56/2021

Útdráttur

Á var sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot og fyrir akstur samtímis undir áhrifum áfengis og ávana- og fíkniefna. Með dómi héraðsdóms var Á gert að sæta fangelsi í 60 daga, skilorðsbundið til tveggja ára, og greiða jafnframt 300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæta ella fangelsi í 20 daga. Loks var Á sviptur ökurétti í 15 mánuði, fyrst í 12 mánuði frá 15. september 2019 til 15. september 2020 en að auki í þrjá mánuði frá birtingu dómsins að telja. Þá voru haldlögð fíkniefni gerð upptæk. Fyrir Landsrétti undi Á niðurstöðu héraðsdóms um fangelsisrefsingu og greiðslu sektar en krafðist styttingar á sviptingu ökuréttar vegna ölvunar- og fíkniefnaaksturs. Í dómi Landsréttar kom fram að af dómum Hæstaréttar Íslands í málum nr. 335/2008 og 222/2015 þætti mega draga þá ályktun að þegar svo háttaði til eins og í tilviki Á sem ökumanns sem væri samtímis undir áhrifum áfengis og fíkniefna bæri að dæma honum sekt fyrir hvort tveggja þessara brota en ákvarða ökuréttarsviptingu eftir því hvort ölvunar- eða fíkniefnaakstur ætti að leiða til lengri sviptingar en ekki að samanlögðum tíma fyrir bæði brotin. Með vísan til þessa þótti rétt að Á sætti sviptingu ökuréttar í 12 mánuði. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur að öðru leyti, það er um ákvörðun refsingar ákærða, upptöku fíkniefna og sakarkostnað.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 18. janúar 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Suðurlands 3. desember 2020 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um sakfellingu ákærða, ákvörðun refsingar, sviptingu ökuréttar og upptöku fíkniefna.

3

Ákærði krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur að öðru leyti en því að hann verði sviptur ökurétti í 12 mánuði frá 15. september 2019 til 15. september 2020.

Niðurstaða

4

Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa 15. september 2019 ekið bifreið um götur Vestmannaeyja óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana- og fíkniefna. Í blóði ákærða mældist vínandamagn 0,88‰ og kókaín 50 ng/ml. Þá sakfelldi héraðsdómur ákærða fyrir vörslur fíkniefna í sölu- og dreifingarskyni. Var ákærða gert að sæta fangelsi í 60 daga, skilorðsbundið til tveggja ára og greiða jafnframt 300.000 króna sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæta ella fangelsi í 20 daga. Loks var ákærði sviptur ökurétti í 15 mánuði, fyrst í 12 mánuði frá 15. september 2019 til 15. september 2020 en að auki í þrjá mánuði frá birtingu dómsins að telja. Þá voru haldlögð fíkniefni gerð upptæk.

5

Eins og fram kemur í gögnum málsins og í forsendum hins áfrýjaða dóms var ákærði vegna umferðarlagabrotsins sviptur ökurétti til bráðabirgða 15. september 2019 og stóð sviptingin til 15. september 2020 þegar lögreglustjóri felldi hana úr gildi.

6

Ákærði viðurkenndi brot sín við meðferð málsins fyrir héraðsdómi og var farið með málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu háttseminnar til refsilaga, sbr. nú 49. og 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 að því er umferðarlagabrot hans varðar.

7

Ákærði unir niðurstöðu héraðsdóms um fangelsisrefsingu og greiðslu sektar fyrir brotin en krefst styttingar á sviptingu ökuréttar vegna ölvunar- og fíkniefnaaksturs sem hann telur að eigi að vara í 12 mánuði í stað 15 mánaða sem dæmdir voru.

Ákæruvaldið krefst staðfestingar á niðurstöðu héraðsdóms um ákvörðun refsingar og annarra viðurlaga en bendir á, með skírskotun til dóma Hæstaréttar Íslands 4. desember 2008 í máli nr. 335/2008 og 18. júní 2015 í máli nr. 222/2015, að tilefni kunni að vera til að ákveða ákærða skemmri sviptingu ökuréttar en gert var með hinum áfrýjaða dómi.

8

Brot ákærða voru framin í gildistíð umferðarlaga nr. 50/1987 og reglugerðar nr. 288/2018 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim. Fyrir liggur að ákærði hafði ekki áður sætt refsingu. Samkvæmt viðauka I við reglugerð nr. 288/2018, sbr. 4. mgr. 100. gr. þágildandi umferðarlaga varðaði brot ákærða gegn 45. gr. laganna sekt að fjárhæð 120.000 krónur og sex mánaða sviptingu ökuréttar og brot hans gegn 45. gr. a sömu laga 180.000 króna sekt og 12 mánaða sviptingu ökuréttar, í báðum tilvikum að teknu tilliti til styrks áfengis og fíkniefna í blóði.

9

Í 8. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. nú 98. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, segir að þegar sekt er ákveðin vegna brota á tveimur eða fleiri ákvæðum laganna eða reglna settum samkvæmt þeim skuli hún nema samtölu sektar vegna hvers brots fyrir sig enda rúmist sektin innan sektarmarka almennra hegningarlaga. Hvorki umferðarlög né reglugerðir settar samkvæmt þeim hafa að geyma fyrirmæli um hvernig með skuli fara þegar tímalengd sviptingar ökuréttar er ákveðin og um fleiri en eitt brot á lögunum er að ræða. Héraðsdómur rökstyður ekki sérstaklega hvernig 15 mánaða ökuréttarsvipting var ákveðin fyrir brot ákærða sem varða ættu að samanlögðum sviptingartíma fyrir bæði brotin alls 18 mánuðum. Það breytir því þó ekki að sá tími ökuréttarsviptingar sem héraðsdómur ákvað rúmast innan marka sem kveðið var á um í þágildandi umferðarlögum, sbr. 101. og 102. gr., og var ekki í andstöðu við reglugerð nr. 288/2018.

10

Af dómum Hæstaréttar Íslands 4. desember 2008 í máli nr. 335/2008 og 18. júní 2015 í máli nr. 222/2015 þykir mega að draga þá ályktun þegar svo háttar til eins og í tilviki ákærða sem ökumanns sem er samtímis undir áhrifum áfengis og fíkniefna að dæma beri honum sekt fyrir hvort tveggja þessara brota en ákvarða ökuréttarsviptingu eftir því hvort ölvunar- eða fíkniefnaakstur eigi að leiða til lengri sviptingar en ekki að samanlögðum tíma fyrir bæði brotin. Þessu sé á hinn bóginn öfugt farið ef brotin eru ekki framin með sama verknaði en þá væri tími sviptingar ákveðinn samkvæmt því broti sem leiðir til lengstu sviptingarinnar og til viðbótar helmingur fyrir þau brot sem umfram eru. Má leiða það af dómum Hæstaréttar Íslands 4. desember 2008 í máli nr. 335/2008, 20. maí 2009 í máli nr. 9/2009 og 24. október 2013 í máli nr. 298/2013.

Ákvörðun héraðsdóms um tímalengd ökuréttarsviptingar ákærða í 15 mánuði tekur ekki mið af þessum fordæmum Hæstaréttar Íslands.

11

Með vísan til þess sem að framan er rakið verður svipting ökuréttar ákærða ákveðin 12 mánuðir sem samkvæmt framansögðu lauk 15. september 2020. Verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur að öðru leyti, það er um ákvörðun refsingar ákærða, upptöku fíkniefna og sakarkostnað.

12

Með vísan til niðurstöðu málsins er rétt að allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða fyrir Landsrétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Ákvæði héraðsdóms um refsingu ákærða, Á-kk-ef G-kk-ef, upptöku fíkniefna og sakarkostnað skulu vera óröskuð.

Staðfest er ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar ákærða í 12 mánuði frá 15. september 2019 að telja.

