488/2021

Útdráttur

H ehf. höfðaði mál gegn V ehf. og krafðist í fyrsta lagi bóta fyrir fjártjón sem hann hefði orðið fyrir vegna ólögmætrar riftunar V ehf. á húsaleigusamningi, sem ágreiningur ríkti um hvort komist hefði á milli málsaðila. Í öðru lagi krafðist H ehf. að viðurkennd yrði skaðabótaskylda V ehf. á fjártjóni H ehf. sem hlaust af kostnaði við breytingar á hönnun fasteignarinnar er leiddi af framangreindri riftun. Í dómi Landsréttar kom fram að ljóst væri að seinni krafa H ehf. væri þversögn við fyrri kröfu hans þar sem hann hefði ótvírætt þurft að stofna til þess kostnaðar sem sú krafa laut að til að leigja húsnæðið til V ehf. og þar með öðlast lögmætt tilkall til þeirra leigugreiðslna sem fyrri fjárkrafan byggðist alfarið á. Þar sem kröfurnar væru settar fram samhliða væri málatilbúnaður H ehf. að þessu leyti ómarkviss og á reiki en í héraðsdómsstefnu hefði ekki verið gerð grein fyrir því hvernig þær gætu farið saman.

Talið var að seinni krafan varpaði ljósi á vanreifun fyrri kröfu H ehf. um þann kostnað sem hann hefði haft af því að reisa húsið fyrir V ehf. sem eðli málsins samkvæmt þyrfti að taka tillit til svo unnt væri að staðreyna ætlað fjárhagslegt tjón hans miðað við réttar efndir samningsins. Taldi Landsréttur slíka annmarka á kröfugerð og málatilbúnaði H ehf. að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu án kröfu frá héraðsdómi, sbr. d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og 2. mgr. 25. gr. sömu laga.

Dómur L andsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 20. júlí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 24. júní 2021 í málinu nr. E- 418/2019.

2

Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnda en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar verulega. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Skaðabætur vegna vanefnda á samningi er unnt að ákvarða með tvenns konar hætti. Í fyrsta lagi sem efndabætur sem eiga að bæta það fjárhagslega tjón sem samningsaðili bíður vegna þess að viðsemjandi hans efnir samninginn ekki réttilega. Er markmið slíkra bóta að gera samningsaðila eins settan fjárhagslega og réttar efndir samnings hefðu farið fram. Í öðru lagi sem vangildisbætur en markmið þeirra er að gera kröfuhafa eins settan fjárhagslega og ef samningur hefði aldrei verið gerður. Miða slíkar bætur almennt að því að samningsaðili fái greiddan kostnað sem hann hefur orðið fyrir af samningsgerð og hugsanlegan annan kostnað sem hann hefur haft af því að treysta því að samningur væri gildur og yrði réttilega efndur.

5

Eins og málið liggur fyrir Landsrétti hefur stefndi samhliða uppi tvær kröfur. Í fyrsta lagi krefst hann staðfestingar á þeirri niðurstöðu héraðsdóms að áfrýjanda verði gert að greiða sér 56.048.154 krónur. Um sé að ræða bætur fyrir fjártjón sem hann hafi orðið fyrir vegna ólögmætrar riftunar áfrýjanda 9. mars 2017 á húsaleigusamningi sem fyrir liggur að ágreiningur ríkir um hvort komist hafi á milli málsaðila 11. nóvember 2016. Í héraðsdómsstefnu segir að fjártjónið sé „vegna leigugreiðslna sem [stefndi] mátti gera ráð fyrir frá [áfrýjanda] á grundvelli bindandi leigutilboðs“. Hafi afhending húsnæðisins til áfrýjanda átt að fara fram 1. desember 2017 og taki fjárkrafan mið af fjárhæð umsaminnar húsaleigu samkvæmt húsaleigusamningnum 11. nóvember 2016 frá fyrrgreindum afhendingartíma til 30. september 2018 er stefndi leigði húsnæðið til annars aðila. Í öðru lagi krefst stefndi staðfestingar á þeirri niðurstöðu héraðsdóms að viðurkenna skaðabótaskyldu áfrýjanda „á fjártjóni [stefnda], sem hlaust af kostnaði við breytingar á hönnun fasteignarinnar að Suðurhrauni 10 [...] er leiddi af ólögmætri riftun [áfrýjanda] á“ húsaleigusamningnum.

