armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սովորական կարմրատուտ

Սովորական կարմրատուտ (լատ.՝ Phoenicurus phoenicurus), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 20,5 - 24 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 14-15 գ։ Պոչի եզրային փետուրները շիկակարմիր-նարնջագույն են։ Բնադրման շրջանում հասուն արուի դիմային մասը սև է, մարմինը վերևից՝ կապույտ-մոխրագույն, ճակատը և հոնքը՝ սպիտակ, կուրծքը, մարմնի կողքերը՝ շիկակարմիր–նարնջնագույն։ Էգը վերևից մոխրագույն-դարչնագույն է, կուրծքը և փորը՝ նարնջագույն երանգով։ Երիտասարդը դարչնագույն է, վերևից՝ բաց գույնի պտերով, ներքևից՝ խիտ զոլերով։


== Կենսակերպ ==
Հաճախակի նստած տեղից վայր է նետվում՝ կեր որսալու։ Նստած ժամանակ պոչը դողդոջուն է։ Անթաքույց է՝ արուն լավ ճանաչելի է, էգը՝ աննկատ։ Բնակվում է սաղարթավոր անտառներում, չուի ընթացքում տարածված է։


== Սննդառություն ==
Սնվում է անողնաշարավորներով, պտուղներով։


== Բնադրում ==
Գարնանային ամենավաղ վերադարձը՝ ապրիլի 2-րդ տասնօրյակում։ Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են մինչև մայիսի վերջը, արհեստական բները զբաղեցնողները՝ ապրիլի վերջին տասնօրյակին։ Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է ծառերի փչակներում կամ զբաղեցնում արհեստական թռչնաբները։ Ձվերը բներում հայտնվում են հունիսի ընթացքում։


== Բազմացում և զարգացում ==
Դնում է 19 մմ տրամագծով, դարչնավուն կապույտ 5-7 ձու։ Թխսակալում է էգը, արուն հսկում է բույնը։ Ձագերը բներում հայտնվում են 15-17 օր անց՝ լիարժեք թռչելու ունակությամբ օժտված։
Արհեստական բներ սովորական կարմրուտների զանգվածային ներգրավումը խթանում է վնասատու միջատների դեմ կենսաբանական պայքարի արդյունավետությունը։ Դիլիջանի արգելոցում հաջողությամբ փորձարկվել է արհեստական բներում բնադրումը։ 1968-1970 թվականներին 87 զույգ է բազմացվել, որի արդյունքում անտառային միջավայրը համալրվել է 520 թռչունով, կրկնակի բազմացման դեպքում թիվը կաճի 25-30%-ով։
Բնածին պլատին

Բնածին պլատին, պլատինային խմբի միներալ, Fe, Сu, Ni, Ir, Rh, Pd, Sn, Os, Ru, Au, Ag, Bi, Pb-ի չկարգավորված բնական պինդ լուծույթն է պլատինում։


== Կազմ ==
Սովորաբար պարունակում է 2-3 հիմնական (միներալ առաջացնող) և տարբեր քանակների խառնուրդ մետաղներ։ Բյուրեղանում է խորանարդային համակարգում։ Ագրեգատները՝ ցան, բնածին տձե բեկորներ, թեփուկներ, ճառագայթաձև կառուցվաքի կոնկրեցիաներ։


== Առաջացում ==
Բնածին պլատինները միներալի գույնը մոխրավուն-սպիտակ է, փայլը՝ մետաղական, կարծրությունը՝ 3,5-5,5, խտությունը՝ 13100-21500 կգ/մ3։ Բնածին պլատինի միներալները ներծին են, առաջանում են մագմատիկ և հիղրոթերմալ հանքավայրերում, հանդիպում են ուլտրահիմքային և հազվադեպ՝ հիմքային ապարներում, ցրոններում, օքսիդացման զոնաներում։


== Տարատեսակներ ==
Բնածին պլատինի տարատեսակներ են.

ֆեռոպլատինը (մինչև 20% Fe),
պոլիքսենը (մինչև 10% Fe),
պալադիումային Pt-ն (7-37% Pd),
իրիդիումային Pt-ն (մինչև 28% Ir),
ռոդիումային Pt-ն (մինչև 5% Rh),
պղնձային Pt-ն (7-13% Сu)։
Բիմբո Օշին

Բիմբո Օշին (անգլ.՝ Bimbo Oshin, 1971, Ondo State, Նիգերիա), նիգերիացի ժամանակակից կինոդերասանուհի


== Կենսագրություն ==
Բիմբո Օշինը ծնվել է 1971 թվականի հուլիսի 24-ին, Նիգերիայի հարավարևմտյան մասում գտնվող Օնդո նահանգի նույնանուն քաղաքում։ Սովորել է Լագոսի համալսարանում, որն ավարտել է՝ ստանալով արվեստների և փիլիսոփայության բակալավրի աստիճան։ Դերասանական իր կարիերան սկսել է 1996 թվականից, լայն ճանաչում ու համբավ է նվաճել 2012 թվականին նկարահանված «Էլեմոշոյի երեխան» (յորուբա լեզվով՝ «Omo Elemosho») ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու կերպարը վարպետորեն ու տպավորիչ կերպով մարմնավորելու շնորհիվ։


== Հատընտիր ֆիլմագրություն ==
Omo Elemosho
Kakanfo (2020)
The New Patriots (2020)


== Մրցանակներ ==
2016 թվականին Բիմբո Օշինն արժանացել է Icon Category Award մրցանակի, որը նրան է հանձնվել Afro-Heritage Broadcasting and Entertainment and Awards մրցանակաբաշխության պարգևների շնորհման հանդիսավոր արարողության ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bimbo Oshin (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Տիրուհի Գյուլնազարյան

Տիրուհի Գյուլնազարյան (1850-ականներ, Կզնուտ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 21, 1938(1938-02-21), Դիլիջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Գարեգին Նժդեհի մայրը։ 
Գարեգին Նժդեհը եղել է հայազգի ռազմական և պետական գործիչ, իմաստասեր, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, «Ցեղակրոն» ազգային գաղափարախոսության հիմնադիր, Հայաստանի առաջին հանրապետության ռազմական և պետական գործիչ, Լեռնահայաստանի հանրապետության առաջնորդ, թուրքական և ռուսական զինված ուժերի դեմ տեղի ունեցած մի շարք պատերազմների ակտիվ մասնակից-հրամանատար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1850-ականներին Նախիջևանի Կզնուտ գյուղում՝ դարբին Գյուլնազարի ընտանիքում ու եղել է նրա 7 դուստրերից մեկը։ Գյուղացիները Տիրուհուն երբեմն կոչում էին Խաթայի։ Ամուսնացել է նույն գյուղի՝ Կզնուտի հոգևորական Տեր Սահակ Տեր-Հարությունյանի որդի Եղիշեի հետ։ Նրանց ամուսնությունից ծնվում են 4 երեխա. 2 դուստրերը՝ Անիկն ու Ցոլինեն, և 2 որդի՝ Լևոնն ու Գարեգինը։ 1888 թվականին, երբ երեխաներից ավագը՝ Անիկը 11, իսկ կրտսերը՝ Գարեգինը 2 տարեկան էր, մահանում է ընտանիքի հայրը։
Կիսաորբ երեխաներին մեծացնում է մայրը։ Գարեգին Տեր-Հարությունյանին բարձրագույն ռազմական կրթություն օգնում է ստանալ նրա ազգականներից մեկը՝ Ցոլակը, որը այդ ժամանակ ցարական բանակի սպա էր։ Երբ աղջիկներն ամուսնանում են, Տիրուհին ապրում է ավագ որդու՝ Լևոնի հետ, որը Ջուղայում ուսուցիչ էր։
1920-ականներին, երբ Գարեգինը արդեն արտասահմանում էր, իսկ երկրում իշխանության էին եկել բոլշևիկները, Լևոնին մոր հետ աքսորում են Սիբիր։ 3 տարի անց նրանց թույլատրում են վերադառնալ, բայց Վլադիկավկազ։
1937 թվականի աշնանը Լևոնի ավագ դուստրը՝ Օլգա Տեր-Հարությունյանը, գնում է հանգստանալու Դիլիջան ու Տիրուհուն տանում է իր հետ։ Բայց մի քանի ամիս անց Տիրուհու առողջությունը կտրուկ վատանում է ու 1938 թվականի փետրվարի 21-ին նա մահանում է։


