417/2022

Útdráttur

B höfðaði mál á hendur A til heimtu skaðabóta vegna líkamstjóns sem B varð fyrir í starfi sínu sem stuðningsfulltrúi hjá A. Byggði B á því að hann hefði orðið fyrir tjóni af völdum þjónustuþega A, en af hálfu A var byggt á því að það væri ósannað að þjónustuþegi A hefði valdið B tjóni með þeim hætti sem B hafði lýst. Í dómi Landsréttar þótti B hafa tekist sönnun þess að hann hefði orðið fyrir því vinnuslysi sem hann krafðist bóta fyrir. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að A bæri ábyrgð á greiðslu skaðabóta til B á grundvelli ákvæðis 7.4.1 í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Starfsgreinasambands Íslands. Var jafnframt rakið að undir rekstri málsins fyrir Landsrétti hefði A aflað matsgerðar dómkvaddra manna, sem hvorugur aðili hefði leitast við að hnekkja með yfirmati eða sýnt fram á annmarka sem leitt gætu til þess að horft yrði framhjá matinu. Var matsgerðin því lögð til grundvallar við útreikning bóta B. Þá var ekki fallist á með A að lækka ætti skaðabætur til B á grundvelli ákvæði 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ákvæði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga skyldi beitt við ákvörðun skaðabóta til handa B. Voru B því dæmdar 5.997.928 krónur í skaðabætur auk nánar tilgreindra vaxta, að frádreginni greiðslu úr slysatryggingu launþega.

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir E-kk-nf J-kk-nf S-kk-nf S-kk-nf og B-kk-nf

J-kk-nf bæklunarskurðlæknir.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Aðaláfrýjandi skaut málinu til Landsréttar 30. júní 2022. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 8. júní 2022 í málinu nr. E- [...]/2021.

2

Aðaláfrýjandi krefst sýknu af öllum kröfum gagnáfrýjanda, en til vara að dómkröfur gagnáfrýjanda verði lækkaðar verulega. Þá krefst aðaláfrýjandi málskostnaðar fyrir héraðsdómi og Landsrétti.

3

Gagnáfrýjandi áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti 31. ágúst 2022. Hann krefst þess aðallega að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða honum 7.902.750 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.214.140 krónum frá 15. október 2017 til 22. ágúst 2019 og af 7.902.570 krónum frá þeim degi til 1. maí 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð 1.782.875 krónur úr slysatryggingu launþega þann 20. mars 2020. Til vara krefst gagnáfrýjandi þess að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur um annað en máls- og gjafsóknarkostnað. Til þrautavara krefst gagnáfrýjandi þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða honum 6.146.136 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.001.190 krónum frá 15. október 2017 til 22. ágúst 2019 og af 6.146.136 krónum frá þeim degi til 1. maí 2020 en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð 1.782.875 krónur 20. mars 2020. Til þrautaþrautavara krefst gagnáfrýjandi þess að aðaláfrýjandi verði dæmdur til að greiða honum 5.997.928 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.001.190 krónum frá 15. október 2017 til 22. ágúst 2019 og af 5.997.928 krónum frá þeim degi til 1. maí 2020 en með dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð 1.782.875 krónur 20. mars 2020. Í öllum tilvikum krefst gagnáfrýjandi málskostnaðar úr hendi aðaláfrýjanda vegna meðferðar málsins fyrir héraðsdómi og Landsrétti eins og málið væri eigi gjafsóknarmál.

