258/2021

Útdráttur

I var sakfelldur fyrir umferðar-, lögreglu- og fíkniefnalagabrot. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að I hefði ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Á hinn bóginn yrði að horfa til þess að hann var sakfelldur fyrir að hafa alls níu sinnum ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna frá 5. mars 2020 til 6. nóvember sama árs, þar af einu sinni sviptur ökuréttindum, auk annarra brota á umferðarlögum, lögreglulögum og lögum um ávana- og fíkniefni. Að teknu tilliti til fyrirmæla 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var hæfileg refsing hans ákveðin sekt að fjárhæð 1.985.000 krónur og kæmi 56 daga fangelsi í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins. Með vísan til 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 var I einnig sviptur ökurétti í fimm ár. Þá var fallist á upptöku þeirra fíkniefna sem I hafði haft í vörslum sínum og hald var lagt á.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 12. apríl 2021 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 8. febrúar 2021 í málinu nr. S- [...]/2020.

2

Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærða verði þyngd.

3

Ákærði krefst þess að hann verði sýknaður en til vara krefst hann vægustu refsingar sem lög leyfa.

4

Við aðalmeðferð málsins var spiluð myndupptaka úr lögreglubifreið frá 5. mars 2020.

Niðurstaða

5

Í lið VII í ákæru 20. október 2020 eru ákærða gefin að sök umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 24. júní 2020 ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum ávana- og fíkniefna án nægilegrar varúðar og of hratt miðað við aðstæður um mislæg gatnamót við Arnarnesveg með þeim afleiðingum að hann missti stjórn á bifreiðinni og ók á vegrið hringtorgsins. Í skýrslu lögreglu á vettvangi kemur fram að ákærði hafi þá lýst því að hann hefði misst stjórn á bifreiðinni með þeim afleiðingum að hann hefði ekið á vegrið og steyptan kant. Þá hafi hann sagt að framdekk bifreiðarinnar væru mjög léleg en kvaðst ekki geta sagt til um hversu hratt hann hefði ekið. Er því jafnframt lýst að við skoðun lögreglu á bifreiðinni hafi komið í ljós að hjólbarðar hennarað framan væru mjög slitnir ogað athugun á tjóni bifreiðarinnar gæfi tilefni til að ætla að henni hefði verið ekið ógætilega og á mikilli ferð þegar árekstur varð. Við skýrslutöku hjálögreglu daginn eftir neitaði ákærði að svara spurningum um atvikið.

Að framangreindu gættu og jafnframt með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða samkvæmt þessum ákærulið en brot hans eru þar réttilega heimfærð til refsiákvæða.

6

Ákærði hefur viðurkennt að hafa ekið bifreið öll þau skipti sem um ræðir í þessu máli.

Aftur á móti gerir hann athugasemdir við niðurstöðu mælinga Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði sem liggja frammi í málinu. Málsvörn ákærða hvað varðar sakargiftir um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna byggist á því að hann hafi verið í ökufæru ástandi við aksturinn enda hafi hann aðeins tekið lyf sem læknir hafi ávísað honum við [...].

7

Samkvæmt 8. mgr. 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 skal ökumaður ekki beittur viðurlögum samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins ef hann hefur meðferðis við stjórn ökutækis læknisvottorð sem sýnir að hann sé haldinn tilteknum sjúkdómi eða ástandi og þurfi af þeim sökum að neyta þeirra efna sem í blóði hans mælast. Einnig ber honum að sýna fram á að hann hafi fengið útgefið lyfjaskírteini frá Sjúkratryggingum Íslands vegna neyslu þeirra efna sem mælast í blóði hans. Þá er það skilyrði að sýnt sé fram á með mati læknis, að undangenginni læknisskoðun sem fram fer að beiðni lögreglu í framhaldi af stöðvun ökutækis, að hann hafi verið hæfur til að stjórna ökutækinu örugglega. Skal tekið fram í ofangreindu vottorði læknis að viðkomandi sé þrátt fyrir sjúkdóm sinn og lyfjainntöku fullkomlega fær um að stjórna ökutæki.

8

Á tímabilinu mars til nóvember 2020 stöðvaði lögregla akstur ákærða níu sinnum vegna gruns um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja. Ákærði framvísaði í engu tilvikanna vottorði læknis um að hann væri haldinn tilteknum sjúkdómi eða ástandi og þyrfti af þeim sökum að neyta þeirra efna sem í blóði hans kynnu að mælast, sem var forsenda þess að unnt væri að koma við læknisskoðun þar sem fram færi mat á því hvort ákærði væri fær um að stjórna viðkomandi ökutæki örugglega. Að þessu gættu og aðöðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest sú niðurstaða hans að sakfella beri ákærða fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja samkvæmt ákærum málsins.

9

Í lið I í ákæru 20. október 2020 er brot ákærða sem fólst í því að sinna ekki fyrirmælum lögreglu heimfært til 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996. Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti leiðrétti saksóknari heimfærsluna þannig að brotið varðaði við 19. gr., sbr. 4 4. gr. framangreindra laga með vísan til þess að ákvæði 41. gr. laganna hefði orðið að 4 4. gr. þegar lögunum var breytt með 37. gr. laga nr. 75/2019 um vinnslu persónuupplýsinga í löggæslutilgangi.

10

Að öllu framangreindu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

11

Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.

Ákærði greiði allan áfrýjunarkostnað málsins, 335.138 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, 300.000 krónur.

Dómur Héraðsdómur Reykjaness 8. febrúar 2021

Mál þetta, sem dómtekið var 25. janúar 2021, höfðaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu með ákæru 20. október 2020 á hendur I-kk-þgf Þ-kk-þgf J-kk-þgf, kt. [...], Hraungörðum, Álftanesvegi, Garðabæ, fyrir eftirtalin brot:

I.

„Fyrir umferðar-, lögreglu- og fíkniefnalagabrot með því að hafa fimmtudaginn 5. mars 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 215 ng/ml, kókaín í blóði mældist 55 ng/ml og metamfetamín í blóði mældist 100 ng/ml) af bifreiðastæði við Norðurbakka 9, Hafnarfirði, þrátt fyrir að lögregla hafi gefið ákærða skýr fyrirmæli um að aka ekki bifreiðinni vegna ástands síns. Er lögregla hugðist stöðva akstur ákærða sinnti hann ekki fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina sem gefin voru til kynna með forgangsljósum og hófst í framhaldinu eftirför lögreglu eftir bifreið ákærða. Ók ákærði bifreiðinni austur Vesturgötu að hringtorgi við Merkurgötu þar sem ákærði ók heilan hring í hringtorginu og hélt ferð sinni áfram vestur Vesturgötu og þaðan inn Herjólfsgötu til vesturs þar sem lögregla gaf ákærða einnig fyrirmæli um að stöðva bifreiðina með hljóðmerkjum sem ákærði virti að vettugi og hélt ferð sinni áfram á allt að 91 kílómetra hraða á klukkustund, að teknu tilliti til vikmarka, þar sem leyfilegur hámarkshraði er 30 kílómetra hraði á klukkustund, auk þess sem ákærði tók tvívegis fram úr bifreiðum sem óku Herjólfsgötu til vesturs. Því næst ók ákærði inn Herjólfsbraut til vesturs, þaðan inn á Álftanesveg til austurs og loks inn Hraungarða þar sem ákærði ók bifreiðinni inn í opin bílskúr þar sem lögregla handtók ákærða. Við öryggisleit á ákærða lagði lögregla hald á samtals 0,28 gaf amfetamíni sem fannst í hægri rassvasa buxna hans.

Telst háttsemi þessi varða við 6. mgr.7. gr., 2., sbr. 5. mgr. 37. gr., og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019, 19. gr., sbr. 41. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.

Mál nr. 007-2020-[...]

II.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt þriðjudagsins 31. mars 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (amfetamín í blóði mældist 365 ng/ml, alprazólam í blóði mældist 13 ng/ml og díazepam í blóði mældist 32 ng/ml) um Snorrabraut, Reykjavík.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

III.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt fimmtudagsins 9. apríl 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 640 ng/ml) um Hjallabraut, Hafnarfirði, til vesturs.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

IV.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt laugardagsins 9. maí 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 740 ng/ml) inn á Suðurlandsveg frá verslun Olís Norðlingaholti, Reykjavík.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

V.

Fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot með því að hafa laugardaginn 16. maí 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 335 ng/ml) um Miklubraut, Reykjavík, til austurs. Við leit í bifreiðinni lagði lögregla hald á samtals 0,97 gaf ecstasy sem lögregla fann í málmhylki sem áfast var við lyklakippu kveikjuláslykils bifreiðar ákærða.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 og 2. gr., sbr. 5. og 6. gr., laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974 og 2. gr., sbr. 1. mgr. 14. gr., reglugerðar um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 8 08/2018.

Mál nr. 007-2020-[...]

VI.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 19. júní 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 205 ng/ml) um Reykjanesbraut og þaðan inn Álfabakka, Reykjavík.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

VII.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 24. júní 2020, ekið bifreiðinni [...]undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 155 ng/ml) án nægilegrar varúðar og of hratt miðað við aðstæður um mislæg gatnamót við Arnarnesveg með þeim afleiðingum að ákærði missti stjórn á bifreiðinni og ók á vegrið hringtorgsins.

Telst háttsemi þessi varða við 1. mgr., sbr. c. og h. lið 2. mgr. 36. gr., 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. og 2. mgr. 69. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar og að vegna ákæruliða I. og V. verði gerð upptæk framangreind samtals 0,28 gaf amfetamíni og 0,97 gaf ecstasy samkvæmt heimild í 6. mgr. 5. gr. laga nr. 65/1974, sbr. 2. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 233/2001, sbr. reglugerð nr. 808/2018.

Þess er einnig krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta sviptingu ökuréttar, skv. 101. gr. laga nr. 77/2019.“

Sama dag var einnig dómtekið mál sem lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu höfðaði með svohljóðandi ákæru 12. desember 2020 á hendur ákærða fyrir eftirtalin brot:

I.

„ Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa aðfaranótt miðvikudagsins 14. október 2020, ekið bifreiðinni [...] undir áhrifum ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja (amfetamín í blóði mældist 115 ng/ml og alprazólam í blóði mældist 7,6 ng/ml) við verslunarmiðstöðina Mjódd, Reykjavík.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 48. gr. og 1., sbr. 2. mgr. 50. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

II.

Fyrir umferðarlagabrot með því að hafa föstudaginn 6. nóvember 2020, ekið bifreiðinni [...] sviptur ökuréttindum til bráðabirgða og undir áhrifum ávana- og fíkniefna (amfetamín í blóði mældist 90 ng/ml) frá Hraunhóli og inn á Álftanesveg, Garðabæ.

Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 2. mgr. 50. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

Mál nr. 007-2020-[...]

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Þess er einnig krafist að ákærði verði dæmdur til að sæta sviptingu ökuréttar, skv. 101. gr. laga nr. Mál þetta fékk málsnúmerið S-53/2021. Í þinghaldi 19. janúar 2021 ákvað dómari samkvæmt heimild í 1. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að málin skyldu sameinuð og þau dæmd sem eitt mál undir málsnúmerinu S-[...]/2020.

Fyrir dómi viðurkenndi ákærði að hafa ekið bifreið í öll þau skipti sem að ofan eru talin, en kvaðst þá hafa verið í ökufæru ástandi þarsem hann hafi aðeins tekið þau lyf sem læknir hafi ávísað honum við [...]. Þá neitaði hann því að hafa óhlýðnast fyrirmælum lögreglu um að aka ekki bifreiðinni [...]5. mars 2020, svo og að hafa ekki sinnt fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina, sbr. ákærulið I í ákæru lögreglustjóra 20. október 2020. Loks neitaði hann vörslum þeirra fíkniefna sem lögreglan lagði hald á og gerð er grein fyrir í ákæruliðum I og V í sömu ákæru, en samþykkti þó kröfu ákæruvaldsins um upptöku þeirra. Krefst hann aðallega sýknu af öllum ákæruliðum, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Í báðum tilvikum krefst hann þess að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Fyrir dómi var ákærði fyrst spurður um atvik sem lýst er í I. lið ákærunnar 20. október 2020. Kvaðst hann þá hafa verið staddur á bifreiðastæði við hús á Norðurbakka í Hafnarfirði og hafi hann verið að aka kunningjum sínum. Komið hafi til handalögmála milli fólks sem þar var að koma úr samkvæmi og hafi hann gengið á milli og reynt að róa fólkið. Lögreglan hafi einnig komið þar að og hafi hann spurt einn lögreglumannanna hvort hann mætti aka þar sem hann hafði þá tekið geðlyfin sín. Hafi lögreglumaðurinn sagt að það væri undir honum sjálfum komið. Eftir það kvaðst hann ekkert muna fyrr en hann var kominn heim til sín. Sérstaklega aðspurður kvaðst hann ekki hafa orðið var við lögreglubílinn sem veitti bifreið hans eftirför, enda hafi baksýnisspegillinn í bifreiðinni verið brotinn. Ekki kvaðst hann heldur muna á hvaða hraða hann ók, né að hafa ekið fram úr bifreiðum. Þá sagðist hann ekki muna hver hafi verið farþegi í bifreið hans, en tók þó fram að einhver hafi verið með honum.

Ákærði kvaðst gera athugasemdir við niðurstöður mælinga Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði á blóðsýnum sem tekin voru úr honum eftir handtöku hans í öllum tilvikum þessa máls. Kvaðst hann taka geðlyfið [...] að læknisráði, en það innihaldi amfetamín sem mælist í blóði. Taldi hann líklegt að í öll skiptin hafi hann tekið of mikið af lyfinu og kunni það að skýra niðurstöður rannsóknastofunnar um magn amfetamíns í blóði hans. Sérstaklega spurður um magn amfetamíns, kókaíns og metamfetamíns í blóðsýni sem tekið var 5. mars 2020, sbr. ákærulið I hér að framan, sagðist hann ekki kunna á því aðrar skýringar en að einhver hafi byrlað honum þessi efni í kaffibolla sem hann drakk úr í íbúðinni við Norðurbakka. Tók hann fram að hann neytti hvorki amfetamíns né kókaíns. Ákærði var þá spurður um amfetamínið sem lögregla fann við öryggisleit í rassvasa buxna hans umrætt sinn, og sagði hann að líklega hefði einhver troðið því í vasa hans í handalögmálunum við Norðurbakkann.

Ákærði var loks spurður um 0,97 gaf ecstasy-efni sem fannst í málmhylki sem áfast var við lyklakippu kveikjuláslykils bifreiðar hans 16. maí 2020, sbr. lið V í ákæru 20. október 2020, og kvaðst hann ekki hafa vitað af efninu. Hafi honum verið gefin lyklakippan í einhverju samkvæmi.

Lögreglumaðurinn A gaf skýrslu sem vitni fyrir dómi. Sagðist hann, ásamt þremur öðrum lögreglumönnum, hafa verið í verkefni á Norðurbakkanum í Hafnarfirði 5. mars 2020, þegar hann hafi séð ákærða setjast inn í ökumannssæti bifreiðar. Þar sem vitnið taldi ákærða ekki færan um að aka bifreið hafi hann sagt honum að hann mætti ekki aka. Hafi ákærði tekið þeim fyrirmælum illa og gefið í skyn að það væri ekki lögreglumannsins að ákveða það, heldur ákærða sjálfs. Vitnið neitaði því að hafa sagt við ákærða að hann réði því sjálfur hvort hann æki eður ei, en ítrekaði þau ummæli sín að hafa sagt honum að hann mætti ekki aka.

Lögreglumaðurinn B sagðist einnig hafa verið á Norðurbakka í umrætt sinn og kvaðst hafa verið sendur þangað vegna tilkynningar um hópslagsmál á gangi fjölbýlishúss. Fyrir utan húsið hafi bíll verið í gangi og sat ákærði í ökumannssætinu. Sýndist honum og öðrum lögreglumönnum sem þar voru staddir ákærði vera undir einhverjum áhrifum, en ákærði hafi sagt þeim að hann tæki lyf og sýndi þeim bæði umbúðir þeirra og greindi frá heiti þeirra. Sagði vitnið að ákærði hafi verið sljór, sem hann taldi geta samrýmst þvíað ákærði hafi neytt þeirra lyfja sem hann kvaðst hafa tekið. Engu að síður kvaðst vitnið ítrekað hafa gefið honum fyrirmæli um að aka ekki þar sem hann taldi hann ekki færan um það í slíku ástandi. Hafi ákærði ekki verið sammála því og taldi sjálfur að hann væri fær um að aka. Eftir þetta kvaðst vitnið hafa þurft að yfirgefa vettvang þar sem aka þurfti einstaklingi á slysadeild, sem slasast hafði í hópslagsmálunum.

