Դիգոքսինային թունավորում

Դիգոքսինային թունավորում, թունավորման տիպ, որն առաջանում է չափից շատ գիոքսին կոչվող դեղն ընդունելիս կամ դիգիտալիսային բուսատեսակներից շատ ուտելիս։ Ախտանիշները սովորաբար լղոզված են։ Նրանք կարող են ներառել փսխում, ախորժակի կորուստ, շփոթվածություն, լղոզված տեսողություն, գունային ընկալման փոփոխություններ և թուլություն։ Հնարավոր բարդությունները ներառում են առիթմիա, որը կարող է լինել չափազանց արագ կամ շատ դանդաղ։
Թունավորումը կարող է առաջանալ կարճ ժամանակահատվածում՝ մեծ դեղաչափով դեղորայք ընդունելուց հետո կամ աստիճանաբար՝ երկարատև բուժման ընթացքում։  Ռիսկի գործոնները ներառում են կալիումի, մագնեզիումի ցածր մակարդակները և կալցիումի բարձր մակարդակը։ Դիգոքսինը դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է սրտային անբավարարության կամ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ժամանակ։ ԷՍԳ-ն ախտորոշման ռուտին մասն է կազմում։ Արյան հետազոտությունները օգտակար են միայն ընդունված վերջին դեղաչափից 6 ժամ անց։
Ակտիվացրած ածուխը կարող է օգտագործվել, եթե այն կարող է տրամադրվել դեղորայքի ընդունումից հետո 2 ժամվա ընթացքում։ Ատրոպին կարող է օգտագործվել, եթե սրտի ռիթմը դանդաղ է, իսկ մագնեզիումի սուլֆատը կարող է օգտագործվել վաղաժամ փորոքային կծկումների դեպքում։ Ծանր թունավորումը բուժվում է դիգոքսինային հատուկ հակամարմինների միջոցով։ Դրա օգտագործումը խորհուրդ է տրվում այն դեպքում, երբ առկա է ռիթմի լուրջ խանգարում, սրտի կանգ կամ կալիումի մակարդակը 5 մմոլ/լ-ից բարձր է։ Հիպոկալիեմիան և հիպոմագնեզեմիան նույնպես պետք է բուժվեն։ Թունավորումը կարող է կրկնվել բուժումից մի քանի օր անց։
Ավստրալիայում 2012 թվականին մոտավորապես 140 փաստագրված դեպք է եղել։ 1994 թվականի համեմատ դեպքերը նվազել են կիսով չափ՝ դիգոքսինի կիրառումը սահմանափակելու շնորհիվ։ Միացյալ Նահանգներում 2011 թվականին արձանագրվել է 2500 դեպք, որի արդյունքում մահացել է 27 մարդ։ Վիճակը առաջին անգամ նկարագրվել է 1785 թվականին Ուիլյամ Ուորինգի կողմից։


== Նշաններ և ախտանիշներ ==
Դիգոքսինային թունավորումը հաճախ բաժանվում է սուր և խրոնիկական տիպերի։ Երկու դեպքերում էլ սրտային ազդեցությունները մեծագույն մտահոգության առարկա են։ Սուր դեպքերում առկա է արտահայտված սրտխառնոց, գլխապտույտ և փսխում։ Մյուս կողմից, խրոնիկական թունավորման դեպքում գերակշռող են ոչ սպեցիֆիկ նշանները։ Այս ախտանիշները ներառում են հոգնածություն, թուլություն և տեսողական խանգարումներ։
Դիգոքսինային թունավորման դասական ախտանիշներն են սրտխառնոցը, փսխումը, որովայնի ցավը, գլխացավերը, գլխապտույտը, շփոթությունը, դելիրիումը, տեսողության խանգարումները (լղոզված կամ դեղին)։ Այն կապված է նաև սրտային խանգարումների հետ, ներառյալ առիթմիաները, փորոքային հաճախասրտությունը, փորոքային ֆիբրիլյացիան, սինոատրիալ և ԱՎ պաշարումները։


