539/2018

Útdráttur

K ehf. og H ehf. áttu í viðskiptasambandi um vikulega útgáfu bæjarblaðs frá febrúar 2007. Lá enginn skriflegur samningur að baki og greindi þá á um þóknun til H ehf. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að K ehf. hefði ekki greitt reikninga frá H ehf. frá desember 2008, heldur hefðu greiðslurnar yfirleitt staðið á heilu eða hálfu hundraði þúsunda króna. Ekki yrði ráðið að H ehf. hefði gert athugasemd við það fyrr en á árinu 2013 en greiðslur frá K ehf. hefðu eftir það samt sem áður haldið áfram með óbreyttu sniði. Mátti H ehf. af því ráða að K ehf. liti svo á að í greiðslum sínum fælist fullnægjandi greiðsla fyrir þjónustu H ehf. Þá hefði H ehf. ekki sett fram skýra kröfu um greiðslu viðskiptaskuldarinnar fyrr en með bréfi árið 2016 og ekki höfðað mál vegna greiðslunnar fyrr en einu og hálfu ári síðar. Með vísan til framangreinds hefði H ehf. sýnt af sér slíkt tómlæti að krafa hans teldist niður fallin.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 29. júní 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 4. júní 2018 í málinu nr. E1208/2017.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnda en til vara að krafa stefnda verði lækkuð. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar greinir fól áfrýjandi stefnda í upphafi árs 2007 útgáfu og ritstjórn vikulegs bæjarblaðs í hans eigu, Fjarðarpóstsins, auk sölu auglýsinga í blaðið. Áður hafði áfrýjandi átt í samsvarandi viðskiptum við fyrirsvarsmann stefnda. Enginn skriflegur samningur lá að baki viðskiptum aðila og í málinu greinir þá á um þóknun til stefnda.

5 Stefndi gerði áfrýjanda frá upphafi viðskiptanna reikning vegna 30% hlutar af auglýsingasölu auk 2.500 króna á blaðsíðu í umbroti hvers blaðs. Á samningstímanum voru reikningarnir ýmist gefnir út vikulega eða með lengra millibili og voru nokkrir reikningar þá gefnir út samhliða.

6 Af hreyfingalista stefnda yfir viðskiptareikning áfrýjanda má ráða að í upphafi viðskiptanna greiddi áfrýjandi ýmist kröfur samkvæmt útgefnum reikningum eða fjárhæðir sem stóðu jafnan á heilu og hálfu hundraði þúsunda króna. Ber hreyfingalistinn jafnframt með sér að áfrýjandi var ýmist í skuld við stefnda eða ekki fram í desember 2008. Eftir það jukust skuldir áfrýjanda við stefnda jafnt og þétt og greiðslur áfrýjanda voru ekki í samræmi við útgefna reikninga heldur hlupu nær undantekningarlaust á heilu og hálfu hundraði þúsunda króna.

7 Síðasta tölublaðið sem stefndi vann í þágu áfrýjanda kom út 7. júlí 2016. Samkvæmt framangreindum hreyfingalista hætti hann þó að mestu útgáfu reikninga eftir 20. október 2015. Á tímabilinu greiddi áfrýjandi stefnda vikulega með sama sniði og áður.

8 Í málinu hefur verið lagt fram tölvubréf fyrirsvarsmanns stefnda til fyrirsvarsmanns áfrýjanda 30. maí 2013 þar sem fram kemur: „Ég vildi gjarnan fá einhver svör um greiðslur til mín – ég get ekki haldið áfram að greiða virðisaukaskatt af reikningum sem ég fæ ekki greitt. Sendu mér reikningsyfirlit svo við getum a.m.k. sannmælst um hver staðan sé.“ Sams konar tölvubréf er dagsett 15. ágúst 2014 en þar segir: „Þetta gengur ekki svona, þú verður að greiða meira inn á skuldina. Ég næ ekki endum saman svona. Sendu mér yfirlit yfir stöðuna m.v. síðustu áramót og svo förum við yfir framhaldið.“ Í tölvubréfi fyrirsvarsmanns stefnda 15. maí 2015 segir að áfrýjandi hafi „[sleppt] úr innborgun síðustu viku í apríl. Það er ekki að ganga á skuldina frekar hitt“. Í tölvubréfum 2. og 23. júní 2016 óskaði fyrirsvarsmaður stefnda eftir því að fá yfirlit frá áfrýjanda um viðskiptastöðu aðila.

