237/2018

Útdráttur

Fallist var á hluta fjárkrafna A á hendur I á grundvelli verksamnings um viðbyggingu við Flugstöð Leifs Eiríkssonar. I taldi sig eiga gagnkröfu á hendur A vegna umsaminna tafabóta sem skuldajafnað yrði við kröfurnar en A taldi að borið hefði að lengja verktíma hans og stytta þá tímabil umsaminna tafabóta á grundvelli ÍST 30 og orðsendinga A til I. Í dómi Landsréttar var úrlausn í dómi Hæstaréttar 1. júní 2017, um að ein tilkynning A hefði fullnægt skilyrðum staðalsins en aðrar ekki, talin bindandi um þann þátt málsins milli aðila, sbr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Þótti A eiga rétt á framlengingu á verktíma um

11 daga. Að öðru leyti var fallist á kröfu I um tafabætur, þó þannig að þær skyldu reiknaðar 100.000 krónur fyrir hvern dag á öllu tímabilinu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf F-kk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf og J-kk-nf Á-kk-nf P-kk-nf byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Máli þessu var skotið til Landsréttar 7. mars 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. febrúar 2018 í málinu nr. E1670/2014. Aðaláfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og að gagnáfrýjanda verði gert að greiða honum 40.671.291 krónu með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 3.000.000 króna frá 21. júlí 2012 til 21. október sama ár, af 18.157.816 krónum frá þeim degi til 21. janúar 2013, af 21.257.816 krónum frá þeim degi til 21. febrúar sama ár, af 25.038.829 krónum frá þeim degi til 1. maí sama ár, af 40.056.949 krónum frá þeim degi til 5. janúar 2014 og af 40.671.291 krónu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

2 Gagnáfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 16. maí 2018. Hann krefst sýknu af öllum kröfum aðaláfrýjanda. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

3 Mál þetta höfðaði aðaláfrýjandi til heimtu kröfu um verklaun sem hann telur sig eiga á hendur gagnáfrýjanda samkvæmt verksamningi 4. apríl 2012 um viðbyggingu við Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Reisir hann kröfu sína í fyrsta lagi á fjórum framvindureikningum sem aðeins hafi fengist greiddir að hluta, í öðru lagi á tveimur óumdeildum aukaverkakröfum sem ekki hafi verið greiddar, í þriðja lagi á umdeildum kröfum vegna ætlaðra aukaverka og viðbótarkostnaðar og í fjórða lagi gerir hann bótakröfu vegna þess að gagnáfrýjandi hafi ekki lækkað verktryggingu hans í samræmi við ákvæði verksamnings. Gagnáfrýjandi fellst á tvo fyrrnefndu liðina en hafnar kröfum samkvæmt síðari liðunum tveimur. Þá byggir gagnáfrýjandi á því að hann eigi gagnkröfu á hendur aðaláfrýjanda vegna umsaminna tafabóta sem skuldajafnað verði við kröfur hans að því leyti sem þær verði viðurkenndar. Í hinum áfrýjaða dómi var auk óumdeildra reikninga og aukaverka, samtals að fjárhæð 25.038.829 krónur, fallist á kröfur aðaláfrýjanda vegna tiltekinna umdeildra aukaverka sem og bætur vegna verktryggingar, samtals að fjárhæð 7.894.387 krónur. Var þannig viðurkennt að kröfur aðaláfrýjanda næmu samtals 32.933.216 krónum. Gagnáfrýjandi var hins vegar sýknaður þar sem dómurinn féllst á að hann ætti gagnkröfu á hendur aðaláfrýjanda vegna tafabóta sem námu 34.100.000 krónum.

