894/2018

Útdráttur

Í málinu var deilt um gildi lögbanns sem sýslumaður setti á að kröfu I við því að H og J lokuðu fyrir eða hindruðu rennsli neysluvatns úr vatnsveitu á jörð í eigu H og J eftir stofnæð að sumarhúsalóð I og um það hvort viðurkennt yrði með dómi að H og J væri þetta óheimilt. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti kom m.a. fram að skipulagskvöð, samkvæmt samþykktu deiliskipulagi, um fyrirkomulag vatnsveitunnar gæti ekki ein og sér skapað I rétt til vatns úr borholu jarðarinnar, án þess að annað kæmi þar til, svo sem sérstakt samkomulag. Þá kom jafnframt fram að ekki væri hægt að túlka ákvæði II. kafla vatnalaga nr. 15/1923 svo, að þau veittu I sjálfstæðan rétt til vatns sem dælt væri upp úr borholu jarðarinnar. Þá taldi Landsréttur ákvæði í kaupsamningi I um sumarhúsalóðina, um að seljandi skyldi útvega vatn að lóðarmörkum, ekki bindandi fyrir H og J sem síðari rétthafa, enda hefði kvöð þessari ekki verið þinglýst á jörðina, sbr. 1. og 2. mgr. 29. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Með því að aðgerðir stefndu teldust einungis yfirvofandi að því er varðaði stöðvun á dælingu vatns úr umræddri borholu, og þar sem I hefði ekki sýnt fram á að sú aðgerð bryti gegn lögvörðum rétti hans til vatns úr henni, var kröfu um staðfestingu lögbannsins auk viðurkenningarkröfu hans hafnað.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf og Þ-kk-nf I-kk-nf N-kk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 4. desember 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 19. nóvember 2018 í málinu nr. E53/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess að hinum áfrýjaða dómi verði hrundið og breytt þannig að staðfest verði lögbann sem sýslumaðurinn á Vesturlandi lagði 23. mars 2017 við því að stefndu loki fyrir rennsli neysluvatns úr vatnsveitu í landi jarðarinnar Indriðastaða, landnúmer L134056, eða hindri með öðrum hætti rétt áfrýjanda til neysluvatns sem rennur úr vatnsveitunni í landi jarðarinnar, eftir stofnæð að lóð áfrýjanda að Skógarási 1, landnúmer L190180. Þá er þess krafist að stefndu verði gert óheimilt að loka fyrir rennsli neysluvatns úr vatnsveitu í landi jarðarinnar Indriðastaða, landnúmer L134056, eða hindra með öðrum hætti rétt áfrýjanda til neysluvatns sem rennur úr vatnsveitunni í landi jarðarinnar, eftir stofnæð að lóð áfrýjanda að Skógarási 1, landnúmer L190180. Loks krefst áfrýjandi þess að stefndu verði dæmd til að greiða áfrýjanda lögbannskostnað og málskostnað fyrir héraði og Landsrétti.

3 Stefndu krefjast staðfestingar hins áfrýjaða dóms auk málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Eins og rakið er í hinum áfrýjaða dómi seldi I-kvk-nf H-kvk-nf, þáverandi eigandi jarðarinnar Indriðastaða, áfrýjanda spildu úr landi jarðarinnar 1. nóvember 2004. Samkvæmt ákvæði í kaupsamningnum skyldi seljandi útvega kalt vatn að lóðarmörkum. Þessari skyldu, sem seljandi jarðarspildunnar gekkst undir, var ekki þinglýst á jörðina Indriðastaði, sem er nú í eigu stefndu, en þau keyptu jörðina af Landsbankanum hf. Ekki er ágreiningur um að áfrýjandi eigi rétt til vatns úr lind ofan við frístundabyggðina þar sem sumarbústaður hans er staðsettur.

5 Samkvæmt 1. mgr. 29. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 skal þinglýsa réttindum yfir fasteign til þess að þau haldi gildi gegn þeim er reisa rétt sinn á samningum um eignina og gegn skuldheimtumönnum eiganda eða annars rétthafa að eign. Af kaupsamningi stefndu við Landsbankann hf. verður vissulega ráðið að þeim var kunnugt um að úr jörðinni hefðu verið seldar lóðir. Af hálfu áfrýjanda hefur á hinn bóginn ekki verið sýnt fram á að á grundvelli þeirrar vitneskju og þeirra gagna sem lágu fyrir við kaupsamningsgerðina, þar sem getið var um tilgreind stofnskjöl fyrir lóðir þær sem seldar höfðu verið, hafi þau mátt ætla að á jörðinni hvíldi kvöð umfram óumdeildan rétt áfrýjanda til vatns úr lind ofan við frístundabyggðina svo sem kröfugerð hans felur í sér. Þar með verður ekki byggt á því gagnvart stefndu að þau geti verið bundin af slíkri kvöð, sbr. 2. mgr. 29. gr. þinglýsingalaga. Koma því ákvæði 2. mgr. 56. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu ekki til skoðunar í máli þessu.

6 Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur.

7 Eftir þessum úrslitum verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefndu málskostnað fyrir Landsrétti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn áfrýjaði dómur skal vera óraskaður.