Մարշալ Սթոուն

Մարշալ Հարի Սթոուն (անգլ.՝ Marshall Harvey Stone), ապրիլի 8, 1903(1903-04-08)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հունվարի 9, 1989(1989-01-09), Չեննայ, Հնդկաստան), անգլիացի մաթեմատիկոս։ ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1938)։ Գիտությունների դասավանդման Միջազգային հանձնաժողովի նախագահ (1961 թվականից), Միջազգային մաթեմատիկական միության նախագահ 1952—1954 թվականների ընթացքում,1943-1944 թվականների ընթացքում` ամերիկական մաթեմատիկական հասարակության նախագահ։ 1982 թվականին պարգևատրվել է ԱՄՆ-ի Ազգային գիտական մեդալով։
Հիմնական աշխատությունները Մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի, բուլյան հանրահաշվի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի (հատկապես քվանտային մեխանիկայում) բնագավառներում են։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նյու-Յորքում, ԱՄՆ-ի գերագույն դատարանի նախագահ Հառլան Ֆ. Սթոունի (1872—1946) ընտանիքում։ Ավարտել է Հարվարդի համալսարանը (1922), մեկ տարի դասավանդել է այնտեղ, այնուհետև տեղափոխվեց Կոլումբիական համալսարան (1925—1927): Դիսերտացիան (դիֆերենցիալ հավասարումներից) պաշտպանեց Հարվարդում Ջորջ Դեիվիդի ղեկավարությամբ  1926 թվականին։ 1927-1931 թվականներին կրկին դասավանդում է Հարվարդի համալսարանում, 1931—1933 թվականներին Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր է եղել, 1933—1946 թվականներին` նորից Հարվարդի համալսարանում (1937 թվականից` հիմնական պրոֆեսոր)։
Պատերազմի տարիներին կատարել է զինվորական մինիստրության հանձնարարությունները։ 1946-1968 թվականներին դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետում  (1952 թվականից ղեկավարել է այն)։ Դասավանդումը բարելավելու համար Սթոունը  ֆակուլտետ հրավիրեց հայտնի մաթեմատիկոսներ` Պաուլ Հալմոշին, Անդրե Վելին, Սաունդերս Մակլեինին, Չեռն Շենին։
1968 թվականից Սթոունը դասավանդել է Մասաչուսեթսի համալսարանում։ Ավարտել է 1989 թվականին։


== Գիտական գործունեությունը ==
Ուսումնասիրություններ ֆունկցիոնալ անալիզի (օպերատորների լուսապատկերային տեսություն), տոպոլոգիայի, բուլվեռյան հանրահաշվի շրջանակներում։  Ուսումնասիրել է գծային փոխակերպումները հիլբերտյան տարածությունում և իրենց անալիզում։ Իր կարևորագույն արդյունքներից է` մեկ պարամետրով ունիտար խմբերի ներկայացման թեորեմը, բուլյան հանրահաշվի ներկայացման համար թեորեմ և մոտարկման թեորեմ։  Կառուցել է աբստրակտ տարածության բուլյան օղակ։ Կոորդինատների և իմպուլսի միջև կանոնական կոմուտացիոն առնչության միակության մասին հայտնի Սթոն-ֆոն Նեյմանի թեորեմի հեղինակներից մեկն է (1930)։ Մասնակցություն է ունեցել ԱՄՆ-ում բարձրագույն մաթեմատիկայի ռեֆորմի մեջ։


== Հիմնական աշխատություններ ==
«A comparison of the series of Fourier and Birkhoff»։ Trans. Amer. Math. Soc. 28 (4): 695–761։ 1926։ MR 1501372։ doi:10.1090/s0002-9947-1926-1501372-6 
Linear transformations in Hilbert space and their applications to analysis։ New York: American Mathematical Society։ 1932 
«Boolean algebras and their applications to topology»։ Proc Natl Acad Sci U S A 20 (3): 197–202։ 1934։ PMC 1076376։ PMID 16587875։ doi:10.1073/pnas.20.3.197 
The theory of real functions։ Ann Arbor: Edwards Brothers։ 1940 
«Mathematics and the future of science»։ Bull. Amer. Math. Soc. 63 (2): 61–76։ 1957։ MR 0086013։ doi:10.1090/s0002-9904-1957-10098-6 
Lectures on preliminaries to functional analysis։ Madras: Institute of Mathematical Sciences։ 1963. Notes by B. Ramachandran  (50 pages)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Боголюбов А. Н. Стоун Маршалл Харви // Математики. Механики. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1983. — 639 с.
Курбера Г. Математический  клуб.  Международные  конгрессы.. — М.: Де Агостини, 2014. — 160 с. — (Мир  математики: в  45  томах, том 39). — ISBN 978-5-9774-0734-2
Стоун Маршалл Харви // Математический энциклопедический словарь. М., Сов. энциклопедия, 1988.
Lehto, Olli. Mathematics Without Borders. A History of the International Mathematical Union. — Springer, 1998. — xvi + 399 p. — ISBN 0-387-98358-9
Johnstone Peter (1982)։ Stone Spaces։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 0-521-23893-5 


== Արտաքին հղումներ ==
Everett Pitcher. History of the Second Fifty Years: American Mathematical Society, 1939-1988 (AMS, 1988).