589/2022

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B um fasteignirnar Þ og Æ við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð þeirra. Með hinum kærða úrskurði var tekin til greina krafa B um viðurkenningu á því að hún væri eigandi að helmingi fasteignarinnar Æ og eigandi 25% hluta Þ sem og krafa B um að A skyldi greiða henni tilgreinda fjárhæð vegna afnota A af Æ og tilgreind hlutföll af leigutekjum af Þ og Æ. Í úrskurði Landsréttar kom fram að við fjárslit óvígðrar sambúðar beri að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga. Þá gildi sú meginregla að hvor aðili taki þær eignir sem hann átti við upphaf sambúðar eða eignaðist meðan á sambúðinni stóð. Þinglýstar eignarheimildir og opinber skráning eigna veiti líkindi fyrir eignarétti og af því leiði að sá sem heldur fram að í slíkri skráningu felist ekki réttar upplýsingar beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu.

Var niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu á því að B væri réttur eigandi helmings fasteignarinnar samkvæmt þinglýstum heimildum staðfest. Að því er varðaði fasteignina Þ var rakið að með því að B hafi á sambúðartíma aðila greitt af láni um fimm ára skeið sem tekið var til fjármögnunar á Þ, þótti B hafa fært sönnur á framlag sitt til byggingar Þ. Auk þeirra fjármuna sem B lagði beint til bæri að líta til óbeinna framlaga hennar, enda hefði verið fjárhagsleg samstaða með aðilum á 19 ára sambúðartíma þeirra og tekjur þeirra sambærilegar mestan hluta þann tíma. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um 25% eignarhluta B í Þ. Loks var kröfu B um greiðslu fjármuna úr hendi A vegna afnota af Þ og kröfu vegna leigutekna af Þ og Æ vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf H-kk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 28. september 2022. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 18. næsta mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 16. september 2022 í málinu nr. Q- [...]/2021 þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi milli málsaðila við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð. Kæruheimild er í 1. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

2

Sóknaraðili krefst sýknu af kröfum varnaraðila og að viðurkennt verði að fasteignin Þ, Kópavogi, fastanúmer [...], sé eign sóknaraðila að öllu leyti. Þá krefst sóknaraðili þess að niðurstaða hins kærða úrskurðar um málskostnað verði felld úr gildi. Loks krefst hann málskostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti.

3

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Niðurstaða

4

Málsatvik eru rakin í hinum kærða úrskurði. Eins og þar kemur fram lýtur ágreiningur aðila að skiptum á fasteignunum Þ og Æ í Kópavogi við opinber skipti vegna fjárslita á óvígðri sambúð þeirra. Með hinum kærða úrskurði var tekin til greina krafa varnaraðila um viðurkenningu á því að hún væri eigandi að helmingi fasteignarinnar Æ á móti sóknaraðila. Jafnframt var tekin til greina krafa varnaraðila um að hún væri eigandi að 25% eignarhluta í fasteigninni Þ. Loks var tekin til greina krafa varnaraðila um að sóknaraðili greiddi henni 160.000 krónur í leigu vegna afnota hans af Æ frá sambúðarslitum og að skipt yrði til helminga leigutekjum af sömu eign og enn fremur leigutekjum af Þ í samræmi við eignarhluta varnaraðila.

5

Aðilar kynntust um jólin 2000 og bjuggu saman í [...]og á [...] þar til 2002 þegar þau fluttu til Íslands. Mun sambúð þeirra hafa verið skráð frá því ári. Aðilar eignuðust þrjú börn á sambúðartímanum sem stóð í 19 ár en lauk 11. september 2020. Var gengið frá forsjá, lögheimili og umgengni barna þeirra hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu þann dag. Aðilar eru skráðir eigendur til helminga að fasteigninni Æ en sóknaraðili er einn skráður eigandi fasteignarinnar Þ. Af gögnum málsins verður ráðið að fjárhagsleg samstaða hafi myndast með aðilum á upphafsárum sambúðar þeirra þó að þau hafi ekki verið samsköttuð frá 2003. Þá voru tekjur þeirra svipaðar frá 2007.

6

Við fjárslit við lok óvígðrar sambúðar ber að líta á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og gildir þá sú meginregla að hvor aðili tekur þær eignir sem hann átti við upphaf sambúðar eða eignaðist meðan á sambúðinni stóð. Eftir almennum reglum fjármunaréttar gildir sú meginregla við fjárslit að þinglýstar eignarheimildir og opinber skráning eigna veita líkindi fyrir eignarrétti. Af þeirri reglu leiðir að sá sem heldur því fram að í slíkri skráningu felist ekki réttar upplýsingar ber sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu, sbr. til dæmis til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 16. janúar 2018 í máli nr. 791/2017 og úrskurð Landsréttar 22. desember 2021 í máli nr. 598/2021.

7

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar er staðfest sú niðurstaða að fasteignin Æ, fastanúmer [...], skuli koma til jafnra skipta milli sóknaraðila og varnaraðila við fjárslit þeirra að því frátöldu að ekki er fallist á þau rök í hinum kærða úrskurði að ætla verði að sóknaraðili hafi talið varnaraðila einnig vera eiganda fasteignarinnar þar sem hann gerði ekki reka að því að breyta þinglýstri eignarheimild fasteignarinnar.

8

Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að fasteignin að Þ í Kópavogi sé eign hans að öllu leyti. Vísar sóknaraðili til þess að hann hafi frá upphafi einn verið eigandi hússins. Hann hafi teiknað húsið sem sé parhús og byggt það ásamt vini sínum. Hafi varnaraðili hvorki lagt fram fjármuni né vinnu við byggingu hússins. Hafi sóknaraðili fjármagnað bygginguna með lánum sem hann hafi tekið og peningum sem hann hafi átt. Þá hafi hann sjálfur unnið við bygginguna. Einnig hafi sóknaraðili greitt allar afborganir af lánum vegna hússins fyrir utan eitt lán sem varnaraðili hafi greitt af.

9

Í greinargerð sóknaraðila í héraði kemur fram að hann hafi tekið lán með veði í Æ til að fjármagna byggingu Þ sem reist var á sambúðartíma aðila. Hafi lánveitandinn gert kröfu um að lánið yrði í tveimur hlutum samkvæmt tveimur skuldabréfum. Var sóknaraðili skuldari að 10.000.000 króna og varnaraðili skuldari að 8.900.000 krónum. Hafi varnaraðili greitt afborganir af því láni sem var á hennar nafni í fimm ár um 50.000 krónur á mánuði, eða um það bil 600.000 krónur á ári, og því samtals 3.000.000 króna. Sóknaraðili hafi á hinn bóginn greitt af láninu frá sambúðarslitum.

10

Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði var fasteignamat Þ samkvæmt skattframtali tekjuárið 2013 7.280.000 krónur og 32.850.000 krónur í lok árs 2014.

Fyrrnefnt lán sem varnaraðili tók var greitt út í júlí 2015. Veðskuldabréf vegna þess hluta lánsins sem varnaraðili tók var gefið út 21. júlí 2015 og nam um 27% af áðurnefndu fasteignamati hússins 2014 og 26% miðað við fasteignamat í árslok 2015. 11

Með því að greiða af láni um fimm ára skeið á sambúðartíma aðila sem tekið var til fjármögnunar á Þ þykir varnaraðili hafa fært sönnur á framlag sitt til byggingar fasteignarinnar. Auk þeirra fjármuna sem varnaraðili lagði beint til samkvæmt framansögðu ber að líta til óbeinna framlaga hennar, enda var fjárhagsleg samstaða með aðilum á 19 ára sambúðartíma þeirra og tekjur þeirra sambærilegar mestan hluta þann tíma eða frá árinu 2007. Að þessu virtu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um að viðurkennt sé að varnaraðili eigi tilkall til 25% eignarhluta í Þ.

12

Í bréfi skiptastjóra til héraðsdóms 22. desember 2021 er tilgreind krafa varnaraðila um að sóknaraðili „greiði [henni] hæfilegt endurgjald vegna búsetu hans í hennar eignarhlut í fasteigninni Æ frá viðmiðunardegi [skipta] 11. september 2020“ til uppgjörsdags og að greiðsla fyrir afnotin skuli vera 160.000 krónur eða önnur og lægri upphæð að mati dómsins. Meðal málsgagna er mat löggilts fasteignasala 11. mars 2022 þar sem fram kemur að sanngjarnt og eðlilegt mánaðarlegt leigugjald fyrir efri hæð hússins og bílskúr sé á bilinu 300.000 til 350.000 krónur. Er þá miðað við „stöðuna á markaðnum í dag.“ Fyrir liggur að sóknaraðili hefur dvalið í húsinu eftir að sambúð aðila var slitið 11. september 2020.

