armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մարկ Բագլի

Մարկ Բագլի (անգլ.՝ Mark Bagley, օգոստոսի 7, 1957(1957-08-07), Ֆրանկֆուրտ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), կոմիքսների ամերիկացի նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտի Մայնում, ամերիկացի զինծառայողի ընտանիքում։ Մանուկ հասակից հետաքրքրված էր նկարչությամբ, այդ թվում` կոմիքսներով։ 1985 թվականին զինվորագրվել է ԱՄՆ-ի բանակ, ավելի ուշ որոշում է նկարչական դասեր անցնել արվեստի դպրոցում։ Ավարտելուց հետո անարդյունաբար փորձում է տեղ ստանալ կոմիքսի արդյունաբերությունում, սակայն դրա փոխարեն դառնում է տեկնիկական գծագրիչ։
1986 թվականին Marvel Comics-ի գլխավոր խմբագիր Ջիմ Շուտերը նախաձեռնում է «Marvel Try-out Book» նախագծի սկիզբը և այդ նպատակով սկսում է գրավել նոր տաղանդավոր նկարիչների։ Նրանցից մեկն է դառնում 29-ամյա Մ. Բագլին` զարմացնելով ժյուրիին իր ինքնատիպ նկարներով։ Նա աշխատանք է ստանում Marvel Comics-ում և սկզբում սկսում է աշխատել արդեն պատրաստ նկարների ստվերաներկի մշակմամբ։
1990 թվականին Բագլին դառնում է նոր սուպերհերոսների թիմի` New Warriors-ի շարքի նկարիչը։ Այդ շարքը դառնում է Marvel Comics-ի ամենահաջողվածներից մեկը 1990-ական թվականներին։
Մի քանի ամսից Մ. Բագլին նշանակվում է բոլոր ժամանակների ամենահայտնի կոմիքսների շարքերից մեկի` Amazing Spider-Man-ի նկարիչը։ Մարկի ոճն այնքան է բարելավվում, որ այժմ նա համարվում է այդ շարքի լավագույն նկարիչներից մեկը։
1997 թվականին Մ. Բագլին հայտարարում է, որ Սարդ-մարդուն նկարելն արդեն այդքան էլ հետաքրքիր չէ և անցնում է մեկ այլ` Thunderbolts (Շանթառանքները) շարքի ստեղծմանը։ Այդ շարքի հերոսներին նա նկարում է 2001 թվականին, ավելի ուշ նրան առաջարկում են նոր, հետաքրքիր նախագիծ` վեց համարից բաղկացած Ultimate Spider-Man մինի-շարքը, որը դառնում է բոլորին հայտնի Սարդ-մարդու վերաթողարկումը։ Սցենարիստ Բրայան Մայքլ Բենդիսի հետ Մարկը անցնում է աշխատանքի և արդյունքում շարքն այդքան հայտնի է դառնում, որը սկսում է պարբերաբար թողարկվել։ Շարքի վրա Մարկը և Բրայանը աշխատում են 7 տարի` հասնելով հայտնի Ստեն Լիի և Ջեք Կյորբիի ռեկորդին։
Հիմա Մարկը աշխատում է Trinity շարքի վրա, DC Comics հրատարակչության համար։
Մ. Բագլին այլ աշխատանքներից «Բեթմեն» (#688–691), «Ֆանտաստիկ քառյակը» (Vol. 4 #1–16), «Արդարության լիգան» (#38–53), «Հզոր վրիժառուները» և այլ կոմիքսներ։


== Անձնական կյանք ==
Բագլին ամուսնացել է Պատիի հետ, և նրանք ունեն Էնջի անունով աղջիկ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Mark Bagley Archived 2014-04-21 at the Wayback Machine.(անգլ.)
The Unofficial Handbook of Marvel Comics Creators(անգլ.)
Mark Bagley Image Gallery at Comic Art Community(անգլ.)
Mark Bagley interview on Straight Talk
Interview on Comic Geek Speak Podcast (October 2006)(անգլ.)
Սիթի օֆ Մանչեսթեր

Սիթի օֆ Մանչեսթեր (անգլ.՝ City of Manchester) կամ Էթիհադ Ստեդիում (անգլ.՝ Etihad Stadium), ֆուտբոլային մարզադաշտ անգլիական Մանչեսթեր քաղաքում, որը հանդիսանում է «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։
Մարզադաշտի հիմքի առաջին քարը դրել է վարչապետ Թոնի Բլեերը 1999 թվականի դեկտեմբերին, իսկ շինարարությունն սկսվել է 2000 թվականի հունվարին։ Ըստ տարողունակության՝ հանդիսանում է անգլիական Պրեմիեր լիգայի 3-րդ և Մեծ Բրիտանիայի 8-րդ մարզադաշտը։
2014 թվականի հունվարին սկսվել են մարզադաշտի վերակառուցման աշխատանքները, որոնց ավարտից հետո մարզադաշտի տարողունակությունը դարձավ 61 000։ Հերթական վերակառուցումից հետո մարզադաշտը մտավ այն արենաների շարքը, որտեղ հնարավոր է անցկացնել ռեգբիի առաջնություն։


== Հանդիպումներ ==
2002 թվականին մարզադաշտում անց են կացվել Համագործակցության խաղերը։
2004 թվականի հունիսի 1-ին կայացել է Անգլիայի և Ճապոնիայի հավաքականների ընկերական հանդիպումը։
2005 թվականին Անգլիայում տեղի է ունեցել Եվրոպայի՝ ֆուտբոլի կանանց առաջնությունը։ Մարզադաշտում անց է կացվել խմբային փուլի Անգլիա-Ֆինլանդիա հանդիպումը։
2006 թվականի հոկտեմբերի 4-ին հայտարարվեց, որ «Սիթի օֆ Մանչեսթեր»-ում է անցկացվելու ՈՒԵՖԱ 2007/2008 առաջնությունը։ 2008 թվականի մայիսի 14-ին մարզադաշտում անցկացվեց ՈՒԵՖԱ-ի առաջնության 50-րդ եզրափակիչը։ Հանդիպեցին ռուսական «Զենիթ»-ը և շոտլանդական «Ռեյնջերս»-ը։ Իր պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթող ճանաչվեց «Զենիթ»-ը։
2015 թվականի ամռանը մարզադաշտն ընդարձակեցին մեկ տրիբունայով՝ ավելացնելով գրեթե 7000 տեղ։
2015 թվականին մարզադաշտը հյուրընկալեց Ռեգբիի աշխարհի առաջնությունը ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Սիթի օֆ Մանչեսթեր» մարզադաշտի պաշտոնական կայք Archived 2011-10-23 at the Wayback Machine.
Մանչեսթեր Սիթի ՖԱ-ի պաշտոնական կայք
«Սիթի օֆ Մանչեսթեր» մարզադաշտի լուսանկարները Flickr կայքում
Բեդլենդ

Բեդլենդ (անգլ.՝ bad lands – վատ հողեր), ձորակա–խանդակային բարդ ցանցով խիստ մասնատված լեռնային ռելիեֆ։ Առաջանում է ցածրադիր լեռնային և նախալեռնային շրջաններում կիսաանապատային կլիմայի պայմաններում։ Մեծ տարածում ունի Միջին Ասիայում, Հարավային Կովկասում, Իրանում։ Հայաստանումում տարածված է Արարատյան դաշտը հյուսիս–արևելքից պարփակող նախալեռներում։
Լեփ-լեցուն սենյակ

«Լեփ-լեցուն սենյակ» (անգլ.՝ The Crowded Room), սպասվող անթոլոգիա հեռուստասերիալ, որի արտադրությամբ զբաղվում է Apple ընկերությունը։ Առաջին եթերաշրջանում գլխավոր դերակատարներն են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։


