880/2019

Útdráttur

Báturinn H, sem var í eigu D ehf., varð vélarvana og losnaði að hluta frá flotbryggju við Drangey í lok júlí 2018. Báturinn K, sem var í eigu Ú sf., kom H til bjargar og í kjölfarið greiddi tryggingarfélag D ehf. Ú sf. 1.400.000 krónur í björgunarlaun. Ágreiningslaust var að um björgun í skilningi aliðar 1. mgr. 163. gr. siglingalaga nr. 34/1985 hefði verið að ræða, en aðila greindi á um hvort greiðslan væri fullnægjandi að teknu tilliti til þeirra atriða sem gæta skyldi að við ákvörðun björgunarlauna samkvæmt a til hliðum 1. mgr. 168. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að í alið ákvæðisins greindi að líta bæri til verðmætis þess sem bjargað hefði verið og að það atriði væri ekki sérstaklega aðgreint frá öðrum sjónarmiðum sem líta bæri til. Því hefði héraðsdómur ekki ákveðið björgunarlaun of há í hlutfalli við verðmæti H þar sem litið hefði verið til þess að hvatning til björgunar ætti ekki síður við þegar minni bátar ættu í hlut. Þá taldi rétturinn að hætta hefði verið á umhverfistjóni í skilningi VIII. kafla sömu laga þegar björgun hafi átt sér stað. Aftur á móti yrði einnig að líta til þess að björgunarmenn hefðu ekki þurft, í því skyni að koma í veg fyrir umhverfistjón, að beita sérstakri verklagni eða atorku umfram það sem gert hefði verið til að bjarga H úr hættu og hefði það atriði því ekki áhrif á fjárhæð björgunarlauna til hækkunar samkvæmt clið 1. mgr. 168. gr. laganna. Talið var að H hefði verið giftusamlega forðað frá yfirvofandi hættu á altjóni, að björgunarmenn hefðu þurft að beita mikilli útsjónarsemi og verklagni við björgunina og að þeir hefðu lagt sig og búnað sinn í hættu umrætt sinn, sbr. b, d, e og hlið 1. mgr. 168. gr. sömu laga. Á hinn bóginn hefðu björgunaraðgerðir ekki tekið langan tíma auk þess sem ekkert lægi fyrir í málinu um að björgunarmenn hafi orðið fyrir útgjöldum eða tjóni vegna björgunarinnar, sbr. flið ákvæðisins. Þá hafi hjálpin verið veitt skjótt en í því sambandi væri þó einnig til þess að líta að K hefði þegar verið á leið til H er hættan hafi skapast, sbr. glið sama ákvæðis. Þótti fjárhæð björgunarlaunanna hæfilega ákveðin 2.200.000 krónur og kæmi fyrrgreind 1.400.000 króna innborgun þeirri fjárhæð til frádráttar. Þá var staðfestur sjóveðréttur í H til tryggingar dæmdum björgunarlaunum.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og B-kk-nf H. F-kk-nf skipstjórnarmaður og lögfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 27. desember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 2. sama mánaðar í málinu nr. E3444/2018.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar verulega. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Mál þetta varðar kröfu stefnda um björgunarlaun vegna atvika er K-kvk-nf SK77 kom Hafsól SK96 til bjargar við Drangey 29. júlí 2018. Hafsól er trefjaplastbátur og er óumdeilt að hún hafi verið vélarvana við flotbryggju við eyjuna er hún komst í hættu þann dag. Um borð í Hafsól var V-kk-nf J-kk-nf skipstjóri. Um borð í K-kvk-þgf voru H-kk-nf B-kk-nf skipstjóri, H-kk-nf R-kk-nf V-kk-nf, annar eigenda áfrýjanda og sonur V-kk-ef, og tveir viðgerðarmenn, H-kk-nf B-kk-nf og E-kk-nf J-kk-nf.

