574/2020

Útdráttur

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa látið farast fyrir að koma A undir læknishendur þegar hún veiktist lífshættulega og lést úr bilun á miðtaugakerfi vegna alvarlegrar kókaíneitrunar. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti um sakfellingu ákærða með vísan til forsendna, kom fram að X hefði haft fullt tilefni til að kalla eftir aðstoð sjúkraliðs. Þau viðbrögð hans að kalla á aðstoð annarra yrðu á engan hátt talin fullnægjandi. X hefðu verið hinar lífshættulegu aðstæður augljósar. Ákvæði 221. gr. almennra hegningarlaga mæli fyrir um skyldu til athafna við lífsháska sé það gert án þess að sá sem í hlut eigi stofni lífi sínu eða annarra í háska. Engar slíkar aðstæður hefðu verið fyrir hendi í umrætt sinn. Með því athafnaleysi að kalla ekki til sjúkralið hefði X látið farast fyrir að koma A, sem augljóslega var stödd í lífsháska, til hjálpar. Í dómi Landsréttar var við ákvörðun refsingar litið til 1., 2., 7. og 8. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og X gert að sæta fangelsi í 12 mánuði. Með vísan til alvarleika brotsins og sakaferils ákærða þóttu ekki efni til þess að skilorðsbinda refsinguna.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf, R-kvk-nf B-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 16. júlí 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. júlí 2020 í málinu nr. S- [...]/2019.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ákærða og að refsing hans verði þyngd.

3

Ákærði krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins, til vara að refsing hans verði milduð og bundin skilorði en til þrautavara staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

4

Við aðalmeðferð málsins var spiluð myndupptaka af framburði ákærða fyrir héraðsdómi og í kjölfarið gaf ákærði viðbótarskýrslu. Þá voru spilaðar myndupptökur af framburði vitnanna J og K fyrir héraðsdómi.

Niðurstaða

5

Málsatvikum og framburði ákærða og vitna fyrir héraðsdómi er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi.

6

Ákærða er gefið að sök brot gegn lífi og líkama með því að hafa látið farast fyrir að koma A undir læknishendur þegar hún veiktist lífshættulega og lést úr bilun á miðtaugakerfi vegna alvarlegrar kókaíneitrunar. Er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

7

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur um sakfellingu ákærða.

8

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærða gert að sæta fangelsi í þrjá mánuði. Sakaferill ákærða frá árinu 1998 er þar stuttlega rakinn auk þess sem fram kemur að rúmum mánuði áður en atvik málsins áttu sér stað hafi honum verið veitt reynslulausn á eftirstöðvum 570 daga fangelsisrefsingar.

9

Fram kemur í niðurstöðukafla hins áfrýjaða dóms, sem staðfestur hefur verið um sakfellingu ákærða með vísan til forsendna hans, að ákærði hafi haft fulla ástæðu til að kalla á aðstoð sjúkraliðs á þeim tímapunkti er hann hringdi í móður sína um klukkan 20.00 að kvöldi miðvikudagsins 24. janúar 2018. Af skýrslum vitna megi ráða að A hafi þegar verið búin að neyta kókaíns þennan sama dag. Því sé líklegt og í samræmi við framburð J réttarmeinafræðings fyrir héraðsdómi að neysla hennar fyrr um daginn hafi leitt til þess að lengri tími, allt að fimmtán mínútur, hafi liðið frá því að hún neytti efnisins þar til hún lést. Þá hafi ákærði farið af vettvangi og forðast að ræða við lögreglu, jafnvel þótt honum hafi verið gerð grein fyrir mikilvægi þess fyrir lífslíkur A að hann gæfi upplýsingar um aðdraganda veikinda hennar.

10

Samkvæmt framburði réttarmeinafræðingsins fyrir héraðsdómi var möguleiki á því að bjarga lífi A hefði hún án undandráttar fengið endurlífgandi meðferð, það er hjartahnoð og öndunaraðstoð, auk viðeigandi lyfjagjafar miðað við hvað A hefði tekið inn. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu, sem staðfest var fyrir héraðsdómi af þeim lögreglumanni er hana ritaði, var hringt í ákærða eftir að hann var farinn af vettvangi.

Í símtali við bráðatækni, sem reyndi að fá upplýsingar hjá ákærða um hvað A hefði tekið inn af lyfjum, hafi hann ekki kannast við að hafa verið í íbúðinni þar sem atvik málsins áttu sér stað síðan skömmu eftir hádegi sama dag. Þær upplýsingar hafi loks fengist frá ákærða er bróðir hans, I, hafði samband við hann símleiðis öðru sinni.

Samkvæmt framburði ákærða fyrir héraðsdómi kvaðst hann hafa farið af vettvangi er sjúkralið og lögregla komu sökum þess að hann hefði verið á reynslulausn og ekki viljað fara í fangelsi.

11

Ákærði lét farast fyrir að kalla til sjúkralið í umrætt sinn en slíkt símtal af hans hálfu kynni að hafa bjargað lífi A. Háttsemi ákærða ber þess merki að hann hafi látið eigin hagsmuni ráða för við ákvarðanatöku um viðbrögð sín við því ástandi sem uppi var.

Bera viðbrögð hans vott um skeytingarleysi um lífog heilsu A sem í ástandi sínu var honum að öllu leyti háð um líf sit teins og atvikum var háttað. Með hliðsjón af 1., 2., 7. og 8. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Með vísan til alvarleika brotsins og sakaferils ákærða þykja ekki efni til þess að skilorðsbinda refsinguna.

12

Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað er staðfest.

13

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, sæti fangelsi í 12 mánuði.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað í héraði er staðfest.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 742.946 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 706.800 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 10. júlí 2020

Mál þetta, sem dómtekið var 19. júní sl., var höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 29. maí 2019, á hendur: „X, kennitala [...], [...], fyrir brot gegn lífi og líkama, með því að hafa miðvikudaginn 24. janúar 2018, að [...] í Reykjavík, látið farast fyrir að koma A undir læknishendur þegar hún veiktist lífshættulega og lést úr bilun á miðtaugakerfi vegna alvarlegrar kókaíneitrunar.

Telst þetta varða við 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara, verði hann sakfelldur, að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Þá krefst verjandi ákærða hæfilegra málsvarnarlauna að mati dómsins, sem greiðist úr ríkissjóði, og að við ákvörðun málsvarnarlauna verði tekið tillit til virðisaukaskatts.

Aðalmeðferð málsins hófst 9. mars 2020 og var fyrirhugað að henni yrði fram haldið 22. apríl sl. en því þinghaldi var frestað utan réttar um ótiltekinn tíma vegna þeirra takmarkana sem þá voru á starfsemi dómstólsins af völdum samkomubanns stjórnvalda sökum farsóttar. Var aðalmeðferð fram haldið 5. júní en ekki tókst að ljúka skýrslutökum þann dag og var aðalmeðferð því fram haldið 19. júní og málið þá dómtekið.

I

Málsatvik

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var hún kölluð á vettvang kl. 20:21 mánudaginn 24. janúar 2018 eftir að tilkynning barst um að A væri meðvitundarlaus. B, móðir ákærða, hleypti inn þeim tveimur lögreglumönnum, nr. C og D, sem komu fyrstir á vettvang. A lá þá á gólfi í einu herbergi íbúðarinnar meðvitundarlaus og með engin lífsmörk en höfuð hennar lá upp við rúmið. Enginn var þá inni hjá henni og dyrnar inn í herbergið voru lokaðar. Höfuð hennar og háls voru áberandi blálituð en hún var heit viðkomu. Lögreglumaður nr. C hóf endurlífgun. Nokkrum sekúndum síðar komu sjúkrabifreið og áhöfn annarrar lögreglubifreiðar á vettvang. Nokkrir nágrannar sem þekktu til A komu á vettvang og fengu [...] börn A að dveljast hjá nágranna. Í máli ótilgreindra nágranna kom fram að ákærði og A hefðu verið að rífast þetta kvöld og það endað með því að ákærði lokaði að þeim inni í svefnherbergi en síðan hefði hann hlaupið út.

