482/2022

Útdráttur

X var ákærður fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa slegið A í andlitið þannig að hún féll í gólfið og síðan sparkað í líkama hennar þar sem hún lá á gólfinu og hafi A hlotið af áverka sem tilgreindir voru í ákæru. X viðurkenndi að hafa tekið um úlnliði A og snúið hana niður í gólfið og í kjölfarið sett hné sitt á fót hennar til að halda henni niðri en neitaði að hafa slegið hana eða sparkað í hana. Framburður tveggja vitna var metinn í því ljósi að annað þeirra var bróðir X og eiginmaður A en hitt vitnið unnusta X. Eftir stóðu frásagnir X og A sem voru á mismunandi veg. Framburður X var metinn trúverðugur. Þegar horft var til misræmis í frásögn A og að ekki hefðu verið merki um þann kinnhest sem hún teldi að hefði leitt til þess að hún féll í gólfið var talið að framburður hennar væri ekki mjög trúverðugur. Var talið ósannað að X hefði slegið A þannig að hún féll í gólfið og í framhaldi af því sparkað í hana. Var X því sýknaður af ákæru um líkamsárás. X-kk-nf hins vegar sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið á tilgreindum stað og tíma með tengivagn sem var ljóslaus, auk þess sem heildarþyngd bifreiðar og tengivagns var yfir leyfilegri þyngd. Var X gert að greiða 200.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins en sæta ella fangelsi í 14 daga.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og J-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 20. júlí 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 14. nóvember 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra 15. júní 2022 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Með hinum áfrýjað dómi var ákærði sakfelldur fyrir líkamsárás 7. febrúar 2020 með því að hafa slegið brotaþola í andlitið þannig að hún féll í gólfið og síðan sparkað í líkama hennar þar sem hún lá á gólfinu. Ákærði var jafnframt sakfelldur fyrir umferðarlagabrot 15. október 2020 með því að hafa ekið bifreiðinni [...] norður Krossanesbraut á Akureyri með óskráðan tengivagn í eftirdragi. Á palli bifreiðarinnar voru tvö stór fiskikör og tvö minni á tengivagninum en körin voru full af hrati. Í ákæru var því lý stað körin voru óbundin við vagninn og bílinn og heildarþungi bifreiðarinnar og tengivagnsins var yfir leyfilegri þyngd, auk þess sem hann var ljós- og bremsulaus. Var ákærða gert að sæta fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingar var frestað í tvö ár héldi ákærði almennt skilorð samkvæmt 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þá var ákærði jafnframt dæmdur til þess að greiða 320.000 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 22 daga.

5

Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti voru spilaðir hlutar af upptöku úr búkmyndvél lögreglumanns sem gerð var á vettvangi í kjölfar ætlaðrar líkamsárásar er lögregla ræddi við brotaþola og eiginmann hennar, vitnið B. Þá voru spilaðar hljóð- og myndupptökur af framburði ákærða í héraði, sem og brotaþola, vitnisins B og vitnisins D, kærustu ákærða.

Niðurstaða

Ákæra fyrir líkamsárás

6

Ákærði telur ósannað að hann hafi gerst sekur um þá líkamsárás sem lýst er í ákæru en viðurkennir hins vegar að hafa tekið um úlnliði brotaþola og snúið hana í gólfið eftir að hún hafði ráðist á hann með höggum og spörkum. Þau viðbrögð hafi verið sjálfsvörn til að forða honum frá áverkum.

7

Ákærði lýsir því í framburði sínum í héraði að upphaf átakanna megi rekja til þess að hann hafi viljað vita hvað brotaþoli og vitnið D væru að ræða saman um, meðal annars hvort sú síðarnefnda myndi gista um nóttina á heimili brotaþola. Brotaþoli hafi reiðst við þetta og byrjað að sparka í ákærða og kýla hann. Ákærði hefði gripið um úlnliðina á henni til að stoppa hana og lagt hana í gólfið. Þá hafi vitnið B komið að og beðið hann um að sleppa brotaþola. Eftir að hann hafði sleppt brotaþola hefði hún náð í síma sem vitnið D hefði verið með og kastað honum í áttina að ákærða en ekki hitt. Því næst hefði brotaþoli náð í litla vínflösku og ætlað að ráðast á ákærða. Vitnið D hefði hins vegar náð að stoppa brotaþola og taka af henni flöskuna. Brotaþoli hefði þá farið aftur inn í eldhúsið og náð í aðra vínflösku og ákærði þá forðað sér út. Taldi ákærði að brotaþoli gæti hafa fengið mar á úlnliðina þegar hann tók um þá og sneri hana í gólfið. Hann taldi aðra áverka brotaþola sem koma fram í læknisvottorði tilkomna af öðrum orsökum. Þá sagði hann að vitnið D hefði seinna sagt honum að brotaþoli hefði verið að leita að hnífi í eldhúsinu. Neitaði ákærði alfarið að hafa slegið brotaþola í andlitið og sparkað í hana. Hann hefði hins vegar lagt hné sitt á fót hennar eftir að hann lagði hana í gólfið. Lýsingar ákærða á atburðarrásinni voru á sömu lund við skýrslugjöf hjá lögreglu.

8

Í skýrslu sinni í héraði lýsti brotaþoli atvikum þannig að vitnið D hefði viljað búa til fiskibollur með brotaþola og samþykkt boð hennar um að gista um nóttina á heimili hennar. Hún hefði því sagt ákærða að hann mætti fara. Ákærði hefði þá reiðst og slegið brotaþola með flötum lófa á vinstri kinn þannig að hún féll í gólfið. Hann hefði síðan stappað á maga, á kynfærasvæði og á fæti hennar. Eiginmaður hennar, vitnið B, hefði komið að og beðið ákærða að stoppa og hefði ákærði þá hent B í vegg. Brotaþoli staðfesti aðhún hefði tekið síma vitnisins D og kastað honum í áttina að ákærða eftir að hún losnaði frá honum. Á hinn bóginn kannaðist hún ekki við að hafa tekið vínflösku og ógnað ákærða með henni. Þá neitaði hún því að ákærði hefði hent henni á vegg í átökunum. Í skýrslu brotaþola hjá lögreglu lýsti hún upptökum átakanna og líkamsárás ákærða með svipuðum hætti. Hún lýsti því hins vegar að eftir að hún hafi losnað frá ákærða og staðið upp hafi hún sótt rauðvínsflösku en hana hafi þá langað að „berja“ X. Það hafi hún hins vegar ekki gert.

9

Vitnið B kvaðst fyrir héraðsdómi vilja nýtt rétt sinn til þess að svara ekki spurningum vegna tengsla hans við ákærða, sbr. b-lið 1. mgr. 117. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hann féllst þó á að svara spurningum um það hvort rétt væri haft eftir honum í lögregluskýrslum sem liggja fyrir í málinu. Aðspurður kvað hann ekki rétt sem væri haft eftir honum í frumskýrslu lögreglu um að hann hefði séð ákærða slá brotaþola í gólfið. Hann hefði reynt að koma ákærða frá brotaþola og hefði ákærði þá ýtt honum út í horn. Ákærði hefði ekki verið að sparka í brotaþola þegar hann koma að þeim heldur hefði hann staðið með fætur uppi við hana og stappað í kringum hana á gólfið. Í skýrslu sem vitnið B gaf hjá lögreglu lýsti hann því að átök hefðu orðið á milli ákærða og brotaþola. Hann hefði ekki séð átökin og að hann hefði ekki séð ákærða sparka í brotaþola. Þegar hann hafi borið hefði brotaþoli legið í gólfinu. Hann hefði reynt að fjarlægja ákærða frá brotaþola sem þá hefði hrint honum frá sér.

10

Vitnið D bar fyrir héraðsdómi að brotaþoli hefði viljað að hún gisti á heimili þeirra um nóttina og að ákærði hefði ekki verið ánægður með það framtak og þau þá farið að rífast. Taldi hún að brotaþoli hefði átt upptökin að átökunum og hún hefði lamið og sparkað í ákærða. Ákærði hefði tekið utan um báðar hendur brotaþola og lagt hana í gólfið. Kvað hún ákærða hvorki hafa slegið brotaþola né sparkað í hana en taldi að brotaþoli hefði bitið sig í vörina og að það væri skýringin á blóði í munnviki hennar. Þá hafi brotaþoli á einhverju stigi atburðarásar tekið hníf úr eldhúsinu en síðan lagt hann frá sér og tekið upp vínflösku. Í skýrslu vitnisins hjá lögreglu bar hún nokkuð á sama veg og í héraði. Þar nefndi hún þó ekki að brotaþoli hefði tekið upp hníf en lýsti því að brotaþoli hefði kastað síma hennar í átt að ákærða en ekki hitt hann. Þá kom þar fram að hún hefði aldrei séð brotaþola svona á sig komna því það væri eins og eitthvað hefði „klikkað“ og hún hefði verið „eins og djöfullinn“.

