432/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi A og B í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna slita á óvígðri sambúð. Landsréttur féllst á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að fjárhagur aðila hefði að miklu leyti verið sameiginlegur, og fjárhagsleg samstaða hafi þannig verið með A og B á sambúðartíma þeirra, en taldi að í ljósi atvika og aðstæðna aðila skyldi virða eignarhlutdeild B í fasteigninni sem þau bjuggu í á sambúðartíma að álitum.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 9. júlí 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 31. júlí 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. júní 2020 í málinu nr. Q[...]/2019 þar sem leyst var úr ágreiningi, sem reis í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli aðila vegna slita á óvígðri sambúð, á þann veg að viðurkennt var að hlutur varnaraðila í söluandvirði fasteignarinnar að [...] í [...] væri 2.522.657 krónur. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og „að málið verði tekið upp að nýju milli“ aðila.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

4 Hinn 10. júlí 2020 barst réttinum kæra Þ-kvk-ef I. J-kvk-ef lögmanns fyrir hönd sóknaraðila á sama úrskurði með þeirri kröfu meðal annars að hinum kærða úrskurði verði hnekkt. Einnig barst réttinum greinargerð lögmannsins 21. júlí 2020 og viðbótargögn 6. ágúst og 16. október sama ár. Í kæru lögmannsins er tekið fram að hvorki sóknaraðili né umboðsmaður hennar hafi sótt þing við uppkvaðningu úrskurðarins vegna boðaðra forfalla og því sé úrskurðurinn kærður miðað við lok kærufrests 13. júlí, sbr. 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í ákvæðinu segir að vilji maður kæra dómsathöfn beri að afhenda héraðsdómara skriflega kæru áður en tvær vikur eru liðnar frá uppkvaðningu úrskurðar ef hann eða umboðsmaður var þá staddur á dómþingi en ella áður en tvær vikur eru liðnar frá því að hann eða umboðsmaður hans fékk vitneskju um úrskurð eða dómsathöfn.

5 Í endurriti úr þingbók Héraðsdóms Reykjavíkur 25. júní 2020 í máli nr. Q[...]/2019, þegar hinn kærði úrskurður var kveðinn upp, er að finna svofellda bókun: „Af hálfu varnaraðila er ekki sótt þing en lögmaður boðaði forföll.“ Samkvæmt 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 3. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991, er kærufrestur tvær vikur og byrjar fresturinn að líða þegar málsaðili eða umboðsmaður hans fékk vitneskju um úrskurð eða dómsathöfn. Verður að miða við að þessi frestur hafi byrjað að líða þegar við uppkvaðningu hins kærða úrskurðar þar sem ráða má af fyrrnefndri bókun í þingbók að lögmaður sóknaraðila, varnaraðila í héraði, hafi móttekið boðun til þinghalds til uppkvaðningar úrskurðarins, sbr. dóm Hæstaréttar 19. mars 2014 í máli nr. 171/2014. Þegar kæra lögmannsins barst Landsrétti 10. júlí 2020 var kærufrestur liðinn og geta kröfur sóknaraðila samkvæmt henni ekki komið til álita fyrir réttinum. Fer því um úrlausn málsins eftir þeirri kæru sem barst réttinum innan lögmælts kærufrests.

Niðurstaða

6 Skilja verður málatilbúnað sóknaraðila og kröfu fyrir Landsrétti á þann veg að hún krefjist þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að söluverð íbúðar að [...] í [...] komi óskipt í hennar hlut við opinber skipti til fjárslita á milli hennar og varnaraðila.

7 Málsatvikum er lýst í hinum kærða úrskurði. Eins og þar segir keypti sóknaraðili íbúð að [...] í [...] 21. mars 2005 fyrir 20.230.000 krónur. Greiddi sóknaraðili útborgun að fjárhæð 4.330.000 krónur og tók lán að fjárhæð 15.900.000 krónur. Þá greiddi sóknaraðili allan kostnað af tilteknum endurbótum á fasteigninni, samtals að fjárhæð 1.038.495 krónur. Íbúðin var seld 7. nóvember 2017 fyrir 51.400.000 krónur og voru 27.688.614 krónur af söluandvirðinu lagðar inn á bankareikning sóknaraðila eftir uppgreiðslu áhvílandi lána og greiðslu kostnaðar af sölunni.