Í skýrslu þeirra lögreglumanna sem síðar komu á vettvang, nr. E og F, kemur fram að ákærði hafi verið í anddyri íbúðarinnar þegar þeir komu en innandyra hafi þeir hitt fyrir B og tvo drengi, G og H, syni A. Lögreglumaður nr. E hefði, eftir að hafa séð að verið var að reyna að endurlífga A, ákveðið að ræða við ákærða um atvik en hann reyndist ekkivera í íbúðinni, stigagangi né heldur var hann sjáanlegur utandyra. Hafi þá verið kallað til allra útivinnandi lögreglumanna að leita hans og að talið væri að hann hefði flúið af vettvangi. Lögreglumaðurinn ræddi við B á vettvangi. Hún sagði ákærða hafa hringt í sig og sagt sér að koma strax, sem hún hefði gert, en þegar hún kom inn í íbúðina hefði ákærði verið að hnoða A og hefði hún þá hringt í 112. Þá sýndi hún lögreglumanni farsíma sinn og sást þar að ákærði hafði hringt í B kl. 20:05. Við rannsókn málsins kom hins vegar í ljós að á þessum tíma hefði B verið að hringja til baka í ákærða. Þá kvað hún þau hafa fært A á gólfið eftir fyrirmælum Neyðarlínu. Hún sagði A hafa komið frá [...] daginn áður eftir að hafa verið þar í tíu daga. Þá teldi hún að A hefði verið að neyta kókaíns og hefði það eftir ákærða. Kvaðst hún telja að ákærði hefði farið af vettvangi þar sem hann væri á reynslulausn.

Þá er það rakið í skýrslunni að bráðatækni SHS hafi nauðsynlega vantað nánari upplýsingar um það hvað A hefði tekið inn og tímasetningar og hafi I, bróðir ákærða sem kominn var á vettvang, verið fenginn til að hringja í ákærða. Er um þetta bókað svo í skýrslunni:

I bróðir X hafði símasamband við hann til að reyna að fá upplýsingar hjá honum um hvað A hefði tekið inn af lyfjum. I afhenti bráðatækni símann og reyndi bráðatæknir að ræða við X sem neitaði að hafa verið í íbúðinni, sagðist ekkert hafa verið þar síðan um 14:00 þennan dag. Þetta sagði X þrátt fyrir að hann hefði opnað fyrir lögreglumönnum F og E þegar þeir komu á vettvang og að móðir hans segði að hann hefði verið í íbúðinni. Eftir að samtali lauk talaði bráðatæknirinn um að hann og hans menn hefðu mætt manni koma hlaupandi niður stigann þegar þeir komu á vettvang.

Við báðum I að hringja aftur í X og fá hann til að segja sér hvað[] A hefði tekið inn, málið snéri að því að reyna að bjarga lífi hennar og bráðatæknar þyrftu að fá þessar upplýsingar. I fékk þá þær upplýsingar að A hefði sprautað sig með kókaíni og tekið inn eitthvað róandi.

Þá kemur fram í frumskýrslu að engin sprauta eða fíkniefni hafi fundist á vettvangi en nokkuð af lyfjum. Endurlífgun hafi verið hætt eftir að hafa staðið í um klukkustund.

Aðstæðum á vettvangi er lýst svo að um sé að ræða fjögurra herbergja íbúð á þriðju hæð í fjölbýlishúsi. Hjónarúmi í hjónaherbergi hefði verið velt upp að vegg þegar lögreglumenn komu að til að fá betri aðstöðu til endurlífgunartilrauna. Æla hafi reynst vera í rúmi. A hafi legið nakin á bakinu á gólfinu og borið þess merki að endurlífgun hefði verið reynd á henni. Hún hafi verið með mörg sprautuför um líkamann, m. a. á báðum olnbogabótum og á báðum ökklum. Mjög ferskt sprautufar hafi verið í vinstri olnbogabót og vætlað blóð þar út, og var talið að það gæti hafa komið til vegna aðgerða bráðaliða. Önnur áverkamerki hafi ekki verið að sjá.

Í rannsóknargögnum lögreglu kemur einnig fram að ákærði hafi sagt í samtali við I að hann ætlaði ekki að koma aftur á vettvang og ræða frekar við lögreglu en mundi svara tilteknum lögreglumanni ef hann hringdi í hann. Sá hefði nokkrumsinnum reynt að hringja í ákærða þetta kvöld en slökkt hefði verið á síma ákærða það sem eftir lifði kvölds. Hafi hann í kjölfarið verið eftirlýstur og síðan handtekinn á [...] daginn eftir að fengnum úrskurði héraðsdóms.

Einnig liggur fyrir endurrit af símtali við Neyðarlínu vegna útkallsins. Þar kemur fram að B hafi hringt og óskað eftir sjúkrabifreið vegna A og sagt að það væri verið að „pumpa lífið í manneskju, ég held að hún hafi tekið inn eitthvað alltof mikið sko“. Í símtalinu upplýsir hún að A sé meðvitundarlaus og hún andi ekki og eru henni þá gefnar leiðbeiningar um viðbrögð og endurlífgun og ber símtalið með sér að ákærði (X) er á vettvangi með B. Einnig má af því ráða að þegar þau opnuðu fyrir öndunarveg A hafi þau merkt andardrátt eða korrhljóð og er þeim í kjölfarið sagt að reyna endurlífgun, og reynt er að hnoða hjarta hennar. Þá má einnig heyra að á meðan á endurlífgun stendur segir B: „X þú getur ekki skilið mig eftir í þessu.“

Þá liggur fyrir krufningarskýrsla vitnisins J, dagsett 21. febrúar 2018. Er þar rakið að niðurstaða krufningarinnar, og þá fyrst og fremst samkvæmt niðurstöðu eiturefnagreiningar, sé sú að A hafi látist úr bilun á miðtaugakerfi vegna alvarlegrar kókaíneitrunar. Dánarorsök sé óeðlileg en ekki verði frá réttar meinafræði legu sjónarhorni greint hvort dauði hennar hafi verið slys eða sjálfsvíg.

Einnig liggur fyrir matsgerð rannsóknarstofu HÍ, dagsett 16. febrúar 2018, vegna rannsóknar á blóðsýni frá A. Þar kemur fram að magnákvörðuð hafi verið eftirtalin efni í útæðablóði: díazepam 42 ng/ml, nordíazepam 23 ng/ml, kókaín 1140 ng/ml og benzóýlekgónín 995 ng/ml.

Þá liggja fyrir Facebook- samskipti ákærða og vitnisins B 23. og 24. febrúar 2018 þar sem ákærði skrifar m. a.: „Nei hún var þrælflott. Kom með fullt af dóti. Ja og bara alveg endurnærð.“ Einnig liggur fyrir skýrsla tæknideildar um m. a. aðstæður á vettvangi, og yfirlit yfir símtöl vitnisins B þennan dag.

Ákærði gaf skýrslu vegna málsins 26. janúar 2018, tveimur dögum eftir að A lést. Hann sagði A hafa verið nýkomna úr vikuferð til [...] og hefði hann á meðan búið á heimili hennar og hugsað um börn hennar. Hann hefði einnig gist þar fyrstu nóttina eftir að hún kom heim. Hefði hann tekið eftir því þegar hann vaknaði að hún var að sprauta sig með kókaíni og þau þá rætt um að hún færi í meðferð. Síðar um daginn hefði hún svo fallið á gólfið í svefnherberginu og fengið krampa. Hann hefði þá tekið sprautu sem var við hlið hennar og hent henni. Þegar hann kom til baka hefði hún enn verið svona. Hann hefði þá farið í „panikk“ og ætlað að hringja í 112 en hringt óvart í móður sína og beðið hana að koma strax. Hann hefði fyrst reynt að setja A í læsta hliðarlegu en hún hefði hætt að anda og hefði hann þá farið að hnoða hana og blása í hana til skiptis. Þegar lögregla kom hafi hann „panikkað“ og farið af vettvangi. Aðspurður hvers vegna hann hefði ekki hringt í 112 sagði ákærði að hann hefði ekki hugsað skýrt. Þá var borinn undir ákærða framburður vitnisins K þess efnis að A hefði fyrr um daginn verið með krampa í um 40 mínútur eftir neyslu og sagði ákærði það ekki rétt.

K sagði í framburði sínum hjá lögreglu að hún hefði verið vinkona ákærða og A. Um kl. 7:30 um morguninn hefði A beðið hana að fara í verslun fyrir sig og hefði vitnið gert það. Henni hefði ekki fundist vera allt með felldu á heimili A þegar hún kom þangað. Eftir að börnin voru farin í skóla hefði A tekið upp kókaín og byrjað að blanda og hefði ákærði síðan sprautað efninu í A. Efnið hefði verið of sterkt blandað og A farið í „overdose“. Vitnið kvaðst hafa „panikkað“ og viljað hringja eftir aðstoð en ákærði bannað henni það. A hefði verið í skelfilegu ástandi og með heiftarleg krampaköst og hefði tekið um 40 mínútur að ná henni til baka. Þegar hún var búin að jafna sig hefði hún strax byrjað að biðja um meira efni. Skömmu eftir þetta hafi vitnið farið á brott.

