569/2020

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfum A um viðurkenningu á því að dánarbúi B væri skylt að greiða upp skuldabréf vegna námslána A, að endurgreiða A þær afborganir sem hann hefði greitt af skuldabréfinu frá dánardegi B og að kröfur þar að lútandi kæmust að sem almennar kröfur við skipti dánarbúsins. Taldi Landsréttur loforð B, um að endurgreiða námslán sonar hans A, fela í sér gjafaloforð í skilningi 54. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Af ákvæðinu leiddi að þar sem erfðaskrá hafði ekki verið gerð um loforðið var útilokað fyrir A að bera það fyrir sig að því leyti sem það var ekki komið til framkvæmda við andlát B. Kröfum hans var því hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 8. október 2020. Greinargerð varnaraðila, dánarbús B, barst réttinum 28. sama mánaðar og greinargerð varnaraðila, C og D, degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. september 2020 í málinu nr. Q[...]/2019 þar sem hafnað var viðurkenningarkröfum sóknaraðila sem lutu að greiðsluskyldu varnaraðila, dánarbús B, á skuldabréfi vegna námslána og kröfum hans um að tilteknar kröfur kæmust að sem almennar kröfur við skipti sama varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og breytt á þá leið að fallist verði á dómkröfur hans, sem eru aðallega að viðurkennt verði að varnaraðila, dánarbúi B, sé skylt að greiða upp skuldabréf nr. [...] við Lánasjóð íslenskra námsmanna, miðað við eftirstöðvar þess á greiðsludegi, og að sama varnaraðila sé skylt að endurgreiða sóknaraðila þær afborganir sem hann hafi greitt af skuldabréfinu frá dánardegi B, að viðbættum nánar tilgreindum dráttarvöxtum, og að sú krafa hans komist að sem almenn krafa við skipti á varnaraðilanum. Til vara krefst sóknaraðili þess að nánar tilgreindar kröfur, sem lúta að uppgjöri á skuldabréfinu, verði viðurkenndar sem almennar kröfur við skipti á varnaraðila, dánarbúi B.

3 Varnaraðili, dánarbú B, krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

4 Varnaraðilar, C og D, skutu málinu til Landsréttar fyrir sitt leyti með kæru 8. október 2020. Þau krefjast staðfestingar hins kærða úrskurðar að öðru leyti en því að þau krefjast málskostnaðar fyrir héraðsdómi auk þess sem þau krefjast kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

5 Ágreiningur málsins lýtur að kröfum sóknaraðila í dánarbú föður hans, B, en dánarbúið er einn þriggja varnaraðila málsins. Kröfur sóknaraðila eru reistar á því að samningur hafi verið í gildi milli hans og föður hans um að sá síðarnefndi greiddi að fullu fyrir háskólanám þess fyrrnefnda. Skiptastjóri hafnaði kröfum sóknaraðila í kröfuskrá 7. desember 2018 og á skiptafundi 3. janúar 2019 skýrði hann þá afstöðu. Þar komu einnig fram mótmæli af hálfu varnaraðilanna C, ekkju B, og D, yngsta sonar hans, við kröfum sóknaraðila. Með bréfi skiptastjóra 28. mars 2019 var ágreiningi um kröfur sóknaraðila vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laga nr. 20/1991. Þar kom fram að sóknaraðili og framangreindir varnaraðilar ættu aðild að ágreiningsmálinu auk þess sem skiptastjóri teldi að dánarbúið þyrfti að eiga aðild að því. Í hinum kærða úrskurði var aðild málsins hagað í samræmi við framangreint þannig að sóknaraðili var til sóknar og varnaraðilar, dánarbúið, C og D, voru til varnar. Enginn ágreiningur er um þá tilhögun á aðild málsins.

6 Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður að leggja til grundvallar að faðir sóknaraðila hafi lofað að styðja hann fjárhagslega til háskólanáms. Loforðið var að minnsta kosti að hluta útfært á þann veg að sóknaraðili tók námslán sem faðir hans samþykkti að greiða Lánasjóði íslenskra námsmanna til baka í samræmi við lánaskilmála. Loforð þetta fól í sér gjafaloforð í skilningi 54. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Sá hluti þess sem eftir var að efna þegar faðir sóknaraðila lést gat eðli málsins samkvæmt ekki komið til framkvæmda fyrr en eftir andlátið. Þar sem erfðaskrá var ekki gerð um þá ráðstöfun, eins og nauðsynlegt hefði verið að gera samkvæmt fyrrgreindu ákvæði erfðalaga til að fallast megi á kröfur sóknaraðila í dánarbúið, ber að hafna þeim. Með þessum rökum verður hinn kærði úrskurður staðfestur þar á meðal um málskostnað í héraði.

7 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðilum, C og D, hvoru um sig kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðilum, C og D, hvoru um sig 200.000 krónur í kærumálskostnað.