5 Atvik málsins eins og þeim er lýst í hinum áfrýjaða dómi eru óumdeild ef frá er talið að fyrir Landsrétti byggir áfrýjandi á því að H-kk-nf og V-kk-nf hafi ræðst við í síma tvisvar sinnum, fyrst um klukkan 22:10 og síðan um klukkan 22:20. Í fyrra samtalinu hafi V-kk-nf upplýst um þá stöðu mála að polli á flotbryggjunni hafi brotnað af en í því síðara að polli í borðstokki Hafsólar hafi einnig brotnað og báturinn því losnað frá bryggju að aftan. Jafnframt byggir áfrýjandi á því að eftir að H-kk-nf sá föður sinn í víkinni við Drangey hefði hann beðið lögreglumanninn að hringja í sig eftir 10 mínútur en ekki öfugt og er það í samræmi við lögregluskýrslu sem lögð hefur verið fram í málinu.

6 Af ljósmyndum sem lagðar hafa verið fram í málinu og sýna aðstæður er björgunin fór fram að kvöldi 29. júlí 2018 má ráða að flotbryggjan sem Hafsól lá við er í vík við Drangey og er hún tengd við steypta bryggju, sem aftur er tengd við stóran stein í fjörunni. Á milli flotbryggjunnar og steyptu bryggjunnar er landgangur en annar landgangur þaðan og í land. Greina má að fyrrnefndi landgangurinn er mikið laskaður og brak í sjónum en að síðarnefndi landgangurinn er heill. Jafnframt virðist flotbryggjan að mestu heil. Af mynd sem virðist tekin síðar, að degi til í góðu veðri má aftur á móti greina að síðarnefndi landgangurinn hafi einnig eyðilagst.

7 V-kk-nf J-kk-nf, H-kk-nf B-kk-nf og H-kk-nf B-kk-nf gáfu skýrslu í héraði. Jafnframt gaf þar skýrslu B-kk-nf S-kk-nf, sem var staddur í Drangey umrætt sinn og fylgdist með atburðum. Verður framburður þeirra nú rakinn að svo miklu leyti sem hann hefur þýðingu við úrlausn málsins.

8 V-kk-nf J-kk-nf, skipstjóri Hafsólar, bar að veður hefði verið versnandi og kvika í víkinni aukist mikið er leið á kvöldið. Hefði hvert ólagið á fætur öðru gengið inn á víkina og polli brotnað af flotbryggjunni. Eftir það hefði einnig brotnað polli af borðstokknum á bátnum. Við það hefði báturinn snúist og afturenda hans rekið að steyptu bryggjunni. Báturinn hefði síðan farið upp á járnstöng sem þar var og hefði hún gengið í gegnum botn hans og brotnað af. Hefði V-kk-nf þá stokkið frá borði. Einnig hefði landgangur brotnað og brak frá honum verið í sjónum. Kvaðst V-kk-nf hafa orðið fyrir braki og farið í sjóinn þegar hann stökk frá borði. Eftir þetta hefði báturinn barist um við steininn sem steypta bryggjan er tengd við og hefði engu munað að hann færi yfir steininn. Jafnframt kvaðst V-kk-nf telja að báturinn hefði ekki þolað við mikið lengur. Hefði hann bæði getað farið yfir steinninn auk þess sem steypa hefði þurft nýjan botn í bátinn eftir að atvik gerðust. Enn fremur greindi V-kk-nf svo frá að hann hefði rætt við H-kk-þf skömmu áður en pollinn brotnaði af bátnum og sagt að þeir þyrftu að hraða sér þar sem hann væri að missa bátinn en H-kk-nf þá sagt honum að veður væri orðið það slæmt að þeir kæmust ekki hratt yfir. Áður hefðu þeir feðgar verið búnir að fara yfir hvernig fara ætti að því að toga H-kvk-þf út úr víkinni þegar K-kvk-nf kæmi. Þegar K-kvk-nf hefði komið í víkina hefði H-kk-þgf tekist í annarri tilraun að kasta til V-kk-ef línu. Hefði V-kk-nf síðan skorið bátinn frá þar sem hann var enn bundinn að framan. V-kk-nf kvaðst ekki geta fullyrt hve nærri K-kvk-nf hefði komið H-kvk-þgf þegar línunni var kastað til hans en þetta hefði allt gerst hratt enda hefði það orðið að vera því ef eitthvað hefði brugðið út af hefði K-kvk-nf verið komin upp í grjótið líka. Enn fremur kvað V-kk-nf K-kvk-þf hafa komið venjulega siglingaleið. Innsiglingin sé um 3040 metra breið renna. Þá séu miklar grynningar í víkinni og grjót í fjörunni og þurfi því að fara mjög gætilega þar inn. Loks kvaðst V-kk-nf fyrst hafa séð að komið var gat á bátinn þegar komið var út á víkina og hefði þurft að dæla og bera vatnið út í fötum á leiðinni í land. Jafnframt áætlaði hann að um 1.000 lítrar af olíu hefðu verið í bátnum. V-kk-nf kvað vind hafa verið af norðaustri en víkina vera á móti suðvestri. Hefði víkin því verið í vari fyrir vindi en kvikan „skrúfast inn“ í hana.

