619/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um að staðfest yrði ákvörðun hans um að X skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að gögn málsins styddu lýsingar brotaþola á því að varnaraðili hefði frá skilnaði þeirra ítrekað sýnt af sér háttsemi sem væri til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá henni. Þá lægi fyrir að X hefði viðurkennt að hafa reynt að hafa samskipti við sameiginlegt barn hans og brotaþola utan þess umgengnistíma sem honum hafði verið ákvarðaður af sýslumanni. Teldist fullnægt lagaskilyrði b-liðar 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Fallist var á það mat L að ekki hefði verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi brotaþola en að gera varnaraðila að sæta nálgunarbanni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og ákvörðun L um að varnaraðili sætti nálgunarbanni staðfest en þó þannig að tímalengd þess var stytt.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 13. október 2022, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 10. október 2022 í málinu nr. R- [...]/2022 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að staðfest yrði ákvörðun hans 23. september 2022 um að varnaraðili skyldi sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og fyrrgreind krafa hans tekin til greina.

3

Varnaraðili krefst aðallega staðfestingar hins kærða úrskurðar en til vara að kröfu sóknaraðila verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann þess að sóknaraðila verði gertað greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Samkvæmt a-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola. Eftir b-lið sömu lagagreinar á sama við ef hætta er á að viðkomandi brjóti gegn brotaþola með þeim hætti sem í a-lið greinir.

5

Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga verður nálgunarbanni aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Í 2. mgr. sömu lagagreinar segir að við mat samkvæmt 1. mgr. sé heimilt að líta til þess hvort sakborningur hafi áður þurft að sæta nálgunarbanni og því hvort háttsemi hans á fyrri stigum hafi verið þannig háttað að hætta sé talin á að hann muni fremja háttsemi sem lýst er í 4. gr. Í athugasemdum við 6. gr. í frumvarpi því er varð að lögum nr. 85/2011 segir að í ákvæðinu sé að finna meðalhófsreglu sem felur í sér að heimilt sé að beita nálgunarbanni ef unnt er að ná sama árangri með því að beita öðrum og vægari úrræðum. Þetta sé til samræmis við þá meginreglu að jafnan skuli gæta meðalhófs þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða. Þá kemur fram í athugasemdunum að við matið sé heimilt að líta til þess hvernig háttsemi þess sem í hlut á hefur verið á fyrri stigum og að sérstaka þýðingu geti haft við matið hvort viðkomandi hafi áður verið gert að sæta nálgunarbanni eða brottvísun eða hvort öðrum úrræðum hafi áður verið beitt í stað þess.

6

Fyrir liggur að varnaraðili var með dómi Héraðsdóms Reykjaness í máli nr. S-

[...]/2021 sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gegn brotaþola A og fyrir umsáturseinelti gegn brotaþola. Þeim dómi hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Þá liggur fyrir að varnaraðila hefur tvisvar sinnum verið gert að sæta nálgunarbanni gagnvart brotaþola. Annars vegar samkvæmt ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum frá 3. júlí 2021 til 1. október sama ár og hins vegar samkvæmt ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum frá 30. september sama ár til 4. janúar 2022.

Ennfremur liggur fyrir að til rannsóknar hjá lögreglunni á Suðurnesjum er atvik 6. desember 2021 varðandi meint brot varnaraðila á nálgunarbanni.

7

Samkvæmt úrskurði sýslumannsins á Suðurnesjum 17. september 2021 er umgengnisréttur varnaraðila við son hans og brotaþola ákveðinn þannig að honum er heimiltað hitta son sinn aðra hverja helgi í tvær klukkustundir í senn og fer umgengni fram undir eftirliti. Varnaraðili hefur lýst því yfir að hann hafi farið á leikskóla sonar síns um miðjan september síðastliðinn í því skyni að heimsækja hann þrátt fyrir framangreind takmörk á umgengnisrétti hans. Þessi háttsemi varnaraðili fer í bága við þær takmarkanir á umgengnisrétti sem sýslumaður hafði sett honum. Þá hefur varnaraðili sem nú býr í Reykjavík einnig viðurkennt að hafa í fáein skipti á árinu farið til [...]þar sem hann saknar samskipta við son sinn. Þegar framangreind háttsemi varnaraðila er virt verður að telja að hann hafi gengið gegn friðhelgi brotaþola vegna forsjárréttar hennar og hagmunum barnsins.

8

Í framburði brotaþola hjá lögreglu 22. september 2022 kemur fram að hún óttist varnaraðila og óski eftir að hann sæti nálgunarbanni. Tiltók hún í framburði sínum að varnaraðili hafi setið fyrir henni í kjölfar þess að honum var meinað að hafa samskipti við barnið á leikskólanum um miðjan september 2022. Gögn málsins styðja lýsingar brotaþola á því að varnaraðili hafi frá skilnaði þeirra ítrekað sýnt af sér háttsemi sem er til þess fallin að valda hræðslu eða kvíða hjá henni.

9

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið telst fullnægt framangreindu lagaskilyrði b-liðar 4. gr. laga nr. 85/2011 um aðhætta séá að varnaraðili brjóti gegn brotaþola með refsiverðum hætti eða raski á annan hátt friði hennar.

10

Ef litið er til gagna málsins er jafnframt fallist á það mat sóknaraðila að ekki hafi verið unnt að beita öðrum og vægari úrræðum til að tryggja öryggi brotaþola en að gera varnaraðila að sæta nálgunarbanni.

11

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum 23. september 2022 um að varnaraðili sæti nálgunarbanni staðfest þó þannig að það standi ekki lengur en til 1. apríl 2023.

12

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila og skipaðs réttargæslumanns brotaþola eru staðfest.

13

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði, sbr. 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Úrskurðarorð :

Staðfest er ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum 23. september 2022 um að varnaraðili, X, sæti nálgunarbanni til laugardagsins 1. apríl 2023 klukkan 16, þannig að lagt er bann við því að hann komi á eða í námunda við heimili brotaþola, A, að [...], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið, mælt frá miðju hússins, auk þess sem lagt er bann við því að hann veiti brotaþola eftirför, nálgist hana á almannafæri, hringi í heima-, vinnu- eða farsíma hennar, sendi henni tölvupóst eða setji sig á annan hátt í beint samband við hana.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um þóknun skipaðs verjanda varnaraðila og réttargæslumanns brotaþola eru staðfest.

Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, O-kk-ef H-kk-ef lögmanns, 198.400 krónur greiðist úr ríkissjóði.