Առյուծ արքան (ֆիլմ)

«Առյուծ արքան» (անգլ.՝ The Lion King), ամերիկյան անիմացիոն ֆիլմ, որը թողարկվել է 2019 թվականին ռեժիսոր Ջոն Ֆավրոյի և սցենարիստ Ջեֆ Նաթանսոնի կողմից։ Ֆիլմը ամբողջությամբ նկարահանվել է ֆոտոռեալիստական համակարգչային անիմացիայի միջոցով։ Կերպարների դերերը հնչյունավորել են Դոնալդ Գլովերը, Ջեյմս Էռլ Ջոնսը, Բիլլի Այքները, Սեթ Ռոգենը, Բիյոնսեն և ուրիշներ։
Այն 1994 թվականի նույնանուն մուլտֆիլմի ռիմեյքն է։ Կինոնկարը էկրաններ է բարձրացել 2019 թվականի հուլիսի 18-ին, երբ մուլտֆիլմը դարձավ 25 տարեկան։ 2019 թվականի ապրիլի 10-ին թողարկվել է ֆիլմի առաջին թրեյլերը։
Կինոքննադատների կողմից ֆիլմը ծիծաղելի գնահատականների է արժանացել։ Այն գովասանքի է արժանացել վիզուալ գեղեցկության և հեղափոխական հատուկ էֆեկտների համար, սակայն քննադատվել է բնօրինակ մուլտֆիլմին ճշգրիտ կրկնօրինակման համար։


