Եվգենի Օնեգին (ֆիլմ, 1958)

«Եվգենի Օնեգին» (ռուս.՝ «Евгений Онегин»), խորհրդային գունավոր լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ-օպերա՝ բեմադրված 1958 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսոր Ռոման Տիխոմիրովի կողմից Պյոտր Չայկովսկու համանուն օպերայի մոտիվներով, որն էլ ստեղծվել է Ալեքսանդր Պուշկինի վեպի հիման վրա։ Օպերայի երաժշտությունը կրճատված է 108 րոպե տևողությամբ։ Գլխավոր մենակատարներն են Մեծ թատրոնի դերասանները՝ Գալինա Վիշնևսկայան, Լարիսա Ավդեևան և Եվգենի Կիբկալոն։
ԽՍՀՄ-ում ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1959 թվականի մարտի 8-ին։


== Սյուժե ==
Ռուսաստանը 19-րդ դարի սկզբին։ Լարինների ազնվական կալվածքը։ Օլգա և Տատյանա քույրերին ու նրանց մորը հյուր է եկել Վլադիմիր Լենսկին, որն ընդունվում է որպես Օլգայի փեսացու։ Նա Լարիններին ծանոթացնում է իր ընկերոջ՝ Եվգենի Օնեգինի հետ։ Տատյանան բուռն կերպով հափշտակվում է հյուրով։ Նա հուզական կերպով նոր զգացմունքներ է ապրում։ Չկարողանալով զսպել իրեն՝ Օնեգինին նամակ է գրում՝ խոստովանելով իր սերը։ Հաջորդ այցելության ժամանակ Օնեգինը քաղաքավարի, բայց սառն է լինում։ Նա մերժում է Տատյանային, աղջիկը ցնցված է։
Լարինների տանը պարահանդես է։ Նահապետական կացութաձևը իր հետքն է թողնում նաև հրավիրովի երեկույթի վրա։ Օնեգինը ձանձրանում է։ Զվարճանալու նպատակով նա մեծ ուշադրություն է հատկացնում Օլգային, վերջինս կատակով պատասխանում է։ Լենսկին ամեն ինչ լրջորեն է ընդունում, վեճի բռնկման ընթացքում նա Օնեգինին հրավիրում է մենամարտի։ Ձմռան առավոտյան հակառակորդները հանդիպում են հին ջրաղացի մոտ։ Երկուսն էլ ներքուստ պատրաստ են հաշտության, բայց դա տեղի չի ունենում։ Հնչում են կրակոցներ։ Լենսկին մահանում է։
Անցնում է որոշ ժամանակ։ Նորից պարահանդես է, բայց այս անգամ փայլուն, մայրաքաղաքային։ Օնեգինն այստեղ ևս ձանձրանում է։ Հայտնվում է նոր զույգ՝ իշխան Գրեմինը կնոջ հետ։ Երիտասարդ իշխանուհին Տատյանան է։ Մեկ այլ ձևով գնահատելով նրա շքեղությունը՝ Օնեգինը նրան գրում է կրքոտ նամակ։ Նամակը հուզում է երիտասարդ կնոջը, նախկին զգացմունքները կարծես վերադառնում են... մի պահ։ Կրքոտ երիտասարդության ժամանակը թռել է անդառնալիորեն։ Տատյանան Օնեգինին մերժում է։


== Գլխավոր դերերում ==
Արիանդա Շենգելայա – Տատյանա Լարինա (երգում է Գալինա Վիշնևսկայան)
Սվետլանա Նեմոլյաևան – Օլգա Լարինա (երգում է Լարիսա Ավդեևան)
Վադիմ Մեդվեդև – Օնեգին (երգում է Եվգենի Կիբկալոն)
Իգոր Օզերով – Լենսկի (երգում է Անտոն Գրիգորևը)
Իվան Պետրով – Գրեմին (երգում է հենց ինքը)


== Դերերում (տիտրերում նշված չեն) ==
Զինաիդա Կվյատկովսկայա – Լարինա՝ կալվածատիրուհի, Տատյանայի և Օլգայի մայրը
Օլգա Պորուդոլինսկայա – դայակ
Էմմանուիլ Կապլան – մսյո Տրիկե, ֆրանսիացի
Գլիկերիա Բոգդանովա-Չեսնոկովա – հյուր
Վլադիմիր Վասիլև – Սկոտինին
Վերա Կուզնեցովա – ճորտ
Աննա Լյուբիմովա – էպիզոդ
Յակով Նայշուլեր – էպիզոդ
Յակով Ռոդոս – հյուր
Արկադի Տրուսով – կալվածատեր


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակներ – Ալեքսանդր Իվանովսկի, Ռոման Տիխոմիրով
Բեմադրող ռեժիսոր – Ռոման Տիխոմիրով
Գլխավոր օպերատոր – Եվգենի Շապիրո
Ռեժիսորներ – Ի. Գինդին, Վ. Միրոնովա
Գլխավոր նկարիչ – Նիկոլայ Սուվորով
Հնչյունային օպերատոր – Գրիգորի Էլբերտ
ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնի մեներգիչներ, երգչախումբ և նվագախումբ
Երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր – Բորիս Խայկին
Երաժշտական խորհրդատու – Ա. Դմիտրիև
Տնօրեն – Վ. Յակովլև


== Պարգևներ ==
1960 թվականին Էդինբուրգում կայացած Միջազգային 13-րդ կինոփառատոնում ֆիլմն արժանացել է դիպլոմի։ Տատյանա Լարինայի դերակատար Արիադնա Շենգելայան 1959 թվականին Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում ստացել է առաջին մրցանակ, իսկ 1960 թվականին Կիևում տեղի ունեցած Համամիութենական կինոփառատոնում արժանացել է գլխավոր մրցանակի։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Գալինա Վիշնևսկայան իր հուշերում պատմել է, որ ինքը պատրաստվում էր ոչ միայն երգել Տատյանայի դերերգը, այլև այն խաղալ ֆիլմում։ Նկարահանումներին խանգարել է դերասանոււհու և երգչուհու հղիությունը, սակայն դա չի խանգարել հղիության վերջին ամիսներին կատարելու կադրից դուրս ամբողջ տեքստը, չնայած երգչուհին և դերասանուհին ստիպված է եղել բառացիորեն կիսվել Մոսկվայի ու Լենինգրադի հիմնական աշխատանքների միջև, որտեղ տեղի էին ունենում ֆիլմի նկարահանումներն ու ձայնագրությունները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
««Евгений Онегин»»։ Государственный регистр фильмов։ Министерство Культуры Российской Федерации։ Վերցված է 2014-06-07 
««Евгений Онегин» Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003»։ Киностудия Ленфильм։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-04-03-ին։ Վերցված է 2019-08-09  
««Евгений Онегин»»։ Фильмы։ Энциклопедия отечественного кино։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին։ Վերցված է 2014-06-07  
««Евгений Онегин»»։ Статья։ Онлайн энциклопедия Кирилла и Мефодия։ Վերցված է 2014-06-07 
««Евгений Онегин»»։ Энциклопедия кино։ Академик։ Վերցված է 2014-06-07 
«Եվգենի Օնեգին»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում