236/2023

Útdráttur

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, A-kvk-nf E-kvk-nf og K-kvk-nf S-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1

Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 30. mars 2023, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum degi síðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 27. mars 2023 í málinu nr. R- [...]/2023 þar sem varnaraðila var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi, þó ekki lengur en til föstudagsins 21. apríl 2023 klukkan 16.

Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

2

Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

3

Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi en til vara krefst hann þess að honum verði gert að sæta farbanni eða að halda sig innan ákveðins svæðis eða á ákveðnum stað, sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008. Að því frágengnu er þess krafist að gæsluvarðhaldi verði markaður skemmri tími.

Niðurstaða

4

Svo sem rakið er í hinum kærða úrskurði er varnaraðili grunaður um frelsissviptingu og tilraun til manndráps eða eftir atvikum stórfellda líkamsárás gegn A aðfaranótt sunnudagsins 29. janúar 2023. Í kröfu sóknaraðila kemur fram að árásin hafi verið mjög alvarleg og að brotaþoli hafi hlotið lífshótandi áverka, það er slagæðablæðingu sem samkvæmt bráðabirgðalæknisvottorði hefði, án læknismeðferðar, getað valdið lífshættu og mögulegum dauða. Að mati læknis hafi áverkinn samræmst því að „vera eftir skurð með hnífi“. Þá hafi brotaþoli jafnframt hlotið yfirborðsáverka á hálsi og brot á ristarbeini sem samræmist því að hann hafi verið sleginn með hamri. Loks hafi brotaþoli verið sviptur frelsi sínu í um það bil tvær klukkustundir og af gögnum málsins megi ráða að það hafi verið gert í ávinningsskyni. Er verknaðurinn talinn varða við 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 eða 2. mgr. 218. gr. sömu laga ásamt 2. mgr. 226. gr. laganna.

5

Á framlögðum ljósmyndum af upphandlegg brotaþola sést stór skurður. Í málinu liggur nú fyrir framburður brotaþola sem hann gaf hjá lögreglu 16. febrúar 2023 þar sem hann er spurður um hvernig hann hlaut þann áverka. Í svari brotaþola kemur fram:

„Eins og ég held að þetta hafi gerst að þeir eru að koma og ég rek hægri handleggnum í rúðuna á fyrirtækinu við hliðina og reyni að komast þar inn [...]“. Spurður frekar um tilurð skurðarins kvað brotaþoli þetta hafa gerst annað hvort „þegar [meðkærði] reynir að ná mér og inn í bíl eða þegar ég brýt rúðuna af því að það gerist bara með tveggja sekúndna millibili, eins sekúndna millibili“.

6

Varnaraðili hefur sætt gæsluvarðhaldi frá 29. janúar 2023, fyrst á grundvelli a-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 og svo frá 3. febrúar sama árá grundvelli 2. mgr. 95. gr. sömu laga. Samkvæmt nefndu ákvæði er unnt að beita gæsluvarðhaldi ef sterkur grunur leikur á að sakborningur hafi framið afbrot sem að lögum geti varðað 10 ára fangelsi, enda sé brotið þess eðlis að ætla megi að varðhald sé nauðsynlegt með tilliti til almannahagsmuna.

7

Ákvæði 95. gr. laga nr. 88/2008 verður að skýra með hliðsjón af 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar og 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 og meginreglunni um að maður teljist saklaus uns sekt sé sönnuð, sbr. 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmálans. Samkvæmt 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar skal maður aldrei sæta gæsluvarðhaldi lengur en nauðsyn krefur.

Þegar krafa er gerð um framlengingu gæsluvarðhalds þarf í hvert sinn að meta með sjálfstæðum hætti hvort skilyrði ákvæðisins séu enn uppfyllt og gæta verður þess að gæsluvarðhaldi á grundvelli almannahagsmuna samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 sé ekki sjálfkrafa beitt til framlengingar gæsluvarðhaldsvistar, samanber meðal annars úrskurð Landsréttar 9. október 2020 í máli nr. 564/2020.

8

Þegar horft er til nýs framburðar brotaþola 16. febrúar 2023 um að hann telji að hinn lífshótandi áverki, sem hann fékk 29. janúar 2023 og framlagt læknisvottorð lýtur að, hafi hlotist af því að hann braut rúðu við flóttatilraun verður ekki talið að skilyrði til gæsluvarðhalds á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 séu lengur fyrir hendi.

9

Samkvæmt framansögðu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Úrskurðarorð :

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi.