303/2023

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og 1. mgr. 100. gr. sömu laga.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 27. apríl 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 27. apríl 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun, þó ekki lengur en til miðvikudagsins 2 4. maí 2023 klukkan 16.

Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara að vistuninni verði markaður skemmri tími og að því frágengnu að honum verði gert að sæta farbanni.

Niðurstaða

4

Með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness 21. apríl 2023, sem staðfestur var af Landsrétti 25. sama mánaðar, sbr. úrskurð í máli nr. 295/2023, var varnaraðila gert að sæta gæsluvarðhaldi til 27. apríl 2023 á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

Krafa sóknaraðila um gæsluvarðhald varnaraðila er nú reist á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008.

5

Í 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 segir að úrskurða megi sakborning í gæsluvarðhald þótt skilyrði a- til d-liða 1. mgr. sömu greinar séu ekki fyrir hendi ef sterkur grunur leikur á að hann hafi framið afbrot sem að lögum getur varðað 10 ára fangelsi, enda sé brotið þess eðlis að ætla megi varðhald nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna.

6

Samkvæmt 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar skal maður aldrei sæta gæsluvarðhaldi lengur en nauðsyn krefur. Í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu, sem hafa ber til hliðsjónar við skýringu á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008, hefur meðal annars verið talið heimilt að beita gæsluvarðhaldi með tilliti til almannahagsmuna, að minnsta kosti um tíma, ef ætlað brot hins grunaða telst sérstaklega alvarlegt og lausn viðkomandi er talin líkleg til að misbjóða réttlætiskennd almennings og valda óróa í samfélaginu, sbr. til dæmis dóm í máli L-x-x gegn Frakklandi 26. júní 1991, málsgrein 51. Til að sakborningur verði úrskurðaður í gæsluvarðhald á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 er því ekki nóg að vísa með almennum hætti til alvarleika brots.

7

Fyrir liggur myndupptaka af árás þeirri sem leiddi til dauða brotaþola. Af henni verður skýrlega ráðið að varnaraðili átti aðild að þeirri atlögu. Af upptökunni verður jafnframt ekki annað ráðið en að varnaraðila hafi hlotið að vera ljóst að samverkamaður hans í atlögu að brotaþola hafði í þrígang stungið hann með hnífi. Í stað þess að stöðva árásina eða láta af háttsemi sinni ber upptakan með sér að varnaraðili hélt áfram atlögunni í félagi með samverkamönnum sínum.

8

Með vísan til framangreinds er fallist á að varnaraðili sé undir sterkum grun um aðild að broti gegn 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem varðar allt að 16 ára eða ævilöngu fangelsi eða eftir atvikum 2. mgr. 218. gr. sömu laga sem varðar allt að 16 ára fangelsi.

9

Í dómaframkvæmd hefur verið lagt til grundvallar að ríkir almannahagsmunir standi til þess að menn sem sterklega eru grunaðir um alvarleg ofbeldisbrot gangi ekki lausir, sbr. meðal annars til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 12. desember 2017 í máli nr. 774/2017 og úrskurði Landsréttar 30. október 2019 í máli nr. 716/2019 og 29. apríl 2022 í máli nr. 261/2022. Að því virtu og með vísan til alvarleika þess brots sem sterkur grunur er um að varnaraðili hafi framið er fallist á að gæsluvarðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður staðfestur.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.