Գանդի (ֆիլմ)

«Գանդի» (անգլ.՝ Gandhi) 1982 թվականին Ռիչարդ Աթենբորոյի  նկարահանած կենսագրական ֆիլմ։ Պատմում է սատյագրահա՝ ոչ բռնի դիմադրության  շարժման  գաղափարախոս և առաջնորդ Մահաթմա Գանդիի կյանքի մասին, որը պայքարել է 20-րդ դարի առաջին կեսին  Հնդկաստանում բրիտանական  գաղութացման դեմ։
Բրիտանական ֆիլմերի ինստիտուտի վարկածով ֆիլմը զբաղեցրել է 100 լավագույն ֆիլմերի սանդղակում 34-րդ տեղը, արժանացել է  8 «Օսկար»  մրցանակի։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը սկսում է  հեղինակների նախաբանով, որտեղ  նրանք բացատրում են իրենց մոտեցումները Մահաթմա Գանդիի  կյանքի ճանապարհի դժվար  խնդրին։

Ֆիլմը սկսվում է Գանդիի սպանությամբ՝ 1948 թվականի հունվարի 30-ի երեկոյան աղոթքից հետո Գանդիին օգնում են դուրս գալ հանդիպման եկած մեծաթիվ համակիրների մոտ։ Մարդկանցից մեկը դիմահար կրակոցով կրակում է նրա կրծքին։ Գանդին ճչում է  «Օ, աստված» (բնօրինակով՝ «Hé Ram!») և մահացած վայր է ընկնում։ Հետո ընթանում են նրա հուղարկավորության կադրերը, որին ներկա էին հոգևորականներ  աշխարհի շատ երկրներից։
Գանդիի կյանքի վաղ  փուլը չի հիշատակվում և չի ցուցադրվում։ Դրա փոխարեն սյուժեն սկսվում է մի իրադարձությամբ, ինչը մի անգամ արմատապես փոխել է Գանդիի կյանքը․  1893 թվականին Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում  ուղեկցորդը կոպտորեն գնացքից  հրում  է նրան այն բանի համար, որ Գանդիի մաշկը բավականաչափ սպիտակ չէ (չնայած նա համարվում էր Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի, իրավաբան, մեկնում է առաջին կարգով, ինչի համար վճարել է բոլորի պես)։ Գանդին հասկանում է, որ օրենքը հավասար չէ հնդիկների հանդեպ և որոշում է ընդդիմադիր անզեն  շարժում սկսել բոլոր հնդիկների իրավունքների համար։


== Դերերում ==
Բեն Քինգսլի՝ Մահաթմա Գանդի (խորհրդային նախագծում կրկնօրինակել է Ռուդոլֆ Պանկովը)
Ռոհինի Հաթանգանդի՝ Կաստուրբա Գանդի
Ռոշան Սեթ՝ պանդիտ Ջավահարլալ Ներու
Սաիդ Ջաֆրի՝ Սարդար Վալաբհայ Պատել
Ալիկ Պադամսի՝ Մուհամմեդ Ալի Ջիննա
Քենդիս Բերգեն՝ Մարգարետ Բուրկ Ուայթ
Իեն Չարլսոն՝ Չարլզ Ֆրիր Էնդրյուս
Ամրիշ Պուրի՝ Խան
Էդվարդ Ֆոքս՝ բրիգադային գեներալ Ռեջինալդ Դայեր
Ջոն Գիլգուդ՝ բարոն Իրվին
Ջոն Միլս՝ լորդ Չելմսֆորդ
Մարտին Շին՝ Վինս Ուոկեր
Ատոլ Ֆուգարդ՝ գեներալ Յան Սմեթս
Օմ Պուրի՝ Նահարի
Դենիել Դեյ Լյուիս՝  հարավաֆրիկացի երիտասարդ՝ Կոլին, որը փորձել է մտերմացնել Գանդիին և  Էնդրյուսին
Տրևոր Հովարդ՝ դատավոր Բրումֆիլդ