Lögreglumaðurinn C gaf einnig skýrslu fyrir dómi, en hann ritaði frumskýrslu um eftirför bifreiðar ákærða 5. mars 2020 og staðfesti hana fyrir dóminum. Lýsti hann eftirförinni ítarlega, allt frá Norðurbakka að heimili ákærða við Hraungarða, Álftanesi. Sagði hann ákærða hafa ekið mjög glæfralega og allt of hratt miðað við aðstæður, auk þess sem hann hafi tekið fram úr bifreiðum á Herjólfsgötu. Taldi hann að veruleg hætta hafi skapast af akstrinum. Þá hafi ákærði í engu hirt um að stöðva bifreið sína þótt lögreglubifreiðin væri mjög nálæg og kveikt á forgangsljósum og hljóðmerkjum. Spurður um fíkniefni sem fundust á ákærða sagði vitnið að þau hafi fundist í buxnavasa hans við öryggisleit áður en hann var vistaður í fangaklefa.

Lögreglumaðurinn D kvaðst umrætt sinn hafa verið í lögreglubifreiðinni með lögreglumanninum C-x-x lýsti eftirförinni á sama veg og hann. Taldi vitnið að ákærða hafi ekki getað dulist að lögreglubifreiðin væri á eftir bifreið hans, enda ók lögreglubifreiðin mjög nálægt bifreið hans, og um tíma við hlið hennar, með kveikt á forgangsljósum og hljóðmerkjum. Ekki sagðist vitnið hafa lagt neinn trúnað á þá skýringu ákærða sem hann gaf við handtöku að hann hefði ekki tekið eftir lögreglubifreiðinni. Aðspurt sagðist vitnið hafa rætt við farþegann í bifreið ákærða, H, eftir handtöku ákærða, og hafi hann sagt vitninu að hann hefði séð lögreglubifreiðina á eftir bifreið ákærða. Hafi hann verið logandi hræddur í bílnum og beðið ákærða um að nema staðar.

Vitnin E og F, [...]hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, gáfu einnig skýrslu fyrir dóminum, en fyrirliggjandi matsgerðir um niðurstöður mælinga á styrkleika fíkniefna í blóði ákærða voru unnar af þeim, ýmist sameiginlega eða með öðrum starfsmanni rannsóknastofunnar. Fram kom í máli þeirra að niðurstöður mælinga þeirra séu ævinlega yfirfarnar af báðum aðilum sem undirrita matsgerðina og því séu báðir sameiginlega ábyrgir fyrir niðurstöðunni. Í lok matsgerðanna er tekið fram að þau fíkniefni sem mældust í blóði ákærða séu í flokki ávana- og fíkniefna sem óheimil eru á íslensku forráðasvæði og að ökumaður teljist því hafa verið óhæfur til þess að stjórna ökutæki örugglega þegar sýnið var tekið, sbr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Þá staðfestu þær niðurstöður allra matsgerða sem liggja fyrir í málinu.

Bæði vitnin voru að því spurð hvort inntaka á geðlyfinu [...]gæti skýrt þann styrkleika af amfetamíni sem greindist í ákærða þegar lögreglan hafði afskipti af honum. Svöruðu þær því báðar að niðurstöður í a. m. k. einni matsgerðinni í málinu, þ. e. sú sem sýndi amfetamín í blóði 90 ng/ml, sbr. lið II í seinni ákærunni, gæti staðist þá skýringu ákærða að hann hafi skömmu áður tekið inn umrætt lyf í læknisfræðilegum skammti.

Loks gaf skýrslu í síma vitnið G geðlæknir. Hún staðfesti að hafa ávísað ákærða lyfinu [...], fyrst í desember 2019, en einnig síðar. Lyfjaskammtur hans hafi verið 20 mg töflur og hafi átt að taka þær tvisvar á dag, en ekki báðar í einu. Sagði hún að almennt væri í lagi að aka bifreið eftir inntöku lyfsins í venjulegum skömmtum, og taldi hún að það hefði þá ekki áhrif á aksturshæfni fólks, en tók þó fram að ef stærri skammtur væri tekinn horfði málið öðruvísi við.

