Live Aid

Live Aid (ընթերցվում է «Լայվ Էյդ», անգլ.՝ Կենդանի օգնություն), միջազգային բարեգործական երաժշտական փառատոն, որը տեղի է ունեցել 1985 թվականի հուլիսի 13-ին։ Միջոցառումը կազմակերպվել է բրիտանացի երաժիշտներ Բոբ Գելդոֆի և Միջեմ Յուրի կողմից, Եթովպիայում 1984-1985 թվականների սարսափելի սովի ժամանակ տուժածներին օգնելու նպատակով։
Հիմնական հարթակներ են դարձել «Ուեմբլի» մարզադաշտը Լոնդոնում (որը 82000 մարդ է տեղավորել) և Ջոն Քենեդիի անվան մարզադաշտը Ֆիլադելֆիայում (որը 99000 մարդ է տեղավորել)։ Նմանատիպ համերգներն անցկացվել են նաև Մելբուրնում և Ճապոնիայում։
Այս միջոցառման համար կազմակերպվել է ամբողջ պատմության մեջ ամենանշանավոր արբանյակային հեռարձակումը․ մոտ 1,9 միլիարդ մարդ ավելի քան 150 երկրներում նայում էր ուղիղ եթերում այդ միջոցառումը։ 


== Գաղափար ==
Համերգը պլանավորված էր Գելդոֆի և Յուրի մի այլ նախագծին աջակցելու համար։ Համերգային ծրագիրը արագ աճում էր մի շարք երաժիշտների հետաքրքրության շնորհիվ։ Միջոցառումը չափազանց հաջող է ստացվել։ 2001 թվականին համերգի կազմակերպիչներից մեկն ասել է, որ միջոցառման պատրաստումների ընթացքում նրանք հույս ունեին հավաքել գոնե 1 միլիոն ֆունտ, սակայն վերջում հավաքվել է մոտ 150 միլիոն։
Այս նախագծի կազմակերպման համար Գելդոֆը ստացել է Բրիտանական կայսրության շքանշան։


== Կազմակերպություն ==
Համերգը սկսվել է Լոնդոնում և շարունակվել Ֆիլադելֆիայում, որտեղ այն սկսվել է ժամը 13։51-ին։ Ուեմբլիում ելույթները ավարտվել են ժամը 22։00-ին, իսկ Քենեդիի անվան մարզադաշտում՝ 04։05-ին։ Այսպիսով, համերգը շարունակվել է նվազագույնը 16 ժամ, բայց քանի որ շատ արտիստներ իմպրովիզացիաներ են ավելացրել իրենց ելույթներում, տևողությունը երկարացել է։
Ոչ մի համերգ դեռ այսքան ռոք և փոփ աստղերի միասին չէր հավաքել։ Սակայն, մի շարք արտիստներ, որոնք պիտի լինեին համերգին, այդպես էլ չեն հայտնվել, օրինակ՝ Tears For Fears խումբը, Ջուլիան Լենոնը, Քեթ Սթիվենսը, Փրինսը, Deep Purple-ը։ Status Quo խումբը միավորվել է Գելդոֆի անձնական խնդրանքով համերգին հանդես գալու համար։
Պլանավորվել է Միկ Ջագերի ԱՄՆ-ում և Դեյվիդ Բոուիի Անգլիայում համատեղ ելույթը, սակայն այն ձախողվել է տեսասինխրոնիզացիայի հետ խնդիրների պատճառով։ Ջագերը ելույթ է ունեցել Թինա Թըրների հետ Ֆիլադելֆիայի համերգի ժամանակ։
Երկու համերգներն էլ ավարտվել են երկու սովի դեմ միջազգային օրհներգերի կատարմամբ՝ Band Aid խմբի «Do They Know It’s Christmas?» երգով Լոնդոնում, և USA for Africa խմբի «We Are the World» երգով՝ Ֆիլադելֆիայում։


== Live Aid-ից ==
Միջոցառման հաջողությունը ստիպել է Ռոջեր Ուոթերսին գրել «The Tide Is Turning» երգը։ Այն ժամանակ «Queen» խումբը թողարկել է «One Vision» սինգլը ի պատիվ «Live Aid»-ին և Գելդոֆին։ Երգի ձայնագրման ժանանակ Բրայան Մեյը կրում էր «Live Aid»-ի պաշտոնական շապիկը։ Ֆրենսիս Ռոսին և Ռիկ Փարֆիտը վերականգնել են «Status Quo»-ն և սկսել աշխատանքները In the Army Now ալբոմի վրա։


