21/2022

Útdráttur

A krafði V hf. um bætur úr lögboðinni ábyrgðartryggingu bifreiðar sem bakkað hefði verið á kyrrstæða bifreið sem A hafi setið í. V hf. samþykkti í fyrstu bótaskyldu vegna slyssins en breytti síðar afstöðu sinni á þeim grundvelli að ósannað væri að áreksturinn hefði átt sér stað. A höfðaði þá mál á hendur V hf. til heimtu bóta fyrir líkamstjón sem hann hefði hlotið í árekstrinum. Í dómi Landsréttar var litið til þess að í málinu lægju fyrir gögn um tjón á bifreið þeirri sem A sat í og sem V hf. hefði bætt. Ekkert yrði ráðið af ljósmyndum af bifreið þeirri sem A sat í um að orsök skemmda á henni væri önnur en lýst hefði verið í tilkynningu um tjónið og ekki lægju fyrir önnur gögn í málinu sem gætu veitt vísbendingar í þá veru. A hefði ekki haft umráð hinnar bifreiðarinnar og yrði ekki látinn bera hallann af því að engin gögn lægju fyrir um tjón á henni. Ökumaður þeirrar bifreiðar hefði komið fyrir Landsrétt og borið um atvik með sama hætti og A. Þá yrði A ekki látinn gjalda þess við sönnun atvika að lögregla hefði ekki verið kölluð til. Loks gæti það ekki haft þýðingu við mat á sönnun þótt A og ökumaður hinnar bifreiðarinnar hefðu þekkst fyrir slysið. Taldi Landsréttur að leiddar hefðu verið nægar líkur að því að hið bótaskylda atvik hefði átt sér stað. Þá hefðu ekki verið færðar sönnur á að A hefði valdið tjóni sínu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Var V hf. gert að greiða A umkrafðar bætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 10. janúar 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 15. desember 2021 í málinu nr. E- 6377/2020.

2

Áfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik, sönnunarfærsla og ágreiningsefni

4

Mál þetta lýtur að bótakröfu stefnda vegna áreksturs bifreiðanna [Bifreið 2] og [Bifreið 1][...]nóvember 2018. Fyrir liggur útfyllt tjónstilkynning frá þeim degi, sem er undirrituð af stefnda, ökumanni [Bifreið 1], og af B, en hann var ökumaður og eigandi bifreiðarinnar [Bifreið 2]. Einnig ritaði H, eigandi bifreiðarinnar [Bifreið 1], undir tilkynninguna. Í henni er teikning sem sýnir hvernig bifreiðinni [Bifreið 2] var bakkað á afturhluta bifreiðarinnar [Bifreið 1]. Þar segir enn fremur að sjáanlegt tjón á síðargreindu bifreiðinni hafi verið brotin rúða, brotin ljós og brotinn stuðari. Í sérstökum reit, efst á framhlið tilkynningarinnar, er óskað svara við því hvort slys hafi orðið á fólki og tekið fram að jafnvel minni háttar slys falli þar undir. Í reitinn hefur verið skráð að slys hafi orðið. Bakhlið tilkynningarinnar er óútfyllt, en þar er meðal annars ætlast til þess að veittar séu upplýsingar um það hvort lögregla hafi verið kölluð til. Ágreiningslaust er að þessi tilkynning hafi borist áfrýjanda 3. desember 2018.

5

Í gögnum málsins er einnig að finna reikning verkstæðis 3. janúar 2019 að fjárhæð 818.850 krónur vegna viðgerða á bifreiðinni [Bifreið 1]. Ber reikningurinn með sér að tjón á bifreiðinni hafi verið metið samkvæmt svonefndu CABAS- tjónamatskerfi.

Ágreiningslaust er að áfrýjandi bætti framangreint tjón á bifreiðinni og greiddi umræddan reikning. Áfrýjandi lagði í héraði fram fjórar ljósmyndir sem sýna tjón vinstra megin aftan á umræddri bifreið, þar á meðal af brotnum afturljósum og stuðara.

