216/2021

Útdráttur

X og Y voru ákærðar fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárið 2015 vegna tekjuársins 2014. Hefðu X og Y látið undir höfuð leggjast að telja fram tekjur sem hefðu verið tilkomnar vegna ólögmætrar úthlutunar úr einkahlutafélagi þeirra Z. Hin ólögmæta ráðstöfun hefði átt sér stað með því að tilgreindu einbýlishúsi hefði verið afsalað sameiginlega fyrir hönd félagsins til þeirra beggja í jöfnum hlutföllum án endurgjalds.

Með þessu hefðu X og Y vantalið tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn og komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar að tilgreindri fjárhæð. Þá var þeim jafnframt gefið að sök að hafa aflað sér ávinnings af brotunum. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki hefði tekist sönnun um að X og Y væru sekar um þá refsiverðu háttsemi sem þeim væri gefin að sök í ákæru. Ekki hefði verið sýnt fram á, svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa, að afsal Z ehf. á umræddri fasteign til X og Y hefði verið án endurgjalds og þannig falið í sér ólögmæta úthlutun úr félaginu sem X og Y hefðu vanrækt að telja sér til tekna í skattframtölum sínu. Var lagt til grundvallar að við fjárskipti X og Y vegna skilnaðar þeirra, sem fóru fram í kjölfar framangreindrar ráðstöfunar, hefði X fengið fasteignina í sinn hlut gegn því að takast á hendur ábyrgð á greiðslu lána sem henni tengdust.

Jafnframt að Y hefði við skiptin fengið í sinn hlut fjárgreiðslu sem nam um helmingi verðmætis búsins að öðru leyti og að teknu tilliti til framfærslu fóstursonar X og Y. Var því hvorki fallist á að X og Y hefðu komið sér hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar né að sýnt hefði verið fram á að þær hefðu með háttsemi sinni aflað sér ólögmæts ávinnings svo að refsingu varðaði. X og Y voru því sýknaðar af sakargiftum ákæruvaldsins.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf H-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 30. mars 2021 í samræmi við yfirlýsingar ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 24. mars 2021 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu verði þyngd.

3

Ákærða, X, krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins.

4

Ákærða, Y, krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara refsimildunar.

5

Af hálfu ákærðu voru lögð fram nokkur ný gögn fyrir Landsrétti, þar á meðal úrskurðir yfirskattanefndar í málum þeirra 23. júní 2021 og ýmis gögn um verðmæti innbús og lausafjármuna í sameiginlegri eigu þeirra sem vísað er til í skilnaðarsamkomulagi.

Málsatvik

6

Ákærðu eru gefin að sök meiriháttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárið 2015 vegna tekjuársins 2014. Samkvæmt A. kafla ákæru létu ákærðu undir höfuð leggjast að telja fram tekjur sem hafi verið tilkomnar vegna ólögmætrar úthlutunar, sbr. XII. kafla laga um einkahlutafélög nr. 138/1994, 30. júní 2014, úr einkahlutafélaginu Z, sem var í eigu þeirra beggja að jöfnu. Hin ólögmæta ráðstöfun hafi átt sér stað með því að einbýlishúsinu að [...] í Garðabæ, að virði 85.000.000 króna, hafi verið afsalað sameiginlega af ákærðu fyrir hönd félagsins til þeirra beggja í jöfnum hlutföllum án endurgjalds. Með þessu hafi ákærðu vantalið tekjuskatts- og útsvarsstofn sinn um 42.500.000 krónur hvor um sig og komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar, ákærða X að fjárhæð 19.267.168 krónur og ákærða Y að fjárhæð 19.022.066 krónur. Er háttsemin talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Þá er ákærðu í B. kafla ákæru gefið að sök að hafa aflað sér ávinnings af brotum samkvæmt A. kafla ákærunnar og er sú háttsemi talin varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga.

7

Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi stofnuðu ákærðu og A, bandarískur ríkisborgari, einkahlutafélagið Æ í febrúar 2009. Starfsemi félagsins fólst í fasteignaviðskiptum og voru ákærðu skráðar framkvæmdastjórar þess, auk þess sem þær voru eigendur að helmingi hlutafjár á móti A, sem var stjórnarformaður félagsins. Ákærðu voru í hjúskap á þessum tíma. Í apríl þetta sama ár stofnuðu þær einkahlutafélagið Z og seldu félaginu íbúð sína að [...] í Reykjavík fyrir 29.500.000 krónur. Starfsemi Z fólst einvörðungu í kaupum og eignarhaldi íbúðarhúsnæðis sem ákærðu höfðu til eigin nota.

8

Í málinu liggur fyrir lánssamningur, dagsettur 29. apríl 2009, þar sem fram kemur að Æ láni Z 195.000 bandaríkjadali á genginu 155, eða 30.225.000 krónur. Í samningnum segir að væntanlegur arður beggja ákærðu samkvæmt eignarhlut þeirra í Æ, upp að nánara samkomulagi. Þá segir að ef samstarfi við A ljúki vegna riftunar eða gjaldþrots eða með öðrum hætti áður en lánið er að fullu greitt skuli eftirstöðvar þess falla niður.

Skjalið var undirritað af ákærðu báðum fyrir hönd félaganna beggja. Sama dag lagði Æ 30.225.000 krónur inn á bankareikning ákærðu Y. Einnig liggur fyrir skjal, dagsett 8. apríl 2009, ritað á ensku undir yfirskriftinni „Loan agreement“ þess efnis að Æ láni ákærðu 195.000 dali. Er skjalið undirritað af ákærðu og A en dagsetningin 15. apríl 2009 rituð við undirskrift þess síðastnefnda.

9

Þann 18. apríl 2011 skrifaði ákærða Y Atölvupóst þar sem hún lýsti áformum um kaup Z á fasteigninni að [...]í Garðabæ. Þar kemur fram að gert sé ráð fyrir að greiddar verði 62.000.000 króna fyrir fasteignina auk greiðslu sem komi fyrir íbúðina að [...], sem metin sé á 26.000.000 króna. Í íslenskri þýðingu segir þessu næst: „Við myndum taka þetta sem fyrirframgreiðslu á laun/framtíðarhagnað vegna Æ, og gera þetta síðan á sama hátt og þegar við keyptum íbúðina að [...]sem verður [lokið] í júní. Við getum þá byrjað að borga húsið frá júnímánuði og munum taka hálf laun en þetta tekur 5,5 ár. Er mögulegt fyrir þig að millifæra á reikning okkar í nafni Z, sem er sameiginlegur reikningur okkar tveggja?“ Í málinu liggur fyrir bankakvittun þar sem fram kemur að A hafi lagt 61.836.500 krónur inn á reikning Z degi síðar.

10

Með kaupsamningi 29. apríl 2011 keypti Z fasteignina að [...] fyrir 88.000.000 króna og kemur fram í samningnum að þar af skyldu 28.000.000 króna greiðast með afhendingu íbúðarinnar að [...].

11

Eins og fram kemur í hinum áfrýjaða dómi var fjárhæðin 61.836.500 krónur skráð sem lán til fasteignar- eða íbúðarkaupa í ársreikningum Z fyrir árin 2011 til og með 2013.

Jafnframt var í ársreikningum á sama tíma getið um skuld við lánardrottna, 29.725.000 krónur. Skuldarinnar var á hinn bóginn ekki getið í ársreikningi félagsins fyrir árið 2014.

12

Ákærðu skildu á árinu 2014. Í framburði ákærðu Y fyrir héraðsdómi kom fram að hún hefði flutt af heimili þeirra að [...] í maí það ár. Í málinu liggur fyrir kaupsamningur 30. júní 2014 vegna fasteignarinnar að [...]milli Z sem seljanda og ákærðu sem kaupenda.

Þar segir að ákærðu kaupi fasteignina af félaginu „í jöfnum hlutföllum“ fyrir 85.000.000 króna en kaupverð greiðist með þeim hætti að „bókfærð skuld seljanda við kaupendur“ sem nemi sömu fjárhæð teljist að fullu greidd. Samkvæmt afsali sama dag, sem var þinglýst degi síðar, afsalaði Z ákærðu fasteigninni „í jöfnum hlutföllum“ og kom þar fram að kaupverðið væri að fullu greitt í samræmi við greiðslutilhögun í kaupsamningi.

Ákærðu rituðu undir bæði skjölin fyrir hönd félagsins og sína eigin, auk þess sem tveir nafngreindir lögmenn rituðu undir sem vottar.

13

Ákærðu gerðu með sér samning um skilnað og skilnaðarkjör 20. ágúst 2014. Í samningnum var fasteignin að [...] talin meðal eigna búsins og verðmæti hennar tilgreint um það bil 85.000.000 króna. Segir að ákærðu séu skráðar eigendur fasteignarinnar að jöfnu. Taldar eru upp ýmsar eignir búsins, þar á meðal innbú sem ekki er metið til fjár. Skuldir eru tilgreindar ýmsar lausaskuldir að fjárhæð um það bil 1.500.000 krónur. Í ákvæði samningsins um skiptingu eigna og skulda er handritað yfir upphaflegan texta að fasteignin að [...] komi í hlut ákærðu X í stað 27.000.000 króna greiðslu til ákærðu Y. Áritunin er staðfest með upphafsstöfum ákærðu og fulltrúa sýslumanns. Hinn upphaflegi texti hafði verið á þann veg að fasteignin skyldi seld og hvor aðili fá helmingsandvirði í sinn hlut. Einnig var í samningnum kveðið á um skiptingu innbús, bifreiðar og annarra lausafjármuna, auk ákvæða um framfærslu fóstursonar þeirra. Ákærðu rituðu báðar undir samninginn og var tekið fram að nafngreindur lögmaður hefði samið hann. Með skiptayfirlýsingu 2. desember 2014, sem þinglýst var 16. sama mánaðar, lýstu ákærðu því yfir að með framangreindum samningi 20. ágúst 2014 hefði ákærða X orðið ein eigandi fasteignarinnar að [...]. Fyrir liggur að í sama mánuði keypti ákærða X aðra fasteign og var kaupverð hennar meðal annars greitt með fasteigninni að [...]. Í kaupsamningi um þá fasteign 10. desember 2014 kemur fram að samhliða sé gerður kaupsamningur milli ákærðu og verði ákærða X þá ein eigandi fasteignarinnar að [...]. Ákærða X ritaði undir samninginn sem kaupandi en ákærða Y sem vottur.

14

Með kaupsamningi 20. desember 2014 keypti ákærða X alla hluti ákærðu Y í Z. Í samningnum sagði meðal annars: „Fasteignin [...], Garðabæ, sem var í eigu félagsins og sem afsalað var til aðila samnings þessa, varð eign kaupanda X, fyrir kaupsamning aðila sem fram fór nú í desember. Kaupandi X ber ein ábyrgð á skuldbindingum vegna ráðstafana á fasteign félagsins til aðila.“ Var nafni félagsins eftir þetta breytt í Þ ehf.

Einnig liggur fyrir að ákærða Y hætti störfum hjá Æ í tengslum við skilnað þeirra meðákærðu árið 2014. Mun A jafnframt hafa keypt allt hlutafé ákærðu beggja það sama ár.

15

Í hinum áfrýjaða dómi er gerð grein fyrir tölvupósti 21. janúar 2015 frá B, endurskoðanda Æ og Z, til I, lögmanns A, og J, þáverandi framkvæmdastjóra Æ, varðandi ráðagerð um að flytja 30.000.000 króna skuld Z úr bókum Æ yfir til annars félags í eigu A, Ö hf. Er tekið fram að ef skattyfirvöld spyrjist fyrir um málið verði að svara þeim sannleikanum samkvæmt. Þá verði að grípa til einhverra aðgerða til að endurheimta upphæðina frá ákærðu, til dæmis innheimtubréf, svo að líti út eins og menn séu bjartsýnir um endurgreiðslu. Jafnframt eru rakin tölvupóstsamskipti J og lögmanns hér á landi vegna málsins í framhaldinu og efni bréfs 27. sama mánaðar sem sá síðarnefndi ritaði Z þar sem kom fram að Ö hefðu falið lögmannsstofunni aðinnheimta kröfu á hendur félaginu að fjárhæð 30.000.000 króna en félagið hafi eignast kröfuna með framsali frá Æ.

16

Einnig er í málinu tölvubréf sem ákærða Y sendi H endurskoðanda 26. febrúar 2015 og er fram komið að það hafi hún gert í tengslum við framtalsgerð sína. Þar kemur meðal annars fram: „Var einmitt að hugsa þetta aðeins eftir að ég fór frá þér og eins og þú sagðir getum við pottþétt leyst þetta svona líka af því að X tekur við öllum skuldum félagsins og þá hans líka (A ) það vorum við búin að semja um að hún verður í sambandi við hann með það svo það leysist allt saman.“ Í tölvupósti ákærðu til endurskoðandans 8. mars 2015 segir síðan: „Ég sel bréf mín í Æ til félagsins fyrir 5.870.000 kr. (ekki til X ). X kaupir mig hins vegar út úr Z ehf. [...] Þar með yfirtekur hún allar skuldbindingar félagsins og lán til A sem hún tekur ábyrgð á að semja um og gera skil á.“ Í skattframtali ákærðu Z gjaldárið 2015 fyrir tekjuárið 2014 er gerð grein fyrir 27.000.000 króna greiðslu samkvæmt skilnaðarsamningi.

17

Með bréfum skattrannsóknarstjóra 23. nóvember 2017 var ákærðu kynnt að hafin væri rannsókn á skattskilum þeirra vegna ábendingar sem borist hefði. Þann 17. desember 2018 kyrrsetti sýslumaður að beiðni tollstjóra nánar tilgreindar eignir ákærðu til tryggingar fullnustu krafna vegna væntanlegrar skattbreytingar og fjársektar. Í kjölfar rannsóknar skattrannsóknarstjóra var málum ákærðu vísað til héraðssaksóknara í maí 2019. Þá úrskurðaði ríkisskattstjóri 2. júlí 2020 um endurákvörðun opinberra gjalda ákærðu gjaldárið 2015. Var niðurstaðan sú að hækka tekjuskatts- og útsvarsstofn þeirra hvorrar um sig um 42.500.000 krónur vegna meintrar óheimillar úthlutunar úr Z á árinu 2014. Ákærðu skutu úrskurðum ríkisskattstjóra til yfirskattanefndar sem kvað upp úrskurði í málum þeirra 23. júní 2021. Var niðurstaða ríkisskattstjóra staðfest í máli ákærðu X en rétt þótti að lækka tekjuskatts- og útsvarsstofn ákærðu Y nefnt ár um 17.500.000 krónur. Sú niðurstaða tók mið af framangreindu skilnaðarsamkomulagi ákærðu.

18

Í málinu liggur fyrir yfirlýsing lögmannsins I fyrir hönd A 2. febrúar 2018, sem hljóðar svo í íslenskri þýðingu: „Yfirlýsing þessi er gerð að ósk X til staðfestingar þeirrar staðreyndar að hinn 19. apríl 2011 veitti ég lán að upphæð ISK 61.836.500 sem var millifært á bankareikning íslensks einkahlutafélags, Z ehf, í eigu X og Y á þeim tíma.“ 19

Loks er í málinu bréf undirritað af A sent héraðssaksóknara 29. janúar 2020, sem er svar við fyrirspurn um millifærslu 61.836.500 króna inn á bankareikning Þ, áður Z, 19. apríl 2011 og 30.225.000 króna inn á bankareikning Y 29. apríl 2009. Í bréfinu segir, í íslenskri þýðingu: „Færslurnar, sem um ræðir, voru gerðar fyrir löngu, þannig að ekki er unnt að staðfesta nákvæmlega kringumstæður þessa. Samkvæmt því er ég man best óskuðu viðskiptafélagar mínir á Íslandi eftir láni til fjárfestinga á heimili þeirra um svipað leyti og fyrra lánið var veitt og svo vegna annarrar fasteignafjárfestingar um það leyti sem seinna lánið var veitt. Ég samþykkti fyrir mitt leyti að þeim yrði veitt lán. Með vísan til upphæðarinnar árið 2009 þá man ég ekki hvaða lögaðili veitti lánið og hver tók við því. Ég hef ekki nákvæma vitneskju um fyrirkomulag lánsins. Hvað varðar síðara lánið tel ég að það hafi verið greitt út af einkareikningi mínum. Y veitti upplýsingar um reikning í viðtökubanka. Síðar, þegar þessar millifærslur voru til endurskoðunar [ e. were up for review], var reynt að koma á áætlun um endurgreiðslu fjárins. Lántakendur höfðu hinsvegar ekki nægar tekjur til að standa skil á lánunum sem voru því útistandandi. Í framhaldinu gerði X svo tillögu um fulla endurgreiðslu með tilfærslu á eignarhaldi húsnæðis hennar. Þótt þessi hugmynd hafi fallið í jákvæðan farveg leiddi frekari athugun í ljós að verð hússins stóð ekki undir láninu þar sem íslensk stjórnvöld höfðu gert kröfu í það. Lánin eru því enn ógreidd.“

20

Um málsatvik er að öðru leyti vísað til hins áfrýjaða dóms en þar er meðal annars gerð ítarleg grein fyrir skýrslum sem gefnar voru við aðalmeðferð málsins.

Niðurstaða

21

Sakargiftir á hendur ákærðu í máli þessu er að rekja til ráðstöfunar þeirra með kaupsamningi og afsali vegna fasteignarinnar að [...] í Garðabæ 30. júní 2014. Í kaupsamningnum kom fram að einkahlutafélag ákærðu, Z, seldi þeim fasteignina „í jöfnum hlutföllum“ fyrir 85.000.000 króna sem greiddist með þeim hætti að „bókfærð skuld seljanda við kaupendur“ að sömu fjárhæð teldist að fullu greidd. Í afsalinu sagði að kaupverð fasteignarinnar væri að fullu greitt í samræmi við greiðslutilhögun í kaupsamningi. Ágreiningslaust er að Z stóð ekki í skuld við ákærðu og gat því ekki verið um það að ræða að kaupverð fasteignarinnar væri greitt með þeim hætti sem í kaupsamningi greinir. Vörn ákærðu er á því reist að orðalag kaupsamningsins, sem vísað var til í afsali, hafi verið ónákvæmt að þessu leyti en kaupverðið hafi átt að greiða með því að yfirtekin væru lán Z sem félaginu hefðu verið veitt vegna fasteignakaupa ákærðu annars vegar 29. apríl 2009 frá Æ að fjárhæð 30.225.000 krónur og hins vegar 19. apríl 2011 frá A að fjárhæð 61.836.500 krónur. Því hafi ekki verið um ólögmæta úthlutun úr einkahlutafélagi þeirra að ræða, sem borið hafi að telja fram sem skattskyldar tekjur. Af hálfu ákærðu Y er jafnframt vísað til þess að fasteignin hafi komið í hlut meðákærðu við skilnaðaruppgjör þeirra á árinu 2014 og hafi því engir fjármunir runnið til hennar við ráðstöfunina. Er málatilbúnaður ákærðu beggja á þann veg að ákærða X hafi eignast fasteignina við skilnaðinn og tekið á sig ábyrgð á greiðslu lánanna tveggja sem að framan er getið.

22

Af hálfu ákæruvalds hefur verið vísað til þess að sakargiftir samkvæmt ákæru styðjist við samtímagögn sem sýni að ekkert endurgjald frá ákærðu hafi komið fyrir ráðstöfun á fasteigninni til þeirra. Sýknukrafa ákærðu sé á hinn bóginn að meginstefnu til byggð á gögn umsem séu síðar til komin og hafi sem slík takmarkað gildi við sakarmat.

23

Samkvæmt 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar skal hver sá sem borinn er sökum um refsiverða háttsemi talinn saklaus þar til sekt hans hefur verið sönnuð. Sömu reglu er að finna í 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik sem telja má þeim í óhag hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Samkvæmt 1. mgr. 109. gr. sömu laga metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem leitt getur til sakfellis.

24

Gerð hefur verið grein fyrir því hvernig staðið var að framangreindum lánveitingum Æ og A til Z en skjalleg gögn sem að þeim lúta eru fremur fátækleg. Þá verður ekki séð að gengið hafi verið formlega frá skuldaraskiptum vegna lánanna við kröfuhafa í kjölfar þess að fasteigninni að [...] var afsalað frá Z til ákærðu 30. júní 2014. Lánanna var heldur ekki getið í skattframtali ákærðu X eftir þá eignayfirfærslu, en samkvæmt ákærðu yfirtók hún ábyrgð á greiðslu þeirra í kjölfar afsalsins. Einnig er ágreiningslaust að aldrei hefur verið greitt af lánunum.

25

Á hinn bóginn er til þess að líta að skuld Z við Æ að fjárhæð 30.225.000 krónur er enn skráð í bækur félagsins. Kom þetta meðal annars fram í framburði B, löggilts endurskoðanda, fyrir héraðsdómi, sem lýsti því að skuldin hefði ekki verið gefin eftir en væri varúðarfærð í bókum félagsins. Einnig liggur fyrir yfirlýsing lögmanns fyrir hönd A 2. febrúar 2018 um að hann hafi 19. apríl 2011 veitt Z, sem þá hafi verið í eigu ákærðu, lán að fjárhæð 61.836.500 krónur í tengslum við fasteignakaup þeirra. Loks hefur verið rakið bréf A 29. janúar 2020 til héraðssaksóknara þar sem fram kemur að hann eða lögaðili í hans eigu hafi veitt ákærðu framangreind lán vegna fasteignakaupa þeirra. Er þar gerð grein fyrir áætlunum um endurgreiðslu lánanna sem ekki hafi gengið eftir. Ekki verður ráðið af framangreindum gögnum að kröfuhafar hafi gefið eftir lánin sem um ræðir. Þvert á móti er áréttað í síðarnefnda bréfinu að lánin séu enn ógreidd.

26

Fyrir liggur að framangreindur kaupsamningur og afsal Z og ákærðu 30. júní 2014 voru liður í fjárhagslegu uppgjöri ákærðu vegna skilnaðar þeirra og verður að túlka efni hans með hliðsjón af öðrum samningum sem þær gerðu með sér af því tilefni, auk annarra samtímagagna sem nýtur við. Gerð hefur verið grein fyrir samningi ákærðu um skilnað og skilnaðarkjör 20. ágúst 2014. Í því samkomulagi var kveðið á um að við skilnaðinn kæmi fasteignin að [...], að verðmæti um 85.000.000 króna, í hlut ákærðu X gegn 27.000.000 króna greiðslu til ákærðu Y. Hefur ákærða Y staðhæft að sú greiðsla hafi komið fyrir hlut hennar í innbúi og öðrum lausafjármunum að teknu tilliti til framfærslu fóstursonar þeirra meðákærðu. Í skiptayfirlýsingu 2. desember sama ár lýstu ákærðu því jafnframt yfir að með kaupsamningnum hefði ákærða X ein orðið eigandi fasteignarinnar. Í kaupsamningi ákærðu X um aðra fasteign 14. sama mánaðar kom efnislega hið sama fram. Loks var tekið fram í samningi 20. þess mánaðar um kaup ákærðu X á hlutum ákærðu Y í Z að sú fyrrnefnda bæri ein ábyrgð á skuldbindingum vegna ráðstafana á fasteign félagsins til aðila. Við þetta bætast tölvupóstsamskipti ákærðu Y og endurskoðanda hennar í tengslum við framtalsgerð í febrúar og mars 2015 þar sem meðal annars kemur fram að meðákærða taki við „öllum skuldum félagsins og þá hans líka (A )“ og að með kaupunum á Z yfirtaki meðákærða „allar skuldbindingar félagsins og lán til A sem hún tekur ábyrgð á að semja um og gera skil á.“ Í ljósi alls þessa og gagna sem ákærða Y hefur lagt fram hefur það augljósa þýðingu við sakarmat í málinu að engin rannsókn fór fram sem miðaði að því að leiða í ljós verðmæti innbús eða annars lausafjár sem kom til skipta við fjárslit þeirra.

27

Af öllu því sem hér hefur verið rakið, og með vísan til þeirra grundvallarreglna sakamálaréttarfars sem að framan greinir, er það niðurstaða dómsins að ákæruvaldinu hafi ekki tekist sönnun um að ákærðu séu sekar um þá refsiverðu háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru. Þannig hefur ekki verið sýnt fram á, svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að afsal Z á fasteigninni að [...]til ákærðu 30. júní 2014 hafi verið án endurgjalds og þannig falið í sér ólögmæta úthlutun úr félaginu sem ákærðu hafi vanrækt að telja sér til tekna í skattframtölum sínu, sbr. tilvitnuð ákvæði laga nr. 138/1994 og 90/2003 í ákæru. Verður lagt til grundvallar að við fjárskipti ákærðu, sem fóru fram í kjölfar framangreindrar ráðstöfunar, hafi ákærða X fengið fasteignina í sinn hlut gegn því að takast á hendur ábyrgð á greiðslu lánanna sem henni tengdust. Jafnframt að ákærða Y hafi við skiptin fengið í sinn hlut fjárgreiðslu sem nam um helmingi verðmætis búsins að öðru leyti og að teknu tilliti til framfærslu fóstursonar ákærðu. Er því ekki fallist á að ákærðu hafi komið sér hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar svo að varði þær refsingu samkvæmt 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995, eins og þeim er gefið að sök í A. kafla ákæru.

Verða þær sýknaðar af þessum sakargiftum. Af framangreindu leiðir einnig að ekki hefur verið sýnt fram á að ákærðu hafi með háttsemi sinni aflað sér ólögmæts ávinnings svo að varði refsingu samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga.

Þegar af þeirri ástæðu ber að sýkna þær af sakargiftum samkvæmt B. kafla ákæru.

28

Sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraðsdómi er felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu eins og þau voru ákveðin í hinum áfrýjaða dómi. Einnig greiðist úr ríkissjóði þóknun verjanda ákærðu X á rannsóknarstigi málsins sem ákveðin verður að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

29

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærðu, X og Y, eru sýknaðar af kröfum ákæruvaldsins.

Allur sakarkostnaður eins og hann var ákveðinn í héraði greiðist úr ríkissjóði, sem og þóknun skipaðs verjanda ákærðu X á rannsóknarstigi málsins, H-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 948.600 krónur.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu X, J-kk-ef S-kk-ef G-kk-ef lögmanns, 1.488.000 krónur og skipaðs verjanda ákærðu Y, H-kk-ef F-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 3.720.000 krónur.