Իզաբել դուշ Սանտուշ

Իզաբել դուշ Սանտուշ (պորտ.՝ Isabel dos Santos, ապրիլի 20, 1973(1973-04-20), Բաքու, ԽՍՀՄ), անգոլացի ձեռնարկատեր, Անգոլայի երկրորդ նախագահ Ժոզե Էդուարդու դուշ Սանտուշի ավագ դուստրը։ Անգոլայի և Ռուսաստանի քաղաքացի է։
«Ֆորբս»-ի վարկածով՝ Աֆրիկայի առաջին կին միլիարդատերն է։ 2016 թվականին նրա անձնական կարողությունը ամսագրի կողմից գնահատվել է 3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։


== Կենսագրություն ==
Իզաբել դուշ Սանտուշը ծնվել է Բաքվում՝ անգոլացի հեղափոխական, «MPLA» կուսակցության ակտիվիստ Ժոզե Էդուարդու դուշ Սանտուշի և խորհրդային (ներկայումս՝ բրիտանական) քաղաքացի Տատյանա Կուկանովայի ընտանիքում։ Սովորել է Լուանդայի պետական դպրոցում։ Ծնողների ամուսնալուծությունից հետո՝ 1979 թվականին, Իզաբելը մոր հետ տեղափոխվել է Լոնդոն և ընդունվել Լոնդոնի թագավորական քոլեջ։ Այն ավարտելուց հետո ստացել է ինժեներ-էլեկտրատեխնիկի մասնագիտացում և վերադարձել Լուանդա։ Տիրապետում է ռուսերենին, անգլերենին և ֆրանսերենին։
2002 թվականին Իզաբելն ամուսնացել է Կոնգոյից արվեստի գործերի հավաքորդ Սինդիկա Դոկոլոյի հետ։ Ունեն երեք երեխա։


== Գործունեություն ==
Վերջին քսան տարվա ընթացքում դուշ Սանտուշը ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել եվրոպական ֆոնդային բորսաներում շրջանառվող մի շարք ընկերություններում։ 1990-ական թվականներին նա վերադարձել է Լոնդոնից, որպեսզի Լուանդայում միանա հորը և որպես նախագծի ինժեներ-մենեջեր սկսել է աշխատել «Urbana 2000»-ում։ Վերջինս «Jembas Group» ընկերության դուստր-ձեռնարկությունն էր, որը պայմանագիր էր կնքել քաղաքի մաքրության և ախտահանման հարցերի շուրջ։ Դրանից հետո նա հիմնել է ավտոտրանսպորտային բիզնես։ Ռադիոկայանների օգտագործումը նրա համար ճանապարհ է հարթել ավելի ուշ հեռահաղորդակցությամբ զբաղվելու համար։ Ավելի քան 20 տարի դուշ Սանտուշն ընդլայնել է իր բիզնես հետաքրքրությունները, ինչի արդյունքում մի շարք հոլդինգներ է հիմնել Անգոլայում և արտասահմանում՝ մեծ ներդրումներ անելով խոշոր կազմակերպություններում, մասնավորապես՝ Պորտուգալիայում։ 2016 թվականի հունիսին Իզաբել դուշ Սանտուշը հոր կողմից նշանակվել է Անգոլայի «Sonangol» պետական նավթային ընկերության նախագահ, սակայն կարճ ժամանակ անց Անգոլայի նոր նախագահ Ժոաո Լոուրենկուն նրան ազատել է այդ պաշտոնից։
2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Լուանդայի նահանգային դատարանը վճիռ է կայացրել դուշ Սանտուշի, նրա ամուսնու և Մարիո Ֆիլիպե Մորեյրա Լեյտե դա Սիլվայի անձնական բանկային հաշիվների նախազգուշական խափանման մասին։ Գլխավոր դատախազության տվյալներով՝ գործարարները «Sodiam» ընկերության միջոցով գործարքներ են կատարել անգոլական կառավարության հետ, ինչի արդյունքում կառավարությունը կրել է 1,14 միլիարդ դոլարի վնաս։ Եվրախորհրդարանի նախկին պատգամավոր Անա Գոմեշը Իզաբել դուշ Սանտուշի ֆինանսական գործողությունների առթիվ բողոք է ներկայացրել Գլխավոր դատախազին (PGR) և Հարկային վարչության գործադիր տնօրենին (AT)՝ կապված դուշ Սանտուշի կողմից պորտուգալական «Efacec» ընկերության ձեռքբերման և «Sonangol» ընկերության անունից ենթադրվող ֆինանսական փոխանցումների հետ։


== Կարողություն ==
Իզաբել դուշ Սանտուշը անգոլական «Unitel» խոշորագույն բջջային օպերատորի տնօրենների խորհրդի անդամ է և համասեփականատեր (25%, գնահատվող կարողությունը՝ շուրջ 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար), «Banco BIC» անգոլական բանկի համասեփականատեր (25%), պորտուգալական ակտիվները ներառում են «ZON Multimedia» կաբելային հեռուստատեսության ցանցի բաժնետոմսերի 15%-ը և երկրի գլխավոր բանկերից մեկի՝ «Banco BPI»-ի շուրջ 20%-ը։
Քննադատները խոսում են Իզաբել դուշ Սանտուշի կարողությունների ոչ թափանցիկ ծագման մասին, մեղադրում են նախագահի ընտանիքին Անգոլայի բնակչության հաշվին հարստանալու մեջ։ Դուշ Սանտուշի ներկայացուցիչները, ընդհակառակը, պնդում են, որ անգոլական ընկերությունների ներդրումները եվրոպական բիզնեսում թափանցիկ են։


== Հիմնադրամներ ==
Դուշ Սանտուշի հիմնադրամները վերջին տարիներին․

«Trans Africa Investment Services»՝ ընկերություն Ջիբրալթարում, որը հիմնադրել է մոր հետ՝ ադամանդի բիզնեսի համար։
«Unitel International Holdings BV»՝ փոխված անունը՝ Kento և Jadeium, նախատեսված է հեռահաղորդակցության բնագավառում դուշ Սանտուշի ներդրումների համար։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Ամստերդամում։
«Santoro Finance»՝ ընկերություն-գործիք «Banco BPI»-ում դուշ Սանտուշի ներդրումների համար։ Գտնվում է Լիսաբոնում։
«Esperaza Holding BV»՝ զբաղվում է էներգետիկայով, նավթով, տեղակայված է Ամստերդամում։
«Condis»՝ մանրածախ բիզնես Լուանդայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Isabel dos Santos: Africa's richest woman 'ripped off Angola', BBC-ի հոդվածը, 20.01.2020 (անգլ.)