510/2018

Útdráttur

A og B deildu um lögheimili dóttur sinnar og umgengnisrétt. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir foreldrar væru ágætlega færir um að annast um barnið og sinna þörfum þess. Héraðsdómur, sem var skipaður tveimur sérfróðum meðdómsmönnum, komst að þeirri niðurstöðu að báðir aðilar væru hæfir til að hafa barnið búsett hjá sér en að B væri líklegri til að tryggja stöðugleika í lífi þess en A. Taldi héraðsdómur að það væri dóttur aðila fyrir bestu að búa hjá B. Þá var kveðið á um umgengnisrétt. Landsréttur vísaði til þess að í matsgerðinni væri bent á nokkra áhættuþætti í umhverfi og persónuleika A. Í ljósi þessa var fallist á það með héraðsdómi að B væri líklegri til þess að búa barninu nauðsynlegan stöðugleika í lífi þess. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en fyrirkomulag á því hvort foreldrið skyldi sækja barnið.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf og J-kk-nf S-kk-nf og Þ-kk-nf M-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar með áfrýjunarstefnu 26. júní 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 24. maí 2018 í málinu nr. E[…]/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og hún sýknuð af kröfu stefnda um að honum verði dæmt lögheimili dóttur aðila, C, og að ákveðið verði að lögheimili barnsins verði hjá áfrýjanda til 18 ára aldurs þess. Einnig krefst áfrýjandi þess að stefndi greiði henni einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs þess. Þá er þess krafist að dómurinn ákveði inntak umgengnisréttar við barnið. Loks krefst hún málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem hún nýtur. 3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti án tillits til gjafsóknar sem hann nýtur.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Atvikum máls er nægjanlega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

5 Áfrýjandi lagði fram fyrir Landsrétti skýrslu O, félagsráðgjafa og fjölskyldufræðings, um könnun samkvæmt 21., 22. og 43. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 svo og þrjú læknisvottorð frá heilsugæslunni […]. Stefndi lagði fram tölvupóstsamskipti lögmanna málsaðila og F, dómkvadds matsmanns frá júní og júlí 2017.

6 Dómarar könnuðu viðhorf barnsins til búsetu fyrir aðalmeðferð málsins samkvæmt heimild í 1. mgr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003. Var málsaðilum gerð grein fyrir helstu niðurstöðum viðtalsins við upphaf aðalmeðferðar.

Niðurstaða

7 Fyrir Landsrétti kom fram að afstaða barnsins til búsetu hefur breyst frá því sem kom fram í matsgerð dómkvadds matsmanns í héraði. Í viðtali við dómara kom fram að barnið vildi nú frekar búa hjá áfrýjanda en stefnda. Einnig kom fram í viðtalinu að barnið er í góðum tengslum við báða foreldra. Afstaða barnsins til búsetu hefur verið breytileg og háð aðstæðum hverju sinni. Barnið er […] ára og verður ekki talið að afstaða þess til búsetu geti ráðið úrslitum við mat dómsins á því sem sé því fyrir bestu við skipan á lögheimili.

8 Samkvæmt matsgerð F sálfræðings sem dómkvödd var sem matsmaður í málinu í héraði eru báðir foreldrarnir ágætlega færir til að annast um barnið og sinna þörfum þess. Í matsgerðinni er á hinn bóginn bent á nokkra áhættuþætti í umhverfi áfrýjanda og persónuleika sem nánar eru raktir í hinum áfrýjaða dómi. Fallist er á það með héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að í ljósi framangreindra áhættuþátta sé stefndi líklegri til að búa barninu nauðsynlegan stöðugleika í lífi þess. Rétt er því að lögheimili barnsins verði hjá stefnda eins og mælt er fyrir um í dómorði hins áfrýjaða dóms.

9 Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er hann staðfestur að öðru leyti en því að það foreldri sem fær barnið til sín hverju sinni sækir barnið til hins foreldrisins.

10 Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður. Um gjafsóknarkostnað málsaðila fyrir Landsrétti fer samkvæmt því sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en fyrirkomulag á því hvort foreldra sækir barnið.

Foreldri sem fær barnið til sín hverju sinni skal sækja það. Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður málsaðila, A og B, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun hvors lögmanns, G-kk-ef Á-kk-ef lögmanns og A-kvk-ef B-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, að fjárhæð 1.000.000 króna.