154/2023

Útdráttur

BR krafðist þess að A yrði sviptur forsjá dóttur sinnar, B, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var rakið að dómkvaddur matsmaður, sem skilaði matsgerð í héraði um forsjárhæfni A, hafi talið sér fært, á grundvelli fyrirliggjandi gagna og athugunar sinnar, að draga þær sérfræðilegu ályktanir sem í matsgerðinni greindi. Þá væri samhljómur á milli matsgerðarinnar og annarra fyrirliggjandi sálfræðilegra gagna þegar kæmi að lýsingu á A. Yrði ekki talið draga úr sönnunargildi matsgerðarinnar þótt matsmaður hafi fallið frá því að leggja sálfræðileg próf fyrir A. Þá breytti bætt staða A ekki meginniðurstöðum fyrrnefndrar matsgerðar, sem fengi einnig stuðning í öðrum gögnum, um að forsjárhæfni A gagnvart dóttur sinni, B, væri mjög alvarlega skert.

Með vísan til gagna málsins yrði að telja hættulegt velferð B að ganga þvert gegn skýrum vilja hennarum að búa áfram hjá fósturfjölskyldu sinni en ekki hjá A og taka hana úr núverandi aðstæðum með tilheyrandi röskun á stöðugleika og enn einu tengslarofinu. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um að svipta A forsjá dóttur sinnar, B.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf og E-kk-nf J-kk-nf og A-kk-nf S-kk-nf sálfræðingur.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu upphaflega til Landsréttar 18. janúar 2023. Ekki varð af fyrirhugaðri þingfestingu þess 22. febrúar sama ár og áfrýjaði hann öðru sinni 27. sama mánaðar. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 5. janúar 2023 í málinu nr.

E - [...].

2

Áfrýjandi krefst sýknu af kröfu stefnda. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

Niðurstaða

4

Í málinu krefst stefndi þess að áfrýjandi verði sviptur forsjá dóttur sinnar, B, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfuna.

5

Áfrýjandi byggir meðal annars á því að fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns, sem lagði mat á forsjárhæfni áfrýjanda, sé haldin þeim ágalla að matsmaður hafi fallið frá því að leggja sálfræðileg próf fyrir áfrýjanda. Í matsgerðinni útskýrir matsmaðurinn af hverju hann hafi talið að niðurstöður prófanna yrðu ekki áreiðanlegar. Þrátt fyrir að sálfræðipróf geti reynst gagnleg við framkvæmd forsjárhæfnismats eru þau ekki skilyrði á þann hátt að líta beri framhjá matinu af þeirri ástæðu einni að ekki hafi reynst unnt að leggja fyrir sálfræðileg próf. Ljóst er að matsmaðurinn taldi sér fært, á grundvelli fyrirliggjandi gagna og athugunar sinnar, að draga þær sérfræðilegu ályktanir sem í matsgerðinni greinir. Þá er ljóst að samhljómur er á milli matsgerðarinnar og annarra fyrirliggjandi sálfræðilegra gagna þegar kemur að lýsingu á áfrýjanda. Samkvæmt framangreindu og fyrirliggjandi matsgerð verður ekki talið draga úr sönnunargildi hennar þótt matsmaður hafi fallið frá því að leggja áðurnefnd sálfræðileg próf fyrir áfrýjanda.

6

Áfrýjandi leggur einnig áherslu á að hann sé nú í breyttri og betri stöðu en áður. Að sögn er hann nú í fastri og öruggri vinnu, býr í góðri íbúð án meðleigjanda og væntir áframhaldandi dvalarleyfis hér á landi. Þessi atriði fá ekki breytt meginniðurstöðum fyrrnefndrar matsgerðar, sem fær einnig stuðning í öðrum gögnum, um að forsjárhæfni áfrýjanda gagnvart dóttur sinni sé mjög alvarlega skert. Stúlkan er nú á [...] ári og áfrýjandi hefur ekki haft með höndum eiginlega umsjá hennar nema í um það bil eitt ár, þegar hún var þriggja til fjögurra ára. Gögn málsins bera með sér mjög lítil tengsl þeirra á milli og afar skerta innsýn áfrýjanda í þarfir stúlkunnar. Meðan stúlkan laut forsjá áfrýjanda upplifði hún síendurtekin rof á tengslum við aðalumönnunaraðila sína en hefur nú loksins öðlast stöðugleika og öryggi í fósturvistun. Þar hefur hún dvalið í vel á fjórða ár, myndað góð tengsl og virðist líða vel, jafnt í námi sem og í frístundum. Hefur hún ítrekað lýst eindregnum vilja sínum til að búa þar áfram en ekki hjá föður sínum. Í ljósi framangreinds og gagna málsins verður að telja hættulegt velferð hennar að ganga þvert gegn skýrum vilja hennar, taka hana úr núverandi aðstæðum með tilheyrandi röskun á stöðugleika og enn einu tengslarofinu, og færa hana í umsjá áfrýjanda, sem hefur samkvæmt framansögðu litla forsjárhæfni.

7

Með framangreindum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, verður hann staðfestur.

8

Málskostnaður fyrir Landsrétti verður ekki dæmdur, en um gjafsóknarkostnað fer eins ogí dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.

Allur gjafsóknarkostnaður áfrýjanda, A, fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, O-kk-ef E-kk-ef, 1.300.000 krónur.