770/2019

Útdráttur

Í málinu krafðist B þess að I ehf. yrði gert að greiða sér skuld samkvæmt tveimur vörureikningum útgefnum 31. maí og 8. ágúst 2016 vegna kaupa I ehf. á veiðarfærum af B. Í málinu greindi aðila á um hvert hefði verið umsamið kaupverð veiðarfæranna en í fyrir lágu tveir vörureikningar vegna hvorra viðskipta um sig, sem báðir báru sama reikningsnúmer og voru útgefnir sama dag, en með misháum upphæðum. B byggði á því að réttir vörureikningar vegna viðskiptanna væru þeir sem væru hærri fjárhæðar en við tollafgreiðslu veiðarfæranna hér á landi hafði I ehf. í báðum tilvikum framvísað þeim vörureikningum sem voru lægri fjárhæðar. Héraðsdómur taldi að það eitt að leggja fram reikninga með tiltekinni fjárhæð ásamt útflutningsskjölum væri ekki fullnægjandi sönnun um að komist hefði á samningur milli aðila. Þar sem B hefði gefið út tvo reikninga, sinn hvorrar fjárhæðar vegna sömu viðskipta, var talið að B hefði ekki tekist að sanna að reikningar þeir sem félagið legði til grundvallar endurspegluðu það verð sem aðilar hefðu samið um að I ehf. skyldi greiða fyrir vörurnar og var I ehf. því sýknað af kröfum B. Í dómi Landsréttar kom fram að B hefði sent veiðarfæri á 27 vörubrettum til Íslands í tveimur sendingum og fyrir lægi að I ehf. hefði leyst fyrrgreindar sendingar út og tollafgreitt inn í landið. Samkvæmt því og þar sem aðilar gætu skuldbundið sig í viðskiptum þótt ekki lægi fyrir skriflegur samningur var fallist á að samningur hefði komist á um kaup I ehf. á veiðarfærum frá B og stæði það ekki þeirri niðurstöðu í vegi þótt aðilar deildu um umsamið kaupverð þeirra. Með hliðsjón af vafa sem væri uppi um fjárhæð vörureikningsins frá 31. maí 2016, andmæla I ehf. við fjárhæð hans og samskipta milli aðila eftir útgáfu reikningsins var fallist á greiðsluskyldu I ehf. vegna veiðarfæranna samkvæmt þeim vörureikningi sem kvað á um lægri fjárhæð. Á hinn bóginn hafði verið lögð fram undirrituð heimild fyrirsvarsmanns I ehf. um skuldfærslu á viðskiptareikningi félagsins fyrir upphæð sem samsvaraði upphæð á vörureikningi 8. ágúst 2016 sem kvað á um hærri fjárhæð. Var því ekki talið að I ehf. hefði fært fram viðhlítandi sönnur fyrir því að sá reikningur hefði verið of hár eða lagt fram önnur gögn sem hnekktu fjárhæð kröfunnar að öðru leyti. Var því fallist á greiðsluskyldu I ehf. samkvæmt þeim vörureikningi.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og Á-kvk-nf Ó-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 20. nóvember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 29. október 2019 í málinu nr. E3645/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að stefnda verði gert að greiða sér 1.674.802 bandaríkjadali ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 1.134.016 bandaríkjadölum frá 14. desember 2016 til 7. febrúar 2017 en af 1.674.802 bandaríkjadölum frá þeim degi til greiðsludags. Til vara krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 655.550 bandaríkjadali ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 540.786 bandaríkjadölum frá 14. desember 2016 til 7. febrúar 2017 en af 655.550 bandaríkjadölum frá þeim degi til greiðsludags. Að því frágengnu krefst hann þess að stefnda verði gert að greiða sér 181.150 bandaríkjadali ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 114.764 bandaríkjadölum frá 14. desember 2016 til 7. febrúar 2017 en af 181.150 bandaríkjadölum frá þeim degi til greiðsludags. Í öllum tilvikum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Landsrétti. Samkvæmt 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála ber að líta svo á að hann krefjist staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

4 Í héraðsdómsstefnu krafðist áfrýjandi þess að stefnda yrði gert að greiða skuld að fjárhæð 1.999.882 bandaríkjadalir ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi fallið frá kröfu um greiðslu á vörureikningi að fjárhæð 325.080 bandaríkjadalir. Stendur því eftir greiðslukrafa vegna tveggja vörureikninga áfrýjanda.

5 Við meðferð málsins fyrir Landsrétti lagði áfrýjandi fram ný gögn. Þar á meðal eru tölvupóstar frá fyrirsvarsmanni stefnda til áfrýjanda 5. og 12. október 2016.

