3/2020

Útdráttur

A var sakfelldur fyrir að hafa, á tímabilinu frá október 2017 til júní 2018, ekið bifreið sviptur ökurétti í fjögur skipti og þar af óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis í eitt skipti. Þá var hann sakfelldur fyrir þjófnað og vopnalagabrot. Hann játaði sök. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að hann hafði ítrekað sætt viðurlagaákvörðunum og fangelsisrefsingum vegna brota af sama toga, allt frá árinu 2009, og þar af sex sinnum verið fundinn sekur um akstur sviptur ökurétti. Með hliðsjón af framangreindu og að teknu tilliti til þjófnaðar- og vopnalagabrota A þótti refsing hans hæfilega ákveðin 13 mánaða fangelsi. Þá voru ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar og sektargreiðslu í ríkissjóð staðfest.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 4. desember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Norðurlandseystra 6. nóvember 2019 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa.

Niðurstaða

4

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir að hafa í fimm skipti á tímabilinu 28. október 2017 til 30. júní 2018 ekið bifreið sviptur ökurétti og í eitt af þeim skiptum ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis. Hið rétta er að ákærði var einungis ákærður fyrir að hafa í fjögur skipti gerst sekur um framangreind brot. Þá var ákærði jafnframt sakfelldur fyrir þjófnað og vopnalagabrot 27. desember 2018. Ákærði játaði sök við meðferð málsins í héraði og því var farið með það samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

5

Umferðarlagabrot ákærða eru í hinum áfrýjaða dómi réttilega heimfærð til 1. mgr. 48. gr. og 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga. Eftir að dómurinn var kveðinn upp tóku gildi ný umferðarlög nr. 77/2019. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 verður nú dæmt um háttsemi ákærða eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi þess verknaðar sem ákærða er gefinn að sök og um refsingu, enda er inntak nýs ákvæðis það sama og þess sem áður gilti um háttsemi ákærða. Brot ákærða eru nú réttilega heimfærð til 1. mgr. 58. gr. og 1. mgr., sbr. 2. mgr. 49. gr. núgildandi umferðarlaga, sbr. 1. mgr. 95. gr. sömu laga. Þá eru þjófnaðar- og vopnalagabrot ákærða réttilega heimfærð í hinum áfrýjaða dómi til 244. gr. almennra hegningarlaga og 1. mgr. 12. gr. og 1. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

6

Ákærði er fæddur [...]. Samkvæmt sakavottorði gekkst hann undir sátt hjá lögreglustjóra 17. apríl 2009 u m greiðslu sektar auk þess sem hann var sviptur ökurétti í 18 mánuði frá sama degi. Með dómi 31. mars 2010 var ákærða gerð sekt fyrir akstur undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti auk þess sem hann var sviptur ökuleyfi í þrjú ár frá 17. október 2010. Með viðurlagaákvörðun 23. ágúst 2010 gekkst ákærði undir sátt hjá lögreglustjóra um greiðslu sektar fyrir akstur öðru sinni sviptur ökurétti. Með þremur viðurlagaákvörðunum 31. mars 2011 gekkst hann undir sátt hjá sýslumanni um greiðslu sektar fyrir akstur sviptur ökurétti í þriðja sinn. Með dómi 14. júní 2011 var ákærða gert að sæta fangelsi í 30 daga vegnaaksturs sviptur ökurétti í fjórða sinn. Með dómi 16. október 2012 var honum gert að sæta fangelsií 60 daga vegna aksturs sviptur ökurétti í fimmta sinn. Þá var ákærða með dómi 17. september 2013 gert að sæta fangelsií 135 daga vegna meðal annars aksturs sviptur ökurétti í sjötta sinn. Auk þessa var ákærði sakfelldur í þremur dómum á árinu 2016 fyrir brot gegn almennum hegningarlögum, umferðarlögum og vopnalögum svo sem nánar er rakið í hinum áfrýjaða dómi.

7

Ákærði hefur lagt fyrir Landsrétt matsgerð, sem aflað var við rekstur annars máls og gögn frá Landspítalanum og Sjúkrahúsinu [...]. Þau gögn gefa vísbendingar um breytta hagi hans. Verjandi hans vísaði til þess í málflutningi að ákærði væri nú kvæntur og lifði eðlilegu fjölskyldulífi. Þá hefði hann [...] og ekki framið nein önnur brot af þessum toga frá árinu 2016. Á því er byggt að vegna þessara breyttu aðstæðna sé í öllu falli rétt að skilorðsbinda refsingu ákærða. Þá er einnig byggt á því að við ákvörðun refsingar beri að horfa til þess að langur tími hafi liðið frá umferðarlagabrotunum þar til ákæra var gefin út í málinu.

