armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Օռնելա Մուտի

Օռնելա Մուտի (իտալերեն՝ Ornella Muti, ծնված որպես՝ Ֆրանչեսկա Ռոմանա Ռիվելլի [Francesca Romana Rivelli], մարտի 9, 1955(1955-03-09)[…], Հռոմ, Իտալիա), իտալացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Հռոմում։ Հայրը եղել է Նեապոլից, իսկ մայրը՝ Ռուսաստանից։ Մուտիի մայրական տատն ու պապը գաղթել են Լենինգրադից (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ)։ Ունի ավագ քույր՝ Կլաուդիա անունով (ծնվ.՝ 1951 թ.)։
15 տարեկանից աշխատում է որպես կինոդերասանուհի. 1970 թ. նկարահանվել է «Ամենագեղեցիկ կինը» ֆիլմում։ Հիմնականում աշխատել է իտալական կինոյում, սակայն 1980 թ. առաջին անգամ նկարահանվել է անգլալեզու «Ֆլեշ Գորդոն» ֆիլմում՝ կատարելով Աուրա իշխանուհու դերը։ ԽՍՀՄ-ում մեծ համբավ է վայելել հատկապես «Անսանձի սանձահարումը» (1980 թ.) կատակերգության շնորհիվ, որտեղ իր զուգընկերն էր Ադրիանո Չելենտանոն։ 1984 թ. նկարահանվել է Ալեն Դելոնի հետ՝ գերմանացի նշանավոր կինոռեժիսոր Ֆոլկեր Շլյոնդորֆի «Սվանի սերը» (ըստ Մարսել Պրուստի ստեղծագործության) Ֆիլմում։ Նաև նկարահանվել է ԱՄՆ-ում՝ «Օսկար» (1991 թ.) և «Մի հանցագործություն է լինում, չի լինում» (1992 թ.) ֆիլմերում։ Նաև նկարահանվել է հեռուստաֆիլմերում և գովազդային հոլովակներում։
1994 թ. «Class» պարբերականի քվեարկությամբ հռչակվել է «Աշխարհի ամենագեղեցիկ կինը»։
2008 թ. Մուտին նախաձեռնել է իր անունով ոսկերչական արտադրություն, խանութներ է բացել Փարիզում, Միլանում, Հռոմում, Ռիգայում, Մոսկվայում և Ալմաթիում։
2015 թ-ին Երևանում Օռնելա Մուտին եղել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի պատվավոր հյուրը։


== Անձնական կյանքը ==
Մուտին ամուսնացած է եղել երկու անգամ։ Առաջին ամուսինն էր (1975-1981 թթ.) Ալեսիո Օռանոն, ում հետ աշխատել էր իր առաջին՝ «Ամենագեղեցիկ կինը» ֆիլմում։ Երկրորդ ամուսինն էր (1988-1996 թթ.) Ֆեդերիկո Ֆակինետին։
Մուտին ունի երեք զավակ. Նաիկե Ռիվելի (ծնվ. 1974 թ.), նորաձևության մոդել, երգչուհի և դերասանուհի, ում հայրն է իսպանացի կինոպրոդյուսեր Խոսե Լուիս Բերմուդես դե Կաստրո Ակասոն, ինչպես նաև երկու զավակ երկրորդ ամուսնությունից՝ Անդրեա (որդի) և Կարոլինա։
2008 թ. իր կյանքի ընկերն է Ֆաբրիս Կերհերվեն։
2015 թ. Իտալիայում դատարանի վճռով դատապարտվել է ութ ամսվա ազատազրկման կամ 30 հազար եվրոյի տուգանքի բժշկական տեղեկանք կեղծելու համար, քանի որ հիվանդության պատրվակով 2010 թ. խուսափել էր թատերական ներկայացումից, սակայն նույն օրը ներկա էր եղել բարեգործական ընթրիքի Սանկտ Պետերբուրգում՝ Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետ Վլադիմիրի Պուտինի և բազմաթիվ այլ հանրահռչակ անձանց մասնակցությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Օռնելա Մուտիի պաշտոնական ֆանկայք
Օռնելա Մուտի - IMDb էջ
Բիլյազի