13

Um síðastnefnda kröfugerð varnaraðila er í fyrsta lagi til þess að líta að lagaheimild stendur ekki til þess að setja fram kröfur í þeim búningi að aðfararhæf skylda verði lögð á sóknaraðila til greiðslu tiltekinnar kröfu. Þess í stað verða hafðar uppi kröfur um hvernig haga beri því uppgjöri sem felst í fjárslitunum eftir þeim reglum sem um það gilda. Með tilliti til þess bæri varnaraðila í stað þess að krefjast greiðslu tiltekinnar fjárhæðar að krefjast þess að „við fjárslitin“ skuli greiðsla sóknaraðila til hennar vegna afnota á hennar hluta fasteignarinnar fyrir nánar tilgreint tímabil nema tiltekinni fjárhæð. Um þennan hluta kröfugerðar varnaraðila er jafnframt til þess að líta að ekki hefur á neinn hátt verið gerð grein fyrir þeim kostnaði sem fylgir rekstri fasteignarinnar umrætt tímabil sem hún ber sem eigandi helmings eignarinnar ábyrgð á og er krafan að því leyti vanreifuð. Er af framangreindum ástæðum óhjákvæmilegt að vísa þessum hluta kröfugerðar varnaraðila frá héraðsdómi án kröfu.

14

Kröfur varnaraðila um hlutdeild í innheimtum leigutekjum af fasteignunum Þ og Æ frá viðmiðunardegi skipta eru engum gögnum studdar að því er fjárhæð kröfunnar varðar. Kröfurnar uppfylla því ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá verður ekki heldur ráðið af áðurnefndu bréfi skiptastjóra til héraðsdóms svo óyggjandi sé að reynt hafi verið að jafna ágreining aðila um skiptingu leigugreiðslna af þessum eignum, sbr. 3. mgr. 71. gr. laga nr. 20/1991. Verður þessum kröfum varnaraðila því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

15

Sóknaraðila verður gert að greiða varnaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

Úrskurðarorð :

Kröfu varnaraðila, B, um hæfilegt endurgjald fyrir afnot sóknaraðila, A, á fasteigninni

Æ er vísað frá héraðsdómi.

Kröfum varnaraðila um að sóknaraðili greiði henni til helminga leigutekjur af Æ og leigu vegna Þ, báðum í Kópavogi, er vísaðfrá héraðsdómi.

Við opinber skipti til fjárslita milli sóknaraðila og varnaraðila skulu þau hvort um sig teljast eiga 50% eignarhlutdeild í fasteigninni Æ, fastanúmer [...] en varnaraðili skal við þau teljast eiga 25% eignarhlutdeild í fasteigninni Þ, fastanúmer [...], og sóknaraðili 75%.

Sóknaraðili greiði varnaraðila samtals 1.200.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.

Héraðsdómur Reykjaness

Úrskurður 16. september 2022

Mál nr. Q-

[...]

/2021:

B (Þ-kvk-nf H-kvk-nf S-kvk-nf lögmaður) gegn A

(H-kvk-nf R-kvk-nf R-kvk-nf lögmaður)

Mál þetta barst dómnum 23. desember 2021 með bréfi skiptastjóra, Á-kk-ef H-kk-ef J-kk-ef, dagsettu 22. sama mánaðar. Málið var þingfest 4. febrúar 2022 og tekið til úrskurðar 6. september sl. Málskot þetta byggist á 112., sbr. 122., gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl.

Sóknaraðili er B, kt. [...], [...] í Kópavogi.

Varnaraðili er A, kt. [...], [...], Kópavogi.

Endanlegar dómkröfur sóknaraðila eru:

1 Að kröfu mannsins um aukna hlutdeild í Æ verði hafnað og þess krafist að skráð 50% eignarhlutdeildar hvors um sig standi óhögguð.

2 Að lagt verði til grundvallar við fjárslit aðila við lok óvígðrar sambúðar þeirra að konan eigi 25% hlut í fasteigninni Þ í Kópavogi ([...]), en til vara önnur og lægri hlutdeild skv. mati dómsins.

3 Að maðurinn greiði konunni hæfilegt endurgjald vegna búsetu hans í hennar eignarhluta í fasteigninni Æ frá viðmiðunardegi hinn 11. september 2020 og að greiðsla fyrir afnotin skuli vera 160.000 krónur á mánuði, en til vara aðra og lægri fjárhæð að mati dómsins.

4 Að við opinber skipti til fjárslita milli aðila við lok óvígðrar sambúðar þeirra skuli koma til jafnra skipta allar tekjur af fasteigninni Æ frá viðmiðunardegi þann 11. september 2020.

5 Þá er krafist málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Dómkröfur varnaraðila eru:

1. Að sýknað verði af öllum kröfum sóknaraðila.

2. Að viðurkennt verði að fasteignin Æ, Kópavogi, sé eign varnaraðila að öllu leyti (100%).

3. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Munnlegur málflutningur fór fram þann 6. september sl. og var málið tekið til úrskurðar að honum loknum.

Málsatvik.

Samkvæmt gögnum málsins og framburði aðila fyrir dómi hófu aðilar samband sitt árið 2000 og voru í skráðri sambúð frá árinu 2002. Þau eignuðust 3 börn á sambúðartímanum, [...]. Sambúð aðila lauk 11. september 2020.

Þegar aðilar kynntust var varnaraðili í háskólanámi í [...]. Á árinu 2002 fluttu aðilar til [...]og bjuggu þar í fjóra mánuði en fluttu um sumarið til Íslands. Bjuggu þau hjá foreldrum sóknaraðila þar til þau fluttu inn í Ö í Kópavogi. Á því ári hóf sóknaraðili [nám] við [...].

Í gögnum málsins liggur fyrir kaupsamningur um þriggja herbergja íbúð að Z í Kópavogi frá 18. nóvember 1999. Er kaupverð eignarinnar 7.600.000 krónur og varnaraðili kaupandi hennar. Greitt var með peningum 1.900.000 krónur og með lántöku 5.700.000 krónur. Þann 9. janúar 2001 seldi varnaraðili ofangreinda íbúð á 10.000.000 króna. Var greitt með peningum 1.080.000 krónur og með útgáfu tveggja skuldabréfa að fjárhæð 6.420.000 krónur og 2.500.000 krónur. Áhvílandi var á eigninni við söluna lán að fjárhæð 5.700.000 krónur að nafnverði frá 18. nóvember 1999. Var fasteignin að Ö keypt á því ári og var varnaraðili einn kaupandi en eignin er talin sameign aðila á skattframtali. Voru þau samsköttuð á því ári. Árstekjur sóknaraðila það ár voru 1.071.000 krónur og varnaraðila 2.100.000 krónur.

Á árinu 2004 keyptu aðilar fasteign að X og var skráð á nafn beggja auk þess sem lántaka var á nafni þeirra beggja.

Á árinu 2005 útskrifaðist sóknaraðili úr [...] og hóf störf sem [...]. Á því ári keyptu aðilar raðhús við Y í Kópavogi. Eignin var skráð á nafn varnaraðila en talin fram á skattframtali beggja. Var fasteignin að Ö seld sama ár.

Í [...] eignuðust aðilar stúlku. Sama ár fengu þau úthlutað lóð að Æ í Kópavogi.

Í [...] eignuðust aðilar dreng og fluttu það sama ár í Æ. Í kjölfar bankahruns varð varnaraðili atvinnulaus.

Á árinu 2013 lauk sóknaraðili námi í [...] og tók á þeim tíma framfærslulán hjá LÍN.

Sambúð aðila lauk eins og fyrr segir 11. september 2020 og bjó maðurinn áfram að Æ í Kópavogi og fasteignin að Þ var í útleigu. Þá var íbúð á jarðhæð í Æ einnig í útleigu. Gengu aðilar frá forsjá og lögheimili barna sinna hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu þann 11. september 2020. Var umgengni ákveðin vika og vika hjá hvoru foreldri en varnaraðili bjó áfram í fasteign aðila að Þ endurgjaldslaust.

Aðilar hafa ekki náð samkomulagi um fjárskipti þrátt fyrir ítrekaðar samningsumleitanir. Var krafa sóknaraðila um að bú þeirra yrði tekið til opinberra skipta tekin til greina með úrskurði Héraðsdóms Reykjaness þann 7. október 2021. Var Á-kk-nf H-kk-nf J-kk-nf lögmaður skipaður skiptastjóri í búinu.

Skiptastjóri hélt þrjá fundi með aðilum en á fundi hans þann 9. desember 2021 var ákveðið að vísa ágreiningi þeirra til héraðsdóms.

Aðilar máls þessa voru í skráðri sambúð í nítján ár en ekki samsköttuð eftir árið 2002.

Aðilar eiga tvær fasteignir: Einbýlishús að Æ, Kópavogi, og parhús að Þ. Eru aðilar skráðir til helminga eigendur eignarinnar að Æ en varnaraðili einn eigandi að Þ.

Var lóðarsamningur að Æ í Kópavogi gefinn út til beggja aðila aðila 31. júlí 2006 en lóðarleigusamningur vegna Þ var gefinn út 21. janúar 2013 til varnaraðila.

Í gögnum málsins liggur fyrir verðmat á fasteigninni Æ frá 12. júlí 2021 og er söluverð eignarinnar metið á 160.000.000 króna.

Í bréfi lögmanns sóknaraðila þann 28. janúar 2021 segir að varnaraðili hafi fengið lóðina að Þ í Kópavogi úthlutað og hafi hann byggt húsið. Þau hafi búið saman að Æ frá árinu 2009. Varnaraðili hafi átt fasteign fyrir áður en þau hófu sambúð og hafi andvirði þeirrar fasteignar ásamt öðru sparifé þeirra beggja farið í að kaupa fasteign í Ö í Kópavogi skömmu eftir að þau hófu sambúð. Árið 2005 hafi fjölskyldan stækkað og þau keypt raðhús á Y og fengið síðan úthlutað lóð við Æ á árinu 2006 og búið þar frá árinu 2009. Nokkru síðar hafi varnaraðili fengið úthlutað lóð að Þ sem hafi verið skipt upp í tvær lóðir og byggt þar parhús. Sú fasteign hafi verið í útleigu frá því að hún var fullgerð. Sú eign sé veðbandalaus en hafi verið fjármögnuð að mestu með lántökum og séu þau lán áhvílandi á Æ. Aðilar hafi greitt í sameiningu af öllum skuldbindingum sem hvíli á Æ og varði þau lán báðar fasteignir. Þá séu aðilar einnig skráð fyrir bifreiðum og bifhjóli auk þess að varnaraðili sé eigandi D ehf.