=== Թաղման վայրը ===
Այն վայրը, որտեղ ամփոփված է եղել Տիրուհի Գյուլնազարյանի աճյունը, երկար տարիներ անհայտ է եղել և միայն 2001 թվականին, Գարեգին Նժդեհի ծննդյան 115-ամյակի առթիվ Դիլիջանի քաղաքապետարանի ու «Նախիջևան» միության նախաձեռնությամբ գտնվեց Նժդեհի մոր գերեզմանը, որն այսօր ուխտատեղի է դարձել։


== Ազդեցությունը որդուն՝ Գարեգին Նժդեհին ==
Հայտնի է, որ Գարեգին Նժդեհը հասուն տարիքում գրեթե չի ապրել մոր հետ։ Սակայն ինչպես վկայում են «Առյուծածին մայրեր» ու «Բանտային գրառումներ» գրվածքները, մոր լուսավոր կերպարը միշտ ուղեկցել է Նժդեհին։


== Գրականություն ==
Արտակ Վարդանյան, Նժդեհյան մասունքներ, Երևան, 2001


== Ծանոթագրություններ ==
(1460) Հալթիա

(1460) Հալթիա (անգլ.՝ Haltia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 24-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,543791 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0685 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0191 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1481,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242931 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1460) Հալթիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տաուկայ

Տաուկայ  (ռուս.՝ Таукай), գետ Ռուսաստանում, հոսում Միյակինսկի շրջանում, Բաշկորտոստանում։


== Աշխարհագրություն ==
Գետաբերանը տեղակայված է Ույազի գետի ձախ ափին՝ 61 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Տաուկայ ունի 3 ձախ վտակներ՝ Գուբարկա, Կարմալկի, Փոքր Տաուկայ, և մեկ աջ առու։
Գետը անցնում է Տաուկայ և Գեներալովկա բնակավայրերով։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Դյոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Բելայա գետն է։ Գետավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010201312111100024502
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111102450
Ավազանի կոդը - 10.01.02.013
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(5646) 1990 TR

(5646) 1990 TR, աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,143119 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,2076 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0786 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,2101 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1145,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,314148 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5646) 1990 TR աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սան Միկելե ալ Ադիջե

Սան Միկելե ալ Ադիջե (իտալերեն՝ San Michele all'Adige), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2622 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 495 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0461։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0461 650117


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
(2626) Բելինկա

(2626) Բելինկա (անգլ.՝ Belnika), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի օգոստոսի 8-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,848729 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,775 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9224 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1756,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,204988 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2626) Բելինկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մարի Օկվակոլ

Մարի Ջոսի Նախանդա Օկվակոլ (անգլ.՝ Mary Jossy Nakhanda Okwakol, 1951, Իգանգա, Արևելյան շրջան, Ուգանդա), ուգանդացի համալսարանի պրոֆեսոր, ակադեմիկական աշխատակից, կենդանաբան և համայնքի ղեկավար։ Նա Ուգանդայի ինը պետական համալսարաններից մեկի՝ Բասիտեմայի համալսարանի փոխտնօրեն (2006 թ., հոկտեմբեր)։


== Կենսագրություն ==
Մարի Օկվակոլը ծնվել է 1951 թվականին Արևելյան Ուգանդայի Իգանգա շրջանի Նամունյումյա գյուղում։ Սովորել է տեղի տարրական դպրոցում, այնուհետև հաճախել է աղջիկների համար նախատեսված ավագ դպրոց (Mount Saint Mary's College Namagunga):
1974 թվականին Մակերերեի համալսարանից ստացել է կենդանաբանության բակալավրի կոչում, 1976 թվականին նույն համալսարանից՝ գիտության մագիստրոսի կոչում, Կենդանաբանության բնագավառում փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան ստացել է 1992 թվականին։


== Գործունեություն ==
1974 թվականին Մակերերի համալսարանն ավարտելուց հետո Մարի Օկվակոլը նույն համալսարանի Գիտության ֆակուլտետում աշխատել է որպես ասիստենտ և անմիջապես սկսել ուսումը մագիստրատուրայում, որն ավարտել է 1976 թվականին և նշանակվել դասախոս։ 1988 թվականին դարձել է ավագ դասախոս։ Միացյալ Թագավորությունում ընդունվել է Օքսֆորդի համալսարան դոկտորական ծրագրի համար, սակայն Ուգանդայում ընտանեկան պարտականությունների կատարման պատճառով չի կարողացել շարունակել ուսումը։ Տեղափոխվել է Մակերերեի համալսարան, որն ավարտել է 1992 թվականին։ 2004 թվականին Գուլուի համալսարանի կազմավորման ժամանակ նշանակվել է փոխտնօրեն` պաշտոնավարելով մինչև 2006 թվական, երբ նշանակվել է Բասիտեմայի համալսարանի փոխտնօրեն։


== Այլ պարտականություններ ==
Պրոֆեսոր Օկվակոլը 1992 թվականին հիմնադրված և 32 աֆրիկյան երկրներում գործող Աֆրիկյան կանանց մանկավարժների ֆորումի (FAWE) անդամ է, որի նպատակն է գենդերային դաստիարակչական կրթության միջոցով բարձրացնել կանանց և աղջիկների դերը։ Կազմակերպության անդամների թվում են իրավապաշտպաններ, գենդերային մասնագետներ, հետազոտողներ, կրթական քաղաքականություն մշակողներ, բուհերի փոխնախագահներ և կրթության նախարարներ։ Կազմակերպության գլխամասը գտնվում է Նայրոբիում, տարածաշրջանային գրասենյակներ ունի Դակարում։ Պրոֆեսոր Օկվակոլի աշխատանքները տպագրվել են պրոֆեսիոնալ ամսագրերում, իր մասնագիտական ոլորտում գրել է գիտական գրքերի նյութեր։ 2014 թվականի մայիսին նշանակվել է «Ուգանդայի ազգային քննությունների խորհրդի» (UNEB) նախագահ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոմաշովկա (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏոմաշովկաՏոմաշովկա (ուկրաիներեն՝ Томашівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տոմաշովկա գյուղում բնակվում էր 669 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում

Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում (նորվ.՝ Dronning Sonja KunstStall), թանգարան, գեղարվեստական պատկերասրահ և համերգասրահ, որը գտնվում է Օսլոյի թագավորական պալատի նախկին ախոռներում։


== Նկարագրություն ==
Ախոռը տեղակայված է պալատական այգու կողքին։ Այն կառուցվել է թագավորական պալատի հետ միաժամանակ։ Շինարարությունն ավարտվել է 1849 թվականին։ Սկզբնապես ախոռներում կարելի էր տեղավորել 38 ձի, բայց Հակոն 7-րդ թագավորի և նրա կնոջ՝ թագուհի Մոդի օրոք, համալիրը զգալիորեն ընդլայնվել և բարելավվել է։ 1905-1911 թվականների ընթացքում ախոռները վերածվել են ձիասպորտի կենտրոնի` ձիավարման սրահով, դարբնոցով և անասնաբուժական տարածքներով։ Ճարտարապետ Հյալմար Ուելհավենը (անգլ.՝ Hjalmar Welhaven) ղեկավարել է ընդլայնման նախագիծը, իսկ թագուհի Մոդը, հետևելով Լոնդոնի թագավորական ախոռների օրինակին, նախագծել է ախոռները։
1940 թվականից ի վեր՝ ախոռում ձիեր չեն պահվել, իսկ Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին Նորվեգիայի գերմանական օկուպացիայից հետո շենքը հիմնականում օգտագործվել է որպես պահեստ և ավտոտնակ։ 2017 թվականին՝ Սոնյա թագուհու ծննդյան 80-ամյակին ընդառաջ, Հարալդ V թագավորը որոշել է վերանորոգել շենքը՝ որպես նվեր կնոջը։ Վերանորոգումը կատարվել է «Statsbygg»-ի, «Riksantikvatren»-ի և «Snøhetta»-ի համատեղ ջանքերով։
Պատկերասրահը բաց է ամեն տարի՝ մարտից մինչև դեկտեմբեր ամիսներին, և ծառայում է որպես Նորվեգիայի թագավորական հավաքածուներից արվեստի գործերի ցուցահանդեսների, ինչպես նաև պատմամշակութային առարկաների ներկայացման վայր։


== Ցուցադրություններ ==
«Ցուցահանդեսի բացում»։ Նորվեգացի նկարիչների կողմից նվիրաբերված գրաֆիկական պատկերների ընդարձակ հավաքածու
«Արքայական ախոռ։ Ձիեր և դրանց հանդերձանք, 1905-1940 թվականներ»
«Քանդակ», Քելլ Էրիկ Քիլի Օլսենի ցուցահանդես
«Թոն Վիգելենդ․ զարդեր և քանդակներ»
«Ավանդույթ և ոգեշնչում»։ Նորվեգիայի ժողովրդական արվեստի և ժողովրդական տարազների ցուցահանդես՝ ներառյալ թագավորական ընտանիքի անդամներին պատկանող իրեր
«Պատմություն»։ Սաամյան նկարիչների երեք սերնդի՝ Իվեր Յոկի, Սինև Պերսենի և Բրիտա Մարկատ Լաբբայի ցուցահանդես
«Նորվեգիայի երազանքը․ թագավոր Հակոնը և թագուհի Մոդը թագավորական հավաքածուներում»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում Archived 2019-12-05 at the Wayback Machine.
[1] Archived 2019-12-05 at the Wayback Machine.Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում Visitoslo.com
Զրիխ

Զրիխ (ռուս.՝ Зрых, լեզգիներեն՝ Цуругъар), գյուղ Ռուսաստանի, Դաղստան հանրապետության Աղտինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1776 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օստաշկի

Օստաշկի (ուկրաիներեն՝ Осташки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օստաշկի գյուղում բնակվում էր 931 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,123 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7569,11 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բրիյակ

Բրիյակ (ֆր.՝ Brillac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 638 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.04 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 42.41 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 340 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 70 կմ հարավ-արևելք, Անգուլեմ քաղաքից` 70 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 343 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 206-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 137։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 60,1 %։ 206 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 181 անձ (106 տղամարդ և 75 կին)։ Գործազուրկ են եղել 25 անձ (11 տղամարդ և 14 կին)։ 137 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 62-ը` թոշակառուներ, իսկ 61-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքերի ցանկ

Աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքերի ցանկ, ստորև ներկայացված է աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքերի ցանկը։ Մինչ օրս նույնպես շարունակվում են կառուցվել ահռելի բարձրություն ունեցող բնակելի շենքեր։ Առաջին հորիզոնականը զբաղեցնում 432 Փողոց-պողոտա կոչվող բնակելի շենքը, որը գտնվում է Նյու Յորքում։ Շենքն ունի 425.5 մետր բարձրություն, ունի 96 հարկ։ Շենքը կառուցվել է 2015 թվականին։
Հավասարության (=) նշանը շենքի համարից հետո վկայում է այն մասին, որ նման բարձրություն ունի առնվազն մեկ շենք։


== Կառուցվող շենքեր ==


== Պահեստային կառույցներ ==


== Ամենաբարձր բնակելի շենքերի ժամանակացույց ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Diagram of skyscrapers
Մավրիկ Ալեքսանյան

Մավրիկ Ալեքսանյան (օգոստոսի 1, 1954(1954-08-01), Հինշեն, Շուշիի շրջան, ԼՂԻՄ - նոյեմբերի 16, 1992(1992-11-16), Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Մավրիկ Ալեքսանյանը ծնվել է 1954 թվականի օգոստոսի 1-ին Շուշիի շրջանի Բերդաձորի ենթաշրջանի Հին շեն գյուղում։ Չորս տարեկան հասակում կորցրել է հորը։ Հինգերորդ դասարանից թողնելով դպրոցը՝ մոր ու եղբոր հետ տեղափոխվել է Ստեփանակերտ։ Ստեփանակերտի պրոֆտեխուսումնարանում ստացել է ներկարար-ծեփագործի մասնագիտություն, աշխատանքի անցել շինվարչությունում։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցկացրել է Մուրմանսկում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել գինու գործարանում, որտեղ կորցրել է մատները։
Երբ Արցախի հայությանը պատերազմ է պարտադրվել, Մավրիկ Ալեքսանյանը, թեև անաշխատունակ, անդամագրվել է տանկային գումարտակին ու դարձել տանկի հրամանատար։ Մասնակցել է Մարտակերտի, Մարտունու, Ասկերանի շրջանների գյուղերի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. նոյեմբերի 16-ին Ստեփանակերտում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ և ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջերմինյագա

Ջերմինյագա (իտալերեն՝ Germignaga), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 3595 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 599 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0332։
Այստեղ է ծնվել իտալացի պատմաբան Պիեռ Պիզոնին (1928—1921) :