8

Í 95. gr. núgildandi umferðarlaga er ekki mælt fyrir um ítrekunaráhrif að því er refsingu varðar og svo var heldur ekki í 100. gr. eldri umferðarlaga. Með stoð í 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga er aftur á móti löng venja fyrir því að við ákvörðun refsinga fyrir umferðarlagabrot sé litið til fyrri brota af sömu tegund þannig að viðurlög þyngist frá einni viðurlagaákvörðun til annarrar til að tryggja varnaðaráhrif þeirra. Við þessar aðstæður er þá tekið mið af skilyrðum 71. gr. almennra hegningarlaga fyrir ítrekunaráhrifum brota. Í samræmi við framangreint er fallist á með ákæruvaldinu að líta verði svo á að ákærði hafi sex sinnum áður verið fundinn sekur um akstur sviptur ökurétti þannig að áhrif hafi við ákvörðun refsingar hans fyrir það brot sem nú er til meðferðar.

9

Fyrir því er löng dómvenja að sá sem fundinn er sekur um að aka sviptur ökurétti í þriðja sinn sæti fangelsi í 30 daga og að fyrir dæmd brot eftir það hækki fangelsisrefsingin um 30 daga í hvert sinn. Þegar ákært sé fyrir fleiri en eitt brot í nýju máli stendur dómvenja einnig til þess að dæma fulla fangelsisrefsingu þannig reiknaða fyrir fyrsta brotið en helming af þeirri refsingu fyrir önnur brot í málinu sem eru af sama toga. Af hálfu ákæruvaldsins er byggt á því að venjan nái einnig til þess að fangelsisrefsingin sé óskilorðsbundin. Af dómaframkvæmd virðist mega ráða að refsing í málum sem þessum sé alla jafna óskilorðsbundin þótt það sé ekki án undantekninga, sbr. tvo dóma Hæstaréttar frá árinu 2007 í málunum nr. 388/2006 og nr. 193/2007 og dóm Landsréttar 18. desember 2020 í máli nr. 551/2019. Af forsendum dómanna má ráða að fangelsisrefsing hafi verið skilorðsbundin þar sem hinir brotlegu höfðu bætt ráð sitt og náð betri tökum á lífinu.

10

Svo sem rakið hefur verið hefur ákærði lagt fram gögn sem gefa vísbendingar um að hagir hans séu að einhverju leyti breyttir. Þegar horft er á hinn bóginn til sakaferils ákærða og þeirra brota sem nú er ákært fyrir verða þó ekki talin efni til að skilorðsbinda refsingu hans. Þá verður ekki talið að dráttur á útgáfu ákæru hafi sérstök áhrif á ákvörðun refsingar.

11

Samkvæmt framansögðu og að teknu tilliti til þjófnaðar- og vopnalagabrota ákærða þykir refsing hans hæfilega ákveðin 13 mánaða fangelsi.

12

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og sakarkostnað verða staðfest.

13

Í ljósi niðurstöðu málsins verður ákærða gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, svo og ferðakostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, A-kk-nf M-kk-nf, sæti fangelsi í 13 mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sviptingu ökuréttar og sakarkostnað eru staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 778.894 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef J-kk-ef lögmanns, 706.800 krónurog ferðakostnað hans, 47.498 krónur.

Dómur Héraðsdóms Norðurlands eystra 6. nóvember 2019

Mál þetta hefur Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra höfða, með ákæru 21. febrúar 2019, gegn A-kk-þgf M-kk-þgf, kt. [...], [...], [...], „I. (mál nr. 007-2017-[...])

Fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa laugardaginn 28. október 2017 ekið bifreiðinni [...] sviptur ökurétti suður [...]í Reykjavík uns lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

II. (mál nr. 007-2018-[...])

Fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa, þriðjudaginn 6. mars 2018 ekið bifreiðinni [...]sviptur ökurétti norður [...]í Reykjavík uns lögregla stöðvaði aksturinn á móts við [...].

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

III. (mál nr. 316-2018-[...])

Fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa föstudaginn 29. júní 2018 ekið bifreiðinni [...]sviptur ökurétti suður [...]við [...]uns lögregla stöðvaði aksturinn.

Telst þetta varða við 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

IV. (mál nr. 316-2019-[...])

Fyrir þjófnað og vopnalagabrot, með því að hafa, fimmtudaginn 27. desember 2018, stolið úr skotvopnaskáp í bílskúr við [...], Reykjavík, riffli af tegundinni Mauser,(eintaksnúmer [...], landsnúmer [...]) og 9 mm startbyssu ásamt púðurskotum, haft í vörslum sínum, án leyfis, ofangreint skotvopn og startbyssu sem hann geymdi í bifreið sinni uns hann faldi riffilinn í bílflaki á [...] utan við [...], syðst í [...].