Sóknaraðili er [...] að mennt og með [...] sem hún lauk árið 2013 en varnaraðili er [...]. Kveður sóknaraðili manninn hafa haft veg og vanda af umtalsverðum framkvæmdum við fasteignir aðila en hennar framlag hafi verið á sama tíma að halda heimili aðila og hugsa um börnin á sama tíma og hún var í fullri vinnu.

Á veðbandayfirliti yfir Æ kemur fram að áhvílandi á eigninni er lán á 1. Veðrétti frá Íslandsbanka, útgefið 8. September 2014, upphaflega að fjárhæð 10.000.000 króna, vísitölutryggt. Á 2. Veðrétti lán frá Íslandsbanka, útgefið 25. Nóvember 2020, upphaflega að fjárhæð 10.940.000 krónur. Á 3. Veðrétti lán frá Íslandsbanka, útgefið 1. September 2014, upphaflega að fjárhæð 11.360.351 króna. Á 4. Veðrétti lán frá Íslandsbanka, útgefið 21. Júlí 2015, upphaflega að fjárhæð 8.900.000 krónur. Á 5. Veðrétti tryggingarbréf, útgefið 21. Október 2008, upphaflega að fjárhæð 13.000.000 króna og á 6. Veðrétti tryggingarbréf, útgefið 27. Mars 2009, upphaflega að fjárhæð 10.000.000 króna.

Samkvæmt veðbandayfirliti yfir Þ eru engar áhvílandi veðskuldir á þeirri eign.

Lán á 2. Veðrétti á Æ er útgefið af báðum aðilum. Lán á 3. Veðrétti á Æ er útgefið af varnaraðila einum. Lán á 4. Veðrétti á Æ er útgefið af báðum aðilum. Tryggingarbréf á 5. Veðrétti er útgefið af varnaraðila einum.

Aðilar voru ekki samsköttuð frá og með framtalsárinu 2003.

Samkvæmt skattframtali vegna tekna 2002 hafði sóknaraðili 1.071.145 krónur í árstekjur og varnaraðili 2.100.190 krónur. Þá var varnaraðili skráður fyrir fasteign að Ö í Kópavogi en eignin talin eign beggja á skattframtali. Var áhvílandi lán á þeirri eign samtals 7.700.481 króna auk þess sem varnaraðili var með lán frá LÍN að fjárhæð rúmlega 2.600.000 krónur.

Tekjur sóknaraðila á árinu 2003 voru 503.492 krónur og tekjur varnaraðila það ár 3.132.688 krónur. Veðskuldir varnaraðila voru 8.280.275 krónur en hann var skráður fyrir fasteign að Ö í Kópavogi. Skuld hans við LÍN var 2.323.114 krónur.

Tekjur sóknaraðila árið 2004 voru 761.214 krónur. Á árinu keypti hún 50% í fasteign að X og fjármagnaði með lántöku. Tekjur varnaraðila það ár voru 3.289.620 krónur. Þá var hann skráður fyrir 50% fasteignar að X auk fasteignarinnar að Ö Voru veðskuldir vegna Ö samtals 8.147.866 krónur og aðrar skuldir 4.725.166 krónur.

Tekjur sóknaraðila árið 2005 voru 1.569.384 krónur. Tekjur varnaraðila á því ári voru 4.061.999 krónur, hlutabréfaeign að nafnvirði 304.000 krónur, veðskuldir 16.252.757 krónur og aðrar skuldir 3.632.774 krónur.

Tekjur sóknaraðila á árinu 2006 voru 2.742.850 krónur og skuldir vegna X og Y (50%) voru 10.192.998 krónur auk þess sem aðrar skuldir voru 10.370.677 krónur. Tekur varnaraðila það ár voru 4.640.872 krónur, veðskuldir vegna Y 10.192.998 krónur og aðrar skuldir 9.014.347 krónur.

Tekjur sóknaraðila á árinu 2007 voru 3.014.154 krónur. Var Æ talinn fram sem eign í árslok. Þá kemur fram í skattframtalinu að hún hafi selt á því ári fasteign að X. Var söluverðið 9.550.000 krónur. Tekjur varnaraðila voru þaðár 5.214.214 krónur, ekki eru upplýsingar um veðskuldir en aðrar skuldir eru 15.333.998 krónur.

Á árinu 2008 voru tekjur sóknaraðila 2.213.494 krónur og innstæður í bönkum í árslok 3.116.497 krónur. Skuld var við LÍN að fjárhæð 4.094.553 krónur í árslok. Árstekjur varnaraðila það ár voru 4.943.033 krónur, bankainnstæður 12.573.532 krónur, hlutabréfaeign samtals 800.000 krónur að nafnvirði og aðrar skuldir 31.225.110 krónur.

Árstekjur sóknaraðila á árinu 2009 voru 1.159.504 krónur og inneignir í bönkum 3.686.067 krónur auk eigna í hlutabréfum. Skuld við LÍN var 5.630.267 krónur. Árstekjur varnaraðila það ár voru samtals 5.322.888 krónur, bankainnstæður 4.863.364 krónur, hlutabréfaeign 605.509 krónur og skuldir 25.673.740 krónur.

Árið 2010 var sóknaraðili með 3.548.293 krónur í árslaun og inneignir í árslok 129.017 krónur. Þá var skuld við LÍN talin fram. Árstekjur varnaraðila voru 5.382.030 krónur, innstæður í bönkum 1.389.759 krónur, óveruleg hlutabréfaeign og skuldir 29.976.357 krónur.

Á árinu 2011 voru árstekjur sóknaraðila 4.003.375 krónur og inneignir 225.495 krónur. Skuld við LÍN var 5.910.046 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 1.818.998 krónur, bankainnstæður 302.840 krónur, hlutabréfaeign að nafnvirði 301.063 krónur og skuldir 13.097.139 krónur.

Árið 2012 voru tekjur sóknaraðila 4.389.745 krónur og skuld við LÍN 6.032.120 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 1.981.172 krónur, innstæður í bönkum 392.756 krónur, hlutabréfaeign 460.229 krónur, veðskuldir 10.825.646 krónur og aðrar skuldir 4.408.739 krónur.

Árið 2013 voru tekjur sóknaraðila samtals 3.262.579 krónur og skuldir 6.273.700 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 7.846.345 krónur, inneign í bönkum 682.161 króna, hlutabréfaeign 460.229 krónur, veðskuldir 14.340.319 krónur og aðrar skuldir 6.728.081 króna.

Árið 2014 voru tekjur sóknaraðila samtals 5.778.229 krónur og skuldir samtals 6.047.925 krónur. Tekjur varnaraðila voru 6.106.579 krónur, inneignir í bönkum 949.087 krónur, hlutabréfaeign 460.229 krónur, veðskuldir 13.759.008 krónur og aðrar skuldir 11.412.772 krónur.

Á árinu 2015 voru heildartekjur sóknaraðila 6.966.773 krónur og skuldir 8.825.834 krónur vegna veðskuldar og aðrar skuldir tæplega sex milljónir króna. Árstekjur varnaraðila voru 9.046.911 krónur, leigutekjur 700.000 krónur, innstæður í bönkum 549.665 krónur, hlutabréfaeign 460.229 krónur, veðskuldir 8.927.252 krónur og aðrar skuldir 14.058.987 krónur.

Árstekjur sóknaraðila árið 2016 voru 7.169.088 krónur, innstæður í bönkum 666.618 krónur, veðskuld 8.529.170 krónur og skuld við LÍN 5.789.502 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 3.313.040 krónur, innstæður í bönkum 95.612 krónur, hlutabréfaeign 500.000 krónur, leigutekjur 3.600.000 krónur, inneign í bönkum 95.612 krónur, veðbréfaeign 500.000 krónur, veðskuldir 8.518.679 krónur og aðrar skuldir 13.782.185 krónur.

Á árinu 2017 voru árstekjur sóknaraðila 9.519.014 krónur, innstæður í bönkum 1.214.176 krónur, veðskuld 8.232.506 krónur og skuld við LÍN 3.875.353 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 4.762.560 krónur, inneignir í bönkum 1.172.027 krónur, hlutabréfaeign 550.000 krónur, leigutekjur 3.540.000 krónur, veðskuldir 8.142.851 króna og aðrar skuldir 10.449.046 krónur.

Á árinu 2018 voru tekjur sóknaraðila samtals 9.557.773 krónur, inneignir í bönkum samtals 2.192.560 krónur, veðskuld 7.935.842 krónur og skuld við LÍN 3.574.812 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 5.712.038 krónur, inneign í bönkum 2.731.973, hlutabréfaeign 550.000 krónur, veðskuldir 7.767.023 krónur og aðrar skuldir 10.408.532 krónur.

