830/2018

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa C um að leita ráðgefandi álits EFTAdómstólsins um tiltekin atriði í máli sem C höfðaði á hendur Í og S vegna ágreinings um ráðstöfun andvirðis aflandskrónueignar C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að lögskýring samkvæmt ákvæði 3. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið tæki eðli máls samkvæmt til þess að orðum í íslenskum lögum yrði svo sem framast væri unnt gefin merking sem rúmaðist innan þeirra og næst kæmist því að svara til sameiginlegra reglna sem gildi á Evrópska efnahagssvæðinu en gæti á hinn bóginn ekki leitt til þess að litið yrði fram hjá orðum íslenskra laga. Ákvæði laga nr. 37/2016 væru afdráttarlaus um þær takmarkanir á frjálsum flutningum fjármagns sem í þeim fælust og yrði þeim ekki hliðrað til með skýringu samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993. Samkvæmt þessu yrði ekki talið að nauðsynlegt væri að afla álits EFTAdómstólsins um spurningu C svo unnt væri að kveða upp dóm í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf S-kk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðilar skutu málinu til Landsréttar með kæru, sóknaraðilinn íslenska ríkið 6. nóvember 2018 og sóknaraðilinn Seðlabanki Íslands 7. sama mánaðar. Kærumálsgögn bárust Landsrétti 20. nóvember 2018. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. október 2018 í málinu nr. E806/2018, þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að leita ráðgefandi álits EFTAdómstólsins um nánar tiltekin atriði í tengslum við mál varnaraðila á hendur sóknaraðilum. Kæruheimild er í 3. mgr. 1. gr. laga nr. 21/1994 um öflun álits EFTAdómstólsins um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið.

2 Sóknaraðilar krefjast þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefjast þeir kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið hefur meginmál EESsamningsins lagagildi hér á landi. Í 40. gr. hans segir að innan ramma ákvæða samningsins skuli engin höft vera milli samningsaðila á flutningi fjármagns í eigu þeirra sem búsettir eru í aðildarríkjum EB eða EFTAríkjunum né nokkur mismunun, byggð á ríkisfangi eða búsetu aðila eða því hvar féð er notað til fjárfestingar. Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði er í 43. gr. EESsamningsins að finna heimildir til undanþágu frá þessu ákvæði hans. Í 2. mgr. 43. gr. samningsins er þannig kveðið á um að í tilvikum þar sem fjármagnsflutningar leiði til röskunar á starfsemi fjármagnsmarkaðar í aðildarríki geti hlutaðeigandi ríki gripið til verndarráðstafana. Enn fremur segir í 4. mgr. sömu greinar að eigi aðildarríki í örðugleikum með greiðslujöfnuð eða alvarleg hætta sé á að örðugleikar skapist, hvort sem það stafar af heildarójafnvægi í greiðslujöfnuði eða því hvaða gjaldmiðli það hefur yfir að ráða, geti hlutaðeigandi ríki gripið til verndarráðstafana, einkum ef örðugleikarnir eru til þess fallnir að stofna framkvæmd EESsamningsins í hættu.

5 Í málinu reynir á takmarkanir á frjálsum fjármagnsflutningum sem felast í lögum nr. 37/2016 um meðferð krónueigna sem háðar eru sérstökum takmörkunum. Segir í 1. gr. laganna að markmið þeirra sé að stuðla að losun fjármagnshafta og skapa grundvöll fyrir frjáls milliríkjaviðskipti með íslenskar krónur með efnahagslegan stöðugleika og almannahag að leiðarljósi. Í því skyni sé mælt fyrir um meðferð tiltekinna krónueigna, svonefndra aflandskrónueigna, sem verði áfram háðar sérstökum takmörkunum sem sé ætlað að draga úr áhættu við að ná þessu markmiði laganna.

6

Í 3. gr. laga nr. 2/1993 er kveðið á um að skýra skuli lög og reglur, að svo miklu leyti sem við á, til samræmis við EES samninginn og þær reglur sem á honum byggja.

Tekur lögskýring samkvæmt ákvæðinu eðli máls samkvæmt til þess að orðum í íslenskum lögum verði svo sem framast er unnt gefin merking sem rúmast innan þeirra og næst kemst því að svara til sameiginlegra reglna sem gilda á Evrópska efnahagssvæðinu. Slík lögskýring getur á hinn bóginn ekki leitt til þess að litið verði fram hjá orðum íslenskra laga. Má um framangreint vísa til dóma Hæstaréttar 9. desember 2010 í máli nr. 79/2010, 24. janúar 2013 í máli nr. 10/2013 og 14. október 2013 í máli nr. 92/2013.

Ákvæði laga nr. 37/2016 eru afdráttarlaus um þær takmarkanir á frjálsum flutningum fjármagns sem í þeim felast og verður þeim ekki hliðrað til með skýringu samkvæmt 3. gr. laga nr. 2/1993. Samkvæmt þessu og í ljósi kröfugerðar varnaraðila verður ekki talið að nauðsynlegt sé að afla álits EFTA dómstólsins um spurningu varnaraðila svo unnt sé að kveða upp dóm í málinu, en slík nauðsyn er forsenda þess að ráðgefandi álits verði aflað, sbr. 2. mgr. 34. gr. samnings milli EFTA ríkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dómstóls. Fær dómur Hæstaréttar 7. fe brúar 2011 í máli nr. 38/2011 ekki breytt þessu enda var með honum fallist á að leita skyldi ráðgefandi álits EFTA dómstólsins þar sem reyndi á hvernig skýra ætti matskenndar heimildir samkvæmt 7. gr. laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál til að veita undanþágur frá takmörkunum á fjármagnshreyfingum með tilliti til ákvæða 4. kafla III. hluta EES samningsins.

7

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

8 Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Kærumálskostnaður fellur niður.