359/2020

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem nauðungarvistun A var framlengd. A krafðist þess að málinu yrði vísað aftur heim í hérað þar sem hún hefði lagt fram matsbeiðni áður en aðalmeðferð málsins hófst og því hafi borið að úrskurða sérstaklega um dómkvaðningu matsmanns áður en efni málsins var ráðið til lykta með úrskurði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að við ákvörðun um sönnunarfærslu mála samkvæmt III. kafla lögræðislaga væri dómari ekki bundinn við kröfur málsaðila. Því hafi dómara ekki borið að úrskurða sérstaklega um kröfu A um dómkvaðningu matsmanns. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að öðru leyti staðfest.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 12. júní 2020. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 23. júní 2020. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. júní 2020 í málinu nr. L[…]/2020 þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um framlengingu nauðungarvistunar sóknaraðila í allt að 12 vikur með heimild til rýmkunar samkvæmt mati yfirlæknis. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislaga nr. 71/1997.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að „málinu verði vísað aftur heim í hérað og héraðsdómi verði gert að dómkveðja matsmann í samræmi við framlagða matsbeiðni í héraði“. Til vara krefst hún þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að dómkvaddur verði matsmaður undir rekstri málsins fyrir Landsrétti. Þá krefst hún þóknunar til handa skipuðum verjanda sínum vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar. Niðurstaða

4 Aðalkröfu sína byggir sóknaraðili á því að hún hafi lagt fram matsbeiðni áður en aðalmeðferð málsins hófst og því hafi borið að úrskurða sérstaklega um ágreining varðandi dómkvaðningu matsmanns áður en efni málsins var ráðið til lykta með úrskurði.

5 Í III. kafla lögræðislaga eru ákvæði er varða það er sjálfráða maður er færður nauðugur á sjúkrahús og haldið þar og þegar manni, sem dvalið hefur á sjúkrahúsi af frjálsum og fúsum vilja, er haldið þar nauðugum. Í lögunum er síðan kveðið á um skilyrði nauðungarvistunar sem og hvaða gagna skuli aflað þegar metin eru skilyrði þess að framlengja megi nauðungarvistun. Í 2. mgr. 29. gr. a lögræðislaga er fjallað um þau gögn sem skulu fylgja kröfu um framlengingu nauðungarvistunar samkvæmt 1. mgr. greinarinnar. Skal þannig fylgja yfirlýsing læknis þess efnis að meðferðaraðili og einstaklingur sem sætir nauðungarvistun hafi reynt að ná samkomulagi um áframhaldandi meðferð ef þörf krefði. Einnig skal fylgja læknisvottorð eða önnur gögn sem krafa styðst við, svo og yfirlýsing læknis um að framlenging nauðungarvistunar með rýmkun sé að hans mati óhjákvæmileg. Samkvæmt 5. mgr. 29. gr. a lögræðislaga eiga ákvæði 9.–14., 16.–18., 20., 25.–28. og 30.–32. gr. við eftir atvikum um framlengingu nauðungarvistunar samkvæmt 1. mgr. Af 1. og 2. mgr. 11. gr. laganna leiðir að dómara ber að eiga frumkvæði að öflun sönnunargagna til að staðreyna hvort skilyrðum framlengingar nauðungarvistunar til 12 vikna sé fullnægt, eftir atvikum með öflun læknisvottorða. Við ákvörðun um sönnunarfærslu mála samkvæmt III. kafla lögræðislaga er dómari ekki bundinn við kröfur málsaðila. Af því leiðir að dómara bar ekki að úrskurða sérstaklega um kröfu sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns. Verður aðalkrafa sóknaraðila því ekki tekin til greina.

6 Í málinu liggur fyrir yfirlýsing tveggja lækna sem annast hafa sóknaraðila. Þar kemur fram að hún sé metin í geðrofi, hafi skert innsæi í sjúkdóm sinn og telji sig hvorki veika né þurfa á innlögn eða meðferð á sjúkrahúsi að halda. Þá kemur fram að endurtekið hafi verið reynt að fá hana til að þiggja áframhaldandi meðferð á geðdeild en að það hafi ekki borið árangur. Jafnframt kemur fram í umræddri yfirlýsingu og læknisvottorði sömu lækna að það sé mat þeirra að framlenging nauðungarvistunar sé nauðsynleg. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur með þeim hætti sem í úrskurðarorði greinir.

7 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist úr ríkissjóði þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Fallist er á kröfu varnaraðila, velferðarsviðs Reykjavíkur, um að framlengja til tólf vikna frá og með 11. júní 2020 nauðungarvistun sóknaraðila, A, kt. […], með heimild til rýmkunar samkvæmt mati yfirlæknis, sbr. 29. gr. a lögræðislaga nr. 71/1997. Þóknun skipaðs talsmanns sóknaraðila, B-kk-ef H-kk-ef B-kk-ef lögmanns, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 148.800 krónur, greiðist úr ríkissjóði.