Կլիֆորդ Օդեթս

Կլիֆորդ Օդեթս (անգլ.՝ Clifford Odets, հուլիսի 18, 1906(1906-07-18)[…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - օգոստոսի 14, 1963(1963-08-14)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դրամատուրգ, սցենարիստ և քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական փիլիսոփայության ռեժիսոր։ Նրա ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել են 1939 թվականին Ոսկե տղա, 1952 թվականին Գիշերային բախում, 1954 թվականին Գյուղացի աղջիկ, 1955 թվականին Մեծ դանակ, 1957 թվականին Հաջողության քաղցր հոտ ֆիլմերը և այլն։


== Կենսագրություն ==
Կլիֆորդ Օդեթսը ծնվել է հրեա ներգաղթյալների ընտանիքում և մեծացել Բրոնքսում։ Նա թողել է ուսումը, որպեսզի նվիրաբերի իր կյանքը թատրոնին։ 1931 թվականին Լի Ստրասբերգի հետ միասին նա Խմբակային թատրոնի  անգլ.՝ Group Theatre առաջնագծում է եղել։ Այն ԱՄՆ-ում պրոպագանդում էր Ստանիսլավսկու համակարգը։ 1935 թվականին այդ խմբի համար գրել է  Զարթնիր և երգիր ամենահայտնի պիեսը, որը մինչ այժմ ցուցադրվում է Բրոդվեյի թատրոնի բեմում։ Նրա վաղ պիեսների հիմքում ընկած են մեծ ճգնաժամի տրավմատիկ իրավիճակները։ Դրանք բնութագրվում են մարքսիստական ​​վարդապետության ուղիղ, որոշ չափով գռեհիկ մեկնաբանությամբ և լի են փողոցից մարդիկ երկխոսության բանաստեղծական փոխաբերություններով։ Էքսպոզիցիան և ընդհանրապես սյուժեի բաղադրիչը հասցված են նվազագույնի։


== Գործունեություն ==
Օդեթսը իդեալականացրել է խորհրդային պետությունը, որոշ ժամանակ եղել է ԱՄՆ կոմունիստական ​​կուսակցության անդամ(1934 թվական)։ 1930 թվականների վերջին մեծ ճգնաժամի թեման, որը մշակվել էր դրամատուրգի կողմից, դադարել է հետաքրքրել Բրոդվեյի թատրոնում։ Օդեթսը ռոմանտիկ հարաբերությունների մեջ է եղել հոլիվուդյան դերասանուհներ՝ Ֆրենսիս Ֆարմերի և Լուիզա Ռայների հետ։ Նա ամուսնացել է վերջինիս հետ և տեղափոխվել Հոլիվուդ՝ հույս ունենալով ծավալել սցենարիստի գործունեություն։ Հոլիվուդյան փոխակրիչին հարմարվել միանգամից հնարավոր չի եղել։ Նրա կենսագրության այս դրվագը հիմք Է հանդիսացել Բարթոն Ֆինք ֆիլմի համար (1991 թվական)։
Մաքարթիզմի գագաթնակետին Օդեթսը վկայություն է տվել Հակաամերիկյան գործունեության կոմիտեին։ Նա հերքել է իր կապերը կոմունիստների հետ և անվանել Հոլիվուդի կարմիրների մի քանի անուններ, որոնք արդեն հայտնի են եղել Էլիա Կազանի վկայությունից։


== Մահ ==
Օդեթսը երկար ժամանակ տառապել է աղեստամոքսային տրակտի խանգարման պատճառով։ 1963 թվականի հուլիսի 23-ին ընդունվել է Լոս Անջելեսի Լիբանան հիվանդանոց՝ ստամոքսի խոցը բուժելու նպատակով։ Վիրահատության ժամանակ բժիշկները պարզել են, որ նա ստամոքսի մետաստատիկ քաղցկեղ ունի։ Օդեթսը մահացել է 1963 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ ստամոքսի քաղցկեղից։ Նա 57 տարեկան էր։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Հավաքական պիեսներ ===
1935 թվական, Սպասում է Լեֆտիին ռուս.՝ В ожидании Лефти
1935 թվական, Վե՛ր կաց և հաղթանակիր ռուս.՝ Воспрянь и торжествуй
1935 թվական, Կորած երկինք ռուս.՝ Потерянный рай
1935 թվական, Ես չեմ կարողանում քնել ռուս.՝ Я не могу спать, մոնոպիես
1936 թվական, Սառա Բերնխարդ ռուս.՝ Сара Бернхард, ռադիոպիես
1937 թվական, Ոսկե տղան ռուս.՝ Золотой мальчик
1938 թվական, Հրթիռ դեպի լուսին ռուս.՝ Ракета на луну
1940 թվական, Գիշերային երաժշտություն ռուս.՝ Ночная музыка
1941 թվական, Գիշերային բախում ռուս.՝ Стычка в ночи
1949 թվական, Մեծ դանակ ռուս.՝ Большой нож
1951 թվական, Գյուղացի աղջիկը ռուս.՝ Деревенская девушка
1954 թվական, Ծաղկող դեղձը ռուս.՝ Цветущий персик


=== Սցենարներ ===
1936 թվական, Գեներալը մահացել է լուսադեմին ռուս.՝ Генерал умер на рассвете
1946 թվական, Վատ համբավ ռուս.՝ Дурная слава
1946 թվական, Վերջնաժամկետ լուսաբացին ռուս.՝ Крайний срок на рассвете
1957 թվական, Հաջողության քաղցր հոտը ռուս.՝ Сладкий запах успеха
1959 թվական, Առաջին էջի պատմությունը ռուս.՝ История на первой странице


== Գրականություն ==
Shuman, R. Baird. Clifford Odets. Twayne’s United States Authors. Ed. Bowman, Sylvia. New York: Twayne, 1962
Murray, Edward. Clifford Odets: The Thirties and After. New York: Frederick Ungar, 1968
Brenman-Gibson, Margaret. Clifford Odets, American Playwright: The Years 1906—1940. New York: Atheneum, 1982
Herr, Christopher J. Clifford Odets and American Political Theatre. Westport, CT and London: Praeger, 2003


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Odets (Clifford) Theatrical Materials»։ www.oac.cdlib.org։ Վերցված է 2021-08-07