607/2021

Útdráttur

Í loks árs 2015 setti W hf. A hf. að handveði átta reikninga í eigu félagsins hjá A hf. ásamt innstæðum á þeim eins og þær væru á hverjum tíma til tryggingar greiðslum á tilgreindum skuldum. Síðar var efni samningsins breytt þannig að veðsetningin skyldi standa til tryggingar öllum skuldum og skuldbindingum félagsins sem veittar væru til 12 mánaða eða skemmri tíma. Bú W hf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði héraðsdóms 28. mars 2019. A hf. lýsti kröfum í þrotabúið en með bréfi skiptastjóra var þeirri afstöðu lýst að veðréttur A hf. samkvæmt framangreindum handveðsyfirlýsingum væri viðurkenndur miðað við stöðu hinna veðsettu reikninga 28. mars 2019 en að fjármunir sem lagðir hefðu verið inn á reikningana eftir þann dag væru í eigu þrotabús W hf. Var þeirri afstöðu mótmælt samdægurs með bréfi A hf. Ágreiningur málsaðila lýtur að því hvort veðréttur A hf. taki til þeirra fjármuna sem lagðir voru inn á reikningana sem um ræðir eftir að úrskurður um gjaldþrotaskipti W hf. var kveðinn upp. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að óumdeilt væri að kröfur A hf. til innstæðna á umræddum reikningum við uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti W hf. nytu forgangsréttar samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. Myndi það einnig eiga við um arð og aðrar tekjur af þeim fjármunum, svo sem vaxtatekjur. Á hinn bóginn féllst Landsréttur ekki á að hið sama gilti um greiðslur sem bárust inn á reikningana eftir það tímamark enda yrði sú ályktun hvorki dregin af orðalagi ákvæðisins né lögskýringargögnum. Yrði ekki litið svo á að veðréttur A hf. hafi náð til þeirra fjármuna heldur tilheyri þeir þrotabúi W hf., sbr. 1. mgr. 72. gr. og 1. mgr. 73. gr. laga nr. 21/1991. Það að reikningunum skyldi hafa verið haldið opnum eftir uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti var ekki talið breyta þeirri niðurstöðu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir J-kk-nf H-kk-nf, K-kvk-nf S-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 14. október 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 2. nóvember 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 7. október 2021 í málinu nr. X- 7603/2021 þar sem viðurkennt var að varnaraðili nyti veðréttar samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. fyrir lýstum veðkröfum í bú sóknaraðila í nánar tilgreindum fjármunum sem lagðir höfðu verið inn á bankareikninga sóknaraðila hjá varnaraðila eftir að úrskurður um gjaldþrotaskipti WOWair hf. var kveðinn upp 28. mars 2019. Kæruheimild er í 179. gr. laga nr. 21/1991.

2

Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að fallist verði á kröfur hans fyrir héraðsdómi. Þá krefst hann málskostnaðar vegna meðferðar málsins fyrir héraðsdómi og kærumálskostnaðar.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar auk kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði setti WOWair hf. með samningi 15. desember 2015 varnaraðila að handveði átta reikninga í eigu félagsins hjá varnaraðila ásamt innstæðum á þeim eins og þær væru á hverjum tíma til tryggingar greiðslum á tilgreindum skuldum. Með viðauka 4. febrúar 2016 var efni samningsins breytt þannig að veðsetningin skyldi standa til tryggingar öllum skuldum og skuldbindingum félagsins sem veittar væru til 12 mánaða eða skemmri tíma.

5

Bú WOWair hf. var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði héraðsdóms 28. mars 2019. Í málinu liggur fyrir bréf skiptastjóra sóknaraðila til varnaraðila 15. maí 2019 þar sem vísað er til fyrri samskipta og áréttuð krafa um að „bankinn skili til þrotabúsins fjármunum sem lagðir hafa verið inn á veðsetta reikninga WOWair hf. í bankanum eftir að úrskurður um gjaldþrot félagsins var kveðinn upp“. Lýsti skiptastjóri því að sóknaraðili væri eigandi allra fjármuna sem lagðir hefðu verið inn á reikningana eftir úrskurðardag gjaldþrots, óskaði eftir því að reikningunum yrði lokað og að „allar frekari greiðslur inn á þá“ yrðu framvegis lagðar inn á reikning sóknaraðila hjá Kviku banka. Í tölvubréfi starfsmanns varnaraðila til skiptastjóra tveimur dögum síðar kom fram að reikningarnir væru „opnir fyrir innborgunum“.

Síðan sagði: „Við getum ekki bæði lokað reikningunum fyrir framtíðar innborgunum og millifært þessar framtíðarinnborganir áfram. Ef reikningunum er lokað fyrir innborgunum er hætta á því að greiðslan fari ekki í gegn og verði þ. a. l. eftir hjá greiðanda.“ Skiptastjóri svaraði með svohljóðandi tölvubréfi: „Við skulum þá halda reikningunum opnum. Greiðslur þær sem kunna að berast inn á reikningana eru í eigu þrotabúsins og er brýnt að bankinn lýsi því yfir að þær greiðslur sem kunna að berast verði millifærðar inn á reikninga þrotabúsins í Kviku banka.“

6

Varnaraðili lýsti kröfum í þrotabúið en frestur til þess rann út 3. ágúst 2019. Með bréfi skiptastjóra 20. nóvember það ár var þeirri afstöðu lýst að veðréttur varnaraðila samkvæmt framangreindum handveðsyfirlýsingum væri viðurkenndur miðað við stöðu hinna veðsettu reikninga 28. mars 2019 en að fjármunir sem lagðir hefðu verið inn á reikningana eftir þann dag væru í eigu sóknaraðila. Var þeirri afstöðu mótmælt samdægurs með bréfi varnaraðila. Ágreiningur málsaðila lýtur samkvæmt framangreindu að því hvort veðréttur varnaraðila taki til þeirra fjármuna sem lagðir voru inn á reikningana sem um ræðir eftir að úrskurður um gjaldþrotaskipti WOWair hf. var kveðinn upp 28. mars 2019. Varnaraðili reisir kröfur sínar í málinu á 1. mgr. 111. gr. laga nr. 21/1991 en þar segir að næstar kröfum í þrotabú samkvæmt 109. og 110. gr. laganna gangi kröfur sem njóta veðréttar eða annarra tryggingarréttinda í eign búsins að því leyti sem þeim verður fullnægt af andvirði eignarinnar og arði eða öðrum tekjum sem þrotabúið hefur fengið greitt af henni.

7

Í fyrri málslið 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991 segir að þegar héraðsdómari kveður upp úrskurð um að bú skuldara sé tekið til gjaldþrotaskipta taki þrotabú skuldarans við öllum fjárhagslegum réttindum sem hann átti eða naut við uppkvaðningu úrskurðarins nema annað leiði af réttarreglum, eðli réttindanna eða löggerningi sem verði ekki hnekkt vegna gjaldþrotaskiptanna. Samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar tekur þrotabú við öllum fjárhagslegum skyldum sem hvíldu á þrotamanni á því tímamarki, með sömu fyrirvörum. Þetta þýðir með öðrum orðum að við uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti verður til sjálfstæður lögaðili, þrotabú skuldarans, sem tekur að meginstefnu til við fjárhagslegum réttindum og skyldum hans. Þá segir í fyrri málslið 1. mgr. 73. gr. laganna að meðan á gjaldþrotaskiptum stendur eignist þrotabúið þau fjárhagslegu réttindi sem hefðu ella fallið til þrotamannsins enda hefðu þau ekki verið undanþegin samkvæmt 1. mgr. 72. gr.

8

Óumdeilt er að kröfur varnaraðila til innstæðna á umræddum reikningum við uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti WOWair hf. 28. mars 2019 njóta forgangsréttar samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 21/1991. Myndi það einnig eiga við um arð og aðrar tekjur af þeim fjármunum, svo sem vaxtatekjur. Á hinn bóginn verður ekki fallist á það með varnaraðila að það sama gildi um greiðslur sem bárust inn á reikningana eftir það tímamark enda verður sú ályktun hvorki dregin af orðalagi ákvæðisins né lögskýringargögnum. Verður ekki litið svo á að veðréttur varnaraðila hafi náð til þeirra fjármuna heldur tilheyri þeir sóknaraðila, sbr. fyrrgreind ákvæði 1. mgr. 72. gr. og 1. mgr. 73. gr. laga nr. 21/1991. Það að reikningunum skyldi haldið opnum eftir uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti, sbr. það sem áður var rakið, breytir engu um þá niðurstöðu. Er kröfu varnaraðila í málinu því hafnað.

9

Samkvæmt framangreindu verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað vegna meðferðar málsins í héraði og fyrir Landsrétti sem ákveðinn verður í einu lagi eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð :

Hafnað er kröfu varnaraðila, Arion banka hf., um að hann njóti veðréttar samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. fyrir lýstum veðkröfum í bú sóknaraðila, þrotabús WOWair hf., í fjármunum sem lagðir voru inn á bankareikninga sóknaraðila hjá varnaraðila eftir að úrskurður um gjaldþrotaskipti WOWair hf. var kveðinn upp 28. mars 2019, sem hér greinir: 613.172 íslenskum krónum sem lagðar voru inn á reikning nr. 0358- 26- 000 220, 2.172,94 bandaríkjadölum sem lagðir voru inn á reikning nr. 0358- 36- 001081, 2.064 sænskum krónum sem lagðar voru inn á reikning nr. 0358- 36- 001082, 83.854,36 dönskum krónum sem lagðar voru inn á reikning nr. 0358- 36- 001083, 8.258,17 sterlingspundum sem lögð voru inn á reikning nr. 0358- 36- 001085 og 33.632,86 evrum sem lagðar voru inn á reikning nr. 0358- 36-001087.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 1.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.