B, móðir ákærða, sagði hann hafa hringt í sig og beðið sig að koma. Þegar hún spurði hvers vegna hefði ákærði sagt að hún sæi það þegar hún kæmi. Þegar hún kom í íbúð A hefði [...] drengurinn opnað fyrir henni en ákærði þá verið að passa upp á að drengirnir sæju ekki hvað væri í gangi en samtímis að reyna einhverjar lífgunartilraunir á A sem var í svefnherberginu. Hún hefði strax metið það svo að eitthvað alvarlegt væri í gangi og hringt í neyðarlínu og fengið þar leiðbeiningar um það hvað ætti að gera. Hefði henni verið sagt að færa A úr rúminu og niður á gólf þar sem hún þyrfti að vera á hörðu. Ákærði hefði þá kippt henni niður á gólfið. Hún hefði verið spurð hvort það heyrðist einhver andardráttur frá henni en það hefðu heyrst einhver hljóð frá henni. Sagði vitnið að sjúkralið hefði verið um þrjár mínútur á staðinn og þá tekið við endurlífgun en ákærði farið í burtu. Kvaðst hún ekki vita hvers vegna ákærði fór en giska á að hann hefði „panikkað“.

Þá sagði vitnið að um hálfum mánuði fyrr hefði [...] ákærða hringt í hann þegar vitnið var með honum að versla og beðið hann að koma af því að A væri mikið veik. Þegar þau komu til hennar hefði A verið með mikla krampa sem henni skildist að hefðu staðið allan daginn. Þá hefði verið stödd þar kona frá félagsþjónustunni sem hefði talið að A hefði þá ekki verið í neyslu. Vitnið kvaðst þá hafa hringt í föður A sem hefði komið henni á sjúkrahús. Fljótlega eftir dvöl þar hefði A farið til [...]. Vitnið sagði ákærða hafa verið edrú á þessumtíma og í viðhaldsmeðferð á [...] og hann hefði sagt henni í skilaboðum daginn áður að A væri í lagi.

I, bróðir ákærða, sagði ákærða hafa hringt í sig um kvöldið og sagt að hann yrði að koma til hans og kíkja á A og telja að ákærði hefði um svipað leyti hringt í móður þeirra. Þegar hann kom hefði lögregla og sjúkralið verið komið á staðinn. Hann hefði einnig komið á heimilið um klukkan 17:00 um daginn og þá hefði A verið sofandi.

Við rannsókn málsins var einnig tekin skýrsla af G, syni A en ekki er ástæða til að rekja efni hennar.

II

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Verður nú gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna fyrir dómi að því marki sem nauðsynlegt er til úrlausnar málsins.

Ákærði neitaði alfarið sök. Hann sagði A hafa verið að koma frá [...] daginn áður en hún lést og hafa átt að vera edrú en reynst vera „útúrdópuð“ þegar hún kom heim. Hann hefði verið með börnin á meðan hún var í burtu og ákveðið að láta hana ekki hafa börnin fyrst hún var ekki í ástandi til að vera með þau og hefði því gist heima hjá henni nóttina áður en hún lést. Hún hefði farið á „fyllerí og á djammið“. Kvaðst hann halda að hann hefði verið í stofunni, en ekki muna hvað klukkan var þá, þegar hann heyrði hana detta og hefði hann strax áttað sig á því að eitthvað væri að og farið inn í herbergi þar sem hann sá að hún var í krampaköstum. Hann hefði ekki vitað hvað var í gangi en séð sprautuna við hliðina á henni og áttað sig á því að hún hefði verið að sprauta sig. Hann hefði fjarlægt sprautuna og talið að með því hefði hann verið að gera henni greiða og haldið að hann þyrfti að fela þetta fyrir barnavernd. Hann hefði verið alveg að „fríka út“ og gert þetta ósjálfátt.

Ákærði kvaðst hafa reynt að hnoða A og blása í hana lífi og gert það sem hann kynni að gera. Síðan hefði hann hringt í móður sína og beðið hana að koma og hjálpa sér með A af því að hann væri í vandræðum. Hann viti ekki hvað varð til þess að hann hringdi eða hvort hann hringdi eitthvað annað. Móðir hans hefði komið og strax áttað sig á því að hringja á sjúkrabifreið sem hefði komið. Þau hefðu gert allt sem þau gátu til að bjarga henni og því skildi hann ekki ákæru málsins. Þegar sjúkrabifreiðin kom hafi hann hleypt bráðaliðum inn og þeir reynt að hnoða A í gang. Hann hefði síðan séð að lögregla var að koma og þá hlaupið inn í eldhús og falið sig þar sem hann hefði orðið hræddur. Hann hefði ekki áttað sig á því að hún væri að deyja. Hann sé alltaf að ásaka sjálfan sig fyrir að hafa ekki gert eitthvað betur eða eitthvað annað, þá væri hún kannski lifandi í dag.

Ákærði kvaðst hafa þurft að halda A niðri í fyrstu svo hún mundi ekki „skalla veggina“ en hann hefði verið hræddur um að hún mundi skaða sig í flogaköstunum og hefði ástandið verið hrikalegt. Kvaðst hann hafa séð hana áður í svona ástandi en ekki muna hvað hann gerði þá. Hann tæki venjulega börnin á meðan hún léti renna af sér og væri með börnin ef hann væri í standi til þess. Það hefði hins vegar ekki komið oft fyrir að hún dytti svona í það. Hún hefði verið með krampa þegar hann var að tala við móður sína. Þá kvaðst hann viss um að hafa einnig hringt í I bróður sinn en hann myndi ekki eftir því símtali og teldi það hafa verið eins og símtal hans við móður sína. Hann kvaðst ekki hafa hugsað mikið heldur brugðist við og reynt eins og hann gat að bjarga A. Kvaðst hann hafa horft á lífið fara úr henni og það hefði verið eins og hún væri að deyja í lokin. Hann hefði áttað sig á því að hún andaði ekki þegar hann var búinn að hringja í neyðarlínuna. Þá hefði hann farið að hugsa um það hvort hún væri í lífshættu og hvort þetta væri alvarlegt. Hann hefði látið starfsmann neyðarlínu heyra hvort hún væri að anda og hefði hún þá andað. Frá því að hann hringdi í móður sína og þangað til hún kom hefði A verið í flogakasti, allan tímann. Hann væri ekki viss um hvað hann hefði verið að gera þegar móðir hans kom en þegar A hætti að vera með flog og lá alveg kyrr hefði hann byrjað að „pumpa“ hana. Hann hefði athugað hvort hún andaði og sett fingur undir nef hennar. Þá hefði hann reynt að koma henni upp í rúmið en það gengið illa og hún verið mjög stíf.

Hann myndi ekki hvort hann setti hana í rúmið áður en móðir hans kom en teldi að hann hefði einnig reynt að hnoða hana þar sem hún lá í rúminu. Hann hefði verið að hugsa um að hringja á 112 þegar móðir hans gerði það. Þá hefði hann áttað sig á því að þetta var alvarlegra en hann taldi en þegar honum var sagt að hún væri dáin hefði það komið honum á óvart.

Ákærða var kynnt að frá því að hann hringdi í móður sína hefðu liðið um tuttugu mínútur þangað til hringt var í neyðarlínuna og hann spurður hvenær kramparnir hefðu hætt á þessu tímabili og hún legið kyrr. Sagði ákærði þá að kramparnir hefðu ekki verið hættir þá heldur farnir að minnka þannig að hlé varð á milli þeirra og kvaðst halda að hún hefði enn verið að fá krampa öðru hvoru þegar móðir hans kom. Þegar hann var að blása upp í hana þá hefði hún ælt upp í hann móti. Hann væri ekki viss um það hvenær hann var að reyna að blása í hana en héldi að hann hefði verið að blása í hana á „öllum tímapunktum“. Kvaðst hann hafa gert það sem hann kunni en hann kynni ekki að bjarga fólki sem lenti í svona. Hann hefði gert sér grein fyrir því að ástand hennar væri alvarlegra en hann hefði áður séð hana í. Hún hefði verið í krampaköstum og hann hefði bæði pumpað hana og blásið í hana. Kvaðst hann hafa farið með sprautuna í burtu en ekki muna hvort eitthvað hefði verið eftir í henni en sjá það svo fyrir sér. Þá var ákærða kynnt að móðir hans, vitnið B, hefði sagt í skýrslutöku hjá lögreglu að hann hefði verið að hnoða A þegar hún kom og kvaðst ákærði ekki muna eftir því.

Ákærði kvaðst mest hafa verið inni á heimilinu þennan dag. A hefði einnig verið heima en þó hugsanlega skroppið eitthvað út. Þá hefði K komið til A en hann myndi ekki hvenær og krakkarnir hefðu einnig verið heima nema þegar þau voru í skólanum. Verið gæti að K hefði aðstoðað eitthvað við að koma krökkunum í skólann en hann vissi ekki hve lengi hún stoppaði. A og K hefðu greinilega verið að sprauta sig en hann kvaðst þó ekki hafa verið vitni að því. Hann sagði A hafa dáið vegna neyslunnar þannig að það hefði ekki farið á milli mála að þær hefðu verið að nota fíkniefni. Sjálfur hefði hann ekki sprautað sig og ekki neytt fíkniefna fyrr en eftir að A var dáin. A hefði verið að neyta fíkniefna inni á heimilinu þennan dag og hefði hann tekiðeftir því að hún var orðin útúrdópuð, ör og „tjúnuð“. Fyrr um daginn hefði ekkert virst vera að hjá A og hefði hún þá verið að ræða um að hún ætlaði að fara í meðferð. Sagði ákærði að A hefði verið góð móðir og hugsað vel um börnin og hefði hann því alltaf reynt að „kóa“ með henni og ljúga fyrir hana. Þá sagði ákærði að þau hefðu verið búin að ákveða að byrja saman aftur.

Ákærði sagði A hafa sprautað sig með kókaíni og hefði hann á þessum tíma vitað það þar sem hún notaði ekki annað. Kvaðst hann halda að hann hefði séð einhver fíkniefni eða lyf í íbúðinni þennan dag. Ástæða þess að hann fór í burtu þegar lögregla kom hefði verið sú að hann var á skilorði og vildi ekki fara inn. Kvaðst hann alveg hafa vitað „að fólk mundi reyna að hengja hann fyrir þetta“. Það hefði hins vegar ekki verið ástæða þess að hann hringdi ekki fyrr í 112 heldur hefði hann hringt um leið og hann áttaði sig á því að hann ætti að hringja þangað. Þá myndi hann eftir því að hringt hefði verið í hann til að reyna að fá upplýsingar hjá honum. Hann hefði þá sagt sannleikann, að hann teldi að hún hefði verið að nota kókaín en hann vissi það ekki hundrað prósent. Þau tvö hefðu aldrei verið í neyslu saman. Nánar aðspurður um það í hvaða tilvikum hann hefði tekið börnin sagði ákærði að hann hefði þá verið að vísa til tilvika þegar hún hefði verið undir áhrifum en einnig til þess þegar hún hefði verið að fá krampa. Ákærði sagði A hafa verið flogaveika og á flogaveikilyfjum. Hann hefði áður verið hjá henni þegar hún fékk krampa og hefði það ekki endilega tengst neyslu. Borinn var undir ákærða framburður hans hjá lögreglu þar sem hann sagði að A hefði dottið og verið eins og hún væri með flog og hann þá tekið sprautu sem var við hlið hennar og vikið frá henni. Þegar hann kom til baka hefði hún enn verið svona og hefði hann þá hringt í móður sína og beðið hana að koma. Síðan hefði hann reynt að setja hana í læsta hliðarlegu en svo hefði hún hætt að anda og þá hefði hann reynt að pumpa hana og blása í hana til skiptis. Staðfesti ákærði að það gæti veriðað hann hefði sett hana í læsta hliðarlegu og reynt að pumpa hana. Kvaðst hann enga vitneskju hafa haft um það hvernig hann ætti að annast hana þegar hún fengi flog. Teldi hann sig hafa verið að reyna að forða henni frá tjóni en vissi ekki hvort hann hefði sett eitthvað upp í hana til að forða því að hún biti sig í tunguna. Kvaðst hann hafa séð hana „hoppandi og skoppandi um“ og loks þegar hún hætti hefði hún verið að deyja.

Ákærða var kynntur sá framburður K að hann hefði einnig verið að nota kókaín um morguninn og sagði hann þá að framburður hennar væri rangur. Þetta væri eins og hún væri að reyna að „klína“ þessu á hann og kenndi hún honum um allt. Sagði ákærði að K hefði hringt í hann og sagt að hann hefði viljandi látið hana deyja, sem væri nokkuð semhann hefði aldrei gert. Þá kvaðst ákærði muna eftir því að G hefði verið heima þegar þetta gerðist. Sagði hann rangt að hann hefði sjálfur sprautað sig áður en A lést. Þegar hann fór úr íbúðinni, hefði hann tekið kókaínið með sér, og minnti hann að það hefði verið í skáp næst veggnum, tvö til fjögur grömm, og héldi hann að þetta hefði verið efnið sem A var að neyta. Kvaðst hann hafa reynt að taka allt sem gæti komið henni í vandræði og hafa verið að fela þetta fyrir barnavernd.

Vitnið lögreglumaður nr. E staðfesti að hafa ritað frumskýrslu málsins. Sagði hann að áhafnir tveggja lögreglubifreiða hefðu komið á vettvang eftir að tilkynnt var um meðvitundarlausa konu. Fyrri bifreiðin hefði verið rétt komin þegar vitnið kom á vettvang og fór strax í íbúðina ásamt lögreglumanni nr. F. Ákærði hefði opnað dyr íbúðarinnar þegar þeir komu að henni og taldi hann að ákærði hefði verið þar til að opna fyrir þeim. Vitnið hefði þá séð beint inn í herbergið sem A var í. Hefði hún legið þar á gólfinu og fætur hennar verið orðnir bláir og hefði vitnið talið hana vera langt leidda m. v. það að blóðflæði hefði ekki verið svo lengi og að nokkur tími hefði verið liðinn frá því að hún fór í stopp. Hann hefði ekki séð andlit hennar en aðrir lögreglumenn hefðu verið að hnoða hana. Hann hefði strax snúið sér við til að ræða við ákærða en ekki fundið hann þrátt fyrir leit í íbúðinni og utandyra og hefði þá verið talið að hann hefði farið af vettvangi og það verið tilkynnt til annarra lögreglumanna. Á meðan ákærða var leitað hefðu bráðaliðar komið á vettvang. Um það leyti hefði einnig komið nágrannakona með dætur A og hefði verið óskað eftir því að þær yrðu áfram hjá henni og hefðu synir A einnig farið fljótlega til hennar. Þeir lögreglumenn sem komu á undan vitninu hefðu strax byrjað að veita A lífsbjargandi aðstoð og hefðu bráðatæknar svo tekið við. Á meðan á tilraunum til endurlífgunar stóð hefðu aðstandendur komið á vettvang, m. a. I, bróðir ákærða. Þeir hefðu síðan hringt í ákærða til að fá upplýsingar um það hvað hefði gerst og hefði ákærði þá sagst ekki hafa verið á vettvangi og ekkert viljað segja um atvik. Að beiðni lögreglu hefði I hringt í ákærða sem hefði sagt honum að A hefði sprautað sig með kókaíni og tekið einhver róandi lyf, en engar sprautur hefðu fundist á vettvangi.

B, móðir ákærða, hefði sagt þeim að ákærði hefði verið að veita A lífsbjargandi aðstoð þegar lögreglumenn komu og tóku við. Vitnið kvaðst hafa rætt við þá lögreglumenn sem komu fyrstir á vettvang og hefðu þeir sagt að dyrnar inn til A hefðu verið lokaðar þegarþeir komu og hefðu þeir aldrei séð ákærða. A hefði verið ein í herberginu og enginn að aðstoða hana þegar þeir komu að. Vitnið kvaðst hafa leitað að ákærða til að fá upplýsingar um það sem gerðist, af hverju hún var komin í þetta ástand en það skipti máli, sérstaklega fyrir bráðaliða, að vita þetta. Ekki hefðu verið aðrir á vettvangi sem gátu upplýst um þetta. B hefði sagt ákærða hafa hringt í sig og sagt henni að koma strax og ekkert meira sagt um það hvað væri að. Þegar hún kom þá hefði A þegar verið komin í þetta ástand og hefði hún hringt í neyðarlínuna og tilkynnt um meðvitundarlausa konu. Hún hefði engar frekari upplýsingar, t. d. um að hún hefði tekið of stóran skammt eða neytt fíkniefna. Hefði hún sagt ákærða líklega hafa flúið af vettvangi af því að hann væri á reynslulausn.

