503/2019

Útdráttur

Forveri N ehf. gerði samning um ræstingu á tilteknu verslunarhúsnæði Bónuss gegn fastri fjárhæð sem fylgja skyldi vísitölu neysluverðs. Eftir uppsögn samningsins af hálfu verslunarinnar árið 2018 höfðaði N ehf. mál á hendur H hf. og krafðist 10.030.119 króna vegna vangreiddra mánaðargreiðslna fjögur ár aftur í tímann. N ehf. byggði á því að ekki hefði verið rétt staðið að útreikningi mánaðarverðs í samræmi við vísitölu neysluverðs. H hf. taldi að félagið ætti ekki aðild að málinu enda færi rekstur verslana Bónuss fram innan dótturfélags þess. Enn fremur var á því byggt að viðtaka greiðslna árum saman án athugasemda á grundvelli reikninga, sem N ehf. hafði gefið út, hefði falið í sér fullnaðargreiðslu fyrir verkið og að félagið hefði sýnt af sér verulegt tómlæti við að leita leiðréttingar. Í niðurstöðu Landsréttar var talið að ekki lægi fyrir að Bónus tilheyrði dótturfélagi H hf. og væri því félaginu réttilega stefnt til varnar. Þá var talið að hvað sem ætla mætti um það hvort starfsmenn Bónuss hefðu mátt vita um þau mistök, sem gerð höfðu verið við útreikning vísitölutryggingarinnar, og þrátt fyrir þann aðstöðumun sem var á milli aðila, yrði að líta til þess langa tíma sem hefði liðið frá því að N ehf. uppgötvaði mistökin þar til viðbótargreiðslu var krafist. Enn fremur bæru málsgögn með sér að N ehf. hefði árið 2017 hafið að gefa út reikninga þar sem mánaðargreiðslur virtust taka breytingum á grundvelli hækkunar á vísitölu neysluverðs. Miðað við fjárhæð vísitölutryggingar á þeim virtist N ehf. hafa leitað nokkurrar leiðréttingar á útreikningi hennar. Var það talið til þess fallið að styrkja væntingar H hf. um að ekki kæmi til frekara uppgjörs á viðbótarkröfu N ehf. Með hliðsjón af þessu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu H hf.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og S-kk-nf T-kk-nf M-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 3. júlí 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 5. júní 2019 í málinu nr. E37/2019.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að stefndi greiði sér 10.030.119 krónur en til vara lægri fjárhæð, auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 30. maí 2018 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4 Fyrirtækið Bónus gerði 24. október 2006 verksamning við ÞrifX, sem samkvæmt samningnum var rekið undir kennitölu D-kk-ef F-kk-ef J-kk-ef. Samningurinn laut að ræstingu verslunarhúsnæðis Bónuss að Langholti 1 á Akureyri. Umsamið mánaðarverð var 460.000 krónur og átti það að fylgja vísitölu neysluverðs sem var 265,6 í upphafi samningstímans. Fram kom í samningnum að verkkaupa bæri „að greiða að fullu mánaðarverð samningsins“ á þriðja degi næsta mánaðar eða næsta virka dag á eftir ef fyrrnefndan dag bæri upp á frídag. Samningurinn var uppsegjanlegur með þriggja mánaða fyrirvara eftir fyrsta árið.

5 Á gildistíma samningsins notaði verktakinn rétt sinn samkvæmt honum til þess að færa „samninginn á nafn annars fyrirtækis“ í hans eigu. Tók þá áfrýjandi, sem þá hét ÞrifX ehf., við réttindum og skyldum samkvæmt honum.