4 Hinn áfrýjaði dómur var eins og áður segir kveðinn upp 8. febrúar 2018. Málið hafði áður verið dæmt í héraði 3. febrúar 2016. Þeirri úrlausn var skotið til Hæstaréttar sem kvað upp dóm í málinu 1. júní 2017. Þar var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Ómerkingin var reist á því að í héraðsdómi hefði ekki verið fjallað efnislega um hvort eitthvert þeirra atriða sem aðaláfrýjandi byggði á kröfu um framlengingu verktíma hefði fullnægt skilyrðum ÍST 30, þar sem héraðsdómur hafði komist að þeirri niðurstöðu að allar tilkynningar um tafir hefðu verið ófullnægjandi. Hafði hann hafnað öllum kröfum um framlengingu verktíma þegar af þeirri ástæðu. Í dómi Hæstaréttar er tekin skýr afstaða til þess að tilkynning sem aðaláfrýjandi sendi 24. maí 2012 hafi fullnægt kröfum ÍST 30, en jafnframt sagt að aðrar tilkynningar aðaláfrýjanda hafi ekki fullnægt þessum kröfum.

5 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Fyrir Landsrétti voru leidd vitnin P-kk-nf S-kk-nf P-kk-nf og B-kk-nf I-kk-nf S-kk-nf.

Niðurstaða

Ágreiningur um tafabætur

6 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms ber að hafna þeim málatilbúnaði aðaláfrýjanda að víkja beri ákvæðum verksamnings aðila um skilafresti og tafabætur til hliðar vegna brostinna forsendna eða 36. gr. samningalaga nr. 7/1936. Þá er ósannað að samið hafi verið um framlengingu verktíma.

7 Í hinum áfrýjaða dómi var viðurkenndur réttur gagnáfrýjanda til tafabóta úr hendi aðaláfrýjanda samtals að fjárhæð 34.100.000 krónur. Aðaláfrýjandi krefst þess að kröfu um tafabætur verði alfarið hafnað, til vara að hún verði lækkuð. Mótmæli hans lúta aðallega að því að hann hafi átt rétt til framlengingar verktíma af ýmsum orsökum, einkum af því að staðfestar burðarþolsteikningar af vegg á 1. hæð hafi ekki fengist en þær hafi verið nauðsynlegar til að honum væri unnt að hanna byggingu veggjar ofan á þann vegg.

8 Eins og áður segir var fjallað um þennan ágreining í dómi Hæstaréttar 1. júní 2017. Þar var komist að þeirri niðurstöðu að tilkynning aðaláfrýjanda 24. maí hafi verið fullnægjandi samkvæmt reglum ÍST 30, en ekki aðrar tilkynningar hans. Þótt dómurinn hafi kveðið á um ómerkingu héraðsdóms var hér leyst til fullnaðar úr ágreiningi aðila um þessar tilkynningar. Er hann bindandi úrslausn um þennan þátt milli aðila málsins, sbr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Verður því ekki fjallað um aðrar tafaástæður en taldar voru í nefndri tilkynningu. Þá er heldur ekki unnt að fjalla um aðrar tafaástæður en þær sem raktar voru í orðsendingu aðaláfrýjanda 24. ágúst 2012, þar sem hann gerði grein fyrir töfunum og setti fram ákveðnar kröfur um tiltekinn aukadagafjölda.

9 Í héraðsdómi var fallist á átta daga framlengingu verktíma vegna þess að strengir í jörð hefðu tafið verkið. Þá var fallist á að tafir á afhendingu stáls í rútuskýli og tafir á niðurrifi ættu einnig að leiða til framlengingar verktíma, en talið að sömu átta dagar dygðu til að ljúka þeim þáttum. Fallast ber á þessa niðurstöðu héraðsdóms. Hins vegar verður einnig að bæta við þremur dögum sem fulltrúi verkkaupa hafði samþykkt með bréfi 18. október 2012. Verður verktími því framlengdur um samtals 11 daga.

10 Í héraðsdómi voru reiknaðar tafabætur vegna fyrri áfanga frá 9. júní 2012 til 22. nóvember sama ár. Á sama hátt voru reiknaðar tafabætur vegna síðari áfanga frá 9. ágúst 2012 til 1. febrúar 2013. Aðaláfrýjandi mótmælir því að reiknaðar séu tafabætur vegna beggja áfanga í senn, þannig að 200.000 krónur séu reiknaðar fyrir hvern dag. Í 4. gr. verksamnings aðila segir að ljúki verktaki ekki verkáföngum á tilskildum tíma skuli greiðsla tafabóta til verkkaupa fara eftir gr. 0.4.2 í útboðslýsingu. Hér er vísað til gr. 0.3.2 í útboðslýsingunni, en þar segir: „Fyrir hvern almanaksdag sem dregst að ljúka einstökum áföngum fram yfir verklok … skal verktaki greiða verkkaupa kr. 100.000 í tafabætur.“