Á árinu 2019 voru árstekjur sóknaraðila 8.700.870 krónur, inneignir í bönkum 2.188.440, veðskuld 7.639.278 krónur og skuld við LÍN 3.228.495 krónur. Árstekjur varnaraðila voru 4.968.000 krónur, inneignir í bönkum 8.426.510 krónur, hlutabréfaeign 550.000 krónur, leigutekjur 3.700.000 krónur, veðskuld 7.391.195 krónur og aðrar skuldir 10.574.493 krónur.

Kaupsamningur vegna Ö í Kópavogi liggur fyrir. Var varnaraðili einn kaupandi en kaupverð eignarinnar var 12.100.000 krónur þann 20. Júlí 2002. Varnaraðili seldi eignina með kaupsamningi þann 25. Október 2005 á 21.700.000 krónur. Áhvílandi á eigninni voru samkvæmt kaupsamningnum um 9.300.000 krónur. Var nettóeign um 12.400.000 krónur.

Aðilar keyptu saman fasteign að X í Reykjavík þann 23. Júní 2004 og var kaupverðið 11.500.000 krónur. Við kaupin gáfu þau út skuldabréf að fjárhæð 7.475.000 krónur og greiddu út í peningum 4.025.000 krónur.

Varnaraðili keypti fasteign að Y í Kópavogi þann 9. September 2005 og var kaupverðið 32.400.000 krónur. Var greitt út í peningum 16.500.000 krónur og útgefið veðskuldabréf 15.900.000 krónur.

Þann 22. Janúar 2007 seldu aðilar fasteignina að X á 19.100.000 krónur. Voru áhvílandi á eigninni 13.542.286 krónur og greitt með peningum 5.557.714 krónur.

Varnaraðili seldi fasteignina að Y í Kópavogi þann 18. Júlí 2007 og var söluverðið 48.000.000 króna. Var áhvílandi á eigninni 17.513.941 króna og greitt með peningum 30.486.059 krónur. Þá átti seljandi að greiða upp áhvílandi lán, upphaflega að fjárhæð 3.958.712 krónur. Samkvæmt umboði er liggur fyrir í málinu, dagsett 18. Júlí 2007, voru bæði varnar- og sóknaraðili seljendur eignarinnar.

Þann 21. Október 2008 undirrituðu báðir aðilar tryggingarbréf fyrir skuldum að fjárhæð 13.000.000 króna með veði í Æ.

Greiðslumat frá Íslandsbanka liggur fyrir sem gilti til 11. Ágúst 2015. Var greiðslumatið unnið út frá tekjum beggja aðila og vegna lántöku með veði í Æ í Kópavogi. Var lánið ætlað til að greiða upp yfirdráttarlán varnaraðila að fjárhæð 9.669.769 hjá sama banka.

Uppgjörskvittun vegna húsnæðisláns með veði í Æ liggur fyrir vegna láns að fjárhæð 10.000.000 króna hjá Íslandsbanka. Það lán var greitt upp þann 5. Janúar 2021 að fjárhæð 10.765.391 króna af varnaraðila.

Leigumat frá 11. Mars 2022 vegna Æ í Kópavogi liggur fyrir og er þar talið að eðlilegt og sanngjarnt leiguverð sé vegna efri hæðar og bílskúrs 300.000-350.000 krónur á mánuði.

Þá liggur fyrir verðmat á Æ í Kópavogi frá 12. Júlí 2021 þar sem söluverð eignarinnar er talið vera 160.000.000 króna.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila.

Sóknaraðili byggir allar kröfur sínar á almennum reglum fjármunaréttar varðandi fjárslit vegna óvígðrar sambúðar. Samkvæmt meginreglum skiptaréttar beri við ákvörðun á eignarhaldi fasteigna sambúðaraðila að líta til opinberrar skráningar þeirra. Kröfur sóknaraðila byggist á því að hún sé skráður helmings eigandi að Æ í Kópavogi sem hafi verið sameiginlegt heimili fjölskyldunnar. Skráð eignarhlutdeild aðila í þeirri fasteign sé rétt og byggir sóknaraðili á því að skráningin eigi að standa óhögguð. Á grundvelli skráðrar eignarhlutdeildar sinnar telur sóknaraðili að hún eigi jafnframt rétt til endurgjalds vegna búsetu varnaraðila í fasteigninni og einnig hlutdeild í þeim tekjum sem af fasteigninni stafi, þ. e. leigutekjum, en hluti fasteignarinnar sé í útleigu.

Eins og lýst sé í málsatvikalýsingu hófu aðilar samband sitt undir lok árs 2000 og sambúð í janúar 2001. Aðilar hafi verið samsköttuð í upphafi sambúðar sinnar, þ. e. vegna áranna 2001 og 2002 en í sitt hvoru lagi frá og með árinu 2003. Fram kemur í skattframtalinu vegna ársins 2001 ósk um sköttun í sitt hvoru lagi að því er virðist frá varnaraðila, en þar standi: „er skráður í sambúð, en óska eftir að vera skattlagður sem einstaklingur.“ Engu að síður séu aðilar samsköttuð vegna ársins 2002 en skattlögð í sitt hvoru lagi frá árinu 2003 sem fyrr segir. Sóknaraðili kunni ekki skýringar á því hvers vegna varnaraðili vildi ekki samsköttun en treysti honum fyrir slíkum ákvarðanatökum f. h. beggja, sem og öðrum er vörðuðu fjármál þeirra og taldi hún að hann bæri hagsmuni beggja þar fyrir brjósti.

Hvorugur aðili hafi í byrjun sambúðar verið sérstaklega tekjuhár eins og fram komi á framlögðum skattframtölum. Þá eignuðust þau tvö börn árið [...] og [...]. Þriðja barnið eignuðust þau árið [...]en upp úr árinu 2010 hafi sóknaraðili farið að geta unnið fulla vinnu utan heimilis og fóru tekjur hennar hækkandi eftir það eins og skattframtöl sýni og framlagt skjal merkt „tímalína“. Telur sóknaraðili að frá árinu 2010 hafi launatekjur hennar verið hærri en varnaraðila. Að auki hafi sóknaraðili tekið framfærslulán hjá LÍN fyrir samtals u. þ. b. sex milljónir króna meðan hún var í námi sínu og hafi það runnið óskipt til reksturs fjölskyldunnar. Samanlagt sé um að ræða u. þ. b. 90 milljóna króna framlag á sambúðartímanum.

Fram til ársins 2009 hafi varnaraðili verið í fullri vinnu utan heimilisins en í sjálfstæðum rekstri frá því ári, auk smíðavinnu við báðar fasteignirnar í [...]. Tekjur hans hafi þá lækkað umtalsvert eftir því sem hann hafi tjáð sóknaraðila. Frá árinu 2002 og þar til aðilar fluttu inn í Æ árið 2009 bjuggu þau í Ö og svo Y, en einnig í leiguíbúð að [...].

Aðilar hafi fest kaup á fasteigninni Ö árið 2002 og bjuggu sér þar sitt fyrsta heimili. Kaupsamningurinn sé á nafni varnaraðila. Sú eign hafi verið seld árið 2005 og andvirðið farið í kaup á fasteigninni Y og þangað hafi aðilar flutt inn á árinu 2005.

Fasteignin að X hafi verið keypt árið 2004 og seld árið 2007 og sé kaupsamningur á nafni beggja og séu bæði ábyrg fyrir áhvílandi lánum. Þá sé X talinn fram á skattframtali sóknaraðila til helminga, bæði eignin sjálf og skuldir henni tengdar. Aðilar bjuggu aldrei í X.

Fasteignin Y hafi verið keypt árið 2005 og seld árið 2007. Kaupsamningar vegna Y séu á nafni varnaraðila einvörðungu en fasteignin sé til helminga talin fram á skattframtali sóknaraðila sem og skuldir henni tengdar. Þá liggi fyrir umboð frá báðum aðilum til fasteignasölunnar vegna sölunnar árið 2007. Hvort tveggja gefi til kynna að aðilar hafi litið á fasteignina sem sameign sína, þótt kaupsamningur hafi einvörðungu verið á nafni varnaraðila.

Lóðarleigusamningur vegna Æ hafi verið gerður við Kópavogsbæ í júlí 2006 og sé á nafni beggja. Framkvæmdir hófust við lóð og hús árið 2007. Á því ári seldu aðilar fasteignir sínar að Y og X til að fjármagna [...].

Eftir því sem byggingu Æ vatt fram hafi aðilar veðsett fasteignina til að standa straum af fjármögnun hennar og einnig fjármögnun byggingar Þ.

Árið 2014 hafi verið tvær nýjar lántökur, annars vegar var eldra lán á nafni varnaraðila skilmálabreytt og það veðsett í fasteigninni Æ. Báðir aðilar voru þá lántakendur. Hins vegar hafi verið tekið nýtt lán í september 2014 að fjárhæð 10.000.000 króna á nafni beggja og andvirði þess farið til húsbyggingarinnar. Ekki löngu áður en aðilar slitu samvistir sínar árið 2020 hafi verið tekið nýtt lán að fjárhæð 10.940.000 krónur og hafi andvirði þess farið í að greiða upp lánið nr. 987301.

Árið 2015 var einnig tekið nýtt lán nr. 544519 að fjárhæð 8.900.000 krónur með veði í fasteigninni og sé það á nafni beggja aðila en sóknaraðili hafi verið greiðandi þess allt fram að samvistarslitum. Telur sóknaraðili að andvirði þess hafi runnið óskipt til byggingar Þ.