Málsatvik og sönnunarfærsla

6 Áfrýjandi og stefndi voru í viðskiptasambandi á árunum 2014 til 2016. Ágreiningur aðila lýtur að kaupum stefnda á veiðarfærum af áfrýjanda árið 2016 samkvæmt tveimur vörureikningum, annars vegar 31. maí og hins vegar 8. ágúst 2016.

7 Aðila greinir á um hvert hafi verið umsamið kaupverð veiðarfæranna í fyrrgreindum viðskiptum. Liggja fyrir tveir vörureikningar vegna hvorra viðskipta um sig, sem báðir bera sama reikningsnúmer og eru útgefnir sama dag. Annað afrit reiknings 31. maí 2016 er að fjárhæð 1.134.016 bandaríkjadalir og hitt 114.764 bandaríkjadalir. Vörureikningur 8. ágúst 2016 er einnig í tveimur afritum, annað að fjárhæð 540.786,27 bandaríkjadalir og hitt 66.386 bandaríkjadalir. Áfrýjandi heldur því fram að réttir vörureikningar vegna viðskiptanna séu þeir sem eru hærri fjárhæðar, enda beri þeir með sér að vera endanlegir og hafi verið áritaðir af hálfu áfrýjanda. Vörur samkvæmt vörureikningi 31. maí 2016 voru tollafgreiddar hér á landi 2. ágúst 2016 og vörur samkvæmt vörureikningi 8. ágúst 2016 voru tollafgreiddar 30. september 2016 en í báðum tilvikum var framvísað þeim vörureikningum sem voru lægri fjárhæðar.

8 Meðal málsskjala eru tvö viðskiptayfirlit vegna viðskipta áfrýjanda og stefnda. Á öðru þeirra er getið lægri fjárhæðar fyrrgreinds vörureiknings frá 31. maí 2016, en þar er hann þó sagður nema 114.714 bandaríkjadölum og vörureikningur 8. ágúst 2016 sagður nema 76.865 bandaríkjadölum. Á hinu yfirlitinu kemur fram hærri fjárhæð vörureikninganna. Óumdeilt er að það yfirlit stafar frá áfrýjanda en aðilar deila um hvor þeirra hafi útbúið fyrra yfirlitið.

9 Við meðferð málsins í héraði skoraði áfrýjandi á stefnda að leggja fram frumrit gagna, þar á meðal þá vörureikninga sem sendir voru viðskiptabanka stefnda frá viðskiptabanka áfrýjanda en stefndi varð ekki við þeirri áskorun. Í greinargerð til héraðsdóms áskildi stefndi sér rétt til að krefjast dómkvaðningar matsmanna til að meta verðmæti veiðarfæranna sem hann taldi vera í engu samræmi við umkrafið verð þeirra. Ekki varð af því.

10 Við sendingu vörunnar samkvæmt vörureikningi 8. ágúst 2016 sendi viðskiptabanki áfrýjanda greiðslufyrirmæli til viðskiptabanka stefnda í samræmi við reglur Alþjóðaverslunarráðsins um innheimtur sem birtar hafa verið undir númerinu 522 og voru skjölin móttekin af viðskiptabanka stefnda. Var umsamið að ganga ætti frá skuldfærsluheimild á reikning stefnda hjá viðskiptabanka hans á greiðsludegi vörureikningsins. Að uppfylltum þeim skilyrðum átti viðskiptabanki stefnda að afhenda honum frumrit farmskírteinis og annarra innflutningsskjala. Til samræmis við það undirritaði fyrirsvarsmaður stefnda 24. nóvember 2016 heimild til skuldfærslu á bankareikning hans fyrir 540.786,27 bandaríkjadölum 10. febrúar 2017. Ekki hafi verið innstæða á bankareikningi stefnda á fyrirhuguðum greiðsludegi.

11 Samsvarandi upplýsingar liggja ekki fyrir um reikninginn sem útgefinn var 31. maí 2016 en meðal skjala málsins er bréf áfrýjanda til flutningsaðila þar sem hann heimilaði afhendingu sendingar samkvæmt reikningnum án þess að krefjast framvísunar frumrits farmskírteinis. Kemur þar fram að andvirði sendingarinnar hafi numið 1.134.016 bandaríkjadölum.

12 Í hinum áfrýjaða dómi var felld á áfrýjanda sönnunarbyrði um að komist hefði á samningur sem og um efni hans. Var ekki talið að það eitt að leggja fram reikninga með tiltekinni fjárhæð ásamt útflutningsskjölum væri fullnægjandi sönnun í þeim efnum. Yrði að ganga út frá því að áfrýjandi hefði gefið út tvo reikninga, sinn hvorrar fjárhæðar vegna sömu viðskipta. Þar með hefði áfrýjanda ekki tekist að sanna að reikningar þeir sem hann legði til grundvallar málatilbúnaði sínum endurspegluðu það verð sem aðilar sömdu um að stefndi skyldi greiða fyrir vörurnar. Var í hinum áfrýjaða dómi því talið óhjákvæmilegt að sýkna stefnda af öllum kröfum áfrýjanda.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

13 Áfrýjandi byggir á því að komist hafi á samningur um kaup stefnda á veiðarfærum, sem lýst sé í skjölum málsins, svo sem vörureikningum og meðfylgjandi gögnum. Hafi stefndi tekið við þeim og tollafgreitt. Endanlegir útgefnir vörureikningar áfrýjanda nemi hærri fjárhæð hvors vörureiknings um sig. Hafi lægri vörureikningarnir ekki verið endanlegir og formlegir vörureikningar, enda væri það algengt í viðskiptum milli landa að gefnir væru út svokallaðir bráðabirgðareikningar. Hafi stefndi beðið um slíka bráðabirgðareikninga.

14 Stefndi hafi keypt veiðarfæri af áfrýjanda og skuldbundið sig til að greiða fyrir þau í samræmi við skilmála vörureikninga. Þar sem áfrýjandi hafi efnt skyldur sínar með því að afhenda stefnda þær vörur sem tilgreindar eru í þeim eigi hann rétt á endurgjaldi í samræmi við efni þeirra, enda hafi stefndi ekki greitt fyrir veiðarfærin. Vísar áfrýjandi meðal annars til 1. mgr. 48. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, sbr. 1. mgr. 51. gr. og 52. gr. sömu laga.

15 Áfrýjandi byggir enn fremur á því að tollskýrslur hafi verið á ábyrgð stefnda og áfrýjanda óviðkomandi. Auk þess hafi tölvupóstsamskipti aðila, þar á meðal tölvupóstur 22. júlí 2016, enga þýðingu við úrlausn málsins. Hann sé þessum viðskiptum óviðkomandi en í honum er meðal annars vísað til viðskipta með félag sem ekki tengist málinu. Þar sé að auki vísað til eins vörureiknings og hafi vörureikningur 8. ágúst 2016 til að mynda verið gefinn út eftir að tölvupósturinn fór á milli aðila.

16 Í hinum áfrýjaða dómi hafi auk þess verið byggt á því að tvö mismunandi yfirlit viðskipta áfrýjanda og stefnda hafi bæði stafað frá áfrýjanda. Það sé ekki rétt, þar sem annað yfirlitið beri með sér að hafa verið útbúið af fyrirsvarsmanni stefnda en þar hafi hinir umdeildu vörureikningar verið færðir til lægri fjárhæðar. Af yfirliti áfrýjanda yfir sömu viðskipti megi sjá að þar sé hærri fjárhæðar reikninganna getið.

Málsástæður stefnda

17 Af hálfu stefnda er byggt á því að áfrýjandi hafi valið að gefa út tvo reikninga sinn hvorrar fjárhæðar vegna sömu viðskipta. Hann hafi gefið út einn rangan vörureikning og einn réttan vörureikning lægri fjárhæðar vegna sömu viðskipta. Þá hafi komið fram í tölvuskeyti fyrirsvarsmanns áfrýjanda til stefnda 22. júlí 2016 að áfrýjandi myndi senda réttan vörureikning til stefnda, þar sem nánar tiltekinn reikningur muni gera stefnda,,crazy“. Stefndi hafni því alfarið greiðsluskyldu sinni þar sem um tilhæfulausa reikninga sé að ræða.

18 Stefndi heldur því einnig fram að frá áfrýjanda stafi tvö misvísandi yfirlit viðskipta, þar sem ýmist eru færðir til skuldar hærri eða lægri vörureikningar á hendur stefnda. Við tollafgreiðslu veiðarfæranna hafi verið framvísað lægri útgáfu hinna umdeildu vörureikninga. Auk þess hafi verðmæti veiðarfæranna eins og þau komi fram í vörureikningum áfrýjanda ekki verið í neinu samræmi við eðlilegt markaðsverðmæti þeirra. Þá hafi áfrýjandi ekki lagt fram kaupsamning milli aðila en slíkur kaupsamningur hljóti að vera mikilvægt sönnunargagn um viðskipti milli stefnda og áfrýjanda.

19 Þá gerir stefndi kröfu til þrautavara um lækkun krafna áfrýjanda. Auk þess byggir hann á því að áfrýjandi geti ekki krafist greiðslu dráttarvaxta eftir 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 á skuld í bandaríkjadölum.

