15/2021

Útdráttur

Kærður var úrskurður héraðsdóms að því leyti sem þar var fallist á kröfu B um að dóttir A skyldi vistuð utan heimilis í allt að 12 mánuði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að af gögnum málsins mætti ráða að dóttir A hefði frá leikskólaaldri glímt við hegðunarvandamál og átt í erfiðleikum með félagsleg samskipti við jafnaldra sína og aðra. Vandamálin hefðu ágerst eftir að stúlkan hóf grunnskólagöngu og hlutaðeigandi aðilar hefðu um langt skeið haft áhyggjur af velferð stúlkunnar. Þá bæru gögn málsins það með sér að hegðun og líðan stúlkunnar hefði batnað töluvert eftir að hún var vistuð utan heimilis. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var fallist á að brýnir hagsmunir stúlkunnar stæðu til áframhaldandi vistunar hennar utan heimilis. Þá var fallist á með héraðsdómi að vægari úrræði væru ólíkleg til að ná þeim árangri sem að væri stefnt. Var því staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um að stúlkan skyldi vistuð utan heimilis í allt að 12 mánuði.

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir A-kk-nf E. J-kk-nf, J-kk-nf S-kk-nf og O-kvk-nf M-kvk-nf A-kvk-nf kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 12. janúar 2021 en kærumálsgögn bárust réttinum 25. sama mánaðar. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 1. febrúar 2021. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 29. desember 2020 í málinu nr. U[...]/2020 að því leyti sem þar var fallist á kröfu varnaraðila um að dóttir sóknaraðila, C, skyldi vistuð utan heimilis sóknaraðila í allt að 12 mánuði frá og með 4. nóvember 2020. Kæruheimild er í 1. mgr. 64. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

2 Sóknaraðili krefst þess aðallega að hinum kærða úrskurði verði hrundið og hafnað verði kröfu varnaraðila um vistun stúlkunnar utan heimilis í allt að 12 mánuði frá og með 4. nóvember 2020 en til vara að vistuninni verði markaður skemmri tími. Þá krefst hún hækkunar á málflutningsþóknun lögmanns hennar vegna reksturs málsins fyrir héraðsdómi og kærumálskostnaðar án tillits til gjafsóknar sem henni hefur verið veitt.

3 Varnaraðili krefst þess að öllum kröfum sóknaraðila verði hafnað og að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Niðurstaða

4 Með hinum kærða úrskurði Héraðsdóms Reykjaness var annars vegar staðfestur úrskurður varnaraðila 4. nóvember 2020 um að dóttir sóknaraðila skyldi vera kyrr þar sem hún dvaldi í allt að tvo mánuði frá og með 4. nóvember 2020 og hins vegar fallist á kröfu varnaraðila um vistun stúlkunnar utan heimilis sóknaraðila í allt að 12 mánuði frá og með sama degi. Krafa sóknaraðila fyrir Landsrétti lýtur að því að fá fellt úr gildi ákvæði hins kærða úrskurðar um vistun dóttur hennar utan heimilis í 12 mánuði frá og með 4. nóvember 2020 og endurskoðun á ákvörðun gjafsóknarkostnaðar í héraði.

5 Í árslok 2017 barst fyrst tilkynning til barnaverndaryfirvalda vegna málefna sóknaraðila. Í málinu liggja fyrir ýmis gögn frá leik og grunnskóla dóttur sóknaraðila. Af gögnunum má ráða að dóttir sóknaraðila hefur frá leikskólaaldri glímt við hegðunarvandamál og átt í erfiðleikum með félagsleg samskipti við jafnaldra sína og aðra. Þessi vandamál hafi ágerst eftir að stúlkan hóf grunnskólagöngu og hafi skólayfirvöld og aðrir aðilar sem komu að málefnum hennar haft um langt skeið miklar áhyggjur af hegðun, uppeldisaðstæðum og líðan hennar.

6 Í tilkynningu og greinargerð frá grunnskóla stúlkunnar 24. september 2019 til varnaraðila er meðal annars rakið að kennarar upplifi stúlkuna sem vanrækt barn og hún sé með „greinilega tilfinningaröskun og líði illa“, er þar einnig rakið að skólayfirvöld hafi verulegar áhyggjur af hegðun, uppeldisaðstæðum og líðan hennar. Í bréfi grunnskólans 13. febrúar 2020 til varnaraðila er því lýst að stúlkan hafi sýnt af sér ýmiss konar óæskilega hegðun, þar með talið ofbeldisfulla hegðun gagnvart börnum og fullorðnum. Þá kemur fram í greinargerð skólasálfræðings 16. janúar 2020 að dóttir sóknaraðila glími við verulegan vanda tengdan hegðun, líðan og félagslegum samskiptum. Gögn málsins bera með sér að hegðun og líðan stúlkunnar hafi batnað töluvert eftir að hún var vistuð utan heimilis.

7 Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður fallist á að brýnir hagsmunir stúlkunnar standi til þess að hún verði tímabundið vistuð áfram utan heimilis sóknaraðila.

8 Af gögnum málsins má ráða að varnaraðili hafi í samræmi við 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga beitt margvíslegum úrræðum til stuðnings sóknaraðila og dóttur hennar áður en gripið var til þess úrræðis að óska eftir því að stúlkan yrði vistuð utan heimilis. Sóknaraðili byggir á hinn bóginn á því að ekki hafi verið reynt að fá aðstoð stuðningsfjölskyldu fyrir barnið áður en ákvörðun um vistun þess utan heimilis var tekin. Verður ekki annað ráðið af gögnum málsins, þar með talið framburði sóknaraðila fyrir héraðsdómi, en að henni hafi staðið það úrræði til boða en hún hafi ekki viljað þiggja það. Fallist er á þá niðurstöðu héraðsdóms að vægari úrræði en vistun utan heimilis séu ólíkleg til að ná þeim árangri sem að er stefnt.

9 Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur hvað varðar það ákvæði hans sem er til endurskoðunar fyrir Landsrétti, eins og nánar greinir í úrskurðarorði.

10 Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað verður staðfest.

11 Rétt þykir að kærumálskostnaður fyrir Landsrétti falli niður.

12 Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila í héraði og fyrir Landsrétti verður ákveðinn í einu lagi svo sem í úrskurðarorði greinir en þóknun lögmanns hennar er þar tilgreind án virðisaukaskatts í samræmi við venju.

Úrskurðarorð:

Staðfest er ákvæði hins kærða úrskurðar um að barnið C, dóttir sóknaraðila A, skuli vistuð utan heimilis í allt að 12 mánuði frá og með 4. nóvember 2020.

Ákvæði hins kærða úrskurðar um málskostnað skal vera óraskað.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður sóknaraðila í héraði og fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hennar, A-kk-ef K-kk-ef V-kk-ef, 1.615.000 krónur.