420/2022

Útdráttur

A starfaði sem þróunarstjóri hjá B. Var honum tilkynnt um breytingu á störfum hans og verksviði í nóvember 2018 er staða þróunarstjóra var lögð niður. Varð A deildarstjóri nýrrar deildar og lækkaði um tvo launaflokka auk þess sem föst yfirvinna var felld niður. Í september 2020 var tilkynnt að nýtt skipurit B myndi taka gildi 1. janúar 2021. Var A sagt upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara. Í desember 2020 skrifaði A undir ótímabundinn ráðningarsamning en sagði upp störfum í maí 2022. A höfðaði mál á hendur Í til heimtu bóta. Var á því byggt að ákvörðun um að gera breytingar á stöðu A árið 2018 og ákvörðun um að leggja niður stöðu A árið 2020 hefðu verið ólögmætar og brotið gegn ákvæðum laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og meginreglum stjórnsýsluréttarins. Þá hefði einelti af hálfu þáverandi forstjóra B gagnvart A orðið til þess að A hefði orðið fyrir miska. Í dómi héraðsdóms kom fram um breytingar á starfi A árið 2018 að enginn vafi væri á því að starfsmanni bæri að hlíta breytingum á starfi samkvæmt 19. gr laga nr. 70/1996, svo fremi sem nýtt starf sé honum samboðið, málefnalega að ákvörðun staðið og ekki gengið lengra en nauðsyn beri til.

Vísaði héraðsdómur til þess að ákvörðun um breytt grunnlaun hefði falið í sér einhliða ákvörðun um réttindi A, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Taldi héraðsdómur að ekki hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins eða meðalhófsreglu 12. gr. sömu laga. Á hinn bóginn yrði ekki séð að A hefði verið gefinn kostur á að gæta andmælaréttar síns áður en ákvörðun hefði verið tekin í málinu. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að skortur á að veita honum andmælarétt hefði breytt neinu um þann grundvöll sem ákvörðun hefði verið tekin á og þar með efni ákvörðunarinnar. Varðandi niðurlagningu stöðu og uppsögn árið 2020 vísaði héraðsdómur til þess að ekkert væri fram komið sem benti til annars en að skipulagsbreytingarnar hefðu byggst á málefnalegum sjónarmiðum, það ætti meðal annars við um uppsögn A. Héraðsdómur féllst ekki á að brotið hefði verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, meðalhófsreglu 12. gr. sömu laga, jafnræðisreglu 11. gr. þeirra laga eða réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins. Þá yrði ekki séð að rökstuðningi hefði verið ábótavant eða að þörf hefði verið á persónubundnu mati eða samanburði milli A og annarra starfsmanna B. Loks benti ekkert til annars en að uppsögn A hefði verið ótengd persónu hans og frammistöðu. Að lokum kom fram í dómi héraðsdóms að ekki hefðu verið færðar sönnur á að A hefði sætt einelti af hálfu forstjóra B, sbr. b-lið 3. gr. reglugerðar nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, eða að stofnunin hefði ekki brugðist við með réttum hætti. Yrði A að bera hallann af sönnunarskorti varðandi það.

Héraðsdómur sýknaði Í því af kröfum A og var sú niðurstaða staðfest í Landsrétti.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og S-kk-nf S-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 30. júní 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 3. júní 2022 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Áfrýjandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 10.612.149 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 11. maí 2021 til greiðsludags. Þá krefst áfrýjandi þess að stefndi verði dæmdur til að greiða honum miskabætur að fjárhæð 3.000.000 króna auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 11. maí 2021 til greiðsludags. Loks krefst áfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Stefndi krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að kröfur áfrýjanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4

Áfrýjandi höfðaði mál þetta á hendur stefnda með kröfu um að stefndi yrði dæmdur til að greiða honum skaðabætur að fjárhæð 129.185.602 krónur auk vaxta og 3.000.000 króna í miskabætur auk vaxta. Var á því byggt að ákvörðun stefnda 23. nóvember 2018 um að gera breytingar á stöðu áfrýjanda og ákvörðun stefnda 25. september 2020 um að leggja niður stöðu áfrýjanda hafi verið ólögmætar og brotið gegn ákvæðum laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og meginreglum stjórnsýsluréttar. Þá hafi einelti af hálfu þáverandi forstjóra B gagnvart áfrýjanda, allt frá árinu 2018 er forstjórinn kom til starfa, orðið til þess að áfrýjandi hafi orðið fyrir miska. Með hinum áfrýjaða dómi var stefndi sýknaður af öllum kröfum áfrýjanda. Fyrir Landsrétti reisir áfrýjandi kröfur sínar á því að breyting á stöðu áfrýjanda 23. nóvember 2018 og einelti af hálfu fyrrum forstjóra B baki stefnda skaðabótaskyldu sem áfrýjandi eigi rétt á skaðabótum fyrir. Tekur kröfugerð áfrýjanda fyrir Landsrétti mið af þessum breytingum.

5

Fyrir Landsrétti hefur áfrýjandi meðal annars rökstutt skaðabótakröfu sína þannig að krafist sé greiðslu lausnarlauna í júlí til september 2022. Stefndi andmælti þessari málsástæðu sem of seint fram kominni. Varðandi þessa málsástæðu er þess að gæta að í héraðsdómsstefnu er skaðabótakrafa áfrýjanda ekki rökstudd út frá kröfu um lausnarlaun. Málsástæðan er því of seint fram borin og kemst ekki að við úrlausn málsins samkvæmt 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

6

Áfrýjandi hefur ekki sýnt fram á að skortur á að veita honum andmælarétt varðandi breytingu á starfi hans í nóvember 2018 hefði neinu breytt um þann grundvöll sem ákvörðun var tekin á og þar með efni ákvörðunarinnar. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

7

Rétt þykir að málskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Málskostnaður fyrir Landsrétti fellur niður.