6

Í málinu liggja einnig fyrir heilsufarsupplýsingar um stefnda. Af þeim verður ráðið að hann hafi leitað á heilsugæslustöð á slysdegi [...] nóvember 2018, en upplýst er að hann átti þá bókaðan tíma hjá lækni af öðrum ástæðum en líkamsmeiðslum. Í sjúkraskrá er fært til bókar að stefndi hafi þá greint frá því að hann væri með hausverk, verk aftan á hnakka og í mjóbaki eftir að bíll hafði bakkað á vinstra afturhornið á bílnum hans. Hafi skoðun leitt í ljós væg eymsli aftan í hnakka, eymsli ofan á herðum og í „para vert“ vöðvum í mjóbaki. Við skoðun læknis á sömu heilsugæslustöð 17. janúar 2019 kenndi stefndi sér enn þá meins eftir slysið. Meðal gagna málsins er beiðni heilsugæslustöðvar um sjúkraþjálfun fyrir stefnda 10. apríl 2019. Samkvæmt ódagsettu vottorði sjúkraþjálfara hóf stefndi meðferð hjá honum 5. júní sama ár en þegar vottorðið var skrifað hafði hann mætt í 13 skipti hjá sjúkraþjálfaranum.

7

Samkvæmt vottorði D bæklunarlæknis 26. september 2019 kom stefndi sama dag í skoðun hjá honum. Þar segir að í árekstrinum [...]nóvember 2018 hafi stefndi tognað í brjósthrygg og lendhrygg ofan í eldri meiðsli, sem hann hlaut í bílslysi árið 2017, auk þess að hafa tognað í hnakkafestum og hægra axlarsvæði.

8

Lögmaður stefnda sendi áfrýjanda útfyllt eyðublað 1. nóvember 2019 þar sem tilkynnt var um slysið [...]nóvember 2018. Á eyðublaðinu er þeim sem tilkynnir um slys bent á að senda þurfi öll gögn sem geta skipt máli í sambandi við tjónið. Tilkynningin ber með sér að sjúkraskrá stefnda hafi fylgt henni.

9

Með tölvuskeyti 13. nóvember 2019 til lögmanns stefnda samþykkti áfrýjandi bótaskyldu vegna slyssins [...]nóvember 2018 með fyrirvara um orsakatengsl vegna fyrra heilsufars stefnda. Í kjölfarið aflaði stefndi álitsgerðar G læknis og F lögfræðings 20. desember 2019 um afleiðingar slyssins. Með bréfi 6. febrúar 2020 hafnaði áfrýjandi aftur á móti bótakröfu stefnda með vísan til þess að félagið hefði sterkan grun um að um væri „að ræða vátryggingasvik sem eru refsiverð að lögum, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940“.

10

Um málsatvik er að öðru leyti vísað til hins áfrýjaða dóms, þar á meðal um afdrif lögreglurannsóknar í tilefni af kæru áfrýjanda.

11

Mótmæli áfrýjanda við greiðsluskyldu byggjast á því að stefndi hafi ekki fært sönnur á að bótaskylt atvik hafi átt sér stað. Bendir áfrýjandi meðal annars á að lögregla hafi ekki verið kölluð á vettvang í samræmi við kröfur 2. mgr. 10. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, ökumenn bifreiðanna hafi þekkst og bifreiðinni [Bifreið 2] verið fargað fljótlega eftir að tilkynnt var um áreksturinn. Þá veki það tortryggni að báðar bifreiðarnar hafi verið nýlega keyptar þegar áreksturinn varð, auk þess sem áfrýjandi tilgreinir nokkur fleiri atriði sem hann telur að með réttu veki grun um að tjónsatvik hafi verið sviðsett. Ef atvik verði talin sönnuð telur áfrýjandi að árekstrinum hafi verið valdið af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi þannig að fella beri bótaábyrgð niður eða takmarka hana. Í málatilbúnaði sínum leggur áfrýjandi áherslu á að viðurkenning félagsins á bótaskyldu bindi það ekki. Þá hafnar áfrýjandi röksemdum stefnda um að frestur samkvæmt 31. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga, til að tilkynna um að áfrýjandi væri laus úr ábyrgð, hafi verið liðinn þegar bótaskyldu var hafnað með bréfi 6. febrúar 2020.

12

Stefndi byggir aftur á móti á því að bótaskylda sé sönnuð og mótmælir því að árekstrinum hafi verið valdið af ásetningu eða stórkostlegu gáleysi. Hann vísar einnig til þess að áfrýjandi hafi þegar viðurkennt bótaskyldu en síðar hafnað henni með getgátum um að slysið hafi verið sviðsett. Því hafnar stefndi og tekur fram að rannsókn lögreglu í tilefni af kæru áfrýjanda þessa efnis hafi verið hætt. Stefndi byggir meðal annars á því að tilkynning um breytta afstöðu áfrýjanda stangist á við 31. gr. laga nr. 30/2004.