== Ախտորոշում ==
Դիգոքսինային թունավորման կասկածով անձանց մոտ պետք է կատարվեն հետևյալ հետազոտությունները՝ արյան մեջ դիգոքսինի խտության որոշում, կալիումի, կրեատինինի, միզանյութի մակարդակի որոշում և ԷՍԳ դինամիկ հսկողություն։


=== ԷՍԳ ===

Դիգոքսինային թունավորման ժամանակ հաճախակի  են վաղաժամ փորոքային կծկումները։ Սինուսային դանդաղասրտությունը նույնպես շատ տարածված է։ Բացի դրանից, գերակշռող առանձնահատկություն է նաև հաղորդականության դանդաղումը։ Այլ ԷՍԳ փոփոխությունները, որոնք ենթադրում են դիգոքսինային թունավորում, ներառում են առիթմիաներ բիգեմինիաների և տրգեմինիաների ձևով, փորոքային բիգեմինիա և երկուղղված փորոքային հաճախասրտություն։


=== Արյան քննություն ===
Դիգոքսինի թերապևտիկ մակարդակը սովորաբար կազմում է 0.5-2 նգ/մլ։ Քանի որ սա նեղ թերապևտիկ ինդեքս է, կարող է տեղի ունենալ դիգոքսինային գերդոզավորում։ Արյան շիճուկում դիգոքսինի 0.5-0.9 նգ/մլ կոնցենտրացիան սրտային անբավարարություն ունեցողների շրջանում, կապված է մահացության և հոսպիտալացման նվազման հետ։ Հետևաբար խորհուրդ է տրվում, որ կոնցենտրացիան պահպանվի մոտավորապես այս շրջանում, եթե այն օգտագործվում է սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ։
Արյան մեջ կալիումի (K+) մեծ քանակությունը (հիպերկալիեմիա) բնորոշ է դիգոքսինային թունավորմանը։ Դիգոքսինային թունավորուման ռիսկը բարձր է երիկամների անբավարարություն ունեցող անձանց մոտ։ Սա հաճախ հանդիպում է տարեցների, խրոնիկական երիկամային անբավարարություն կամ երիկամների վերջին փուլում գտնվող հիվանդություններ ունեցողների մոտ։


== Բուժում ==

Դիգոքսինային թունավորման առաջնային բուժումը դիգոքսինի իմունային ֆաբն է, որը հակադիգոքսինային իմունոգոլոբուլինի մասերից կազմված հակամարմին է։ Այս հակաթույնը արդյունավետորեն վերացնում է թունավորման կյանքին սպառնացող նշանները՝ հիպերկալեմիան, հեմոդինամիկ անկայունությունը և առիթմիաները։ Դեղաչափը կարելի է որոշել երկու տարբեր մեթոդներով։ Առաջին մեթոդը հիմնված է դիգոքսինի ընդունված չափաբաժնի վրա, մինչդեռ երկրորդ մեթոդը հիմնված է շիճուկում դիօքսինի խտության և անձի քաշի վրա։
Մինչ հակամարմինները կիրառելը, կյանքին սպառնացող առիթմիաների վերացման համար կարելի է կիրառել մագնեզիում, ֆենիտոին և լիդոկաին։ Մագնեզիումը ճնշում է դիգոքսինով հարուցված փորոքային առիթմիաները, իսկ ֆենիտոինը և լիդոկաինը ճնշում են դիգոքսին հարուցված փորոքային ավտոմատիզմը՝ առանց ԱՎ հանգույցը ճնշելու։ Բրադիռիթմիաների դեպքում կարելի է կիրառել ատրոպին, կատեխոլամիններ (իզոպրենալին կամ սալբուտամոլ) և/կամ ժամանակավոր ռիթմավար։


== Ծանոթագրություններ ==