Հմայակ Սահակի Գրիգորյան

Հմայակ Գրիգորյան (1908, Արփա, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1975), հայ-խորհրդային գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1950), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Հմայակ Սահակի Գրիգորյանը ծնվել է 1908 թվականին Ռուսական կայսրության Երևանի նահանգի Արենի գյուղում (Այժմ՝ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում), գյուղական բանվորի աղքատ ընտանիքում։ Ընտանիքի չորս երեխաների մեջ ավագն էր։ Հմայակի հայրը, իր ընտանիքն ապահովելու համար, տեղափոխվել է Բաքու քաղաք, որտեղ եղել է բանվոր։ Դառնալով բոլշևիկ՝ 1918 թվականին նա վերադարձել է հայրենի գյուղ, որտեղ ձերբակալվել է դաշնակների կողմից, իսկ 1920 թվականին` սպանվել։ Հմայակի ընտանիքը վտարվել է գյուղից և վերադարձել է այնտեղ Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո։
Հմայակ Գրիգորյանը որոշ ժամանակ զբաղվել է բատրակությամբ, իսկ կոլտնտեսության հիմնադրումից հետո Արենի գյուղում դարձել է կոլտնտես։ 1921 թվականին նա համալրել է ՀԼԿԵՄ-ի շարքերը։ 1929-ի հոկտեմբերին Գրիգորյանը զորակոչվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ։ Մեկ տարվա ընթացքում նա սովորել է կրտսեր հրամանատարական կազմի պատրաստման դպրոցում, որի ավարտից հետո ստացել է հրետանային զենքի հրամանատարի կոչում։ 1932 թվականին անդամակցել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցությանը ։ Նույն թվականի օգոստոսին զորացրվել է։ Վերադառնալով հայրենի Արենի գյուղ՝ Հմայակ Գրիգորյանը նշանակվել է Կալինինի անվան տեղական կոլտնտեսության դաշտային բրիգադի բրիգադիր։ 1934 թվականից Գրիգորյանը եղել է Արենի գյուղի խորհրդի նախագահը։ Գրիգորյանն ընտրվել է Հայկական ԽՍՀ Միկոյանի շրջանի Կալինինի անվան կոլտնտեսության վարչության նախագահ։
1941 թվականի հոկտեմբերին Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Հմայակ Գրիգորյանը զորակոչվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը։ Ծառայել է 25-րդ գվարդիական ականանետային գնդում։ 1942 թվականի մայիսից նա ծառայել է հարավային ճակատում։ 25 Սեպտեմբեր 1942 տարի վիրավորվել է Վլադիկավկազում։ Նույն թվականի սեպտեմբերից մինչև 1943 թվականի փետրվար Գրիգորյանը ծառայել է Անդրկովկասյան ճակատում, որից հետո՝ պատերազմի Հյուսիս-կովկասյան ճակատում։
1943 թվականի մայիսի 26-ին, երբ դիվիզիոնի կրակային դիրքերը գտնվում էին ուժեղ ականանետային և հրետանային գնդակոծության տակ, գվարդիայի սերժանտ Գրիգորյանն անընդհատ զինում էր զենքը։ Արդյունքում գերմանացիների հակագրոհը ետ է մղվել։ Արիության համար Գրիգորյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։
1943 թվականի հունիսին Գրիգորյանը կրկին վիրավորվել է և ուղարկվել հոսպիտալ։ 1943 թվականի նոյեմբերին ապաքինվելուց հետո նա ծառայել է Առանձին ծովափնյա բանակում՝ 49-րդ գվարդիական Թեոդոսական կարմիր-ականանետային գնդի կազմում՝ որպես 271-րդ գվարդիական ականանետային դիվիզիոնի հեռախոսավար, մասնակցել Է Ղրիմի ազատագրմանը և Ղրիմի հարձակողական գործողությանը։ 1944 թվականի մարտի 16-ին Աջիմուշկայ գվարդիայի շրջանում սերժանտ Գրիգորյանը, ուժեղ հրետանային գնդակոծության պայմաններում, վերացրել է հեռախոսագծի 14 խզումները՝ ապահովելով թիմերի ժամանակին հաղորդելը։ 1944 թվականի ապրիլի 23-ին Կոմար գյուղի մերձակայքում, որը գտնվում էր ուժեղ հրետանային գնդակոծության տակ, ապահովել է հրամանատարա-դիտորդական կետի անխափան հաղորդակցությունը կրակող դիրքում։ Այս վաստակի համար Գրիգորյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» երկրորդ մեդալով»։