Frá og með árinu 2011 hafi hluti Æ verið í útleigu, en fasteignin sé með aukaíbúð á jarðhæð með sérinngangi. Var sú íbúð standsett og reiðubúin til útleigu það ár og hafi frá því ári gefið af sér leigutekjur sem gengið hafa inn á reikning varnaraðila.

Með vísan til alls framangreinds byggir sóknaraðili kröfur sínar um staðfestingu á helmings hlutdeild hennar í fasteigninni Æ á því að aðilar sjálfir hafi alla tíð litið á fasteignina sem sameign sína að jöfnu og skráð eignarhlutföll endurspegli það. Þá hafi þau fjármagnað byggingu fasteignarinnar úr sameiginlegum sjóðum sínum og með sameiginlegum lántökum eins og þegar sé lýst. Þá hafnar sóknaraðili því alfarið að varnaraðili geti sannað hið gagnstæða, þ. e. að ekki hafi verið ætlun aðila að eiga fasteignina í sameign eða að allt framlag til eignarinnar hafi komið frá honum einum. Einnig byggir sóknaraðili kröfu sína á því að fasteignin hafi verið sameiginlegt heimili fjölskyldunnar lengst af á sambúðartíma aðila og því notuð af aðilum í sameiningu allan tímann.

Jafnframt byggir sóknaraðili kröfur sínar um staðfestingu á helmings hlutdeild hennar í fasteigninni Æ á dómaframkvæmd er varði óbein framlög til eignamyndunar og eignaaukningar á sambúðartíma en í máli nr. 704/2012 hafi í fyrsta sinn verið skýrt orðuð sú regla að það geti hvílt á þeim aðila sem haldi fram eignartilkalli að viðkomandi hafi innt af hendi bein eða óbein framlög til eignamyndunar á sambúðartímanum.

Á undanförnum árum hafi fleiri dómar fallið á sama veg, þ. e. með vísan til sömu forsendna og að framan sé rakið um bein og óbein framlög. Sé þar m. a. um að ræða dóma Hæstaréttar í málum nr. 811/2015, 511/2016, 152/2017 sem allir staðfesta helminga-skiptareglu við sambúðarslit á grundvelli beinna og óbeinna framlaga. Þá séu einnig dómar sem staðfesti lægri hlutdeild en helming á grundvelli sömu forsendna, t. d. dómar Hæstaréttar í málum nr. 363/2004 og 791/2017.

Sóknaraðili neiti því ekki að varnaraðili hafi haft veg og vanda af byggingu Æ frá árinu 2007 enda hafi hann haft menntun og reynslu í byggingariðnaði. Aðilar hafi flutt þangað inn árið 2009 en fasteignin hafi þá engu að síður verið langt frá því að vera tilbúin og hélt varnaraðili áfram að vinna í fasteigninni allt fram að samvistarslitum aðila. Auk þess hafi hann unnið við byggingu Þ sem síðar verður rakið.

Á sama tíma hafi framlag sóknaraðila falist í að ganga með og eignast þrjú börn og annast um þau heima meðan þau voru lítil. Þá hafi hún stundað háskólanám og síðar fulla vinnu utan heimilis og látið tekjur sínar allar og einnig framfærslulán vegna náms síns ganga til reksturs heimilis og fjölskyldu. Auk þess hafi hún haft veg og vanda af heimilishaldi fjölskyldunnar allrar og umönnun barnanna öll árin meðan aðilar voru í sambúð.

Sóknaraðili byggir kröfur sínar einnig á því aðí raun skipti engu máli varðandi úrlausn um skráða eignarhlutdeild í Æ af hvaða bankareikningi hafi verið greitt af lánum á sambúðartíma þeirra, greiddur rekstrarkostnaður fasteignarinnar, greitt fyrir uppihald og umönnun barna eða matinn í matvöruverslunum. Það sem máli skipti við sönnunarmatið sé að allt framangreint greiddu aðilar í sameiningu. Þau héldu heimili saman, voru með sameiginlegan fjárhag hvað heimilisreksturinn varðaði og greiddu í sameiningu framfærslu fjölskyldu sinnar. Sóknaraðili telji að mestallar greiðslur vegna fasteignarinnar hafi farið af bankareikningi varnaraðila en bendir á að slíkar greiðslur af sameiginlegu húsnæði fjölskyldu með börn hafi ekki farið fram í tómarúmi heldur gátu farið óskiptar af reikningi varnaraðila þar sem flestar aðrar greiðslur, þ. e. sem vörðuðu daglegan rekstur heimilis þeirra og barnanna, fóru af reikningi sóknaraðila. Eins og alkunna sé geti þar verið um talsverðar fjárhæðir að ræða og felist t. a. m. í leikskólagjöldum, dagmömmu gjöldum, gjöldum fyrir frístundavistun eftir skóla, skólamat, fatnaði á börnin, tómstundir barnanna og allt það sem fylgi þremur börnum. Auk þess hafi sóknaraðili greitt nær allan mat sem matreiddur var á heimilinu og sá um matreiðslu hans, keypti inn og sá um veislur, t. d. vegna afmæla heimilismanna, og keypti allar gjafir af þeim tilefnum og svo mætti lengi telja.

Varðandi fasteignina Þ byggir sóknaraðili kröfur sínar á því að skráð eignarhlutföll séu röng og byggir kröfu sína um 25% hlutdeild á því að hún hafi lagt til framlag til þeirrar eignarmyndunar, en viðurkenni að framlag varnaraðila hafi verið talsvert umfram hennar og auk þess verði að líta til þess að sú fasteign hafi ekki verið sameiginlegt heimili þeirra, utan mjög stutts tíma þegar fasteignin Æ hafi öll verið í útleigu.

Fasteignin Þ hafi að mestu verið fjármögnuð með hreinni eign sem til var í Æ. Þannig hafi nýtt lán verið tekið, að fjárhæð 8.900.000 krónur, sem hafi farið til fjármögnunar húsbyggingarinnar og þá séu ýmis tryggingarbréf áhvílandi á Æ sem sóknaraðili telji að standi til tryggingar skuldbindingum varnaraðila sem hann hafi tekið vegna byggingar Þ.

Krafa sóknaraðila um hlutdeild í verðmætaaukningunni sem varð til á sambúðartíma aðila með tilkomu fasteignarinnar Þ byggist þannig fyrst og fremst á því að aðilar hafi verið í sambandi og sambúð í hartnær tvo áratugi. Þá bjuggu þau í fasteigninni til skamms tíma en hún hafi að mestu verið í útleigu á sambúðartímanum. Fjármögnun byggingar fasteignarinnar sé tilkomin að miklu leyti vegna lántöku á fasteigninni Æ sem fyrr er lýst og sé í sameign beggja.

Jafnframt sé vísað til allra sömu málsástæðna og varðandi Æ.

Með vísan til alls framangreinds gerir sóknaraðili kröfu um 25% hlutdeild í fasteigninni Þ og að staðfest verði 50% eignarhlutur hennar í fasteigninni Æ. Sóknaraðili gengur út frá því að varnaraðili muni vilja leysa til sín fasteignirnar við skiptin og muni þá staða áhvílandi lána koma til uppgjörs hjá skiptastjóra til samræmis við dæmda eignarhlutdeild hennar. Um varakröfu um viðurkenningu á annarri og lægri eignarhlutdeild í fasteignunum báðum vísast til allra framangreindra málsástæðna.

Sóknaraðili krefst þess að til skipta komi allar leigutekjur sem innheimtar hafa verið af fasteignum í eigu aðila frá viðmiðunardegi skipta, hinn 11. september 2020. Vísar sóknaraðili til lokamálsliðar 104. gr. laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa o. fl. kröfu sinni til stuðnings, en þar komi fram að til skipta skuli koma arður, vextir og annars konar tekjur sem fengist hafi frá viðmiðunardegi af þeim eignum sem til skipta skulu koma. Krafa sóknaraðila byggist þannig á því að verði fallist á það af hálfu dómsins að hún eigi tilkall til eignarhluta í fasteignunum telur sóknaraðili að hún eigi jafnframt rétt til hlutdeildar í tekjum sem af fasteigninni stafi, þ. e. leigutekjum.

Sóknaraðili hefur takmarkaðar upplýsingar um það hverjar leigutekjurnar séu á tímabilinu en varnaraðili hafi ekki lagt fram samantekt yfir greiðslur, leigusamninga eða annað sem varði útleigu fasteignanna Æ og Þ sem séu í hans umsjá. Þá hafi varnaraðili ekki greitt tekjurnar til skiptastjóra né heldur látið sóknaraðila fá hlutdeild í þeim. Er skorað á varnaraðila að leggja fram heildstætt yfirlit yfir leigutekjur sem hann hefur þegið frá viðmiðunardegi.

Hvað varði greiðslur fyrir afnot af fasteigninni Æ frá samvistarslitum þá hafi varnaraðili óumdeilanlega verið einn með afnot af fasteigninni en hluti hennar sé í útleigu sem fyrr er lýst, sem og öll fasteignin Þ.

