79/2020

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir á smurstöð B er hann féll ofan í gryfju undir bifreið sinni sem var þar í viðgerð. Aðilar deildu um hvort starfsmenn B hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi með því að hafa ekki tryggt öryggi hans á vinnusvæðinu. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram um að B hefði ekki gætt nægilega að fyrirmælum í lögum og stjórnvaldsreglum sem miða að því að tryggja aðstæður á verkstæðum og því væri óhjákvæmilegt að líta svo á að slysið hefði orðið vegna óhappatilviks og aðgæsluleysis A. Með hliðsjón af framangreindu var V hf. sýknað af öllum kröfum A.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf og H-kvk-nf B-kvk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 6. febrúar 2020. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 13. janúar 2020 í málinu nr. E[...]/2019.

2 Áfrýjandi krefst aðallega sýknu af öllum kröfum stefnda en til vara að sök verði skipt og að stefnda verði gert að bera meirihluta sakar. Í báðum tilfellum krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Í dómi héraðsdóms eru helstu málsatvik rakin, sem og meginatriði úr framburði stefnda og vitnisins D, verkstjóra hjá vátryggingartakanum B hf., fyrir héraðsdómi. Í framburði stefnda kom fram að hann hafi farið með bifreið sína á smurstöð vátryggingartaka til að láta skipta um peru í framljósi bílstjóramegin. Starfsmaður vátryggingartaka sem aðstoðaði hann hafi sagt að ekki væri hægt að skipta um peruna þar sem bolti væri brotinn. Kvaðst stefndi hafa spurt hvort ekki væri hægt að „smokra einhverju upp á þennan bolta“ og starfsmaðurinn sagt „jú, jú“ við því. Hafi stefndi þá sótt verkfæri sín sem voru í bifreiðinni fyrir aftan bílstjórasætið og lagt þau ofan á vélina en síðan tekið eftir því að starfsmaðurinn var farinn. Hafi stefndi þá ætlað „að reyna að líta betur á hvernig þetta, hvort ég kæmist að þessum bolta, og er aðeins að fikra mig til og eina sem ég man eftir að ég er að fálma eftir bílnum og það bara slokknar á mér.“

5 Í framburði vitnisins D kom fram að hann þurfti að skreppa frá í ótilgreindum tilgangi, eftir að hafa tilkynnt stefnda að ekki væri unnt að gera við bifreið hans á smurstöðinni. Kvaðst vitnið hafa litið svo á að viðskiptunum væri lokið og að bifreiðin væri á leið út af smurstöðinni. Hann hafi ekki séð stefnda taka verkfæri sín út úr bifreiðinni áður en hann fór. Síðar í framburði hans kom fram að hann „sá ekki í raun og veru hvað [stefndi] var að taka úr bílnum sko [...] gat þess vegna verið að ná í eitthvað dót skilurðu.“Aðspurt hver hefði átt að loka vélarhlífinni og aka bifreiðinni út vísaði vitnið til þess að annar starfsmaður hefði verið þarna að fylgjast með. Kvaðst vitnið hafa sagt þeim starfsmanni að hann þyrfti að skreppa en ekki beðið hann sérstaklega um að ljúka viðskiptunum. Nánar aðspurt kvaðst vitnið hafa sagt við starfsmanninn „þú verður hérna er það ekki?“ og starfsmaðurinn hafi játað því. Viðkomandi starfsmaður var ekki leiddur fyrir dóm sem vitni.

