172/2019

Útdráttur

Í málinu mótmælti Í hf. viðurkenningu skiptastjóra S hf. á nánar tilgreindum veðkröfum sem A hf. lýsti í búið. Við meðferð skiptastjóra á ágreiningi aðila hafði Í hf. meðal annars uppi sjónarmið um mögulegan riftanleika umræddra veðréttinda og lét færa til bókar í fundargerð að það hefði í hyggju að höfða sérstakt riftunarmál með stoð í 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. til að hnekkja veðréttindum A hf. ef skiptastjóri tæki ákvörðun um að gera það ekki. Eftir að hafa reynt án árangurs að jafna ágreining milli Í hf. og A hf. ákvað skiptastjóri í samræmi við 171. gr. laga nr. 21/1991 að vísa ágreiningi aðila til héraðsdóms til úrlausnar. Í bréfi skiptastjóra til héraðsdóms kom fram að ágreiningur aðila varðaði réttmæti krafna A hf., fjárhæð þeirra og stöðu í réttindaröð. Fyrir héraðsdómi krafðist Í hf. þess meðal annars að umræddum veðréttindum A hf. yrði rift en héraðsdómur vísaði frá dómi þeim hluta kröfugerðar Í hf. Ágreiningur málsins varðaði því annars vegar það hvort heimilt væri að vísa ágreiningi um riftanleika umræddra veðréttinda til héraðsdóms á grundvelli 171. gr. laganna og hins vegar hvort það hefði verið gert af hálfu skiptastjóra við afmörkun þess ágreinings sem hann vísaði til héraðsdóms. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ótvírætt væri ljóst af gögnum málsins að ágreiningurinn hefði meðal annars varðað það álitaefni hvort unnt væri að rifta umræddum veðréttindum varnaraðila. Ekki yrði annað ráðið af bréfi skiptastjóra til héraðsdóms en að hann hafi krafist úrlausnar um ágreining aðila án sérstakrar takmörkunar eins og honum bar skylda til samkvæmt 1. mgr. 171. gr., sbr. lokamálslið 2. mgr. 120. laganna. Þá kom fram að riftunarkröfur Í hf. byggðust á mótmælum við viðurkenningu skiptastjóra á veðréttindum A hf. og ekki yrði ráðið af ákvæðum laga nr. 21/1991 að höfða þurfi sérstakt riftunarmál við slíkar aðstæður, heldur skuli leyst úr ágreiningi í samræmi við ákvæði 1. mgr. 171. gr., sbr. lokamálslið 2. mgr. 120. gr. laganna. Samkvæmt því var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka riftunarkröfur Í hf. til efnismeðferðar.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 6. mars 2019 en kærumálsgögn bárust réttinum 19. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 21. febrúar 2019 í málinu nr. X12/2018 þar sem riftunarkröfum sóknaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að taka til efnismeðferðar riftunarkröfur sóknaraðila samkvæmt síðari lið kröfugerðar hans. Þá krefst hann kærumálskostnaðar fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Málsatvik

4 Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði var bú Sameinaðs sílikons hf. tekið til gjaldþrotaskipta 22. janúar 2018 með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness og lauk kröfulýsingarfesti 30. mars sama ár. Með bréfi 16. apríl 2018 tilkynnti skiptastjóri varnaraðila að hann hefði samþykkt nánar tilgreindar kröfur sem varnaraðili lýsti í búið 28. mars 2018. Var kröfunum skipað í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

5 Fyrir liggur að sóknaraðili lýsti kröfu í þrotabúið á grundvelli 113. gr. sömu laga en ekki var tekin afstaða til almennra krafna þar sem fullvíst var talið af hálfu skiptastjóra að ekki myndi koma til greiðslu þeirra, sbr. heimild í lokamálslið 1. mgr. 119. gr. laga nr. 21/1991.

6 Sóknaraðili mótmælti viðurkenningu skiptastjóra á fyrrgreindum veðkröfum varnaraðila með bréfi 23. apríl 2018. Á skiptafundi sem haldinn var daginn eftir gerði skiptastjóri nánar grein fyrir þeim mótmælum en af fundargerð þess fundar má ráða að reynt hafi verið án árangurs að jafna ágreining milli meðal annars sóknar og varnaraðila. Reynt var á ný án árangurs að jafna ágreininginn á fundi sem var haldinn 17. maí 2018. Ráða má af fundargerð þess fundar að um ágreininginn hefði verið vísað til bréfaskipta milli málsaðila bæði á greiðslustöðvunartímabilinu og eftir að bú Sameinaðs sílikons hf. var tekið til gjaldþrotaskipta. Af síðastnefndum bréfaskiptum, sem liggja fyrir í gögnum málsins, eru meðal annars reifuð sjónarmið sóknaraðila um mögulegan riftanleika umræddra veðréttinda og mótmæli varnaraðila við þeim. Fært var til bókar í fundargerð að sóknaraðili hefði í hyggju að höfða sérstakt riftunarmál með stoð í 130. gr. laga nr. 21/1991 til að hnekkja veðréttindum varnaraðila ef skiptastjóri tæki ákvörðun um að gera það ekki. Í lok fundargerðar var bókað að þar sem viðræðurnar hefðu ekki skilað árangri hefði skiptastjóri ákveðið í samræmi við 171. gr. laga nr. 21/1991 að vísa ágreiningi aðila til Héraðsdóms Reykjaness til úrlausnar.