1944 թվականի հուլիսից գվարդիայի սերժանտ Գրիգորյանը ծառայում էր Մերձբալթյան 1-ին ճակատում՝ որպես 49-րդ գվարդիական ականանետային գնդի 3-րդ դիվիզիոնի ավագ հեռախոսավար։ 1945 թվականի հունվարի 24-ից Գրիգորյանը, որպես հեռախոսագծի գծային վերահսկող, երկու օրվա ընթացքում չնայած հակառակորդի կողմից արձակված կրակոցներին անխափան կապ է ապահովել։ Գծի դուրս գալու ժամանակ նա հայտնաբերել է հակառակորդի մեկ տանկ և երկու փոխադրող ու վտանգելով կյանքը՝ նպաստել թշնամու տեխնիկայի ոչնչացմանը։ 1945 թվականի փետրվարի 23-ին Պրիեկուլե քաղաքի շրջանում մարտի ժամանակ վերացրեց հեռախոսագծի 8 խզումներ։ Ցուցաբերած արիության համար Գրիգորյանը պարգևատրվել է Կարմիր Աստղ շքանշանով։ Նա զորացրվել է Բեռլինի Կարմիր բանակից։
Վերադառնալով Արենի, 1945 թվականի նոյեմբերին Հմայակ Գրիգորյանը կրկին ընտրվեց Հայկական ԽՍՀ Միկոյանի շրջանի Կալինինի անվան կոլխոզի նախագահ։ Կոլտնտեսությունում Գրիգորյանի ղեկավարման տարիներին զգալի չափով բարձրացվել է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվությունը և անասնաբուծության արդյունավետությունը։ 1949 թվականին Գրիգորյանի ղեկավարությամբ առանձին 15 հեկտար տարածքում ստացվել է «Սամսուն» տեսակի ծխախոտի ռեկորդային բերք՝ 23 ցենտներ յուրաքանչյուր հեկտարից։
1950 թվականի օգոստոսի 17-ին ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության հրամանագրով ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1949 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1950 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար Հմայակ Սահակի Գրիգորյանին շնորհվել է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ։
Հետագայում Հմայակ Գրիգորյանը զբաղեցրել է ՀԽՍՀ Եղեգնաձորի շրջանի գնումների գրասենյակի կառավարչի և Ելփին գյուղի անասնաբուծական կոլտնտեսության նախագահի պաշտոնները։ 1960 թվականի փետրվարից Գրիգորյանը Աղավնաձոր գյուղի Կարլ Մարքսի անվան կոլտնտեսության նախագահն էր։
Հմայակ Սահակի Գրիգորյանը նույնպես ակտիվ հասարակական գործունեություն է ծավալել։ Նա ընտրվել է ՀԽՍՀ 2-4-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։


== Շքանշաններ ==
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1950 թվականի օգոստոսի 17-ի հրամանագիրը, Լենինի շքանշանը և «Մանգաղ և մուրճ» մեդալը)՝ ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար, երբ կոլեկտիվ տնտեսությունները կատարում են պարտադիր մատակարարումներ և պայմանագրեր գյուղատնտեսական բոլոր տեսակների համար, 1949 թվականի ՄՏՍ-ի աշխատանքի և 1950 թվականի գարնանային սերմացուի պահանջարկի չափով բոլոր բերքների համար սերմացու տրամադրելու համար,
Լենինի ևս երկու շքանշաններ (16.04.1949, 2.06.1952),
Կարմիր Աստղի շքանշան (19.03.1945),
«Խիզախության համար» երկու մեդալ (15.06.1943, 30.04.1944),
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Саакян В. М., Геворкян В. А. Григорян Амаяк Саакович // Герои Социалистического Труда Армении = Հայաստանի սոցիալիստական աշխատանքի հերոսները. — Ер.: Айпетрат, 1960. — С. 162—167. — 325 с.


== Արտաքին հղումներ ==
 Амаяк Саакович Григорян «Երկրի հերոսներ» կայքում