== Սյուժե ==
Առաջին եթերաշրջանի գլխավոր կերպարներն են Դենի Սալիվանը՝ բազմաթիվ անձնային խանգարումներով տղամարդ և Ռիան՝ բժշկուհի, որը փորձում է օգնել նրան և զուգահեռաբար կարգավորել իր անձնական կյանքը։ Գրական հիմքը հանդիսանում է Դենիել Քիզի «Բիլլի Միլիգանի բազմաթիվ մտքերը» վեպը։
Հաջորդ եթերաշրջանը նվիրված է լինելու այլ անսովոր հոգեկան հիվանդություններ ունեցող անձանց։


== Դերերում ==
Թոմ Հոլանդ — Դենի Սալիվան
Ամանդա Սեյֆրիդ — Ռիա


== Արտադրություն ==
Դեռ 1997 թվականին Թոդ Գրաֆը և Դենի Դե Վիտոն գրել են «Լեփ-լեցուն սենյակ» ֆիլմի սցենարը։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Ջեյմս Քեմերոնը։ Գլխավոր կերպարի մարմնավորման համար հետաքրքրություն են հայտնել Ջոնի Դեփը, Բրեդ Փիթը, Շոն Փենը, Քոլին Ֆարելը և այլ դերասաններ, որոնցից մի քանիսին Միլիգանը անձամբ է խորհուրդ տվել։ 2015 թվականի մարտին հայտնի է դարձել, որ դերը ստացել է Լեոնարդո ԴիԿապրիոն, նա ձգտել է կատարել այդ դերը մոտ 20 տարի, սցենարիստը եղել է Ջեյսոն Սմիլովիրը, իսկ արտադրությամբ զբաղվել է դերասանի Appian Way ընկերությունը։ Հայտնի է, որ 2016 թվականին անցկացվել են նկարահանումներ, սակայն որոշ ժամանակ անց դրանք դադարեցվել են։
2021 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, որ «Լեփ-լեցուն սենյակը» լինելու է ոչ թե ֆիլմ, այլ հեռուստասերիալ, որի առաջին եթերաշրջանը բաղկացած է լինելու 10 էպիզոդից։ Առաջին եթերաշրջանի սցենարը գրել է Ակիվա Գոլդսմանը։ Գլխավոր դերերը ստացել են Թոմ Հոլանդը և Ամանդա Սեյֆրիդը։ Նկարահանումներն սկսվել են 2022 թվականի մարտին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սորդիո

Սորդիո (իտալերեն՝ Sordio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է՝ 2326 մարդ։ Խտությունը կազմում է՝ 1163 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26858։ հեռախոսային կոդ՝ 02։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոսո Ֆիորենտինո

Ռոսո Ֆիորենտինո (իրական անուն իտալերեն՝ Giovanni Battista di Jacopo, մականուն իտալերեն՝ Rosso Fiorentino կամ ուղղակի իտալերեն՝ Rosso, մարտի 8, 1494, Ֆլորենցիա - նոյեմբերի 14, 1540, Փարիզ), ֆլորենտական դպրոցի իտալացի նկարիչ, աշխատել է Իտալիայում և Ֆրանսիայում։


== Կենսագրություն ==

Յակոպո Պոնտորմոյի հետ սովորել է Անդրեա դել Սարտոյի արվեստանոցում։ 1523 թվականից աշխատել է Հռոմում, որտեղ ուսումնասիրել է Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Վերածննդի դարաշրջանի այլ նկարիչների գործերը։ Կառլ V-ի զորքերի կողմից քաղաքը թալանելուց հետո (1527) նա տեղափոխվել է Ֆրանսիա՝ տեղ ստանալով Ֆրանցիսկ I-ի արքունիքում։ Վերջինս նրան, Ֆրանչեսկո Պրիմատիչոյի հետ միասին, հանձնարարել է նկարել Ֆոնտենբլոյի թագավորական կալվածքը (այդ պալատում իտալացի վարպետների գործերը անվանել են «Ֆոնտենբլոյի դպրոց»)։ Հակառակ Վազարիի պնդումներին՝ Ռոսո Ֆիորենտինոյի մահը ինքնասպանություն չի եղել։
Նկարչի աշխատակիցների և աշակերտների թվում է եղել ֆրանսիացի դիմանկարիչ, փորագրող, մանրանկարիչ Ժոֆրուա Դյումուստիեն։


== Ստեղծագործություն ==

Լավագույն աշխատանքն ու մանյերիզմի գեղանկարչության գլուխգործոցը համարվում է «Խաչից իջնելը» Վոլտերայից խորանի համար (1521, այժմ՝ Վոլտերայի քաղաքային պատկերասրահում)։ Այդ ստեղծագործության մեջ նկարիչը ձեռք է բերում ստեղծագործական անկախություն՝ խզելով կապը անցյալի հետ։ Նկարում պատկերված մարդկանց ողջ դինամիկայի և նրա կոմպոզիցիայի բարդության պայմաններում նկարիչը կերպարներին մեկնաբանել է անճաշակ, դեֆորմացնելով նրանց ֆիգուրները, կառուցելով «քարացած թատերականացված գործողություն» (Դզուֆի) և լայնորեն օգտագործել է դեկորատիվ հնարքներ։ Ինչպես նշել է Վազարին, կերպարների դեմքերն արտահայտել են «դաժանություն և հուսահատություն»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kusenberg K. Le Rosso. Paris: A. Michel, 1931
Barocchi P. Il Rosso Fiorentino. Roma: Gismondi, 1950
Billy A. Fontainebleau. Paris: Le Temps, 1967
Franklin D. Rosso in Italy: the Italian career of Rosso Fiorentino. New Haven: Yale UP, 1994
Falciani C. Il Rosso Fiorentino. Firenze: Leo S. Olschki, 1996
Natali A. Rosso Fiorentino: leggiadra maniera e terribilità di cose stravaganti. Cinisello Balsamo: Silvana, 2006


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Web Gallery of Art կայքում
Աշխատանքներ աշխարհի թանգարաններում
Ֆոնտենբլոյի պալատի կայքը
Կոստյուկի (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)

Կոստյուկի (ռուս.՝ Костюки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Յակուտսկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Կարապետ, հայ առաքելական առաջին եկեղեցին Յակուտիայում։


== Պատմություն ==
2014 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Յակուտսկում բացվել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու տաճարը, որն աշխարհում ամենահյուսիսայինն է և կառուցվել է հավերժական սառածության տարածքում։
Տաճարի առաջին հիմնաքարը դրվել է 2011 թվականի հունիսին։ Տաճարի շինարարական նյութերը (քարերը, ապակին, փայտը, ինչպես նաև խաչը) բերվել են Հայաստանից։
Տաճարի բարձրությունը 27 մետր է։ Եկեղեցին տուֆապատ է։
Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդ, եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսյանը պատարագ մատուցեց նորաբաց եկեղեցում, ու պաշտոնապես այն իր դռները բացեց հավատացյալների առաջ։ Տաճարի բացման հանդիսավոր արարողությանը ներկա են եղել Յակուտիայի հանրապետության կառավարության ղեկավարի տեղակալ Ալեքսանդր Սոլովյովը, Յակուտիայում հայկական սփյուռքի ղեկավար Խորեն Սահակյանը, հայաստանյան պատվիրակության ղեկավար, ՀՀ Արագածոտնի մարզպետ Սարգիս Սահակյանը և այլ հոգևոր և աշխարհիկ հյուրեր։
Եկեղեցու տարածքում տեղադրվել են Արկտիկայի և Անտարկտիկայի հայտնի հետազոտող Արթուր Չիլինգարովի և Ռուսաստանի ու Յակուտիայի արվեստի վաստակավոր գործիչ, կոմպոզիտոր Հրանտ Գրիգորյանի կիսանդրիները։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոյուքդուզ (այլ կիրառումներ)