Málsástæður aðila

Helstu málsástæður áfrýjanda

6 Áfrýjandi byggir í meginatriðum á því að slys stefnda sé að rekja til óhappatilviks eða eigin aðgæsluleysis hans. Höfuðorsök slyssins sé sú athöfn stefnda að ákveða upp á sitt einsdæmi að sækja verkfæri í bifreið sína og reyna sjálfur að losa peru í framljósi hennar inni á smurstöðinni þrátt fyrir að starfsmaður áfrýjanda hefði sagt honum að það væri ekki hægt og að skipta þyrfti um ljósasleðann á öðru verkstæði. Mótmælir áfrýjandi þeirri niðurstöðu héraðsdóms að höfuðorsakir slyssins séu tvær, annars vegar að ekki hefði verið tryggt með fullnægjandi hætti að óviðkomandi aðilar hefðu ekki aðgang að smurstöðinni og hins vegar að ekki hefði verið tryggt nægilegt eftirlit með stefnda, auk þess sem ósannað væri að stefndi hefði verið aðvaraður um hættur á vinnusvæðinu. Byggir áfrýjandi á því að ekki skipti máli hvernig aðgangsstýringum að smurstöðinni var háttað enda hafi stefndi farið inn á vinnusvæðið með leyfi og í fylgd starfsmanns vátryggingartaka, en slíkt sé ekki bannað. Eðli málsins samkvæmt sé ekki hægt að hafa handrið umhverfis gryfjuna. Við slíkar aðstæður felist viðeigandi ráðstafanir í skilningi 5. mgr. 39. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða í því að vara við þeirri hættu sem stafi af gryfjunni en ómögulegt sé að hafa sérstakt eftirlit með viðskiptavinum öllum stundum, eins og héraðsdómur virðist leggja til grundvallar. Byggt er á því að aðbúnaði á smurstöðinni, svo sem viðvörunarmerkingum og lýsingu, hafi í engu verið áfátt.

7 Áfrýjandi mótmælir því að hann verði látinn bera hallann af sönnun um það hvort starfsmaður vátryggingartaka varaði stefnda sérstaklega við gryfjunni, auk þess sem byggt er á því að engum sem komi inn á smurstöðina geti dulist að sýna þurfi sérstaka varúð og aðgæslu þegar þangað er komið. Loks byggir áfrýjandi á því að óraunhæft sé að gera sömu kröfur til fræðslu og þjálfunar viðskiptavina og starfsmanna og að ekkert orsakasamband sé á milli slyssins og skorts á því að gert hafi verið áhættumat í samræmi við 65. gr. og 65. gr. a. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.

Helstu málsástæður stefnda

8 Stefndi byggir í meginatriðum á því að starfsmenn vátryggingartaka hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi með því að hleypa honum inn á vinnusvæðið og skilja hann þar einan eftir, án þess að gera fullnægjandi ráðstafanir til að vernda hann fyrir þeirri hættu sem leiddi af gryfjunni. Ákvæði laga nr. 46/1980 og reglur settar með stoð í þeim lögum feli í sér lágmarkskröfur til atvinnurekenda en gera megi auknar kröfur til þeirra, sem reki þjónustu fyrir neytendur, um ráðstafanir til að tryggja öryggi viðskiptavina sinna. Stefndi mótmælir því að öryggi hans hafi verið nægjanlega tryggt með öryggismerkingum. Sem viðskiptavinur hafi hann ekki haft sömu reynslu og þjálfun í að umgangast gryfjur og starfsmenn vátryggingartaka og hafi því hvílt enn ríkari skylda á vátryggingartaka að tryggja öryggi hans. Auðvelt hefði verið að koma í veg fyrir tjón hans með því til dæmis að bakka bifreiðinni út af smurstöðinni áður en honum var sýnt í hverju vandinn væri fólginn. Þá byggir stefndi á því að slysið verði beinlínis rakið til þess að á slysdegi hafi vátryggingartaki ekki verið búinn að gera áhættumat, enda hefði þá verið búið að fara yfir aðgangstakmarkanir og setja verklagsreglur fyrir starfsmenn vegna þeirrar hættu sem fylgi því að leyfa viðskiptavinum frjálsan aðgang að vinnusvæðinu án eftirlits.

9 Loks mótmælir stefndi því að hann hafi sýnt af sér slíkt gáleysi inni á smurstöðinni að leitt geti til þess að bætur til hans verði skertar eða felldar niður. Það sé fullkomlega eðlilegt að hann hafi ekki áttað sig á hættunni sem hlaust af gryfjunni. Vísar stefndi meðal annars til þess að bifreið hans hafi hulið meirihluta gryfjunnar og gulmáluðu línurnar á gólfi á slysdegi, auk þess sem hann hafi enga reynslu af bifreiðaverkstæðum og hafi ekki verið varaður við hættunni. Rétt hafi verið af héraðsdómi að láta áfrýjanda bera hallann af sönnun um hvort stefndi hafi verið varaður sérstaklega við hættu af gryfjunni en það atriði snúi fremur að ætlaðri eigin sök stefnda og hvíli sönnunarbyrðin fyrir henni á áfrýjanda.