Vitnið L bráðatæknir, starfsnúmer [...], sagði að tvær sjúkrabifreiðar með áhöfnum hefðu verið boðaðar á vettvang og þær upplýsingar sem þeir fengu hefðu verið að viðkomandi væri meðvitundarlaus og inntaka gæti hafa komið við sögu. Þá hefði komið fram að endurlífgun væri hafin og væri verið að leiðbeina um að færa viðkomandi niður á gólf þar sem endurlífgun í rúmi virki ekki. Lögreglumenn hefðu verið komnir á vettvang þegar þeir komu. Þegar hann kom inn í íbúðina hefðu blasað við opnar dyr inn í svefnherbergi þar sem konan lá á gólfinu og lögreglumaður var að hnoða hana. Á vettvangi hefði einnig verið, að því er hann teldi, unnusti A og móðir hans. Þeir hefðu tekið við og hefði A þá verið meðvitundarlaus með engan hjartslátt og hefðu þeir reynt að fá upplýsingar um það hvað væri búið að reyna áður en þeir komu. Þeir hefðu þá tengt A við „monitor“ og skoðun þeirra leitt í ljós að hún var ekki með neina rafvirkni og enga dæluvirkni í hjarta. Þeir hafi haldið áfram að hnoða hana, kannað öndunarveg og kom í ljós að hann var fullur af ælu sem var soguð út. Illa hefði gengið að koma nál í handleggi hennar og hefði á endanum verið sett upp beinmergsnál sem öll vökva- og lyfjagjöf fór í gegnum. Þeir hefðu haldið endurlífgun áfram með því að hnoða og blása. Einnig hefðu þeir gefið henni adrenalín til að örva hjartað til að komast í gang, „narka“, sem sé mótlyf við morfínlíkum lyfjum, opíu móðum, þar sem vitað hefði verið að um inntöku af einhverju tagi væri að ræða en ekki hvaða. Eftir fyrstu þrjár lyfjagjafirnar hefði hann reynt að fá upplýsingar frá ákærða og móður hans, sem hefði verið mjög mikilvægt á þessum tíma. Hringt hefði verið í ákærða til að reyna að fá upplýsingar. Þá hefði komið fram hjá móður ákærða að hann hefði hringt í hana um kl. 20:00 en hún byggi í [...] og hefði hún verið komin á staðinn kl. 20:20. Hún hefði þá hringt í neyðarlínu og fengið leiðbeiningar um endurlífgun, m. a. að það ætti að færa A niður á gólf. Hefði þeim verið sagt að byrjað hefði verið að hnoða hana í rúminu kl. 20:10 en kl. 20:20 á gólfinu eftir hringinguna í neyðarlínu, og um sjö mínútum síðar hefði endurlífgun bráðaliða hafist. Bráðaliðar hefðu gefið henni síðasta skammtinn af adrenalíni kl. 20:58 og eftir það hefði henni verið gefið natríumbíkarbónat sem sporni einnig við þríhyrningslaga geðdeyfðarlyfjum, sljóvgandi lyfjum og jafnvel súrnum. Samráð hefði verið haft við lækni og honum kynntar þær endurlífgunaraðgerðir sem gerðar hefðu verið. Hefði endurlífgun verið talin vera fullreynd kl. 21:10 og hafði hún þá verið reynd í klukkustund.

Vitnið kvaðst ekki muna eftir sprautuförum á A þegar þeir komu að. Þeir hefðu reynt að setja upp nál í olnbogabótum og endað á því að setja upp beinmergsnál í vinstri fótlegg við hné. Þeir hefðu fengið upplýsingar um að A hefði neytt kókaíns og róandi lyfja en hefðu ekki haft nánari upplýsingar um efnin, t. d. ekki séð umbúðir af þeim. Vitnið kvaðst ekki minnast þess að hafa rætt við ákærða í síma en kvaðst hafa reynt allt til að fá upplýsingar um það hvað A hefði notað.

Vitnið lögreglumaður nr. M kvaðst hafa verið á bakvakt hjá rannsóknardeild og sinnt hefðbundinni rannsóknarvinnu á vettvangi. Bráðaliðar hefðu enn verið á staðnum þegar hann kom og hefði sér skilist að ákærði hefði farið af vettvangi um leið og þeir komu og ekki látið ná í sig. Síðar hefðu þeir fengið upplýsingar um að ákærði væri farinn á [...] og þar hefði hann verið handtekinn kvöldið eftir. Á vettvangi hefði hann rætt við móður ákærða sem hefði sagt hann hafa hringt í sig og beðið hana að koma og aðstoða sig af því að A væri meðvitundarlaus. Minnti hann að hún hefði sagt að ákærði hefði þá sagst vera að reyna endurlífgun. Hann hefði fengið þær upplýsingar, líklega frá lögreglumönnum á vettvangi, að hún hefði fengið kókaín í æð og hefðu greinileg ummerki verið um sprautuneyslu á henni sjálfri. Legið hefði fyrir að ákærði hefði verið hjá A þegar hún komst í þetta ástand. I, bróðir ákærða, hefði verið á vettvangi og verið beðinn um að hringja í ákærða þar sem hann hefði ekki svarað lögreglumönnum sem reyndu að hringja í hann. Hefði I sagt ákærða að lögregla vildi ná tali af honum og hann væri beðinn að koma á vettvang aftur. Þá hefði móðir ákærða borið um að ákærði hefði verið að reyna einhverjar björgunaraðgerðir þegar hann hringdi í hana en eðlileg viðbrögð hefðu þá verið að hringja í 112. Annar drengurinn sem var í íbúðinni hefði ekki virst hafa vitað af því sem var að gerast en hinn farið í burtu til vinar síns.

Vitnið N, lyfjafræðingur á rannsóknarstofu Háskóla Íslands, sagði að við rannsókn á útæðablóði hinnar látnu hefði mælst díazepam og nordíazepam í litlu magni en einnig kókaín og benzóýlekgónín, sem sé niðurbrotsefni kókaíns. Það hafi mælst hátt, sem geti þýtt alvarlega eitrun og verið skýring á dauðsfalli, en geti einnig mælst í einstaklingum sem eru í neyslu. Það sé hlutverk vitnisins að gefa leiðbeinandi niðurstöðu á grundvelli þeirra mælinga sem eru gerðar á rannsóknarstofunni með hliðsjón af sérsviði starfsmanna. Niðurstaðan geti svo nýst réttarmeinafræðingi hvað varðar ákvörðun um dánarorsök. Einnig skipti máli í hvaða formi efnis er neytt. Algengast sé að kókaínduft sé tekið í nefið en einnig sé því sprautað og það reykt sem krakk. Neysluformið geti skipt máli varðandi það hve fljótt verkun verður og þar með hættan af neyslu þess. Sé því sprautað í æð sé verkun þess miklu sneggri og það í raun hættulegra. Neysla í sprautuformi sé hættulegust. Þá geti einnig skipt máli hvort einstaklingur hefur verið í neyslu áður, en þol geti myndast við neyslu. Þannig geti sami styrkur skýrt dánarorsök og mælst hjá einstaklingi í neyslu. Kvaðst vitnið telja ólíklegt að það efni sem mældist væri tilkomið vegna læknisfræðilegs inngrips, en þá hefðu umbrotsefni ekki verið byrjuð að myndast. Ef fólk er dáið og verið er að reyna endurlífgun þess sé blóðrás takmörkuð og efnin dreifist síður um líkamann. Þá vísaði vitnið til rannsóknar á magni kókaíns í blóði í tilvikum þegar andlát var rakið til neyslu efnisins. Um hafi verið að ræða 37 dauðsföll og hafi meðalstyrkur í blóði verið 4600 ng/ml samanborið við 1140 ng/ml hér. Bilið geti verið 40-31.000 ng/ml. Umbrotsefnið benzóýlekgónín hafi að meðaltali verið 7.900 ng/ml en geti verið frá 700 til 31.000 ng/ml. Niðurstaðan í þessu máli sé innan þeirra marka sem fram komi í þessari rannsókn. Þá hafi miðgildi þeirra sýna frá ökumönnum sem mæld voru sama ár, 2018, verið 95 ng/ml. Loks benti vitnið á að líkamsbygging, þol og fleira skipti einnig máli varðandi það hvort skammtur reyndist vera banvænn.

Vitnið I, bróðir ákærða, sagði ákærða hafi hringt í sig eftir kvöldmat og sagt að hann yrði að koma og kíkja á A. Hann hefði heyrt að ákærði var í „panikki“ og talið að eitthvað mikið væri að og hefði hann ekki áður fengið svona símtal frá ákærða. Hann hefði vitað að A var nýkomin frá [...] og hefði verið í mikilli neyslu áður en hún fór. Hann hafi sagt ákærða aðþað tæki hann nokkurn tíma að komast á staðinn þar sem hann væri í [...] og hann héldi að hann hefði sagt ákærða að hringja í móður þeirra en ákærði þá sagt að hann væri búinn að því. Þegar hann svo kom hefði ákærði ekki verið á staðnum en þar verið fjöldi manns, m. a. bráðaliðar sem hefðu verið að reyna að endurlífga A en það ekki tekist.

