286/2021

Útdráttur

E hf. höfðaði mál gegn Í og gerði þá kröfu að ógiltir yrðu úrskurður yfirskattanefndar og úrskurður ríkisskattstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda E hf. fyrir gjaldárin 2014 og 2015 vegna óbeins eignarhalds E hf. á lögaðilum í ríkjunum Antígva og Barbúda. Byggði Í áþví að hagnaður E hf. vegna óbeins eignarhalds E hf. á lögaðilum í fyrrgreindum ríkjum félli undir gildissvið 57. gr. a. laga um tekjuskatt nr. 90/2003 og hefði E hf. því borið að gera grein fyrir þeim tekjum og greiða tekjuskatt af hagnaðinum. Byggði E hf. á því að 57. gr. a. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt tæki ekki til hagnaðar félaganna í Antígva og Barbúda þar sem færeysk félög stæðu á milli E hf. og félaganna og að þau hefðu sætt eðlilegri skattlagningu í Færeyjum. Jafnframt taldi E hf. að undantekningarákvæði 4. mgr. 57. gr. a. laga nr. 90/2003 leysti félagið undan skattskyldu. Í dómi Landsréttar var litið til þess að fyrrgreindir lögaðilar á Antígva og Barbúda hefðu verið skráðir í lágskattaríki í skilningi 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 og væru CFC- félög í skilningi reglugerðar nr. 1102/2013. Tók Landsréttur fram að svo unnt væri að leggja til grundvallar að ekki væri um eignatekjur að ræða í skilningi 1. töluliðar 4. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 þyrfti eðli máls samkvæmt að sýna fram á að tekjurnar stöfuðu af raunverulegri atvinnustarfsemi. Að virtum þeim atriðum sem fram kæmu í 6. gr. reglugerðar nr. 1102/2013 og sem líta skyldi til við mat á því hvort því skilyrði væri fullnægt taldi Landsréttur að fallast yrði á það með héraðsdómi að E hf. hefði ekki sýnt fram á að svo væri. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um annað en málskostnað.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf og J-kk-nf H-kk-nf og K-kk-nf H-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 3. maí 2021. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 8. apríl 2021 í málinu nr. E- 1889/2020.

2

Áfrýjandi krefst þess að úrskurður yfirskattanefndar 13. mars 2019 í máli nr. 37/2019 og úrskurður ríkisskattstjóra 14. desember 2017, um endurákvörðun opinberra gjalda áfrýjanda gjaldárin 2014 og 2015, verði felldir úr gildi. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða áfrýjanda 24.319.768 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019 um innheimtu opinberra skatta og gjalda, frá 16. janúar 2018 til 19. mars 2020, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 3. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019, frá þeim degi, auk vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001, allt til greiðsludags. Til vara krefst áfrýjandi þess að úrskurður yfirskattanefndar 13. mars 2019 í máli nr. 37/2019 og úrskurður ríkisskattstjóra 14. desember 2017, um endurákvörðun opinberra gjalda áfrýjanda gjaldárin 2014 og 2015, verði breytt þannig að endurákvarðaðar tekjur áfrýjanda gjaldárið 2014 verði lækkaðar um 278.018.037 krónur og gjaldárið 2015 um 387.274.819 krónur. Þá verði fellt niður 25% álag sem ríkisskattstjóri bætti við skattstofna áfrýjanda gjaldárið 2014.

Loks krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða áfrýjanda 24.319.768 krónur ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019, frá 16. janúar 2018 til 19. mars 2020, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 3. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019, frá þeim degi, auk vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001, allt til greiðsludags. Til þrautavara krefst áfrýjandi þess að fellt verði niður 25% álag sem ríkisskattstjóri bætti á vantalda skattstofna áfrýjanda gjaldárið 2014 og stefndi dæmdur til að greiða áfrýjanda 4.863.953 krónur, ásamt vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019, frá 16. janúar 2018 til 19. mars 2020, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, sbr. 3. mgr. 8. gr. laga nr. 150/2019, frá þeim degi, auk vaxtavaxta samkvæmt 12. gr. laga nr. 38/2001, allt til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi málskostnaðar úr hendi stefnda í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms og málskostnaðar úr hendi áfrýjanda fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Málsatvikum er skilmerkilega lýst í hinum áfrýjaða dómi. Svo sem þar er rakið er áfrýjandi móðurfélag félagasamstæðu á sviði flutninga- og kaupskipaútgerðar. Félag innan samstæðu áfrýjanda, færeyska félagið P/f Faroe Ship, var með tíu skip á þurrleigu frá dótturfélögum sínum í ríkinu Antígva og Barbúda í Karíbahafi á rekstrarárinu 2013 en ellefu á rekstrarárinu 2014. Var hvert þessara skipa rekið í sérstöku dótturfélagi hins færeyska félags. Þá er upplýst að það félag er alfarið í eigu P/f Faroe Ship Föroyjar en það félag er í fullri eigu P/f Skipafélagsins Föroyar sem er að öllu leyti í eigu áfrýjanda.

5

Ágreiningur málsaðila lýtur að endurákvörðun ríkisskattstjóra á opinberum gjöldum áfrýjanda gjaldárin 2014 og 2015 vegna óbeins eignarhalds hans á fyrrnefndum lögaðilum í ríkinu Antígva og Barbúda. Af hálfu áfrýjanda er á því byggt að 57. gr. a laga nr. 90/2003 um tekjuskatt taki ekki til hagnaðar þeirra félaga þar sem áðurgreind færeysk félög, sem séu á milli áfrýjanda og félaganna á Antígva og Barbúda í félaga keðjunni, hafi sætt eðlilegri skattlagningu í Færeyjum.

6

Samkvæmt 1. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 skal skattaðili sem beint eða óbeint á hlut í hvers kyns félagi, sjóði eða stofnun sem telst heimilisföst í lágskattaríki greiða tekjuskatt af hagnaði slíkra aðila í hlutfalli við eignarhluta sinn án tillits til úthlutunar.

Hið sama á við um skattaðila sem stjórnar félagi, sjóði, stofnun eða eignasafni í lágskattaríki sem skattaðili hefur beinan eða óbeinan ávinning af. Samkvæmt ákvæðinu eru tekjur þessar skattskyldar með sambærilegum hætti og um væri að ræða starfsemi hér á landi. Á ákvæði 1. mgr. við þegar minnst helmingur eignarhalds í aðilum, sbr. 1. mgr., er beint eða óbeint í eigu íslenskra skattaðila eða stjórnunarleg yfirráð hafa verið til staðar innan tekjuárs, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Þá er á um það kveðið í 2. mgr. ákvæðisins að ríki teljist lágskattaríki þegar tekjuskattur af hagnaði félags, sjóðs eða stofnunar, sem um ræðir, er lægri en tveir þriðju hlutar af þeim tekjuskatti sem hefði verið lagður á félagið, sjóðinn eða stofnunina hefði hún verið heimilisföst á Íslandi.

7

Óumdeilt er í málinu að ríkið Antígva og Barbúda er lágskattaríki í skilningi 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003. Einnig liggur fyrir samkvæmt framansögðu að meira en helmingur eignarhalds í fyrrgreindum félögum á Antígva og Barbúda er óbeint í eigu áfrýjanda, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Jafnframt er upplýst að tekjuskattur hefur ekki verið greiddur af hagnaði félaganna rekstrarárin 2013 og 2014.

8

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms er fallist á að ekki verði talið að áfrýjandi hafi fært fyrir því viðhlítandi rök að tonnaskattur, sem P/F Faroe Ship greiddi í Færeyjum á grundvelli stærðar og flutningsgetu þeirra skipa sem félagið leigði af dótturfélögum sínum, geti með réttu talist hafa leyst áfrýjanda undan skattgreiðslum af hagnaði umræddra félaga samkvæmt ákvæði 1. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003.

9

Í 4. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 er kveðið á um undantekningar frá skyldu til greiðslu tekjuskatts af hagnaði samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar. Fyrri undanþágan, sú sem áfrýjandi byggir á að eigi hér við, lýtur að þeirri aðstöðu er félag, sjóður eða stofnun fellur undir samning milli Íslands og lágskattaríkis til að koma í veg fyrir tvísköttun eða annan alþjóðasamning, enda sé unnt á grundvelli samningsins að fá allar nauðsynlegar upplýsingar og tekjur félags, sjóðs eða stofnunar eru ekki að meginstofni til eignatekjur, sbr. 1. tölulið 4. mgr. 57. gr. a.