9 Í skýrslum fyrirsvarsmanna aðila fyrir héraðsdómi greindi þá á um hvort fyrirsvarsmaður stefnda hefði gengið á eftir því að fá útgefna reikninga greidda. Bar hvor tveggja um að afstöðu sinni hefðu þeir að mestu leyti komið á framfæri munnlega. Spurður um viðbrögð við fyrrgreindum tölvubréfum bar fyrirsvarsmaður áfrýjanda að þau hefðu engin verið af hans hálfu þar sem það hafi alltaf legið fyrir að stefndi fengi greiðslur eftir því sem afkoma blaðsins leyfði.

10 Með bréfi 8. júlí 2016 skoraði stefndi á áfrýjanda að greiða skuld miðað við greiðslustöðu áfrýjanda 8. júlí 2016, eða 10.880.075 krónur. Í tölvubréfi lögmanns áfrýjanda til stefnda 9. ágúst sama ár var frekari greiðsluskyldu hafnað. Stefndi höfðaði mál þetta fyrir héraðsdómi 5. desember 2017.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

11 Áfrýjandi byggir á því að reikningar þeir sem standa að baki kröfu stefnda hafi ekki verið lagðir fram fyrr en eftir að áfrýjandi skilaði greinargerð í héraði. Hafi þetta valdið því að áfrýjanda hafi ekki verið unnt að hafa uppi fullnægjandi varnir um réttmæti stefnukröfunnar í greinargerð sinni í héraði. Séu reikningarnir því of seint fram komnir til að á þeim verði byggt við úrlausn málsins, sbr. 1. mgr. 80. gr., 95. gr. og 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af því leiði að sýkna beri áfrýjanda á grundvelli sönnunarskorts.

12 Að þessu frágengnu byggir áfrýjandi á því að hann hafi staðið stefnda að fullu skil á greiðslum eins og munnlega hefði verið samið um við upphaf viðskipta þeirra. Samningur aðila hafi kveðið á um að stefndi skyldi fá 30% hlut af innheimtum auglýsingatekjum Fjarðarpóstsins en ekki af auglýsingasölu. Stefndi hafi ekki hreyft andmælum við fyrirkomulagi greiðslna frá áfrýjanda eða gert tilraunir til að ná fram leiðréttingu sinna mála svo árum skipti og kröfur hans séu því í öllu falli niður fallnar fyrir tómlætis sakir. Áfrýjandi mótmælir þeim rökstuðningi héraðsdóms að hann hafi greitt verulega inn á kröfu stefnda frá október 2015 fram á mitt ár 2016. Ekki hafi verið um greiðslu á skuld að ræða heldur vikulegar greiðslur fyrir vinnu stefnda við ný tölublöð, jafnóðum og vinnan hafi verið innt af hendi. Stefndi hafi á hinn bóginn látið hjá líða að gefa út reikninga á sama tímabili. Verði ekki á framangreint fallist byggir áfrýjandi á því að krafa stefnda sé að hluta eða öllu leyti fallin niður þar sem kröfur sem gjaldfallið hafi fyrir 5. desember 2013 séu fyrndar, eða sem nemi 16.772.047 krónum samkvæmt yfirlitum stefnda.

Málsástæður stefnda

13 Stefndi tekur undir rökstuðning héraðsdóms í málinu. Málsástæðum hans er nánar lýst í hinum áfrýjaða dómi.

Niðurstaða

14 Við þingfestingu í héraði 6. desember 2017 var stefna málsins lögð fram ásamt fylgiskjölum. Meðal fylgiskjalanna var hreyfingalisti þar sem vísað er til þeirra reikninga sem standa að baki stefnukröfunni. Af honum má skýrt ráða númer, útgáfudag og fjárhæð hvers reiknings um sig, auk þess sem fram kemur að reikningarnir voru gefnir út á áfrýjanda sem greiðanda. Í stefnu var einnig gerður áskilnaður um framlagningu reikninga yrði talin þörf á því á síðari stigum málsins. Stefndi lagði fram greinargerð sína í þinghaldi 31. janúar 2018. Við fyrirtöku málsins 27. febrúar sama ár óskaði stefndi eftir því að fá að leggja reikningana fram en áfrýjandi andmælti síðbúinni gagnaframlagningu. Héraðsdómari heimilaði framlagningu reikninganna með ákvörðun 8. mars sama ár og voru þeir lagðir fram í þinghaldi 22. sama mánaðar.

15 Af stefnu málsins og framlögðum hreyfingalista má ótvírætt ráða hvaða grundvöll stefndi lagði að málshöfðun sinni. Verður því fallist á það með héraðsdómara að með framlagningu reikninganna hafi ekki verið dregin ný atriði inn í málið. Raskaði framlagning þeirra því ekki grundvelli málsins frá útgáfu stefnu. Þá hefur áfrýjandi ekki fært fram haldbær rök fyrir því að hann hafi átt erfitt með að verjast kröfunni þótt reikningarnir sjálfir hafi ekki verið lagðir fram við þingfestingu málsins í héraði. Verður andmælum áfrýjanda við því að litið verði til reikninganna við úrlausn málsins því hafnað.

16 Áfrýjandi telur reikninga stefnda ekki í samræmi við munnlegan samning aðila. Gerir hann ágreining um fjárhæð þeirra að því leyti og telur sig hafa innt fullnaðargreiðslu af hendi fyrir verk stefnda í hvert sinn er hann greiddi honum. Líkt og að framan greinir gerði stefndi þó áfrýjanda frá upphafi viðskiptanna reikninga vegna 30% hlutar af auglýsingasölu auk 2.500 króna á blaðsíðu í umbroti hvers blaðs. Þá verður hvorki ráðið af gögnum málsins né framburði áfrýjanda fyrir héraðsdómi að hann hafi gert athugasemdir við reikningana að þessu leyti. Loks er til þess að líta að áfrýjandi greiddi í byrjun viðskiptasambandsins allmarga slíka reikninga þótt síðar hafi greiðslur jafnan staðið á heilu og hálfu hundraði þúsunda króna. Verður því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að áfrýjandi hafi ekki sannað að samningur aðila hafi verið annars efnis en reikningar stefnda gefa til kynna og að stefnda hafi verið heimilt að færa greiðslur áfrýjanda inn á höfuðstól elstu skuldar hvert sinn.

17 Áfrýjandi ber fyrir sig að kröfur stefnda hafi verið fyrndar í heild eða að hluta þegar málið var höfðað 5. desember 2017, sbr. 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda sem kveður á um fjögurra ára almennan fyrningarfrest kröfuréttinda. Fjárhæð útgefinna reikninga stefnda eftir 5. desember 2013 er um það bil tvöfalt hærri en fjárhæð stefnukröfu málsins. Verður því hafnað kröfu áfrýjanda um sýknu eða lækkun á kröfu stefnda vegna fyrningar.

18 Áfrýjandi byggir loks á því að hvað sem framangreindu líði hafi stefndi sýnt slíkt tómlæti um gæslu hagsmuna sinna að sýkna verði áfrýjanda af kröfu hans.

19 Aðilar áttu í samfelldu viðskiptasambandi um vikulega útgáfu bæjarblaðs frá febrúar 2007. Óumdeilt er að stefndi sendi áfrýjanda reglulega, oftast í hverri viku, reikning með sundurliðaðri kröfu vegna hverrar útgáfu og að áfrýjandi greiddi að sama skapi stefnda því sem næst vikulega fyrir þjónustu hans. Frá desember 2008 greiddi áfrýjandi þó ekki þá reikninga sem stefndi sendi, heldur stóðu greiðslurnar yfirleitt á heilu eða hálfu hundraði þúsunda króna. Samkvæmt gögnum málsins verður ekki ráðið að stefndi hafi gert athugasemd við það fyrr en með tölvupósti 30. maí 2013, tæpum fjórum og hálfu ári eftir að viðskiptaskuldin hóf að safnast upp. Greiðslur frá áfrýjanda héldu þrátt fyrir það áfram með óbreyttu sniði. Mátti stefndi af öllu framangreindu ráða að áfrýjandi liti svo á að í greiðslum sínum fælist fullnægjandi greiðsla fyrir þjónustu stefnda. Þrátt fyrir frekari samskipti um viðskipti aðila á árunum 20142016 setti stefndi þó ekki fram skýra kröfu um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar fyrr en með bréfi 8. júlí 2016, um sjö og hálfu ári eftir að viðskiptaskuldin hóf að safnast upp. Mál þetta höfðaði hann svo ekki fyrr en tæpu einu og hálfu ári síðar. Með vísan til framangreinds verður stefndi talinn hafa sýnt af sér slíkt tómlæti um að halda fram rétti sínum til greiðslu að krafa hans telst niður fallin fyrir tómlætis sakir.

20 Samkvæmt öllu framangreindu ber að sýkna áfrýjanda af kröfu stefnda.

21 Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að aðilar beri hvor sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Keilir útgáfufélag ehf., er sýkn af kröfu stefnda, Hönnunarhússins ehf.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.