Fjárhæð fyrir afnot af fasteigninni Æ í dómkröfu sé 160.000 krónur fyrir hvern mánuð. Sé sú fjárhæð áætluð út frá stærð fasteignarinnar sem varnaraðili hafi til umráða og almennu leiguverði á svæðinu. Fjárhæðin sé svo lækkuð nokkuð með vísan til dómaframkvæmdar um ákvörðun endurgjaldsverðs milli hjóna eða sambúðarfólks.

Um lagarök vísast til dómaframkvæmdar um endurgjald vegna búsetu í fasteign við lok óvígðrar sambúðar eða hjónabands. Í slíkri dómaframkvæmd hafi endurgjald verið ákveðið úr hendi þess sem hafi einkaafnot af fasteign til hins sem sé skráður eigandi hennar, að því gefnu að viðkomandi eigandi hafi staðið að greiðslu áhvílandi lána af lögboðnum gjöldum, þ. e. húsfélagsgjöldum, fasteignagjöldum og brunatryggingu, eftir því sem við eigi vegna fasteignarinnar frá sama tíma. Hafi sá sem hafi búsetu í fasteigninni greitt slík gjöld séu þauað jafnaði dregin frá eða komi í stað afnota greiðslu, en í þessu máli þurfi að hafa í huga að varnaraðili njóti jafnframt leigutekna vegna fasteignarinnar.

Sóknaraðili byggir kröfur sínar á skráðum og óskráðum meginreglum fjármunaréttar og hjúskapar- og sambúðarréttar um fjárskipti við lok óvígðrar sambúðar. Einnig byggir sóknaraðili á ákvæðum laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o. fl. Kröfu um málskostnað byggir sóknaraðili á 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök varnaraðila.

Krafa varnaraðila um að viðurkennt verði að hann sé eigandi fasteignarinnar að öllu leyti (100%) og að þannig verði vikið frá skráningu í þinglýsingu vegna fasteignarinnar byggist á því að í raun hafi varnaraðili greitt allan kostnað vegna fasteignarinnar. Þegar varnaraðili fékk lóðinni úthlutað af Kópavogsbæ hafi honum fundist tilhlýðilegt að þau væru bæði skráð lóðarleiguhafar en eins og gerist með nýbyggingar þá sé engu skjali þinglýst sérstaklega þegar húseign sé byggð. Í upphafi sé skráning í þinglýstum heimildum eftir því hverjir eru lóðarsamningshafar. Þegar kom að byggingu hússins hafi það verið varnaraðili sem sá um alla þá vinnu sem þurfti við byggingu hússins, bæði af hans hálfu og af hálfu iðnaðarmanna sem komu að verkinu. Sóknaraðili greiddi aldrei neitt vegna byggingar hússins. Fyrir upphaf kynna aðila hafi varnaraðili átti fasteign sem hann hafi selt og síðan keypt aðrar fasteignir áður en kom að byggingu Æ. Þannig hafði varnaraðili safnað sér fjármagni til að standa straum af kostnaði við byggingu hússins. Sóknaraðili hafi aldrei lagt neina fjármuni fram, hvorki vegna hússins Æ né aðrar fasteignir.

Á grundvelli framangreinds byggir varnaraðili á því að sóknaraðili hafi einfaldlega ekki lagt fram neitt vegna húseignarinnar að Æ.

Í dómum sem fallið hafa um fjárskipti við lok óvígðrar sambúðar sé meginreglan sú að litið sé á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga. Hvor aðili um sig eigi því þær eignir sem viðkomandi eignast, hvort sem er fyrir eða á meðan sambúð varir, og beri einnig ábyrgð á þeim skuldum sem viðkomandi stofnar til. Þinglýsing eignarheimildar veitir líkindi fyrir því hvern skuli telja eiganda fasteignar en slík skráning ráði þó ekki alfarið úrslitum. Geri annar aðili tilkall til eignarréttar sem sé ekki í samræmi við þinglýsta skráningu beri sá hinn sami sönnunarbyrði fyrir því. Í því tilviki sem hér um ræðir telur varnaraðili að öll gögn sem hann leggur fram í máli þessu staðfesti að hann hafi í raun greitt fyrir húseignina og að eignarréttur að fasteigninni sé í raun ekki ísamræmi við þinglýsta skráningu.

Í þeim dómum sem hafa fallið vegna fjárskipta við lok óvígðrar sambúðar hafi við mat á vægi óbeinna fjárframlaga, þ. e. þegar ekki hefur verið um að ræða beint framlag peninga við kaup fasteignar, verið horft til fjárhagslegrar samstöðu, tekna, heimilisútgjalda og verkaskiptingar á heimili, meðal annars við barnauppeldi. Eins og að framan sé rakið var ekki um fjárhagslega samstöðu að ræða á milli aðila á sambúðartíma og verkaskipting var jöfn á heimili að mati varnaraðila.

Í þeim dómum sem hafa fallið undanfarin ár hafi dómstólar gert strangar kröfur til sönnunar á því að sambúðaraðili hafi raunverulega lagt fram ákveðin framlög í því skyni að mynda tiltekna eign. Fjárframlög ráði langmestu þar um. Þannig hafi dómstólar alfarið hafnað því að beita helmingaskiptareglu hjúskaparlaga við fjárslit milli sambúðarfólks, beint eða óbeint.

Aðalkrafa sóknaraðila sé að skráð 50% eignarhlutdeild hennar vegna fasteignarinnar Æ standi óhögguð. Varnaraðili hafnar þeirri kröfu með vísan til þess sem að framan greinir.

Sóknaraðili geri kröfu um að dæmt verði að varnaraðili skuli greiða til hennar hæfilegt endurgjald vegna búsetu hans í hennar eignarhlut fasteignarinnar frá 11. september 2020 og til uppgjörsdags. Þá sé þess aðallega krafist að dæmt verði að varnaraðili greiði vegna þessa 160.000 krónur á mánuði. Þessari kröfu sé hafnað af hálfu varnaraðila með vísan til framangreinds þar sem byggt sé á því að fasteignin sé að öllu leyti eign varnaraðila en að ekkert framlag hafi komið fram afhálfu sóknaraðila vegna eignarinnar. Til viðbótar sé gerð krafa um það af hálfu sóknaraðila að dæmt verði að henni beri helmingur allra leigutekna sem hafa komið frá 11. september 2020 vegna íbúðar sem hefur verið leigð út í húsinu Æ. Þessari kröfu sóknaraðila sé hafnað á sömu forsendum og krafa hennar um húsaleigu úr hendi varnaraðila, sbr. hér að framan.

Sóknaraðili geri kröfu um að viðurkennt verði að hún sé eigandi 25% eignarhluta í fasteigninni Þí Kópavogi eða til vara að henni verði dæmd lægri hlutdeild samkvæmt mati dómsins.

Kröfu sína byggi sóknaraðili á því að hún hafi lagt til framlag til þeirrar eignarmyndunar og vísar þar til láns sem sé á hennar nafni og andvirði þess hafi verið nýtt til byggingar hússins. Þá vísar hún til þess að það lán sem sóknaraðili hafi tekið vegna þessa, upphaflega að fjárhæð 8.900.000 krónur, hafi verið með veði í fasteigninni Æ.

Varnaraðili hafnar kröfu sóknaraðila um hlutdeild í fasteigninni Þ. Verkefnið, bygging fasteignarinnar, hafi að öllu leyti verið á ábyrgð varnaraðila eins og að framan sé rakið.

Eins og lýst sé að framan þá byggði varnaraðili parhúsið með vini sínum, C. Þetta hafi verið þeirra áhugamál og því þurftu þeir einungis að greiða fyrir efniskostnað. Þeir hafi unnið saman alla vinnu við byggingu hússins. Varnaraðili hafi þó þurft að taka lán vegna byggingarinnar. Það gerði hann með lántöku með veði í Æ. Lánveitandi gerði kröfu um að lánið yrði í tveimur hlutum, annars vegar þar sem varnaraðili yrði skuldari og hins vegar þar sem sóknaraðili væri skuldari. Því varð það úr að tvö skuldabréf voru gefin út, eitt þar sem varnaraðili var skuldari að fjárhæð 10.000.000 króna og sóknaraðili hafi verið skuldari á hinu sem hafi verið að fjárhæð 8.900.000 krónur. Þetta hafi verið krafa lánveitandans þar sem verið var að taka veð í Æ þar sem bæði voru þinglýstir eigendur. Þetta fyrirkomulag var eina aðkoma varnaraðila að fasteigninni Þ.

Sóknaraðili hafi verið á móti því að varnaraðili væri að standa í því að byggja húseignina og vildi ekkert af henni vita. Vegna þess hafi sóknaraðili aldrei greitt neitt vegna hússins. Eins og áður sagði greiddi hún afborganir af framangreindu láni sem var á hennar nafni, í u. þ. b. fimm ár, u. þ. b. 50.000 krónur á mánuði eða u. þ. b. 600.000 krónur á ári í fimm ár eða 3.000.000 króna samtals. Frá sambúðarslitum hafi varnaraðili greitt af láninu. Fasteignamat hússins Þ sé í dag 90.450.000 krónur.

Forsendur og niðurstaða.

