637/2020

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um frávísun máls S ehf. á hendur SÞ. S ehf. höfðaði málið á hendur SÞ til greiðslu skaðabóta vegna fjártjóns sem félagið kvaðst hafa orðið fyrir þegar SÞ dreifði húsdýraáburði yfir tún þess að Lambeyrum í Dalabyggð þegar félagið hefði lokið við að slá og snúa grasi á túninu 12. ágúst 2018. Í úrskurði Landsréttar var það rakið að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hefði lóðin fyrst komist í eigu sóknaraðila í júní 2019, tæpu ári eftir að ætlað tjón hefði orðið. Þá hefði fyrri eigandi lóðarinnar að Lambeyrum tilkynnt lögreglu um að verið væri að dreifa húsdýraáburði á tún sem hann væri að heyja á lóð að Dönustöðum 12. ágúst 2018. Í stefnu málsins væri lóðin að Lambeyrum enn fremur sögð 41,49 hektarar að stærð en samkvæmt fyrirliggjandi gögnum væri hún 5.025 fermetrar að stærð. Samkvæmt framangreindu væri svo verulegt ósamræmi í málatilbúnaði S ehf. og gögnum málsins að óljóst væri að dómkröfur félagsins fengju stoð í þeim. Þótti málatilbúnaður S ehf. því ekki uppfylla kröfur eliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og yrði niðurstaða hins kærða úrskurðar þegar af þeirri ástæðu staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Á-kk-nf H-kk-nf, D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf og R-kvk-nf B-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 10. nóvember 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 18. nóvember 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Vesturlands 4. nóvember 2020 í málinu nr. E260/2019 þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi. Kæruheimild er í jlið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt verði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4 Samkvæmt 1. mgr. 95. gr. laga nr. 91/1991 ber stefnanda við þingfestingu máls að leggja fram stefnu og þau skjöl sem varða málatilbúnað hans eða hann byggir kröfur sínar á. Í stefnu skal meðal annars greina svo glöggt sem verða má málsástæður og ber að lýsa þeim með gagnorðum og skýrum hætti svo ekki fari milli mála hvert sakarefnið er, sbr. elið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Lagareglum þessum er ætlað að tryggja að stefnda sé fært að taka efnislega afstöðu til krafna stefnanda og að dómari geti lagt dóm á sakarefni málsins, sbr. 2. mgr. 99. gr. og flið 1. mgr. 114. gr. laganna.

5 Í dómaframkvæmd hafa þessi ákvæði verið túlkuð á þá leið að stefnandi, sem hefur uppi skaðabótakröfu, verði að gera rökstudda grein fyrir fjárhæð og grundvelli kröfu sinnar og styðja hana gögnum eftir því sem við á. Mat á því hvaða gögn stefnanda er rétt að leggja fram til stuðnings kröfu sinni á þessu stigi fer eftir eðli málsins hverju sinni en í öllum tilvikum verður þó að áskilja að stefnandi geri með þessum hætti líklegt að hann hafi orðið fyrir tjóni. Verður þá einnig að horfa til þess sem að framan greinir um að málatilbúnaður stefnanda skuli þannig úr garði gerður að stefnda sé unnt að taka til varna með framlagningu greinargerðar og annarra gagna sem styðja málatilbúnað hans í framhaldi af þingfestingu málsins, sbr. áðurnefnda 2. mgr. 99. gr. laga nr. 91/1991.

6 Í stefnu er málsatvikum lýst á þann veg að þegar sóknaraðili hafði 12. ágúst 2018 lokið við að slá og snúa grasi á túnum sínum að Lambeyrum í Dalabyggð hafi varnaraðili dreift búfjáráburði yfir flekkinn og með því eyðilagt væntanlegan heyfeng sóknaraðila af túnunum. Í stefnunni eru umrædd tún sögð vera að Lambeyrum, lóð 1, landnúmer 196900 og vera 41,49 ha að stærð.

7 Sóknaraðili kveðst hafa fengið Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins til að meta tjón sitt og samkvæmt álitsgerð S-kk-ef G-kk-ef viðskiptafræðings hafi heildartjón sóknaraðila vegna áðurgreindrar háttsemi varnaraðila numið 4.078.369 krónum. Tók matsgerðin mið af vinnu við slátt, snúning og hreinsun á túnum af stærðinni 41,49 ha og uppskeru af þeim.

8 Á meðal gagna málsins er skiptayfirlýsing dánarbús E-kk-ef V. Ó-kk-ef 30. ágúst 2010 en bú hans var tekið til opinberra skipta 3. febrúar 2009. Í skiptayfirlýsingunni kemur fram að hún sé gefin út til að taka af öll tvímæli um að Fasteignafélag Lambeyra ehf. sé réttur og löglegur eigandi fasteignarinnar Lambeyrar, lóð 1, landnúmer 196900. Í framlögðu veðbandayfirliti fasteignarinnar kemur fram að skiptayfirlýsingu þessari var þinglýst sem eignarheimild á fasteignina með vísan til dóms Hæstaréttar 16. febrúar 2011 í máli nr. 684/2010. Í málavaxtalýsingu héraðsdóms í því máli kemur fram að áðurgreindur E-kk-nf hafi á sjötta áratug liðinnar aldar stofnað nýbýlið Lambeyrar úr jörðinni Dönustöðum í Dalabyggð. Hann hafi síðan hafið búskap á Lambeyrum og frá árinu 1975 rekið þar félagsbú ásamt syni sínum, D-kk-þgf. Þótt þeir feðgar hafi staðið saman að búrekstrinum hafi jörðin verið þinglýst eign E-kk-ef. Í kjölfar þess að þeir feðgar hættu sameiginlegum búrekstri árið 2003 hafi þeir gert með sér samning um eignarhald á mannvirkjum og réttindum tengdum búrekstrinum. Úr jörðinni Lambeyrum var stofnuð áðurgreind lóð, Lambeyrar, lóð 1, landnúmer 196900, en á henni standa fjárhús, flatgryfja og hlaða. Voru þessi mannvirki ásamt geymslu og verðmætum sem fólgin voru í ræktun og skurðum færð inn í einkahlutafélagið Fasteignafélag Lambeyra án þess þó að tiltaka stærð hins ræktaða lands. Hlutafé félagsins skiptist þannig að 60% komu í hlut E-kk-ef og 40% í hlut D-kk-ef. Samhliða þessu stofnaði E-kk-nf V. Ó-kk-nf félagið Lambeyrar ehf. sem fara skyldi með eignarhald jarðarinnar Lambeyra og var E-kk-nf einn eigandi þess félags.

9 Í áðurgreindri skiptayfirlýsingu er tekið fram að í stofnskjali fyrir lóðina Lambeyrar, lóð 1, hafi hún fyrir mistök verið sögð 97,53 ha að stærð en samkvæmt uppdrætti sem fylgdi stofnskjalinu sé lóðin 5.025 fm að stærð og á henni standi fjárhús, flatgryfja og hlaða. Þá segir að skiptastjóri muni láta leiðrétta opinbera skráningu á stærð lóðarinnar í samræmi við framangreint og enn fremur stofna nýja 1.435 fm lóð í landi Lambeyra fyrir geymsluna. Lóðin ásamt geymslunni sé í eigu Fasteignafélags Lambeyra ehf. Skiptayfirlýsingin ber með sér að henni hafi verið þinglýst sem eignarheimild annars vegar á Lambeyrar, lóð 1, landnúmer 196900, og hins vegar á Lambeyrar, lóð 3, fastanúmer 2213386, en þar mun vera um að ræða lóðina þar sem geymslan stendur. Loks er tekið fram í skiptayfirlýsingunni að 17,4 ha ræktun sé eign Fasteignafélags Lambeyra ehf. en landið sjálft sé eign Lambeyra ehf.

10 Af framlagðri útprentun úr Creditinfo, landupplýsingar, má sjá að fasteignin Lambeyrar, lóð 1, landnúmer 196900, er skráð 5.025 fm að stærð og í eigu sóknaraðila, Sólheimabúsins ehf. Samkvæmt gögnum málsins er sóknaraðili kominn þannig að fasteigninni að með kaupsamningi 4. apríl 2012 seldi Fasteignafélag Lambeyra ehf. D-kk-þgf E-kk-þgf fasteignirnar Lambeyrar, lóð 1, og Lambeyrar, lóð 3, í Dalabyggð. Er tekið fram í kaupsamningnum að á lóðunum standi fjárhús, flatgryfja, geymsla og hlaða. Ekki er þar getið um ræktað land eða skurði. Afsal vegna kaupanna var gefið út 5. október 2017. Með afsali 3. júní 2019 afsalaði D-kk-nf E-kk-nf síðan áðurgreindum fasteignum til sóknaraðila. Í afsalinu er tekið fram að þeim fylgi „allar framkvæmdir sem fylgja ber, svo sem ræktun, girðingar og skurðir“, ásamt áðurgreindum mannvirkjum, fjárhúsi, flatgryfju, geymslu og hlöðu.

11 Loks liggur frammi í málinu útprentun úr dagbók lögreglu 12. ágúst 2018 þar sem D-kk-nf E-kk-nf tilkynnti um skemmdarverk sem fólgið væri í því að verið væri að dreifa húsdýraáburði á tún sín sem hann væri að heyja að Dönustöðum. Í framlögðu bréfi sem V-kk-nf E-kk-nf ritaði varnaraðila 7. september 2018 vegna málsins „f.h. þolenda“ er einnig vísað til tjóns sem orðið hefði þegar varnaraðili dreifði „skít í slægjurnar á Dönustöðum“.

12 Eins og rakið hefur verið byggir sóknaraðili á því að í ágúst 2018 hafi 41,49 ha tún verið í eigu hans og tilheyrt fasteigninni Lambeyrum, lóð 1, landnúmer 196900. Samræmist sá málatilbúnaður ekki framlögðum gögnum sem eru skýr um að umrædd lóð sé aðeins 5.025 fm að stærð og að henni fylgi ekki önnur landsréttindi að Lambeyrum. Þá verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að umrædd lóð hafi fyrst komist í eigu sóknaraðila í júní 2019 eða tæpu ári eftir að ætlað tjón átti sér stað í ágúst 2018. Hafa engin gögn verið lögð fram í málinu um eignar eða afnotarétt sóknaraðila á túnum að Lambeyrum af áðurgreindri stærð. Loks benda önnur gögn til þess að hið ætlaða tjónstilvik hafi átt sér stað á túnum í landi Dönustaða en ekki í landi Lambeyra eins og stefnandi heldur fram. Samkvæmt framangreindu er verulegt ósamræmi í málatilbúnaði sóknaraðila og gögnum málsins þannig að óljóst er að dómkröfur hans fái stoð í framlögðum gögnum.

13 Með vísan til framanritaðs eru slíkir ágallar á málatilbúnaði sóknaraðila að hann uppfyllir ekki kröfur eliðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þessari ástæðu verður niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

14 Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, Sólheimabúið ehf., greiði varnaraðila, S-kvk-þgf Þ-kvk-þgf E-kvk-þgf, 400.000 krónur í kærumálskostnað.