9 V-kk-nf gaf skýrslu hjá lögreglu að morgni 30. júlí 2018 og greindi þar frá á sama veg í öllum megindráttum. Auk þess kom þar fram að er pollinn brotnaði af steyptu bryggjunni hefði flotbryggjan færst nær steininum í víkinni.

10 Vitnið B-kk-nf S-kk-nf bar fyrir héraðsdómi á sama veg um að H-kvk-nf hefði verið föst við flotbryggjuna og að afturendi bátsins hefði barist utan í stóra steininn við steyptu bryggjuna. Kvaðst hann oft hafa séð undir flotbryggjuna þegar þetta var og á ákveðnum tímapunkti hafa talið að báturinn færi yfir þennan mannhæðarháa stein. Kvað hann sitt mat hafa verið að báturinn myndi „fara í tætlur“ ef þetta héldi áfram. Jafnframt kvaðst hann hafa séð V-kk-þf stökkva í land og fara í sjóinn en kvaðst ekki geta sagt til um hvort brak úr mannvirkjum hefði verið í sjónum. Þá kvað hann flotbryggjuna hafa verið orðna lausa að hluta. Hefði hún verið komin upp að stóra steininum og slegist við hann. Jafnframt kvað hann K-kvk-þf hafa verið „mjög nálægt“ flotbryggjunni þegar línu var kastað til V-kk-ef en hún hefði verið á mikilli hreyfingu þegar þetta var. Loks kvað hann hafa verið að „hvessa soldið mikið“ í Drangey þegar atburðir gerðust.

11 H-kk-nf B-kk-nf, skipstjóri á K-kvk-þgf, kvað V-kk-þf hafa hringt þegar K-kvk-nf var um það bil komin hálfa leið í Drangey og aftur þegar um 10 mínútur hefðu verið eftir af siglingunni. Kvaðst hann hafa siglt eins hratt og hægt hefði verið til Drangeyjar eftir að honum bárust boð um að Hafsól væri í hættu. Það hefði verið erfið sigling því aldan hafi verið djúp. Þegar komið hefði verið í innsiglinguna hefði þar verið spýtnabrak á floti. Þá sé innsiglingin þröng, með grynningum og steinum allt í kring og því erfitt að sigla þar inn. Kvaðst H-kk-nf hafa snúið þar við í miklu betra veðri þar sem hann hefði þá ekki þorað að fara inn. H-kk-nf hefði aftur á móti gefið sér bendingar um hvernig ætti að sigla inn umrætt sinn. Það hefði ekki tekist nógu vel til í fyrstu tilraun og þeir því bakkað aftur út. Í annarri tilraun hefðu þeir komist ansi nálægt og H-kk-nf kastað línu yfir en það ekki tekist. Hefði K-kvk-nf þá bakkað aftur út. H-x-x kvað sjólag hafa verið þannig að undiraldan hefði verið djúp og hafi K-kvk-nf því færst til þegar þessar tilraunir stóðu yfir. Það hefði verið sjólagið frekar en spýtnabrakið sem hafi valdið erfiðleikum við að sigla inn í víkina. Loks hefðu þeir komist að H-kvk-þgf í þriggja til fimm metra fjarlægð og hafi þá tekist að koma taug til V-kk-ef. Hefði H-kvk-nf þá barist um utan í steininum við steinbryggjuna, aðstæður litið mjög illa út og verið „ægilegur hamagangur“. Kvaðst H-kk-nf telja að Hafsól hefði ekki mátt vera mikið lengur þarna án þess að farast. Eftir að taug hefði verið komið til V-kk-ef hefði K-kvk-nf bakkað út úr víkinni með H-kvk-þgf í togi. Kvaðst H-kk-nf áætla að þessar aðgerðir hefðu tekið um 15 mínútur. Viðgerðarmenn hefðu síðan farið yfir í Hafsól og þegar þeir hefðu komið startaranum í hafi tauginni verið sleppt. Þegar bátarnir hefðu verið um það bil hálfnaðir á leið í land hefði aftur á móti drepist á vélinni í Hafsól og K-kvk-nf því aftur tekið hana í tog. Loks kvað H-kk-nf vind hafa verið að norðaustan en víkina vera í nokkru skjóli. Hafalda hefði aftur á móti brotið á eyjunni og skapað sjólagið í víkinni.

