Արիստիդիս Մորայտինիս

Արիստիդիս Մորայտինիս (հուն․՝ Αριστείδης Μωραϊτίνης, 1806, Իզմիր, Անատոլիայի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1875, Աթենք, Հունաստան), հույն պետական և քաղաքական գործիչ, իրավաբան։
Երկու անգամ ստանձնել է Հունաստանի վարչապետի պաշտոնը՝ պաշտոնավարելով համապատասխանաբար 1863 և 1867-1868 թվականներին։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Արիստիդիս Մորայտինիսը ծնվել է 1806 թվականին Զմյուռնիայում՝ ժամանակակից Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում։ Ֆրանսիայում և Իտալիայում սովորել է իրավաբանություն, որից հետո վերադարձել է հայրենիք։
Իր մասնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքում նա հանդիպում է ունեցել Իոանիս Կապոդիստրիայի հետ, ով 1822 թվականին Ռուսական կայսրության արտգործնախարարության պաշտոնի հրաժարականից հետո փոխել էր Արևմտյան Եվրոպայի վերաբերմունքը Հունաստանի ազգային-ազատագրական հեղափոխության և անկախ հունական պետության ստեղծման գաղափարի վերաբերյալ։
Մորայտինիսին հաջողվեց համեզել Իոանիսին, որպեսզի նա չվերադառնա Զմյուռնիա, քանի որ տեղի հույները հալածանքների էին ենթարկվում թուրքերի կողմից։ Այսպիսով Արիստիդիսը որոշակի դերակատարություն է ունեցել Հունաստանի անկախության հռչակման մեջ։ 1827 թվականին Հունաստանի կառավարության հրամանագրով Արիստիդիս Մորայտինիսը նշանակվել է Լակոնիայի առաջին ատյանի դատարանի դատավոր։
Արիստիդիսը շարունակել է իր իրավաբանական կարիերան անկախ պետականության պայմաններում՝ Օտտոն I դրածո թագավորի կառավարման տարիներին։ Անկախության հռչակումից որոշ ժամանակ անց սպանվում է Մարայտինիսի գործընկեր և գահի հավակնորդ Իոաննիս Կապոդիստրիան, սակայն այս հանգամանքը չի խանգարում վերջինիս 1843 թվականին դառնալ Հունաստանի վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր։ Ավելի ուշ Արիստիդիսը տեղափոխվում է վերաքննիչ վարչական դատարան։ 1833-1844 թվականներին նա հարել է Հունաստանի այսպես կոչված «ռուսական կուսակցությանը»։ 1861 թվականին դարձել է Հունաստանի գերագույն դատարանի՝ Արեոպագոսի նախագահ։


=== Արիստիդիսի որդու՝ Պերիկլես Մորայտինիսի սպանություն ===
Օտտոն I Բավարացու վարած բացարձակապետական կամ աբսոլյուտիզմի քաղաքականությունը համահունական բազմաթիվ ապստամբությունների առիթ դարձավ 1862 թվականին։ Արիստիդիսի որդին՝ լեյտենանտ Պերիկլես Մորայտինիսը, ծառայում էր Հունաստանի Սիրոս կղզում։ Ծառայության ընթացքում նա ծանոթանում է Նիկոլաոս Լեոտսակոսի հետ, ով իր բնույթով եղել է ծայրահեղ հակամիապետական կեցվածքի տեր անձնավորություն։ Նաֆպլիոնում ապստամբություն կազմակերպելուց հետո Լեոտսակոսն ու Մորայտինիսը որոշում են հեղափոխություն կազմակերպել Սիրոսում։ Փետրվարի 27-ին կղզու փոքրիկ մի կայազոր համախմբվեց հեղափոխության կարմիր դրոշի ներքո։ Հեղափոխականները վայելում էին տեղի բնակիչների համակրանքը։ Նույն թվականին Սիրոսի քաղբանտարկյալներն ու զինված քաղաքացիներն ազատ են արձակվել։
«Օտտոն» և «Կարտերիա» շոգենավերը շրջափակել են կղզին, որը ստիպել է հեղափոխականներին տեղափոխվել Տինոս։ Այստեղ տեղի է ունեցել դիմադրություն, որի արդյունքում հեղափոխականները ստիպված են լինում «Կարտերիա» շոգենավով փախչել Կիթնոս։ Շուտով Աթենքի ոստիկանությունը ուղևորվել է դեպի Կիթնոս՝ ապստամբությունը սանձելու նպատակով։ Այստեղ ևս տեղի են ունեցել մարտեր ազատարարների և ոստիկանության միջև, որի արդյունքում Լեոտսակոսի, Մորայտինիսի և 19-ամյա երիտասարդ լեյտենանտ Սկարվելիսի կողմնակիցներից ողջ են մնացել ընդամենը 18 մարդ։ Վերջիններիս մերժել են հանձնվելու գաղափարը և վերջին մարտի ժամանակ զոհվել։ Երեք մարտիրոսների և նրանց կողմնակից հեղափոխականների մահը արագացրել է Օտտոն I-ի իշխանության տապալման և գահընկեց լինելու գործընթացը։ Երեք ազատատենչ սպաների լուսանկարները շատ արագ տարածվել են ամբողջ Հունաստանում։


== Տես նաև ==
Հունաստանի վարչապետների ցանկ
Իոանիս Կապոդիստրիա


== Ծանոթագրություններ ==