6 Í verksamningnum var ekki kveðið á um hverjum bæri að reikna út mánaðarverð samningsins. Þar var heldur ekki mælt fyrir um að verktaki skyldi gera verkkaupa reikning til greiðslu vegna verksins. Enginn ágreiningur er þó um að frá upphafi samningssambandsins hafi verktakinn sent verkkaupa reikning í hverjum mánuði þar sem Bónus var krafið um endurgjald fyrir mánuðinn á undan. Í málinu liggja fyrir 11 reikningar sem áfrýjandi gaf út á hendur Bónus vegna ræstinga í versluninni í mars 2017 til og með janúar 2018. Í þeim er einingarverð ávallt tilgreint 460.000 krónur en auk þess er þar liður sem ber yfirskriftina „vísitölutrygging“ og er fjárhæð hennar að mestu breytileg milli mánaða. Reikningarnir bera með sér að þeir hafi allir verið samþykktir fyrir hönd Bónuss.

7 Í gögnum málsins er einnig að finna yfirlit viðskiptareiknings áfrýjanda hjá Íslandsbanka þar sem mánaðarlegar greiðslur Bónuss inn á reikninginn frá febrúar 2014 til febrúar 2018 eru tíundaðar. Þar kemur fram að Bónus hafi greitt áfrýjanda sömu fjárhæð, 721.094 krónur, mánaðarlega frá febrúar 2014 til febrúar 2015 en 712.475 krónur frá þeim tíma til febrúar 2017. Eftir það hækkuðu greiðslurnar ávallt milli mánaða og eru þær í samræmi við framangreinda reikninga. Þeir bera með sér að vísitölutrygging mánaðarverðs hafi hækkað úr 114.577 krónum án virðisaukaskatts á reikningi í mars 2017, sem var til greiðslu þriðja dag næsta mánaðar, í 145.449 krónur í apríl sama ár. Þaðan í frá hækkaði vísitölutrygging reikninganna mánaðarlega í smærri skrefum uns hún nam 170.829 krónum án virðisaukaskatts samkvæmt reikningi vegna vinnu í janúarmánuði 2018.

8 Eins og nánar er rakið í héraðsdómi lauk samningssambandi málsaðila í febrúar 2018. Með bréfi lögmanns áfrýjanda 30. apríl sama ár var verslunin Bónus á Akureyri krafin um greiðslu 9.957.707 króna með virðisaukaskatti vegna vangreiddra mánaðargreiðslna fjögur ár aftur í tímann. Þar kemur fram að ekki hafi verið staðið rétt að uppreikningi mánaðarverðs í samræmi við vísitölu neysluverðs eins og kveðið væri á um í samningi aðila. Kröfunni var hafnað með bréfi lögmanns stefnda 11. maí 2018.

9 Í málinu hefur áfrýjandi lagt fram útreikning Ernst & Young ehf. þar sem mánaðarlegar greiðslur samkvæmt framangreindum verksamningi eru uppreiknaðar frá október 2006 til janúar 2018 að teknu tilliti til breytinga sem urðu á hlutfalli virðisaukaskatts á tímabilinu. Þar kemur fram að heildargreiðsla með virðisaukaskatti frá janúar 2014 til og með janúar 2018 hefði samkvæmt samningnum átt að nema 45.559.198 krónum. Ágreiningslaust er að á sama tíma innti Bónus af hendi samtals 35.529.079 krónur til áfrýjanda sem endurgjald fyrir ræstingu. Í málinu krefur áfrýjandi stefnda um mismuninn, 10.030.119 krónur, auk dráttarvaxta.

10 Fyrirsvarsmaður áfrýjanda, D-kk-nf F-kk-nf J-kk-nf, gaf aðilaskýrslu í héraði. A-kk-nf P-kk-nf, umsjónarmaður fasteigna og tækja hjá Bónus, gaf þar einnig skýrslu sem vitni. Fyrir Landsrétti gaf V-x-x J-x-x N-x-x jafnframt skýrslu en upplýst er að hann er nú eigandi áfrýjanda til helminga á móti D-kk-þgf F-kk-þgf og situr í stjórn félagsins. Samkvæmt hlutafélagaskrá er hann auk þess framkvæmdastjóri þess.

