521/2018

Útdráttur

J var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa í 12 nánar tilgreind skipti ekið bifreið sviptur ökurétti, þar af þrisvar sinnum undir áhrifum ávana og fíkniefna og einu sinni gegn rauðu ljósi með þeim afleiðingum að hann ók á aðra bifreið. J var auk þess sakfelldur fyrir brot gegn lögum um ávana og fíkniefni nr. 65/1974 með því að hafa í tvígang haft fíkniefni í vörslum sínum. Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms um refsingu J, sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna en féllst ekki á með J að annmarkar hefðu verið á meðferð málsins sem brotið hefðu gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og ákvæðum 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um réttláta málsmeðferð.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir, K-kvk-nf S-kvk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og V-kk-nf H. V-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. júní 2018, í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 30. maí 2018 í málinu nr. S220/2018.

2 Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd en að staðfest verði niðurstaða héraðsdóms um ævilanga sviptingu ökuréttar og upptöku ávana og fíkniefna.

3 Ákærði krefst þess að refsing hans verði milduð og sviptingu ökuréttar verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4 Af hálfu ákærða er því borið við í málinu að hann hafi ekki verið upplýstur með fullnægjandi hætti um rétt sinn „til lögmannsaðstoðar sér að kostnaðarlausu,“ hvorki við rannsókn málsins hjá lögreglu né fyrir dómi. Hafi hann staðið í þeirri trú að hann yrði sjálfur að greiða kostnað vegna aðstoðar lögmanns. Þá hafi ekki legið fyrir ótvírætt samþykki hans fyrir leit lögreglu við rannsókn mála á hendur honum 21. maí og 23. júní 2017. Ákærði geti lítið sem ekkert lesið íslensku en skriflegt samþykki hans fyrir leit og skýrslur lögreglu í málinu séu á íslensku.

5 Ákæra málsins er í 13 liðum. Þar er ákærða gefið að sök að hafa alls 12 sinnum ekið bifreið sviptur ökurétti, þar af þrisvar sinnum undir áhrifum ávana og fíkniefna og einu sinni gegn rauðu ljósi með þeim afleiðingum að hann ók á aðra bifreið. Loks er ákærða gefið að sök að hafa í tvígang haft í vörslum sínum fíkniefni, í fyrra skiptið 1,6 grömm af amfetamíni og í síðara skiptið 0,39 grömm af marijúana og 0,14 grömm af amfetamíni.

6 Samkvæmt ákærulið I er ákærða gefið að sök að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og gegn rauðu ljósu með áðurgreindum afleiðingum. Í því tilviki gaf ákærði skýrslu á lögreglustöð með aðstoð túlks. Samkvæmt skýrslunni var ákærða kynnt réttarstaða hans sem sakbornings og að hann ætti rétt á aðstoð lögmanns á öllum stigum málsins. Var bókað eftir ákærða að hann skildi réttarstöðu sína og að hann óskaði ekki eftir aðstoð lögmanns.

7 Samkvæmt ákæruliðum II, VI og VIII var ákærði stöðvaður við akstur bifreiðar, sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana og fíkniefna. Í einu þessara tilvika var ákærði einnig með fíkniefni í vörslum sínum sem hann framvísaði sjálfviljugur og afhenti lögreglu. Liggur fyrir að í framangreindum tilvikum var honum afhent blað með upplýsingum á pólsku um réttarstöðu handtekinna manna, meðal annars um rétt hans til aðstoðar lögmanns. Ákærði óskaði ekki eftir aðstoð lögmanns í neinu þessara tilvika.

8 Samkvæmt ákærulið V er ákærða eingöngu gefið að sök að hafa haft fíkniefni í vörslum sínum, nánar tiltekið í buxnavasa. Í því tilviki var ákærði farþegi í bifreið sem stöðvuð var og annar ók. Samkvæmt skýrslu lögreglu, sem tekin var á vettvangi og er á stöðluðu formi, ritaði ákærði undir samþykki til leitar á sér. Einnig kemur fram í skýrslunni að ákærða hafi verið kynnt réttarstaða hans sem sakbornings og að hann skildi rétt sinn í þeim efnum. Þá er meðal annars haft eftir ákærða að hin haldlögðu fíkniefni væru amfetamín og kannabis og að þau væri í hans eigu. Einnig að hann hefði fundið efnin og ætlað að nota þau. Um hvernig fíkniefnaneyslu hans væri háttað svaraði ákærði: „Sjaldan sem ég fæ mér. Er með vandamál með amfetamín.“ Af framangreindri skýrslu verður ekki annað ráðið en að ákærði hafi getað tjáð sig við lögreglu og skilið það sem fram fór enda var sakarefnið ekki flókið.

9 Samkvæmt ákæruliðum III, IV, VII, IX, X, XI, XII og XIII var ákærði stöðvaður við akstur bifreiðar sviptur ökurétti. Í þessum liðum er ákærða eingöngu gefið að sök brot gegn 1. mgr. 48. gr., sbr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í öllum þessum tilvikum ritaði ákærði undir skýrslu lögreglu, sem tekin var á vettvangi og var á stöðluðu formi, þar sem fram kemur að honum hafi verið kynnt sakarefnið og leiðbeint um réttarstöðu sína sem sakborningur. Í nokkrum tilvikanna kemur fram í skýrslu lögreglu að ákærði hafi tjáð lögreglu að hann væri ýmist ekki með ökuréttindi eða hefði verið sviptur þeim. Af sakavottorði ákærða má sjá að hann var sviptur ökurétti 31. mars 2015 og hafði í þrígang áður en atvik þessa máls áttu sér stað sætt refsingu fyrir að aka sviptur ökurétti. Með hliðsjón af framangreindu, því að ekki verður annað ráðið af skýrslum lögreglu en að ákærði hafi getað tjáð sig við lögreglu á vettvangi, sem og að ákærði var stöðvaður við akstur og að brot hans lá því í augum uppi með hliðsjón af sakarferli hans, verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að ákærði hafi skilið það sem fram fór og verið ljós réttarstaða sín sem sakborningur.

10 Við meðferð málsins fyrir dómi naut ákærði aðstoðar túlks sem þýddi fyrir hann efni ákærunnar og það sem fram fór í þinghaldinu. Er bókað eftir ákærða að hann óskaði ekki eftir því að honum yrði skipaður verjandi. Játaði ákærði sök samkvæmt öllum liðum ákærunnar og var farið með málið samkvæmt ákvæðum 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Samkvæmt öllu framangreindu er ekki fallist á með ákærða að meðferð málsins hafi brotið gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár Íslands nr. 33/1944 og ákvæðum 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Liggur fyrir í málinu að ákærði óskaði í engum tilvikum eftir aðstoð verjanda. Ekki er rétt eins og haldið er fram af hálfu ákærða að hann hafi átt rétt á aðstoð lögmanns sér að kostnaðarlausu en eins og greinir í 235. gr. laga nr. 88/2008 skal gera ákærða að greiða sakarkostnað ef hann er sakfelldur fyrir það brot eða þau brot sem honum eru gefin að sök en til sakarkostnaðar telst meðal annars þóknun skipaðs verjanda.

11 Að virtu því sem að framan greinir og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest ákvæði hans um refsingu ákærða. Með skírskotun til 6. mgr. 102. gr. umferðarlaga er jafnframt fallist á ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar, svo og um upptöku fíkniefna og sakarkostnað.

12 Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði, J-x-x K-x-x, greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, sem nemur í heild 275.661 krónu, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða, S-kk-ef Þ-kk-ef lögmanns, 248.000 krónur.