183/2019

Útdráttur

A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu V hf. úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í árekstri. Var hún ökumaður bifreiðar, sem var í eigu móður hennar og var tryggð hjá V hf., er hún ók þvert yfir rangan vegarhelming og skall á kyrrstæðri bifreið sem kastaðist á aðra kyrrstæða bifreið. Aðilar deildu um hvort A hefði valdið tjóninu af stórkostlegu gáleysi og hvort hún hefði brotið gegn varúðarreglum sem komu fram í vátryggingarskilmálum V hf. Í dómi Landsréttar kom fram að með hliðsjón af því að stefnda var með skerta meðvitund við komu á slysadeild í kjölfar árekstrarins, umfram það sem búast mátti við miðað við áverka hennar, að hún notaði farsíma án handfrjáls búnaðar og ók bifreiðinni yfir á rangan vegarhelming, að morgni mánudags þegar vænta mátti umferðar bifreiða úr gagnstæðri átt, og þaðan áfram á kyrrstæða bifreið á bifreiðastæði þar sem vænta mátti umferðar gangandi vegfarenda, yrði að telja að akstur hennar hefði verið sérlega háskalegur auk þess sem ekkert hefði komið fram um að hún ætti sér málsbætur. Var V hf. því sýknað af kröfu A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf og A-kk-nf Í-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 12. mars 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 14. febrúar 2019 í málinu nr. E1015/2018.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefndu og málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. Til vara krefst áfrýjandi þess að viðurkenningarkrafa stefndu verði aðeins tekin til greina að hluta og að málskostnaður verði látinn niður falla í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefnda krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti. Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Í málinu liggur fyrir lögregluskýrsla vegna árekstrar sem áfrýjandi varð völd að í Bríetartúni í Reykjavík að morgni mánudagsins 4. apríl 2016. Í skýrslunni kemur fram að þegar lögregla kom á vettvang hefði bifreiðin [...], sem áfrýjandi ók umrætt sinn, staðið þversum á öfugum vegarhelmingi og ljóst að hún hefði skollið á bifreiðina [...], sem var kyrrstæð og mannlaus á bifreiðastæði, og að sú bifreið hefði við höggið kastast á bifreiðina [...] sem stóð við hlið hennar. Haft var eftir þremur vitnum á vettvangi að áfrýjandi hefði ekið nokkuð greitt austur Bríetartún en skyndilega hefði bifreiðinni verið sveigt til vinstri, yfir á öfugan vegarhelming, og síðan áfram til vinstri þar til hún skall á bifreiðinni [...]. Kváðu vitnin að bifreiðin sem áfrýjandi ók hefði hálfpartinn tekist á loft við höggið, kastast til hliðar og síðan stöðvast. Á vettvangi kvaðst stefnda hljóta að hafa sveigt bifreiðina ósjálfrátt til vinstri þegar hún leit af götunni til að skoða símann sinn.

5 Samkvæmt vottorði B læknis á bráðadeild Landspítala 22. nóvember 2016 kom áfrýjandi á bráðadeild með sjúkrabíl 4. apríl sama ár klukkan 10.30. Áfrýjandi hafi sagst hafa litið á símann sinn til að athuga með tíma og þá ekki viljað betur til en svo að hún hafi lent í árekstri. Við skoðun hafi hún gefið þokkalega sögu en syfjað ítrekað mikið og því verið metin „með minni meðvitund, það er að segja syfjaðri en viðbúið var miðað við áverka“. Vegna þessa hafi verið leitað skýringa sem fundist hafi með þvagprufu, sem greinst hafi jákvæð fyrir bensodiazepinum, THC og kókaíni. Þá var stefnda greind með mar á brjóstkassa og tognun og ofreynslu á hálshrygg.

6 Að öðru leyti en að framan greinir vísast um málsatvik til hins áfrýjaða dóms.

7 Fyrir Landsrétti voru lögð fram nokkur ný gögn, meðal annars endurrit dóms Héraðsdóms Reykjavíkur [...] í máli nr. S[...]/2016 þar sem stefndu var á grundvelli játningar dæmd refsing fyrir að hafa 4. apríl 2016 ekið bifreiðinni [...] svipt ökurétti og óhæf til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana og fíkniefna, 1 ng/ml af tetrahýdrókannabínóli í blóði, austur Bríetartún í Reykjavík, við Þórunnartún, þar sem akstrinum lauk með árekstri.

Niðurstaða

8 Í máli þessu krefst stefnda viðurkenningar á bótaskyldu áfrýjanda úr slysatryggingu ökumanns vegna þess líkamstjóns sem hún hlaut í framangreindum árekstri. Áfrýjandi er vátryggjandi bifreiðarinnar [...] og byggir sýknukröfu sína á því að stefnda hafi valdið tjóninu af stórfelldu gáleysi, auk þess sem hún hafi brotið gegn varúðarreglum sem fram koma í vátryggingarskilmálum. Því beri að fella bótarétt hennar niður að fullu eða að hluta.

9 Um persónutryggingar, þar með talið slysatryggingu ökumanns, gildir II. hluti laga um vátryggingarsamninga nr. 30/2004. Samkvæmt 90. gr. laganna má lækka eða fella niður ábyrgð vátryggjanda hafi vátryggður, í öðrum vátryggingum en líftryggingum, valdið því af stórkostlegu gáleysi að vátryggingaratburður varð eða afleiðingar hans urðu meiri en ella hefðu orðið. Hið sama eigi við ef vátryggður hefur af stórkostlegu gáleysi valdið því að vátryggingaratburður varð með því að hlíta ekki varúðarreglum. Við úrlausn á þessum atriðum skuli litið til sakar vátryggðs, hvernig vátryggingaratburð bar að, hvort vátryggður var undir áhrifum áfengis eða fíkniefna sem hann hafði sjálfviljugur neytt og atvika að öðru leyti. Samkvæmt 12. tölulið 2. gr. laganna er með varúðarreglum meðal annars átt við fyrirmæli í vátryggingarsamningi um að vátryggður eða aðrir skuli gera tilteknar ráðstafanir sem fallnar eru til þess að fyrirbyggja eða takmarka tjón eða sjá til þess að þær verði gerðar. Áfrýjandi vísar í þessu sambandi sérstaklega til ákvæða 4.1 og 4.2 í skilmálum sínum um ökutækjatryggingar nr. BA10 þar sem fram kemur að ökumaður hins vátryggða ökutækis skuli hafa þau réttindi og þá kunnáttu sem krafist er til að aka því og að hann skuli ekki vera undir áhrifum áfengis, eða örvandi eða deyfandi efna við notkun þess.

10 Þegar metið er hvort stefnda hafi valdið slysinu af stórfelldu gáleysi er til þess að líta að með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður ekki talið sannað að hún hafi ekið bifreiðinni of hratt þegar áreksturinn varð. Þá er ekki annað fram komið í málinu en að hún hafi haft þá kunnáttu sem þarf til að stjórna bifreiðinni. Verður því ekki talið að orsakatengsl séu á milli árekstrarins og þess að stefnda ók í umrætt sinn svipt ökuréttindum í andstöðu við ákvæði 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 og varúðarreglu vátryggingarskilmála.

11 Samkvæmt gögnum málsins kvaðst stefnda á slysdegi 4. apríl 2016 aftur á móti hafa misst stjórn á bifreiðinni þegar hún leit á símann sinn. Hún byggir á því að það hafi hún aðeins gert í örstutta stund til að athuga hvað klukkan væri. Hvað sem því líður braut hún með þessu gegn ákvæði 47. gr. a umferðarlaga, sem leggur bann við því að ökumaður noti farsíma við akstur án handfrjáls búnaðar.

12 Við komu á bráðadeild Landspítala í kjölfar slyssins virtist stefnda auk þess með skerta meðvitund þar sem hún var syfjaðri en búast mátti við miðað við áverka, sbr. framangreint vottorð B læknis á bráðamóttöku Landspítala 22. nóvember 2016. Samkvæmt matsgerð rannsóknastofu í lyfja og eiturefnafræði við Háskóla Íslands 3. maí 2016 mældist 1 ng/ml af tetrahýdrókannabínóli í blóðsýni sem tekið var úr stefndu á bráðadeildinni. Braut stefnda því með akstrinum umrætt sinn gegn ákvæði 45. gr. a umferðalaga.

13 Síðast en ekki síst er til þess að líta að stefnda ók bifreiðinni yfir á rangan vegarhelming og áfram yfir hann þar til hún hafnaði á bifreið sem stóð á bifreiðastæði. Með því braut hún gegn 1. mgr. 14. gr., sbr. 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga og varúðarreglu greinar 4.2 í vátryggingarskilmálum ökutækjatryggingar áfrýjanda.

14 Þegar það er metið heildstætt að stefnda var með skerta meðvitund við komu á slysadeild í kjölfar árekstrarins, umfram það sem búast mátti við miðað við áverka hennar, að hún notaði farsíma án handfrjáls búnaðar og ók bifreiðinni [...] yfir á rangan vegarhelming, að morgni mánudags þegar vænta mátti umferðar bifreiða úr gagnstæðri átt, og þaðan áfram á kyrrstæða bifreið á bifreiðastæði þar sem vænta mátti umferðar gangandi vegfarenda, verður slysið rakið til stórkostlegs gáleysis hennar sjálfrar.

15 Að framangreindum atvikum virtum telst akstur stefndu umrætt sinn hafa verið sérlega háskalegur og er ekkert fram komið í málinu um að hún eigi sér málsbætur. Verður áfrýjandi því sýknaður af kröfu hennar.

16 Þrátt fyrir þessa niðurstöðu þykir rétt að málskostnaður falli niður í héraði og fyrir Landsrétti, sbr. 3. mgr. 130. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfu stefndu, A.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.