Niðurstaða

20 Óumdeilt er að áfrýjandi sendi veiðarfæri á 27 vörubrettum til Íslands í tveimur sendingum. Þá liggur einnig fyrir að stefndi leysti fyrrgreindar sendingar út og tollafgreiddi inn í landið. Að íslenskum rétti eru samningar ekki formbundnir og geta aðilar skuldbundið sig í viðskiptum þótt ekki liggi fyrir skriflegur samningur, sbr. til hliðsjónar 1. mgr. 91. gr. laga nr. 50/2000. Verður samkvæmt framansögðu fallist á að komist hafi á samningur um kaup stefnda á veiðarfærum frá áfrýjanda. Það stendur fyrrgreindri niðurstöðu ekki í vegi þótt aðilar deili um hvert hafi verið umsamið kaupverð þeirra.

21 Reikningur áfrýjanda 31. maí 2016 er að fjárhæð 1.134.016 bandaríkjadalir. Þá er meðal skjala málsins bréf áfrýjanda til flutningsaðila þar sem hann heimilaði afhendingu sendingar samkvæmt fyrrgreindum reikningi án þess að krefjast framvísunar frumrits farmskírteinis. Kemur þar fram að andvirði sendingarinnar hafi numið fyrrgreindri fjárhæð.

22 Stefndi hefur mótmælt fjárhæð vörureikningsins. Hefur hann meðal annars vísað til tölvupósts fyrirsvarsmanns áfrýjanda til stefnda 22. júlí 2016 þar sem segir að áfrýjandi muni senda réttan vörureikning til áfrýjanda þar sem fjárhæð hans muni gera hann,,crazy“. Heldur stefndi því fram að þar sé átt við fyrrgreindan vörureikning 31. maí 2016. Í greinargerð stefnda í héraði kom jafnframt fram að hann teldi lægri reikninginn vegna fyrrgreindra viðskipta vera réttan. Með hliðsjón af þeim vafa sem uppi er í málinu um fjárhæð þessa tiltekna vörureiknings, andmæla stefnda við fjárhæð hans og sér í lagi samskipta aðila eftir útgáfu vörureikningsins verður hér fallist á greiðsluskyldu stefnda vegna þeirra veiðarfæra sem reikningurinn 31. maí 2016 tekur til að fjárhæð 114.764 bandaríkjadalir.

23 Vörureikningi 8. ágúst 2016 að fjárhæð 540.786 bandaríkjadalir fylgdu sundurliðuð gögn um útflutning þeirrar vöru sem hann tók til. Mótmæli stefnda í héraði við fjárhæð reikningsins voru um að miða ætti við lægri útgáfu reikningsins. Auk þess var á því byggt að umkrafið verð fyrir veiðarfærin hefði verið of hátt, án þess þó að gerð væri grein fyrir því hvað stefndi teldi vera hæfilegt verð.

24 Lögð hefur verið fram undirrituð heimild fyrirsvarsmanns stefnda 24. nóvember 2016 um skuldfærslu á viðskiptareikningi hans fyrir 540.786,27 bandaríkjadölum 10. febrúar 2017. Verður samkvæmt framansögðu ekki fallist á að stefndi hafi fært fram viðhlítandi sönnur fyrir því að reikningurinn hafi verið of hár eða lagt fram önnur gögn sem eru til þess fallin að hnekkja fjárhæð kröfu áfrýjanda að þessu leyti. Með vísan til framangreinds er því fallist á greiðsluskyldu stefnda vegna þeirra veiðarfæra sem vörureikningurinn 8. ágúst 2016 lýtur að. Verður fjárhæð hans tekin til greina í samræmi við kröfu áfrýjanda.

25 Samkvæmt framansögðu verður fallist á greiðsluskyldu stefnda samkvæmt vörureikningi 31. maí 2016 að fjárhæð 114.764 bandaríkjadalir og vörureikningi 8. ágúst 2016 að fjárhæð 540.786 bandaríkjadalir. Með lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu var numin úr gildi sérregla 11. gr. vaxtalaga nr. 25/1987 um dráttarvexti af peningakröfum í erlendri mynt. Fer því um dráttarvexti af slíkum kröfum eftir almennum reglum nema um annað sé samið. Í máli þessu er engum samningi þess efnis til að dreifa. Í samræmi við kröfugerð áfrýjanda fer því um dráttarvexti eins og í dómsorði greinir.

26 Með vísan til framangreindra málsúrslita verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Stefndi, Icepuffin Fishing Gear ehf., greiði áfrýjanda, BekoDimon Fishing Co., 655.550 bandaríkjadali ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 114.764 bandaríkjadölum frá 14. desember 2016 til 7. febrúar 2017 en af 655.550 bandaríkjadölum frá þeim degi til greiðsludags.

Stefndi greiði áfrýjanda 1.600.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.