== Սյուժե ==
Աֆրիկայի Հպարտության երկրներում կենդանական աշխարհին տիրում էր առյուծների հպարտությունը՝ հպարտության կիրճերից։ Թագավոր Մուֆասայի և Թագուհի Սարաբիի նորածին որդին՝ Սիմբան, հավաքված կենդանիներին ներկայացավ Ռաֆիկի հոլակապիկի՝ թագավորության շամանի և խորհդատուի շնորհիվ։ Մուֆասան Սիմբային ցույց է տալիս Հպարտության երկիրը և բացատրում թագավորության և կյանքի շրջանի պարտականությունները, որ իրար են կապում բոլոր կենդանիներին։ Մուֆասայի երիտասարդ եղբայրը՝ Սքարը, տենչում էր դավադրությամբ գահից դուրս թողնել Մուֆասային և Սիմբային։ Այդպես նա կարող էր թագավոր դառնալ։ Նա Սիմբային և նրա լավագույն ընկերուհի Նալային (ով հետագայում Սիմբայի զույգն էր դառնալու) նենգությամբ ուղարկում է փղերի գերեզմանը, որտեղ նրանք հարձակման են ենթարկվում Շենզիի, Կամարիի և Ազիզիի գլխավորությամբ առաջնորդվող բորենիներից։ Մուֆասան այդ միջադեպից զգուշանում է իր սեղանապետ եղնեղջուր Զազուից և փրկում ձագերին։ Չնայած Սիմբայի հետ կայացած կռվին՝ Մուֆասան ներեց նրան և բացատրեց, որ անցյալի մեծ թագավորները գիշերային երկնքից հետևում են նրանց, և մի օր դա կպատահի նաև Սիմբայի հետ։ Միևնույն ժամանակ, Սքարը այցելում է բորենիներին և կարողանում է համոզել նրանց, որ օգնեն Մուֆասային պարտության մատնել հպարտության հողերում որսի իրավունք ստանալու դիմաց։
Սքարը ծուղակ է սահմանում իր եղբոր և եղբորորդու համար։ Սիմբային կիրճի մեջ հրապուրելով և ունենալով բորենիների որսը խոշոր եղջերավոր նախիրների հետ, ստեղծվեց խուճապ, որի արդյունքում կոտնահարվեր Սիմբան։ Սքարը Մուֆասային տեղեկացրեց Սիմբային սպասվող վտանգի մասին, իմանալով, որ արքան կշտապի փրկել իր որդուն։ Մուֆասան փրկում է իր որդուն, սակայն հայտնվում է կիրճի եզրին կախված։ Սքարը հրաժարվում է օգնել Մուֆասային, փոխարենը մահվան է թողնում նրան։ Այնուհետև նա համոզում է Սիմբային, որ այդ ողբերգությունը նրա մեղքով էր,և խորհուրդ տալիս թողնել թագավորությունը և այլևս չվերադառնալ։ Սքարը բորենիներին պատվիրում է սպանել Սիմբային, բայց Սիմբան փախչում է։ Նա Հպարտության երկրին պատմում է, որ Սիմբան և Մուֆասան սպանվել են խուճապի ժամանակ, և, որ քայլ առաջ պետք էր ունենալ նոր թագավոր։ Սքարը թույլատրեց իր 3 բորենիներին ապրել Հպարտության երկրում։
Սիմբան անապատում տկարանում է, և նրան փրկում են Տիմոնն ու Պումբան՝ ափրիկյան ստնավորը և ափրիկյան խոզը, ովքեր վտարվել էին ընկերների կողմից։ Սիմբան մեծանում է ջունգլիներում իր երկու նոր ընկերների և ուրիշ կենդանիների հետ՝ ապրելով անհոգ կյանք «hakuna matata» կարգախոսի ներքո։ Այժմ երիտասարդ Սիմբան փրկում է Տիմոնին և Պումբային քաղցած առյուծից, ով պարզվում է Նալան է։ Նա և Սիմբան վերամիավորվում են և սիրահարվում։ Նա կոչ է անում Սիմբային վերադառնալ տուն, պատմելով, որ Հպարտության Երկիրը՝ Սքարի թագավորությամբ, երաշտի ներքո դարձել է անապատ։ Իր հոր մահվան մեջ մեղավոր զգալով, Սիմբան հրաժարվում է առաջարկից և դուրս գալիս իր մեջ տիրող փոթորկից։ Այնուհետև նա հանդիպեց Ռաֆիկիին, ով պատմեց նրան, որ Մուֆասայի ոգին ապրում է Սիմբայի մեջ։ Գիշերային երկնքով Սիմբային է այցելում Մուֆասան՝ որպես ուրվական և պատմում, որ նա որպես թագավոր պետք է վերցնի իր օրինական տեղը։ Գիտակցելով, որ երկար չի կարող փախչել իր անցյալից, Սիմբան որոշում է վերադառնալ Հպարտության Երկիր։
Իր ընկերների օգնությամբ Սիմբան Հպարտության Ժայռերում զրպարտում է անցյալի բորենիներին և դուրս է գալիս Սքարի դեմ։ Սքարը ծաղրում է Սիմբային՝ հոր մահվան մեջ իր ունեցած դերի համար, և տանում է նրան դեպի կիրճի եզրը, որտեղ նա հայտնում է Սիմբային, որ նա է սպանել Մուֆասային։ Զայրացած Սիմբան բացահայտում է ճշմարտությունը այդքան հանգստացած հպարտությունից հետո։ Սքարը փորձում է ինքն իրեն պաշտպանել, սակայն Մուֆասայի վերջին ժամերին տրված գիտելիքը բացահայտում է իր դերը նրա մահվան մեջ։ Տիմոնը, Պումբան, Ռաֆիկին, Զազուն և առյուծները հոգ տարան բորենիների մասին, մինչ փախչել փորձող Սքարը Սիմբայի շնորհիվ հայտնվեց Հպարտության կիրճերի անկյունագծում։ Սքարը ողորմություն է խնդրում և փորձում է մեղադրել բորենիներին իր գործողությունների համար։ Սիմբան պահպանում է Սքարի կյանքը, բայց պատվիրում է ընդմիշտ թողնել Հպարտության երկիրը։ Սքարը հրաժարվում է և հարձակվում է իր եղբորորդու վրա, բայց Սիմբան կարողանում է կառավարել իրեն և Հպարտության կիրճից ցած է նետում նրան։ Սքարը կենդանի է մնում, սակայն սպանվում է բորենիների կողմից, ովքեր որոշեցին միավորվել և դավաճանել Սքարին։ Այնուհետև, Սիմբան ստանձնում է թագավորությունը և թագուհի է դարձնում Նալային։