Málsástæður aðila

Málsástæður áfrýjanda

11 Áfrýjandi reisir kröfu sína á þeirri meginreglu að samningsaðila beri að efna samningsskyldur sínar nema í sérstökum undantekningartilvikum. Engin heimild sé til þess að víkja frá því í máli þessu. Bendir áfrýjandi á að hann hafi efnt að fullu þær samningsskyldur sem á honum hafi hvílt með ræstingu verslunarhúsnæðisins. Aftur á móti hafi ekki verið staðið rétt að uppreikningi mánaðarverðs verksins í samræmi við vísitölu neysluverðs líkt og samið hafi verið um milli aðila. Það sé meginregla að kröfuhafi, sem hafi fengið minna greitt en hann eigi rétt til í lögskiptum aðila, eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt er. Viðbótargreiðslu verði einungis hafnað við sérstakar aðstæður og að vissum skilyrðum fullnægðum.

12 Áfrýjandi leggur áherslu á að sönnunarbyrði hvíli á stefnda um að skilyrðum sé fullnægt til að unnt sé að víkja frá framangreindri meginreglu um rétt áfrýjanda til viðbótargreiðslu í samræmi við þá skuldbindingu sem hvíli á stefnda. Samkvæmt dómaframkvæmd sé þá einkum litið til þess hvort skuldari hafi verið í góðri trú, hvort slíkur aðstöðumunur hafi verið milli samningsaðila að það réttlæti að hafna viðbótarkröfu og hvorum samningsaðila standi nær að bera áhættu af þeim mistökum sem leitt hafi til vangreiðslu.

13 Á því er byggt af hálfu áfrýjanda að stefndi hafi mátt gera sér grein fyrir því að mistök hefðu verið gerð við útreikning mánaðarverðs verksins. Þar vísar hann einkum til þess að samningurinn hafi kveðið á um að fjárhæðin, sem stefnda hafi borið að greiða að fullu, væri bundin vísitölu neysluverðs og hvert stig hennar hafi verið við upphaf samningssambandsins. Stefndi sé stórt verslunarfyrirtæki og hafi hlotið að vera ljós þau mistök sem hefðu orðið. Því hafi stefndi ekki verið í góðri trú um að fyrrnefndar greiðslur fælu í sér fullar og réttar efndir af hans hálfu. Aftur á móti hafi misskilningur áfrýjanda verið honum að öllu leyti afsakanlegur enda lítið ræstingarfyrirtæki með litla sérþekkingu á þessu sviði.

14 Enn fremur er á því byggt að augljós aðstöðumunur hafi verið milli áfrýjanda og stefnda í málinu. Í öndverðu hafi ungur og metnaðarfullur maður náð samningi við eitt stærsta verslunarfyrirtæki landsins og haft lifibrauð sitt af honum. Hann hafi því lagt allt í sölurnar til þess að halda verkinu. Hafi aðstöðumunurinn komið bersýnilega í ljós þegar fyrirsvarsmaður áfrýjanda hafi reynt að vekja máls á því að endurgjald samningsins væri of lágt og fengið þau viðbrögð að samningnum yrði sagt upp. Áfrýjandi hafi hins vegar þurft að halda verkinu og telur því drátt á því að halda kröfunni til streitu hafa verið afsakanlegan.

15 Um það álitaefni hvorum samningsaðila standi nær að bera áhættu af mistökunum vísar áfrýjandi til þess að ekki skipti hér máli þótt festa hafi verið komin að einhverju leyti á framkvæmd samningsins. Því til stuðnings vísar hann til þess að þegar grunsemdir hafi vaknað um mistökin hafi strax verið haft orð á málinu við starfsmann stefnda. Þá vísar áfrýjandi til þess að þetta atriði eigi ekki að hafa áhrif í ljósi aðstöðumunar milli aðila. Viðbrögð stefnda hafi verið að hóta uppsögn samningsins. Á þeim tíma hafi áfrýjanda verið ómögulegt að halda kröfunni til streitu nema að það hefði í för með sér verulegt tjón fyrir hann. Því telur áfrýjandi að það sé bæði afsakanlegt og réttlætanlegt að krafan sé höfð núna uppi. Þá hafnar hann því að hann hafi sýnt af sér verulegt tómlæti. Vísar hann til þess skamma tíma sem hafi liðið frá því að síðasti reikningur vegna verksins var greiddur og þar til stefndi var krafinn um viðbótargreiðslu.

16 Áfrýjandi telur að höfuðmáli skipti í þessu samhengi að líta til fjárhæðar viðbótarkröfunnar og stöðu skuldarans. Viðbótarkrafa áfrýjanda samkvæmt verksamningi, sem hafi verið höfð uppi án ástæðulauss dráttar eftir að honum lauk, muni ekki valda nokkurri röskun á fjárhagslegri stöðu stefnda. Þá sé fjárhæð hennar óveruleg þegar hún er skoðuð sem hlutfall af heildarvirði samnings málsaðila eða rétt rúm 9%.

17 Þegar öll framangreind atriði séu virt heildstætt og litið til þess að stefndi, sem er stórt verslunarfyrirtæki með marga sérfræðinga á sínum snærum, hafi tekið á sig greiðsluskyldu samkvæmt samningi sem honum beri að efna, sé að mati áfrýjanda ljóst að það standi stefnda nær að bera þann mismun sem um er deilt í málinu. Þá hafnar áfrýjandi því að nokkrir gallar hafi verið á því verki sem hann innti af hendi og telur fullyrðingar stefnda í þá veru ósannaðar. Þegar gerðar hafi verið athugasemdir við verkið á samningstímanum hafi verið bætt úr því umsvifalaust. Að auki er á því byggt af hálfu áfrýjanda að önnur niðurstaða en að fallast á kröfugerð hans feli í sér óréttmæta auðgun stefnda.

Málsástæður stefnda

18 Stefndi reisir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Um það vísar hann einkum til þess að ef Bónus njóti ekki aðildarhæfis verði að líta til þess að rekstur Bónusverslananna fari fram innan dótturfélags stefnda, Haga verslana ehf. Stefndi sé því ekki réttur aðili til varnar.

19 Að því frágengnu er sýknukrafan á því reist að áfrýjandi hafi sent Bónus mánaðarlega reikninga þar sem tiltekið hafi verið umsamið mánaðargjald auk fjárhæðar vegna hækkunar á vísitölu. Þeir hafi verið fyrirvaralausir og hafi Bónus ávallt greitt þá á gjalddaga án athugasemda af hálfu áfrýjanda. Greiðsla Bónuss sem verkkaupa hafi falið í sér samþykki fyrir útgefnum reikningi og viðtaka áfrýjanda á greiðslu án athugasemda hafi falið í sér samþykki fyrir því endurgjaldi sem hann hafi krafist og fengið greitt hverju sinni.

20 Stefndi vísar til þess að komin hafi verið festa á samningssamband aðila en það hafi staðið í um 11 ár þegar því lauk. Leggja verði til grundvallar frásögn fyrirsvarsmanns áfrýjanda, D-kk-ef F-kk-ef, um að hann hafi hartnær tveimur árum fyrir lok samningssambandsins gert sér grein fyrir því að vísitölu hefði ekki verið breytt af hans hálfu og að það hafi staðið svo í nokkurn tíma. Það hafi verið alfarið ákvörðun hans enda hafi það verið á ábyrgð áfrýjanda að uppreikna vísitöluna mánaðarlega. Hafi áfrýjandi gert mistök við útreikninginn hafi honum borið að leiðrétta þau án nokkurs dráttar. Þrátt fyrir vitneskju um rangan útreikning hafi hann kosið að gera ekki athugasemdir í um tvö ár. Því hafi tómlæti áfrýjanda verið verulegt.

21 Stefndi kveður Bónus hafa verið í góðri trú um að umræddur útreikningur áfrýjanda væri réttur og að viðtaka greiðslnanna árum saman án athugasemda fæli í sér að um væri að ræða fullnaðargreiðslu fyrir vinnu hvers mánaðar. Ekki hafi verið neinn fyrirvari í verksamningi aðila um rétt áfrýjanda til viðbótargreiðslna eftir lok samningstímans eða að þá færi fram lokauppgjör.