7 Skiptastjóri tilkynnti sóknaraðila með tölvupósti 18. maí 2018 að ekki yrði höfðað sérstakt riftunarmál af hálfu þrotabúsins. Í svari lögmanns sóknaraðila sama dag, sem jafnframt var sent með tölvupósti, kom fram að þá yrði hafist handa „við að fara í þá vegferð, sbr. 130. gr. gþl.“.

8 Skiptastjóri vísaði ágreiningnum til Héraðsdóms Reykjaness á grundvelli 1. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991 með bréfi 23. maí 2018 þar sem fram kemur að ágreiningur aðila varði „réttmæti allra ofangreindra krafna [varnaraðila], fjárhæð og stöðu í réttindaröð“.

9 Greinargerð sóknaraðila var lögð fram í Héraðsdómi Reykjaness 26. september 2018. Í síðari hluta dómkrafna hans var þess krafist að umræddum veðréttindum varnaraðila yrði rift. Þessum hluta kröfugerðar sóknaraðila var vísað frá dómi í hinum kærða úrskurði.

10 Ágreiningur málsins varðar annars vegar það álitaefni hvort heimilt sé að vísa ágreiningi um riftanleika umræddra veðréttinda til dóms á grundvelli 171. gr. laga nr. 21/1991 og hins vegar hvort það hafi verið gert af hálfu skiptastjóra við afmörkun ágreiningsins sem vísað var til Héraðsdóms Reykjaness 23. maí 2018.

Niðurstaða

11 Samkvæmt 1. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991 skal skiptastjóri beina skriflegri kröfu til héraðsdóms ef ágreiningur rís um atriði við gjaldþrotaskipti sem mælt er fyrir um í lögunum að hann skuli beina þangað. Fyrir liggur að sóknaraðili mótmælti viðurkenningu skiptastjóra á umræddum veðkröfum varnaraðila í samræmi við áskilnað 1. mgr. 120. gr. sömu laga og að skiptastjóri reyndi að jafna ágreining málsaðila í samræmi við fyrirmæli 3. málsliðar 2. mgr. sama lagaákvæðis. Af gögnum málsins er ótvírætt ljóst að sá ágreiningur varðaði meðal annars það álitaefni hvort unnt væri að rifta umræddum veðréttindum varnaraðila.

12 Samkvæmt lokamálslið 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 skal skiptastjóri beina málefninu til héraðsdóms eftir 171. gr. laganna hafi ekki náðst að leysa ágreining aðila. Samkvæmt því er ljóst að skiptastjóra Sameinaðs sílikons hf. bar að vísa ágreiningi málsaðila um meðal annars riftanleika umræddra veðréttinda til héraðsdóms á grundvelli 1. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991. Af fyrrgreindu bréfi skiptastjóra 23. maí 2018 til Héraðsdóms Reykjaness verður ekki annað ráðið en að skiptastjóri hafi krafist úrlausnar dómsins um ágreining aðila án sérstakrar takmörkunar eins og honum bar skylda til samkvæmt 1. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991, sbr. lokamálslið 2. mgr. 120. gr. sömu laga.

13 Eins og fyrr er rakið ákvað skiptastjóri að lýsa ekki yfir riftun á umræddum veðgerningum varnaraðila. Í samræmi við það var málinu vísað til héraðsdóms án aðildar þrotabúsins, sbr. 3. mgr. 171. gr. laga nr. 21/1991. Af þessari ástæðu hefur enga þýðingu í málinu þótt sóknaraðili hafi ekki höfðað sérstakt riftunarmál á hendur varnaraðila.

14 Riftunarkröfur sóknaraðila byggjast eins og fyrr greinir á mótmælum við viðurkenningu skiptastjóra á veðréttindum varnaraðila. Ekki verður ráðið af ákvæðum laga nr. 21/1991 að höfða þurfi sérstakt riftunarmál við slíkar aðstæður, heldur skuli leyst úr slíkum ágreiningi í samræmi við ákvæði 1. mgr. 171. gr. laganna, sbr. lokamálslið 2. mgr. 120. gr. sömu laga. Af þeirri ástæðu gildir ekki sá málshöfðunarfrestur sem kveðið er á um í 1. mgr. 148. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar.

15 Samkvæmt öllu framangreindu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka riftunarkröfur sóknaraðila til efnismeðferðar.

16 Eftir úrslitum málsins verður varnaraðili dæmdur til að greiða sóknaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka riftunarkröfur sóknaraðila, Íslenskra aðalverktaka hf., til efnismeðferðar.

Varnaraðili, Arion banki hf., greiði sóknaraðila 500.000 krónur í kærumálskostnað.