89/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 3. febrúar 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 6. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 3. febrúar 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem staðfest var ákvörðun sóknaraðila 26. janúar 2023 um að varnaraðili skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni og brottvísun af heimili. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að nálgunarbanni verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum.

Niðurstaða

4

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola, eða hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola samkvæmt a-lið. Þá kemur fram í a-lið 1. mgr. 5. gr. sömu laga að heimilt sé að beita brottvísun af heimili ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi brotið gegn ákvæðum XXII.- XXIV. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og verknaðurinn hefur beinst að öðrum sem er honum nákominn og tengsl þeirra þykja hafa aukið á grófleika verknaðarins, enda varði brotið fangelsi allt að sex mánuðum.

5

Í málinu liggja fyrir upplýsingaskýrslur lögreglu og samantektir af framburði varnaraðila, eiginkonu hans og dóttur hennar hjá lögreglu. Einnig liggur fyrir bréf frá barnaverndarþjónustu [...] þar sem rakin eru afskipti barnaverndar af málefnum fjölskyldunnar frá árinu 2018 og að það sé mat barnaverndarþjónustu að nálgunarbann varnaraðila gagnvart móður og dætrum sé mikilvægt til að tryggja öryggi stúlknanna.

Þá hafa verið lögð fyrir Landsrétt upplýsingar úr lögreglukerfi um skráningar eiginkonu varnaraðila, A, sem brotaþola, tilkynnanda og tilkynntrar.

6

Af gögnum málsins verður ráðið að varnaraðili sé undir rökstuddum grun um að hafa 31. desember 2022 framið refsivert brot gegn sambýliskonu sinni er varðað getur við 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá er hann einnig undir rökstuddum grun um að hafa framið refsiverð brot sem varðað geta við 98. og 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 eða raskað á annan hátt friði barns síns og eiginkonunnar og annars barns hennar. Framangreindum lagaskilyrðum a-liða 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 85/2011 er því fullnægt.

7

Í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 85/2011 er mælt fyrir um að nálgunarbanni og/eða brottvísun af heimili verði aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Þá kemur fram í 2. mgr. greinarinnar að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni hafa í frammi háttsemi sem lýst er í 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laganna. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi til laga nr. 85/2011 segir að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu sem í felist að ekki sé heimilt að beita nálgunarbanni og/eða brottvísun ef unnt er að ná sama árangri með því að beita öðrum og vægari úrræðum. Þetta sé til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða. Þá kemurfram í athugasemdunum að við matið sé heimilt að líta til þess hvernig háttsemi þess sem í hlut á hefur verið á fyrri stigum og að sérstaka þýðingu geti haft við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða brottvísun.

8

Að framan er rakið að varnaraðili er undir rökstuddum grun um að hafa beitt sambýliskonu sína líkamsmeiðingum á heimili þeirra. Þá er til þess að líta að varnaraðili samþykkti í kjölfar atviks á heimili varnaraðila og brotaþola 21. ágúst 2022 að skuldbinda sig til aðkoma ekki á eða vera við heimili brotaþola A, veita henni ekki eftirför, heimsækja eða vera með öðru móti í sambandi við hana í þrjá mánuði. Í kjölfar þess að brotaþolar drógu framburði sína til baka og óskuðu eftir því að varnaraðili kæmi aftur á heimilið kom hann þangað aftur. Auk þess sætti varnaraðili nálgunarbanni gagnvart eiginkonu sinni og dætrum frá 31. desember 2022 til 27. janúar 2023. Þegar horft er til þess og jafnframt haft í huga að varnaraðili er samkvæmt gögnum málsins einnig undir rökstuddum grun um að hafa á meðan á nálgunarbanni stóð falið brotaþola B, sem er [...] ára, að aka bifreið með varnaraðila ölvaðan í framsætinu, og þannig stefnt öryggi hennar í hættu og brotið gegn nálgunarbanni, er fallist á það mat sóknaraðila að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi eiginkonunnar og barna hennar en að víkja honum tímabundið af heimili þeirra. Í ljósi alvarleika þeirrar háttsemi sem varnaraðili er grunaður um verður einnig fallist á það mat sóknaraðila að tilefni hafi verið til að setja nálgunarbann á varnaraðila.

9

Samkvæmt þeim upplýsingum sem fyrir liggja ákvað sóknaraðili að beita nálgunarbanni að eigin frumkvæði á grundvelli heimildar í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 85/2011. Fyrir liggur að brotaþoli A hefur mótmælt því að varnaraðili sæti nálgunarbanni. Þá ber varnaraðili því við að eiginkona hans hafi ítrekað haft samband við hann í kjölfar þess að sóknaraðili tók ákvörðun um nálgunarbann 31. desember 2022. Til þess er að líta að með nálgunarbanninu var varnaraðila bannað að setja sig í samband við og nálgast brotaþola og dætur hennar í samræmi við 1. gr. laga nr. 85/2011. Brotaþola var aftur á móti ekki bannað að eiga frumkvæði að samskiptum við varnaraðila kysi hún það. Í þessu ljósi og að teknu tilliti til þeirra aðstæðna sem uppi eru í þessu máli og að framan eru raktar verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

10

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, G-kvk-ef P-kvk-ef lögmanns, 214.272 krónur, greiðist úr ríkissjóði.