10

Samkvæmt 7. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 skal ráðherra með reglugerð setja ákvæði um nánari framkvæmd þeirrar greinar og meðal annars skilgreina hvað felist í hugtakinu raunveruleg atvinnustarfsemi og fleira. Var það gert með reglugerð nr. 1102/2013 um skattlagningu vegna eignarhalds í lögaðilum á lágskattasvæðum.

11

Í 3. gr. reglugerðar nr. 1102/2013 eru svokölluð CFC- félög skilgreind svo að um sé að ræða félög sem teljast heimilisföst í lágskattaríki og sem hafa verið í að minnsta kosti helmings eigu, beinni og/eða óbeinni, eða undir stjórn skattaðila samkvæmt a- eða b-lið 1. gr. reglugerðarinnar á einhverjum tímapunkti innan tekjuársins.

12

Í 7. gr. sömu reglugerðar er fjallað um undanþágu frá skattskyldu samkvæmt 57. gr. a laga nr. 90/2003. Samkvæmt ákvæðinu eru innlendir eigendur félaga, sjóða og stofnana í lágskattarík j um undanþegnir skattskyldu vegna hagnaðar er myndast í þessum lögaðilum að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Greint er á milli CFC- félaga eftir því hvort heimilisfesti þeirra er innan eða utan EES- ríkis, aðildarríkis stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja. Í a-lið 1. mgr.7. gr. er á um það kveðið að ef um félög utan EES- ríkis, aðildarríkis stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða Færeyja er að ræða verði skattyfirvöld að geta aflað nauðsynlegra upplýsinga á grundvelli tvísköttunarsamnings eða annars alþjóðasamnings og tekjur félags, sjóðs eða stofnunar eru að meginstofni ekki eignatekjur. Í skilyrðinu felst að gerð er krafa um að meira en helmingur teknanna stafi frá raunverulegri atvinnustarfsemi eins og hún er útfærð í 6. gr. reglugerðarinnar.

13

Í 6. gr. segir að starfsemi CFC- félags teljist til raunverulegrar atvinnustarfsemi samkvæmt 4. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003, enda stundi félagið atvinnurekstur og afli tekna af sjálfstæðri starfsemi í þeim mæli að starfsemi þess teljist til virkrar þátttöku í almennu atvinnulífi heimilisfestisríkisins. Við mat á framangreindu komi meðal annars til skoðunar hvort félagið hafi yfir að ráða eigin húsnæði, hvort til staðar sé föst yfirstjórn og starfsmenn í heimilisfesturíkinu sem annist þar rekstur þess og hvort félagið hafi sterk efnahagsleg tengsl við heimilisfestisríkið, meðal annars með hliðsjón af því hvort það hafi sannanlegar tekjur af starfsemi sinni þar. Fari viðskipti félagsins aðallega fram innan fyrirtækjasamstæðu þarf að sýna fram á að þjónusta þess skapi í raun verðmæti fyrir önnur félög í samstæðunni og sé gerð í eðlilegum rekstrartilgangi.

14

Samkvæmt framansögðu liggur fyrir að þau dótturfélög færeyska félagsins P/f Faroe Ship sem mál þetta varðar voru skráð í lágskattaríki í skilningi 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003. Þá liggur og fyrir að félögin eru CFC- félög í skilningi reglugerðar nr. 1102/2013. Svo unnt sé að leggja til grundvallar að ekki sé um eignatekjur að ræða í skilningi 1. töluliðar 4. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 þarf eðli máls samkvæmt að sýna fram á að þær stafi af raunverulegri atvinnustarfsemi. Þegar virt eru þau atriði sem fram koma í 6. gr. reglugerðar nr. 1102/2013 og sem líta skal til við mat á því hvort því skilyrði sé fullnægt verður fallist á það með héraðsdómi að áfrýjandi hafi ekki sýnt fram á að svo sé. Við úrlausn málsins er horft tilþessað ákvæði 1. töluliðar greinarinnar um skattskyldu. Að því virtu verður ekki talið að 6. og 7. gr. reglugerðarinnar hafi að geyma reglur sem skorti fullnægjandi lagastoð.

15

Samkvæmt öllu framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur, þar með talið um þrautavarakröfu áfrýjanda.

16

Með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður í héraði og fyrir Landsrétti.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður um annað en málskostnað.

Málskostnaður fellur niður milli áfrýjanda, Eimskipafélags Íslands hf., og stefnda, íslenska ríkisins, í héraði og fyrir Landsrétti.