== Գումար ==
Համերգների ժամանակ բոլոր ցանկացողները հնարավորություն ունեին գումար նվիրաբերել «Live Aid»-ի համար։ BBC-ն 300 հեռախոսային գիծ է տրամադրել, այսպիսով հեռուստադիտողները կարող էին նվիրատվություններ կատարել վարկային քարտերի օգնությամբ։ Փոխանցումների համար հեռախոսային համարը և հասցեն ցուցադրվում էին էկրանի վրա ամեն 20 րոպե։
Լոնդոնի համերգի սկզբից յոթ ժամ անց Գելդոֆը ստուգել է հավաքված գումարի մասին տեղեկությունները։ Նրան հայտնել են, որ 1,2 միլիոն ֆունտ է հավաքվել։ Գելդոֆը իր խոր հիասթափությունն է հայտնել և մոտեցել BBC-ի ներկայացուցիչներին։ Նա հարցազրույց է տվել, որի մեջ բողոքել է հեռուստադիտողներից, օգտագործելով «fuck» բառը։ BBC-ի ներկայացուցիչ Դևիդ Հիփվորթը, ով հարցազրույց էր վերցնում, սկսել էր կարդալ հասցեները, որոնց վրա պետք է փոխանցումներ անել, սակայն Գելդոֆը ընդհատել է նրան և ասել․ «Գրողի ծոցը հասցեները, մեզ թվեր են պետք» (անգլ.՝ Fuck the address let’s get the numbers!)։ Դրանից հետո փողային փոխանցումների քանակը ավելավել է մինչև 300 ֆունտ վայրկյանում։
Ինչպես նկատել է Գելդոֆը համերգների ժամանակ, փոխանցումների մեծամասնությունը կատարվել է Իռլանդիայից, չնայած նրան, որ այդ ժամանակ երկիրը խոր ճգնաժամի մեջ էր գտնվում։ Ամենախոշոր նվիրատվությունը կատարել է մի ընտանիք Դուբայից, որը մեկ միլիոն ֆունտ է փոխանցել Գելդոֆի հետ հեռախոսային զանգից հետո։
«Live Aid»-ի հաջորդ օրը տեղեկատվական գործակալությունները հայտնել են, որ միջոցառման ընթացքում հավաքվել է 40-50 միլիոն ֆունտ։ Ներկա պահին փառատոնի կազմակերպումը թույլ է տվել հավաքել մոտ 150 միլիոն ֆունտ։


== Ելույթներ և սեթլիստ ==


=== Ուեմբլի՝ Լոնդոն ===


=== Ջոն Ֆ. Քենեդիի անվան մարզադաշտ՝ Ֆիլադելֆիա ===


=== Ուրիշներ ===


== Հիշարժան պահեր համերգներից ==
«Queen» խումբը սկսել է ելույթը «Bohemian Rhapsody» երգով, հետո Ֆրեդի Մերկուրին երգել է «Radio Ga Ga», «Hammer to Fall», «Crazy Little Thing Called Love», «We Will Rock You» և «We Are the Champions» երգերը։ «Live Aid»-ի ավարտից հետո մի շարք խմբեր հարցումներ են կազմակերպել, որոնք արդյունքում «Queen»–ի ելույթը ճանաչվել է փառատոնի և ընդհանրապես երաժշտության մեջ լավագույնը։ Բրիտանիայում անգամ թողարկվել է հատուկ նամականիշ Ֆրեդի Մերկուրիի պատկերով։ Խմբի մասին կենսագրական ֆիլմը՝ Բոհեմյան Ռապսոդիան, ներառում է խմբի գրեթե ամբողջ ելույթը Ուեմբլիում, ինչի համար ստեղծվել է բեմի պատճենը։
Երբ Մադոննան բարձրացել է բեմ 30 աստիճան շոգի ժամանակ, նա ասել է, որ «չի պատրաստվում ոչինչ հանել, քանի որ մի քանի տարի հետո դա իր դեմ են օգտագործելու», ակնարկելով նրա 1978–1979 թվականի ֆոտոսեսիաներին, որոնց նկարները վաճառվել են «Playboy» և «Penthouse» ամսագրերին։
Չորս կոմպոզիցիաներ է կատարել «Duran Duran» խումբը, հաջորդ անգամ այս հնգյակը ելույթ է ունենում միասին միայն 2003 թվականին։
Ֆիլ Քոլինզը երգել է նաև Էրիկ Կլեպտոնի և վերամիավորված «Led Zeppelin» խմբի հետ։ Ֆիլի և վերջիններիս մեջ մեծ վեճ է առաջացել՝ ընդհանուր կարծիքով ելույթը շատ վատն էր, դրա մեջ երկու կողմերը միմյանց են մեղադրում։ Այդ պատճառով Led Zeppelin-ը թույլ չեն տվել ավելացնել այդ ելույթը նրանց պաշտոնական DVD-ի մեջ։
Ուեմբլիի համերգի եզրափակիչ մասում, Գելդոֆին, որպես հերոսի, ձեռքերի վրա են բարձրացրել «The Who» խմբի կիթառահար Պիտ Թաունսենդը և Փոլ ՄաքՔարթնին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Live Aid-ի ոչ պաշտոնական կայք ԱՄՆ-ում(անգլ.)
Live Aid-ի ոչ պաշտոնական ֆան կայք(անգլ.)
Live Aid BBC-ում(անգլ.)
Live Aid ԶԼՄ-ներում(անգլ.)