146/2019

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B ehf. um að bú A yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Krafa B ehf. byggði á því að gert hafði verið árangurslaust fjárnám hjá A, sbr. 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. nr. 21/1991. Byggði aðfarargerðin á veðskuldabréfi þar sem A var tilgreindur skuldari og var bréfið gefið út til handhafa. Veðskuldabréfið bar það með sér að C hefði skrifað undir það eftir umboði A. Undirskrift C var vottuð af tveimur vitundarvottum í samræmi við 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. aðfaralaga nr. 90/1989 en undirskrift A á umboðið, sem fylgdi aðfararbeiðni B ehf., var aðeins vottuð af einum vitundarvotti. Af þeim sökum taldi Landsréttur að heimild sýslumanns til að ljúka aðfarargerðinni án árangurs hefði brostið og væri skilyrðum 1. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um að taka bú sóknaraðila til gjaldþrotaskipta ekki fullnægt. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og kröfur B ehf. um að bú A yrði tekið til gjaldþrotaskipta hafnað.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, H-kvk-nf Þ-kvk-nf og R-kvk-nf H-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 22. febrúar 2019, en kærumálsgögn bárust réttinum 27. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. febrúar 2019 í málinu nr. X[…]/2018 um að bú sóknaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu varnaraðila. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

2 Sóknaraðili krefst þess að hinum kærða úrskurði verði hrundið og að því verði synjað að bú sóknaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar. Niðurstaða

4 Eins og nánar er rakið í hinum kærða úrskurði varðar ágreiningur málsins það álitaefni hvort skilyrði séu til að taka bú sóknaraðila til gjaldþrotaskipta. Krafa varnaraðila 14. september 2018 um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta byggist á því að gert hafi verið árangurslaust fjárnám hjá sóknaraðila tveimur dögum fyrr, sbr. 1. tölulið 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991. Í gögnum málsins liggur fyrir endurrit úr gerðarbók sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu þar sem fram kemur að árangurslaust fjárnám var gert að kröfu varnaraðila hjá sóknaraðila 12. september 2018. Fór gerðin fram á grundvelli 62. gr. laga nr. 90/1989, um aðför, en samkvæmt endurriti úr gerðarbók sýslumanns var hvorki sóknaraðili né neinn á hans vegum viðstaddur gerðina.

5 Samkvæmt síðari málslið 1. mgr. 71. gr. laga nr. 21/1991 ber dómstólum að gæta þess af sjálfsdáðum hvort lagaskilyrði séu fyrir gjaldþrotaskiptum, sbr. til hliðsjónar dóma Hæstaréttar 21. nóvember 2017 í máli nr. 677/2017 og 16. júní 2010 í máli nr. 317/2010. Ekki hefur því þýðingu fyrir niðurstöðu málsins hvort málsaðila hafi greint á um gildi þeirrar aðfarargerðar sem liggur gjaldþrotaskiptabeiðni varnaraðila til grundvallar.

6 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. aðfararlaga skal sýslumaður kanna af sjálfsdáðum hvort beiðni um aðför og aðfararheimild séu í lögmætu formi. Ef ágallar eru á beiðni gerðarbeiðanda eða gild aðfararheimild liggur ekki fyrir ber honum að endursenda beiðnina þegar í stað ásamt rökstuðningi fyrir ákvörðun sinni, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Sé það ekki gert og aðfararbeiðni tekin fyrir skal sýslumaður þá jafnframt gæta þess af sjálfsdáðum að gerðin brjóti ekki gegn þeim réttindum sem gerðarþola eru tryggð með lögunum þegar hann, eða einhver sem málstað hans getur tekið, er ekki viðstaddur gerðina, sbr. lokamálslið 1. mgr. 24. gr. aðfararlaga.

7 Hin árangurslausa aðfarargerð sem gjaldþrotaskiptabeiðni varnaraðila byggist á og fór fram hjá sóknaraðila 12. september 2018 byggðist á veðskuldabréfi sem ber með sér að hafa verið gefið út 2. ágúst 2016. Sóknaraðili er þar tilgreindur sem skuldari og var bréfið gefið út til handhafa. Sóknaraðili skrifaði ekki sjálfur undir það heldur ber bréfið með sér að C hafi gert það eftir umboði hans. Undirskrift C á veðskuldabréfið er vottuð af tveimur vitundarvottum en undirskrift sóknaraðila er eingöngu vottuð af einum vitundarvotti. Aðfarargerðin fór fram á grundvelli 7. töluliðar 1. mgr. 1. gr. aðfararlaga sem veitir heimild til aðfarar til fullnustu kröfu samkvæmt skuldabréfi. Samkvæmt 7. tölulið 1. mgr. 1. gr. aðfararlaga skal „undirskrift skuldara“ vottuð af lögbókanda, lögmanni, löggiltum fasteignasala eða tveimur vitundarvottum. Fyrir liggur að þessu skilyrði var fullnægt að því er varðar undirskrift umboðsmannsins C en ekki undirskrift sóknaraðila á umboð sem fylgdi með aðfararbeiðni varnaraðila.

8 Í athugasemdum með frumvarpi sem varð að lögum nr. 90/1989 kemur meðal annars fram að brestur á því skilyrði 7. töluliðar 1. mgr. 1. gr. aðfararlaga að undirskrift skuldara sé vottuð með fyrrgreindum hætti hefði í för með sér að „réttur til aðfarar teldist ekki fyrir hendi“. Þótt ákvæðið girði ekki fyrir að skuldari geti veitt þriðja aðila umboð til að undirrita skuldabréf fyrir sína hönd verða ekki gerðar minni kröfur til vottunar undirskriftar hans á umboð en gerðar eru til undirskriftar umboðsmanns á skuldabréfið. Í því samhengi skiptir máli að ákvæði 7. töluliðar 1. mgr. 1. gr. aðfararlaga gerir ráð fyrir því samkvæmt orðanna hljóðan að undirskrift „skuldara“ sé vottuð með fyrrgreindum hætti en skuldabréfið sem varnaraðili byggir aðfararheimild sína á hefði eðli málsins samkvæmt ekki getað staðið sjálfstætt sem gild aðfararheimild án umboðsins.

9 Eins og mál þetta lá fyrir sýslumanni brast af framangreindum ástæðum heimild til að ljúka aðfarargerðinni 12. september 2018 án árangurs en þessu ber dómstólum, eins og fyrr greinir, að gæta að af sjálfsdáðum samkvæmt síðari málslið 1. mgr. 71. gr. laga nr. 21/1991. Af þessu leiðir að skilyrðum 1. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991, um að taka bú sóknaraðila til gjaldþrotaskipta, telst ekki fullnægt. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og kröfu varnaraðila um að bú sóknaraðila verði tekið til gjaldþrotaskipta hafnað.

10 Eftir úrslitum málsins verður varnaraðila gert að greiða sóknaraðila málskostnað í héraði og kærumálskostnað eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu varnaraðila, B ehf., um að bú sóknaraðila, A, verði tekið til gjaldþrotaskipta.

Varnaraðili greiði sóknaraðila 600.000 krónur í málskostnað í héraði og kærumálskostnað.