194/2018

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að A skyldi vistaður utan heimilis í sex mánuði.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 19. febrúar 2018, en kærumálsgögn bárust réttinum 5. mars sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 5. febrúar 2018 í málinu nr. U[…]/2017 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila, barnarverndarnefndar Kópavogs, um að sóknaraðili skyldi vistaður utan heimilis í sex mánuði frá uppkvaðningu úrskurðarins að telja. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, en til vara að vistun hans utan heimilis verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

3 Varnaraðilar krefjast hvert um sig staðfestingar hins kærða úrskurðar. Þá krefjast varnaraðilar, B og C, þess að,,þeim tilmælum [verði] beint til varnaraðila, Barnaverndarnefndar Kópavogs, að sóknaraðila verði útvegað vistunar og meðferðarúrræði sem hentar honum og hans vanda“. Þá krefjast þessir varnaraðilar kærumálskostnaðar eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Niðurstaða 4 Dómarar Landsréttar hafa horft á upptökur af framburði aðila og vitna fyrir héraðsdómi.

5 Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Þar kemur fram að afskipti barnaverndaryfirvalda af málefnum sóknaraðila hafi hafist á árinu 2014 vegna kannabisneyslu hans, en þá var hann […] ára. Síðan þá hefur neysla hans farið stigvaxandi og er komin á alvarlegt stig, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir barnaverndaryfirvalda til að hjálpa honum við að ná tökum á fíkniefnaneyslu sinni og alvarlegri áhættuhegðun.

6 Héraðsdómari ræddi við sóknaraðila um afstöðu hans til kröfu varnaraðila. Var sóknaraðili því ekki mótfallinn að vistast í skamman tíma á meðferðarheimilinu að […] en taldi sex mánaða vistun þar of langan tíma. Í greinargerð varnaraðila, barnaverndarnefndar Kópavogs, til Landsréttar er rakið að frá því að hinn kærði úrskurður var kveðinn upp hafi sóknaraðili verið færður af meðferðarheimilinu að […] yfir á […]. Foreldrar sóknaraðila undirrituðu 23. febrúar 2018 áætlun um meðferð máls samkvæmt 23. gr. barnaverndarlaga sem felur í sér að hann fái einstaklingsmiðaða meðferð á […]. Gert er ráð fyrir að þar muni hann reglulega hitta sálfræðing, geðlækni og vímuefnaráðgjafa. Þá verði honum gert kleift að stunda áhugamál sín. Meðferðaráætlun þessi mun eiga að standa til 6. apríl 2018. Í greinargerð varnaraðila, barnaverndarnefndar Kópavogs, kemur einnig fram að unnið sé að því á vegum barnaverndaryfirvalda að finna sóknaraðila meðferðarúrræði sem hentar honum sérstaklega.

7 Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. barnaverndarlaga er markmið laganna að tryggja að börn sem búa við óviðunandi aðstæður eða börn sem stofna heilsu sinni og þroska í hættu fái nauðsynlega aðstoð. Í 1. mgr. 4. gr. laganna kemur fram að í barnaverndarstarfi skuli beita þeim ráðstöfunum sem ætla megi að barni séu fyrir bestu. Hagsmunir barna skuli ávallt hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barnaverndaryfirvalda.

8 Af gögnum málsins verður ráðið að varnaraðili, barnaverndarnefnd Kópavogs, hafi í samræmi við 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga beitt margvíslegum úrræðum til stuðnings sóknaraðila og fjölskyldu hans áður en gripið var til þess úrræðis að óska eftir því að hann yrði vistaður utan heimilis. Jafnframt er ljóst að fylgt var ákvæðum 1. mgr. 41. gr. barnaverndarlaga og 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 áður en tekin var ákvörðun um vistun sóknaraðila utan heimilis.

9 Með vísan til framangreinds, 1. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga standa brýnir hagsmunir sóknaraðila til þess að hann verði, gegn vilja sínum, vistaður áfram utan heimilis, sbr. 1. mgr. 28. gr. og blið 1. mgr. 27. gr. laganna. Þykja hagsmunir hans ekki verða nægjanlega tryggðir með öðrum og vægari úrræðum og hefur meðalhófs verið gætt við ákvörðun um lengd vistunar hans. Þá hefur komið fram í greinargerð varnaraðila, barnaverndarnefndar Kópavogs, að unnið sé að því á vegum barnaverndaryfirvalda að finna sóknaraðila meðferðarúrræði sem hentar honum sérstaklega. Verður hinn kærði úrskurður staðfestur, þar með talið ákvæði hans um málskostnað.

10 Kærumálskostnaður verður felldur niður en um gjafsóknarkostnað sóknaraðila og varnaraðila, B og C, fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði segir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, A, fyrir Landsrétti, þar með talin þóknun lögmanns hans, 350.000 krónur og gjafsóknarkostnaður varnaraðila, B og C, fyrir Landsrétti, þar með talin þóknun lögmanns þeirra, 350.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.