552/2019

Útdráttur

X var sakfelld fyrir tilraun til manndráps samkvæmt 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa stungið A með hnífi, með 19,8 cm löngu blaði, hægra megin við brjóstkassa með þeim afleiðingum að A hlaut um 3–4 cm breitt stungusár við fjórða og fimmta rifjabil fram hjá brjóstkassa og inn í breiðasta bakvöðvann og olli áverkinn meðal annars skaða á tveimur litlum slagæðum með verulegri blæðingu. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að með hliðsjón af matsgerð um geðheilbrigði X, lægi ekki annað fyrir en að hún hefði á verknaðarstundu verið sakhæf í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga. Þá þóttu ákvæði 1. mgr. 16. gr. og seinni málsliðar 17. gr. sömu laga ekki standa því í vegi að henni yrði gerð refsing. Refsing fyrir það brot sem X hefði verið sakfelld fyrir skyldi að lágmarki nema fimm ára fangelsi. Ekki hefði verið sýnt fram á atvik sem réttlætt gætu að refsing X yrði ákveðin þannig að farið væri niður fyrir þessa lágmarksrefsingu, sbr. einkum ákvæði 2. mgr. 20. gr. og 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því og að atvikum, sakaferli og aldri X virtum, en hún var á 71. aldursári á verknaðarstundu, var refsing X ákveðin fangelsi í fimm ár. Þá var hún dæmd til að greiða A skaðabætur.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kvk-nf S-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf og H-kk-nf O. A-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. júní 2019 í samræmi við yfirlýsingu ákærðu um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 20. maí 2019 í málinu nr. S21/2019.

2 Af hálfu ákæruvaldsins er þess krafist að refsing ákærðu verði þyngd. 3 Ákærða krefst aðallega sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að refsing hennar verði milduð. Þá krefst hún þess að einkaréttarkröfu á hendur sér verði vísað frá dómi en til vara að krafan verði lækkuð.

4 Brotaþoli krefst þess aðallega að ákærða verði dæmd til að greiða honum 3.112.231 krónu með vöxtum eins og dæmdir voru í héraði en til vara að ákvæði héraðsdóms um einkaréttakröfu sína verði staðfest.

Málsatvik

5 Í málinu er ákærðu gefin að sök tilraun til manndráps með því að hafa, laugardaginn 10. nóvember 2018 að […], stungið A með hnífi, með 19,8 cm löngu blaði, hægra megin við brjóstkassa „með þeim afleiðingum að [hann] hlaut um 3–4 cm breitt stungusár við fjórða og fimmta rifjabil fram hjá brjóstkassa og inn í breiðasta bakvöðvann og olli áverkinn m.a. skaða á tveimur litlum slagæðum með verulegri blæðingu“.

6 Sýknukröfu sína byggir ákærða aðallega á því að ósannað sé að hún hafi gerst sek um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Í öllu falli sé ekki sannað að hún hafi af ásetningi lagt til brotaþola með hnífi í þeim tilgangi að valda honum tjóni. Verði ekki á þetta fallist er krafa um sýknu reist á sakhæfisskorti, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá hefur til stuðnings aðalkröfu jafnframt verið vísað til 16. og 17. gr. sömu laga. Varakröfu sína byggir ákærða á því að hún hafi ekki haft ásetning til að bana brotaþola. Þá hafi áverki hans ekki verið þess eðlis að skilyrði séu til að fella háttsemi hennar undir 211. gr. almennra hegningarlaga.

7 Með bréfi 23. nóvember 2018 fór lögreglustjórinn á Vesturlandi þess á leit við Héraðsdóm Vesturlands að dómkvaddir yrðu matsmenn til þess meðal annars að framkvæma geðrannsókn á ákærðu. Hinn 26. sama mánaðar voru dómkvödd til að framkvæma hið umbeðna mat þau B geðlæknir og C sálfræðingur. Er það niðurstaða þeirra samkvæmt matsgerð 30. janúar 2019, sem þau staðfestu fyrir héraðsdómi, að ákærða sé örugglega sakhæf og að ætla megi að refsing geti borið árangur.