Niðurstaða

10 Svo sem rakið er í hinum áfrýjaða dómi á málið rætur að rekja til þess að stefndi féll niður í gryfju á smurstöð vátryggingartaka 6. desember 2017 og slasaðist. 11 Samkvæmt meginreglu íslensks skaðabótaréttar verður sá sem krefst skaðabóta að sanna að hann hafi orðið fyrir tjóni og að tjónið megi rekja til atvika sem vátryggingartaki eða starfsmenn hans bera ábyrgð á að lögum þannig að orsakatengsl séu á milli tjóns hans og atvika og að tjónið sé sennileg afleiðing hinnar saknæmu háttsemi vátryggingartaka eða starfsmanna hans.

12 Í skýrslu Vinnueftirlitsins, sem gerð var í framhaldi af slysi stefnda, eru gerðar tvær athugasemdir við aðstæður á smurstöð vátryggingartaka. Annars vegar að vátryggingartaki hefði ekki gert skriflega áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustaðnum samkvæmt 65. gr. og 65. gr. a laga nr. 46/1980 og hins vegar að takmörkun á aðgengi viðskiptavina vátryggingartaka að vinnurými smurstöðvarinnar hafi verið óviðunandi. Engar athugasemdir voru gerðar við fallvarnir eða öryggismerkingar á smurstöðinni.

13 Samkvæmt 5. mgr. 39. gr. reglna nr. 581/1995 skal ef á vinnustöðum er hættusvæði, þar sem starfsmenn geta hrasað eða hlutir fallið vegna þess hvernig vinnu er háttað, afgirða þau eins og unnt er til að koma í veg fyrir aðgang óviðkomandi starfsmanna. Jafnframt skal gera viðeigandi ráðstafanir til að vernda þá starfsmenn sem hafa aðgang að slíkum hættusvæðum og skulu hættusvæðin greinilega merkt. Fyrir liggur að starfsmaður vátryggingartaka bauð stefnda inn á smurstöðina í því skyni að sýna honum af hverju ekki væri unnt að fjarlægja ljósaperu úr perustæði bifreiðar stefnda. Verður ekki fallist á með héraðsdómi að slys stefnda megi rekja til þess að skort hafi á að vátryggingartaki tryggði að viðskiptavinir hans kæmust ekki inn á vinnusvæðið en hvergi í lögum er lagt bann við því að viðskiptavinir séu inni í vinnurými bifreiðaverkstæða eða smurstöðva, eigi þeir þangað erindi, enda sé að öðru leyti gætt að öryggi slíkra viðskiptavina. Svo sem fram er komið átti stefndi erindi inn á vinnusvæðið að skoða perustæði bifreiðar sinnar með starfsmanni vátryggingartaka.

14 Samkvæmt 5. mgr. 39. gr. reglna nr. 581/1995 skal gera viðeigandi ráðstafanir til að vernda starfsmenn sem aðgang hafa að hættusvæðum á vinnustað. Eðli máls samkvæmt á það einnig við um viðskiptavini og aðra þá sem erindi eiga inn á hættusvæðið, sbr. dómur Hæstaréttar 11. nóvember 2010 í máli nr. 667/2009. Samkvæmt 3. gr. reglna nr. 707/1995 um öryggis og heilbrigðismerki á vinnustöðum skulu atvinnurekendur setja upp öryggis og heilbrigðismerki á stöðum þar sem hætta verður ekki umflúin eða ekki er hægt að draga úr henni með almennum varúðarráðstöfunum eða ráðstöfunum, aðferðum eða leiðum sem tengjast vinnufyrirkomulagi. Samkvæmt grein 2.1.3 í I. viðauka við reglurnar skal á stöðum „þar sem hætta er á árekstrum við hindranir eða hrapi merkja varanlega með öryggislit og/eða skiltum.“

15 Ljósmyndir í málsgögnum sýna að brúnir og rendur á gólfi við gryfjuna, sem stefndi féll niður í, voru málaðar áberandi og skýrum gulum lit í samræmi við 4. gr. I. viðauka með reglum nr. 707/1995 en þar kemur fram að gulur eða rauðgulur litur táknar viðvörunarmerki þar sem varað er við hættu þannig að sýna beri varúð og aðgát. Þá sýna ljósmyndirnar áberandi rauðgul aðvörunarskilti í lofti smurstöðvarinnar, meðal annars yfir gryfjunni sem stefndi féll í, sem á stendur „Hættavinnusvæði“.

16 Eins og rakið hefur verið byggir stefndi á því að starfsmenn vátryggingartaka hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi með því að hleypa honum inn á vinnusvæðið og skilja hann þar einan eftir án þess að gera fullnægjandi ráðstafanir til að vernda hann fyrir þeirri hættu sem leiddi af gryfjunni. Fram er komið að framangreindar öryggismerkingar á smurstöðinni voru í samræmi við reglur og jafnframt að Vinnueftirlitið gerði engar athugasemdir við þær er það var kallað til eftir slys stefnda. Framangreindar merkingar áttu ekki að geta dulist stefnda hefði hann sýnt umhverfi sínu eðlilega athygli. Fyrir liggur að sá starfsmaður sem fylgdi stefnda inn á vinnusvæðið vék frá stefnda til að sinna öðru erindi. Annar starfsmaður vék sömuleiðis frá stefnda í því skyni að kanna, að ósk stefnda, hvort tiltekinn varahlutur væri til á lager verkstæðis vátryggingartaka. Verður ekki fallist á með stefnda að í því hafi falist saknæm hegðun starfsmannanna enda gátu þeir hvorki séð fyrir né máttu þeir gera ráð fyrir að stefndi réðist sjálfur í að losa ljósaperuna úr perustæði bifreiðarinnar. Jafnframt hefur stefndi ekki gert líklegt að gerð áætlunar um öryggi og heilbrigði á vinnustað samkvæmt 65. og 65. gr. a laga nr. 46/1980 hefði í þessu tilviki breytt neinu þar um.

17 Samkvæmt framangreindu er ekkert það fram komið í málinu sem leitt getur til þeirrar niðurstöðu að fallist verði á viðurkenningarkröfu stefnda á þeim grundvelli að vátryggingartaki beri ábyrgð á líkamstjóni hans. Hefur þannig ekki verið sýnt fram á að vátryggingartaki hafi ekki gætt nægilega fyrirmæla í lögum og stjórnvaldsreglum, sem miða að því að tryggja að aðstæður á verkstæðum séu þannig að gætt sé fyllsta öryggis þeirra sem þangað koma. Verða aðstæður á smurstöðinni á grundvelli framkominna upplýsinga ekki virtar starfsmönnum vátryggingartaka til sakar. Er óhjákvæmilegt að líta svo á að slys stefnda hafi orðið vegna óhappatilviks og aðgæsluleysis stefnda og verði þannig hvorki rakið til þess að öryggismálum hjá vátryggingartaka hafi verið ábótavant né til sakar starfsmanna hans. Áfrýjandi verður því sýknaður af öllum kröfum stefnda.

18 Rétt þykir að málskostnaður falli niður á báðum dómstigum.

19 Ákvæði héraðsdóms um fjárhæð gjafsóknarkostnaðar er staðfest en gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Landsrétti verður ákveðinn eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Vátryggingafélag Íslands hf., er sýkn af kröfum stefnda, A.

Málskostnaður í héraði og fyrir Landsrétti fellur niður.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um gjafsóknarkostnað er staðfest. Allur gjafsóknarkostnaður stefnda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, Ó-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 570.000 krónur.

Sératkvæði

H-kvk-nf B-x-x

1 Ég er ósammála niðurstöðu meirihluta dómenda um sakarmat og sýknu áfrýjanda og tel að staðfesta eigi niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, þó þannig að bótaskylda áfrýjanda verði aðeins viðurkennd að helmingi tjóns stefnda vegna eigin sakar hans. Ég er sammála meirihluta dómenda um lýsingu málsatvika, sönnunarfærslu og helstu málsástæðna aðila. Þá er ég í meginatriðum sammála því sem greinir í málsgreinum 10 til 15 í niðurstöðu meirihluta dómenda.

