Միխայիլ Կովալ

Միխայիլ Կովալ (ուկրաիներեն՝ Михайло Володимирович Коваль, փետրվարի 26, 1956(1956-02-26), Իզյասլավ, Իզյասլավի շրջան, Խմելնիցկիի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ուկրաինայի ռազմական հրամանատար։ Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի քարտուղարի առաջին տեղակալը 2015 թվականի հունվարի 17-ից։ Գեներալ-գնդապետ։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։
Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար (2014 թվականի մարտի 25-ից հուլիսի 3-ը), Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի քարտուղարի տեղակալ (2014 թվականի հուլիսի 3-ից 2015 թվականի հունվարի 17)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1956 թվականի փետրվարի 26-ին Ուկրաինական ԽՍՀ-ի Իզյասլավ Խմելնիցկի մարզի Իզյասլավ քաղաքում։
1971 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1975 թվականի հունիս սովորել է Կամենեց-Պոդոլսկի ինդուստրիալ տեխնիկումում՝ մարկշեյդերի բաժնում։ Ավարտելուց հետո ստացել է «Լեռնային տեխնիկ-մարկշեյդեր» որակավորում և ընդունվել Վ. Կ. Խարչենկոյի անվան Կամենեց-Պոդոլսկի բարձրագույն ռազմատեխնիկական հրամանատարական ուսումնարան։ Սովորել է 1975 թվականի օգոստոսից մինչև 1979 թվականի սեպտեմբեր «ինժեներա-սակրավոր և օդադեսանտային զորքերի հրամանատար» մասնագիտությամբ։


=== Զինվորական ծառայություն ===
1979 թվականից մինչև 1983 թվականը ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի 132-րդ առանձին գվարդիական ինժեներասակրավորական գումարտակի տարբեր պաշտոններում՝ եղել է ինժեներասակրավորական դասակի հրամանատար (1979 թվականի սեպտեմբերից), ինժեներատեխնիկական վաշտի հատուկ ականազերծման դասակի հրամանատար (1980 թվականի փետրվարից), ապա ինժեներատեխնիկական վաշտի հրամանատար (1980 թվականի փետրվարից)։
1983 թվականի հունվարից՝ 104-րդ գվարդիական օդադեսանտային դիվիզիայի 306 ուսումնական կենտրոնի պետ։ 1984 թվականի հոկտեմբերին տեղափոխվել է 104-րդ գվարդիական օդադեսանտային դիվիզիայի 328-րդ գվարդիական պարաշյուտադեսանտային գունդը, զբաղեցրել 3-րդ պարաշյուտադեսանտային գումարտակի հրամանատարի տեղակալի և հրամանատարի պաշտոնները (1985 թվականի հոկտեմբերից)։
1990 թվականին ավարտել է Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։
1990 թվականի հունիսից՝ 36-րդ առանձին օդադեսանտային բրիգադի հրամանատարի տեղակալ (Լենինգրադի մարզի Գարբոլովո գյուղ)։
1990 թվականի դեկտեմբերից՝ օդային բրիգադների կրտսեր մասնագետների պատրաստման 224-րդ ուսումնական կենտրոնի պետի տեղակալ (Լվովի մարզի Խիրով քաղաք)։ 1992 թվականի մայիսին նշանակվել է այդ կենտրոնի պետի պաշտոնում։
1995 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1997 թվականի հուլիսը սովորել է Կիևում Ուկրաինայի Զինված ուժերի ակադեմիայի օպերատիվ-ռազմավարական ֆակուլտետում (այժմ՝ Ուկրաինայի Իվան Չեռնյախովսկու անվան պաշտպանության ազգային համալսարան)։
1997 թվականի հուլիսին Կովալը նշանակվել է Հյուսիսային օպերատիվ հրամանատարության 8-րդ բանակային կորպուսի 30-րդ տանկային դիվիզիայի շտաբի պետ-հրամանատարի տեղակալ։ 1997 թվականի նոյեմբերից այդ դիվիզիայի հրամանատարն է։
1999 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Ռովնո քաղաքում Արևմտյան օպերատիվ հրամանատարության 13-րդ բանակային կորպուսի հրամանատարի առաջին տեղակալ-շտաբի պետ։
2001 թվականի սեպտեմբերից՝ շտաբի պետ Ուկրաինայի ՆԳՆ ներքին զորքերի գլխավոր վարչության պետի առաջին տեղակալ։ 2002 թվականի փետրվարի 2-ին Կովալը նշանակվել է Ուկրաինայի պետական սահմանի պահպանության հարցերով պետական կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ՝ Ուկրաինայի Սահմանապահ զորքերի հրամանատար։
2003 թվականի օգոստոսի 18-ին նշանակվել է Ուկրաինայի պետական սահմանապահ ծառայության նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնում՝ անձնակազմի հետ աշխատանքի դեպարտամենտի տնօրենի պաշտոնում։ Նույն թվականին բանակցություններ է վարել ռուսական կողմի հետ Տուզլա կղզու շուրջ հակամարտության ընթացքում։
2007 թվականին Չերնովիցկի Յուրի Ֆեդկովիչի անվան ազգային համալսարանում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ նվիրված ուկրաինացի և խորհրդային քաղաքական ու կուսակցական գործիչ Վ. Պ. Զատոնսկու գործունեության ուսումնասիրությանը։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։


==== Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանին ====
2014 թվականի մարտի 5-ին Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի միանալու ժամանակ սահմանապահ զորքերի գեներալ-գնդապետ Կովալը առևանգվել էր «անհայտ կազմավորումների կողմից զինվորական համազգեստով» Յալթայի մերձակայքում գտնվող զորամասի մոտ, որտեղ նա եկել էր «բարձրացնելու ուկրաինացի սահմանապահների մարտական ոգին»։ Կովալի խոսքով՝ իրեն առևանգել են Ռուսաստանի օդադեսանտային զորքերի մարտիկները՝ քաղաքացիական անձանց մասնակցությամբ։ Նույն օրը նա ազատ է արձակվել։
«Գիշերային գայլեր» մոտոակումբի Ղրիմի բաժանմունքի ղեկավար Վիտալի Պունկոն պատմել է Կովալի առևանգման գործողության մանրամասների մասին։ Պունկոյի խոսքով՝ գեներալը պետք է ուկրաինացի սահմանապահներին Յալթայում կրակ բացեր Ղրիմի ինքնապաշտպանական ուժերի վրա պարտության համար, իսկ բայքերների խնդիրն էր թույլ չտալ արյունահեղություն։ Երբ Կովալի մեքենան մոտեցել է հատվածին, բայքերները արգելափակել են այն, գեներալին դուրս են հանել և տեղափոխել այն մեքենան, որի ղեկին նստած էր Պունկոն, որը նրան տարել էր Սիմֆերոպոլի օդանավակայան։ Իրականում, ինքնապաշտպանության 4-րդ վաշտի հրամանատար Վլադիմիր Մերցալովի խոսքով՝ «ավելի ճիշտ է ասել, որ իրեն առևանգել են «Գիշերային գայլերի» բաճկոններով մարդիկ»։


==== Զինված հակամարտություն Ուկրաինայի արևելքում ====
2014 թվականի մարտի 25-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան հաստատվել է Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատարի պաշտոնում, այդ որոշման օգտին քվեարկել է 251 պատգամավոր՝ անհրաժեշտ 226 ձայնի դեպքում։
2014 թվականի հուլիսի 3-ին Գերագույն ռադան նախագահի առաջարկությամբ Կովալին ազատել է պաշտպանության նախարարի պարտականությունների կատարումից, նիստում որոշումը պաշտպանել է 327 պատգամավոր՝ անհրաժեշտ 226 ձայնի դեպքում։ Նույն օրը Նախագահի հրամանագրով գեներալը նշանակվել է Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի քարտուղարի տեղակալի պաշտոնում, իսկ Ուկրաինայի պաշտպանության նոր նախարար Է դարձել գեներալ-գնդապետ Վ.Վ. Գելետեյը։
2015 թվականի հունվարի 17-ին նշանակվել է Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի քարտուղարի առաջին տեղակալի պաշտոնում։
2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդգրկվել է Ռուսաստանի պատժամիջոցների ցուցակում։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Կինը՝ Անտոնինա Նիկոլաևնան, ծառայել է օդադեսանտային զորքերում ավագ ենթասպայի կոչումով, իր հաշվին ունի 18 ցատկ պարաշյուտով։ Որդիներ Վլադիմիրը և Բոգդանը նույնպես գնացել են ծնողների հետքերով, նրանցից յուրաքանչյուրը մի քանի տասնյակ ցատկ է կատարել։