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Արմեն Ալավերդյան

Արմեն Լիտվինի Ալավերդյան (հոկտեմբերի 9, 1958(1958-10-09), գ. Երանոս, Մարտունու շրջան), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ ֆինանսների նախարարի նախկին տեղակալ։


== Կրթություն ==
1966-1976 թթ. - սովորել և ավարտել է Չարենցավանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։
1976-1980 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պլանատնտեսագիտական ֆակուլտետը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։
1983-1986 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։
1988 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Արտադրանքի որակի տեսական հիմքերը և դրա բարձրացման տնտեսական մեխանիզմները» թեմայով։ Տնտեսագիտության թեկնածու։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1980-1982 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1990-1991 թթ. - աշխատել է ՀՀ արտաքին տնտեսական կապերի նախարարությունում որպես գլխավոր մասնագետ։
1991-1992 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության վերլուծության բաժնի պետ։
1992-1993 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության մեթոդաբանության վարչության պետի տեղակալ։
1993-1994 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության մեթոդաբանության վարչության պետ։
1995-1999 թթ. - ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական տեսչության պետի տեղակալ։
1999 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ պետական եկամուտների նախարարի տեղակալ։
2000 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալ։
2008 թ. սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ՝ ազատվելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի տեղակալի պաշտոնից։
2012 թ. փետրվարի 9-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ՝ ազատելով նրան Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնից։
2014 թ. մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնից։
2014 թ. մայիսի 17-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների նախարարի տեղակալ։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2011)։
Անանիա Շիրակացու մեդալ (2005)։
Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդական։
«Ֆրիտյոֆ Նանսենի» հուշամեդալ Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան հիմնադրամի կողմից (2002)Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Տիրապետում է ռուսերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ 20-ից ավելի գրքերի և գիտական հոդվածների հեղինակ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Բազմատուն բույսեր

Բազմատուն բույսեր, պոլիգամներ (< պոլի․․․ և հուն. -γάμος ամուսնություն), ծաղկավոր բույսեր, որոնք երկսեռ ծաղիկներից բացի ունեն նաև միասեռ ծաղիկներ։ Միևնույն բույսի վրա կարող են լինել՝ երկսեռ և արական, երկսեռ և իգական, երկսեռ, արական և իգական ծաղիկներ։ Այդպիսի բույսեր են հացենին, թխկին, մորին և այլն։ Բույսերի բազմատնությունը նպաստում է խաչաձև փոշոտմանը։
Տրոիցկոեի շրջան

Տրոիցկոեի շրջան (ուկրաիներեն՝ Троїцький район), շրջան Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1926 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տրոիցկոե։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1600 կմ²։


== Բնակչություն ==
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25704 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,07 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Նորաշեն)

Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, հայկական առաքելական ավերված եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանի Նորաշեն գյուղի տարածքում։


== Պատմություն ==
Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ Սուրբ Աստվածածին վանքը կառուցվել էր մինչև 12-13-րդ դարերը։


== Նկարագրություն ==
Եկեղեցու մասին առաջին անգամ հիշատակվում է 1660 թվականին, սակայն հիշատակության մեջ չի նկարագրվում նրա կառուցվածքը։ Դատելով անունից այն նվիրված է եղել սուրբ Ստեփանոս Նախավկային։


== Տես նաև ==
Ջուղայի շրջան
Սյունիք
Նորաշեն
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Նորաշեն)
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Նորաշեն)
Սուրբ Աստվածածին վանք (Նորաշեն, Ջուղայի շրջան)
Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Նորաշեն)


== Գրականություն ==
Այվազյան, Արգամ (1980) Նորաշենի ճարտարապետական հուշարձանները. Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, № 8 . pp. 110–115. ISSN 0320-8117


== Ծանոթագրություններ ==
Սակունիխսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)

Սակունիխսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Сакуниська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սակունիխսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 782 մարդ։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ավզուտ (Մշո գավառ)

Ավզուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում է Մուշ քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք՝ Բիթլիս տանող ճանապարհի վրա։


== Պատմություն ==
Հայ բնակչության մեծ մասը կոտորվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1890 թ.-ին ուներ 60 տուն հայ և 30 տուն քուրդ բնակիչ։ XX դարի սկզբին՝ 50 տուն՝ որից 25-ը հայկական էին։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և բանջարաբուծությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շտիպ

Շտիպ (մակեդոներեն՝ Штип, Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության Արևմտյան տարածաշրջանի ամենամեծ քաղաքը։ Հանդիսանում է համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ 2007 թվականի մարտի 27-ին քաղաքում բացվել է Գոցե Դալչև պետական համալսարանը։


== Պատմություն ==
Շտիպը Մակեդոնիայի հնագույն քաղաքներից մեկն է։ Առաջին անգամ հիշատակվել է մ.թ.ա. I դարում Աստիբո անվամբ։ Ավելի ուշ բուլղարացիները տվել են նրան Շտիպ անունը։ IX դարից ընդգրկված է բուլղարական պետության կազմում։ Հետագա դարերի ընթացքում քաղաքի տիրապետությունն անցել է բյուզանդացիներին ու սերբերին (1330 թվականից հետո), իսկ 1382 թվականին նվաճվել է Օսմանյան կայսրության կաղմից, որի տիրապետության տակ քաղաքը մնացել է մինչև 1912 թվականը։ Թուրքերը քաղաքի տվել են Իստիպ (Իշտիպ) անունը։ XIX դարում Շտիպը դարձել է Օսմանյան կայսրության վարչական միավորներից մեկի՝ կազայի, վարչական կենտրոնը։ ХІХ դարում քաղաքը եղել է բուլղարական վերծննդի կենտրոններից մեկը։ ХІХ դարի 40-ական թվականներին ռուս սլավոնագետ Վիկտոր Գրիգորովիչը նշել է, որ տեղի բուլղարացիները պահպանել են ոչ թե հունական, այլ սլավոնական դպրոցները։
Բուլղարացի ժողովրդագիր Վասիլ Կինչովի հաղորդած տվյալների համաձայն՝ XIX դարի վերջում Շտիպի բնակչությունը կազմում էր 20 900 մարդ, որոնցից 10 900-ը բուլղարացիներ էին, 8 700-ը՝ թուրքեր, 800-ը՝ հրեաներ, 500-ը՝ գնչուներ։
1912 թվականին՝ Բալկանյան պատերազմի ժամանակ, Շտիպն ազատագրվել է բուլղարական զորքերի կողմից, իսկ Բալկանյան երկրորդ պատերազմից հետո՝ 1913 թվականին, քաղաքն անցնում է Սերբիային։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սուրբ Յակիմ Օսոգովսկու եկեղեցի
Աստվածամոր տաճարը Նովո-Սոլոյում


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 43 652 մարդ։ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Շտիպ համայնքի (կազմված է 44 բնակավայրերից) բնակչությունը կազմում է 47796 մարդ։


== Հայտնի բնակիչներ ==
 Լյուբիմոր Միլետիչ (1863—1937), բուլղարացի սլավոնագետ,
 Ալեքսանդր Բալաբանով (1879—1955), բուլղարացի գրաքննադատ և թարգմանիչ,
 Թոդոր Ալեքսանդրով (1881—1924), բոիլղարացի հեղափոխական,
 Թոդոր Պավլով (1890—1977), բուլղարացի փիլիսոփա,
 Վանչե Միխայլով (1896—1990), բուլղարացի հեղափոխական,
 Կիրո Գլիգորով (1917), Մակեդոնիայի առաջին նախագահը (1991—1999),
 Նիկոլա Կլյուսև (1927), Մակեդոնիայի առաջին վարչապետը (1992),
 Միխայիլ (1912—1999) — Օխրիդի ու Մակեդոնիայի նախկին արքեպիսկոպոս,
 Միխայլո Ապոստոլսկի (1906—1987), պարտիզանական ջոկատների հրամանատար,
  Լյուբչո Գեորգիևսկի (1966), Մակեդոնիայի վարչապետ 1998-2002 թվականներին,
 Լյուբչո Յորդանովսկի (1953), Ազատ դեմոկրատների կուսակցության նախագահ, Մակեդոնիայի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին նախագահ,
 Սաշկո Կեդև (1962), մակեդոնացի քաղաքական գործիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Շտիպ քաղաքի պաշտոնական կայքը
Radio Štip
Radio Čerenja Archived 2011-04-15 at the Wayback Machine.
Գանգերի աշտարակը․ Ճանապարհորդություն Պարսկաստանի և Թուրքահայաստանի միջով

Գանգերի աշտարակը․ Ճանապարհորդություն Պարսկաստանի և Թուրքահայաստանի միջով (անգլ.՝  A Tower of Skulls: A journey through Persia and Turkish Armenia), Հերալդ Ռայթլինգեր Ռոբերթսի 1932 թվականին Լոնդոնում հրատարակված գիրքն է։


== Հեղինակ ==
Հերալդ Ռայթլինգեր Ռոբերթս (1900-1978), անգլիացի տնտեսագետ, արվեստաբան և պատմաբան։ Սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, կռվել Առաջին աշխարհամարտում։ Բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է՝ այդ թվում նաև Հոլոքոստին նվիրված երկու աշխատությունների։ 1930-1931 թվականների Ռայթլինգերը ձմռանը և գարնան սկզբին ճամփորդել է Պարսկաստանում և Արևմտյան Հայաստանում։ Նրա ճամփորդության նկարագրությունը գրքի տեսքով լույս է տեսել 1932 թվականին «ՙԳանգերի աշտարակը. Ճամփորդություն Պարսկաստանով և Թուրքահայաստանով» վերնագրով։


== Բովանդակություն ==
Ճամփորդությունը սկսվում է Միջագետքից, շարունակվում Պարսկաստանով, Ուրմիա-Խոյ-Մակու գծով հասնում Բայազետ։ Հեղինակը լինում է Իգդիրում, Կարսում, Էրզրումում և այլ բնակավայրերում։ Հեղինակը նկարագրական նյութը համադրում է հետաքրքիր պատմական տեղեկությունների հետ։ Ուշագրավ է այն փաստը, որ հեղինակն Արևմտյան Հայաստանում ճամփորդում էր մի ժամանակահատվածում, երբ արդեն տեղի էր ունեցել Հայոց ցեղասպանությունը։ Երկիրը դատարկվել էր իր բնիկ՝ հայ բնակչությունից։ Ուստի աշխատանքի վերնագիրն ամենևին էլ պատահական չի ընտրված։ Գրքում կան լուսանկարներ, քարտեզ։ Քարտեզում առկա է Թուրքահայաստան տեղանունը (ՙTurkish Armenia՚)։


== Քաղվածքներ գրքից ==


== Ծանոթագրություններ ==
Տիլինինո

Տիլինինո (ռուս.՝ Тилинино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերևոզսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոլմարի մասոնական օթյակ

Մասոնական օթյակ (ֆր.՝ Temple maçonnique de Colmar Կոլմար քաղաք, (Վերին Հռենոսի դեպարտամենտում, Ֆրանսիա), պատմական հուշարձան և գործող մասոնական տաճար Ֆրանսիայի Մեծ արևելքում։


== Տեղագրություն ==
Կառույցը գտնվում է Կլեմանսո և Կելմարե ավենյուից 37 կմ հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Շենքը կառուցվել է 1906 թվականին Վիլհելմ II-ի անձնական միջոցներով։
Առաջին հարկում գտնվում է մասոնական տաճարը, որը կոչվում է "հանրապետության տաճար": Հենց այս վայրում, որտեղ գտնվում են ևս 6 օթյակներ, գտնվում է "Կլեմանսոյի" օթյակը։
Պատի ճակատին և դարպասներին առկա են պատմական ժառանգություններ և որպես պատմական հուշարձան գրանցվել էր 2007 թվականի փետրվարի 9-ին։


== Ճարտարապետություն ==
Ճարտարապետությանը ոճը նեոդասականությունն է։
Շատ մասոնական խորհրդանիշները ներկայացված են տարբեր փայտե իրերի, քանդակների, որմնանկարի և վիտրաժների տեսքով։


== Տե՛ս նաև ==
Մասոնական օթյակ Պերիգյո քաղաքում
Մասոնական օթյակ Դոլ քաղաքում
Մասոնական տաճար
Մոնժենանի ամրոց


== Ծանոթագրություններ ==
Վիտալի Գաբրիելյան

Վիտալի Ռուբենովիչ Գաբրիելյան  (հոկտեմբերի 27, 1944(1944-10-27), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուսաբնակ հայազգի խորհրդային մարզիկ, շաշիստ, գրոսմայստեր, ԽՍՀՄ քառակի չեմպիոն (1966, 1969, 1973, 1977), ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1962)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Բաքվում, 1958 թվականին ծննդավայրի պիոներների և դպրոցականների պալատում Նիկոլայ Խաչատուրովի ղեկավարությամբ զբաղվել է շաշկով։ 1960 և 1961 թվականներին դարձել է ԽՍՀՄ պատանիների շաշկու չեմպիոն։ 1963 թվականին առաջին անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ մեծահասակների չեմպիոնի տիտղոսը։ 1966, 1969, 1973, 1977 թվականներին  Վիտալի Գաբրիելյանը դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն, իսկ 1969, 1977, 1981, 1982 թվականներին Բանակային մարզական ակումբի կազմում՝  ԽՍՀՄ գավաթակիր։ Նրա  անունը 15 տարի շարունակ դասվել է ԽՍՀՄ-ի ուժեղագույն շաշկիստների շարքին։
Վիտալի Գաբրիելյանը հաջողություններ է գրանցել նաև շաշկու միջազգային մրցաշարերում․ եղել է Ադրբեջանական ԽՍՀ չեմպիոն և ԱՄՆ֊ի բաց առաջնության հաղթող (1987), մասնակցել է ԽՍՀՄ առաջնության եզրափակչին։
Արցախյան շարժումը սկսվելուն պես Վիտալի Գաբրիելյանը ստիպված տեղափոխվել է Երևան, որտեղ  նշանակվել է Հայաստանի շաշկու հավաքականի ավագ մարզիչ, ընտրվել է Հայաստանի շաշկու ֆեդերացիայի նախագահի տեղակալ։
1994 թվականին Վիտալի Գաբրիելյանը տեղափոխվել է Մարիինա Գորկա քաղաք և հանդես եկել Բելառուսում։ 1999 թվականին նա հրավեր է ստացել հանդես գալու բրազիլական «Սան Անդրե» ակումբում, որի կազմում դարձել է բրազիլական շաշկու աշխարհի չեմպիոն։
Որդու՝ Վլադիսլավի հետ 2008 թվականին մասնակցել է Պեկինում տեղի ունեցած առաջին Համաշխարհային մտքի խաղեր մրցաշարին։
Մարինա Գորկայում ավանդական է դարձել Վիտալի Գաբրիելյանի անվան «Տերևաթափ» շաշկու մրցաշարը։
Վիտալի Գաբրիելյանը 12 մեթոդական ձեռնարկի հեղինակ է։