== Դերասանական կազմ ==
Դոնալդ Գլովեր՝ Սիմբա
Ջ. Դ. Մակկրերի՝ երիտասարդ Սիմբա
Սեթ Ռոգեն՝ Պումբա
Չիվեթել Էջիոֆոր՝ Շրամ
Էլֆրի Վուդարդ՝ Սարաբի
Բիլլի Այքներ՝ Տիմոն
Բիյոնսե Նոուլզ-Քարթեր՝ Նալա
Շահադի Ռայտ Ջոզեֆ՝ երիտասարդ Նալա
Ջեյմս Էռլ Ջոնս՝ Մուֆասա
Ջոն Կանի՝ Րաֆիկի
Ջոն Օլիվեր՝ Զազու
Ֆլորենս Կասումբա՝ Շենզի
Էրիկ Անդրե՝ Ազիզի
Կիգան Մայքլ Կեյ՝ Կամարի
Էմի Սեդարիս՝ Խայտահավ


== Արտադրություն ==


=== Զարգացում ===
2016 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Walt Disney Pictures-ը հաստատեց, որ Ջոն Ֆավրոն կզբաղվի «Առյուծ արքան» ռիմեյքի ռեժիսուրայով, որտեղ 1994 թվականի մուլտֆիլմից երգեր են ներկայացվելու։ Ավելի ուշ, 2016 թվականի հոկտեմբերի 13-ին հաղորդվեց, որ Դիսնեյը վարձել է Ջեֆ Նաթանսոնին, որպեսզի վերջինս ֆիլմի համար սցենար գրի։ 2016 թվականի նոյեմբերին, ComingSoon.net-ի հետ զրույցում Ֆավրոն պատմել է վիրտուալ իրականության տեխնոլոգիայի մասին, որը նա օգտագործել է «Ջունգլիների գիրքը» ֆիլմում, նա հաղորդեց, որ այդ տեխնոլոգիան նա ավելի շատ կօգտագործի «Առյուծ արքան» ֆիլմում։ Մամուլում ֆիլմը սխալմամբ խաղարկային է անվանվել, սակայն իրականում այն ամբողջությամբ նկարահանվել է ռեալիստական համակարգչային գրաֆիկայի և վիրտուալ իրականության շնորհիվ և իրական դերասաններ և տեսարաններ չի պարունակում։


=== Դերասանների ընտրություն ===
2017 թվականի փետրվարին Դոնալդ Գլովերը և Ջեյմս Էռլ Ջոնսը միացան Սիմբայի և Մուֆասայի դերերին։ Ջոնը Մուֆասային նաև բնօրինակ մուլտֆիլմում է հնչյունավորել։ WWE-ի ըմբիշներ Բիգ Ին, Քոֆի Քինգստոնը և The New Day-ից Քսայվիե Վուդսը հաղորդել են, որ հետաքրքրված են ֆիլմում ցուցադրել իրենց ձայները։ 2017 թվականի մարտին հայտարարվեց, որ Բիյոնսեն Նալայի դերի համար Ֆավրոյի լավագույն ընտրությունն է և որ ռեժիսորը և ստուդիան պատրաստ են ամեն ինչ անել, որպեսզի համապատասխանեցնեն նրա ծանրաբեռնված գրաֆիկին։
2017 թվականի ապրիլին Բիլլի Այքներին և Սեթ Ռոգենին բաժին է հասնում Տիմոնի և Պումբայի դերերը։ Նույն թվականի հուլիսին Ջոն Օլիվերը ընտրվեց Զազուի դերի համար։ Օգոստոսին հայտարարվեց, որ Էլֆրի Վուդարդը և Ջոն Կանրին ընտրվել են Սարաբիի և Րաֆիկի դերերում։


=== Նկարահանումներ ===
Ֆիլմի արտադրությունը սկսվել է 2017 թվականի ամռանը, Կալիֆոռնիա նահանգի, Լոս Անջելես քաքաղի կապույտ էկրանի ֆոնին։
«Առյուծ արքայի» թիզեր թրեյլերը ռեկորդ է գրանցել Դիսնեյի հոլովակների շրջանում։ 24 ժամվա ընթացքում թրեյլերը հավաքել է 224, 6 միլիոն դիտում և դարձել է հայտնիությամբ երկրորդ թիզերը։