6

Samkvæmt framangreindu tekur fyrri krafa stefnda mið af því að húsaleigusamningurinn hefði verið efndur samkvæmt aðalefni sínu, verði fallist á að hann hafi komist á. Kröfunni er ætlað að gera stefnda eins settan fjárhagslega og ef húsaleigusamningurinn hefði verið efndur fram að þeim tíma er hann leigði húsnæðið til annars aðila. Seinni krafa hans byggir hins vegar á því að viðurkenna beri skaðabótaskyldu áfrýjanda vegna kostnaðar sem hann hafi orðið fyrir vegna breytinga sem hann gerði á hönnun húsnæðisins til að mæta þörfum áfrýjanda. Byggir hann á því að riftun samningsins af hálfu áfrýjanda hafi leitt til tjóns fyrir hann þar sem breytingar á hönnun húsnæðisins fyrir áfrýjanda hafi ekki nýst við byggingu húsnæðisins fyrir annan aðila. Um þessa kröfu segir meðal annars í héraðsdómsstefnu að „með vísan til almennra réttaráhrifa riftunar þá felur riftun í sér að aðilar eigi að vera eins settir og ef aldrei hefði komið til samningssambands milli aðila“. Er kröfunni samkvæmt því ætlað að koma því til leiðar að stefndi fái greiddan kostnað sem hann telur sig hafa haft af því að treysta því að húsaleigusamningurinn væri gildur og yrði réttilega efndur. Segir í héraðsdómsstefnu að kostnaður við þær breytingar sem gerðar voru á hönnun húsnæðisins að beiðni áfrýjanda liggi ekki að fullu ljós fyrir og því krefjist hann þess að skaðabótaskylda áfrýjanda verði viðurkennd vegna hans, sbr. 2. m gr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

7

Ljóst er að seinni krafa stefnda er þversögn við fyrri kröfu hans þar sem hann hefði ótvírætt þurft að stofna til þess kostnaðar sem sú krafa lýtur að til að leigja húsnæðið til áfrýjanda og þar með öðlast lögmætt tilkall til þeirra leigugreiðslna sem fyrri fjárkrafan byggist alfarið á. Þar sem kröfurnar eru settar fram samhliða er málatilbúnaður stefnda að þessu leyti ómarkviss og á reiki en í héraðsdómsstefnu er ekki gerð grein fyrir hvernig þær geti farið saman. Seinni krafa stefnda varpar ljósi á vanreifun fyrri kröfu hans um þann kostnað sem hann hefði haft af því að reisa húsið fyrir áfrýjanda sem eðli máls samkvæmt þarf að taka tillit til svo unnt sé að staðreyna ætlað fjárhagslegt tjón hans miðað við réttar efndir samningsins. Er þá horft til þess að húsnæðið hafði ekki verið reist er áfrýjandi lýsti yfir riftun ætlaðs samnings 9. mars 2017. Þótt í málatilbúnaði stefnda sé vikið að einhverju leyti að kostnaði sem hann telur sig hafa orðið fyrir af þessum sökum byggir seinni krafan hans beinlínis á því að kostnaðurinn liggi ekki endanlega fyrir. Er fyrri krafa stefnda að þessu leyti svo vanreifuð að efnisdómur verður ekki á hana lagður. Þá hefur stefndi ekki lagt fram matsgerð eða annað haldbært sönnunargagn um hvort og þá að hvaða marki sá kostnaður sem hann stofnaði til við að reisa húsið fyrir annan leigutaka hafi orðið hærri vegna riftunar áfrýjanda.

8

Að öllu framangreindu virtu verður að telja slíka annmarka á kröfugerð og málatilbúnaði stefnda að óhjákvæmilegt sé að vísa málinu án kröfu frá héraðsdómi, sbr. d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og 2. mgr. 25. gr. sömu laga.

9

Með vísan til 2. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 verður stefnda gert að greiða áfrýjanda málskostnað sem ákveðinn verður í einu lagi á báðum dómstigum eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Máli þessu er vísað frá héraðsdómi.

Stefndi, Hellubyggð ehf., greiði áfrýjanda, Völku ehf., 1.800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.