22 Stefndi byggir á því að hann hafi ítrekað þurft að gera athugasemdir við störf áfrýjanda án þess að farið hafi verið fram á afslátt. Þvert á móti hafi Bónus ávallt innt greiðslur af hendi samkvæmt reikningum án athugasemda. Ekki sé ástæða til að efast um hversu mikilvægt það hafi verið fyrir áfrýjanda að sinna þjónustu fyrir Bónus sem ávallt hafi greitt útgefna reikninga á gjalddaga. Bendi gögn málsins eindregið til þess að áfrýjandi hafi kosið að uppfæra ekki vísitölu um skeið uns hann hóf aftur að breyta henni til hækkunar í apríl 2017.

23 Af hálfu stefnda er því hafnað að stærðarmunur fyrirtækjanna eigi að hafa þýðingu í málinu enda samningssambandið í eðli sínu einfalt. Vísar stefndi í þessu sambandi til réttaröryggis í viðskiptum milli fyrirtækja. Um tvíhliða verksamning hafi verið að ræða og hafi áfrýjandi átt kost á því að hafa áhrif á efnisatriði hans. Hvorki ójafnræði né aðstöðumunur hafi verið milli aðila.

24 Stefndi kveður áfrýjanda ekki hafa gefið skýrar ástæður fyrir því að hann hafi ekki leiðrétt útreikning vísitölunnar þegar mistökin hafi orðið honum ljós um það bil tveimur árum áður en samningssambandi aðila lauk. Fyrirsvarsmaður áfrýjanda hafi lýst því fyrir dómi að hann hafi ýjað að því við starfsmann Bónuss, A-kk-þf P-kk-þf, að hann vildi hækka þóknun fyrir ræstingu en ekki minnst á hækkun á grundvelli vísitölu. Samkvæmt lýsingu hans hafi hann óttast að missa verkið ef mánaðargjaldið yrði hækkað eftir að A-kk-nf hafi hótað honum því. Þessi málsástæða hafi ekki komið fram í stefnu málsins og því sé henni mótmælt sem of seint fram kominni, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991. Þá sé henni mótmælt sem rangri og ósannaðri.

25 Stefndi mótmælir málsástæðu áfrýjanda um að það hafi staðið Bónus nær að bera þann mismun sem áfrýjandi krefst. Stefndi telur ljóst að kröfuhafi, sem hafi fengið greiðslur á grundvelli eigin útreikninga með aðstoð sérfræðinga, hafi fyrirgert rétti til viðbótargreiðslu. Þá sé viðurkennt að útreikningar vísitölu hafi verið rangir af hálfu áfrýjanda og að krafa um leiðréttingu sé höfð uppi mörgum árum síðar þrátt fyrir þessa vitneskju. Stefndi mótmælir því að fyrirsvarsmaður áfrýjanda hafi vakið máls á mistökunum við fyrsta tækifæri og áréttar að sú málsástæða sé of seint fram komin. Hafi áfrýjandi með réttu átt að bregðast þá þegar við á grundvelli tillitsskyldu við gagnaðila sinn í samningssambandinu sem hafði öðlast réttmætar væntingar til þess að lögskiptum aðila væri lokið og hagað sér í trausti þess. Eins og málið liggi fyrir sé ljóst að tómlæti áfrýjanda hafi verið verulegt með þeim afleiðingum að krafa um viðbótargreiðslur falli þegar af þeirri ástæðu niður.

Niðurstaða

26 Samkvæmt vottorði 19. nóvember 2018 úr fyrirtækjaskrá Ríkisskattstjóra, sem áfrýjandi lagði fram við þingfestingu málsins í héraði, er fyrirtækið Bónus í eigu stefnda. Ekkert kemur þar fram um að það tilheyri dótturfélagi stefnda, Högum verslunum ehf., og hefur stefndi ekki hnekkt efni framangreinds vottorðs. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með skírskotun til forsendna héraðsdóms ber að leggja til grundvallar að hinu stefnda félagi sé réttilega stefnt til varnar í málinu.

