295/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfum L um afmáningu tiltekinna skjala var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að við mat á upphafstíma frests þriðja manns til að bera úrlausn þinglýsingarstjóra undir dóm samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga skyldi miða við það tímamark er þinglýsingarbeiðandi fengi vitneskju um úrlausnina. Þar sem ekki yrði ráðið af gögnum málsins hvenær R hefði fengið vitneskju um þinglýsingu skjalanna var lagt til grundvallar að L hefði borið ákvarðanir þinglýsingarstjóra undir dóm innan þess frests sem um ræddi í 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga. Hefðu því ekki verið efni til að vísa málinu frá dómi með þeim hætti sem gert var í hinum kærða úrskurði. Þá kom fram í úrskurði Landsréttar að af gögnum málsins yrði ekki ráðið að þinglýsingarstjóri hefði gætt þess að kynna tilgreindu félagi og, eftir atvikum, öðrum sem hagsmuni kynnu að eiga kröfur L og gefið þeim kost á að koma á framfæri skriflegum kröfum sínum og athugasemdum, sbr. 4. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga. Að þessu hafi héraðsdómara jafnframt borið að gæta af sjálfsdáðum. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar að nýju í samræmi við ákvæði þinglýsingalaga.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. maí 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 1. júní sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 23. apríl 2021 í málinu nr. T- 93/2021 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í 5. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara „að þinglýsing skjala nr. 441- A - 010511- 2019- Gufunes- Lóðamarkabreyting og nýskráning lóða og 441- A -010512- 2019- Gufunes Áburðarverksmiðja- Minnkun lóðar verði staðfest“. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4

Eins og er nánar rakið í hinum kærða úrskurði gerðu aðilar máls þessa með sér kaupsamning 16. janúar 2018. Laut samningurinn að kaupum sóknaraðila á fasteignum ásamt tilheyrandi lóðarréttindum og byggingarrétti í landi Gufuness Áburðarverksmiðju. Hinn 21. desember 2017 hafði GN Studios ehf. gert sambærilegan kaupsamning við varnaraðila um kaup á lóðarréttindum og byggingarrétti í sama landi. Í báðum samningum var mælt fyrir um að lóðir félaganna yrðu afmarkaðar með nákvæmum hætti í kjölfar samþykktar deiliskipulags sem þá var í vinnslu og að endanleg stærð þeirra yrði skilgreind á lóðaruppdráttum. Deiliskipulagið sem vísað er til í samningunum mun hafa tekið gildi 1. mars 2019.

5

Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa Reykjavíkur 12. mars 2019 var samþykkt tillaga um að stofna samtals 21 nýja lóð í Gufunesi, þar á meðal lóðir sem réttindi sóknaraðila og GN Studios ehf. samkvæmt framanröktum kaupsamningum náðu til, og var afmörkun lóðanna sýnd á uppdráttum sem voru meðfylgjandi tillögunni. Landið undir lóðirnar var að mestu leyti fengið úr lóðinni Gufunesi Áburðarverksmiðju og minnkaði sú lóð samhliða stofnun hinna nýju lóða. Í kjölfar ákvörðunar byggingarfulltrúa munu lóðirnar hafa verið stofnaðar í fasteignaskrá Þjóðskrár Íslands.

6

Ágreiningur aðila lýtur að ákvörðunum þinglýsingarstjóra um að þinglýsa tveimur yfirlýsingum sem eru dagsettar 6. júní 2019 og varða framanrakta stofnun á 21 lóð í Gufunesi en meðfylgjandi báðum skjölum voru meðal annars uppdrættir af nýju lóðunum. Yfirlýsingarnar fela í sér staðfestingu eigenda eignarréttinda á svæðinu á fyrrgreindri ákvörðun byggingarfulltrúa um stofnun lóðanna og minnkun lóðarinnar Gufuness Áburðarverksmiðju og eru þær undirritaðar af sóknaraðila, varnaraðila og GN Studios ehf. Voru skjölin móttekin til þinglýsingar af sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu 3. september 2019 og innfærð í þinglýsingabók annars vegar 27. maí 2020 og hins vegar 5. júní sama ár.

7

Með tölvupósti til sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 4. janúar 2021 tilkynnti sóknaraðili með vísan til 3. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga að ákvarðanir þinglýsingarstjóra um þinglýsingu skjalanna yrðu bornar undir dóm. Krafa sóknaraðila mun síðan hafa borist héraðsdómi degi síðar.