12 Vitnið H-kk-nf B-kk-nf bar á sama veg og aðrir um að H-kvk-nf hefði barist utan í steyptu bryggjuna og steininn þegar K-kvk-nf kom að. Þá kvað hann K-kvk-þf hafa verið á mikilli hreyfingu þegar reynt var að koma taug yfir til V-kk-ef. Jafnframt var frásögn hans af því hvernig áhöfnin á K-kvk-þgf bar sig að við að koma taug til V-kk-ef á sömu lund og fram kom hjá H-kk-þgf en hann kvaðst þó ekki átta sig á því hve nærri K-kvk-nf fór H-kvk-þgf umrætt sinn. H-kk-nf kvaðst hafa sett startarann í Hafsól en á leiðinni í land hefði báturinn farið að fyllast af sjó. Lekinn hefði minnkað eftir að K-kvk-nf tók Hafsól aftur í tog og verið minni eftir því sem hraðar var farið. Þegar komið hefði verið að bryggju á Sauðárkróki hefðu þeir þó engan veginn haft undan að ausa.

Niðurstaða

13 Í máli þessu krefst stefndi björgunarlauna samkvæmt 1. mgr. 167. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Óumdeilt er í málinu að um björgun í skilningi aliðar 1. mgr. 163. gr. sömu laga var að ræða. Jafnframt er ágreiningslaust að ákvarða beri björgunarlaunin á grundvelli 1. mgr. 168. gr. laganna en að ákvæði i og jliða þess ákvæðis eigi þó ekki við í málinu.

14 Málsástæðum aðila er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Fyrir Landsrétti leggur áfrýjandi áherslu á að verðmæti hins bjargaða samkvæmt alið 1. mgr. 168. gr. siglingalaga skipti minna máli en önnur þau atriði sem talin eru í ákvæðinu. Ekki beri að ákveða björgunarlaun sem séu hærra hlutfall af verðmæti báts þegar um tiltölulega verðlítinn bát sé að ræða. Hafi héraðsdómur ranglega gert það og björgunarlaun meðal annars af þeirri ástæðu verið ákveðin of há í hinum áfrýjaða dómi. Jafnframt verði ekki litið til hættu á umhverfistjóni samkvæmt clið framangreinds ákvæðis siglingalaga nema björgunarmenn hafi unnið sérstök verk á þeim tíma er björgun átti sér stað til að koma í veg fyrir slíkt tjón. Þá hafi ekki verið hætta á „umtalsverðu“ umhverfistjóni umrætt sinn. Einnig leggur áfrýjandi áherslu á að ósannað sé að spýtnabrak hafi gert björgunaraðgerðir erfiðar og hættulegar.

15 Í 230. gr. eldri siglingalaga nr. 56/1914 og 200. gr. siglingalaga nr. 67/1963 var að finna ákvæði um að líta bæri til verðmætis þess bjargaða við ákvörðun björgunarlauna. Í báðum tilvikum var þó kveðið á um að „fyrst og fremst“ skyldi litið til annarra atriða. Við setningu siglingalaga nr. 34/1985 var í 165. gr. einnig kveðið á um að „í fyrsta lagi“ skyldi litið til annarra atriða en í „öðru lagi“ til verðmætis hins bjargaða. Í skýringum með frumvarpi til þeirra laga kom jafnframt fram að ákvæðið væri efnislega samhljóða áður gildandi lagaákvæði. Með lögum nr. 133/1998 var VIII. kafla laganna um björgun breytt og er nú kveðið á um ákvörðun björgunarlauna í 168. gr. siglingalaga. Í alið 1. mgr. 168. gr. greinir að líta beri til verðmætis þess sem bjargað var og er það atriði ekki sérstaklega aðgreint frá öðrum sjónarmiðum sem líta ber til samkvæmt liðum b til j í sama ákvæði. Í skýringum með frumvarpi til laga nr. 133/1998 greinir jafnframt að þessi uppröðun feli ekki í sér neina forgangsröðun og að vægi hinna einstöku viðmiða sem þýðingu geti haft við ákvörðun björgunarlauna verði dómstólar að ákveða í hverju máli. Jafnframt segir þar um skýringu á vísireglu 1. málsliðar 1. mgr. 168. gr. siglingalaga, þar sem kveðið er á um að björgunarlaun skuli ákveða með það í huga að hvetja til björgunar, að eðlilegt sé að björgunarlaun séu það há að þau hvetji menn til að leggja sig alla fram við björgun verðmæta. Með vísan til framangreinds verður ekki fallist á þá málsástæðu áfrýjanda að í hinum áfrýjaða dómi hafi björgunarlaun verið ákveðin of há í hlutfalli við verðmæti Hafsólar þar sem litið hafi verið til þess að hvatning til björgunar eigi ekki síður við þegar minni bátar eigi í hlut. Þvert á móti verður sú nálgun héraðsdóms talin samræmast framangreindum lagaákvæðum eins og þau verða skýrð í ljósi lögskýringargagna.

16 Umhverfistjón er skilgreint þannig í dlið 1. mgr. 163. gr. siglingalaga að um sé að ræða umtalsvert tjón á heilsu manna, eða lífi eða auðlindum í ám eða vötnum, við ströndina og á nálægum svæðum eða í íslensku efnahagslögsögunni, af völdum mengunar, elds, sprengingar eða annarra sambærilegra alvarlegra atvika. Í skýringum með frumvarpi til laga nr. 133/1998 er skilyrðið um umtalsvert tjón skýrt þannig að hafa beri í huga mikilvægi þess að koma í veg fyrir tjón á umhverfinu. Slíkt tjón geti þannig talist umtalsvert þótt það snerti aðeins afmarkað landsvæði, eða afmarkað dýralíf eða auðlindir. Jafnframt sé með orðinu auðlindir einnig átt við útivistarsvæði. Þá geti umhverfistjón í skilningi ákvæðisins náð til hættu vegna mengunar af völdum olíuleka úr eldsneytisgeymum skipa. Loks segir: „Rétt er að hafa í huga að í þeim lagagreinum þar sem hugtakið hefur þýðingu er það matið á því hvort hætta er á umhverfistjóni á þeim tíma sem björgun á sér stað sem er lykilatriðið, þ.e. hættan á umhverfistjóni en ekki tjónið sjálft.“ Samkvæmt c lið 1. mgr. 168. gr. siglingalaga ber síðan við ákvörðun björgunarlauna að líta til þeirrar verklagni og atorku er björgunarmenn beittu til að koma í veg fyrir eða draga úr umhverfistjóni í framangreindum skilningi.