11

Í málinu liggur fyrir upptaka úr búkmyndvél lögreglumanns sem tekin var á vettvangi í kjölfar ætlaðrar líkamsárásar. Í upptökunni er fyrst rætt við vitnið B og er honum kynnt að hann þurfi ekki að tjá sig um málið þar sem það varði bróður hans. Auk þess voru honum kynnt ákvæði laga um vitnaskyldu og vitnaábyrgð. Vitnið B lýsir því að slagsmál hafi orðið á milli ákærða og brotaþola. Hann hafi ekki séð hver átti upptökin og viti ekki af hverju þeim lenti saman en hann hafi reynt að skilja þau að. Í framhaldi af því séstlögreglumaðurinnræðavið brotaþola sem lýsir því að ákærði hafi ráðist á hana. Hann hafi slegið hana þannig að hún féll í gólfið og síðan sparkað í hana. B hafi komið að og unnusta X, vitnið D, hafi haldið henni. Brotaþoli hafi gripið bolla til að verja sigog hana hafi verkjað í höndina auk þess sem hún hafif undið tilvegna sparka X. Taldi brotaþoli að upptökin að átökunum mætti rekja til þess að X hafi haldið að hún hafi sigað lögreglunni á hann fyrr um daginn vegna kærustu hans og að ósætti hafi verið á milli bræðranna vegna peningauppgjörs. Þegar lögreglan ræddi aftur við B, að brotaþola viðstaddri, tók hann að einhverju marki undir frásögn brotaþola um að ákærði hafi slegið og sparkað í hana en gaf ekki sjálfstæða lýsingu á átökunum.

12

Brotaþoli leitaði til heilsugæslustöðvar [...] strax í kjölfar ætlaðrar líkamsárásar, svo sem fram kemur í læknisvottorði 25. mars 2020. Þar er haft eftir henni að maður sem hún hafði boðið í mat hafi snúið hana niður með taki á hægri hönd hennar og kastað henni í vegg. Eftir það hafi hann stappað á henni. Í vottorðinu kemur fram að við upphaflega skoðun hafi fundist bólga og eymsli aftan við hægra eyra og mar og þroti í hægra munnviki eftir löðrung. Mar og bólga hafi verið á hægri framhandlegg og eymsli í hægri úlnlið. Mar og bólga hafi verið á vinstri þumli og utanverðu vinstra læri. Brotaþoli var skoðuð að nýju daginn eftir og þá voru teknar myndir af áverkum. Tveimurdögum síðar var hún aftur skoðuð og sást þá dökkt mar á innanverðum hægri nára sem náði niður á vulvasvæði. Þá sást að mar á utanverðu vinstra læri og framanverðu hægra læri hafði stækkað og dökknað til muna. Teknar voru nýjar myndir af þeim áverkum. Í lokagreiningu í vottorðinu kemur að auki fram að mar hafi greinst á brjóstkassa, olnboga, hné og fótlegg.