2 Eins og fram kemur í niðurstöðu meirihluta dómenda er hvergi í lögum lagt bann við því að viðskiptavinir séu inni í vinnurými bifreiðaverkstæða eða smurstöðva, eigi þeir þangað erindi. Verður það því ekki virt vátryggingartaka til sakar þótt starfsmenn hans hafi hleypt stefnda inn á vinnusvæði smurstöðvarinnar nema sýnt þyki að vanrækt hafi verið að gera viðhlítandi ráðstafanir til að gæta að öryggi hans. Skyldur vátryggingartaka í því efni leiða bæði af eðli máls og almennum reglum laga nr. 46/1980 og reglum settum samkvæmt þeim, en slík ákvæði hafa verið talin fela í sér lágmarkskröfur á stöðum þar sem almenningi er ætluð för auk starfsmanna, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands frá 11. nóvember 2010 í máli nr. 667/2009.

3 Í 4. mgr. 3. gr. reglna nr. 581/1995 um húsnæði vinnustaða segir að gengið skuli þannig frá meðal annars gryfjum og opum að ekki sé hætta á að starfsfólk eða aðrir geti fallið niður og slasast. Meginreglan er því sú að koma skuli í veg fyrir fallhættu sé það unnt. Sé það ekki unnt og hættusvæði er á vinnustöðum þar sem starfsmenn geta hrasað eða hlutir fallið vegna þess hvernig vinnu er háttað skal afgirða þau eins og unnt er til að koma í veg fyrir aðgang „óviðkomandi starfsmanna“ og gera skal „viðeigandi ráðstafanir“ til að vernda þá starfsmenn sem hafa aðgang að slíkum hættusvæðum, sbr. ákvæði 5. mgr. 39. gr. sömu reglna. Í lokamálslið málsgreinarinnar er tekið fram að hættusvæðin skuli greinilega merkt. Má af því ráða að í fyrirmælum um „viðeigandi ráðstafanir“ felist eitthvað annað og meira en öryggis og heilbrigðismerkingar, enda hefði ella verið unnt að láta við það sitja að kveða á um slíkar merkingar. Þá er í 25. gr. reglugerðar nr. 920/2006 um skipulag og framkvæmd vinnuverndarstarfs á vinnustöðum, ákvæði um þjálfun starfsmanna, gerðar þær kröfur í 3. mgr. að atvinnurekandi geri „viðeigandi ráðstafanir“ sem tryggi að einungis þeir starfsmenn sem hlotið hafa nægilega tilsögn hafi aðgang að svæðum þar sem alvarleg og sérstök hætta er á ferðum. Verður af framangreindum ákvæðum ráðið mikilvægi þess að almennt eigi ekki aðrir aðgang að slíkum svæðum en þeir sem hlotið hafa tilsögn og þjálfun. 4 Fallhæð ofan í gryfju þá sem stefndi féll í á smurstöð vátryggingartaka er um 1,6 metrar, samkvæmt því sem greinir í skýrslu Vinnueftirlitsins um takmarkaða úttekt á slysdegi. Eru þrjár slíkar gryfjur á smurstöðinni. Þar sem til þess er ætlast að bifreiðum sé ekið yfir gryfjurnar eru því takmörk sett hvar hægt er að koma við grindverki til varnar fallhættu. Í fallhæðinni felst sérstök hætta fyrir þá sem erindi eiga að gryfjunum og ljóst er að sá sem fellur óviðbúinn ofan í slíka gryfju getur hlotið alvarleg meiðsl af. Í þessu tilviki varð stefndi meðal annars fyrir höfuðáverka og má telja hendingu að ekki hlaust meira tjón af. Vegna þessara hættulegu aðstæðna á smurstöðinni var brýnt að vátryggingartaki gerði „viðeigandi ráðstafanir“, aðrar en greinilegar öryggismerkingar, til verndar öryggi viðskiptavina sem erindi ættu að gryfjunum.

