546/2020

Útdráttur

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem heimilað var að vista dætur A utan heimilis hennar í sjö mánuði. Kæra A til Landsréttar uppfyllti ekki skilyrði cliðar 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var málinu því vísað frá Landsrétti.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 18. september 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 9. október 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Suðurlands 16. september 2020 í málinu nr. U[…]/2020 þar sem varnaraðila var heimilað að vista dætur sóknaraðila utan heimilis hennar í sjö mánuði frá 16. september að telja. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að kröfu varnaraðila verði vísað frá héraðsdómi, til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en að því frágengnu að vistunartíma barnanna verði markaður skemmri tími. Þá krefst hún málskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3 Varnaraðili krefst þess aðallega að málinu verði vísað frá Landsrétti en til vara að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Niðurstaða

4 Krafa varnaraðila um frávísun málsins frá Landsrétti er reist á því að kæra sóknaraðila fullnægi ekki skilyrði 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um að þar skuli gera grein fyrir þeim ástæðum sem kæran er reist á. Þá sé leiðrétt kæra, sem lögð var fyrir Landsrétt með kærumálsgögnum, of seint fram komin samkvæmt 1. mgr. 144. gr. sömu laga.

5 Samkvæmt 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga fer um kæru úrskurða héraðsdóms, sem kveðnir eru upp á grundvelli laganna, eftir þeim reglum sem gilda um kæru í almennum einkamálum. Samkvæmt 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 skal í kæru greina: a) þá dómsathöfn sem er kærð, b) kröfu um breytingu á henni og c) ástæður sem kæra er reist á.

6 Í kæru sóknaraðila, sem barst héraðsdómi 18. september 2020, var gerð grein fyrir þeirri dómsathöfn sem var kærð. Þá segir þar að hún sé kærð með „það í huga að Landsréttur felli hinn kærða úrskurð úr gildi og vísi málinu frá dómi, en til vara sýknar [A] af kröfum barnaverndar [B], en til þrautavara marki vistuninni skemmri tíma“. Kæran var undirrituð af þeim lögmanni sem fór með málið fyrir hönd sóknaraðila í héraði. Sá annmarki var á kærunni að ekki er þar getið um þær ástæður sem kæran er reist á, sbr. clið 1. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991.

7 Kærumálsgögn sóknaraðila bárust Landsrétti 2. október 2020. Með þeim var lögð fram ný kæra þar sem getið var um framangreindan ágalla á fyrri kæru. Í þeirri kæru er vísað til þess að héraðsdómur hafi ekki brýnt fyrir lögmanni að bæta úr framangreindum ágalla, sbr. 2. mgr. 146. gr. laga nr. 91/1991. Var þess óskað að tekið yrði tillit til þessa og sóknaraðila gefið færi á að lagfæra ágallann líkt og Landsrétti væri heimilt að gera samkvæmt 2. mgr. 149. gr. laga nr. 91/1991. Í kærunni er síðan gerð ítarleg grein fyrir ástæðum kærunnar og röksemdum fyrir kröfum sóknaraðila. Tveggja vikna frestur samkvæmt 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 til að kæra úrskurð héraðsdóms 16. september 2020 var liðinn þegar hin nýja kæra barst Landsrétti.

8 Á síðustu árum hafa fjölmargir dómar Hæstaréttar Íslands gengið þar sem kæru er vísað frá dómi sökum þess að í henni er ekki getið um ástæður kærunnar. Hefur þá ekki þótt nægja að bætt hafi verið úr þeim annmarka í greinargerð sem lögð hefur verið fram samkvæmt 3. mgr. 147. gr. laga nr. 91/1991. Virðist þá ekki skipta máli þótt héraðsdómari hafi látið hjá líða að benda sóknaraðila á þennan ágalla á kæru, sbr. 2. mgr. 146. gr. laganna, enda hafi lögmaður annast málareksturinn fyrir hans hönd. Í þeim tilvikum hefur Hæstiréttur Íslands heldur ekki nýtt heimild 2. mgr. 149. gr. laga nr. 91/1991 til að leggja fyrir kæranda að bæta úr ágöllum á kæru. Um þessa framkvæmd má meðal annars vísa til dóma Hæstaréttar Íslands í málum nr. 693/2016, nr. 714/2016 og nr. 629/2017.

9 Í ljósi atvika og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 745/2017 verður að líta á kæru sóknaraðila sem barst Landsrétti 2. október 2020 sem greinargerð. Samkvæmt framangreindri dómaframkvæmd og í ljósi þess annmarka sem var á kæru sóknaraðila 18. september 2020 verður ekki hjá því komist að vísa málinu frá Landsrétti.

10 Kærumálskostnaður fellur niður en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Máli þessu er vísað frá Landsrétti.

Kærumálskostnaður fellur niður. Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, B-kk-ef J-kk-ef, 350.000 krónur.