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


=== Մրցանակներ ===
1982 թվականին՝ ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհրդի  2 մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն տղամարդու դեր» (Բեն Քինգսլի)
1983 թվականին՝ 8  Օսկար մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ» (Ռիչարդ Ատենբորո), «Լավագույն տղամարդու դեր»՝ (Բեն Քինգսլի), «Լավագույն ռեժիսոր»՝(Ռիչարդ Ատենբորո), «Լավագույն նկարիչ բեմադրող»՝ (Ստյուարդ Կրեյգ, Բոբ Լեյն, Մայքլ Սիրտոն), «Լավագույն օպերատորական աշխատանք»՝ (Բիլի Ուիլյամս, Ռոնի Թեյլոր), «Լավագույն հագուստների ոճավորում»՝ (Բանու Ատայա, Ջոն Մոլո),  «Լավագույն մոնտաժ»՝  (Ջոն Բլում), «Լավագույն օրիգինալ սցենար»՝ (Ջոն Բրայլի)
1983 թվականին՝  5 մրցանակ Ոսկե գլոբուսում՝ «Լավագույն տղամարդու դեր»՝ (դրամա) (Բեն Քինգսլի), «Լավագույն ռեժիսորական աշխատանք»՝ (Ռիչարդ Ատենբորո), «Լավագույն սցենար»՝ (Ջոն Բրայլի), «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ», «Տղամարդ դերասան տարվա հայտնություն»՝ (Բեն Քինգսլի),
1983 թվականին՝ 5 BAFTA մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ» (Ռիչարդ Ատենբորո), «Լավագույն ռեժիսուրա»՝ (Ռիչարդ Ատենբորո), «Լավագույն տղամարդու դեր» (Բեն Քինգսլի), «Տարվա հայտնություն» (Բեն Քինգսլի), «Երկրորդ պլանի կանացի լավագույն դեր» (Ռոհինի Հաթանգանդի)
1983 թվականին՝ Դավիդ դի Դոնաթելոյի  3 մրցանակ՝ «Եվրոպական Դավիդ», «Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ» և «Արտասահմանյան ֆիլմի լավագույն պրոդյուսեր» (Ռիչարդ Ատենբորո)
1983 թվականին ԱՄՆ «Ռեժիսորների Հիլդի մրցանակ» (Ռիչարդ Ատենբորո)


=== Անվանակարգեր ===
1983 թվականին՝ Օսկար կինոմրցանակի 3 անվանակարգում՝ «Լավագույն դիմահարդարում» (Թոմ Սմիթ), «Լավագույն երաժշտություն»՝ (Ռավի Շանկար, Ջորջ Ֆենտոն), «Լավագույն ձայն»՝ (Ջերի Խամֆրիս, Ռոբին Օ'Դոնոհյու, Ջոնաթան Բեյթս, Սայմոն Քեյ)
1983 թվականին՝ BAFTA մրցանակաբաշխության 11 անվանակարգում՝ «Լավագույն օպերատորական աշխատանք» (Բիլի Ուիլյամս, Ռոնի Թեյլոր), «Հագուստների լավագույն ոճավորում» (Բանու Աթայա, Ջոն Մոլո), «Լավագույն մոնտաժ»՝ (Ջոն Բլում), «Լավագույն դիմահարդարում»՝ (Թոմ Սմիթ), «Լավագույն նկարիչ բեմադրող»՝ (Ստյուարտ Կրեյգ), «Լավագույն երաժշտություն»՝ (Ռավի Շանկար, Ջորջ Ֆենտոն), «Լավագույն սցենար»՝ (Ջոն Բրայլի), «Լավագույն ձայն»՝ (Ջերի Համֆրիս, Ռոբին Օ'Դոնոհյու,  Ջոնաթան Բեյթս, Սայմոն Քեյ), «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան»՝ (Էդվարդ Ֆոքս և Ռոշան Սեթ), «Երկրորդ պլանի լավագույն[դերասանուհի»՝ (Քենդիս Բերգեն)
1984 թվականին՝ Գրեմմի կինոմրցանակում «Լավագույն սաունդթրեքի» համար (Ռավի Շանկար, Ջորջ Ֆենտոն)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ганди»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ганди»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
«Ганди»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
Сценарий фильма(անգլ.)