Բոյուքդուզ, կարող է վերաբերել՝

Բոյուքդուզ - դաշտ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ձախ ափին
Բոյուքդուզ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում Երևանի նահանգի Նախիջևանի գավառում
Ֆրանսիսկո Սուրբարան

Ֆրանսիսկո դե Սուրբարան (իսպ.՝ Francisco de Zurbarán, նոյեմբերի 7, 1598(1598-11-07)[…], Ֆուենտե դե Կանտոս, Բադախոս, Էստրեմադուրա, Իսպանիա - օգոստոսի 27, 1664(1664-08-27)[…], Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի նկարիչ։


== Գործունեություն ==
Ապրել և ստեղծագործել է Լիերենիայում (Բադախոս, 1617-1628), 1628 թվականից՝ Սևիլյա Սուրբարան «Ս․ Հուգոյի հրաշագործությունը» (1635, Սևիլյայի թանգարան)։ Սուրբարանին հատկապես բնորոշ են սրբերի վարքի թեմաներով կոմպոզիցիաները, որոնք մեկնաբանված են որպես մենաստանային կենցաղի տեսարաններ («Ս․ Բոնավենտուրի աղոթքը Գրիգոր X պապի ընտրության ժամանակ», 1629, Դրեզդենի պատկերասրահ)։ Սուրբարանի վաղ շրջանի գործերում նկատելի է Կարավաջոյի ուժեղ ազդեցությունը։ Ստեղծագործության ծաղկուն շրջանում (1630-1640-ական թվականներ) ստեղծել է դրամատիկորեն լարված, խստաշունչ, մոնումենտալ, լակոնիկ կերպարներ։ 1650-ական թվականներին նրա գործերում պարզորոշ արտահայտվել է նուրբ քնարականությամբ տոգորված հուզական խռովքը («Խաչելություն», 1660-ական թվականների սկիզբ, Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։ Կրոն, կոմպոզիցիաներից բացի ստեղծել է նաև դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, դիցաբանական թեմաներով նկարներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնոպլակոֆորներ

Մոնոպլակոֆորներ (լատ.՝ Monoplacophora), փափկամարմինների տիպի դաս։ Երկար ժամանակ համարվել են անհետացած կենդանիներ, հայտնի են պալեոզոյան դարաշրջանից։ Առաջին կենդանի օրինակը հայտնաբերվեց 1952 թվականին՝ Մեքսիկայի արևմտյան ափերի մոտ՝ 3600 մ խորության վրա։ Գիտնականները ճանապարհորդում էին Գալատեմա նավով, հայտնաբերված կենդանիներին անվանեցին նեոպիլինա։ Մոնոպլակոֆորներն իրենց կառուցվածքով հաստատում են կապը օղակավոր որդերի հետ։


== Կառուցվածք ==
Երկկողմ համաչափ են, ունեն կոնաձև, թասակաձև, ափսեաձև, երբեմն ոլորված խեցի։ Խեցու գագաթը տեղադրված է դեպի առաջ։ 
Մարմինը բաղկացած է երեք բաժններից՝ գուխ, իրան, ոտք։ Գլխային բաժնում տեղադրված են բերանային անցքը, զույգ շոշափուկները՝ հոտառական օրգանները և մաշկային ծալքը՝ վելումը։ Աչքերը բացակայում են։ Ունեն թիկնոց, թիկնոցային ակոս, կտենիդային տիպի խռիկներ, ստատոցիստներ, ռադուլա։ Խեցուց դեպի ոտքն են ձգվում ութ զույգ մկաններ։ Խռիկները 5 զույգ են, ցելոմադուկտները՝ 6 զույգ։ Սիրտը կազմված է 2 զույգ նախասրտերից և երկու փորոքից։ Արյունատար համակարգը բաց է։ Նյարդային համակարգը նման է խիտոնների համապատասխան օրգաններին։ Ունեն շուրջկլանային օղակ, երկու զույգ՝ պեդալային և պլևրավիսցերալային նյարդային բներ։ Բաժանասեռ են, զույգ ձվարանների կամ սերմնարանների ծորանները միացած են երիկամների արտատար ուղիներին։ Մոնոպլակոֆորները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում էվոլյուցիոն տեսակետից։ Կառուցվածքային մի շարք հատկանիշներով նման են բազմախեցիավորներին և փորոտանիներին։


== Տես նաև ==
Խիտոններ
Փափկամարմիններ
Փորոտանիներ


== Գրականություն ==
Вестхайде В., Ригер Р. От простейших до моллюсков и артропод // Зоология беспозвоночных. = Spezielle Zoology. Teil 1։ Einzeller und Wirbellose Tiere / пер. с нем. О. Н. Бёллинг, С. М. Ляпкова, А. В. Михеев, О. Г. Манылов, А. А. Оскольский, А. В. Филиппова, А. В. Чесунов; под ред. А. В. Чесунова. — М.։ Товарищество научных изданий КМК, 2008. — Т. 1. — С. 303—304. — iv+512+iv с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-87317-491-1
Մանկան հոգեբանություն

Մանկան հոգեբանություն, երեխայի հոգեբանություն, հոգեբանության այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է երեխայի հոգեկան զարգացման փաստերն ու օրինաչափությունները։ Սերտորեն կապված է մանկավարժության, մանկավարժական հոգեբանության, հասակային մորֆոլոգիայի, ֆիզիոլոգիայի, հատկապես երեխայի բարձրագույն նյարդային գործունեության ֆիզիոլոգիայի հետ։ Մանկան հոգեբանության առարկա են. հոգեկան կառուցվածքի օնտոգենեզի պայմաններն ու շարժիչ ուժերը, առանձին հոգեկան պրոցեսները (կամային, հուզական, ճանաչողական), անձի որակների ձևավորումը, երեխաների տարիքային ու անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մանկան գործողության տարբեր ձևերը (խաղ, աշխատանք, ուսուցում)։ Առանցքային հիմնախնդիրներից են. կենսաբանական (հատկապես ժառանգական) և սոցիալ-մշակութային գործոնների փոխներգործության օրինաչափությունները, անձի զարգացման մեխանիզմների և ընթացքի վրա անհատական միկրոմիջավայրի ներգործելու հնարավորությունները և այլն։ 
Այդ խնդիրների ուսումնասիրման մեթոդներից են անընդմեջ դիտումները, զրույցները, երեխայի աշխատանքային գործունեության (նկարչություն, ծեփակերտում, կոնստրուկտորական աշխատանք, գրական ստեղծագործություն) արդյունքների վերլուծությունը։ Տարիքային զարգացումն ուսումնասիրելիս կիրառվում է ինչպես «լայնական կտրվածքի» (կարճատև փորձերի ու թեստերի օգնությամբ տարիքային զարգացման տվյալ աստիճանի առանձնահատկությունների և գոյացությունների բացահայտում), այնպես էլ «երկայնական» (տևական ժամանակաշրջանի ընթացքում) ուսումնասիրության մեթոդները։ 
Մանկան հոգեբանությունը, որպես գիտության ինքնուրույն բնագավառ, սկսեց զարգանալ XIX դ. 2-րդ կեսից՝ Դարվինի գաղափարների ազդեցությամբ, սակայն փորձարարական հետազոտությունները ծավալվեցին միայն XX դ.։ Առաջին տասնամյակների ընթացքում, կուտակված փաստերի ընդհանրացման առումով, մեծ էին Վ. Շտեռնի, Կ. Բյուլերի, Կ. Կոֆկայի և Ա. Գեզելլի ծառայությունները։ 	Հետագայում	արտասահմանում առավել կանխակշիռ ներդրումներ կատարեցին ժ. Պիաժեն, Բ. Ինհելդերը, Ա. Վալլոնը, Զ. Բրուները, Ե. էրիկսոնը, Թ. Բաուերը և ուրիշներ։ Այդ հեղինակների հետազոտությունները, որոշ բացառություններով, հենվում են բիհևիորիզմի, ֆրեյդիզմի, պերսոնալիզմի, գեշտալտիզմի և հոգեբանության այլ դպրոցների գաղափարների վրա։ 
Երեխայի հոգեկան զարգացման շատ կողմեր դեռևս բավարար չափով լուսաբանված չեն։ Երեխայի հոգեբանության բնագավառում որոշ հետազոտություններ կատարվել են նաև Հայաստանում (Գ. էդիլյան, Մ. Մազմանյան, Ե. Ալեքսանդրյան, Մ. Երիցյան և ուրիշներ)։
Մեցաեեռե (գյուղ, Լեիսի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄեցաեեռեՄեցաեեռե (էստ․՝ Metsaääre), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դավիթ Օհանյան

Դավիթ Օհանյան (1945, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), հայ գալարափողահար։ 


== Կենսագրություն ==
15 տարեկանում հրավիրել են նվագելու Նյու Հեյվենի և Հարվարդի սիմֆոնիկ նվագախմբերում։ 1961 թվականին արժանանալով Լուի Բուլանժեի կրթաթոշակի՝ կատարելագործվել է Ֆոնտենբլոյում (Ֆրանսիա)՝ շեփորահարներ Պ. Դյումոնի և Ժ. Դևենիի ղեկավարությամբ, տեսության և հարմոնիայի դասեր առել Նադիա Բուլանժեից։ Ավարտել է Նյու Ինգլանդի կոնսերվատորիան (1963 թվական)։ 
1963–1965 թվականներին՝ Թենգլվուդ երաժշտական կենտրոնի գիտաշխատող։ 
1996 թվականին հաճախել է Բերքշիրի երաժշտական կենտրոնի («Ռոզենվարդ» մրցանակ) դասընթացներին։ 
Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի (առաջին), ապա՝ Քեմբրիջի փողային և ֆիլհարմոնիայի «Հուդվիդ» կվինտետների գալարափողահարը, 2000 թվականից՝ «Տրանս Ատլանտիկ» փողային կվարտետի գալափողահարը։ Ելույթներ է ունեցել Լեոնարդ Բեռնստայնի, Կլաուդիո Աբադոյի, Էրիխ Լայնսդորֆի և ուրիշների հետ։
Չիբիտ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չիբիտ (այլ կիրառումներ)Չիբիտ (ռուս.՝ Чибит), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի հանրապետության Ուլագանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 651 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մետրոնոմ

Մետրոնոմ ( հուն. չափ և կանոն բառերից), չափահար, երաժշտության կատարման արագությունը ճշգրիտ որոշելու և վերարտադրելու գործիք։ Բաղկացած է ճոճանակից և մեկ րոպեում նրա տատանումների քանակը ցույց տվող սանդղակից։ ճոճանակի տատանման տարբեր հաճախականությունները ընդունվում են որպես երաժշտական ստեղծագործության մետրական որեէ միավորի բացարձակ տևողություն։ Կիրառվում է XVII դ․ վերջից։ Տարածված է ավստրիացի Յոհան Մելցելի կատարելագործած մետրոնոմը (1816 թ), որով Բեթհովենը իր երկ 106 Սի-բեմոլ մաժոր սոնատում և Իններորդ սիմֆոնիայում առաջինն է նշել կատարման արագությունը։ Ներկայումս կան տարբեր կոնստրուկցիաների (մասնավորապես՝ գրպանի ժամացույցի ձևի և էլեկտրական) մետրոնոմներ։ Բեմական և ֆիլմային տեսարանների երաժշտության ճշգրիտ զուգորդման համար գործածվում է Կ․ Բլյումի երաժշտական խրոնոմետրը (1926 թ)։
Ստորին Չուկչա

Ստորին Չուկչա (ռուս.՝ Нижняя Чукча), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 295 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 68 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000081106
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008110
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Մոսկովյան Կրեմլ (Ֆաբերժեի ձու)

«Մոսկովյան Կրեմլ» (ռուս.՝ Московский Кремль), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1903 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին՝ 1906 թվականին նվիրել է կնոջը՝ կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային, քանի որ 1904-1905 թվականներին ընթանում էր Ռուս-Ճապոնական պատերազմը։
Այսօր «Մոսկովյան Կրեմլ» կայսերական ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն) և համարվում է այն բացառիկ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։


== Դիզայն ==
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն Ֆաբերժեի ձվերից ամենամեծն է։ Ձվի վրա ներկայացված է Մոսկվայի  Վերափոխման մայր տաճարը, որտեղ պսակադրվել են Ռուսաստանի բոլոր արքաները, այդ թվում և կայսր Նիկոլայ II-ը։ Ձվի դեկորն իրենից ներկայացնում է սպիտակ թափանցիկ էմալից պատրաստած ստորին հատվածով ձու, որի գագաթը պսակված է հղկված ոսկե գմբեթով։ Պատուհաններից կարելի է տեսնել եկեղեցու ինտերիերը։ Ձուն տեղադրված է կարմիր ոսկուց կրկնակի պատրաստած Սպասկայա և Վոդոզվոդնայա աշտարակներից կազմված տակդիրին։ Աշտարակները զարդարված են Ռուսական կայսրության զինանշանով և Մոսկվայի զինանշանով։ Իսկական Կրելմի կրկնօրինակ-մանրակերտը ստեղծելու խնդիր չուներ Ֆաբերժեն, ուստի այս ձուն ստեղծվել է նրա երևակայությամբ, որտեղ կան Կրեմլի պատեր, աշտարակներ և եկեղեցիներ։


== Անակնկալ ==
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձու-ժամացույցի ներսում տեղադրված է լարովի ժամացույց։ Բացի այդ, այս ձվին համակցված է նաև երաժշտական  տուփ, որը բանալիով լարելուց հետո հնչեցնում է քերովբեկան երաժշտություն։


== Պատմություն ==
«Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն Նիկոլայ II կայսրը կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային 1906 թվականի Զատկի տոնին է նվիրել։ Ձուն պահվել է Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի մանուշակագույն հյուրասենյակում՝ Ալեքսանդրովյան ամրոցում։
1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ օրվանից ցայսօր «Մոսկովյան Կրեմլ» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում և համարվում է այն հազվագյուտ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։


== Տես նաև ==
Ֆաբերժեի ձվեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Faber, Toby. Faberge's Eggs: The Extraordinary Story of the Masterpieces That Outlived an Empire. Random House (2008) 1-4000-6550-X
Forbes, Christopher and Johann Georg Prinz von Hohenzollern. FABERGE; The Imperial Eggs. Prestel (1990). ASIN B000YA9GOM
Lowes, Will. Fabergé Eggs: A Retrospective Encyclopedia. Scarecrow Press (2001) 0-8108-3946-6
Snowman, A Kenneth. Carl Faberge: Goldsmith to the Imperial Court of Russia. Gramercy (1988) 0-517-40502-4


== Արտաքին հղումներ ==
Яйцо пасхальное «Московский Кремль»
Մոսկովյան Կրեմլ ձուն(չաշխատող հղում)
Բաշարեթ

