811/2022

Útdráttur

X var ákærður fyrir fjársvik samkvæmt 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi við Y blekkt starfsmenn Á með því að samþykkja kröfu að tilgreindri fjárhæð á þeim forsendum að um væri að ræða vangoldin laun X og laun hans á uppsagnarfresti á tilgreindu tímabili vegna gjaldþrots K ehf. Í dómi Landsréttar kom fram að V, meðákærði X í héraði, sem hefði verið framkvæmdastjóri F ehf. við gjaldþrot þess, hefði lýst því við skiptastjóra að félagið hefði skuldað sölumönnum laun við gjaldþrotið. X hefði ekki verið í stjórn félagsins og verið 19 ára er hann undirritaði ráðningarsamning við félagið. Þá hefði hann alla tíð staðhæft að hafa unnið fyrir félagið í stuttan tíma og ekki fengið greitt fyrir þá vinnu. Vísaði Landsréttur til þess að ekki fengist séð að X hefði gert reka að því að fá greiddar þær fjárhæðir sem ákæra málsins tæki til. Þvert á móti lægi fyrir að það hefði verið Y, faðir X og meðákærði í héraði, sem hefði framvísað tilskyldum gögnum hjá skiptastjóra í því skyni að launakröfu yrði lýst í þrotabúið fyrir hönd X. Jafnframt hefði hann gert kröfu um að Á myndi greiða þá kröfu. Samkvæmt þessu og gegn staðfastri neitun X og í ljósi fullyrðinga hans um raunverulegt vinnuframlag í þágu F ehf., sem fengi stoð í framburði meðákærða Y, væri uppi slíkur vafi um sekt X að sýkna bæri hann af sakargiftum í málinu.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir K-kk-nf H-kk-nf og S-kk-nf S-kk-nf og K-kk-nf B-kk-nf B-kk-nf, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 15. desember 2022 í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 14. júní 2023. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 2. nóvember 2022 í málinu nr. S- [...]/2021.

2

Ákæruvaldið krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms.

3

Ákærði krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði ekki gerð refsing.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti voru spilaðar hljóð- og myndupptökur úr héraðsdómi af framburði ákærða og meðákærða í héraði Y.

Niðurstaða

5

Svo sem nánar greinir í hinum áfrýjaða dómi er upphaf þessa máls að rekja til kæru Vinnumálastofnunar til héraðssaksóknara 7. desember 2016 þar sem málum nokkurra tengdra félaga var vísað til lögreglu vegna gruns um að tekist hefði að svíkja fé út úr Ábyrgðarsjóði launa, en um var að ræða þrotabú félaganna F, G, C, E, B, BBog CC.

Þá var málefnum þrotabús meðákærða í héraði Y, föður ákærða, jafnframt vísað til lögreglu vegna gruns um samskonar brot. Með ákæru héraðssaksóknara 10. júní 2021 var mál höfðað á hendur átta einstaklingum, þar á meðal ákærða, fyrir fjársvik, tilraun til fjársvika, hlutdeild í tilraun til fjársvika og peningaþvætti. Voru ákæruliðirnir tæplega 20 talsins og tengdust þeim félögum sem til rannsóknar voru.

6

Ákærða eru gefin að sök fjársvik samkvæmt e-lið V. kafla ákæru með því að hafa í sameiningu með föður sínum blekkt starfsmenn Ábyrgðarsjóðs launa með því að samþykkja kröfu að fjárhæð samtals 1.435.165 krónur með vöxtum, á þeim forsendum að um væri að ræða vangoldin laun ákærða og laun hans á uppsagnarfresti, fyrir tímabilið janúar 2015 til og með maí sama ár, vegna gjaldþrots F ehf. þann 15. maí 2015. Þann 9. nóvember 2015 hafi Ábyrgðarsjóður launa greitt laun ákærða, að frádregnum gjöldum, samtals 860.578 krónur með vöxtum inn á tilgreindan bankareikning í eigu [...] lögfræðistofunnar ehf. vegna launakröfu í nafni ákærða.

Þaðan hafi lögfræðistofan greitt, að frádreginni þóknun, inn á reikning ákærða 10. nóvember 2015, samtals 801.840 krónur. Samkvæmt ákæru voru blekkingar ákærða taldar felast í því að hafa vakið og hagnýtt sér þá röngu hugmynd hjá starfsmönnum Ábyrgðarsjóðs launa að ákærði hefði verið launþegi hjá F ehf. frá 5. janúar 2015 þar til félagið var tekið til gjaldþrotaskipta og að félagið hefði þar með skuldað honum laun. Var brotinu þannig lýst að meðákærði í héraði Y hefði framvísað hjá [...] lögfræðistofunni 22. júlí 2015 bæði launaseðlum í nafni ákærða og undirrituðum ráðningarsamningi hans við F ehf., sem og staðfestingu frá F ehf. vegna ógreiddra launa ákærða. Hafi það verið gert í því skyni að lögfræðistofan lýsti launakröfu í þrotabú F ehf. fyrir hönd ákærða og gerði síðan kröfu í Ábyrgðarsjóð launa á grundvelli þessara gagna og upplýsinga.

7

Ákærði var fyrst yfirheyrður um sakarefnið hjá lögreglu 1. nóvember 2018. Í þeirri yfirheyrslu kom fram að meðákærði í héraði V hefði ráðið ákærða í vinnu. Meðákærði hefði að fyrra bragði hringt í ákærða og spurt hvort hann hefði vit á hljóðkerfum.

Ákærði hefði svarað því játandi og meðákærði þá sagt að hann gæti boðið ákærða vinnu. Hefði ákærði verið vel að sér um hljóðkerfi og tengdan búnað og meðákærði örugglega heyrt af því. Ákærði hefði byrjað að vinna fyrir meðákærða sem sölumaður eða söluráðgjafi. Verkefni hans hefði falist í að safna upplýsingum um mögulega kaupendur hljóðkerfa eða tengds búnaðar og hefði meðákærði viljað fá lista yfir þá aðila. Á þeim listum hefðu verið skólar, tónlistarskólar og skemmtistaðir í Bandaríkjunum, Þýskalandi og á Bretlandi. Ákærði hefði ekki sett sig í samband við viðkomandi aðila heldur einungis búið til lista yfir þá en upplýsingar um hina mögulegu kaupendur hefði hann fundið á netinu. Ákærði kvaðst á sínum tíma hafa afhent meðákærða listana. Þessi vinna hefði tekið töluverðan tíma en ákærði hefði unnið að verkinu á hverjum degi. Ákærði hefði ekki fengið greitt fyrir þessa vinnu og hann því hætt að sinna henni eftir einhvern tíma. Meðákærði hefði sagtað hann ætlaði að,, græja það að ég myndi fá launin.“ Við yfirheyrsluna voru borin undir ákærða gögn er vörðuðu einkahlutafélagið F. Kvaðst ákærði ekkert kannast við það félag eða fyrirrennara þess, [...]ehf.

8

Fyrir dómi við aðalmeðferð málsins 12. september 2022 lýsti ákærði því að hann hefði fengið greidd laun inn á bankareikning sinn að fjárhæð 801.840 krónur 10. nóvember 2015 en um hefði verið að ræða laun fyrir þá vinnu sem hann hefði verið ráðinn til af meðákærða V. Ákærði kvaðst ekki vita hvernig þaðhefði komið til að greiðslan barst inn á reikning hans, en hann hefði reiknað með að um væri að ræða uppsöfnuð laun.

Ákærði bar sem fyrr að hann hefði verið ráðinn til að safna saman skjölum um tónlistarskóla. Ákærði myndi þó ekki mikið eftir þessum tíma þar sem nokkuð væri um liðið.

9

Meðákærði í héraði V gaf skýrslu hjá skiptastjóra þrotabús F ehf. 12. ágúst 2015. Lýsti meðákærði því að hann hefði verið framkvæmdastjóri félagsins er það fór í þrot. Hjá félaginu hefðu starfað þrír sölumenn og hefði það verið hlutverk meðákærða að halda utan um sölumennina hjá félaginu. Aðspurður af skiptastjóra lýsti meðákærði því að félagið hefði skuldað sölumönnunum laun þegar það fór í þrot. Við skýrslugjöf hjá lögreglu 10. apríl 2019 kvaðst meðákærði ekki kannast við ákærða. Þá kvaðst hann ekki geta sagt til um hvort ákærði hefði í raun verið starfsmaður hjá F ehf. eða hvort vinnuframlag af hans hálfu hefði verið raunverulegt. Hefði meðákærði ekki ráðið ákærða til vinnu. Við aðalmeðferð málsins fyrir héraðsdómi neitaði meðákærði að tjá sig um sakargiftir.

10

Ákæra í málinu varðar samkvæmt framansögðu málefni nokkurra tengdra félaga, en þeirra á meðal er félagið F ehf. Ákærði var hvorki í stjórn F ehf., né annarra félaga er ákæran tekur til. Hann var 19 ára að aldri er hann undirritaði ráðningarsamning við F ehf. og hefur alla tíð staðhæft að hann hafi unnið fyrir félagið í stuttan tíma í upphafi árs 2015. Fyrir þá vinnu hafi hann ekki fengið greitt. Framburður ákærða að þessu leyti samrýmist skýrslu meðákærða V hjá skiptastjóra.

11

Ákærði undirritaði ráðningarsamning við F ehf. 5. janúar 2015 og er sá samningur meðal gagna málsins. Ekki verður séð að ákærði hafi gert reka að því að fá greiddar þær fjárhæðir sem ákæra málsins tekur til. Þvert á móti liggur fyrir að það var faðir ákærða, meðákærði Y, sem framvísaði hjá [...] ehf. launaseðlum og ráðningar- samningi ákærða í því skyni að lögfræðistofan myndi lýsa launakröfu fyrir hönd ákærða í þrotabú F ehf. Jafnframt gerði hann kröfu um að Ábyrgðarsjóður launa myndi greiða þá kröfu. Samkvæmt gögnum málsins tengdist faðir ákærða nokkrum þeirra félaga sem kærð voru til lögreglu á sínum tíma vegna stjórnarsetu í þeim.

12

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, á ákæruvaldinu. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, sbr. 1. mgr. 109. gr. sömu laga. Samkvæmt öllu framansögðu þykir, gegn staðfastri neitun ákærða og í ljósi fullyrðinga hans um raunverulegt vinnuframlag í þágu F ehf., sem stoð sækir í framburð meðákærða V hjá skiptastjóra, vera uppi slíkur vafi um sekt ákærða að sýkna ber hann af sakargiftum í málinu.

13

Sakarkostnaður, eins og hann var ákveðinn í hinu áfrýjaða dómi, verður felldur á ríkissjóð, sbr. 2. mgr. 235. gr. laga nr. 88/2008.

14

Með sömu rökum og að framan greinir greiðist áfrýjunarkostnaður málsins úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Sakarkostnaður, eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun verjanda ákærða.

Áfrýjunarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Þ-kvk-ef I-kvk-ef J-kvk-ef lögmanns, 662.904 krónur.