294/2021

Útdráttur

Undir opinberum skiptum til fjárslita milli A og B vísaði skiptastjóri tilteknum ágreiningi aðila til úrlausnar héraðsdóms í samræmi við fyrirmæli 112. gr., sbr. 122. gr., laga nr. 20/1991. Undir meðferð málsins krafðist A þess að dómkvaddur yrði matsmaður til að meta verðmæti tiltekinnar fasteignar og ástand hennar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að úrlausnarefni málsins réðist af þeirri kröfu sem sett hefði verið fram í bréfi skiptastjóra, í samræmi við fyrrgreind lagaákvæði, og væri ljóst að ágreiningur um verðmæti eignarinnar hefði ekki verið borinn undir dóminn. Þannig væri sú matsgerð sem A hugðist afla bersýnilega tilgangslaus til sönnunar í málinu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Með hliðsjón af því var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu A.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 7. maí 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 28. maí sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 23. apríl 2021 í málinu nr. Q- [...] þar sem synjað var beiðni sóknaraðila um að dómkvaddur verði matsmaður til að „skoða og meta ástand fasteignarinnar að [...][...]“. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl., sbr. c-lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka kröfu hans um dómkvaðningu matsmanns til greina. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurða rog kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Fyrir Héraðsdómi Reykjaness er nú rekið milli aðila framangreint ágreiningsmál, sem upp kom við skipti til fjárslita milli þeirra en bú aðila mun hafa verið tekið til opinberra skipta að kröfu varnaraðila með úrskurði sama dómstóls 21. mars 2018. Málið er rekið samkvæmt ákvæðum XVII. kafla laga nr. 20/1991 og hófst með bréfi skiptastjóra 22. nóvember 2019 til héraðsdóms. Undir rekstri málsins lagði sóknaraðili fram þá beiðni um dómkvaðningu matsmanns sem hafnað var með hinum kærða úrskurði. Samkvæmt því sem þar greinir er tilgangur matsbeiðninnar að leiða í ljós „rétt gangverð“ framangreindrar fasteignar „með tilliti til þeirra galla sem á fasteigninni voru þann 8. júlí 2018“. Þá galla, orsakir þeirra og kostnað af úrbótum hyggst sóknaraðili einnig leiða í ljós með sömu matsgerð. Sóknaraðili mun vera þinglýstur eigandi umræddrar fasteignar, sem er önnur af tveimur fasteignum búsins, en varnaraðili mun vera þinglýstur eigandi hinnar fasteignarinnar. Hefur á skiptafundum verið ráðgert að hvort þeirra fái í sinn hlut þá fasteign sem það er skráð fyrir.

5

Í greinargerð sóknaraðila í héraði áskildi hann sér rétt til þess að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns til þess að leiða í ljós virði fasteignarinnar að teknu tilliti til „galla“ á henni. Varnaraðili hafði í greinargerð sinni í héraði uppi mótmæli við því að slíkt mat færi fram enda myndi það „ekki koma að neinu gagni við sönnun í málinu“. Um málsatvik og málsástæður aðila í þessum þætti málsins er nánar vísað til hins kærða úrskurðar.

6

Samkvæmt 112. gr. laga nr. 20/1991 skal skiptastjóri leitast við að jafna ágreining ef hann rís milli aðila við opinber skipti um þau atriði sem 2. mgr. 103. gr. og 104. til 111. gr. laganna taka til en takist það ekki beinir hann málefninu til héraðsdóms eftir ákvæðum 122. gr. laganna. Í kröfu skiptastjóra um úrlausn héraðsdóms skal meðal annars tilgreina um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafi komið fram í því sambandi, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. laganna. Með því móti er sakarefni málsins afmarkað og verður ekki leyst úr öðrum ágreiningsefnum í því, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 10. maí 2016 í máli nr. 237/2016 og 25. janúar 2016 í máli nr. 811/2015.

7

Meginefni bréfs skiptastjóra, sem markar grundvöll framangreinds ágreiningsmáls, er lýst í hinum kærða úrskurði. Af bréfinu verður ekki ráðið að sá ágreiningur sem borinn er undir dóminn lúti á neinn hátt að verðmæti fasteigna búsins en þar segir beinlínis að aðilar hafi verið sammála um að við skiptin skuli miðað við fyrirliggjandi „undirmat“ beggja fasteigna að tilgreindum fjárhæðum. Þessi afmörkun skiptastjóra á ágreiningnum fær stoð í því sem fram kemur í fundargerð áttunda skiptafundar 22. ágúst 2019 og þremur tölvubréfum lögmanna aðila til skiptastjóra í framhaldi af þeim fundi, 26. sama mánaðar og 5. og 10. september sama ár. Í fundargerð níunda skiptafundar 1. október 2019, síðasta skiptafundar sem haldinn var áður en ágreiningurinn var borinn undir héraðsdóm, er heldur ekki vikið að því að ágreiningur aðila standi um verðmæti fasteigna búsins.

8

Í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar er á því byggt að taka verði matsbeiðni hans til greina þar sem það hafi fyrst verið eftir að skiptastjóri beindi ágreiningnum til héraðsdóms sem upp hafi komið tilefni til þess að beiðast dómkvaðningar matsmanns og því hafi sóknaraðili ekki haft tök á öðru en að óska eftir dómkvaðningu matsmanns undir rekstri þess máls. Það breytir ekki því sem fyrr var rakið um skyldu skiptastjóra samkvæmt 112. gr. laga nr. 20/1991 til þess að leitast við að jafna ágreining áður en hann er borinn undir dóm til úrlausnar og um að bréf skiptastjóra til héraðsdóms afmarki sakarefni slíks ágreiningsmáls. Er aðilum því rétt að leita til skiptastjóra rísi frekari ágreiningur þeirra á milli en þegar hefur verið beint til héraðsdóms.

9

Samkvæmt framanrituðu er ágreiningur um verðmæti umræddrar fasteignar ekki meðal þeirra ágreiningsefna sem skiptastjóri hefur beint til héraðsdóms til úrlausnar. Er sú matsgerð sem sóknaraðili hyggst afla því bersýnilega tilgangslaus til sönnunar í málinu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Því verður staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns.

10

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, A, greiði varnaraðila, B, 250.000 krónur í kærumálskostnað.