Բաշարեթ, լեռնագագաթ Հայաստանում, Սյունիքի մարզում, Բարգուշատի լեռնաշղթաի հարավ֊արևելյան հատվածում։ Բարձրությունը 1520 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Ագնես Բյորիեսոն

Ագնես Բյորիեսոն (շվեդերեն՝ Agnes Börjesson, ամբողջական անունը` Ագնետա (Ագնես) Ֆրեդրիկա Բյորիեսոն, շվեդերեն՝ Agneta (Agnes) Fredrika Börjesson, մայիսի 1, 1827(1827-05-01), Ուփսալա, Շվեդիա - հունվարի 26, 1900(1900-01-26), Ալասիո, Սավոնա, Լիգուրիա, Իտալիա), շվեդ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ագնես Բյորիեսոնը ծնվել է 1827 թվականի մայիսի 1-ին, Ուփսալայում Յոհան Բյորիեսոնի և նրա կնոջ՝ հնագույն Ֆոկ ընտանիքից սերված Բերնդտ Ֆոկի դուստր Ֆրեդրիկա Գուստավա Ֆոկի ընտանիքում։ 1849 թվականին Ագնեսը դարձավ այն չորս աշակերտներից մեկը, ում բացառիկ հնարավորություն ընձեռվեց սովորելու Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում, որն այդ ժամանակ փակ էր աղջիկների համար։ Մյուս աշակերտուհիների թվում էին՝ Ամալիա Լինդեգրենը, Ժանետ Մյուլլերը և Լեա Ալբորնը։ Այնուհետև Բյորիեսոնը 1852–1853 թվականներին ուսումը շարունակեց Կոպենհագենում Կոնստանտին Հանսենի մոտ, 1853–1856 թվականներին Ստոկհոլմում՝ Յոհան Բոկլունդի մոտ, ապա Փարիզում և Դյուսելդորֆում։ 1865 թվականին նա եղել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի ներկայացուցիչ Բենջամին Վոտիեի աշակերտուհին։ 1865 թվականին Փարիզում որոշ ժամանակ անցկացնելուց հետո Բյորիեսոնը մեկնում է Իտալիա, որտեղից կարճ ժամանակով վերադառնում է Դյուսելդորֆ՝ Վիլհելմ Զոնից մասնավոր դասեր ստանալու նպատակով։
Վերջապես, Ագնես Բյորիեսոնը բնակություն է հաստատում Հռոմում և որոշ ժամանակ ապրում իր ընկերուհու՝ նկարիչ Սոֆի Ռոբինգի հետ։ Նա իր գործերն ուղարկում էր Շվեդիա և մինչև 1880 թվականը մասնակցում էր Շվեդիայի թագավորական ակադեմիայում անցկացվող ցուցահանդեսներին, որի անդամ էր դարձել 1872 թվականին։ 1873 թվականին Բյորիեսոնի գործերը ցուցադրվում են Վիեննայի համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Նկարչի գործերից շատերը ստեղծվել են բաց երկնքի տակ, իր կարիերայի վերջին փուլում նա որդեգրել է դիվիզիոնիզմի գեղարվեստական ոճը։ Բյորիեսոնը շատ ժամանակ է անցկացրել Վենետիկում և Սիցիլիայում, կարճ ուղևորություններ է կատարել Իսպանիայում և Մարոկկոյում։ Վերջին երեք տարիներին նա բնակվում է Լիգուրիայում։
Նա մահացել է 1900 թվականի հունվարի 26-ին, իտալական Ալասիո քաղաքում։ Ագնես Բյորիեսոնի աշխատանքները կարելի է տեսնել Շվեդիայի ազգային թանգարանում, Գյոթեբորգի գեղարվեստի թանգարանում և Մալմյոյի արվեստի թանգարանում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Malerwerke des neunzehnten Jahrhunderts: Beitrag zur Kunstgeschichte
Nordisk familjebok - Börjesson, Agneta (Agnes) Fredrika
(4064) Մարջորի

(4064) Մարջորի (անգլ.՝ Marjorie), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,465472 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3632 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5678 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1414 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,254597 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,2° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4064) Մարջորի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տիկին Բովարի (ֆիլմ, 1991)

«Տիկին Բովարի» (ֆր.՝ Madame Bovary), 1991 թվականի ֆրանսիական ֆիլմ, որ նկարահանել է ռեժիսոր Կլոդ Շաբրոլը, իսկ գլխավոր դերում հանդես է եկել Իզաբել Հյուպպերը։ Գյուստավ Ֆլոբերի համանուն վեպի էկրանավորումն է։


== Սյուժե ==
Էմմա Բովարին, որ երիտասարդ կին է, անտարբեր է իր սիրող ու հոգատար ամուսնու նկատմամբ։ Էմմային չի գոհացնում ձանձրալի ու առօրեական (իր պատերացումներով) կյանքը գավառական փոքր քաղաքում։ Երիտասարդ կինը երազում է մայրաքաղաքային կյանքի մասին, որտեղ, ինչպես ինքն է կարծում, նա կարող էր երջանիկ լինել։ Էմմայի կյանքում հայտնվում են սիրեկաններ, որոնք կարճատև հարաբերություններից հետո լքում են նրան։ Երիտասարդ կինը ծախսում է ավելի շատ գումար, քան թույլ են տալիս ամուսնու ունեցած դրամական միջոցները, և չի կարողանում վճարել պարտքերը։ Էմմային թվում է, թե իր կյանքն ունայն ու անիմաստ է։ Նույնիսկ փոքրիկ դուստրը չի կարողանում լրացնել այն դատարկությունը, որ առաջացել է Էմմայի կյանքում։ Չկարողանալով համակերպվել իրական կյանքի ու իր երազանքների հակադրությանը՝ Էմման ինքնասպանություն է գործում։


== Դերերում ==
Իզաբել Հյուպպեր – Էմմա Բովարի
Ժան Ֆրանսուա Բալմեր – բժիշկ Շառլ Բովարի, Էմմայի ամուսինը
Քրիստոֆ Մալավուա – Ռոդոլֆ Բուլանժե
Լյուկա Բելվո – Լեոն Դյուպյուի
Ժան Յան – մսյո Օմե, դեղագործ
Քրիստիանա Մինացոլի
Ժան Լուի Մորի


== Նկարահանող ումբ ==
Ռեժիսոր՝ Կլոդ Շաբրոլ
Պրոդյուսեր՝ Մարին Կարմից
Սցենարիստ՝ Գյուստավ Ֆլոբեր («Տիկին Բովարի» վեպի հեղինակ), Կլոդ Շաբրոլ
Օպերատոր՝ Ժան Ռաբիե
Կոմպոզիտորներ՝ Ժան Միշել Բեռնար, Մատյո Շաբրոլ, Մ. Ջ. Կուանյար Էլիզոն
Նկարիչներ՝ Միել Աբբե Վանիե, Կորին Ժորրի, Ժակ Մոլլոն
Մոնտաժող՝ Մոնիկա Ֆարդուլիս


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
Ֆիլմը ներկայացվել է «Օսկարի» օտարալեզու լավագույն ֆիլմի, ինչպես նաև հագուստի լավագույն դիզայնի համար։
1991 թվականին ֆիլմը մասնակցել է նաև Մոսկվայի 17-րդ միջազգային կինոփառատոնին.
Անվանակարգ՝ Ոսկե «Սուրբ Գեորգի» մրցանակ լավագույն ֆիլմի համար,
Իզաբել Հյուպպերն արժանացել է մրցանակի որպես լավագույն դերասանուհի։
1992 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի որպես օտարալեզու լավագույն ֆիլմ Ֆրանսիայից, բայց մրցանակի չի արժանացել։