13

Samkvæmt lýsingu í ákæru er ákærði sakaður um líkamsárás 7. febrúar 2020 með því að hafa slegið brotaþola í andlitið þannig að hún féll í gólfið og síðan sparkað í líkama hennar þar sem hún lá á gólfinu. Við þessa atlögu hafi hún hlotið þá áverka sem lýst er í læknisvottorðinu. Ákærði hefur viðurkennt að hafa tekið um úlnliði brotaþola og snúið hana niður í gólfið og í kjölfarið sett hné sitt á fót hennar til að halda henni niðri. Hann neitar því hins vegar að hafa slegið eða sparkað í brotaþola. Brotaþoli hefur á hinn bóginn lýst því að ákærði hafi slegið hana flötum lófa á vinstri kinn og hún þá fallið í gólfið. Við upphaflega læknisskoðun á brotaþola í kjölfar átakanna sást mar og þroti í hægra munnviki brotaþola en ekki á vinstri kinn hennar. Vitnið B kvaðst fyrir dómi og í lögregluskýrslu ekki hafa séð upptök átaka ákærða og brotaþola og hvorki séð ákærða slá né sparka í brotaþola. Þótt framburður vitnisins D sé ekki að öllu leyti í samræmi við frásögn ákærða af atvikum styður vitnisburður hennar frásögn ákærða um upphaf átakanna og að hann hafi hvorki slegið né sparkað í brotaþola. Við mat á framburði vitnanna verður að hafa í huga að vitnið B er bróðir ákærða og eiginmaður brotaþola. Þá er vitnið D unnusta ákærða og verður að meta vitnisburð hennar í því ljósi. Ekki liggur fyrir í málinu vitnisburður annarra aðila af atvikum. Eftir standa frásagnir ákærða og brotaþola af atvikum sem eru á mismunandi veg. Ákærði hefur verið stöðugur í frásögn sinni af atburðinum og staðfastlega neitað að hafa slegið og sparkað í brotaþola. Ekkert er komið fram í málinu sem dregur úr trúverðugleika framburðar hans. Í frásögn sem höfð er eftir brotaþola í læknisvottorði kemur fram að hún hafi lýst atlögu ákærða þannig að hann hafi snúið hana niður og kastað henni í vegg og síðan stappað á henni. Þegar horft er til þessa misræmis í frásögn brotaþola og að ekki hafi verið nein merki um þann kinnhest sem hún telur að hafi leitt til þess að hún féll í gólfið verður að telja að framburður hennar sem ákæran byggir á sé ekki að öllu leyti trúverðugur.

14

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag á ákæruvaldinu og verður hann því aðeins sakfelldur að nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, teljist framkomin um hvert það atriði er varðar sekt, sbr. 1. mgr. 109. gr. laganna. Að öllu framanrituðu virtu er ósannað að ákærði hafi slegið brotaþola þannig að hún féll í gólfið og í framhaldi af því sparkað í hana. Verður hann því sýknaður af þeim sakargiftum sem lýst er í ákæru.

Ákæra fyrir umferðarlagabrot

15

Ákærði er sakaður um umferðarlagabrot með því að hafa 15. október 2020 ekið bifreiðinni [...] norður Krossanesbraut á Akureyri með óskráðan tengivagn í eftirdragi, en á bifreiðinni voru tvö stór fiskikör og tvö minni á tengivagninum ogvoru körin full af hrati. Samkvæmt ákæru voru körin óbundin og heildarþungi bifreiðarinnar og tengivagnsins voru yfir leyfilegri þyngd, auk þess sem tengivagninn var ljós- og bremsulaus.

16

Ákærði fellir sig við niðurstöðu héraðsdóms um að tengivagninn hafi verið ljóslaus og er því niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um þann þátt ákærunnar.

17

Ákærði gerir ekki athugasemdir við mælingar sem liggja fyrir í málinu um heildarþyngd bifreiðarinnar og tengivagnsins með körunum. Hann telur hins vegar að óheimilt sé að sakfella hann fyrir að hafa verið með of mikla þyngd á tengivagninum og að hann hafi verið bremsulaus. Þar sem tengivagninn hafi ekki verið búin n hemlunarbúnaði hafi þyngd hans ekki mátt fara yfir 750 kg. Ákæran sé óskýr að þessu leyti því hann sé sakaður um að hafa ekið tengivagni sem ekki hafi verið búinn helmunarbúnaði og jafnframt fyrir að hafa ekið honum með of mikilli þyngd innanborðs. Bendir ákærði á að vísa beri þessum þætti ákærunnar frá dómi ex officio þar sem hann sé óskýr. Ekki er fallist á það með ákærða að ákæra málsins sé af framangreindum ástæðum það óskýr að það hafi komið niður á möguleikum hans til að halda uppi vörnum í málinu og er því ekki tilefni til að vísa ákærunni frá dómi. Á hinn bóginn er tekið undir það með ákærða að ekki séu skilyrði til þess að sakfella hann sérstaklega fyrir að tengivagninn hafi verið bremsulaus heldur leiði skortur á hemlunarbúnaði hans til þess að ekki mátti vera meiri þyngd í vagninum en 750 kg. Óumdeilt er að heildarþyngd bifreiðarinnar var 22 kg yfir leyfilegum mörkum og tengivagnsins 800 kg yfir leyfilegum mörkum. Verður ákærði því sakfelldur fyrir að hafa ekið bifreiðinni með tengivagni með þyngd yfir leyfilegum mörkum.