Málsatvik og sönnunarfærsla

4

Um málsatvik og málsástæður aðila vísast til hins áfrýjaða dóms. Svo sem þar er nánar rakið höfðaði gagnáfrýjandi mál þetta til heimtu skaðabóta vegna líkamstjóns af völdum slyss 15. október 2017 er hann starfaði sem stuðningsfulltrúi í búsetuþjónustu að [...] í [...], en búsetuþjónustan var rekin af aðaláfrýjanda. Í stefnu er því lýst að g-kk-nf hafi verið að fara með [...] skjólstæðing í bíltúr og hafi hann verið að rétta skjólstæðingnum sokka aftur fyrir bak þegar skjólstæðingurinn hafi togað harkalega í hægri handlegg gagnáfrýjanda, sem leitt hafi til þess að gagnáfrýjandi hafi orðið fyrir líkamstjóni. Gagnáfrýjandi hafi í kjölfarið leitað á Heilbrigðisstofnun Vesturlands [...]þar sem hann hafi verið greindur með tognun í hægri öxl. Í stefnunni krafði gagnáfrýjandi aðaláfrýjanda um skaðabætur, en krafan samanstóð af kröfu um þjáningabætur samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, kröfu um bætur fyrir varanlegan miska samkvæmt 4. gr. sömu laga og kröfu um bætur fyrir varanlega örorku samkvæmt 5. gr. laganna. Með hinum áfrýjaða dómi voru kröfur gagnáfrýjanda teknar til greina í öllum aðalatriðum og aðaláfrýjandi dæmdur til að greiða gagnáfrýjanda 7.709.900 krónur, ásamt tilgreindum vöxtum, allt að frádreginni greiðslu að fjárhæð 1.782.875 krónur sem gagnáfrýjandi fékk 20. mars 2020 úr slysatryggingu launþega sem aðaláfrýjandi tók hjá Vátryggingafélagi Íslands hf.

5

Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms voru að ósk aðaláfrýjanda dómkvaddir C bæklunarskurðlæknir og D hæstaréttarlögmaður til að meta nánar tilgreind atriði.

Skiluðu þeir matsgerð 30. desember 2022 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að hluti núverandi einkenna gagnáfrýjanda í hægri öxl teldist vera að rekja til slyssins 15. október 2017. Væri tímabil þjáningabóta, sbr. 3. gr. skaðabótalaga, 16. október 2017 til 18. október 2017 og 22. febrúar 2019 til 22. ágúst 2019, án rúmlegu.

Varanlegur miski, sbr. 4. gr. skaðabótalaga væri 6 stig, en varanleg örorka, sbr. 5. gr. skaðabótalaga væri 10%. Hinir dómkvöddu matsmenn komu fyrir Landsrétt við aðalmeðferð málsins og greindu frá einstökum atriðum varðandi matið.

Niðurstaða

6

Í máli þessu er deilt um sönnun tjónsatburðar og afleiðingar hans, bótagrundvöll, eigin sök og loks um árslaunaviðmið samkvæmt 7. gr. skaðabótalaga.

7

Aðaláfrýjandi tilkynnti Sjúkratryggingum Íslands um slys gagnáfrýjanda 18. október 2017. Í þeirri tilkynningu, sem forstöðumaður búsetuþjónustunnar ritaði undir, er því lýst að slysstaður hafi verið í bíl búsetuþjónustunnar á bílastæði fyrir utan heimili skjólstæðings. Gagnáfrýjandi hafi verið að fara með skjólstæðing í bíltúr.

Skjólstæðingurinn hafi rifið harkalega í hægri handlegg þannig að handleggur gagnáfrýjanda hafi sveigst aftur fyrir bak. Af því hafi gagnáfrýjandi hlotið tognun í öxl. Í tilkynningunni kemur jafnframt fram að gagnáfrýjandi hafi leitað samdægurs til læknis, sem greint hafi tognun í axlarlið gagnáfrýjanda.

8

Samkvæmt læknisvottorði frá Heilbrigðisstofnun Vesturlands 5. júlí 2019 leitaði gagnáfrýjandi á heilsugæsluna 16. október 2017 vegna vinnuslyss. Í vottorðinu er rakið að gagnáfrýjandi hafi lýst slysinu þannig að hann hefði teygt hægri handlegg aftur fyrir sig er hann hafi verið að aka bifreið fyrir búsetuþjónustuna 15. sama mánaðar. Skjólstæðingur hefði togað mjög harkalega í handlegginn á honum. Við skoðun hafi gagnáfrýjandi verið mjög aumur við allar hreyfingar á öxlinni og illa getað fært handlegg út frá líkamanum. Gagnáfrýjandi hafi haft samband 13. nóvember sama ár og fengið tilvísun í sjúkranudd og sjúkraþjálfun. Þá hafi gagnáfrýjandi leitað á heilsugæsluna 22. desember sama ár. Þar hafi hann lýst því að hann hefði ekkert skánað og honum færi í raun versnandi. Við skoðun hafi hann ekki getað lyft hendi með góðu móti upp fyrir 90°. Snúningshreyfingar annars eðlilegar. Miklir verkir hafi verið í milli hnjóta skor eða,, intertubercular sulcus.“