== Փաստեր ==
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է Ֆրանսիայում 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։
Միացյալ Նահանգներում դրամարկղային շահույթը կազմել է $ 1 942 423։
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը ռեժիսոր Կլոդ Շաբրոլը մտածել և բեմադրել է՝ ելնելով հատուկ դերասանուհի Իզաբել Հյուպպերի ունակություններից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) IMDb կայքում
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) CITWF կայքում
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) BiFi կայքում
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) WorldCat կայքում
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) cinema-francais.fr կայքում
«Տիկին Բովարի» ֆիլմը (1991) «Base de données de films français avec images» կայքում
Քեշիշ Ներքին

Քեշիշ Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լիիսպիլլու

Լիիսպիլլու (էստ․՝ Liispõllu), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Վիննու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ասյա Շնայդերման

Ասյա Շնայդերման (ռուս.՝ А́ся Эдуа́рдовна Шнейдерма́н, 1968, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ, նկարչուհի։
Ծնվել է 1968 թվականին Լենինգրադում։ Ավարտել է Գերցենի անվան համալսարանը։ Ուսանել է արվեստի պատմություն և անգլերեն։ Ներկայումս աշխատում է Սանկտ-Պետերբուրգի քաղաքային գրադարանում։


== Ասյա Շնայդերմանը հայերեն ==
«Խցանաձև արևը ճոճվում է...»; «Անանուն...»; «գորշ կատուն...»; «Ես փափագում եմ...»; «Ինչի՞ս է պետք Երկիրն ավետյաց...»; «Խոնավ քաղաքը փռված է մեր տակ...»; «Մի՞թե բարձրուղեշ քարե աշտարակը...»; «Հատկապես աշխարհում...»; «Իմ պապերը...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 233-243։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Վագրիկի արկածները

«Վագրիկի արկածները» (անգլ.՝ The Tigger Movie)՝ ամերիկա-ճապոնական լիամետրաժ անիմացիոն մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 2000 թվականին։ Ֆիլմն ստեղծվել է Ալան Ալեքսանդր Միլնի ստեղծագործությունների մոտիվներով։


== Սյուժե ==
Կախարդական անտառում եկավ աշունը։ Վագրիկի հետ ոչ ոք չէր ցանկանում խաղալ և բոլորը պատրաստվում էին ձմռանը։ Եվ վագրիկը որոշեց գտնել այլ վագրերի` ընկերանալու նպատակով։ Այդ հարցում վագրիկը դիմեց բուին։ Բուն նրան խորհուրդ է տալիս գնալ «ընտանեկան ծառերի» մոտ, և վագրիկը ուղևորվում է իր բարեկամներին որոնելու և գտնելու։ Ճանապարհին նա գտնում է իր ամենալավ ընկերոջը՝ Ռու անունով մի մանկիկի։
Երբ հասնում են այդ վայրը երկար ժամանակ սպասում են այնտեղ, սակայն ոչ մի վագր չի երևում։ Հետո ժամանում են վագրերը և նրանք ընկերանում են միմյանց հետ։ Այնտեղ նա ծանոթանում է ավելի լավ ընկերների հետ՝ Վիննի արջի և Փուհի հետ, և նրանք ապրում են որպես լավ ընկերներ։ Նրանց ընկերներն են դառնում նաև ավանակը, ճագարը և բուն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Վագրիկի արկածները»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 
Приключения Тигрули(չաշխատող հղում) (անգլ.) на сайте allrovi.com 
Приключения Тигрули (անգլ.) на сайте Rotten Tomatoes 
Обзор мультфильма Archived 2011-12-22 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте mrcranky.com
Сценарий на сайте script-o-rama.com
Սոֆինո (գյուղ, Նիկոլսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոֆինոՍոֆինո (ռուս.՝ Софьино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կամպո դի Ջովե

Կամպո դի Ջովե (իտալերեն՝ Campo di Giove), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 916 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 30,13 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 30,4 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 67030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0864։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Եվստաթեոսը։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի Պաշտոնական կայք (իտալ.) Archived 2020-11-28 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Խուտորի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)

Խուտորի (ուկրաիներեն՝ Хутори), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խուտորի գյուղում բնակվում էր 231 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,952 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 242,65 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կաառատաուցա

Կաառատաուցա (էստ․՝ Kaaratautsa), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վահագն Թումասյան

Վահագն Արամի Թումասյան (1981, Աբովյան, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 12, 2020(2020-10-12), Ջրական, Հադրութի շրջան, Արցախ), պատմաբան, ՀՀ  Զինված ուժերի զինծառայող, հետախույզ, փոխգնդապետ, զոհվել է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ։


== Կենսագրություն ==
Վահագն Թումասյանը ծնվել է 1981 թվականի օգոստոսի 5-ին Աբովյանում։ Հայրը՝ Արամ Թումասյանը հայրենադարձել է Ստամբուլից, թուրքագետ է։ Վահագնը երիտասարդ տարիքից զբաղվել է սպորտով, եղել է ձյուդոյի Հայաստանի առաջնության երիտասարդների հաղթող։ Աբովյանի թիվ 10 միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է ԵՊՀ֊ի պատմության ֆակուլտետում, այնուհետև՝ ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի «Հայաստանի հարակից երկրների պատմության» ամբիոնի մագիստրատուրայում։
2007 թվականին ծառայության է անցել ՀՀ Զինված Ուժերում։ Գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Ռուսաստանի արտաքին հետախուզության ծառայության ակադեմիայի  դասընթացները, ոսկե մեդալով՝ Չինաստանի  հատուկ անվտանգության ապահովման դասընթացները։ Մասնակցել է ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի «Ադրբեջանագիտություն» հատուկ դասընթացներին, տիրապետել է ադրբեջաներենին և թուրքերենին։
Եղել է հատուկ նշանակության դիպուկահար, որից հետո՝ հեախույզ։ Հատուկ առաջադրանքի կատարման համար արժանացել է «Գևորգ Վարդանյան» մեդալի։
Ռազմական գործողությունների ընթացքում փրկել է 82 զինվորականի կյանք։
Վահագն Թումասյանը զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Հադրութի շրջանում՝ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ, Ադրբեջանի Հանրապետության  հրթիռակոծության հետևանքով։
Վահագն Թումասյանը հուղարկավորվել է Եռաբլուրում, հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշանով։
Ունի մեկ դուստր՝ Մարիամը։
2021 թվականի հունվարի 28֊ին Երևանի պետական համալսարանի լսարաններից մեկն անվանվել է Վահագն Թումասյանի անունով։
Աբովյան համայնքի ավագանու 2022 թվականի դեկտեմբերի 6-ի N 187-Ա որոշմամբ Աբովյանի մարզահամալիրը անվանակոչվել է Վահագն Թումասյանի անվամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Փոխգնդապետ Վահագն Թումասյանին ՀՀ ազգային հերոսի կոչում շնորհելու վերաբերյալ գրությունն ուղարկվել է ՊՆ
ՈՐԱԿՅԱԼ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՅՑԵՔԱՐՏԸ
Արմեն Համբարձումյան (ֆուտբոլիստ, 1994)

Արմեն Գարիկի Համբարձումյան (ապրիլի 11, 1994(1994-04-11), Սարատով, Ռուսաստան), հայ ֆուտբոլիստ, «Արարատ-Արմենիա» ակումբի կիսապաշտպան։