Niðurstaða

8

Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga hefur hver sá sem á lögvarðra hagsmuna að gæta vegna ákvörðunar þinglýsingarstjóra heimild til að bera úrlausn hans um þinglýsingu undir dóm. Samkvæmt ákvæðinu skal þinglýsingarbeiðandi bera úrlausn þinglýsingarstjóra undir dóm áður en fjórar vikur eru liðnar frá henni ef þinglýsingarbeiðandi eða umboðsmaður hans var við hana staddur, en ella áður en fjórar vikur eru liðnar frá þeim tíma er hann eða umboðsmaður fékk vitneskju um hana. Í þinglýsingalögum er ekki mælt fyrir um sérstakan upphafstíma frests gagnvart þriðja manni sem vill bera úrlausn þinglýsingarstjóra undir dóm. Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði ber gagnvart þriðja manni að miða við það tímamark er þinglýsingarbeiðandi fékk vitneskju um úrlausnina. Komi krafa þriðja manns um úrlausn héraðsdómara fram eftir að frestur þinglýsingarbeiðanda er liðinn skal vísa málinu frá dómi, sbr. dóm Hæstaréttar 27. ágúst 2015 í máli nr. 470/2015.

9

Í hinum kærða úrskurði kom fram að ágreiningslaust væri að varnaraðili hefði fengið vitneskju um þinglýsingu skjalanna strax eftir innfærslu þeirra í þinglýsingabók 27. maí 2020 og 5. júní sama ár. Krafa sóknaraðila hefði því borist þegar liðnar voru meiraen fjórar vikur frá því að varnaraðila varð kunnugt um þinglýsingarnar og var málinu því vísað frá dómi. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti hefur sóknaraðili mótmælt að óumdeilt sé milli aðila hvenær varnaraðili fékk vitneskju um þinglýsingarnar.

10

Hvergi í málatilbúnaði varnaraðila í héraði og fyrir Landsrétti kemur fram með skýrum hætti að honum hafi orðið kunnugt um ákvarðanir þinglýsingarstjóra strax eftir innfærslu skjalanna í þinglýsingabók. Enn síður verður ráðið af skriflegum málatilbúnaði aðila í héraði að þetta atriði hafi verið óumdeilt. Að þessu gættu og í ljósi mótmæla sóknaraðila verður við það miðað að aðilar málsins deili um hvenær varnaraðili fékk vitneskju um þinglýsingu skjalanna.

11

Af málatilbúnaði varnaraðila verður ekki skýrlega ráðið hvenær hann fékk vitneskju um þinglýsingu skjalanna eða hvernig sú vitneskja á að hafa komið til. Jafnframt liggja ekki fyrir gögn í málinu sem bera með sér að varnaraðila hafi verið tilkynnt um þinglýsingu þeirra. Þá má ráða af gögnum málsins að þrátt fyrir að yfirlýsingarnar frá 6. júní 2019, sem mál þetta varðar, hafi verið færðar inn í þinglýsingabók 27. maí og 5. júní 2020 hafi skjölin verið „stoppuð“ hjá þinglýsingarstjóra vegna galla á þriðja skjalinu sem síðar var afturkallað. Einnig má ráða af gögnum málsins að sóknaraðili hefur án árangurs reynt að afla upplýsinga um hvenær varnaraðili fékk vitneskju um þinglýsingu skjalanna bæði frá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu og varnaraðila og beindi jafnframt áskorun til varnaraðila um að upplýsa um þetta atriði við meðferð málsins fyrir Landsrétti.

12

Samkvæmt framangreindu verður ekki ráðið af gögnum málsins hvenær varnaraðili fékk vitneskju um þinglýsingu skjalanna. Að þessu gættu og í ljósi þess að það stendur varnaraðila nær að upplýsa um framangreind atriði verður að leggja til grundvallar að sóknaraðili hafi borið ákvarðanir þinglýsingarstjóra undir dóm innan þess fjögurra vikna frests sem um ræðir í 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 23. febrúar 1983 í máli nr. 240/1982. Voru því ekki efni til að vísa málinu frá dómi með þeim hætti sem gert var í hinum kærða úrskurði.

13

Svo sem fyrr greinir varða skjölin sem kröfur sóknaraðila taka til meðal annars lóðir sem félagið GN Studios ehf. fer með réttindi yfir. Ekki verður séð að þinglýsingarstjóri hafi gætt þess að kynna GN Studios ehf., og eftir atvikum öðrum þeim sem hagsmuni kunna að eiga, kröfur sóknaraðila og gefið þeim kost á að koma á framfæri skriflegum kröfum sínum og athugasemdum, sbr. 4. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga. Að þessu atriði bar héraðsdómara jafnframt að gæta af sjálfsdáðum, sbr. úrskurð Landsréttar 6. maí 2020 í máli nr. 264/2020. Eins og málið liggur fyrir Landsrétti verður hinn kærði úrskurður því ómerktu rog lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar að nýju í samræmi við framangreind ákvæði þinglýsingalaga.

14

Kærumálskostnaður fellur niður.

15

Það athugast að frágangur kærumálsgagna í máli þessu var ekki í samræmi við reglur Landsréttar um kærumálsgögn í einkamálum, sem settar eru með heimild í 6. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Er það aðfinnsluvert.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Kærumálskostnaður fellur niður.