173/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um að staðfest yrði ákvörðun hans um að X sætti nánar tilgreindu nálgunarbanni í sex mánuði á grundvelli laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Í úrskurði Landsréttar kom fram að X hefði ítrekað sýnt af sér háttsemi sem væri til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá A og syni hennar og X. Varnaraðili X væri því undir rökstuddum grun um háttsemi sem kynni að varða við 232. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Féllst Landsréttur á það mat L að ekki hefði verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi A og sonar hennar og X en að beita X nálgunarbanni. Var ákvörðun L staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf og I-kk-nf E-kk-nf, settur landsréttardómari, kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. mars 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 25. mars 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að staðfest yrði ákvörðun hans 22. sama mánaðar um að varnaraðili skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni í sex mánuði. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og fyrrgreind krafa hans verði tekin til greina.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola. Eftir b-lið sömu lagagreinar ásama við ef hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola með þeim hætti sem í a-lið greinir.

5

Í málinu liggja fyrir skýrsla rannsakanda, samantekt á framburði brotaþola A og upplýsingaskýrsla rannsakanda. Gögn þessi styðja lýsingar brotaþola á því að varnaraðili hafi ítrekað sýnt af sér háttsemi sem er til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá henni og syni hennar og varnaraðila, B. Verður af þeim ráðið að varnaraðili sé undir rökstuddum grun um háttsemi sem kann að varða við 232. gr. a almennra hegningarlaga. Framangreindu lagaskilyrði a-liðar 4. gr. laga nr. 85/2011 er því fullnægt.

6

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga verður nálgunarbanni aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og því hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni fremja háttsemi sem lýst er í 4. gr. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi til laga nr. 85/2011 segir að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu sem í felst að ekki er heimilt að beita nálgunarbanni ef unnt er að ná sama árangri með því að beita öðrum og vægari úrræðum. Þetta sé til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða. Þá kemur fram í athugasemdunum að við matið sé heimilt að líta til þess hvernig háttsemi þess sem í hlut á hefur verið á fyrri stigum og að sérstaka þýðingu geti haft við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða brottvísun eða hvort öðrum úrræðum hafi áður verið beitt í stað þess.

7

Í framburði brotaþola A hjá lögreglu kemur fram að hún óttist varnaraðila mjög og óski eftir að hann sæti nálgunarbanni. Þegar horft er til þessa viðhorfs brotaþola og gagna málsins er fallist á það mat sóknaraðila að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi brotaþola og sonar hennar og varnaraðila en að beita varnaraðila nálgunarbanni. Getur það ekki breytt þessu mati þótt varnaraðili sæti nú nauðungarvistun, enda er því úrræði ætlað að veita varnaraðila nauðsynlega læknismeðferð en ekki að vernda aðra gegn háttsemi hans.

8

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 22. mars 2022 um að varnaraðili sæti nálgunarbanni í sex mánuði staðfest.

9

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila er staðfest.

10

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011 .

Úrskurðarorð :

Staðfest er ákvörðun lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu 22. mars 2022 um að varnaraðila, X, verði gert að sæta nálgunarbanni í sex mánuði frá þeim degi að telja þannig að lagt er bann við því að hann komi á eða í námunda við heimili A, kt. [...], og barna hennar B, kt. [...], og C, kt. [...], að [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis framangreindan stað, mælt frá miðju hússins. Jafnframt er lagt bann við því að kærði veiti brotaþola og börnum hennar eftirför, nálgist þau á almannafæri eða á vinnustað brotaþola að [...], [...]skóla eða íþróttamiðstöðinni [...] eða setji sig í samband við þau með öðrum hætti.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila er staðfest.

Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.