8 Sambúð aðila hófst 1. janúar 2004 og lauk með tilkynningu til Þjóðskrár Íslands 14. mars 2015. Á sambúðartímanum bjuggu aðilar að [...]. Snýr deila þeirra að því hvort varnaraðili eigi við lok sambúðar hlutdeild í söluandvirði íbúðarinnar. Byggir varnaraðili á því fyrir Landsrétti að honum beri hlutdeild í þeirri eignamyndun er varð á sambúðartímanum og vísar til óundirritaðs samkomulags frá 1. júní 2005 þar sem tilgreind er tiltekin séreign sóknaraðila í íbúðinni og að það sem eftir stæði yrði sameign aðila að jöfnu. Sóknaraðili hafnar öllum sjónarmiðum varnaraðila í þá veru að honum beri hlutdeild í söluandvirði fasteignarinnar.

9 Tilvitnað „samkomulag“, eða uppkast að samkomulagi, sem er meðal gagna málsins, er óundirritað og því óskuldbindandi fyrir aðila gegn mótmælum sóknaraðila. Er því ekki unnt að byggja á efni þess við úrlausn málsins.

10 Eins og segir í 104. gr. laga nr. 20/1991 koma til skipta þær eignir og þau réttindi sem ekki verða talin séreignir annars aðilans ef ekki næst samkomulag um annað þegar sambúð er slitið. Af gögnum málsins verður ráðið að laun aðila hafi verið nokkuð jöfn á sambúðartímanum. Varnaraðili hafði þó ívið hærri laun en sóknaraðili. Þá verður einnig ráðið af gögnum málsins að bæði sóknaraðili og varnaraðili hafi lagt nokkuð jafnt til reksturs heimilisins og er þá meðtalin greiðsla á afborgunum af lánum Íbúðalánasjóðs, sem hvíldu á fasteigninni, fasteignagjöldum og öðrum rekstrarkostnaði fasteignarinnar, svo sem hita og rafmagni og öðrum útgjöldum heimilisins. Þá liggur fyrir að báðir aðilar málsins fengu að jöfnu ákvarðaða leiðréttingu á fasteignaveðlánum samkvæmt reglugerð nr. 990/2014 um breytingu á reglugerð nr. 698/2014 um samræmt verklag og viðmið við leiðréttingu verðtryggðra fasteignaveðlána, sbr. lög nr. 35/2014 um leiðréttingu fasteignaveðlána, sem ráðstafað var eftir fyrirsögn sóknaraðila til lækkunar á fasteignaveðlánum sem hvíldu á fasteigninni í samræmi við 11. gr. laganna. Loks liggur fyrir að aðilar málsins voru samsköttuð á sambúðartímanum á tímabilinu frá tekjuárinu 2004 til og með 2014.

11 Að því virtu sem að framan er rakið verður fallist á niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að fjárhagur aðila hafi að miklu leyti verið sameiginlegur og fjárhagsleg samstaða hafi þannig verið með aðilum á sambúðartímanum og að varnaraðila beri hlutdeild í þeirri sameiginlegu eignamyndun sem varð á sambúðartíma aðila. Að mati réttarins verður eins og á stendur að virða slíka hlutdeild varnaraðila í söluandvirði [...] að álitum. Þegar litið er til allra þeirra atriða sem að framan eru rakin verður hlutdeild varnaraðila í söluandvirðinu ákveðin 2.200.000 krónur.

12 Í ljósi málatilbúnaðar sóknaraðila kemur niðurstaða héraðsdóms um viðmiðunardag skipta ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti.

13 Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest. Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð:

Við opinber skipti til fjárslita milli sóknaraðila, A, og varnaraðila, B, skal varnaraðili fá í sinn hlut 2.200.000 krónur af söluandvirði fasteignarinnar að [...] í [...].

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað skal vera óraskað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 800.000 krónur í kærumálskostnað.