11 Þetta orðalag í útboðslýsingu þykir ekki taka af skarið um hvort reikna skuli tafabætur vegna beggja áfanga í senn. Útboðslýsingin er unnin af gagnáfrýjanda og verður hann að bera hallann af því að útboðslýsingin er óskýr. Verða því aðeins reiknaðar tafabætur að fjárhæð 100.000 krónur fyrir hvern almanaksdag frá 13. júní 2012 til 1. febrúar 2013, samtals í 233 daga. Verður því viðurkennd krafa gagnáfrýjanda um tafabætur að fjárhæð 23.300.000 krónur.

Ágreiningur um aukaverk

12 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að hafna aukaverkakröfum aðaláfrýjanda í liðum 49 (efni og smíði útveggjaeininga ofan við gluggavegg í austur), 65 og 66 (flutningur efnis í og úr pólýhúðun). Hins vegar telur dómurinn óhjákvæmilegt vegna niðurstöðu um réttmæta framlengingu verktíma að samþykkja kröfu aðaláfrýjanda í lið 67 (rekstur vinnusvæðis vegna framlengingar verktíma). Verður að reikna kröfu þessa miðað við verktíma samkvæmt útboði og kostnaðaráætlun þessa þáttar í tilboði aðaláfrýjanda. Kostnaðaráætlun nam 1.784.296 krónum og verkdagar voru samtals 133. Verður því fallist á kröfu vegna framlengingar að fjárhæð 160.989 krónur.

13 Héraðsdómur hafnaði einnig kröfu vegna aukaverks nr. 17 (niðurrif austurveggs) með því að staðsetning bráðabirgðaveggjar hefði verið í samræmi við útboðsgögn. Veggurinn er sýndur annars staðar í útboðsgögnum en jafnframt sagt að hann yrði staðsettur í samráði við verktaka. Aðaláfrýjandi gerði ekki athugasemd við staðsetningu hans þegar hann var reistur. Verður því að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um þetta aukaverk.

14 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að hafna mótmælum gagnáfrýjanda við aukaverkakröfum aðaláfrýjanda í liðum 16 (uppsetning á blikkstoðum í rútuskýli) og 60 (færsla suðurglugga). Á sama hátt verður staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að fallast á kröfu aðaláfrýjanda vegna síðbúinnar lækkunar á verktryggingu. Enn fremur þykir mega fallast á niðurstöðu héraðsdóms um kröfu að fjárhæð 246.630 krónur vegna aukaverks nr. 84 (málun línurista í loftræstingu), en gagnáfrýjandi hefur ekki lagt fram gögn um þennan lið fyrir Landsrétti.

Tölulegar niðurstöður

15 Kröfur aðaláfrýjanda að fjárhæð 25.038.829 krónur eru óumdeildar. Þá er hér að framan fallist á kröfur vegna aukaverka að fjárhæð 8.055.376 krónur. Aðaláfrýjandi á því kröfu að fjárhæð 33.094.205 krónur. Til frádráttar eru tafabætur eins og áður segir að fjárhæð 23.300.000 krónur. Verður gagnáfrýjandi því dæmdur til að greiða 9.794.205 krónur. Dráttarvextir verða dæmdir frá 1. febrúar 2013.

16 Fallist hefur verið á talsverðan hluta af upphaflegum stefnukröfum aðaláfrýjanda en þær lækkaðar verulega vegna tafabóta. Ekki er fallist á kröfu gagnáfrýjanda um tafabætur að öllu leyti. Rétt er að gagnáfrýjandi greiði hluta málskostnaðar aðaláfrýjanda fyrir héraðsdómi og Landsrétti með 2.000.000 króna.

Dómsorð:

Gagnáfrýjandi, Isavia ohf., greiði aðaláfrýjanda, Atafli ehf., 9.794.205 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 1. febrúar 2013 til greiðsludags og 2.000.000 króna í málskostnað.