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Գալինա Ֆրիդ, շաշկու սպորտի վարպետ, Ադրբեջանական ԽՍՀ և «ԲՄԱ»֊ի կրկնակի չեմպիոն, միջազգային մրցաշարերի մասնակից։
Որդին՝ Վլադիսլավ Գաբրիելյան, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, «ԲՄԱ»֊ի չեմպիոն, ԽՍՀՄ պատանիների շրջանում ռուսական շաշկու չեմպիոն (1989), անգլիական շաշկու ԽՍՀՄ չեմպիոն (1991)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Виталий Габриелян на сайте Федерации шашек Белоруссии
Виталий Габриелян на сайте «Шашки России»
Интервью Виталия Габриеляна газете «Ноев Ковчег» Archived 2022-01-26 at the Wayback Machine.
Կուինջենտոլե

Կուինջենտոլե  (իտալերեն՝ Quingentole), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1228 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 88 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս` 46020։ Հեռախոսային կոդ` 0386։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0386 42141
Էլեկտրոնային հասցե՝ segreteria@comune.quingentole.mn.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.quingentole.mn.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Իվանովսկոե (գյուղ, Կրասնոգրադի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻվանովսկոեԻվանովսկոե (ուկրաիներեն՝ Іванівське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոգրադի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բերեստովենկի, Վորոշիլովո։ Հիմնադրվել է 1787 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովսկոե գյուղում բնակվում էր 1 012 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3676 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 275,3 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գոհարիկ Շիրինյան

Գոհարիկ Շիրինյան (1860, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1935), դրամատիկ և օպերետային հայ դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1860 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում։ Թատերական գործունեությունն սկսել է 1847 թվականից։ Խաղացել է Պոլսում գործող մի շարք թատերախմբերում։
Մահացել է 1917 թվականի փետրվարի 21-ին։


== Ստեղծագործական կյանք ==
Բեմական կյաքը Հ. Վարդովյանի «Թատրոն Օսմանիե» թատերախմբում, 1874 թվականից։
Այս խմբի կազմում մասնակցել է հայերեն և թուրքերեն դրամատիկ ու օպերետային մի շարք ներկայացումների։ Գոհարիկ Շիրինյանին մեծ հայտնիութուն են բերել Մոլիերի կատակերգությունները։ Խաղացել է ժամանակին շատ հայտնի և տարածված «Ժիրոֆլե Ժիրոֆլյա», «Մադամ Անգո», «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա», «Արիֆ» և այլ օպերետներում։
1879 թվականից արդեն Ս. Պենկլյան օպերետային խմբի հետ հյուրախաղերի է մասնակցել Ադանա, Մերսին և այլ քաղաքներում։
Գոհարիկ Շիրինյանը 1884-1886 թվականներին խաղացել է Պենկլյանի և Մ. Մնակյանի օպերետային և դրամատիկական խմբերում` կատարելով մի շարք դերեր։ 1886-1887 թվականներին դերասանուհու կյանքում մեծ դեր է ունեցել Պետրոս Ադամյանի հետ Թիֆլիսի Հայոց դերասանական խմբի ներկայացումներին մասնակցելը։ Այստեղ ի հայտ են եկել նրա` որպես դրամատիկական դերասանուհու հնարավորությունները. խաղացել է Կորդելիայի («Արքա Լիր»), Դեզդեմոնայի, Օֆելիայի («Օթելլո», «Համլետ»), Շարլոտայի («Դոն Ժուան»), Հուդիթի («Ուրիել Ակոստա») և այլ դերեր։ Գոհարիկ Շիրինյանը 1887 և 1910 թվականներին վերադարձել է Մնակյանի դրամատիկական խումբ, իսկ 1910 թվականից` կրկին հանդես է եկել Արշակ Պենլյանի օպերետային խմբում։


=== Դերեր ===
«Արա Գեղեցիկ»՝ Նուարդ
«Լյուսի Դիդիե»՝ Ալիս
«Անծանոթ ուսանողուհին»՝ ժոզեֆին
«Օթելլո»՝ Դեզդեմոնա
«Համլետ»՝ Օֆելիա
«Դոն ժուան»՝ Շարլոտա
«Ուրիել Ակոստա»՝ Հուդիթ
«էլի մեկ զոհ»՝ Անանի


== Ծանոթագրություններ ==
Սնիչները

«Սնիչները» (անգլ.՝ «The Sneetches»), ամերիկացի հայտնի մանկագիր Դոկտոր Սյուզի չափածո հեքիաթը, որը տպագրվել է նախ Redbook ամսագրում, իսկ հետո «The Sneetches and Other Stories» ժողովածուում։ Այս պատմությունը, ըստ հեղինակի մտահղացման, երգիծանք է ռասաների և մշակույթների միջև դրսևորվող խտրականության վերաբերյալ, ինչպես նաև արտահայտում է Դոկտոր Սյուզի հայացքներն ընդդեմ հակասեմիտիզմի։


== Սյուժե ==
Չափածո հեքիաթը պատմում է թռչունների նմանվող դեղին էակների՝ սնիչների մասին (անգլ.՝ Sneetches)։ Նրանցից ոմանք աստղեր ունեն որովայնի վրա, մյուսները չունեն։ Կրծքին աստղեր ունեցող սնիչներն իրենց համարում են յուրօրինակ վերնադաս և ամեն կերպ նվաստացնում են նրանց, որոնք աստղեր չեն ունեցել։ Մի օր նրանց մոտ է գնում գործարար Սիլվեստր Մաքմանկի Մակբինը և առանց աստղերի սնիչներին առաջարկում է ստանալ դրանք իր Աստղային մեքենայի օգնությամբ (անգլ.՝ Star-On machine)՝ վճարելով երեք դոլար։ Երբ նախկինում խտրականության ենթարկված Սնիչներն աստղեր են ստանում, «էլիտան» սկսում է վրդովվել՝ վախենալով կորցնել իր գերազանց կարգավիճակը։ Բայց խորամանկ գործարարը այստեղ էլ ելք է գտնում. համոզելով նրանց, որ աստղերն այլևս նորաձև չեն, Մաքբինը նրանց տեղեկացնում է Անաստղ մեքենայի մասին (անգլ.՝ Star-Off machine), որի օգտագործման համար յուրաքանչյուր ոք պետք է վճարի տասը դոլար։ «Էլիտայի» ներկայացուցիչներն ուրախությամբ տալիս են նրան այդ գումարը և ջնջում իրենց աստղերը։ Վերջերս իրենց աստղերն ստացած սնիչները որոշում են հետ չմնալ և ջնջում են այդ տարբերակող նշանը։ Մակբինը, որը չի կիսում սնիչների նախապաշարմունքները, թույլ է տալիս նրանց դա անել։ Ի վերջո, սկսվում է ամբողջական խառնաշփոթ. սնիչները վազում են մի մեքենայից մյուսը, մինչև վերջապես իրենք էլ չեն հասկանում, թե իրենցից ով նախկինում աստղ ուներ։ Վազքը դադարում է, երբ սնիչները մնում են առանց փողի։ Հարստացած Մակբինն իր հետ վերցնում է մեքենաները և հեռանում՝ ծիծաղելով սնիչների վրա և ասելով, թե «Սնիչին չես սովորեցնի» (անգլ.՝ «you can’t teach a Sneetch»)։ Սակայն, ի հեճուկս նրա խոսքերի, սնիչներն այդ դեպքից հետո հասկանում են, որ աստղի առկայությունը կամ բացակայությունը ոչ մի նշանակություն չունի, և իրար հետ խաղաղություն են կնքում։