13

Vitnið B gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti. Þar var einnig spiluð hljóð- og myndupptaka af skýrslu stefnda fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

14

Eins og fram er komið samþykkti áfrýjandi 13. nóvember 2019 að á félaginu hvíldi bótaskylda gagnvart stefnda vegna umferðarslyss [...] nóvember 2018 með fyrirvara um orsakatengsl vegna fyrra heilsufars stefnda. Samþykkið gefur til kynna að gögn, sem lágu fyrir á þeim tíma hafi, að mati áfrýjanda, veitt nægar líkur fyrir því að bótaskylt atvik hafi átt sér stað, eins og lýst er í tjóns tilkynningu.

15

Þótt tryggingafélag viðurkenni bótaskyldu kemur það ekki í veg fyrir að þeirri skyldu verði síðar hafnað ef upplýsingar koma fram sem hnekkja þeim líkum sem áður voru taldar vera fyrir því að til bótaskyldu hafi stofnast, sbr. dóm Hæstaréttar 29. september 2016 í máli nr. 860/2015. Þótt leggja verði til grundvallar að sönnunarbyrðin um hið bótaskylda atvik hvíli enn þá á tjónþola við þessar aðstæður, sbr. fyrrgreindan dóm Hæstaréttar, þá leiðir afturhvarf félagsins frá samþykki sínu til þess að sönnunarstaðan verður önnur, sbr. dóm Landsréttar 28. október 2022 í máli nr. 397/2021.

16

Í málinu liggja fyrir gögn um tjón á bifreiðinni [Bifreið 1] sem bætt var úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar [Bifreið 2] samkvæmt reikningi 3. janúar 2019. Af ljósmyndum, er sýna skemmdir á fyrrgreindu bifreiðinni, verður ekkert ráðið um að orsök þeirra sé önnur en lýst er í tjónstilkynningu. Ekki liggja fyrir önnur gögn í málinu sem geta veitt vísbendingu í þá veru. Stefndi hafði ekki umráð bifreiðarinnar [Bifreið 2]. Verður hann ekki látinn bera hallann af því að engin gögn liggja fyrir um tjón á henni. Ökumaður þeirrar bifreiðar kom fyrir Landsrétt og bar á sama veg um tjónsatvik og stefndi hefur lýst. Báðir báru eins um atvikið og aðdraganda þess við rannsókn lögreglu í tilefni af kæru áfrýjanda. Staðfastar frásagnir þeirra verða, miðað við efni þeirra og önnur gögn, ekki metnar ótrúverðugar. Stefndi verður heldur ekki látinn gjalda þess við sönnun atvika að lögregla var ekki kölluð til, enda taldi áfrýjandi, þegar hann viðurkenndi bótaskyldu, að fyrirliggjandi gögn veittu nægar líkur fyrir því að bótaskylt atvik hefði átt sér stað, án þess að lögregluskýrsla lægi fyrir um það. Þá getur það ekki haft þýðingu við mat á sönnun þótt ökumennirnir hafi þekkst fyrir slysið. Sama gildir um önnur þau atriði sem áfrýjandi hefur vísað til.

17

Í ljósi þess sem hér hefur verið rakið, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, þar sem einkum er litið til heilsufarsupplýsinga um stefnda í kjölfar slyssins, verður að leggja til grundvallar að leiddar hafi verið nægar líkur að því að hið bótaskylda atvik hafi átt sér stað þannig að sönnunarkröfum sé fullnægt. Hefur áfrýjandi ekki hnekkt þeim líkum. Þá hafa ekki verið færðar sönnur á að stefndi hafi valdið tjóni sínu af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Með þessum rökum ber að staðfesta hinn áfrýjaða dóm, þar með talið um málskostnað og gjafsóknarkostnað.

18

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans eins og greinir í dómsorði.

19

Að teknu tilliti til niðurstöðu málsins verður áfrýjanda gert að greiða málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Allur gjafsóknarkostnaður stefnda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Þ-kk-ef S-kk-ef S-kk-ef, 750.000 krónur.

Áfrýjandi, Vörður tryggingar hf., greiði 750.000 krónur í málskostnað sem rennur í ríkissjóð.