9

Gagnáfrýjandi gaf skýrslu fyrir héraðsdómi við aðalmeðferð málsins. Var framburður hans um atvik umrætt sinn í samræmi við þá lýsingu er hann gaf af atvikum við framangreinda læknisskoðun, sem jafnframt er í samræmi við fyrrnefnda tilkynningu beggja málsaðila til Sjúkratrygginga Íslands. Þegar þessi og önnur fyrirliggjandi gögn eru virt hefur gagnáfrýjanda tekist sönnun þess að hann hafi orðið fyrir því vinnuslysi sem hann krefst bóta fyrir og hlotið við það áverka.

10

Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður staðfest niðurstaða hans um að á grundvelli ákvæðis 7.4.1 í kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Starfsgreinasambands Íslands beri aðaláfrýjandi ábyrgð á greiðslu skaðabóta til gagnáfrýjanda vegna þess tjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysinu.

11

Sem fyrr greinir aflaði aðaláfrýjandi matsgerðar dómkvaddra manna undir meðförum málsins fyrir Landsrétti. Er sönnunargildi slíkra matsgerða ríkt, en hvorki aðaláfrýjandi né gagnáfrýjandi hafa leitast við að hnekkja þessu mati með yfirmati eða sýnt fram á annmarka sem leitt gætu til þess að horft yrði framhjá matinu. Verður það því lagt til grundvallar við útreikning bóta gagnáfrýjanda.

12

Aðaláfrýjandi hefur lýst því yfir að líta beri til 23. gr. a skaðabótalaga við úrlausn málsins. Samkvæmt því ákvæði skerðist ekki réttur starfsmanns til skaðabóta vegna meðábyrgðar, verði hannfyrir líkamstjóni í starfi sínu, nema hann hafi af stórkostlegu gáleysi eða ásetningi átt þátt í að tjónsatburður varð. Engin haldbær rök standa til þess að lækka eigi skaðabætur til gagnáfrýjanda á grundvelli þessa ákvæðis vegna eigin sakar hans.

13

Aðilar deila umhvort miða eigi árslaun gagnáfrýjanda við útreikning bóta við 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, eða hvort meta skuli árslaun sérstaklega samkvæmt 2. mgr. sömu greinar. Verður niðurstaða hins áfrýjaða dóms um beitingu 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga staðfest, en ekki er annar tölulegur ágreiningur um útreikning skaðabóta. Samkvæmt því verður þrautaþrautavarakrafa gagnáfrýjanda hér fyrir dómi tekin til greina.

14

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

15

Að teknu tilliti til niðurstöðu málsins verður aðaláfrýjanda gert að greiða málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð eins og í dómsorði greinir.

16

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans eins og greinir í dómsorði.

Dómsorð :

Aðaláfrýjandi, A, greiði gagnáfrýjanda, B, 5.997.928 krónur með 4,5% ársvöxtum af 1.001.190 krónum frá 15. október 2017 til 22. ágúst 2019 og af 5.997.928 krónum frá þeim degi til 1. maí 2020 en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags, allt að frádreginni greiðslu 20. mars 2020 að fjárhæð 1.782.875 krónur.

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað skulu vera óröskuð.

Aðaláfrýjandi greiði 1.000.000 króna í málskostnað fyrir Landsrétti sem rennur í ríkissjóð.

Allur gjafsóknarkostnaður gagnáfrýjanda fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málflutningsþóknun lögmanns hans, G-kk-ef S-kk-ef, 1.000.000 króna.