Niðurstaða

Eins og áður er rakið er ágreiningslaust að ákærði ók bifreið í öll þau skipti sem talin eru upp í áðurnefndum ákærum. Á hinn bóginn er deilt um það hvort ákærði hafi þá verið fær um að stjórna ökutæki örugglega vegna neyslu ávana- og fíkniefna og/eða lyfja, en eins og áður segir hefur hann haldið því fram að hann hafi aðeins neytt lyfja sem læknir hafi ávísað honum við [...]. Þá hafnar hann því að hafa óhlýðnast fyrirmælum lögreglu samkvæmt verknaðarlýsingu í ákærulið I í ákæru 20. október 2020, sem og að hafa haft þau fíkniefni í vörslum sínum sem lögregla lagði hald á.

1. Akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna Í 1. mgr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 segir að enginn megi stjórna eða reyna að stjórna vélknúnu ökutæki ef hann er undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Í meðförum Alþingis við setningu laganna var svohljóðandi viðbót skeytt við ákvæðið að tillögu umhverfis- og samgöngunefndar: „eða ef hann telst óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja, sbr. 6. mgr. 48. gr.“ Samkvæmt greinargerð nefndarinnar var tilefnið að bregðast við því sívaxandi vandamáli sem akstur undir áhrifum lyfja væri.

Samkvæmt fylgiskjali I við reglugerð nr. 233/2001 um ávana- og fíkniefni og önnur eftirlitsskyld efni, með síðari breytingum, telst amfetamín, kókaín og metamfetamín til efna sem bönnuð eru á íslensku yfirráðasvæði, sbr. 2. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, en öll þessi efni mældust í blóði ákærða 5. mars 2020, sbr. ákærulið I í fyrri ákærunni. Í öðrum tilvikum mældist amfetamín í blóði hans, en í mismiklu magni.

Fyrir dómi kvaðst ákærði taka lyfið [...] að læknisráði við [...], en samkvæmt framlögðu læknisvottorði inniheldur það dexamfetamín sem er amfetamín-afleiða, sem einnig er bannað á íslensku yfirráðasvæði. Taldi hann líklegt að í öll skiptin sem lögreglan hafði afskipti af honum hafi hann tekið of mikið af lyfinu og kynni það að skýra niðurstöður matsgerða Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Hins vegar neitaði hann því að hafa verið óhæfur til að stjórna ökutæki.

Í 2. mgr. 50. gr. umferðarlaga nr. 77/2029 segir að „mælist ávana- og fíkniefni eða lyf skv. 1. mgr., sbr. 6. mgr. 48. gr., í blóði ökumanns telst hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega.“ Að þessu gættu, en einnig með vísan til dóma Hæstaréttar í málum réttarins nr. 254/2008, 19. júní 2008, og 609/2008, 6. maí 2009, er ljóst að huglægt mat ákærða á því hvort hann sé í reynd undir áhrifum ávana- og fíkniefna breytir engu um þá afdráttarlausu ákvörðun löggjafans að mælist slík efni í blóði ökumanns telst hann óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega. Þar sem ekki er um það deilt að í blóði ákærða hafi mælst þau ávana- og fíkniefni sem í öllum ákæruliðum greinir hefur hann brotið gegn 1., sbr. 2., mgr. 50. gr. umferðarlaga. Síðbúin skýring ákærða á þeim fíkniefnum sem mældust í blóðsýni hans 5. mars 2020 leysir hann því ekki undan refsiábyrgð.

2. Önnur brot á umferðarlögum og brot á lögreglulögum Ákærði neitar því að hafa óhlýðnast fyrirmælum lögreglu 5. mars 2020, sbr. I. lið ákærunnar 20. október 2020, annars vegar þegar lögreglumenn bönnuðu honum að aka bifreið sinni vegna ástands síns, en hins vegar fyrir að hafa ekki sinnt fyrirmælum um að stöðva bifreiðina í eftirför lögreglunnar.

Í frumskýrslu lögreglunnar segir að lögreglumenn hafi veitt ákærða athygli á bifreiðastæði við Norðurbakka 5. mars 2020. Hafi hann setið í ökumannssæti bifreiðarinnar [...] og sjáanlega verið í annarlegu ástandi. Hafi hann tjáð lögreglumönnunum að hann tæki fjögur lyf. Þar sem ákærði hafi gert sig líklegan til að aka bifreiðinni hafi lögreglumennirnir ítrekað gefið honum skýr fyrirmæli um að aka ekki bifreiðinni sökum ástands hans. Hafi ákærði svarað lögreglumönnunum þannig að þeir stjórnuðu því ekki, það myndi einungis velta á því hversu vel honum liði.

Fyrir dómi mundi ákærði eftir því að hafa rætt við lögreglumenn á bifreiðastæðinu og kvaðst hafa spurt einn þeirra hvort hann mætti aka þar sem hann hefði þá tekið geðlyfin sín. Hafi lögreglumaðurinn svarað því til að það væri undir honum sjálfum komið. Lögreglumenn sem ræddu við ákærða umrætt sinn gáfu einnig skýrslu fyrir dómi og neituðu því staðfastlega að þeir hafi viðhaft þau ummæli að ákærði réði því sjálfur hvort hann æki. Þvert á móti sögðust þeir ítrekað hafa sagt honum að hann mætti ekki aka bifreið þar sem þeir töldu hann ekki færan um slíkt. Fram kom í máli þeirra beggja að ákærði hafi tekið þeim fyrirmælum illa og hafi hann sagt að það væri ekki þeirra að ákveða slíkt, heldur ákærða sjálfs.

Framburður beggja áðurnefndra lögreglumanna fyrir dómi var skýr, greinargóður og samhljóða um samskipti þeirra við ákærða, en einnig í fullu samræmi við frumskýrslu sem rituð var í kjölfar handtöku ákærða. Er ekkert fram komið sem rýrt getur trúverðugleika framburðar þeirra og verður hann, gegn neitun ákærða, því lagður til grundvallar sem sönnun þess að ákærði hafi ekki hlýtt fyrirmælum lögreglunnar um að aka ekki bifreiðinni [...]umrætt sinn.

Við aðalmeðferð málsins var spiluð upptaka úr „Eywitness“- búnaði lögreglubifreiðarinnar sem veitti bifreið ákærða eftirför frá Norðurbakka í Hafnarfirði að heimili hans að Hraungörðum við Álftanesveg í kjölfar fyrri afskipta lögreglunnar af ákærða. Sjá má þar ákærða aka vestur Vesturgötu í Hafnarfirði, þá eftir Herjólfsgötu til vesturs þar sem hann ók á allt að 91 kílómetra hraða þar sem leyfður hámarkshraði er 30 kílómetrar, en þar tók hann tvívegis fram úr bifreiðum, í síðara skiptið mjög glæfralega þar sem bifreið nálgaðist á gagnstæðri akrein. Áfram ók hann mjög hratt eftir Herjólfsgötu, beygði síðan inn á Álftanesveg og loks inn í heimreið að heimili sínu við Hraungarða, þar sem hann ók bifreiðinni inn í opinn bílskúr. Allan tímann var lögreglubifreiðinni ekið með bláum forgangsljósum og síðar einnig með hljóðmerkjum.

Skammt frá Sundhöll Hafnarfjarðar við Herjólfsgötu var lögreglubifreiðin næst á eftir bifreið ákærða, en jafnframt var henni ekið við hlið hennar á vegarkafla á Herjólfsgötu.

Fyrir dómi sagðist ákærði ekkert muna eftir eftirför lögreglunnar. Ekki sagðist hann heldur muna eftir farþega sem var með honum í bifreiðinni, en tók þó fram að einhver hefði verið með honum. Samkvæmt frumskýrslu lögreglunnar var farþeginn H og var hann handtekinn ásamt ákærða að lokinni eftirför. Við yfirheyrslu á lögreglustöð sagðist H hafa setið í farþegasæti við hlið ákærða í framsæti bifreiðarinnar. Kvaðst hann hafa séð lögreglubifreiðina aka á eftir bifreiðinni og hafi hann spurt ákærða hvort hann ætlaði að stinga lögguna af, en ákærði hafi sagst ætla með bílinn heim. Hafi hann tvívegis beðið ákærða um að stoppa og hleypa sér út þar sem hann hafi verið smeykur, sérstaklega þegar bifreiðin hafi skrikað til í sömu mund og bíl var ekið á móti. Ákærði hafi hins vegar ekki hirt um það og ekið áfram að heimili sínu. Tók H fram að mikill sírenuhávaði hafi verið inni í bílnum. Taldi hann víst að ákærði hafi vitað að lögreglan væri á eftir bifreiðinni. H er nú látinn og gaf því ekki skýrslu fyrir dóminum. Meðal gagna málsins er hins vegar upptaka úr búkmyndavél lögreglumanns sem sat við hlið hans í lögreglubifreiðinni á leið á lögreglustöð og lýsti hann eftirförinni á sömu leið og hér að framan. Þá báru vitni fyrir dóminum lögreglumenn sem veittu bifreið ákærða eftirför umrætt sinn. Í ljósi framburðar þeirra, sem studdur er frásögn H, en ekki síður upptöku úr „Eywitness“-búnaði lögreglubifreiðarinnar, þykir hafið yfir allan vafa að ákærði hafi gerst sekur um þau brot á umferðarlögum og lögreglulögum sem hann er sakaður um í þessum ákærulið.

3. Vörslur fíkniefna.

Ákærði er loks sakaður um vörslur fíkniefna, annars vegar 0,28 gaf amfetamíni, sem fannst í hægri rassvasa buxna hans, en hins vegar 0,97 gaf ecstacy, sem fannst í málmhylki á lyklakippu kveikjuláslykils bifreiðar hans, sbr. I. og V. lið fyrri ákærunnar. Fyrir dómi kvaðst ákærði ekki hafa vitað af þessum efnum, en gaf ótrúverðugar skýringar á því hvernig þau hafi borist til hans. Hvað sem líður þeim skýringum, þótt ótrúverðugar séu og engum gögnum studdar, er engu að síður ljóst að efnin voru í vörslum ákærða í skilningi 2. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Verður hann því sakfelldur fyrir vörslur fíkniefnanna.

Með vísan til alls framanritaðs er það niðurstaða dómsins að ákærði verður sakfelldur fyrir alla þá ákæruliði sem í áðurtöldum ákærum greinir. Er háttsemi hans þar rétt lýst og réttilega heimfærð til refsiákvæða.

Ákærði er fæddur í september 1978 og hefur ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Verður refsing hans ákvörðuð með hliðsjón af því. Á hinn bóginn ber einnig að horfa til þess að ákærði er í máli þessu sakfelldur fyrir að hafa alls níu sinnum ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna frá 5. mars 2020 til 6. nóvember sama árs, einu sinni sviptur ökuréttindum, auk annarra brota á umferðarlögum, lögreglulögum og lögum um ávana- og fíkniefni. Að teknu tilliti til fyrirmæla 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 ákveðst hæfileg refsing hans sekt að fjárhæð 1.985.000 krónur, og komi 56 daga fangelsi í stað sektarinnar verði hún ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins. Með vísan til 1 01. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 verður ákærði einnig sviptur ökurétti í fimm ár. Þá verður í samræmi við tilvísuð ákvæði í ákæru fallist á kröfu ákæruvaldsins um upptöku þeirra fíkniefna sem ákærði hafði í vörslum sínum og lagt var hald á.

Í samræmi við úrslit málsins og með vísan til 1. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði loks dæmdur til greiðslu alls sakarkostnaðar, en þar er um að ræða sakarkostnað lögreglu samkvæmt meðfylgjandi yfirlitum, alls 1.028.708 krónur, auk málsvarnarlauna til skipaðs verjanda ákærða, Á-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns, sem ákveðst 1.178.000 krónur, að meðtöldum virðisaukaskatti.

I-kk-nf E-kk-nf héraðsdómari kvað upp dóminn.

Dómsorð:

Ákærði, I-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf, greiði 1.985.000 krónur í sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa, en sæti ella fangelsi í 56 daga.

Ákærði er sviptur ökurétti í fimm ár frá birtingu dóms þessa.

Upptæk skulu gerð í ríkissjóð 0,28 gaf amfetamíni og 0,97 gaf ecstacy.

Ákærði greiði alls 2.206.708 krónur í sakarkostnað, þar af 1.178.000 krónur í málsvarnarlaun til skipaðs verjanda síns, Á-kk-ef Ó-kk-ef lögmanns.