27 Af verksamningi aðila 24. október 2006 leiðir að Bónus bar að greiða áfrýjanda tiltekið mánaðargjald, sem skyldi fylgja vísitölu neysluverðs, fyrir ræstingu í verslun fyrirtækisins að Langholti 1 á Akureyri. Í samningnum var ekki kveðið á um hvor samningsaðila skyldi annast útreikning mánaðargjaldsins að teknu tilliti til vísitölubreytinga milli mánaða. Í málinu liggja frammi reikningar sem áfrýjandi gaf út en þeir ná yfir ræstingar á tímabilinu frá mars 2017 til loka samningssambands aðila. Þeir bera með sér að árýjandi hafi á þeim tíma krafist greiðslu vegna vísitölutryggingar mánaðargjaldsins. Í málinu hafa aftur á móti ekki verið lagðir fram reikningar vegna fyrri tíðar.

28 Af framlögðum gögnum um þær mánaðarlegu greiðslur, sem Bónus innti af hendi til áfrýjanda á þeim tíma sem krafa hans um viðbótargreiðslu tekur til, verður ráðið að þær hafi frá febrúar 2014 til mars 2017 ekki tekið mið af breytingum á vísitölu eins og um hafði verið samið, enda heildarfjárhæð jafnan óbreytt milli mánaða um langa hríð. Ágreiningslaust er að þessar greiðslur voru í samræmi við útgefna reikninga af hálfu áfrýjanda. Þá liggur fyrir að heildarfjárhæð endurgjalds fyrir vinnu áfrýjanda var af þessum sökum um langt skeið lægri en umsamið mánaðargjald. Áfrýjandi hefur ekki getað skýrt af hverju það stafaði en ekkert liggur fyrir um að komist hafi á samkomulag um afslátt af gjaldinu. Eins og málið liggur fyrir verður að ganga út frá því að óútskýrð mistök við útgáfu reikninga hafi valdið því að greiðslan var ófullnægjandi. Í málinu greinir aðila á um hvor málsaðila eigi að bera hallann af því.

29 Samkvæmt almennri reglu kröfuréttar á kröfuhafi, sem ekki hefur fengið fullar efndir kröfu sinnar, almennt rétt á viðbótargreiðslu úr hendi skuldara í samræmi við kröfuréttindi sín. Frá reglunni eru þó undantekningar sem kalla á að atvik er lúta að lögskiptum aðila séu metin í heild. Þar skiptir til að mynda máli hvað ætla má um vitneskju skuldara um að greiðslan hafi ekki falið í sér fullar efndir, hver hafi borið ábyrgð á því að greiðslan var ófullnægjandi og viðbrögð kröfuhafa gagnvart skuldara þegar hann verður þess var að skuldari hefur ekki staðið að fullu skil á réttum greiðslum.

30 Skuldbinding fyrirtækisins Bónuss var afdráttarlaus í framangreindum samningi um að því bæri að inna af hendi vísitölubundna mánaðargreiðslu. Þá báru reikningar áfrýjanda skýrlega með sér að vísitölutrygging væri að einhverju leyti hluti heildargreiðslunnar þótt áhrif hennar væru ekki rétt reiknuð. Ekki liggja þó fyrir nein sönnunargögn um beina vitneskju starfsmanna Bónuss um að fjárhæð vísitölutryggingar á reikningum áfrýjanda væri röng á þeim tíma sem hér um ræðir. Eins og lögskiptum aðila var háttað var það á ábyrgð áfrýjanda að krefjast mánaðarlega réttrar greiðslu. Með greiðslu reikninga sem stöfuðu frá áfrýjanda og fyrirvaralausri móttöku hans á þeim greiðslum um langa hríð verður að ganga út frá því að væntingar skuldarans Bónuss hafi styrkst um að mánaðarlegt uppgjör þeirra væri endanlegt.

