Էլիզաբեթ Բլեքբերն

Էլիզաբեթ Էլեն Բլեքբերն (անգլ.՝ Elizabeth Helen Blackburn, նոյեմբերի 26, 1948(1948-11-26)[…], Հոբարթ, Ավստրալիա), ամերիկացի գիտնական-բջջագենետիկ։ 2009 թվականին Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ արժանացել է բժշկության և ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի 1971 թվականին Ալեքսեյ Օլովնիկովի առաջ քաշած տեսության հիման վրա «թելոմերներով և թելոմերազի ֆերմենտով քրոմոսոմները պահպանող մեխանիզմները բացահայտելու համար»։
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ է (1992), ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի օտարերկրյա անդամ (1993), Բժշկության ինստիտուտի անդամ (2000), Ավստրալիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (2007)։


== Կենսագրություն ==
Բլեքբերնը ծնվել է բժիշկների ընտանիքում։ Մելբուռնի համալսարանում ստացել է բակալավրի (B.Sc., 1970) և մագիստրոսի (M.Sc., 1972) աստիճան։ Սովորել է նաև Քեմբրիջի Դարվինի քոլեջում։
1975 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում ստացել է դոկտորի կոչում (Ph.D.), իսկ 1975-1977 թվականներին աշխատել է Եյլի համալսարանում։ 1978 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի մոլեկուլային կենսաբանության ամբիոնում։
1985 թվականին Բլեքբերնը Քերոլ Գրեյդերի հետ բացահայտել է թելոմերազի ֆերմենտը։ 1990 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիական համալսարանում, որը ղեկավարել է 1993-1999 թվականներին։ 
1998 թվականին դարձել է Բջջային կենսաբանության ամերիկյան հանրության, իսկ 2010 թվականին՝ Քաղցկեղի հետազոտության ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահ։ Ամերիկայի գենետիկայի հանրության խորհրդի անդամ է (2000-2002)։
2003 թվականին ստացել է Ամերիկայի քաղաքացիություն։
2016 թվականին կոչ-նամակ է հղել Գրիփիսին, ՄԱԿ-ին և ամբողջ աշխարհի կառավարություններին՝ դադարեցնել պայքարը ԳՄՕ-ների դեմ։
Ամերիկայի Գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի (1991), Միկրոկենսաբանության ակադեմիայի (1993), Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի (2000), «Cell» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ է։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է կենսաքիմիայի և կենսաֆիզիկայի պրոֆեսոր Ջոն Սեդատի հետ, ունեն մեկ որդի՝ Բենջամինը։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
1990 - ԱՄՆ ազգային ակադեմիայի մրցանակ մոլեկուլային կենսաբանության բնագավառում
1990 - Հարվեյի Հանրության դասախոս Նյու Յորքի Հարվեյի Հանրությունում
1991 - Եյլի համալսարանի գիտությունների պատվավոր դոկտոր
UCSF կանանց ֆակուլտետի ասոցիացիայի մրցանակ
1998 - Ավստրալիայի մրցանակ
1998 - Գեյրդների միջազգային մրցանակ
1998 - Շառլ Լեոպոլդ Մայերի մրցանակ
1999 - Ռոզենստիլի մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի հետ համատեղ)
1999 - Հարվիի մրցանակ
1999 - Կեյոյի մրցանակ
1999 - Տարվա գիտնական Կալիֆոռնիա նահանգում
2000 - Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիա, Գ. Հ. Ա. Կլոուսի հուշամրցանակ
2000 - Ամերիկյան օնկոլոգիական ընկերության պատվո մեդալ
2000 - Դիքսոնի մրցանակ
2001 - «AACR-Pezcoller» հիմնադրամի միջազգային մրցանակ քաղցկեղի հետազոտության համար
2001 - «General Motors» քաղցկեղի հետազոտությունների հիմնադրամի Ալֆրեդ Պ. Սլոան կրտսերի մրցանակ
2001 - Վիլսոնի մեդալ՝ ամերիկյան բջջային կենսաբանության միության կողմից
2003 - Ռոբերտ Ջ. և Քլեր Պասարով հիմնադրամի բժշկական հետազոտությունների մրցանակ
2004 - Հեյնեկենի մրցանակ
2005 - Բենջամին ֆրանկլինի մեդալ
2005 - Քըրք Ա. Լենդոն «AACR» մրցանակ՝ քաղցկեղի հիմնական հետազոտության համար
2006 - Ալբերտ Լասկերի մրցանակ հիմնարար բժշկական հետազոտությունների համար (Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ համատեղ)
2006 - Գրուբերի մրցանակ գենետիկայի ոլորտում
2006 - Ուայլի մրցանակ
2006 - Մայենբուրգի մրցանակ
2007 - Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի և Ժոզեֆ Գալի հետ համատեղ)
2008 - Լ՛Օրեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակ «Գիտության կանանց համար»
2008 - Օլբանի բժշկական կենտրոնի մրցանակ
2008 - Փերլ Մեյստեր Գրինգարդի մրցանակ
2009 - Մայք Հոգգի մրցանակ
2009 - Պոլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դարմշտադթերի մրցանակ
2009 - Բժշկության և ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ համատեղ)
Ավստրալիայի ազգային համալսարանի Բժշկական հետազոտությունների գերազանցության համար Կուրտինի մեդալ (2011)
2012 - Ամերիկյան քիմիկոսների ինստիտուտի ոսկե մեդալ
2012 - Լիլիա Գրուբերի հիշատակի մրցանակ քաղցկեղի հետազոտության համար
2013 - Շրեդինգեր դասախոսություն (Լոնդոնի կայսերական քոլեջ)
2015 - Լոնդոնի Թագավորական միության թագավորական մեդալ2007 թվականին Time ամսագրի կողմից ճանաչվել է աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ մարդկանցից մեկը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Вершинин А. В. Лауреаты Нобелевской премии 2009 года по физиологии или медицине — Э. Блэкберн, К. Грейдер, Дж. Шостак(ռուս.) // Природа. —М., 2010. — № 1. — С. 78-82. — ISSN 0032-874X.


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություն Նոբելյան կոմիտեի կայքից(անգլ.)
Էլիզաբեթ Բլեքբերնի էջը Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիական համալսարանի կայքում(անգլ.)
Կենսագրությունը harvard.edu կայքում(անգլ.)