== Էկրանավորում ==
«Dr. Seuss on the Loose»  (1973)
«Սնիչներ» (1989)


== Ազդեցությունը ==
1998 թվականին Դոկտոր Սյուզի ժողովածուն, որը ներառում էր նաև տվյալ հեքիաթը, ՆԱՏՕ-ն թարգմանել է սերբոխորվաթերեն։ Ըստ կազմակերպության ծրագրի՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի երեխաների համար պետք է տպագրվեր 500 000 օրինակ՝ որպես հանդուրժողականության դաստիարակությանն ուղղված արշավի մաս։
Սայմոն Սինեկն իր «Սկսիր ինչուից։ Ինչպես են ականավոր առաջնորդները ոգեշնչում գործել» գրքում հեքիաթը ներկայացնում է որպես օրինակ այն փաստի, որ մարդությունն ունի պատկանելության կարիք
«Հարավային պարկի» «Ապարանջան ծափահարությունների համար» դրվագում ապարանջաններ արտադրող գործարանը և դրա սեփականատերը այս գրքի ծաղրանմանակումն են։


== Ծանոթագրություններ ==
Շուա Մախիսի

Շուա Մախիսի (վրաց.՝ შუა მახისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 38 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ

Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի գիտահետազոտական հաստատություն Երևանում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1959 թվականին՝ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հնագիտական բաժնի և ազգագրական խմբի հիման վրա։ 1961 թվականին գրականության ինստիտուտից հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ է փոխադրվել բանահյուսության բաժինը, 1973 թվականին ստեղծվել է մարդաբանական լաբորատորիա։ Ինստիտուտում այժմ ԳՀ աշխատանքներ են կատարվում Հայաստանի հնագիտության, հայ ազգագրության, հայ ժողողվրդական բանահյուսության, մարդաբանության և էթնոսոցիոլոգիայի բնագավառներում։ Ինստիտուտի գործունեության մեջ կարևոր տեղ են գրավում հնագիտական պեղումները, արշավախմբերի միջոցով ազգագրական, բանահյուսական և այլ նյութերի հավաքման աշխատանքները Հայաստանում, ինչպես նաև հարևան հանրապետություններում։ Ուսումնասիրությունները հրատարակվում են գիտական հաշվետվությունների, մենագրությունների և հոդվածների ձևով։ Գիտական մեծ արժեք ունեն ինստիտուտի կողմից հրատարակվող «Հնագիտական պեղումները Հայաստանում» (1950 թվականից, հրտ. 18 հ.), «Հայ ժողովրդական հեքիաթներ» (1959 թվականից, հրտ. 13 գիրք), «Դիվան հայ վիմագրության» (1960 թվականից, հրտ. 6 հ.), «Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները» (1968 թվականից, հրտ. 14 հ.), «Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն» (1970 թվականից, հրտ. 16 հ.) մատենաշարերը։ Տնօրեններ են եղել Բ. Առաքելյանը, Գ. Տիրացյանը, Ա. Քալանթարյանը (1993 թվականից)։ 2007 թվականից ինստիտուտի տնօրենն է Պավել Ավետիսյանը։


== Գործունեության հիմնական ոլորտները ==
Քարի դարի հնագիտություն (Հայկական լեռնաշխարհ և հարակից երկրներ), բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների հնագիտություն, սոցիալ-տնտեսական պատմությունը, արվեստը և առասպելաբանությունը (Հայկական լեռնաշխարհ և Մերձավոր Արևելքի, հյուսիս-սևծովյան և արևելյան միջերկրածովյան հարակից երկրներ), Ուրարտուի և հարակից երկրների (Միջագետք, Փոքր Ասիա, Լևանտ) հնագիտություն, սոցիալ-տնտեսական պատմությունը, կրոնը և արվեստը, Անտիկ Հայաստանի հնագիտություն« սոցիալ-տնտեսական պատմությունը, արվեստը և կրոնը (փոխհարաբերությունները հունա-հռոմեական աշխարհի, Պարսից կայսրության, Միջագետքի և այլ երկրների հետ), Միջնադարյան Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի հարակից երկրների հնագիտություն, պատմությունը և մշակույթը, Հայկական լեռնաշխարհի և հայկական սփյուռքի վիմագրություն (միջին դարեր և 18-րդ–20-րդ դարերի սկիզբ), հայ բանահյուսություն (նյութերի հավաքում և համակարգում), հայ բանահյուսության փաստագրում, մշակում և կորելյացիա, Հին Հայաստանի առասպելաբանությունը և առասպելաբանական ընկալումները ներկայումս, հայերի և նրանց նախնիների մարդաբանություն, Հայաստանի և սփյուռքահայության ազգագրություն, հոգևոր և աշխարհիկ ավանդական մշակույթը (կրոն, գրականություն, մտածողություն, ժողովրդական արվեստ, արհեստներ, սոցիալական կյանք, պարեր, ավանդական թատրոն), հայերի և Հայաստանում բնակվող այլ ազգությունների էթնոսոցիոլոգիա (ավանդական մշակութային և ժամանակակից քաղաքական, հոգեբանական գործոնների ազդեցությունը վարքի վրա)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ
Հաշվարկային պալատ

Հաշվարկային պալատ (clearinghouse), անդամ-ձեռնարկությանների միջև անկանխիկ հաշվարկներ կատարող հատուկ ինստիտուտ։ Հաշվարկային պալատները լինում են բանկային, ֆոնդային բորսաների, առանձին ապրանքների գծով գործարքների ևն։ Հիմնականը բանկայինն է, որի նպատակը հաշվարկային պալատի անդամ-բանկերի փոխադարձ պահանջների հաշվանցման միջոցով կանխիկ դրամական վճարումների սահմանափակումն է (տնտեսումը։ Վճարման ենթակա են միայն փոխադարձ չմարված մնացորդները։