31 Eins og rakið er í héraðsdómi upplýsti fyrirsvarsmaður áfrýjanda fyrir dómi að hann hefði áttað sig á því að reikningar fyrirtækisins væru of lágir vegna framangreindra mistaka „hugsanlega tveimur … árum fyrir … samningslok“. Hann hafi hins vegar ekki áttað sig á umfanginu fyrr en síðar. Þetta samrýmist framburði V-x-x J-x-x N-x-x sem kvað D-kk-þf F-kk-þf hafa upplýst hann um mistökin þegar hann hafi komið að rekstri áfrýjanda árið 2016. Hvorki verður af framburði þeirra, skýrslu A-kk-ef P-kk-ef né öðrum gögnum málsins ráðið að í ljósi mistakanna hafi verið farið fram á viðbótargreiðslur vegna liðins tíma meðan á samningssambandi aðila stóð. D-kk-nf F-kk-nf kvaðst eftir sem áður hafa óskað eftir hækkun mánaðarverðs, sem Bónus hafi hafnað, en mundi ekki hvort hann hefði þá minnst á vísitölutrygginguna. Af framburði hans verður ráðið að hann hafi veigrað sér við að fara fram á frekari hækkun eða leiðréttingu af ótta við að missa samninginn.

32 Hvað sem ætla má um það hvort starfsmenn Bónuss hafi mátt vita um þau mistök, sem gerð höfðu verið við útreikning vísitölutryggingar á reikningum áfrýjanda, og þrátt fyrir þann aðstöðumun sem var á milli aðila, er eins og málið er vaxið óhjákvæmilegt annað en að líta til þess langa tíma sem leið frá því að áfrýjandi, sem er bókhaldsskylt fyrirtæki, uppgötvaði mistökin á árinu 2016, þar til viðbótargreiðslu var krafist í lok apríl 2018. Sýndi hann með því verulegt tómlæti við að kalla eftir leiðréttingu sem hann taldi sig eiga tilkall til eftir að samningssambandi aðila lauk.

33 Enn fremur skiptir hér máli að á vormánuðum 2017 hóf áfrýjandi að gera Bónus reikninga þar sem mánaðargreiðslur tóku breytingum að því er virðist á grundvelli hækkunar á vísitölu neysluverðs. Samkvæmt útreikningum Ernst & Young ehf., sem áfrýjandi reisir kröfugerð sína á, hefði vísitölutrygging 11 síðustu reikninga áfrýjanda, sem lagðir eru fram í málinu, átt að hækka samtals um 13.163 krónur á tímabilinu án tillits til virðisaukaskatts. Eins og rakið hefur verið hækkaði þessi liður á útgefnum reikningum áfrýjanda hins vegar á sama tíma úr 114.577 krónum í 170.829 krónur eða um samtals um 56.252 krónur. Gögn málsins virðast því gefa til kynna að áfrýjandi hafi með þessu leitað nokkurrar leiðréttingar á útreikningi vísitölutryggingar. Það var til þess fallið að styrkja enn frekar þær væntingar skuldara að ekki kæmi til frekara uppgjörs á viðbótarkröfum áfrýjanda.

34 Í ljósi framangreindra viðbragða áfrýjanda eftir að hann uppgötvaði mistökin og verulegs tómlætis hans að öðru leyti verður að fallast á að ekki sé efni til annars en að víkja frá framangreindri meginreglu um rétt kröfuhafa, sem ekki hefur fengið fullar efndir kröfu sinnar, til viðbótargreiðslu úr hendi skuldara og hafna með því kröfu áfrýjanda í málinu. Því ber að staðfesta hinn áfrýjaða dóm um sýknu stefnda sem og um málskostnað.

35 Áfrýjanda verður gert að greiða stefnda málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, NorthX ehf., greiði stefnda, Högum hf., 700.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.