Óumdeilt er að aðilar kynntust í [...]á árinu 2000 og hófu sambúð þegar þau fluttu til Íslands árið 2002. Í [...] eignuðustu þau sitt fyrsta barn. Við komuna til Íslands bjuggu þau fyrst hjá foreldrum sóknaraðila en fluttu síðan í íbúð að Ö í Kópavogi en varnaraðili keypti þá íbúð á árinu 2002. Sóknaraðili hóf á þessum tíma [...] og útskrifaðist úr því á árinu 2005. Ámeðan á náminu stóð tók hún framfærslulán hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna, LÍN. Aðilar bjuggu í Ö til ársins 2005 en þá fluttu þau í raðhús að Y í Kópavogi sem varnaraðili hafði fest kaup á en sú eign var seld árið 2007. Í [...]eignuðustu aðilar annað barn sitt og þriðja barnið í [...] Á þessum tíma myndaðist fjárhagsleg samstaða með aðilum. Aðilar voru skráð í sambúð og samsköttuð tekjuárin 2001 og 2002. Á skattframtali ársins 2002 óskaði varnaraðili eftir því að vera skattlagður sem einstaklingur. Aðspurður um það fyrir dóminum kvað hann ástæðu þess vera að hann hafi þá verið í skuld við skattinn en sóknaraðili hafi fengið endurgreiðslu. Skattayfirvöld hafi dregið endurgreiðslu til hennar af hennar reikningi og látið hana ganga upp í skuld varnaraðila við skattinn. Sóknaraðili hafi verið ósátt við þá framkvæmd.

Við söluna á Y í júlí 2007 undirrituðu aðilar umboð þar sem þau bæði gáfu fasteignasala fullt umboð til að koma fram fyrir þeirra hönd vegna sölu eignarinnar. Ber þettameð sér að þau hafi bæði litið svo á að um sameign væri að ræða og að þau hafi verið með sameiginlegan fjárhag.

Aðilar keyptu íbúð á árinu 2004 að X á Seltjarnarnesi og voru bæði þinglýstir eigendur að þeirri eign og hún talin fram á skattframtali þeirra beggja. Samkvæmt frásögn aðila hafi sú fjárfesting verið hugsuð til að skapa tekjur og til útleigu. Sú eign var seld árið 2007.

Til og með tekjuárinu 2006 voru heildarlaun sóknaraðila 6.648.085 krónur en varnaraðila 17.225.369 krónur. Til þess verður að líta að á þessum tíma voru námslán sóknaraðila um 4.000.000 króna sem fóru til framfærslu fjölskyldu aðila. Þá var sóknaraðili bæði í námi á þessum árum og að eignast börn aðila.

Varnaraðili hefur sýnt fram á með gögnum að hann hafi fjármagnað einn kaupin á Ö og Y en á sama tíma hafi sóknaraðili lagt fram bein og óbein framlög til heimilisins. Með því að báðir aðilar voru þinglýstir eigendur að X telur dómurinn að það hafi verið vilji beggja að hlúa sameiginlega að fjárhagslegri framtíð fjölskyldunnar áþeim tíma.

Á árinu 2006 var aðilum úthlutað lóð við Æ í Kópavogi og var lóðarsamningnum þinglýst á þau bæði að jöfnu. Á árinu 2007 seldu aðilar eignina að X og var nettóandvirði eftir söluna að frádregnum áhvílandi lánum 5.557.714 krónur. Var sá söluhagnaður notaður til að fjármagna bygginguna að Æ.

Ákveðin líkindi eru fyrir því að þinglýstar eignarheimildir gefi vísbendingu um rétt eignarhlutföll en það er þó ekki einhlítt þar sem líta beri til framlags hvors um sig til eignarmyndunarinnar.

Frá árinu 2007 til og með árinu 2020 voru heildartekjur sóknaraðila 74.526.291 króna og varnaraðila 71.691.108 krónur. Hefur þá ekki verið tekið tillit til staðgreiðslu eða annarra skattaívilnana, s. s. barnabóta.

Fyrir dóminum kvaðst varnaraðili hafa staðið einn að kostnaði við byggingu Æ. Honum hafi fundist það tilhlýðilegt að aðilar hafi bæði verið aðilar að lóðarleigusamningnum. Þrátt fyrir að varnaraðili telji sig vera einan eiganda að Æ þá gerði hann aldrei reka frá þeim tíma að því að breyta þinglýstri eignarheimild. Telur dómurinn að með því hafi hann talið sóknaraðila einnig vera eiganda eignarinnar.

Af tekjum aðila að ráða á árunum 2007 til sambúðarloka verður ekki annað ráðið en að sóknaraðili hafi lagt jafn mikið af mörkum til heimilisins og varnaraðili. Skiptir þá ekki máli hvort tekjur sóknaraðila hafi farið til að greiða framfærslu fjölskyldunnar eða fyrir efniskostnað við byggingu hússins eða í afborganir lána. Þá hafa tekjur sóknaraðila sannanlega farið í sameiginlegan rekstur, hvort sem það hafi verið til almenns reksturs heimilisins eða til annars kostnaðar. Sóknaraðili kvaðst hafa greitt mánaðarlega af einu áhvílandi láni á Æ fram að sambúðarslitum en þá hafi hún hætt að greiða af láninu.

Fyrir dóminum kvaðst varnaraðili hafa staðið straum af nánast öllum útgjöldum vegna heimilisins svo og af byggingu beggja fasteignanna. Hann hafi séð um greiðslu fasteignagjalda, trygginga, kaupa á innbúi þegar þau fluttu heim til Íslands, greiðslu skólagjalda og tómstunda fyrir börnin. Varnaraðili kvaðst hafa borgað allt en sóknaraðili hafi keypt í matinn. Vera megi að sóknaraðili hafi greitt leikskólagjöld og fyrir fimleika. Eitthvað af hennar tekjum hafi bara farið í hana sjálfa. Sóknaraðili hafi á tímanum verið námsmaður og tekið námslán og kvað hann menn ekki lifa neinu kóngalífi á þeim. Er þessi framburður í engu samræmi við framburð sóknaraðila sem kvað það hafa verið samkomulag þeirra að sóknaraðili sæi um rekstur heimilisins en varnaraðili sæi um byggingu hússins.

Varnaraðili kveðst hafa stundað mikið bílabrask á þessum árum og haft tekjur af því. Fyrir liggur í skattframtölum hans kaup og sala bifreiða í nokkrum mæli. Fyrir dóminum kvaðst hann oft hafa keypt tjónaða bíla af tryggingarfélögum, gert við þá og endurselt. Varnaraðili hefur hins vegar ekki lagt neitt fram sem sýnir tekjur af þessum viðskiptum.

Aðilar lýstu því fyrir dóminum að fasteignin að Æ hafi verið veðsett fyrir lánum sem tekin voru til að fjármagna byggingu að Þ. Þurfti til þess samþykki þinglýstra eigenda, þ. e. bæði varnaraðila og sóknaraðila. Fyrir liggur að reikna þurfti með tekjum sóknaraðila við greiðslumat aðila vegna lántöku, bæði vegna byggingar Æ svo og Þ. Hafi varnaraðili á þeim tíma talið að hann væri einn eigandi að Æ hafði hann ríka ástæðu til að breyta þinglýstum eignarheimildum þar sem allir fjármálagerningar varðandi eignina kröfðust aðkomu sóknaraðila. Það gerði hann ekki og gat ekki svarað því til fyrir dóminum hvers vegna það hafi ekki verið gert. Þá kom fram hjá sóknaraðila að varnaraðili hafi séð alfarið um fjármálin en hennar hlutverk í sambúðinni hafi verið að sjá um heimilið, sinna börnunum og þeirra þörfum auk þess að mennta sig á fyrri stigum sambandsins og síðar að afla tekna. Það hafi verið sameiginleg ákvörðun þeirra þar sem menntun varnaraðila sé þess eðlis að það hafi staðið honum nær að sjá um bygginguna en henni. Þá hafi hún betur getað sinnt heimili og börnum en varnaraðili sem hún hafi gert ásamt því að afla tekna til heimilisins.

Við úrlausn þessa máls og þess hvort varnaraðili skuli teljast einn eigandi eða að sóknaraðili skuli vera eigandi til helminga að fasteigninni að Æ í Kópavogi verður að líta til þess að aðilar voru í sambúð í 20 ár. Þá verður að líta til þess hvort eignarmyndunin hafi orðið á sambúðartímanum, einnig til framlaga hvors um sig, beinna og óbeinna, fjárhagslegrar samstöðu aðila, sameiginlegra afnota af eigninni, verkaskiptingar aðila í sambúðinni og tekna hvors um sig.

Eins og rakið er að framan voru aðilar í sambúð í 20 ár. Fjárhagsleg samstaða varð með þeim strax við upphaf sambúðar og hefur verið öll sambúðarárin þrátt fyrir að þau hafi ekki verið samsköttuð frá árinu 2003. Þá liggur fyrir að þau öfluðu svipaðra tekna frá árinu 2007 sem fóru bæði í að reka heimili fjölskyldunnar og að byggja þeim heimili.

Varnaraðili kvað fyrir dóminum að fasteignin Æ hafi verið fullfjármögnuð af honum á árinu 2009 og hann hafi greitt allt annað en mat í sambúð þeirra. Er sá framburður ótrúverðugur og ósannaður. Framlögð excel- skjöl útbúin af varnaraðila og yfirlýsingar vina hans hafa því ekkert sönnunargildi við úrlausn málsins.

