819/2023

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og g-liðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. nóvember 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 24. nóvember 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi, þó ekki lengur en til föstudagsins 8. desember 2023, klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hnekkt og breytt á þá leið að henni verði gert að sæta úrræðum samkvæmt 1. mgr. 114. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og henni gert að sinna reglulegri tilkynningarskyldu um veru sína hér á landi eða dveljast á ákveðnum stað. Til vara krefst varnaraðili þess að gæsluvarðhaldinu verði markaður skemmri tími. Þá krefst varnaraðili málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Með hinum kærða úrskurði var varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og g-liðar 1. mgr. 115. gr. laga nr. 80/2016. Samkvæmt hinu fyrrnefnda ákvæði er heimilt að úrskurða mann í gæsluvarðhald ef ætla má að hann muni reyna að komast úr landi eða leynast ellegar koma sér með öðrum hætti undan málsókn eða fullnustu refsingar. Samkvæmt hinu síðarnefnda er heimilt að handtaka útlending og færa í gæsluvarðhald ef nauðsynlegt þykir til að tryggja framkvæmd ákvörðunar um að útlendingur skuli yfirgefa landið og þegar mál sem getur leitt til slíkrar ákvörðunar er til meðferðar.

5

Krafa sóknaraðila var fyrir héraðsdómi ekki reist á b-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Þá styður málsgrundvöllur sóknaraðila ekki, hvorki eins og hann birtist í kröfu hans í héraði né í greinargerð hans til Landsréttar, að varnaraðila verði gert að sæta gæsluvarðhaldi á þeim grunni.

6

Samkvæmt 2. mgr. 115. gr. laga nr. 80/2016 skal ekki beita ákvæði 1. mgr. greinarinnar sé tilkynningarskylda eða krafa um að dveljast á ákveðnum stað samkvæmt 114. gr. sömu laga talin nægjanleg til að ná því markmiði sem að er stefnt. Þá er tekið fram í athugasemdum við 114. gr. í greinargerð með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 80/2016, til samræmis við sjónarmið um meðalhóf, að gert sé ráð fyrir því að gæsluvarðhald sé lokaúrræði sem hægt sé að grípa til að undangengnum vægari úrræðum sem ekki hafa skilað tilskildum árangri eða teljast ófullnægjandi.

7

Samkvæmt gögnum málsins var varnaraðila vísað brott af landinu með ákvörðun Útlendingastofnunar 21. september 2023 sem tekin var á grundvelli 2. töluliðar b-liðar 2. mgr. 98. gr. laga nr. 80/2016. Samhliða var lagt bann við endurkomu varnaraðila til landsins í tvö ár, sbr. 101. gr. sömu laga. Fyrir liggur að varnaraðili var upplýst um ákvörðun Útlendingastofnunar og fyrirhugaðan brottflutning. Henni var aftur á móti ekki gert skylt að sinna reglulegri tilkynningarskyldu um veru sína hér á landi eða dveljast á ákveðnum stað í kjölfar ákvörðunarinnar, sbr. 1. mgr. 114. gr. laga nr. 80/2016. Að því gættu og gögnum málsins að öðru leyti virtum þykir nægjanlegt að beitt verði vægari úrræðum en gæsluvarðhaldi til að ná því markmiði sem að er stefnt, sbr. 2. mgr. 115. gr., sbr. 1. mgr.114. gr. sömu laga. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

8

Samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 1. mgr. 13. gr. laga nr. 80/2016 greiðist úr ríkissjóði þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin verður að virðisaukaskatti meðtöldum eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.

Þóknun verjanda varnaraðila, X, I-kk-ef F-kk-ef Á-kk-ef lögmanns, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 150.600 krónur, greiðist úr ríkissjóði.