373/2023

Útdráttur

Fallist var á kröfu ákæruvaldsins og brotaþola, A, um að ákærða, X, yrði gert að víkja úr dómsal á meðan A gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. maí 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 15. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 11. maí 2023 í málinu nr. S- [...]þarsem hafnað var kröfu sóknaraðila og brotaþola, A, um að varnaraðila yrði gert að víkja úr dómsal á meðan brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Kæruheimild er í n-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fallist verði á framangreinda kröfu hans og brotaþola.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4

Með hinum kærða úrskurði var hafnað kröfu sóknaraðila og brotaþola um að varnaraðili viki úr dómsal þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins.

Samkvæmt 1. mgr. 166. gr. laga nr. 88/2008 á ákærði rétt á að vera við aðalmeðferð málsins. Þó getur dómari samkvæmt 1. mgr. 123. gr. sömu laga, að kröfu ákæranda eða vitnis, ákveðið að ákærða verði vikið úr þinghaldi meðan vitnið gefur skýrslu telji hann að nærvera ákærða geti orðið vitninu sérstaklega til íþyngingar og haft áhrif á framburð þess.

5

Samkvæmt framansögðu er það meginregla í sakamálaréttarfari að ákærði eigi rétt á þvíað vera viðstaddur aðalmeðferð og önnur þinghöld í máli sem höfðað hefur verið gegn honum. Undantekningu frá þeirri meginreglu verður ekki beitt nema að skilyrði hennar séu skýrlega uppfyllt.

6

Í málinu liggurfyrir vottorð B [...]Landspítala og fjölskyldufræðings hjá áfallateymi spítalans 4. maí 2023. Í vottorðinu kemur fram að brotaþoli hafi verið greind með áfallastrei turöskuná árinu 2020 og að húnhafi ekki hlotið meðferð við einkennum og því ólíklegt annað en að þau séu enn til staðar. Þar er því lýst að áfallaeinkenni brotaþola birtist í miklum kvíða, líkamlegum einkennum og hugrofsástandi. Er tekið fram að hugrofsástand geti komið fram við mikla streitu og því hætta á að það komi fram er brotaþoli sjái varnaraðila. Slíkt ástand myndi hamla verulega getu brotaþola til að greina frá reynslu sinni. Þá kemur fram í vottorðinu að raunverulegar líkur séu á því að brotaþoli muni upplifa sterkar neikvæðar tilfinningar og hugsanlega endurupplifanir sem gætu skert getu hennar til að greina frá reynslu sinni verði henni gert að bera vitni að ákærða viðstöddum. Þá gæti slíkt einnig valdið raunverulegu bakslagi og hægt á bata. Er það mat B að það sé sérstaklega mikilvægt að brotaþoli verði ekki sett í þá aðstöðu að gefa skýrslu fyrir dómi að ákærða viðstöddum. Í hinum kærða úrskurði kemur fram að vottorðið hafi verið unnið í samráði við C sálfræðing og [...]áfallateymisins og að B hafi staðfesti efni vottorðsins fyrir dóminum.

7

Í málinu er að finna ýmis önnur gögn sem varpa nokkru ljósi á stöðu brotaþola og andlegt ástand hennar í kjölfar ætlaðra brota ákærða. Má þar nefna vottorð C sálfræðings hjá [...]6. apríl 2021, vottorð D sálfræðings 4. júní 2021, vottorð E heimilislæknis og F hjúkrunarfræðings á heilsugæslunni [...] 3. mars 2023 og vottorð G hjúkrunarfræðings [...]á Neyðarmóttöku fyrir þolendur kynferðisofbeldis. Að auki liggja fyrir vottorð frá [...] 19. janúar 2021 og vottorð frá [...] 28. október 2021.

Upplýsingar í þessum gögnum styðja framangreinda niðurstöðu B um að það geti orðið brotaþola mjög þungbært að gefa skýrslu fyrir dómi að ákærða viðstöddum og að það geti haft áhrif á framburð hennar.

8

Þegar tekið er mið af framangreindum gögnum er á það fallist að aðstæður séu með þeim hætti að efni séu til þess að beita heimild 1. mgr. 123. gr. laga nr. 88/2008 þegar brotaþoli gefur skýrslu við aðalmeðferð málsins. Í samræmi við 3. mgr. sömu greinar skal varnaraðila gert kleift að fylgjast með skýrslutöku brotaþola utan þingsalar og koma að spurningum meðan hún fer fram.

Úrskurðarorð :

Varnaraðili, X, skal víkja úr dómsal þegar skýrsla verður tekin af brotaþola, A, við aðalmeðferð málsins.