== Կենսագրություն ==
Արմեն Համբարձումյանը ծնվել է 1994 թվականի ապրիլի 11-ին Սարատովում։ Նրա ծնողները եղել են Ստեփանակերտից։ Նրա պապն ու հայրը խաղացել են ֆուտբոլ։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Արմեն Համբարձումյանը կատարել է իր նորամուտը Մոսկվայի ԲԿՄԱ ակումբի կազմում՝ մասնակցելով Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության շրջանակներում անցկացվող Ձերժինսկու «Խիմիկ» ակումբի դեմ խաղի 90 րոպեին։ 2014 թվականի ամռանը մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է Պենզայ «Զենիթ», որի կազմում անցկացրել է 24 խաղ և խփել մեկ գոլ։ 2015/16 մրցաշրջանը Համբարձումյանը նույնպես վարձավճարով անցկացրել է Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Տորպեդո-Արմավիր» ակումբում։ 2016 թվականի հուլիսին պայմանագիր է կնքել Սարանսկի «Մորդովիա» ակումբի հետ։ Վերջինիս՝ Ֆուտբոլի ազգային լիգայից դուրս մնալուց հետո Համբարձումյանը տեղափոխվել է Վորոնեժի «Ֆակել» ակումբ։ 2018 թվականին սկսել է հանդես գալ «Արարատ-Արմենիա» ակումբում։


== Կարիերան հավաքականում ==
Արմեն Համբարձումյանը հանդես է եկել Ռուսաստանի տարբեր տարիքային հավաքականներում։ 2017 թվականի մայիսին առաջին անգամ հրավիրվել է մասնակցելու Հայաստանի հավաքականի խաղերին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը ՌԴՊԼ կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը Sports.ru կայքում
Վիրտսյարվ

Վիրտսյարվ (էստ․՝ Võrtsjärv), քաղցրահամ լիճ Էստոնիայի հարավում՝ Տարտումաա ու Վիլյանդիմաա շրջանների սահմանին։ Լճի մակերեսը շուրջ 269,19 կմ² է. այն Էստոնիայի՝ մեծությամբ երկրորդ լիճն է (ամենամեծը Չուդյան-Պսկովյան լիճն է) և Էստոնիայի ամենամեծ ներքին ջրամբարը։ Լիճը տեղակայված է ծովի մակարդակից 33 մ բարձրության վրա։ Լճի միջին խորությունը 2,8 մ է, առավելագույնը՝ 6 մ։
Լիճն են թափվում բազմաթիվ գետեր, այդ թվում՝ Վյայկե-Էմայիգի, Տարվաստու, Տյանասիլմա, Իհնե, Լեյե, Ադուլի և այլն։ Վիրտսյարվ լճից սկիզբ է առնում Էմայիգի գետը, որ թափվում է Չուդ լիճ։
Վիրտսյարվ լիճը հարմար է օձաձկան ու բազմաթիվ այլ ձկների բուծման համար։ Տարեկան լճից որսում են շուրջ 250 տոննա ձուկ։
Լճի մեջ թափվում են Վյայկե-Էմայիգի, Տառվաստու, Իհնե, Լեյե, Ադուլի և այլ գետեր։ Վիրտսյարվ լճից սկիզբ է առնում Էմայիգի գետը, որը թափվում է Չւդյան լիճ։
1818 թվականին Վիրտսյարվ լճի սառույցի վրա Վասիլի Ստրուվեն սկսել է իր ազտղագիտական-եռանկյունաչափական աշխատանքները Լիֆլյանդյան նահանգի ստույգ քարտեզի կազմման ուղղությամբ, որը դարձել է այսպես կոչված Ստրուվեի աղեղ ատեղծման առաջին քայլը։
Լճի ափին տեղակայված է լճագիտության կայան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Выртсъярв // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Ճապկնուտ

Ճապկնուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1445 թվականին՝ Գրիգոր Մակվեցու կոնդակում՝ Եղրդուտի Ս. Հովհաննես վանքին պատկան հողերի թվարկության մեջ։
1909 թվականին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կեղտոտ հիմնախնդիր

Կեղտոտ հիմնախնդիր (անգլ.՝ Wicked problem), արտահայտությունը տերմին է, որն օգտագործվում է սոցիալական գիտություններում՝ նկարագրելու համար այնպիսի հիմնախնդիր, որի լուծումը բարդ է կամ անհնար՝ կիսատ լինելու, տեղեկատվության հակասությունների, պայմանների փոփոխությունների և այլնի պատճառով։ «Կեղտոտ» հիմնախնդիրները, որպես կանոն, համատեքստում այնքան են ներգրած, որ դրանց լուծումը կարող է դառնալ մի շարք նոր բարդությունների աղբյուր, բացի այդ դրանք չունեն և չեն կարող ունենալ միակ ճիշտ լուծում։ Այդպիսի հիմնախնդիրները հակադրվում են պարզ, լուծելի հիմնախնդիրներին, որոնք հանդիպում են մաթեմատիկայում, շախմատում և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Starships

«Starships», ամերիկացի հիփ հոփ ժանրի երգչուհի Նիքի Մինաժի երգն է, որը ձայնագրվել է RedOne-ի կողմից։ Այն երգչուհու երկրորդ ստուդիական ալբոմի՝ Pink Friday: Roman Reloaded-ի առաջին սինգլն է։


== Երգացանկ ==
Թվային ներբեռնում1 «Starships» – 3:31CD սինգլ1 «Starships» - 3:31
2 «Stupid Hoe» - 3:16


== Տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Մայամիում։ Տեսահոլովակում Նիքի Մինաժը կանաչ մազերով և վարդագույն լողազգեստով էր, բացի այդ այնտեղ կային մի խումբ պարուհիներ և աֆրո-ամերիկացիներ։ Իր հարցազրույցներից մեկում երգչուհին ասել է, որ այդ տեեսաահոլովակը համարում է լավագույնը իր ամբողջ կարիերայում։ Տեսահոլովակի թողարկումը նշանակված էր մարտի 30-ին, բայց դա կայացավ ապրիլի 27-ին։


== Կոմերցիոն հաջողություն ==
Սինգլը դարձավ լավագույնը երգչուհի ամբողջ կարիերայում։ Այն կարողացավ զբաղեցնել 5-րդ հորիզոնականը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում՝ առանց պրոմոների և տեսահոլովակի։ Բացի այդ սինգլը բարձր հորիզոնականներ է զբաղեցրել այլ երկրների հիթ շքերթներում։ ԱՄՆ-ում սինգլը ստացել է պլատինե հավաստագիր։


== Չարթեր և հավաստագրեր ==


=== Չարթեր ===


=== Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ ===

|}


== Հավաստագրումներ ==
 Since May 2013 RIAA certifications for digital singles include on-demand audio and/or video song streams in addition to downloads.


