við fyrirmæli 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 um að engum verði gert að sæta refsingu nema hann hafi gerst sekur um háttsemi sem var refsiverð samkvæmt lögum á þeim tíma er hún átti sér stað eða fullkomlega má jafna til hennar.

23 Í 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga segir að hafi refsilöggjöf breyst frá því að verknaður var framinn til þess er dómur gengur, skuli dæma eftir nýrri lögunum, bæði um refsinæmi verknaðar og refsingu. Aldrei megi þó dæma refsingu, nema heimild hafi verið til þess í lögum þegar verk var framið, og ekki þyngri refsingu en orðið hefði eftir þeim lögum.

24 Í 218. gr. b sem tekin var upp í almenn hegningarlög með lögum nr. 23/2016 var sett sérstakt ákvæði sem fjallar um ofbeldisbrot í nánum samböndum. Í 1. málslið 1. mgr. segir meðal annars að hver sem endurtekið eða á alvarlegan átt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila með hótunum skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Í athugasemdum í greinargerð sem fylgdu frumvarpi því sem varð að lögum nr. 23/2016 sagði um þetta ákvæði að þar væru sérstaklega taldar upp verknaðaraðferðir sem þá þegar gætu falið í sér sjálfstæða refsiverða háttsemi samkvæmt hegningarlögum og var þar meðal annars vísað sérstaklega til hótana samkvæmt 233. gr. laganna. Á þeim tíma sem ákærði sendi umrædd skilaboð var í gildi 1. mgr. 233. gr. sem leggur allt að tveggja ára fangelsi við því að hafa í frammi „hótun um að fremja refsiverðan verknað, og hótunin er til þess fallin að vekja hjá öðrum manni ótta um líf, heilbrigði eða velferð sína eða annarra“, en orðalag þetta er tekið upp í þriðja lið ákærunnar. Af þessu er ljóst að sú háttsemi sem ákært er fyrir um hótanir gagnvart fyrrverandi sambýliskonu taldist refsiverð háttsemi þegar hún átti sér stað samkvæmt skýrum lagafyrirmælum þar um. Þótt brotið sé í ákæru heimfært til 218. gr. b almennra hegningarlaga eins og mælt er fyrir í 1. mgr. 2. gr. laganna án þess að vísað sé til 233. gr. sérstaklega um refsinæmi verknaðar þegar brotin áttu sér stað, verður ekki talið að það breyti möguleikum ákærða til að verjast þessu ákærulið, enda skýrlega tekið fram í greinargerð með frumvarpinu til laga um lögfestingu 218. gr. b. að háttsemin var refsiverð samkvæmt 233. gr. almennra hegningarlaga.

25 Samkvæmt undirliða) í þriðja lið ákærunnar fólust hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem ritað var: „Ekkert fooooking mal..mer er orðið slett sama nuna Hvort loggan kemur eða eg þarf að drepa broðir þinn Þu hefur nakvænlega 7 minotur Ef eg þarf að kveikja í fkn ibuðinni til að na þer ut þa fkn geri eg það 6 min Klukkan tikkar“.

26 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 5. maí 2016 kom fram að hann myndi ekki hvaða skilaboð þetta væru en héldi að „þetta sé það að ég hafi böstað hana með öðrum gaur“. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

27 Í framangreindum skilaboðum fólst hótun um líflát og íkveikju svo og móðgun og smánun gagnvart brotaþola. Er því fallist á það með ákæruvaldinu að með háttsemi sinni hafi ákærði brotið gegn 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

28 Samkvæmt undirlið b) í þriðja lið ákærunnar fólust hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem er að finna mynd af byssutösku sem lögð er upp við gráa bifreið ásamt textanum „ Þu veist að þetta kemur með;) ?ú fokka?ir mer upp og mun rusta ?er í drasl í sta?inn“.