Telst þetta varða við 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1944 og við 1. mgr. 12. gr. og 1. mgr. 23. gr., sbr. 1. mgr. 36. gr. vopnalaga nr. 16/1998.

V. (mál nr. 316-2018-[...])

Fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa, laugardaginn 30. júní 2018, ekið bifreiðinni [...], óhæfur um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis (í blóði mældist alkóhólmagn 0,82‰) og sviptur ökurétti frá [...]á [...]áleiðis til [...], þar til að hann missti stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hún fór veltur út af [...]í [...]rétt austan við [...].

Telst þetta varða við 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.“

Í ákæru er þess krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og að hann sæti sviptingu ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987.

Ákærði hefur fyrir dómi skýlaust játað þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru og var því farið með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og það tekið til dóms án frekari sönnunarfærslu eftir að sækjanda og verjanda ákærða hafði verið gefinn kostur á að tjá sig stuttlega um lagatriði og ákvörðun viðurlaga.

Sannað er með skýlausri játningu ákærða, sem er í samræmi við framlögð sakargögn, að hann hefur gerst sekur um þá háttsemi sem saksókn á hendur honum tekur til samkvæmt framansögðu og er réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Með dómi 8. apríl 2016 var ákærði dæmdur í 30 daga fangelsi fyrir brot gegn 146. og 157. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið til tveggja ára. Þá hefur honum frá 14. júní 2011 verið gerð samtals 225 daga fangelsisrefsing samkvæmt þremur dómum fyrir akstur ökutækja sviptur ökurétti, en honum var með dómi 31. mars 2010 gerð sektarrefsing og hann sviptur ökurétti í þrjú ár fyrir ölvunarakstur. Í millitíðinni ók hann sviptur ökurétti fjórum sinnum og gekkst undir sektargreiðslu fyrir þau brot með fjórum sáttum lögreglustjóra 23. ágúst 2010 og 31. mars 2011. Þann 22. september 2016 var ákærði dæmdur fyrir vopnalagabrot og ölvunarakstur og dæmdur til greiðslu sektar að fjárhæð 200.000 krónur og hann sviptur ökurétti í eitt ár frá 22. september 2016 að telja. Um var að ræða hegningarauka við dóm frá 8. apríl sama ár, sem og skilorðsrof á 30 daga fangelsisrefsingu. Skilorðsdómurinn var ekki dæmdur upp. Þá var ákærði dæmdur fyrir ölvunarakstur 20. október 2016 til greiðslu sektar að fjárhæð 160.000 krónur og hann sviptur ökurétti í 18 mánuði frá 1. nóvember 2016. Í dómnum kemur fram að um skilorðsrof sé að ræða og ákveðið að skilorðsdómurinn skuli haldast. Ljóst er að dómari í síðastnefndu máli vissi ekki af og gat ekki um dóminn frá 20. október 2016.

Ákærði er nú sakfelldur fyrir að hafa fimm sinnum ekið bifreið sviptur ökurétti og í eitt af þeim skiptum verið ölvaður. Þá er hann og sakfelldur fyrir þjófnað og brot á vopnalögum. Öll eru þessi brot réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæruskjali. Þegar framangreint er virt þykir refsing ákærða nú, vegna þjófnaðarbrots hans, hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga og eru ekki efni til að skilorðsbinda þá refsingu. Þá verður ákærða gert að greiða sekt að fjárhæð 820.000 krónur innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæta ella 36 daga fangelsi. Þá verður ákærði sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði sakarkostnað málsins sem er samkvæmt yfirliti sækjanda 257.909 krónur og þóknun skipaðs verjanda síns sem þykir hæfilega ákveðin 205.530 krónur og er virðisaukaskattur innifalinn í þeirri fjárhæð. Þá er um að ræða aksturskostnað verjandans að fjárhæð 16.720 krónur. Samtals ber ákærða því að greiða sakarkostnað að fjárhæð 480.159 krónur.

H-kk-nf B-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð :

Ákærði, A-kk-nf M-kk-nf, sæti fangelsi í 30 daga.

Ákærði greiði 820.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella 36 daga fangelsi.

Ákærði er sviptur ökurétti í tvö ár frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði greiði 480.159 krónur í sakarkostnað, þar með talda þóknun skipaðs verjanda síns að fjárhæð 205.530 krónur og aksturskostnað verjandans að fjárhæð 16.720 krónur.