== Երաժշտություն ==
Բնօրինակ մուլտֆիլմի կոմպոզիտոր Հանս Ցիմերը վերադարձավ երաժշտական ուղեկցության համար երգեր գրելուն և հները թարմացնելու համար։ Էլթոն Ջոնը նույնպես վերադարձավ, որպեսզի վերամշակի մուլտֆիլմից իր ստեղծագործությունները, հետո նրան միանում է Բիյոնսեն։ Էլթոնը, Թիմ Ռայսը և Բիյոնսեն ստեղծեցին ֆիլմի համար նոր երգ, որը անվանվեց «Spirit» («Հոգի») և որը կատարում է հենց Բիյոնսեն։ 2019 թվականի հուլիսի 9-ին երգը թողարկվել է որպես սաունդթրեքերի սինգլ։ Ջոնը և Ռայսը ֆիլմի եզրափակիչ տիտրերի համար նոր երգ գրեցին։ Այն ստացավ «Never Too Late» անվանումը և ձայնագրվեց Ջոնի կողմից։ Ֆիլմի սաունդթրեքը իր մեջ ներառում է բնօրինակ մուլտֆիլմի բոլոր երգերը, «The Lion Sleeps Tonight» («Այս գիշեր առյուծը քնում է») երգի քավեր տարբերակը և «He Lives in You» («Նա ապրում է քո մեջ») ստեղծագործությունը։ Ցիմերի ստեղծագործություններով և Ջոնի և Ռայսի երգերով պաշտոնական սաունդթրեքը թողարկվել է թվային տարբերակով, 2019 թվականի հուլիսի 11-ին Walt Disney Records լեյբլում, իսկ ֆիզիկական տարբերակը թողարկվել է հուլիսի 19-ին։
Բիյոնսեն նաև զբաղվել է «The Lion King: The Gift» հատուկ ալբոմի, ներառյալ «Spirit» սինգլի ղեկավարությամբ և պրոդյուսերությամբ։ Բոլոր երգերը ոգեշնչված են ֆիլմի իրադարձություններով և երաժշտական թեմայով։ Ալբոմը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսի 19-ին։


=== Սաունդթրեք ===
Ամբողջ երաժշտությունը գրվել է Հանս Ցիմերի կողմից։ Բոլոր երգերը, բացի նշվածներից, գրվել են Էլթոն Ջոնի և Թիմ Ռայսի կողմից։


== Վարձույթ ==
Ֆիլմը էկրաններ է բարձրացել 2019 թվականի հուլիսի 18-ին։


=== Շահույթային գանձում ===
«Առյուծ արքան» առաջին 24 ժամվա նախապատվերների (սկսած 2019 թվականի հունիսի 24-ից, բնօրինակ մուլտֆիլմի 25 ամյակի օրը) ընթացքում, ըստ Fandango-ի, դարձել է 2019 թվականի նման ցուցանիշով երկրորդ ֆիլմը («Վրիժառուները. Վերջնախաղ»-ից հետո), իսկ ըստ Atom Tickets-ի «Առյուծ արքան» ընտանեկան ֆիլմերի շարքում, առաջին օրվա ընթացքում ամենաշատ նախապատվեր ունեցող ֆիլմն է։ Թողարկումից երեք շաբաթ առաջ ֆիլմի առաջին տնային ուիքենդի գանձումը սպասվում էր 150–170 միլիոն դոլար։ Թողարկումից մեկ շաբաթ առաջ, տնային վարձույթի գանձումը առաջին շաբաթավերջի ընթացքում կանխատեսվում էր 180 միլիոն դոլար 4725 կինոթատրոններում, որը ֆիլմը դարձնում է, ըստ կինոթատրոնների թվի, բոլոր ժամանակների խոշոր ռելիզը։
Համաշխարհային վարձույթի առաջին տասը օրվա ընթացքում ֆիլմի գանձումը սպասվում է 450 միլիոն դոլար, ներառյալ 160–170 միլիոն դոլար առաջին համաշխարհային ուիքենդի համար։ Չինաստանում, որտեղ ռելիզը համաշխարհային պրեմիերայից մեկ շաբաթ շուտ է տեղի ունեցել, առաջին ուիքենդի կանխատեսումները կազմել են 50–60 միլիոն դոլար։ Արդյունքում այն կանգ առավ 54,2 միլիոն դոլարի վրա, որը գերազանցեց «Ջունգլիների գիրքը» և «Գեղեցկուհին և հրեշը» ֆիլմերին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==