8 Málsatvikum og framburði ákærðu og vitna eru gerð viðhlítandi skil í héraðsdómi.

Niðurstaða

9 Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða hans að sannað sé, sbr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærða hafi veitt brotaþola þá áverka sem greinir í ákæru og með þeim hætti sem þar er lýst.

10 Með hliðsjón af fyrirliggjandi matsgerð um geðheilbrigði ákærðu liggur ekki annað fyrir en að hún hafi verið sakhæf í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga á verknaðarstundu. Þá standa ákvæði 1. mgr. 16. gr. og seinni málsliðar 17. gr. sömu laga því ekki í vegi að henni verði gerð refsing í málinu.

11 Samkvæmt vottorði læknis […] var komið með brotaþola á […] um klukkan tvö aðfaranótt 10. nóvember 2018. Við skoðun hafi komið í ljós djúpur áverki eftir hníf „sem hefur gengið rétt utan við rifbeinin inn í síðu og bakvöðva, að minnsta kosti 15–20 cm“. Þá kemur eftirfarandi fram í vottorði sérfræðings í skurðlækningum sem mun hafa gert að sárum brotaþola […]: „Við skoðun er hann með ca. 3–4 cm stungusár [hægra] megin á brjóstkassa ca. á hæð við 4. rif. Blæðir töluvert frá þessu þegar þrýstingi er sleppt. […] Sárið var opnað betur og þreifað og eins og áður sagði gekk það ekki inn í brjóstkassann heldur virðist hnífurinn hafa runnið á rifjunum fram hjá brjóstkassa og inn í [bakvöðvann]. Blæddi á tveimur stöðum frá litlum slagæðum í vöðvakantinum og var saumað fyrir það og sári síðan lokað.“ Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms verður staðfest sú niðurstaða hans að ákærða hafi með verknaði sínum brotið gegn 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga.

12 Refsing fyrir það brot sem ákærða hefur verið sakfelld fyrir skal að lágmarki nema fimm ára fangelsi. Ekki hefur verið sýnt fram á atvik sem réttlætt geta að refsing hennar verði ákveðin þannig að farið sé niður fyrir þessa lágmarksrefsingu, sbr. einkum ákvæði 2. mgr. 20. gr. og 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er refsing ákærðu ákveðin fangelsi í fimm ár. Til frádráttar refsingunni kemur gæsluvarðhald sem hún hefur sætt frá 10. nóvember 2018, sbr. 76. gr. almennra hegningarlaga.

13 Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur til brotaþola er staðfest.

14 Sakarkostnaður samkvæmt yfirliti sækjanda nam 2.873.172 krónum. Með hinum áfrýjaða dómi var stærstur hluti þessa kostnaðar felldur á ríkissjóð en þar er um að ræða kostnað vegna matsgerðar, sem áður er getið, að fjárhæð 2.580.450 krónur. Á það er fallist með héraðsdómi að matið hafi verið talsvert umfangsmeira en efni stóðu til. Það réttlætir á hinn bóginn ekki að allur kostnaður vegna þess verði lagður á ríkissjóð. Að þessu virtu verður ákærðu gert að greiða hluta þessa kostnaðar, eða 900.000 krónur. Þá verður felldur á ákærðu sakarkostnaður samkvæmt héraðsdómi, samtals að fjárhæð 4.591.724 krónur, en hann tekur aðallega til málsvarnarlauna verjanda og þóknunar réttargæslumanns brotaþola. Annar sakarkostnaður í héraði greiðist úr ríkissjóði.

15 Ákærða verður dæmd til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Ákærða, X, sæti fangelsi í fimm ár. Til frádráttar kemur gæsluvarðhald sem hún hefur sætt frá 10. nóvember 2018.

Ákvæði héraðsdóms um skaðabætur skal vera óraskað.

Ákærða greiði 5.491.724 krónur í sakarkostnað í héraði en að öðru leyti greiðist hann úr ríkissjóði. Ákærða greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 1.559.155 krónur, þar með talin málsvarnarlaun verjanda síns, Ó-kk-ef A-kk-ef B-kk-ef lögmanns, 1.054.000 krónur, og þóknun réttargæslumanns brotaþola, U-kk-ef A-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 421.600 krónur.