Ákærði hefði síðar sagt honum frá því að þetta hefði líka gerst fyrr um daginn, hún hefði „overdósað“ og hann þurft að hjálpa henni og pumpað hana í gang. Kvaðst vitnið ekki hafa heyrt af þessu fyrr en eftir að hafa gefið skýrslu hjá lögreglu vegna málsins. Vitnið kvaðst halda að ákærði hefði hlaupið inn í húsið við hliðina af því að hann hefði verið hræddur og byggja það á því sem ákærði hefði sagt honum. Ákærði hefði talið sig vera búinn að klúðra öllu og verið hræddur um A. Lögregla og bráðaliðar hefðu beðið vitnið að hringja í ákærða af því að þeir vildu vita hvað A hefði verið að nota svo að hægt væri að bregðast við því. Ákærði hefði þá sagt að hún hefði verið að nota kókaín og spurt ítrekað hvort hún væri dáinn. Vitnið hefði svarað því játandi og hefði ákærði virst vera með miklu óráði. Þá sagði vitnið að verið gæti að hann hefði að beiðni lögreglu beðið ákærða að koma aftur á vettvang en hann myndi ekki eftir því. Vitnið sagði að ekki hefði komið til tals í fyrra símtalinu milli þeirra að hringja í neyðarlínu enda hefði þá ekki komið fram hjá ákærða hvað væri í gangi. Þá kvaðst vitnið halda að ákærði hefði „panikkað“ og verið hræddur um að fara í fangelsi.

Vitnið B, móðir ákærða, sagði ákærða hafa hringt í sig og beðið sig að koma strax. Þá hefði verið um hálfur mánuður síðan A var fárveik á sjúkrahúsi og hefði vitnið gert ráð fyrir að þetta tengdist eitthvað veikindum hennar. Þá hefði A verið með krampa linnulaust allan daginn og vitnið farið með ákærða til hennar eftir að dóttir A hringdi í ákærða. A hefði þá verið með meðvitund og ekki viljað að hringt yrði á sjúkrabifreið. Þau hefðu þá hringt í föður A sem hefði kallað eftir sjúkraliði. Ákærði hefði verið „alvarlegur í röddinni“ í símtalinu. Kvaðst hún ekki hafa fengið svona símtal áður frá ákærða og hafa reiknað með því að þetta væri áríðandi. Á leiðinni hefði hún hringt í ákærða til fá upplýsingar um það hvort það sama væri að gerast en hann sagt að hún sæi það þegar hún kæmi.

Vitnið kvaðst hafa lagt strax af stað og [...] drengurinn opnað fyrir henni þegar hún kom og hefði ákærði þá verið að stugga drengjunum inn í herbergi. Nánar aðspurð sagði vitnið að hún teldi að ákærði hefði verið að koma út úr herberginu þegar hún kom inn. Hún hefði síðan farið inn í svefnherbergi þar sem A hefði legið með skerta eða enga meðvitund og ákærði reynt þá að vekja hana, pumpa og hnoða. A hefði legið í rúminu og verið máttlaus. Hún hefði ekki virst vera með meðvitund en í fyrra skiptið þegar hún kom þangað vegna veikinda A hefði hún verið með krampa en með meðvitund og hefði talað. Sjálf hefði hún ekki komið nálægt A en orðið hrædd þegar hún sá þetta og strax metið ástand hennar svo að hún hringdi í 112. Hefði hún talið þetta vera allt öðruvísi en síðast. Hún hefði verið meðvitundarlaus og ekkert hljóð hefði heyrst frá henni annað en smá öndun. Gegnum 112 hefðu þau fengið leiðbeiningar um hvað þau ættu að gera sem þau hefðu fylgt. Bráðaliðar hefðu verið fljótir á vettvang og tekið við endurlífgun þegar þeir komu.

Vitnið sagði að sér hefði virst ástand ákærða vera allt í lagi og ekki hafa séð nein merki þess að hann hefði verið að neyta fíkniefna. Hann hefði verið stressaður og virst vera að reyna vernda drengina gegn því að sjá þetta annars vegar og hins vegar að reyna að hjálpa A. Ákærði hefði farið eftir að bráðaliðar komu en hún vissi ekki hvers vegna. Ákærði og A hefðu búið saman en slitið samvistum fyrir um [...] árum, skömmu eftir að [...] þeirra fæddist. Þegar atvik gerðust hefði samband þeirra verið gott. Ákærði hefði losnað úr fangelsi 17. desember sl. og verið með börn A í jólafríinu og einnig á meðan hún fór til [...]. Hann hefði verið í viðhaldsmeðferð á [...] og verið próflaus þannig að vitnið hefði ekið honum þangað vikulega til að sækja lyf vegna þeirrar meðferðar. Vissi hún ekki til þess að ákærði hefði verið í neyslu á þessum tíma. Kvaðst hún telja að ákærði hefði gert það sem hann gat og gera ráð fyrir að honum hefði verið jafn brugðið og vitninu. Sagði hún ákærða hafa sagt sér að hann hefði mikið hugsað um þetta og að hann hefði aldrei grunað að hún mundi deyja og staðið í þeirri trú að hann hefði gert allt eins vel og hann gat. Vitnið sagði að ákærði hefði viljað hlaupa í burtu þegar hún var að ræða við starfsmann neyðarlínu, eins og fram komi í símtali hennar við Neyðarlínu. Hann hefði „panikkað“ en sér fyndist skipta málið að hann var á staðnum þangað til þeir komu.

Þá staðfesti vitnið að ákærði hefði hringt í hana um klukkan 20:00, eins og fram kemur á fyrirliggjandi yfirliti yfir símanotkun hennar, og hún svo hringt til baka um fimm mínútum síðar til að reyna að fá nánari upplýsingar. Þá hefði hún hringt í I kl. 20:12 og þá væntanlega enn verið á leiðinni en hún myndi ekki hvað fór á milli þeirra. Þá staðfesti vitnið að fyrirliggjandi gögn um samskipti hennar og ákærða daginn áður en atvik gerðust stöfuðu frá henni. Hún kvaðst þar hafa verið að kanna hvort ákærði vildi fá far með henni þegar hún væri búin að vinna en hann þá ákveðið að vera um nóttina heima hjá A. Hún hefði spurt hann hvort A væri í lagi og ákærði þá sagt að hún væri ekki í neyslu.

Vitnið J réttarmeinafræðingur kvaðst hafa, 25. janúar 2018, krufið lík A. Þá hefði hann fundið nokkur bæði nýleg og eldri ummerki um nálastungur á báðum handleggjum og á ökklum. Einnig hafi hann séð merki um aukinn þrýsting í höfuðkúpu, blæðandi bjúg í lungum og merki um innöndum á innihaldi úr maga. Þessi ummerki geti bent til eitrunar en þegar krufning var gerð hafi ekki legið fyrir niðurstaða úr eiturefnarannsókn. Engar aðrar breytingar hafi verið á líffærum sem bentu til annarrar dánarorsakar eða til eðlilegrar dánarorsakar. Niðurstaða eiturefnarannsóknar hafi verið sú að í blóði reyndust vera 1140 ng/ml af kókaíni. Slíkt magn sé talið vera aðalorsök andláts jafnvel hjá einstaklingi sem er vanur að taka inn eiturlyf. Niðurstaðan hafi því verið að dánarorsökin væri bilun í miðtaugakerfi. Ekkert benti til þess að annar hefði átt þátt í andláti hennar, t. d. með höggum. Þó sé ekki hægt að segja til um það hvort hún hafi sjálf sprautað sig eða einhver annar. Vitnið sagði að bilun í miðtaugakerfi gæti orðið stuttu eftir inntöku. Einnig hafi verið merki um að hún hefði andað að sér magainnihaldi áður en hún dó en þá hefði miðtaugakerfið virkað verr. Hún hefði orðið veik eftir að hafa tekið efnin, kastað upp og andað að sér innihaldi úr maganum og síðan látist.