== Պարգևներ ==
«Արժանիքների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2014 թվականի դեկտեմբերի 4), Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության ժամանակ ցուցաբերած անձնական խիզախության և հերոսության, ռազմական երդմանը հավատարմության, բարձր պրոֆեսիոնալիզմի և Ուկրաինայի Զինված ուժերի օրվա առթիվ։
2-րդ աստիճանի «Վաստակի համար» շքանշան (2011 թվականի օգոստոսի 23), պետական ինքնիշխանության պաշտպանության, քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ապահովման, պետության տնտեսական անվտանգության ամրապնդման, ուկրաինացի ժողովրդին բարեխիղճ և անբասիր ծառայության և Ուկրաինայի անկախության 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ։
«Արժանիքների համար» III աստիճանի շքանշան (2003 թվականի հոկտեմբերի 20), Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, պաշտպանունակության և անվտանգության պաշտպանության գործում հատուկ ծառայությունների, ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ցուցաբերած արիության և բարձր պրոֆեսիոնալիզմի համար։
Բոգդան Խմելնիցկի III աստիճանի շքանշան (2016 թվականի դեկտեմբերի 2), ուկրաինական պետության պաշտպանունակության ամրապնդման գործում անձնական ներդրման, խիզախության, անձնվիրության և բարձր պրոֆեսիոնալիզմի համար, որոնք դրսևորվել են զինվորական պարտքը կատարելիս, և Ուկրաինայի Զինված ուժերի օրվա առթիվ։
Կարմիր Աստղի Շքանշան
«ԽՍՀՄ զինված ուժերում Հայրենիքին ծառայության համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան (1991)։
ԽՍՀՄ և Ուկրաինայի 9 մեդալ, այդ թվում՝․
«Ուկրաինայի զինվորական ծառայության համար» մեդալը (1998 թվականի նոյեմբերի 23), զինվորական պարտքի օրինակելի կատարման, մարտական և մասնագիտական պատրաստության բարձր ցուցանիշների հասնելու համար։
«Հայրենիքի Պաշտպանի» մեդալ։
«Մարտական ծառայություն» մեդալ։
Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարության «խիզախություն և պատիվ» գերազանցության նշան (2001)։


== Քրեական հետապնդում ==
Ռուսաստանի Դաշնության քննչական կոմիտեի կողմից Կովալը կասկածվում է Ուկրաինայի արևելքում ռազմական հանցագործություններ կատարելու մեջ։


== Աշխատանքներ ==
Михайло Коваль Громадсько-політична та культурно-освітня діяльність В. П. Затонського : автореф. дис… канд. іст. наук: 07.00.01 / Коваль Михайло Володимирович. — Чернівецький національний ун-т ім. Юрія Федьковича. — Чернівці, 2007. — 20 с.
Михайло Коваль З неба — в бій. Повітряно-десантні війська збройних сил різних країн у другій світовій війні та локальних конфліктах [Текст] : історичний нарис / М. В. Коваль. — Вид. 2-е, доп.. — Вінниця: СПД Данилюк В. Г., 2008. — 212 с. — ISBN 978-966-2917-56-7
Михайло Коваль Довготривала фортифікація на теренах України напередодні та під час другої світової війни. Міфи і реалії. / Михайло Коваль, генерал-полковник, канд. іст. наук. — Нац. ун-т оборони України [та ін.]. — Хмельницький: Вид-во Нац. акад. ДПСУ, 2011—2013 (7 томов).


== Ծանոթագրություններ ==