Áfrýjunarkostnaður málsins, samtals 400.632 krónur, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, J-kk-ef P-kk-ef lögmanns, 376.960 krónur.

Dómur Héraðsdóms Suðurlands 3. desember 2020

Mál þetta, sem þingfest var 8. október sl. og dómtekið fimmtudaginn 12. nóvember sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans í Vestmannaeyjum þann 2. september sl., á hendur Á-kk-þgf G-kk-þgf, kt. [...], til heimilis að Skipasundi 84, Reykjavík og Y, kt. [...], til heimilis að [...], I. fyrir umferðarlagabrot á hendur ákærða Á-kk-þgf G-kk-þgf með því að hafa aðfararnótt sunnudagsins 15. september 2019 ekið bifreiðinni [...]austur Bessastíg, norður Skólaveg og austur Hvítingaveg í Vestmannaeyjum óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega vegna áhrifa áfengis og ávana-og fíkniefna (í blóði mældist vínandamagn 0,88‰ og kókaín 50 ng/ml og í þvagi mældist kókaín).

(Mál nr. 319 -2019-[...])

Telst þetta varða við 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. a., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 1., sbr. 2. mgr. 49. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr.

95. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019.

II. fyrir fíkniefnalagabrot

á hendur ákærða Á-kk-þgf G-kk-þgf með því að hafa á sama tíma og á sama stað og lýst er í I. lið ákærunnar haft í vörslum sínum í sölu og dreifingaskyni samtals 4,84 grömm af kókaíni en efnin fundust við leit lögreglu í hægri buxnavasa ákærða og undir farþegasæti bifreiðarinnar [...]í símahulstri og í seðlaveski ákærða.

(Mál nr. 319-2019-[...])

Telst þetta varða við 2., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

III. fyrir fíkniefnalagabrot

á hendur ákærða Y með því að hafa að morgni sunnudagsins 15. september 2019 haft í vörslum sínum 0,08 grömm af kókaíni en efnin fundust við leit lögreglu í náttborðshillu í svefnherbergi ákærða á jarðhæð á heimili hans að [...].

(Mál nr. 319-2019-[...])

Telst þetta varða við 2., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

IV. fyrir fíkniefnalagabrot

á hendur báðum ákærðu Á-kk-þgf G-kk-þgf og Y með því að hafa að morgni sunnudagsins 15. september 2019 haft í vörslum sínum í sölu og dreifingarskyni samtals 37,76 grömm af kókaíni en efnin fundust við leit í lögreglu í skúffu í sjónvarpssamstæðu í stofu á jarðhæð á heimili ákærða Y að [...].

(Mál nr. 319-2019-[...])

Telst þetta varða við 2., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 með síðari breytingum og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Jafnframt er þess krafist að ákærða Á-kk-þgf G-kk-þgf verði gert að sæta sviptingu ökuréttar samkvæmt 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 99. og 101. gr. núgildandi umferðarlaga nr. 77/2019. Þá er þess krafist að ákærða Á-kk-þgf G-kk-þgf verði gert að sæta upptöku á 4,84 grömmum af kókaíni, ákærða Y verði gert að sæta upptöku á 0,08 grömmum af kókaíni og 7,15 grömmum af óskilgreindu efni og báðum ákærðu verði gert að sæta upptöku á samtals 37,76 grömmum af kókaíni og þremur stykkjum af óskilgreindu efni samkvæmt 6. og 7. mgr. 5. gr. nefndra laga um ávana- og fíkniefni og 2. mgr. 14. gr. nefndrar reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni.

Ákærðu hafa báðir komið fyrir dóminn og var A-kvk-nf Ó-kvk-nf lögmaður skipuð verjandi ákærðu beggja að þeirra ósk. Ákærðu hafa hvor um sig viðurkennt skýlaust að hafa gerst sekir um þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru. Með vísan til skýlausrar játningar ákærðu og þar sem dómari taldi ekki ástæðu til að draga í efa að játning þeirra væri sannleikanum samkvæm var farið með málið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, eftir að aðilum hafði verið gefinn kostur á að tjá sig um lagaatriði og ákvörðun viðurlaga.

Um málavexti vísast til ákæruskjals. Sannað er að ákærðu hafa gerst sekir um þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru og þar þykir rétt færð til refsiákvæða. Ákærðu hafa með háttsemi sinni unnið sér til refsingar. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur ákærði Á-kk-nf ekki áður sætt refsingu. Samkvæmt framlögðu sakavottorði hefur ákærði Y þrívegis áður sætt refsingu, síðast með sátt við lögreglustjóra þann 28. október 2014 þar sem ákærða var gerð sekt vegna fíkniefnalagabrots. Að öðru leyti hefur sakaferill ákærða Y ekki áhrif við ákvörðun refsingar í máli þessu.

Refsing ákærða Á-kk-ef er hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga. Að virtum atvikum máls og að teknu tilliti til skýlausrar játningar ákærða, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum. Með vísan til 4. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. skal ákærði jafnframt greiða 300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs, innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæta ella fangelsi í 20 daga. Fyrir liggur að ákærði Á-kk-nf var vegna brots síns samkvæmt ákærulið I, sviptur ökurétti til bráðabirgða þann 15. september 2019, en sviptingin felld úr gildi með ákvörðun lögreglustjóra þann 15. september 2020. Með vísan til 99., 101. og 102. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, sbr. og 101. 102. og 103. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, ber að svipta ákærða ökurétti í fimmtán mánuði frá 15. september 2019 til 15. september 2020 og svo frá birtingu dóms þessa að telja. Með vísan til 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða Á-kk-þf til greiðslu alls sakarkostnaðar sem af hans þætti málsins hlaust og nemur samkvæmt yfirliti lögreglu samtals 224.291 kr., auk þóknunar skipaðs verjanda hans sem er hæfilega ákveðin 91.760 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Refsing ákærða Y er hæfilega ákveðin fangelsi í 45 daga. Að virtum atvikum máls og að teknu tilliti til skýlausrar játningar ákærða, þykir rétt að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum. Með vísan til 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, ber að dæma ákærða til greiðslu alls sakarkostnaðar sem af hans þætti málsins hlaust, sem er þóknun skipaðs verjanda hans og er hæfilega ákveðin 91.760 kr., að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Með vísan til 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974 og 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, eru gerð upptæk framangreind fíkniefni líkt og greinir í dómsorði. Þá eru með vísan til 7. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, gerð upptæk óskilgreind efni líkt og nánar greinir í dómsorði.

S-kk-nf G. G-kk-nf héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, Á-kk-nf G-kk-nf, sæti fangelsi í 60 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimur árum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Ákærði, Á-kk-nf G-kk-nf, greiði jafnframt 300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa en sæti ella fangelsi í 20 daga.

Ákærði, Á-kk-nf G-kk-nf, er sviptur ökurétti í fimmtán mánuði, fyrst frá 15. september 2019 til 15. september 2020, en svo frá birtingu dómsins að telja.

Ákærði, Á-kk-nf G-kk-nf, greiði sakarkostnað samtals 316.051 krónur, þar af þóknun skipaðsverjanda, A-kvk-ef Ó-kvk-ef lögmanns, 91.760 krónur, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Ákærði, Y, sæti fangelsi í 45 daga, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum tveimurárum haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með áorðnum breytingum.

Ákærði, Y, greiði sakarkostnað samtals 91.760 krónur, sem er þóknun skipaðs verjanda, A-kvk-ef Ó-kvk-ef lögmanns, að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Gerð eru upptæk samtals 42,68 gaf kókaíni, 7,15 gaf óskilgreindu efni og þrjú stykki af óskilgreindu efni, sem lagt var hald á við rannsókn málsins.