Եթերներ

Եթերներ, օրգանական միացություններ
  
    
      
        R
        O
        
          R
          ′
        
      
    
    {\displaystyle ROR'}
   ընդհանուր բանաձևով (
  
    
      
        R
        ,
        
          R
          ′
        
      
    
    {\displaystyle R,R'}
  -ն օրգանական ռադիկալներ են)։ Երբ երկու ռադիկալները միատեսակ են (
  
    
      
        R
        =
        
          R
          ′
        
      
    
    {\displaystyle R=R'}
  ), եթերները կոչվում են համաչափ, հակառակ դեպքում՝ խառը։ Եթերները հիմնականում անվանում են ըստ նրանցում եղած ռադիկալների, օրինակ, 
  
    
      
        C
        
          H
          
            3
          
        
        O
        C
        
          H
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle CH_{3}OCH_{3}}
   -դիմեթիլեթեր, 
  
    
      
        C
        
          H
          
            3
          
        
        O
        
          C
          
            2
          
        
        
          H
          
            5
          
        
      
    
    {\displaystyle CH_{3}OC_{2}H_{5}}
   -մեթիլէթիլեթեր և այլն։ Արոմատիկ, ճարպարոմատիկ, ինչպես նաև ցիկլավոր եթերներ շատ հաճախ կրում են պատահական անուններ, օրինակ, անիզոլ, ֆենետոլ, դիօքսան և այլն։


== Նկարագիր ==
Եթերները սովորաբար հաճելի հոտով նյութեր՝ են։ ալիֆատիկ շարքի ստորին ներկայացուցիչները հեշտ ցնդող են և եռում են ավելի ցածր ջերմաստիճանում, քան համապատասխան ալկոհոլները (եթերները, ի հակադրություն ալկոհոլների, ասոցված չեն)։ Եթերները վատ են լուծվում ջրում, լավ՝ օրգանական լուծիչներում, կայուն են հիմքերի և ալկալիական մետաղների նկատմամբ, սակայն, խիտ ծծմբական և յոդաջրածնական թթուների հետ տաքացնելիս քայքայվում են՝ առաջացնելով ալկոհոլներ։ 

  
    
      
        R
        O
        
          R
          ′
        
        +
        H
        J
        →
        
          
            
              [
              
                
                  
                    R
                    O
                    
                      R
                      ′
                    
                  
                
                
                  
                    H
                  
                
              
              ]
            
          
          
            
              J
              
                −
              
            
          
          
            +
          
        
        →
        R
        O
        H
        +
        
          R
          ′
        
        J
      
    
    {\displaystyle ROR'+HJ\rightarrow \mathbf {\begin{bmatrix}ROR'\\H\end{bmatrix}} _{J^{-}}^{+}\rightarrow ROH+R'J}
  Թթվածնի ազատ էլեկտրոնային զույգի հաշվին միացնում են կատիոն (օրինակ, պրոտոն)՝ առաջացնելով օքսոնիումային 
  
    
      
        
          
            [
            
              
                
                  +
                
              
              
                
                  R
                  O
                  
                    R
                    ′
                  
                
              
              
                
                  H
                
              
            
            ]
          
        
      
    
    {\displaystyle \mathbf {\begin{bmatrix}+\\ROR'\\H\end{bmatrix}} }
   իոն։ 
Ալիֆատիկ և շատ ցիկլավոր եթերներ օդում դանդաղ օքսիդանում են՝ առաջացնելով պայթուցիկ գերօքսիդներ։


== Ստացում ==
Եթերները հիմնականում ստանում ևն համապատասխան ալկոհոլներից ծծմբական թթվով ջուր պոկելով․ 

  
    
      
        R
        O
        H
        +
        
          H
          
            2
          
        
        S
        
          O
          
            4
          
        
        →
        R
        O
        S
        
          O
          
            3
          
        
        H
        +
        
          H
          
            2
          
        
        O
      
    
    {\displaystyle ROH+H_{2}SO_{4}\rightarrow ROSO_{3}H+H_{2}O}
  ,

  
    
      
        R
        O
        S
        
          O
          
            3
          
        
        H
        +
        R
        O
        H
        →
        R
        O
        R
        +
        
          H
          
            2
          
        
        S
        
          O
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle ROSO_{3}H+ROH\rightarrow ROR+H_{2}SO_{4}}
  Բնության մեջ լայնորեն տարածված են բազմաթիվ ֆենոլների, նավթոլների և այլ նյութերի եթերներ։ Եթերները կիրառվում են որպես լուծիչներ, պլաստիֆիկատորներ, ջերմակիրներ, ինչպես նաև հոտավետ նյութերի արտադրության մեջ։