29 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 5. maí 2016 kom fram að þetta væri byssutaska sem hann hefði fundið en ekkert hefði verið í henni. Jafnframt kannaðist hann við bifreiðina sem er á myndinni og að hafa verið reiður og sár vegna þess að sambýliskona hans hefði verið að „tala við strák“. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

30 Í framangreindum skilaboðum fólst hótun sem var til þess fallin að vekja hjá brotaþola ótta um líf og heilbrigði. Er því fallist á það með ákæruvaldinu að með þessari háttsemi hafi ákærði ógnað á alvarlegan hátt lífi, heilsu og velferð brotaþola svo og móðgað hana og smánað með stórfelldri ærumeiðingu og því brotið gegn 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

31 Samkvæmt undirlið c) í þriðja lið ákærunnar fólust hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem ritað var „Æjj æjjj klukkan er orðin..hlakka til að sja þig liggja í þin eigin bloði fooooking horu ógeð þetta er það sem þu valdir Njóttu fkn sársaukan !! Þu heldur virkilega að eg se að djoka Sjaðu bara hvað skeður“.

32 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 5. maí 2016 kom fram að hann hefði sent þessi skilaboð í reiðikasti og vegna pirrings og að hann hefði margoft beðið afsökunar á þeim. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

33 Í framangreindum skilaboðum fólst hótun sem var til þess fallin að vekja hjá brotaþola ótta um líf og heilbrigði. Að auki verður að telja ummæli hans um að brotaþoli sé hóra móðgandi og smánandi fyrir hana. Er því fallist á það með ákæruvaldinu að með þessari háttsemi hafi ákærði ógnað á alvarlegan hátt lífi, heilsu og velferð brotaþola svo og móðgað hana og smánað með stórfelldri ærumeiðingu og því brotið gegn 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

34 Samkvæmt undirlið e) í þriðja lið ákærunnar fólust hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem er ritað: „?y?ir ekki a? grenja i ?etta skifti? [A];) ?u ert svoooooooo dau? og ?uveist ?a? vel Og ef ?u svarar ekki ?a Skal eg lofa ?er? ?vi a? i ?etta skifti? Mun eg ekki snua vi? !!!! Oki eg se ?ig kannski knusar stelpuna einu sinni vel veist ekkert hvort ?u fær? a? gera ?a? aftur;) En mer hlakkar til :) njottu!!!!“.

35 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 5. maí 2016 kom fram að hann hefði sent þessi skilaboð þar sem brotaþoli hafi verið að hitta aðra stráka og að hún hefði sagt að C væri ekki dóttir hans. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

36 Í framangreindum skilaboðum fólst hótun sem var til þess fallin að vekja hjá brotaþola ótta um líf og heilbrigði svo og móðgun og smánun með stórfelldri ærumeiðingu og er því fallist á það með ákæruvaldinu að með háttsemi sinni hafi ákærði brotið gegn 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga.

37 Samkvæmt undirlið k) í þriðja lið ákærunnar fólust hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem er að finna skjáskot af myndböndum ásamt textanum „hahahahaha Va hvað þu ert heimsk Þu ferð bara illa ur þessu Þetta eru bara goð video Segja sumir Er á leiðinni með þetta og heimilsins þitt og allt a netið“.

38 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá lögreglu 5. maí 2016 kannaðist hann við skilaboðin og að í færslunni hefði verið „eitt myndband sem er af okkur og svo er allt hitt bara eitthvað svona fíflalæti“. Þá kom fram í skýrslugjöf ákærða 30. mars 2017 hjá lögreglu að þetta hefði verið myndskeið sem hann átti sem hefði sýnt hann og brotaþola í fíflagangi í sturtu og að það hefði „sést smá en ekki eitthvað mikið“. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

39 Í framangreindum skilaboðum fólst móðgun og smánun gagnvart brotaþola með stórfelldri ærumeiðingu og er því fallist á það með ákæruvaldinu að með háttsemi sinni hafi ákærði brotið gegn 233. gr. b almennra hegningarlaga.

40 Samkvæmt undirlið m) í þriðja lið ákærunnar fólst hótana og ærumeiðingabrot ákærða í skilaboðum þar sem er ritað: „Hefur daginn i dag litla horan ?in ?u hefur til 2 i daga? leyfa mera? hitta dottir mina annars fer margt a stad og hverfur margt og ?u munt grata mjog miki?..til 2“.

41 Í skýrslu sem ákærði gaf hjá hjá lögreglu 5. maí 2016 kannaðist hann við skilaboðin og að á þessum tíma hefði hann ekki fengið að hitta dóttur sína. Þá kom fram hjá ákærða í skýrslugjöf 30. mars 2017 hjá lögreglu að brotaþoli hefði lokað á hann og ekki leyft honum að hitta dóttur sína. Á þessum tíma hefði hann einnig verið búinn að komast að því að hún hefði haldið fram hjá honum. Samkvæmt þessu og því sem áður er rakið um að ákærði hefur ekki neitað því fyrir dómi að hafa sent skilaboðin telst sönnuð sú háttsemi sem honum er gefin að sök í þessum ákærulið.

42 Er fallist á það með ákæruvaldinu að með þessari háttsemi hafi ákærði móðgað brotaþola og smánað með stórfelldri ærumeiðingu og því brotið gegn 233. gr. b almennra hegningarlaga.

43 Í undirliðum d, f, g, h, j, l, n og o í þriðja lið ákæru er að finna ýmiss konar skilaboð sem ákærði virðist hafa sent brotaþola. Af texta skilaboðanna einum og sér er erfitt að ráða í hvaða samhengi þau voru sett fram auk þess sem efni sumra þeirra er óljóst. Skilaboðin sem ákært er fyrir samkvæmt undirlið g beinast ekki að brotaþola heldur manni sem ákærði taldi að brotaþoli hefði haldið við. Í sumum tilvikanna voru skilaboðin að auki ekki skýrlega borin undir ákærða við skýrslutöku hjá lögreglu og þannig fengin fram afstaða hans til þeirra og í hvað skyni þau hefðu verið send. Þá liggur fyrir að samkvæmt framburði ákærða fyrir héraðsdómi mundi hann ekki hvort hann hefði sent símaskilaboðin. Samkvæmt því sem að framan er rakið hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sanna að með þessum símaskilaboðum hafi ákærði framið hótana og ærumeiðingabrot samkvæmt 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga og verður hann því sýknaður af þessum þáttum þriðja liðar ákærunnar.

Ákæruliður 4

44 Í fjórða lið ákærunnar er ákærða gefið að sök ærumeiðingabrot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og barnsmóður á árunum 2014 og 2015 með því að hafa sent henni eftirfarandi skilaboð símleiðis og þannig móðgað hana og smánað:

1. „buinn að vera ríðandi ollum og sagt að þu sert byrjuð með oðrum. Hvern7g veistu þa að [C] er dottir min ef þu hefur verið riðandi ollum. Þu ert ekki lengi að fara i annað samband. Sem synir bara hverbig manneskja þu ert og ert orðin.“

2. „ Fynndið að þ-x-x ert svo buin að vera riðandi fullt af strakum meðan við vorum saman og ja bara i dag. Eg gerði huge misstok af flytja til [D] eg veit það vel. En þu verður að atta þig að þu ert greinilega buinn að vera riðandi ollum og sagt að þu sert byrjuð með oðrum. Hvern7g veistu þa að [C] er dottir min ef þu hefur verið riðandi ollum. Þu ert ekki lengi að fara i annað samband. Sem synir bara hverbig manneskja þu ert og ert orðin.“

45 Af skjáskotum sem liggja fyrir í málinu með framangreindum ummælum má ráða að skilaboðin í undirlið 1 séu í raun orðréttur seinni hluti skilaboða sem koma fram í undirlið 2. Verður ekki önnur ályktun dregin en að teknar hafi verið tvær myndir af mismunandi hlutum sömu skilaboða þar sem þau hafi ekki komist fyrir á einu skjáskoti.

46 Skilaboð þessi voru ekki með skýrum hætti borin undir ákærða við skýrslutökur hjá lögreglu. Hefur hann því ekki kannast við að hafa sent skilaboðin, hvorki fyrir dómi né hjá lögreglu. Þá liggja ekki fyrir neinar upplýsingar um af hvað tilefni þessi skilaboð voru send brotaþola. Þá liggur fyrir að ekki voru gerðar ráðstafanir til þess að afla nánari upplýsinga um samskipti á milli aðila sem varpað gætu ljósi á við hvaða kringumstæður þessi orð voru látin falla. Samkvæmt þessu hefur ákæruvaldinu ekki tekist að sanna með fullnægjandi hætti að framangreind ummæli feli í sér hótun eða móðgun eða smánun með stórfelldri ærumeiðingu, sbr. 218. gr. b og 233. gr. b almennra hegningarlaga, og verður ákærði því sýknaður af þessum ákærulið.

Ákvörðun refsingar

47 Svo sem að framan er rakið er ákærði sakfelldur fyrir alvarleg blygðunarsemis, hótana og ærumeiðingabrot gagnvart fyrrum sambýliskonu sinni og barnsmóður í tengslum við og í kjölfar sambúðarslita þeirra. Sakaferill ákærða hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar. Það eykur hins vegar á saknæmi brotanna að brotaþoli var honum nákominn. Samkvæmt framangreindu verður refsing hans ákveðin með vísan til 1., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. sömu lagagreinar. Þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði.

48 Rannsókn málsins hófst í kjölfar kæru brotaþola 20. apríl 2015 en fyrsta skýrsla var tekin af ákærða ríflega ári síðar 3. maí 2016. Af gögnum málsins virðist upphaflegri rannsókn þess hafa lokið 6. júní 2016 þegar gerð var upplýsingaskýrsla um samtal lögreglu við ákærða vegna aðgangs að símagögnum. Í framhaldi af beiðni aðstoðarsaksóknara 2. nóvember 2016 var tekin viðbótarskýrsla af ákærða 30. mars 2017 þar sem hann var spurður nánar út í tiltekin skilaboð sem hann var talinn hafa sent brotaþola. Ákæra í málinu var gefin út 7. júní 2018 meira en þremur árum eftir að kæra barst. Nokkur dráttur var því á rannsókn málsins og ákærumeðferð sem ákærða verður ekki kennt um. Með hliðsjón af þessu þykir rétt að skilorðsbinda þrjá mánuði af refsingu ákærða eins og nánar greinir í dómsorði.

49 Samkvæmt framangreindri niðurstöðu um sakfellingu ákærða af hluta sakargifta og með vísan til 1. mgr. 235. gr. og 1. mgr. 237. gr. laga nr. 88/2008 verður ákærði dæmdur til að greiða 3/5 hluta sakarkostnaðar fyrir héraðsdómi, sem samtals nemur 2.414.825 krónum, þar með talið þóknanir lögmanna sem þar voru ákveðnar, og 3/5 hluta áfrýjunarkostnaðar, eins og nánar greinir í dómsorði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði. Málsvarnarlaun skipaðs verjanda fyrir Landsrétti eru ákveðin 900.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í sex mánuði en fullnustu þriggja mánaða af refsingunni skal frestað og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dómsins haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði 3/5 hluta sakarkostnaðar fyrir héraðsdómi, sem samtals nemur 2.414.825 krónum, þar með talið þóknanir lögmanna sem þar voru ákveðnar.

Ákærði greiði 3/5 hluta áfrýjunarkostnaðar málsins, sem samtals nemur 943.721 krónu, en þar eru meðtalin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Landsrétti, S-kvk-ef Ý-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 900.000 krónur.

Sakarkostnaður greiðist að öðru leyti úr ríkissjóði.