5 Áhættumat var unnið hjá vátryggingartaka eftir slysið, samkvæmt vinnuumhverfisvísi fyrir bifreiðaverkstæði, og var það mat lagt fram sem nýtt skjal við meðferð málsins fyrir Landsrétti, Á blaðsíðu 5 í áhættumatinu, undir lið um öryggi varðandi húsnæði og umhverfi, undirlið nr. 2 um viðskiptavini, er hakað við að eftirfarandi viðmið séu „í lagi“: „Takmörkun á aðgangi viðskiptavina að vinnurými, verklagsreglur. Bannmerki.“ Sýnist þannig ráðgert að fyrir hendi séu verklagsreglur um takmörkun á aðgangi viðskiptavina að vinnurými, og þar sem slíkt aðgengi er ekki bannað með lögum ættu slíkar reglur að minnsta kosti að fela í sér „viðeigandi ráðstafanir“ þeim til verndar. Slíkar verklagsreglur hafa ekki verið lagðar fram í málinu, en af framburði D, verkstjóra hjá vátryggingartaka, fyrir héraðsdómi varð þó ráðið að hann gekk út frá því sem reglu að starfsmaður ætti að vera í fylgd með viðskiptavini inni á verkstæðinu, enda bað hann annan starfsmann um að vera til taks þegar hann sjálfur þurfti skyndilega að bregða sér frá umrætt sinn, áður en viðskiptunum var lokið. Bar vitnið um að viðkomandi starfsmanni hefði verið eða mátt vera ljóst að það þyrfti að „fylgjast með“ viðskiptavini inni á vinnusvæðinu. Ljóst er að það brást, enda óumdeilt að enginn starfsmaður vátryggingartaka var staddur með stefnda við gryfjuna er slysið varð.

6 Vitnið D bar um að hafa varað stefnda tvívegis við hættu af gryfjunni, en við það kannast stefndi ekki. Ég tel sönnun um það atriði ekki ráða neinum úrslitum í málinu. Þótt „viðeigandi ráðstafanir“ geti meðal annars falist í slíkum viðvörunum tel ég að í ljósi þeirra sérstöku hættu sem stafaði af fallhæð ofan í gryfjuna hafi mátt gera ríkari kröfur til vátryggingartaka um að hann gerði viðeigandi ráðstafanir til verndar öryggi viðskiptavina sinna, til dæmis að hann sæi til þess að starfsmenn fylgdu skýrum verklagsreglum sem miðuðu að því að tryggja öryggi viðskiptavina sem heimild fengju til að koma inn á vinnusvæðið. Verður ekki annað séð en að á það hafi skort í máli þessu og tel ég að virða beri það vátryggingartaka til sakar.

7 Sú háttsemi stefnda að draga fram eigið verkfærasett og fara einsamall að skoða framljósið með það í huga hvort hann gæti sjálfur losað peruna fól ótvírætt í sér háttsemi sem virða verður honum til eigin sakar. Eins og atvikum er háttað í máli þessu er ég ósammála því að starfsmenn vátryggingartaka hafi ekki mátt reikna með slíkri háttsemi af hálfu stefnda. Eru því að mínu áliti uppfyllt skilyrði sakarreglunnar um orsakatengsl og sennilega afleiðingu milli tjóns stefnda og þeirrar háttsemi starfsmanna vátryggingartaka að skilja stefnda einan eftir við gryfjuna, án þess að fyrir lægi að viðskiptunum væri lokið og stefndi væri á leið út af smurstöðinni. Jafnframt tel ég nægilega sýnt fram á orsakatengsl milli tjóns stefnda og vanrækslu vátryggingartaka um gerð áhættumats, og að tjónið teljist sennileg afleiðing af þeirri vanrækslu, enda má telja líklegt að hefði slíkt mat verið gert hefðu verið fyrir hendi skýrari leiðbeiningar fyrir starfsmenn til verndar öryggi viðskiptavina vegna fallhættu við gryfjurnar. Samkvæmt þessu ber vátryggingartaki skaðabótaábyrgð á slysi stefnda og eru uppfyllt skilyrði til að viðurkenna bótaskyldu áfrýjanda úr frjálsri ábyrgðartryggingu vátryggingartaka hjá honum.

8 Stefnda mátti vera ljóst að hann var inni á vinnusvæði þar sem ýmsar hættur kynnu að leynast. Með því að taka fram eigið verkfærasett og hefjast sjálfur handa við að reyna að ná perunni úr framljósinu, án samráðs við starfsmenn vátryggingartaka, sýndi stefndi af sér svo verulegt gáleysi að ég tel rétt að hann beri sjálfur ábyrgð á helmingi tjóns síns.

9 Ég er sammála meirihluta dómenda um ákvörðun gjafsóknarþóknunar og niðurfellingu málskostnaðar milli aðila í héraði og fyrir Landsrétti.