49/2021

Útdráttur

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur fjárræði í tvö ár.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kvk-nf E-kvk-nf, Á-kk-nf H-kk-nf og D-kk-nf Þ-kk-nf B-kk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 25. janúar 2021. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 4. febrúar 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 11. janúar 2021 í málinu nr. L[...]/2021 þar sem sóknaraðili var sviptur fjárræði í tvö ár. Kæruheimild er í 1. mgr. 16. gr. lögræðislega nr. 71/1997.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og öllum kröfum varnaraðila hafnað en til vara að fjárræðissviptingu verði markaður skemmri tími. Þá krefst hann kærumálskostnaðar.

3 Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

4 Beiðni varnaraðila um fjárræðissviptingu sóknaraðila samkvæmt 1. mgr. 5. gr. lögræðislaga er reist á að sóknaraðili glími við alvarlegan geðsjúkdóm og fíknivanda og sé af þeim sökum ekki fær um að ráða fé sínu í bráð, sbr. a og blið 4. gr. sömu laga. Fjárræðissvipting myndi tryggja annars vegar að þær greiðslur sem sóknaraðila berast frá Tryggingastofnun ríkisins fari til framfærslu hans og hins vegar að fjármunir hans fari ekki forgörðum vegna skorts hans á innsæi í fjármál sín.

5 Sóknaraðili sætir nú öryggisgæslu á réttargeðdeild Kleppsspítala. Fram kemur í kæru hans til Landsréttar að hann telji ekki þörf á fjárræðissviptingu þar sem hann eigi engar eignir og hafi nánast engar tekjur. Auk þess sæti hann öryggisgæslu á geðdeild og sé því ekki frjáls ferða sinna. Hann hafi þar af leiðandi ekki aðgang að vímuefnum eða megi fara á netið án eftirlits.

6 Með beiðni varnaraðila var lagt fram vottorð B, sérnámslæknis á réttargeðdeild Kleppsspítala. Þar er rakin sjúkrasaga sóknaraðila og fjallað um þær aðstæður sem hann hefur búið við og önnur atvik. Meðal þess sem þar kemur fram er að sóknaraðili sé með ýmsar greiningar og að geðheilsa hans og ástand hafi í raun aldrei verið stöðugt til lengri tíma. Sóknaraðili hafi notað vímuefni frá 1112 ára aldri og verið í „slitróttri“ neyslu frá 14 ára aldri. Sagan sýni að hann fari í neyslu þegar hann fái tækifæri til. Sóknaraðili virði ekki reglur og dómgreind hans sé almennt skert. Frá árinu 2018 hafi hann um tíma dvalið í húsnæði á vegum Reykjavíkurborgar þar sem honum hafi borið að sæta gæslu allan sólarhringinn og hafi hann strokið þaðan um það bil 80 sinnum og þá, að jafnaði, neytt eiturlyfja. Árið 2019 hafi hann strokið í tvígang af bráðageðdeild og hafi lítið virt reglur deildarinnar. Hann hafi verið á réttargeðdeildinni frá 1. október 2020. Þar hafi gengið ágætlega en sóknaraðili hafi þó verið á netinu gegn reglum deildarinnar. B gaf skýrslu við fyrirtöku málsins í héraði og staðfesti að hann hefði samið vottorð í samráði við yfirlækni á réttargeðdeild. Sagði hann að talið væri að ástand sóknaraðila gæti lagast með auknum þroska en að ljóst væri að hann þyrfti mikinn stuðning næstu árin. Endurtekið hafi þurft að grípa inn í mál sóknaraðila þegar hann hefði komið sér í vanda, til dæmis með því að strjúka og neyta fíkniefna. Tilgangurinn með því að svipta sóknaraðila fjárræði sé að koma í veg fyrir að hann geti farið í neyslu og eytt peningum í fjárhættuspil, sem hann hefði verið að gera. Síðastliðinn desember hefði sóknaraðili eytt peningum þrátt fyrir að vera inniliggjandi. Móðir sóknaraðila, sem einnig er fjárhaldsmaður hans, gaf skýrslu fyrir héraðsdómi og bar að sóknaraðili færi mjög ógætilega með peninga og gerði sér enga grein fyrir hvað hann ætti og hvað hann þyrfti, hann notaði alla peninga strax og meira en hann ætti. Hann ætti við fíknivanda að stríða og hefði spilað fjárhættuspil fyrir eigin peninga og peninga sem hann hefði fengið að láni.

7 Að framangreindu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar þykir sýnt að skilyrði a og bliðar 4. gr. lögræðislaga séu uppfyllt og verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

8 Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. lögræðislaga greiðist kærumálskostnaður sóknaraðila úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda hans, og ákveðst hún að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir. Undir kærumálskostnað sóknaraðila fellur einnig þóknun skipaðs verjanda hans fyrir héraðsdómi vegna vinnu hennar við kæru málsins og ákveðst hún að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur. Kærumálskostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila fyrir Landsrétti, B-kk-ef H-kk-ef E-kk-ef lögmanns, 235.600 krónur, og þóknun skipaðs verjanda sóknaraðila fyrir héraðsdómi, S-kvk-ef P-kvk-ef, vegna meðferðar málsins fyrir Landsrétti, 29.450 krónur.

A-kk-nf Þ-kk-nf J-kk-nf héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.