== Ծանոթագրություններ ==
Էպիգենեզ (երկրաբանություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էպիգենեզ (այլ կիրառումներ)Էպիգենեզ (երկրաբանության մեջ), երկրորդական պրոցեսներ, որոնք պայմանավորում են միներալների և ապարների (այդ թվում՝ օգտակար հանածոների) հետագա փոփոխություններն ու նորագոյացումները։ 
Էպիգենեզի պրոցեսներից են՝ 

խտացումը,
վերաբյուրեղացումը,
կոլոիդների հնացումը,
ավելի կայուն միներալային ձևափոխությունների առաջացումը,
կոնկրեցիաների և մեկուսացված բյուրեղային ներփակումների աճը։
Սոպիչ

Սոպիչ (ուկրաիներեն՝ Сопич), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սոպիչ գյուղում բնակվում էր 764 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էռնստ Բառլախ թանգարան

Էռնստ Բառլախ թանգարան (գերմ.՝ Ernst-Barlach-Haus – Stiftung Hermann F. Reemtsma), արվեստի թանգարան Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում, որը նվիրված է էքսպրեսիոնիստ նկարիչ Էռնստ Բառլախին։
Թանգարանը հիմնադրվել է ինդուստրիալիստ Հերման Ֆ. Ռեմթսմայի կողմից և գտնվում է քաղաքի արևմտյան մասում` Օտմարշեն թաղամասի Ջենիշ զբոսայգում։ Ֆունկցիոնալ թանգարանի կառուցումը սկսվել է 1961 թվականին` համբուրգցի ճարտարապետ Վերներ Կալլմորգենի կողմից և ավարտվել Ռեմթսմայի մահից հետո` 1962 թվականին, և 1996 թվականին ընդարձակվել է ևս մի քանի սենյակով, որոնք նախատեսված էին ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար։ Այնտեղ կա նաև գրադարան, որտեղ պահվում է գրականություն Բառլախի և նրա ժամանակաշրջանի մասին։
Ռեմթսման սկսել է հավաքել Բառլախի գործերը 1930-ականների կեսերից` բազմատաղանդ գծանկարչին, գրաֆիկական արտիստին, քանդակագործն և դրամատուրգին հանդիպելուց հետո։ Տասնամյակի ավարտին նա փորձել է պաշտպանել նկարչի հավաքածուն ֆաշիստական վանդալիզմից այն բանից հետո, երբ Բարլախի աշխատանքները Քիլում և Գյուսթրոում ավերվել են, նրա աշխատանքներից 381-ն առգրավվել են, Բառլախը ճանաչվել է որպես դեգեներատիվ արվեստագետ, նրան արգելել են աշխատել կամ ցուցադրվել։
1950-ական թվականին Ռեմթսման Բառլախի գործերը պահպանելու և դրանք հանրությանը մատչելի դարձնելու համար արվեստի հիմնադրամ է ստեղծել, որը կրում էր նրա անունը։ 1961 թվականին իր մահվանից կարճ ժամանակ առաջ նա թանգարանի շինարարություն է սկսել, որն այժմ կրկնակի ընդլայնվել է և ներառում է «շուրջ 140 փայտե, բրոնզե, կերամիկական, ճենապակե, տեռակոտայից և գաջից աշխատանքներ, իր ստեղծագործական բոլոր շրջանների 400-ից ավելի նկարներ, գրեթե բոլոր տպագիր գրաֆիկան, ինչպես նաև` կարևոր ինքնագրեր, հազվագյուտ թղթապանակներ, առաջին հրատարակություններ և գրառումներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Պեյո Յավորով

Պեյո Յավորով (Պ.Կրաչոլով) (հունվարի 1 (13), 1878, Չիրպան, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 29, 1914(1914-10-29), Սոֆիա, Բուլղարիայի թագավորություն), բուլղարացի բանաստեղծ։
Համարվում է 19-րդ դարի վերջի լավագույն բանաստեղծական տաղանդներից մեկը Բուլղարիայի Թագավորությունում։ Նրա ողջ գիտակցական և ստեղծագործական կյանքը սերտորեն կապված են եղել Ներքին Մակեդոնա-Ադրիանապոլյան Հեղափոխական կազմակերպության հետ Մակեդոնիայում։ Նա նաև եղել է Հայաստանի անկախության ջատագովներից և մի քանի բանաստեեղծություն է գրել հայերի մասին։ Թուրքիայի կողմից 1890-ական թվականներին կազմակերպած հայկական կոտորածների անմիջական տպավորությամբ գրել է «Հայեր» նշանավոր բանաստեղծությունը։ Երևանում գործող հ. 131 միջնակարգ դպրոցը 1966 թվականից կրում է Պեյո Յավորովի անունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Քուկալաթ

Քուկալաթ, համայնքի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Բերատի շրջանում (Ալբանիայի Հանրապետություն)։ Տեղակայված է Կենտրոնական Ալբանիայի Բերատի գավառում։ Բնակչությունը 2011 թվականի տվյալներով կազմում է 3,045 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անահոկ

Անահոկ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն անահոկ՝ անվնաս բառից։ Որպես անձնանուն հիշատակված է անթվական մի արձանագրության մեջ, որը գտնվում է Տեկորի Ագրակ գյուղի եկեղեցում։


== Ծանոթագրություններ ==
(1654) Բոյևա

(1654) Բոյևա (անգլ.՝ Bojeva), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Պելագեյա Շայնի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,014638 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7391 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2902 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1911,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,1883 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,45° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1654) Բոյևա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալեքսանդրիայի արվեստ

Ալեքսանդրիայի արվեստը հայտնի էր մարմարե տաճարներով, բարձրահարկ շենքերով և նշանավոր գրադարանով։ Այստեղ էր աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը՝ Փարոսի վիթխարհի լուսարձակը։ Ավելի քան հարյուր մղոն հեռավորությունից նրա լույսը տեսնում են ծովահենները։ Ալեքսանդրիայի զբոսայգիները զարդարված էին քանդակներով։ Դասական արվեստի ավանդույթները շարունակվեցին Կիթերյան Ափրոդիտեի արձանում։ Նեղոս գետի այլաբանական, իր ձևերով մի փոքր ոչ աշխույժ մասնատված արձանը կոմպոզիցիոն առումով հետաքրքրական և դեկորատիվային է։
Ալեքսանդրիայի վարպետները հմուտ էին դիմանկարի ժանրի ասպարեզում։ Նրանք կատարելության հասան քարի մշակման մեջ, մանր կերպարվեստում, ռելիեֆում։ Ամենանշանավորների թվին է պատկանում «Քանդակած քար՝ Պտղոմեոս Փիլադելփոսի և Արսինոյի դիմանկարներով»։ Քանդակագործները դիմում էին կենցաղային ժանրին, տարբեր տարիքի տարբեր ազգությունների մարդկանց կերպարներին։ Երևան եկան աշխատանքային գործունեությանը նվիրված պատկերներ։


== Աղբյուրներ ==
Լ․ Ներսիսյան, Մ․ Երզնկյան «Արտասահմանյան արվեստի պատմություն», Երևան, 2003 թ
Աննա Սարգսի Ավանեսյան

Աննա Սարգսի Ավանեսյան (դեկտեմբերի 6, 1935(1935-12-06), Հացի - մայիսի 3, 1993(1993-05-03)), հայ կին ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Աննա Ավանեսյանը ծնվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, Մարտունու շրջանի Հացի գյուղում։ Ավարտելով տեղի 8-ամյա դպրոցը, ուսումը շարունակել է Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։ Աշխատել է Ստեփանակերտի հիվանդանոցում, որպես քույր-տնտեսվար, այնուհետև տեղափոխվել է զինվորական հոսպիտալ։
Բազում անգամ է իր արյունը ներարկել վիրավոր ազատամարտիկներին։
Մահացել է 1993 թվականի մայիսի 3-ին, ծառայողական պատականությունները կատարելու ժամանակ։ Ամուսնացած էր, ունի վեց երեխա։ Հուղարկավորված է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։
Չեխեր

Չեխեր (չեխ․՝ Češi), արևմտասլավոնական ազգ, որը կազմում է Չեխիայի հիմնական բնակչությունը։ Ընդհանուր բնակչությունը մոտ 11 միլիոն է, լեզուն չեխերենն է։ Այն մտնում է սլավոնական խմբի արևմտասլավոնական ճյուղի մեջ, մոտ է սլովակերենին։
Չեխական սփյուռքի ամենամեծ համայնքը ԱՄՆ-ում է՝ ավելի քան մեկ միլիոն մարդ։ Շատ չեխեր ապրում են Ֆրանսիայում, Միացյալ Թագավորությունում, Սլովակիայում, Խորվաթիայում, Ավստրիայում և Լեհաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==