== Պատմություն ==
Առաջին հաշվարկային պալատ հիմնադրվել է 1775-ին Լոնդոնում, իսկ հետագայում կազմակերպվել՝ Նյու Յորքում (1852), Փարիզում ու Վիեննայում (1872), Բեռլինում (1883) ևն։ Ցարական Ռուսաստանում հաշվարկային պալատի գործառույթներն իրականացրել է Պետբանկը։


== Տես նաև ==
Քլիրինգ
Բաբանեխի

Բաբանեխի, երկիր հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում։ Հայտնի է ուրարտական արձանագություններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Էրիկ Հագեն

Էրիկ Բորնստադ Հագեն (նորվ.՝ Erik Bjornstad Hagen, հուլիսի 20, 1975(1975-07-20), Հյոնեֆոս, Բուսկերուդ, Նորվեգիա), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, որն ավարտել է իր ֆուտբոլային կարիերան։ Հանդես է եկել կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։ Հայտնի է նորվեգական «Վոլերենգայի» և ռուսական «Զենիթի» կազմում անցկացրած հանդիպումներով։ Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ։


== Կարիերա ==
Էրիկը կատարել է իր նորամուտը Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում 2004 թվականին կայացած Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։
2004 թվականի դեկտեմբերին Էրիկը համալրել է «Զենիթի» կազմը և դարձել է Ռուսաստանի ֆուտբոլի առաջնության առաջին նորվեգացի ֆուտբոլիստը։ 2006 թվականին նշանակվել է ակումբի փոխ-ավագ։ Բարձրահասակ և ամրակազմ Հագենը լավ էր խաղում երկրորդ հարկում նույնպես, սակայն իր արագությունը միշտ տեղի է տվել։ 2007 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին ֆուտբոլիստը եղել է թիմի ավագ։ 2005 թվականի առաջնության շրջանակներում ֆուտբոլիստը ընդհանուր անցակացրած 28 խաղերում «արժանանում է» 12 դեղին քարտերի։ 2008 թվականի հունվարի վերջին Հագենը կնքելով վարձավճարային պայմանագիր պաշտոնապես դառնում է անգլիական «Ուիգան Ատլետիկի» ֆուտբոլիստը։ Վարձավճարի ժամկետի լրանալուց հետո Հագենը չի վերադառնում «Զենիթ» այլ տեղափոխվում է իր նախկին ակումբ՝ «Վոլերենգա», որտեղից էլ 2004 թվականին տեղափոխվել էր «Զենիթ»։
2011 թվականի օգոստոսին Հագենը համալրում է Եվնակերի կազմը։ Իր նորամուտային խաղում ֆուտբոլիստը կոպիտ խաղտման համար արժանանում է կարմիր քարտի և հեռացվում է խաղադաշտից։ Սեպտեմբերին Էրիկի ակումբակիցն է դառնում իր զույգ եղբայրը՝ Ռունեն։
2014 թվականի ապրիլին նորվեգական մամուլին տված հարցազրույցի ժամանակ Հագենը ասում է, որ «Զենիթի» ֆուտբոլիստները մասնակցում էին պայմանավորված խաղերի։ Ավելի ուշ նա ճշգրտում է իր խոսքը ասելով, որ խոսքն ընդամենը մեկ հանդիպման մասին է, որն էլ ՈւԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած պորտուգալական «Վիտորիայի» դեմ խաղն էր։


== Ձեռքբերումներ ==
Նորվեգիայի գավաթի դափնեկիր։ 2002
Նորվեգիայի առաջնության արժաթե մրցանակակիր։ 2004
Ռուսաստանի չեմպիոն։ 2007


== Անձնական կյանք ==
Էրիկ Հագենը ամուսնացած է և դաստիարակում է իր դուստր Մարտային։
Էրիկը իտալական ֆուտբոլի երկրպագու է։ Պատանի հասակից երկրպագում է «Միլանին»։ Սիրելի ֆուտբոլիստը Ֆրանկո Բարեզին է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրութունը National Football Teams կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի վիճակագրությունը zenit-history.ru կայքում
Ժողովածու (1416)

Ժողովածու (1416), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1416 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1662 թվականին Նահապետ գրիչի կողմից, ենթադրաբար Շատիքա վանքում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18,5X13 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 200 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 199բ, հետագայի՝ 199բ (ԺԸ դ.), կնիք՝ 197բ («Շատիկին է»)։


== Բովանդակություն ==
Անդրեասի Կապադովկիացւոյ Մեկնութիւն Յայտնութեանն Յովհաննու։
Ներս. Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն էր ընդ եղբարս-ի։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուղղագրական բառարան

Ուղղագրական բառարան, բառարանի տեսակ. բառացանկում գլխաբառը ներկայացվում է տվյալ լեզվի համար ընդունված, սահմանված, նորմավորված ուղղագրությամբ։ Լինում է ընդարձակ կամ սահմանափակ բառացանկով։ Երկրորդ դեպքում ընդգրկվում է մասնական (օրինակ, ուղղագրական դժվարություն ներկայացնող) բառաշերտ։ Մեծ մասամբ ուսուցողական նպատակադրում ունի, նպաստում է ճիշտ գրելուն։ Այս պատճառով է, որ ավելի շատ են այս տիպի դպրոցական բառարանները։


== Հայերենի ուղղագրական բառարաններ ==
Ուղղագրական բառացանկեր հայտնի էին դեռևս միջնադարում։ Սակայն այս տիպի բնորոշ բառարաններ երևան եկան 20-րդ դարի առաջին տասնամյակին։ Կարելի է նշել, օրինակ, Գրիգոր Վանցյանի «Գրպանի ուղղագրությունը» (Թիֆլիս, 1906), Մանուկ Աբեղյանի «Ուղղագրական բառգիրքը» (Թիֆլիս, 1909, ունեցել է այլ հրատարակություններ ևս)։ Խորհրդային շրջանում 1930-ին լույս տեսավ Ն. Ալլահվերդյանի «Նոր ուղղագրական բառգրքույկը», որը պարունակում է շուրջ 4500 բառ։ 1940-60-ականներին շատ թե քիչ տարածում գտած բառարաններից են՝ Արարատ Ղարիբյանի «Ուղղագրական համառոտ բառարանը» (1940), որը պարունակում է շուրջ 5 հազար բառ (վերամշակված հրատարակությունները՝ 1945, 1947 թթ.-ին), Արարատ Ղարիբյանի և Գևորգ Պարիսի «Դպրոցական ուղղագրական բառարանը» (1956, 1959), Գևորգ Պարիսի և Գ. Շեկոյանի «Դպրոցական ուղղագրական բառարանը» (1967, ունեցել է նաև հետագա հրատարակություններ), որը պարունակում է 18 հազար բառ։ 1973-ին լույս տեսավ Հովհաննես Բարսեղյանի «Ուղղագրական-ուղղախոսական, տերմինաբանական բառարանը», որը նշանակալից ներդրում է հայ բառարանագրության մեջ։ Բառացանկում կան 152 հազար բառ։


== Աղբյուրներ ==
Հ. Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1987, էջ 594-595։
Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1975, էջ 300։