579/2020

Útdráttur

Í málinu krafðist M þess að viðurkenndur yrði eignarréttur hennar að fasteigninni Miðfelli III. Ætlaðan eignarrétt sinn rakti M til föður síns A en jafnframt til móður sinnar G, sem hafði selt henni eignina eftir að móðirin hafði fengið hana afsalaða úr dánarbúi A. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti kom fram að líta yrði til samnings sem upphaflega var gerður milli Þ og A á árinu 1951. Þann samning var að mati dómsins ekki unnt að skýra á þann veg að um væri að ræða yfirfærslu eignarréttar á jarðarpartinum frá Þ til A. Var því þannig hafnað að samningurinn hefði í raun falið í sér afsal. Þá var ekki fallist á að eignarrétturinn hefði flust til A síðar. M byggði einnig á því að hún og þeir sem hún leiddi rétt sinn frá, hefðu öðlast eignarrétt á landinu fyrir hefð. Í dómi héraðsdóms kom fram að umráð A byggðust á framangreindum samningi og erfðaábúð. Umráð eiginkonu A eftir hans dag byggðu á erfðaábúð sem væri í eðli sínu leiga í skilningi 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð. Í dómi Landsréttar kom fram að M hefði ekki farið með umráð fasteignarinnar í fullan hefðartíma er hún var upplýst um eignartilkall S og fleiri til hennar. Var því ekki fallist á að M hefði öðlast eignaryfirráð yfir landinu fyrir hefð. Voru S og fleiri því sýknuð af kröfum M.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 13. október 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 16. september 2020 í málinu nr. E- 269/2019.

2

Áfrýjandi krefst þess að viðurkenndur verði eignaréttur hennar að fasteigninni Miðfelli IIIí Hrunamannahreppi, með landnúmer 166- 807 og fastanúmer 220- 3621, 220- 3622 og 220- 3623, land ásamt íbúðarhúsi, bílskúr, fjósi og hlöðu og öllum þeim lóðarréttindum sem fylgja og að stefndu verði sameiginlega dæmd til að greiða áfrýjanda málskostnað fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3

Stefndu krefjast þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefjast þau málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð er skilyrði hefðar 20 ára óslitið eignarhald á fasteign. Móðir áfrýjanda afsalaði Miðfelli IIItil hennar 18. ágúst 2009.

Kemur fram í afsalinu að afhending miðist við 17. ágúst 2009. Með símskeyti 30. desember 2015 gerðu stefndu athugasemd við áform áfrýjanda um sölu á Miðfelli III, þar sem fram kom að þau teldu sig eigendur fasteignarinnar. Samkvæmt því hafði áfrýjandi ekki farið með umráð fasteignarinnar í fullan hefðartíma er hún var upplýst um eignartilkall stefndu til hennar.

5

Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um annað en málskostnað.

6

Áfrýjanda verður gert að greiða stefndu málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í dómsorði greinir. Um gjafsóknarkostnað áfrýjanda fer eins og í þar greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Áfrýjandi, M-kvk-nf G. B-kvk-nf A-kvk-nf, greiði stefndu, S-kk-þgf O. K-kk-þgf, H-kvk-þgf S-kvk-þgf J-kvk-þgf og Þ-kvk-þgf G-kvk-þgf, sameiginlega samtals 2.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hennar, Þ-kvk-ef I-kvk-ef J-kvk-ef, 700.000 krónur.