Vitnið kvaðst áætla að nokkrar mínútur hefðu liðið frá því að hún sprautaði sig og þangað til hún lést. Gæti þetta verið á bilinu tvær til þrjár mínútur og upp í tíu til fimmtán mínútur. Fái einstaklingur í þessu ástandi meðferð strax með lyfi í æð þá sé möguleiki á að bjarga honum. Viðstöddum hafi átt að vera sýnilegt þegar hún kastaði upp og andaði að sér magainnihaldi. Þá sé ekki hægt að fullyrða að hún hafi fengið flog. Vitnið kvaðst ekki vera viss um að hægt hefði verið að bjarga einstaklingi með þetta magn kókaíns, en ef hún hefði fengið gjörgæslumeðferð strax hefði það verið möguleiki. Þegar svo var komið að miðtaugakerfið virkaði ekki, hún kastaði upp og andaði ælunni að sér, þá hafi hún verið kominn á þann stað að ekki var hægt að bjarga henni. Ástæðan fyrir því að vitnið nefni víðan tímaramma hvað þetta varðar sé sú að hann viti ekki hvort það kókaín sem var í blóði hennar hafi allt verið frá því að hún sprautaði sig í síðasta skiptið. Því hærra sem innihaldið í blóðinu var fyrir, þeim mun víðari tímarammi. Ef allt efnið sem mældist í blóðinu var tekið í einu sé tímaramminn stystur tvær til þrjár mínútur og þá sé möguleiki á björgun minni. Þá sagði vitnið að hjartahnoð og blástur hefði líka áhrif þar sem kókaínið hefði áhrif á hjartað en möguleikar á björgun væru miklu betri ef lyf væru gefin í æð á sama tíma. Þá skipti máli fyrir björgunaraðila að vita hvers viðkomandi neytti. Loks staðfesti vitnið að hafa unnið skýrslu sína undirritaða 21. febrúar 2018.

Vitnið K sagði A hafa haft samband við sig um klukkan hálfátta um morguninn og beðið sig að kaupa nesti handa börnunum fyrir skólann. Þegar hún kom á heimili A hefði allt verið í „einhverju ástandi þar“. Eftir að börnin voru farin í skólann hefði komið í ljós að A og ákærði voru með fíkniefni, kókaín, og giskaði hún á að A hefði átt tíu til tuttugu grömm af efninu. Vitnið kvaðst hafa fengið sér og einnig A, sem hefði bæði fengið sér í nefið og „fixað“ sjálf fyrir sig í sprautu, og hefði ákærði sprautað A að beiðni hennar en hún hefði annars verið vön að sprauta sig sjálf. Sagði vitnið að hún og A hefðu lengi verið vinkonur. A hefði verið í mikilli neyslu vikurnar á undan og taldi vitnið að hún hefði verið í „dauða ósk fíling“ og hefði alltaf verið að fá sér of mikið. Sagði hún A aðallega hafa notað kókaín en einnig hefði hún verið á lyfjum en kvaðst hún ekki hafa vitað til þess að hún hefði verið flogaveik. Með sprautunni hefði hún fengið of stóran skammt, „misst andann“, fallið aftur fyrir sig og fengið krampa. Ákærði hefði ekki náð að fá sér efni á meðan vitnið var í íbúðinni. Vitnið og ákærði hefðu hlúð að A og talað við hana en A hefði verið með meðvitund allan tímann. A hefði strax viljað fá meira efni en ákærði reynt að friða hana. Vitnið kvaðst sjá eftir að hafa ekki kallað á lögreglu þegar hún fór af vettvangi. Sjálf hefði hún ekki farið aftur til A þennan dag en fengið skilaboð frá bæði ákærða og A til um kl. 14:00 um daginn en þá hefði hún sjálf verið komin inn á spítala og ekki með síma sinn. Seinna hefði hún séð að ákærði hefði verið að hringja í hana um kvöldið, líklega um kl. 20:00. Vitnið kvaðst hafa viljað hringja á sjúkrabifreið þegar A „overdósaði“ en viðbrögð ákærða hefðu verið á þann veg að hann teldi þetta vera allt í lagi og hann hefði orðið vitni að þessu áður. Ákærða hefði samt verið brugðið við þetta eins og vitninu. Það hefði tekið góðan hálftíma að „ná þessu úr“ A þannig að þau vissu að þetta yrði í lagi Vitnið lögreglumaður nr. O gaf einnig skýrslu við aðalmeðferð málsins en ekki er ástæða til að rekja efni hennar.

III

Niðurstaða

Ákærði er ákærður fyrir brot gegn lífi og líkama, með því að hafa miðvikudaginn 24. janúar 2018 látið farast fyrir að koma A undir læknishendur þegar hún veiktist lífshættulega og lést úr bilun á miðtaugakerfi vegna alvarlegrar kókaíneitrunar. Í ákæru er háttsemi ákærða talin varða við 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Samkvæmt ákvæðinu varðar það sektum eða fangelsi allt að tveimur árum, eða sektum, ef málsbætur eru, að láta fyrir fara stað koma manni til hjálpar, sem staddur er í lífsháska, þótt hann gæti gert það án þess að stofna lífi eða heilbrigði sjálfs sín eða annarra í háska. Ákærði neitar sök. Hann byggir sýknukröfu sína á því að hann hafi gert það semhann gat til að bjarga lífi A.

Niðurstaða réttarlæknisfræðilegrar krufningar á líki A og niðurstöður rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði sýna að A neytti kókaíns fyrir andlát sitt. Magn efnis í blóði, sprautuför á líkama hennar og framburður vitna um neyslu hennar þennan dag bendir allt til þess að efninu hafi verið sprautað í líkama hennar. Þá er ekkert annað fram komið en að hún hafi sjálf sprautað sig. Samkvæmt niðurstöðu rannsóknarstofunnar og framburði vitnisins N reyndist magn kókaíns í blóði hennar vera 1140 ng/ml auk þess sem umbrotsefni kókaíns, benzóýlekgónín 995 ng/ml, reyndist vera í blóðinu. Var dánarorsök A talin vera bilun í miðtaugakerfi vegna kókaíneitrunar. Samkvæmt framburði vitnisins J var atburðarásin hröð frá því að A neytti efnisins og telur hann að liðið hafi frá tveimur upp í að hámarki fimmtán mínútur þangað til hún lést. Af framburði vitnisins K má ráða að A neytti kókaíns, bæði með því að sjúga því inn um nef og með því að sprauta því í æð, um morguninn. Þá bendir framburður K, ákærða og vitnisins I, bróður ákærða, til þess að fyrr þennan dag hafi A verið hætt kominn vegna neyslu. Má af því ráða að A hafi þegar verið búin að neyta kókaíns þennan dag. Í samræmi við framburð J er líklegt að það hafi leitt til þess að lengri tími, allt að fimmtán mínútur hafi liðið frá því að hún neytti efnisins og þar til hún lést. Þá kom fram í framburði hans að einhver möguleiki hefði verið á því að bjarga lífi hennar en þá hefði hún, auk hjartahnoðs og öndunaraðstoðar, einnig þurft að fá viðeigandi lyf og hefði tegund þeirra þá orðið að vera háð þeim lyfjum sem A tók og urðu þess valdandi að hún komst í þetta ástand.

Framburður ákærða um aðdraganda þess að A lést hefur verið óljós og er það mat dómsins að hann sé ótrúverðugur um þau atriði sem ekki fá stoð í öðru sem fram er komið í málinu. Bar hann um að hafa verið frammi í eldhúsi eða stofu og hafa heyrt dynk og þá athugað með A sem þá hefði reynst vera með krampa. Við hlið hennar hefði verið sprauta sem hann taldi að A hefði verið að nota. Verður því við það miðað að ákærði hafi orðið þess var þegar A komst í þetta ástand. Bar ákærði sjálfur um að hafa þá hringt í móður sína, vitnið B, og I og óskað eftir aðstoð þeirra vegna A en það hefði hann ekki gert í öðrum tilvikum eftir að A hafði tekið of stóran skammt. Framburður ákærða er misvísandi um það hvenær hann byrjaði að hnoða og blása í A, allt frá því að hafa gert það um það leyti sem hann hringdi í B. Þá hefur framburður B verið óskýr um það hvort ákærði hafi verið að hnoða A þegar hún kom en hún var þess viss að hann hefði a. m. k. gengið beint í það eftir að hafa komið drengjunum inn í herbergið. Samkvæmt þeim upplýsingum sem björgunarlið fékk á vettvangi var byrjað að hnoða og blása í A um kl. 20:10, sem er um tíu mínútum áður en B kom á vettvang, og bendir til þess að ákærði hafi verið farinn að gera lífgunartilraunir áður en kallað var eftir aðstoð sjúkraliðs. Þessar upplýsingar geta vart verið komnar frá öðrum en ákærða. Ekki hefur komið fram með skýrum hætti að ákærði hafi nokkurn tíma heyrt öndunarhljóð frá A. Framburður hans hefur hins vegar verið stöðugur um að A hafi strax byrjað að fá krampa. Samkvæmt yfirliti yfir símtöl í síma B hringdi ákærði í hana um kl. 20:00. Samkvæmt málsgögnum barst tilkynning til neyðarlínu kl. 20:21 og er framburður ákærða og B samhljóða um að þá hafi B verið nýkomin í íbúðina.

Ákærði ber því við að A hefði áður farið í sambærilegt ástand og því hafi hann haldið að hún mundi jafna sig. Bæði framburður K um atvik fyrr um daginn og B um atvik um tveimur vikum fyrr benda til þess að ástand A hafi þá verið annað, og er þá sérstaklega litið til þess að þá virðist hún ekki hafa misst meðvitund. Af framburði ákærða verður ekki annað ráðið en að A hafi ekki komið til meðvitundar aftur eftir að hann varð þess var að hún féll í gólfið. Þá er, í ljósi þess sem fram er komið í málinu, ekki dregið í efa að A hafi jafnað sig áður eftir að hafa tekið of stóran skammt. Það er þó ekki vísbending um að í þeim tilvikum hafi ekki verið ástæða til að leita læknisaðstoðar fyrir hana eða að hún hafi þá ekki verið í lífshættu og mildi ráðið því að þá fór ekki verr.

Sú staðreynd liggur fyrir að ákærði kallað á aðstoð B og I um kl. 20:00 þetta kvöld og bendir það til þess að ákærði hafi þá óttast um líf eða heilsu A. Styður bæði framburður B og I það að ákærði hafi verið óttasleginn þegar hann ræddi við þau en hann sagði þeim þó ekki frá því í síma sem hafði gerst. Á þeim tímapunkti hafði ákærði fulla ástæðu til að kalla á aðstoð sjúkraliðs. Bar ákærði sjálfur um það í framburði sínum hjá lögreglu að hann hefði þá ætlað að hringja á sjúkralið. Þess í stað beið hann þess að B kæmi og tók hún þá strax af skarið um að kalla eftir aðstoð og verður það talið vera því til stuðnings að þá þegar hafi aðstæður verið orðnar slíkar að ákærði hefði átt að kalla eftir aðstoð. Er þá sérstaklega til þess að líta að ákærði gerði í framburði sínum ekki mikinn mun á ástandi A eftir að hún féll og um það leyti þegar B kom, taldi helst að flogum hefði verið farið að fækka. Þá telur dómurinn sannað í ljósi þess sem fram kom hjá m. a. björgunaraðilum að ákærði hafi verið byrjaður lífgunartilraunir áður en hringt var á neyðarlínu. Er ekki um það vafi að ákærði vissi eða mátti vita á þeim tíma er hann heyrði að A datt, sem samkvæmt því sem fram er komið í málinu var rétt fyrir kl. 20.00, að hún væri í lífshættu og þyrfti á aðkallandi aðstoð að halda. Framburður J var skýr um það að A hefði vart verið lengur á lífi en í um fimmtán mínútur frá því að hún neytti efnisins. Af framangreindum tímasetningum má ráða að A hafi látist í síðasta lagi um fimm mínútum áður en B kom á staðinn. Framburður lögreglumanna sem komu á vettvang gefur einnig vísbendingu um að svo kunni að hafa verið og einnig framburður bráðatæknis um að A hefði ekki verið með hjartslátt eða sýnt rafleiðni þegar hann kom á vettvang. Þá kom fram í framburði J að svigrúmið til að bjarga lífi A hefði verið á fyrstu mínútunum eftir að hún tók efnið og áður en hún kastaði upp. Ákærði fann þegar hann reyndi að blása lífi A að hún hafði kastað upp, eins og síðar var staðfest í krufningu, en tímasetning þess hvenær hann blés í hana er þó með öllu óviss. Þá heyrði ákærði A falla í gólfið, sá að hún var með krampa og að hún var meðvitundarlaus. Þetta er sú lýsing sem hann gaf á ástandi hennar um það leyti sem hann hringdi í B. Þessi atriði gáfu ákærða fullt tilefni til að kalla eftir aðstoð sjúkraliðs.

Ákærða gat ekki dulist það að A hefði tekið of stóran skammt. Hann hafði verið hjá henni í um sólarhring áður en hún lést og vissi að hún hafði verið hætt kominn fyrr um daginn eftir að hafa tekið of stóran skammt. Aðgerðir af hans hálfu í framhaldi þess að A datt bera þess jafnframt skýr merki að hann hafi talið lífi hennar ógnað og kallað á aðstoð ættingja sinna vegna hennar, þrátt fyrir að hann haldi því nú fram að hann hafi talið að hún myndi ná sér aftur eins og í fyrri tilvikum. Hann lét engu að síður hjá líða að kalla til sjúkralið og lögreglu og það var ekki gert fyrr en móðir hans kom á vettvang og gat ekki dulist í hversu alvarlegu ástandi A var. Verða þau viðbrögð hans að kalla á aðstoð annarra en sjúkraliðs á engan hátt talin vera fullnægjandi. Þá fór ákærði af vettvangi og forðaðist að ræða við lögreglu, jafnvel þó honum hefði verið gerð grein fyrir nauðsyn þess fyrir lífslíkur A að hann gæfi upplýsingar um aðdraganda þess að hún veiktist, en aðrir gátu ekki veitt þessar upplýsingar. Ekkert er fram komið sem bendir til þess að ákærði hafi sjálfur verið undir áhrifum fíkniefna þegar atvik gerðust. Getur ákærði ekki borið fyrir sig að hann hafi á einhvern hátt haft minni getu en einstaklingar almennt til að átta sig á alvarleika málsins enda ekkert fram komið sem bendir til þess. Þá verður ekki fallist á það með ákærða að sýkna beri hann á þeim forsendum að óvissa sé um nákvæman dánartíma og þar með hvort möguleiki hefði verið á björgun þegar ákærði kom að A. Ákæruvaldið miðar við að það athafnaleysi ákærða að kalla ekki til sjúkralið varði við 1. mgr. 221. gr. almennra hegningarlaga, og ákærði hafi með því látið farast fyrir að koma A, sem augljóslega var stödd í lífsháska, til hjálpar. Á þetta verður að fallast. Sinnuleysi um athafnir varða einstaklinga að öðru jöfnu ekki refsiábyrgð. Refsiábyrgð á grundvelli 221. gr. laga nr. 19/1940 er undantekning þar frá og mælir ákvæðið fyrir um skyldu til athafna við lífsháska, sé það gert án þess að sá sem í hlut eigi stofni lífi sínu eða annarra í háska við slíkar aðstæður. Engar slíkar aðstæður voru fyrir hendi umrætt sinn hvað varðar ákærða. Verður með hliðsjón af því sem hér að framan er rakið miðað við að ákærða hafi verið hinar lífshættulegu aðstæður augljósar og að honum hafi borið að kalla til sjúkralið er hann varð þess var að A féll til jarðar og hann sá sprautuna hjá henni. Verður ákærði því sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 221. gr. laga nr. 19/1940.

IV

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dagsettu 19. júní 2020, hefur hann ítrekað verið dæmdur til refsingar allt frá árinu 1998. Hefur hann m. a. sex sinnum verið dæmdur til refsingar fyrir ofbeldisbrot og ítrekað fyrir brot gegn umferðarlögum nr. 50/1987. Ákærði hlaut síðast fangelsisdóm [...] 2015, en hann var þá með dómi héraðsdóms dæmdur til fangelsisvistar í fjögur ár og níu mánuði, m. a. fyrir ofbeldisbrot og umferðarlagabrot. Þann 19. desember 2017 var ákærða veitt reynslulausn á eftirstöðvum þeirrar refsingar, 570 dögum. Með ákvörðun Fangelsismálastofnunar 26. janúar 2018 var ákærða gert að afplána eftirstöðvar refsingarinnar.

Ákærði lét farast fyrir að kalla eftir aðstoð sjúkralið umrætt sinn. Með því sýndi ákærði af sér skeytingarleysi um líf A og heilsu en hún hafði ekki aðra möguleika á björgun eins og atvikum var háttað og ákærða mátti vera ljóst. Verður því við ákvörðun refsingar ákærða sérstaklega litið til 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af framangreindu og sakarefni málsins þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjá mánuði. Vegna eðlis og alvarleika brotsins eru ekki efni til að skilorðsbinda dæmda refsingu.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 1.000.000 króna, að meðtöldum virðisaukaskatti. Þá greiði ákærði 805.835 krónur í sakarkostnað samkvæmt framlögðu yfirliti ákæruvaldsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið A-kvk-nf B-kvk-nf A-kvk-nf aðstoðarsaksóknari.

S-kvk-nf E-kvk-nf K-kvk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði.

Ákærði greiði allan sakarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, S-kk-ef K-kk-ef K-kk-ef lögmanns, 1.000.000 króna, og 805.835 krónur í sakarkostnað.