376/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felldur yrði úr gildi úrskurður barnaverndarþjónustu H þess efnis að þrjár dætur A skyldu vistaðar utan heimilis í allt að fjóra mánuði og fallist á að stúlkurnar skyldu vistaðar utan heimilis í allt að tvo mánuði til viðbótar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og Á-kvk-nf R-kvk-nf settur landsréttardómari kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 15. maí 2023. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 31. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 2. maí 2023 í málinu nr. U- [...]/2023 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felldur yrði úr gildi úrskurður umdæmisráðs barnaverndar í Kraganum 16. febrúar 2023 um vistun þriggja dætra hennar utan heimilis í allt að fjóra mánuði. Þá var fallist á að stúlkurnar skyldu vistaðar utan heimilis í allt að tvo mánuði til viðbótar því sem ákveðið var í úrskurði umdæmisráðs eða samtals í sex mánuði.

Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. 2

Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að vistun verði markaður skemmri tími. Þá krefst sóknaraðili kærumálskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Svo sem greinir í hinum kærða úrskurði hafa dætur sóknaraðila verið vistaðar utan heimilis hennar frá 11. janúar 2023. Tilefni þessa var tilkynning sem varnaraðila barst um að lögregla hefði komið á heimili sóknaraðila og dætra hennar 6. sama mánaðar. Þar var sambýlismaður sóknaraðila handtekinn vegna gruns um neyslu og sölu fíkniefna, sem og lyfseðilsskyldra lyfja. Á heimilinu fundu st fíkniefni og áhöld til fíkniefnaneyslu, þar með talið á eldhúsborði. Sóknaraðili samþykkti vistun stúlknanna utan heimilis til 16. febrúar 2023 eða þar til að niðurstaða umdæmisráðs lægi fyrir.

Með úrskurði umdæmisráðs barnaverndar í Kraganum 16. febrúar 2023 var ákveðið að stúlkurnar skyldu vistaðar utan heimilis sóknaraðila í allt að fjóra mánuði og varnaraðila heimilað að gera kröfu fyrir héraðsdómi um vistun þeirra utan heimilis í tvo mánuði til viðbótar, sbr. 27. og 28. gr. barnaverndarlaga. Með hinum kærða úrskurði var kröfu sóknaraðila um að felldur yrði úr gildi úrskurður umdæmisráðs barnaverndar í Kraganum hafnað. Þá var fallist á kröfu varnaraðila um að stúlkurnar s k ylduvistaðar utan heimilis í allt að tvo mánuði til viðbótar eða til 16. ágúst 2023.

5

Það athugast að elsta dóttir sóknaraðila hafði náð 15 ára aldri þegar meðferð máls þessa hófst í héraði og hefði að réttu lagi átt að eiga aðild að málinu, sbr. 62. gr. barnaverndarlaga. Af gögnum málsins er ljóst að stúlkan hefur komið afstöðu sinni og sjónarmiðum með skýrum hætti á framfæri undir rekstri málsins. Lá þannig fyrir skýrsla talsmanns 7. febrúar 2023 þar sem gerð var grein fyrir samtali við stúlkuna, en meðal annars var leitað upplýsinga um líðan hennar á heimili sóknaraðila og afstöðu hennar til vistunar utan heimilis. Í skýrslunni er gerð grein fyrir slæmri líðan stúlkunnar á heimili sóknaraðila og rakin ýmis atvik sem stúlkan greindi frá. Þá kemur fram að stúlkunni líði mjög vel hjá stjúpföður sínum þar sem hún hefur dvalið og sé samþykk því að vera vistuð þar áfram. Samkvæmt þessu lá afstaða stúlkunnar með skýrum hætti fyrir og verður ekki annað séð en að réttmætt tillit hafi verið tekið til vilja hennar í hinum kærða úrskurði. Að framangreindu virtu og að gættum þeim brýnu hagsmunum sem málið varðar þykir ófært að láta þann annmarka sem samkvæmt þessu var á meðferð málsins leiða til ómerkingar hins kærða úrskurðar án kröfu, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 7. mars 2013 í máli nr. 653/2012.

6

Samkvæmt gögnum málsins hefur sóknaraðili ekki viljað gangast undir áætlun um meðferð máls. Hún mætti í viðtal hjá varnaraðila 11. janúar 2023 og lýsti yfir samstarfsvilja og óskaði eftir umgengni við dætur sínar. Í framhaldinu var unnin áætlun um meðferð máls þar sem gert var ráð fyrir því að sóknaraðili mætti í vímuefnaprufur og samþykkti óboðað eftirlit á heimili sitt. Til stóð að áætlunin yrði undirrituð á fundi 16. sama mánaðar, en sóknaraðili mætti ekki á þann fund.

Lögmaður sóknaraðila mætti á fundinn og kvað hana vera til samvinnu um fyrrgreind atriði. Ráðið verður af framlögðum gögnum að varnaraðili hafi átt erfitt með að ná sambandi við sóknaraðila frá þeim tíma og hefur hún hvorki mætt í boðuð viðtöl né í vímuefnapróf. Þá kom sambýlismaður sóknaraðila því á framfæri 7. febrúar 2023 að hún hefði ekki samþykkt óboðað eftirlit á heimili sitt. Samkvæmt þessu hefur sóknaraðili sýnt takmarkaðan vilja til samvinnu við varnaraðila frá því að vistun dætra hennar utan heimilis hófst 11. janúar 2023. Ekki hafa verið lögð gögn fyrir Landsrétt sem benda til þess að afstaða sóknaraðila hafi breyst að þessu leyti.

7

Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á með héraðsdómi að uppfyllt séu skilyrði til að vista dætur sóknaraðila utan heimilis samkvæmt heimild í b-lið 1. mgr. 27. gr., sbr. 28. gr. barnaverndarlaga.

Úrskurðurinn verður því staðfestur.

8

Kærumálskostnaður verður ekki úrskurðaður. Um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, G-kk-ef M-kk-ef Þ-kk-ef, 300.000 krónur.