17 Í máli þessu verður lagt til grundvallar að um 1.000 lítrar af olíu hafi verið um borð í Hafsól og að báturinn hafi þegar björgun barst verið í hættu á að farast. Hafi þannig verið hætta á umhverfistjóni í skilningi VIII. kafla siglingalaga á þeim tíma er björgun átti sér stað. Aftur á móti verður við ákvörðun björgunarlauna einnig litið til þess að björgunarmenn þurftu, í því skyni að koma í veg fyrir umhverfistjón, ekki að beita sérstakri verklagni eða atorku umfram það sem gert var til að bjarga H-kvk-þgf úr hættu. Hefur þetta atriði því ekki áhrif á fjárhæð björgunarlauna til hækkunar.

18 Það athugast að í forsendum hins áfrýjaða dóms greinir að það sjáist á framlögðum myndum sem teknar voru að kvöldi 29. júlí 2018 að flotbryggjan og landgangarnir við Drangey hafi skemmst mjög mikið og að greina megi spýtnabrak í sjónum. Eins og að framan greinir verður ekki ráðið um skemmdir nema á öðrum landganginum af myndum sem teknar voru þegar björgunin fór fram auk þess sem flotbryggjan virðist að mestu heil. Skemmdir á hinum landganginum koma aftur á móti fram á mynd sem virðist tekin síðar, að degi til. Með vísan til þess verður lagt til grundvallar við úrlausn málsins að auk þess sem polli hafði brotnað af flotbryggjunni og járnstöng af steyptu bryggjunni hafi landgangurinn frá flotbryggjunni verið laskaður og brak frá honum verið í sjónum þegar björgun fór fram. Aftur á móti verður af framburði H-kk-ef B-kk-ef ráðið að það hafi frekar verið sjólagið en spýtnabrakið sem hafi valdið erfiðleikum við að sigla inn í víkina. Við ákvörðun björgunarlauna verður því hvorki á því byggt að spýtnabrakið hafi komið úr flotbryggjunni né að það hafi valdið sérstakri hættu við björgunina.

19 Framburður manna sem viðstaddir voru björgunina, sem rakinn hefur verið hér að framan, verður lagður til grundvallar um aðstæður umrætt sinn. Er það mat dómsins að Hafsól hafi verið giftusamlega forðað frá yfirvofandi hættu á altjóni, að björgunarmenn hafi þurft að beita mikilli útsjónarsemi og verklagni við björgunina og að þeir hafi lagt sig og búnað sinn í hættu umrætt sinn, sbr. b, d, e og hliði 1. mgr. 168. gr. siglingalaga. Á hinn bóginn tóku björgunaraðgerðir ekki langan tíma auk þess sem ekkert liggur fyrir í málinu um að björgunarmenn hafi orðið fyrir útgjöldum eða tjóni vegna björgunarinnar, sbr. flið framangreinds ákvæðis. Þá var hjálpin veitt skjótt en í því sambandi er þó einnig til þess að líta að K-kvk-nf var þegar á leið til Hafsólar er hættan skapaðist, sbr. glið sama ákvæðis.

20 Að öllu framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þykja björgunarlaun hæfilega ákveðin 2.200.000 krónur. Í samræmi við kröfugerð stefnda fyrir Landsrétti verður 1.400.000 króna innborgun tryggingafélags áfrýjanda á kröfuna dregin frá höfuðstól hennar miðað við 5. september 2018. Verður áfrýjandi því dæmdur til að greiða stefnda 800.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. september 2018 er mánuður var liðinn frá því að kröfubréf stefnda var móttekið af tryggingafélagi áfrýjanda, sbr. 3. mgr. 5. gr. sömu laga.

21 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um staðfestingu sjóveðréttar í Hafsól SK96 til tryggingar dæmdum björgunarlaunum verður staðfest, sbr. 4. tölulið 1. mgr. 197. gr. siglingalaga.

22 Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað verður staðfest.

23 Eftir þessum úrslitum verður áfrýjanda gert að greiða stefnda 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Drangeyjarferðir ehf., greiði stefnda, Útgerðarfélagi Skagfirðinga sf., 800.000 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. september 2018 til greiðsludags.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um staðfestingu sjóveðréttar og málskostnað eru staðfest.

Áfrýjandi greiði stefnda 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti.