395/2018

Útdráttur

Með samningum E ehf. og Í ehf. frá nóvember 2012 og maí 2013 skuldbatt Í ehf. sig til að taka að sér endurskoðunarverkefni gegn greiðslu þóknunar svo að E ehf. gæti efnt skuldbindingar sínar í tengslum við örútboð Ríkiskaupa síðari hluta ársins 2012. Samdi Ríkisendurskoðun við E ehf. um endurskoðun reikninga tiltekinna ríkisstofnana. Í lok árs 2015 tilkynnti Ríkisendurskoðun E ehf. að stofnunin myndi taka til sín tiltekin verkefni sem E ehf. hafði annast. Hinn 25. janúar 2016 tilkynnti E ehf. framkvæmdastjóra Í ehf. að E ehf. myndi taka yfir endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf., sem Í ehf. hafði annast, vegna þessarar ákvörðunar Ríkisendurskoðunar. Hinn 5. febrúar 2016 tilkynnti Í ehf. að litið væri svo á að með þessu hefði E ehf. sagt upp samningi aðila í heild sinni og að Í ehf. myndi ekki starfa að frekari endurskoðunarverkefnum. Hinn 8. febrúar 2016 tilkynnti E ehf. að litið væri svo á að Í ehf. hefði einhliða rift samningi aðila. Í dómi Landsréttar kom fram að leggja yrði til grundvallar að samningur aðila hefði falið í sér verktöku þar sem Í ehf. var undirverktaki E ehf. Fallist væri á með E ehf. að honum hefði verið heimilt sem aðalverktaka að taka til sín endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. en í samningi aðila hefði komið fram að Í ehf. skyldi meðal annars útvega hæft starfsfólk „eins og [þyrfti] á hverjum tíma“. Þá hefði ekki verið afmarkað í skriflegum samningi hvaða endurskoðunarverkefnum Í ehf. ætti að sinna. Samkvæmt því yrði ekki fallist á að sú ákvörðun E ehf. að taka til sín verkefnið hefði heimilað Í ehf. riftun á samningnum vegna annarra verkefna. Þá hefði Í ehf. ekki átt haldsrétt í gögnum til að knýja fram greiðslu fyrir vinnu við önnur verkefni. Var kröfum Í ehf. um greiðslur fyrir önnur verkefni því hafnað. Fallist var á kröfu Í ehf. um greiðslu fyrir vinnu við endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. fram til þess tíma sem samstarfi aðila um verkefnið var slitið 25. janúar 2016. Jafnframt var fallist á að Í ehf. hefði átt haldsrétt í gögnum til tryggingar kröfu sinni um þóknun fyrir umrætt verkefni.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir I-kvk-nf E-kvk-nf, J-kk-nf F-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Áfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 4. maí 2018. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 13. apríl 2018 í máli nr. E3069/2017.

2 Áfrýjandi krefst þess aðallega að verða sýknaður af öllum kröfum stefnda en til vara að kröfur stefnda verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3 Stefndi krefst þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Landsrétti.

Niðurstaða

4 Málsatvikum er lýst í hinum áfrýjaða dómi.

5 Með samningum aðila 26. nóvember 2012 og 22. maí 2013 skuldbatt stefndi sig til að taka að sér endurskoðunarverkefni gegn greiðslu þóknunar svo að áfrýjandi gæti efnt skuldbindingar sínar í tengslum við örútboð Ríkiskaupa á síðari hluta ársins 2012, sem fram fór innan rammasamnings um endurskoðun og reikningshald nr. 14.21. Samdi Ríkisendurskoðun við áfrýjanda um endurskoðun reikninga tiltekinna ríkisstofnana.

6 Samkvæmt samningi aðila 26. nóvember 2012 skyldi stefndi veita áfrýjanda þá tæknilegu aðstoð sem þyrfti, meðal annars með því að „útvega hæft starfsfólk eins og [þyrfti] á hverjum tíma“. Með samningnum 22. maí 2013 var kveðið nánar á um samstarfið og uppgjör þóknunar. Var þar tekið fram að um „undirverktöku“ væri að ræða og að öll verk skyldu unnin í samvinnu við áfrýjanda og undir gæðakerfi hans. Samkvæmt gæðahandbók áfrýjanda og framlögðum sýnishornum af áritunarblaði endurskoðenda í ársreikningum einnar þeirra ríkisstofnana sem kröfur stefnda varða fór endurskoðunin fram í nafni áfrýjanda og var gert ráð fyrir að áritunarblað væri undirritað af fyrirsvarsmanni áfrýjanda auk endurskoðanda á vegum stefnda.

7 Með vísan til alls framangreinds verður að leggja til grundvallar að samningur aðila hafi falið í sér verktöku þar sem stefndi var undirverktaki áfrýjanda.

8 Áfrýjandi kveður Ríkisendurskoðun hafa seint á árinu 2015 tilkynnt honum að hún myndi taka til sín endurskoðun reikninga tveggja heilsugæslustöðva sem til stæði að sameina. Endurskoðun fyrir þessar heilsugæslustöðvar var hluti af samningi áfrýjanda við Ríkisendurskoðun og hafði hann annast hana sjálfur. Hinn 25. janúar 2016 mun framkvæmdastjóri stefnda hafa verið boðaður til fundar hjá áfrýjanda og honum tilkynnt að breytingar yrðu gerðar á verkefnum vegna ákvörðunar Ríkisendurskoðunar og að áfrýjandi myndi taka yfir endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. Ekki er ágreiningur um að áfrýjandi hafi tilkynnt stefnda þessi áform sín fyrst þennan dag. Með tölvuskeyti 5. febrúar 2016 tilkynnti fyrirsvarsmaður stefnda að hann liti svo á að með þessu hefði áfrýjandi sagt upp samningi aðila í heild sinni og að stefndi myndi því ekki starfa að frekari endurskoðunarverkefnum nema skilmálum samstarfsins yrði breytt. Með tölvuskeyti 8. febrúar 2016 tilkynnti fyrirsvarsmaður áfrýjanda að hann liti svo á að með því hefði stefndi einhliða rift samningi aðila.

9 Fallist er á með áfrýjanda að honum hafi verið heimilt sem aðalverktaka að taka til sín endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. Í þessu sambandi ber að líta til þess, eins og að framan er rakið, að í samningi aðila frá 26. nóvember 2012 kom fram að stefndi skyldi meðal annars útvega hæft starfsfólk „eins og [þyrfti] á hverjum tíma“. Þá var ekki afmarkað í skriflegum samningi hvaða endurskoðunarverkefnum stefndi ætti að sinna.

10 Samkvæmt framansögðu verður ekki fallist á að sú ákvörðun áfrýjanda að taka til sín endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. hafi heimilað stefnda riftun á samningnum vegna annarra verkefna.

11 Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á fjárkröfur stefnda samkvæmt reikningi fyrir vinnu við endurskoðun reikninga Orkubús Vestfjarða að fjárhæð 782.356 krónur. Þessi vinna var unnin á tímabilinu frá 8. desember 2015 til 28. janúar 2016. Þar sem ekki er fallist á að stefnda hafi verið heimilt að rifta samningi um þetta verkefni átti hann ekki haldsrétt í gögnum til að knýja fram greiðslu fyrir þessa vinnu. Samkvæmt samningi aðila átti hann að fá greitt á tilteknum degi eftir að verkkaupi hefði greitt áfrýjanda. Stefndi skilaði ekki afrakstri vinnu sinnar til áfrýjanda og kom hún honum því ekki að neinu gagni. Getur stefndi ekki krafist greiðslu fyrir þessa vinnu sína og verður þessum lið í kröfugerð hans hafnað.

12 Þá var og fallist á kröfur stefnda samkvæmt tveimur reikningum fyrir vinnu við endurskoðun reikninga Byggðastofnunar. Annars vegar vinnu við endurskoðun ársreiknings fyrir árið 2015, hins vegar reikning vegna vinnu við fyrri ársreikninga. Stefndi afhenti ekki gögn sín vegna vinnu við ársreikning 2015 og verður því með sömu rökum og rakin eru í tölulið 11 hér að framan að hafna þessum kröfulið.

13 Um síðari reikninginn er þess að gæta að þar er um að ræða unna tíma sem ekki fengust greiddir þar sem umsamin verklaun dugðu ekki til fullrar greiðslu miðað við tímaskráningu. Var við það miðað af samningsaðilum að hagnaður sem kynni að koma til síðar á samningstímanum myndi skiptast í hlutfalli við svonefnda óútskuldaða tíma. Þar sem ekki er fallist á að stefnda hafi verið heimilt að hverfa frá þessu verki og hann hefur ekki sýnt fram á að honum beri greiðsla fyrir þessa tíma verður að hafna þessum kröfulið.

14 Loks var í hinum áfrýjaða dómi fallist á kröfu stefnda vegna vinnu við endurskoðun reikninga Ríkisútvarpsins ohf. Þetta verk hafði verið unnið á vegum stefnda frá því að samstarf aðila hófst og verður ekki fallist á þá mótbáru áfrýjanda að stefnda hafi borið að hafa samráð um tilhögun verksins áður en hann hæfist handa. Þar sem samstarfi aðila um þetta verk var slitið 25. janúar 2016 gat stefndi krafist greiðslu fyrir vinnu sína fram til þess tíma. Þá verður að viðurkenna að hann hafi átt haldsrétt í gögnum til tryggingar kröfu sinni um þóknun. Tímafjölda og tímagjaldi er ekki mótmælt, en þó verður að draga frá einn tíma sem sagður var unninn eftir að samstarfinu var slitið. Þá verður að draga 6% reikningsfjárhæðarinnar frá í samræmi við samning aðila um hlutdeild áfrýjanda.

15 Samkvæmt öllu framangreindu verður áfrýjandi dæmdur til að greiða stefnda 2.121.432 krónur. Þar sem stærstum hluta krafna stefnda er hafnað verður að dæma hann til að greiða áfrýjanda hluta málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti, 800.000 krónur.

Dómsorð:

Áfrýjandi, Endurskoðendaþjónustan ehf., greiði stefnda, Íslenskum endurskoðendum ehf., 2.121.432 krónur.

Stefndi greiði áfrýjanda 800.000 krónur í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.