Að öllu þessu virtu telur dómurinn að varnaraðili hafi ekki sýnt fram á að víkja beri frá þinglýstum eignarheimildum aðila á grundvelli þess að hann hafi persónulega sjálfur fjármagnað bygginguna. Það hefði honum verið ókleift hefði stuðnings og framlags sóknaraðila ekki notið við, hvort sem það var í beinum fjárframlögum eða óbeinum. Þá verður einnig að líta til þess að ráðist niðurstaða málsins af því að varnaraðili hafi einn og persónulega fjármagnað húsbygginguna og litið verði framhjá fjárframlagi sóknaraðaðila myndi að leiða til ósanngjarnrar niðurstöðu.

Verður kröfu varnaraðila um að hann sé einn 100% eigandi að Æ í Kópavogi því hafnað og krafa sóknaraðila um að hún sé eigandi að 50% hluta eignarinnar tekin til greina.

Af þessu leiðir að sóknaraðila ber jafnt og varnaraðila að standa straum af kostnaði við eignina en einnig að hafa af henni tekjur, sbr. lokamálslið 104. gr. laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa o. fl.

Varnaraðili hefur búið endurgjaldslaust í eigninni frá sambúðarslitum en sóknaraðili verið á leigumarkaði. Börn aðila hafa búið viku og viku hjá hvoru foreldri utan að sóknaraðili kvaðst hafa neyðst til að flytja inn á foreldra sína í [...] í nokkra mánuði. Hafi þá orðið samkomulag milli aðila að börnin byggju þann tíma hjá varnaraðila, m. a. vegna skóla þeirra og íþrótta, en þau komu til sóknaraðila um helgar og aðra frídaga. Þrátt fyrir þetta, þá lítur dómurinn svo á að það sé af ástæðum sem varnaraðili bar ábyrgð á að sóknaraðili þurfti að flytja inn á foreldra sína þar sem hún fékk engar leigutekjur af þeirri fasteign sem hún var eigandi að en varnaraðili bjó áfram í endurgjaldslaust.

Í gögnum málsins liggur fyrir leigumat vegna áætlaðrar leigu fyrir Æ í Kópavogi. Segir þar að sanngjarnt og eðlilegt leiguverð á mánuði fyrir efri hæðina ásamt bílskúr sé 300.000-350.000 krónur. Fram kom fyrir dóminum að varnaraðili leigir út íbúð á neðri hæð hússins en hefur ekki lagt fram nein gögn um leigutekjur vegna þeirrar íbúðar þrátt fyrir áskoranir þess efnis. Kvaðst hann fyrir dóminum leigja frænda sínum en hann greiði ekki leigu heldur taki þátt í rekstri hússins. Í ljósi þess að sóknaraðili er 50% eigandi alls hússins en hefur ekki fengið leigutekjur telur dómurinn sanngjarnt að varnaraðili greiði sóknaraðila í leigu frá sambúðarslitum 160.000 krónur á mánuði á meðan hann dvelur í húsinu til uppgjörsdags. Þá telur dómurinn ekki skipta máli við þessa niðurstöðu að börnin hafi búið tímabundið hjá föður sínum þar sem sóknaraðili þurfti að flytja inn á foreldra sína tímabundið en varnaraðili bar að hluta ábyrgð á því.

Þá ber sóknaraðila, með sömu rökum, að fá helming leigugreiðslna vegna íbúðar á jarðhæð hússins Æ.

Sóknaraðili krefst þess að viðurkennt verði að hún eigi 25% eignarhlut í fasteigninni að Þ í Kópavogi.

Varnaraðila var í upphafi úthlutað einbýlishúsalóð við Þ í Kópavogi en þeirri lóð var síðan skipt upp í parhúsalóð þannig að varnaraðili byggði parhús á lóð Þ. Kveðst hann hafa unnið við byggingu þess húss með félögum sínum. Á tímabili bjuggu aðilar í því húsi en það var ekki ætlað til búsetu fyrir fjölskylduna í upphafi.

Varnaraðili kvaðst hafa veðsett fasteignina að Æ vegna byggingar hússins nr. Þ þar sem það hafi ekki verið veðhæft fyrr en við fokheldi. Þá hafi hann þinglýst tryggingarbréfum á Æ vegna handveðs sem bankinn hafi haft til tryggingar skuldum hans við bankann. Þá verður ekki litið fram hjá því að tekjur sóknaraðila voru hluti af greiðslumati og greiðsluhæfi aðila við lántökur til að fjármagna byggingu Þ.

Fyrir dóminum kvaðst sóknaraðili hafa greitt af einu láni áhvílandi á Æ sem var til fjármögnunar við byggingu hússins að Þ. Í greinargerð varnaraðila kemur fram að sóknaraðili hafi greitt mánaðarlega afborganir af einu láni í fimm ár eða fram að sambúðarslitum. Er því ekki ágreiningur um það.

Óumdeilt er að varnaraðili byggði Þ á meðan á sambúðartíma aðila stóð. Kvaðst hann hafa byggt eignina með vini sínum. Þá kvaðst varnaraðili hafa tekið lán að fjárhæð 8.900.000 krónur til að endurfjármagna skuldir vegna Þ en það lán hafi verið á nafni sóknaraðila.

Þá er óumdeilt að frá árinu 2015 greiddi sóknaraðili af láni sem tekið var til að fjármagna byggingu fasteignarinnar að Þ, en samkvæmt varnaraðila hafi það verið krafa bankans að hann yrði greiðandi að einu láni en sóknaraðili að öðru láni vegna byggingarinnar. Lánið sem sóknaraðili hafi greitt af hafi upphaflega verið að upphæð 8.900.000 krónur. Samkvæmt gögnum málsins voru báðir aðilar greiðendur þess veðskuldabréfs og samkvæmt greiðsluáætlun við útgáfu bréfsins var fyrsta greiðsla samtals 169.898 krónur en næstu greiðslur rúmlega 77.000 krónur en fóru lækkandi niður í 69.000 krónur til ársins 2020 þegar sóknaraðili hætti að greiða af láninu. Þegar það lán var tekið lá fyrir lóðarsamningur vegna Þ. Sóknaraðili hefur sýnt fram á að hún hafi bæði greitt af láni sem tekið var til að fjármagna bygginguna að Þ og að hún hafi lagt til veð í Æ sem er eign hennar til helminga á móts við varnaraðila vegna fjármögnunar á Þ. Þá bjuggu aðilar í fasteigninni um tíma en þann tíma var fasteignin að Æ leigð út og fóru leigutekjurnar inn á bankareikning varnaraðila. Af því leiðir að fasteign sóknaraðila var nýtt til að fjármagna bygginguna að Þ að einhverju leyti svo og að sóknaraðili greiddi afborganir af láni til fjármögnunar á kostnaði við byggingu þess hús. Telur dómurinn að sóknaraðili hafi sýnt fram á að hún hafi lagt til, bæði með beinu og óbeinu framlagi, hlutdeild í þeirri eignarmyndun.

Á skattframtali varnaraðila fyrir tekjuárið 2013 kemur fram að fasteignamat á Þ var 7.280.000 krónur. Á skattframtali varnaraðila tekjuárið 2014 kemur fram að fasteignamat hússins í árslok var 32.850.000 krónur. Í júlí árið 2015 tóku aðilar lán hjá Íslandsbanka að fjárhæð 8.900.000 krónur sem getið er að framan. Var það lán um 27% af fasteignamati hússins í árslok 2014. Í árslok ársins 2015 var fasteignamat hússins 33.650.000 krónur. Var framangreint lán þá 26% af fasteignamati hússins. Á þeim tíma er sóknaraðili greiddi af láninu og fram að sambúðarslitum varð gríðarleg verðmætaaukning í Þ, m. a. fyrir tilstuðlan sóknaraðila með beinu og óbeinu fjárframlagi hennar. Í ljósi þessa hefur sóknaraðili sýnt fram á að hún hafi persónulega lagt til fjármuni til verðmætaaukningar í eigninni og verður krafa hennar um að viðurkennt sé að hún eigi 25% hlutdeild í fasteigninni að Þ í Kópavogi tekin til greina.

Að þessari niðurstöðu fenginni og með vísan til lokamálsliðar 104. gr. laga nr. 20/1991 um skipti dánarbúa o. fl. ber sóknaraðila að fá hluta leigugreiðslna af Þ í Kópavogi frá sambúðarslitum í réttu hlutfalli við eignarhluta hennar.

Að þessum niðurstöðum fengnum og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 skal varnaraðili greiða sóknaraðila 1.900.000 krónur í málskostnað. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Á-kvk-nf G-kvk-nf kveður upp úrskurð þennan.

Krafa sóknaraðila um að viðurkennt verði að hún sé eigandi til helminga á móti varnaraðila í húsinu nr. Æí Kópavogi samkvæmt þinglýstum heimildum er tekin til greina.

Kröfu varnaraðila um að hann eigi fasteignina að Æ í Kópavogi að fullu er hafnað.

Krafa sóknaraðila um að hún sé eigandi að 25% hluta í fasteigninni Þ í Kópavogi er tekin til greina.

Krafa sóknaraðila um að varnaraðila beri að greiða henni í leigu frá sambúðarslitum 160.000 krónur vegna Æ er tekin til greina.

Krafa sóknaraðila um að til skipta skuli leigutekjum til helminga af Æ í Kópavogi er tekin til greina.

Krafa sóknaraðila um að varnaraðili greiði henni leigu vegna Þ frá sambúðarslitum í hlutfalli við eignarhlut hennar er tekin til greina.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 1.900.000 krónur í málskostnað.