18

Ákærði telur ósannað að farmur bifreiðarinnar og tengivagnsins hafi ekki verið skorðaður tryggilega og festur við ökutækið, svo sem áskilið er í 1. mgr. 80. gr. umferðalaga nr. 77/2019. Í 2. gr. reglugerðar nr. 671/2008 um hleðslu, frágang og merkingu farms, sem sett er með stoð í 4. mgr. 80. gr. umferðarlaga, kemur fram að farm ökutækis skuli skorða tryggilega og festa við ökutækið. Gengið skal frá farminum þannig að ekki sé hætta á að hann hreyfist til eða falli af ökutækinu og valdi tjóni, hvort heldur sem er í kyrrstöðu eða í akstri.

19

Ákærði telur að það sjáist glögglega á myndum að skjólborð skorði fiskikörin á palli bifreiðarinnar vel, auk þess sem „strappi“ sé bundinn um aftara fiskikarið til að hindra að það geti runnið aftur af pallinum. Þá bendir hann sérstaklega á að það sé einnig lægra skjólborð aftast á palli bifreiðarinnar sem hindri að fiskikörin geti runnið af honum. Fiskikörin á tengivagninum séu tryggilega skorðuð með járnrörum sem eru á öllum hliðum vagnsins. Í málinu liggja ekki fyrir önnur gögn um frágang á festingum og skorðun farms en framangreindar myndir og mat lögreglumanna á því að farmurinn hafi ekki verið nægjanlega festur. Þá kemur fram í lögregluskýrslunni að „strappinn“ sem notaður var til að festa fiskikörin á palli bifreiðarinnar hafi verið merktur með eins tonns hámarks burðargetu. Í málinu liggja ekki fyrir nein sérfræðileg gögn sem staðfesta að hætta hafi verið á því að fiskikörin gætu hreyfst til á palli bifreiðarinnar eða á tengivagninum, í kyrrstöðu eða venjulegum akstri. Af þeim gögnum sem liggja fyrir í málin verður ekki fullyrt að frágangur farmsins hafi brotið í bága við ákvæði 2. gr. reglugerðar nr. 671/2008, sbr. 1. mgr. 80. gr. umferðarlaga. Verður ákærði því sýknaður af þessum þætti ákærunnar.

Refsing og sakarkostnaður

20

Ákærði hefur samkvæmt framangreindu verið fundinn sekur um umferðarlagabrot sem annars vegar fól í sér að ekki voru ljós aftan á tengivagninum og hins vegar að heildarþyngd bifreiðar og tengivagns var yfir leyfilegri þyngd. Með hliðsjón af reglugerð nr. 1240/2019 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim verður ákærða gert að greiða 200.000 króna sekt til ríkissjóðs en verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá uppsögu dómsins að telja skal ákærði sæta 14 daga fangelsi í stað sektarinnar.

21

Í ljósi þess að ákærði hefur verið sýknaður af stóru hlutum ákæruliða er rétt að hann greiði einn fimmta hluta sakarkostnaðar málsins í héraði, sem nam í heild 1.020.000 krónum, og einn fimmta hluta af áfrýjunarkostnaði málsins, sem er í heild 1.542.807 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda hans sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður úr ríkissjóði.

Dómsorð :

Ákærði, X, greiði 200.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá uppsögu dóms þessa að telja en sæti ella fangelsi í 14 daga.

Ákærði greiði einn fimmta hluta sakarkostnaðar málsins eins og hann var ákveðinn í héraði. Að öðru leyti greiðist sakarkostnaður í héraði úr ríkissjóði.

Ákærði greiði einn fimmta hluta af áfrýjunarkostnaði málsins, sem er í heild 1.542.807 krónur en þar af eru málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Landsrétti, A-kk-ef M-kk-ef M-kk-ef, 1.419.220 krónur og 93.412 krónur í ferðakostnað. Að öðru leyti greiðist áfrýjunarkostnaður úr ríkissjóði.