3/2022

Útdráttur

A höfðaði mál á hendur TM hf. og V hf. og krafðist viðurkenningar á óskiptri bótaskyldu þeirra, úr frjálsum ábyrgðartryggingum B ehf. og C ehf., vegna líkamstjóns sem hann hlaut í vinnuslysi er laus álstigi rann undan honum er hann var að fara á milli hæða í nýbyggingu. B ehf. var aðalverktaki við byggingu hússins en C ehf. var vinnuveitandi A. Í dómi Landsréttar kom fram að starfsmenn B ehf. hefðu brotið gegn þeim almennu skyldum sem mælt er fyrir um í 37. og 42. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sbr. og grein 17.1 í B- hluta IV. viðauka með reglum nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Slysið yrði því rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna B ehf. Bar B ehf. bótaábyrgð samkvæmt sakarreglunni og óskráðri reglu skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð á tjóni A og TM hf. sem ábyrgðartryggjandi hans. Þá kom fram í dómi Landsréttar að verkstjóri C ehf. hefði með ófullnægjandi verkstjórn og skorti á leiðbeiningarskyldu sýnt af sér saknæma vanrækslu sem vinnuveitandi hans bæri ábyrgð á og V hf. sem ábyrgðartryggjandi hans. Loks taldi Landsréttur að þótt fallist yrði á með héraðsdómi að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að nota stigann við þær aðstæður sem uppi voru yrði ekki talið efni til þess að láta hann bera nema þriðjung tjóns síns sjálfur. Var þá meðal annar slitið til þess sem fyrir lá um sök starfsmanna vátryggingartaka og þess að meginábyrgðin á öruggu vinnuumhverfi hvíldi á vinnuveitanda. Var því viðurkennd óskipt bótaskylda TM hf. og V hf. úr frjálsum ábyrgðartryggingum B ehf. og C ehf., á 2/3 hluta líkamstjóns A, sem hann hlaut í umræddu vinnuslysi.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 4. janúar 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 13. desember 2021 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Aðaláfrýjandi krefst þess að viðurkennd verði óskipt bótaábyrgð gagnáfrýjenda, TM trygginga hf. úr frjálsri ábyrgðartryggingu B ehf., og Varðar trygginga hf. úr frjálsri ábyrgðartryggingu C ehf., vegna líkamstjóns sem aðaláfrýjandi hlaut í vinnuslysi 26. janúar 2016. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar fyrir Landsrétti eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

3

Gagnáfrýjandi TM tryggingar hf. áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 14. mars 2022.

Gagnáfrýjandi krefst sýknu af kröfum aðaláfrýjanda en til vara að aðaláfrýjandi verði látinn bera hluta tjónsins sjálfur umfram þann helming sem hinn áfrýjaði dómur kvað á um. Þá krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

4

Gagnáfrýjandi Vörður tryggingar hf. áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 14. mars 2022.

Gagnáfrýjandi krefst sýknu af kröfum aðaláfrýjanda, auk málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti. Til vara krefst gagnáfrýjandi staðfestingar hins áfrýjaða dóms og að málskostnaður verði látinn niður falla í héraði og fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

5

Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi. Eins og þar kemur fram höfðaði aðaláfrýjandi mál þetta á hendur gagnáfrýjendum til viðurkenningar á óskiptri bótaskyldu þeirra vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir 26. janúar 2016 í vinnuslysi er laus álstigi rann undan honum er hann var að fara á milli hæða í nýbyggingu við [...] í Reykjavík. Samkvæmt matsgerð sem liggur fyrir í málinu var hann af þeim sökum metinn með tímabundna 100% læknisfræðilega örorku 26. janúar 2016 til 15. ágúst sama ár og 10. júlí til 15. október 2017 og varanleg læknisfræðileg örorka metin 7%.

6

Vátryggingartakinn B ehf. var aðalverktaki að byggingu hússins við [...]. Bar hann sem slíkur ábyrgð á öryggi og aðgengi að vinnustaðnum. Samkvæmt gögnum málsins var ekki unnt að hefja vinnu við þriðju hæð hússins fyrr en mótaflekum hafði verið slegið frá gólfplötu þriðju hæðar. Að morgni slysdags hafði mótunum verið slegið frá og vinna þar gat þá hafist. Að sama skapi var þá jafnframt fyrst unnt að setja upp til þess gerðan tréstiga á milli hæða. Samkvæmt framburði vitnisins H, fyrrum verkstjóra vátryggingartakans B e hf., í héraði hefði það ekki verið flókin ráðstöfun eða tímafrek að hífa tréstigann á sinn stað og festa við gólfið. Þrátt fyrir það var það ekki gert. Þess í stað var eina aðgengið upp á hæðina sá lausi álstigi sem aðaláfrýjandi slasaðist í, eins og fram kom í skýrslu vitnisins. Vitnin E, D og F, ásamt aðaláfrýjanda, báru á sama veg. Kom jafnframt fram í skýrslu vitnisins H að það hefði „kannski átt að hífa þennan timburstiga [upp] strax um morguninn en það var ekki gert“. Vitnið bar einnig að álstiginn hefði „auðvitað [verið] bara stórhættulegur svona“.

7

Að framangreindu virtu verður að telja að starfsmenn vátryggingatakans B ehf. hafi brotið gegn þeim almennu skyldum sem mælt er fyrir um í 37. og 42. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sbr. og grein 17.1 í B- hluta IV. viðauka með reglum nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð sem kveður á um að öruggar og heppilega staðsettar umferðarleiðir skuli vera til vinnustöðva, á verkpöllum og í byggingum og að stigar skuli gerðir til umferðar svo fljótt sem verða má. Var enn mikilvægara að fastur stigi væri settur upp jafnskjótt og vinna átti að hefjast á næstu hæð í ljósi framburðar vitnisins H um að eitthvað hafi verið um að starfsmenn á byggingarstaðnum færu ekki að öryggisreglum og festu lausa stiga. Samkvæmt því verður slysið rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna vátryggingartakans. Ber vátryggingartakinn því bótaábyrgð samkvæmt sakarreglunni og óskráðri reglu skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð á tjóni aðaláfrýjanda og gagnáfrýjandi TM tryggingar hf. sem ábyrgðartryggjandi hans.

8

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að verkstjóri vátryggingartakans C ehf. hafi með ófullnægjandi verkstjórn og skorti á leiðbeiningaskyldu sýnt af sér saknæma vanrækslu sem vinnuveitandi hans beri ábyrgð á og gagnáfrýjandi Vörður tryggingar hf. sem ábyrgðartryggjandi hans.

9

Þótt fallist verði á með héraðsdómi að aðaláfrýjandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að nota stigann við þær aðstæður sem uppi voru verður ekki talið efni til þess að láta hann bera nema þriðjung tjóns síns sjálfur. Er þá meðal annars litið til þess sem fyrir liggur um sök starfsmanna vátryggingartaka og þess að meginábyrgðin á öruggu vinnuumhverfi hvílir á vinnuveitanda.

10

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

11

Allur gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans eins og greinir í dómsorði.

12

Að teknu tilliti til niðurstöðu málsins verður gagnáfrýjendum gert að greiða málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Viðurkennd er óskipt bótaskylda gagnáfrýjenda TM trygginga hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu B ehf., og Varðar trygginga hf., úr frjálsri ábyrgðartryggingu C ehf., á ⅔ hluta líkamstjóns aðaláfrýjanda, A, sem hann hlaut í vinnuslysi 26. janúar Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað í héraði skulu vera óröskuð.

Gagnáfrýjendur greiði óskipt 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður aðaláfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, E-kk-ef D-kk-ef E-kk-ef, 1.000.000 króna.