Բիլյազի (ռուս.՝ Бильязы, բաշկիրերեն՝ Бильяҙы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արմեն Սարգսյան (լեզվաբան)

Արմեն Յուրիի Սարգսյան (սեպտեմբերի 19, 1968(1968-09-19), Պլեթանց, Հադրութի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ԱրՊՀ ռեկտոր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, լեզվաբան։


== Կենսագրություն ==
Արմեն Սարգսյանը ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։

1983 թվականին ավարտել է տեղի ութամյա, 1985 թվականին՝ Հադրութի Մ․ Մանվելյանի անվան միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական բաժինը։
1987-1989 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում, ծառայությունն ավարտելուց հետո ընդգրկվել Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանական ջոկատներում։
1992 թվականին ավարտել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի Ստեփանակերտի բաժանմունքը, 1996 թվականին՝ ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի նպատակային ասպիրանտուրան։
1998 թվականին ակադեմիկոս Գեւորգ Ջահուկյանի ղեկավարությամբ «Շաղախի ենթաբարբառը Հադրութի ենթաբարբառի միջավայրում» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, 2000 թվականին՝ դոցենտի կոչում։
1996 թվականից դասավանդում է Արցախի պետական համալսարանում, 1999-2011 թվականներին զբաղեցրել է ԱրՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը՝ 1998-2000 թվականներին ղեկավարելով նաև ՀՀ կառավարությանն առընթեր լեզվի պետական տեսչության ԼՂՀ մասնաճյուղը։
2011 թվականին նշանակվել է ԱրՊՀ գիտքարտուղար, 2012 թվականին՝ ԼՂՀ կրթության և գիտության փոխնախարար, 2015 թվականին ԼՂՀ կրթության, գիտության և սպորտի փոխնախարար։
2018 թվականի հոկտեմբերի 5-ից Արցախի պետական համալսարանի ռեկտոր։Մասնակցել է Արցախում, Հայաստանում, Ռուսաստանում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում կազմակերպված մի շարք միջազգային գիտաժողովների։ 2008 թվականին Ստեփանակերտում կազմակերպել է միջազգային հայերենագիտական ութերորդ գիտաժողովը։ 2010 թվականին ԱրՊՀ ռեկտոր Ս․ Վ․ Դադայանի հետ ԱրՊՀ-ում հիմնադրել է ազգագրական թանգարան՝ նվիրաբերելով իր անձնական հարուստ հավաքածուն։ ԱրՊՀ ուսանողների օգնությամբ, ըստ «Հայերենի բարբառագիտական նյութերի հավաքման ծրագրի», կազմել է Ղարաբաղի բարբառի շուրջ քսան խոսվածքների վկայագրերը և հանձնել ՀՀ ԳԱԱ Հր․ Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի բարբառագիտական բաժին։
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։


== Աշխատություններ ==
Հեղինակ է մեկ տասնյակից ավելի գիտական աշխատությունների ու ժողովածուների և շուրջ 60 գիտական հոդվածների, որոնց մեծ մասը վերաբերում է Ղարաբաղի բարբառին և բանահյուսությանը։
2016 թվականին լույս է տեսել Արմեն Սարգսյանի «Արցախի բանահյուսությունը» գիրքը։


== Պետական պարգևներ ==
ԼՂՀ Նախագահի 2016 թվականի օգոստոսի 30-ի հրամանագրով շնորհվել է ԼՂՀ Գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։


== Ծանոթագրություններ ==
Դեղնականաչ ջրիմուռներ

Դեղնականաչ ջրիմուռներ (լատ.՝ Xanthophyta), ջրիմուռների բաժին։ Ամենատարածված տեսակներից են բոտրիդիում հատիկավորը (Botrydium granulatum) և ոշերիա սեսիլիսը (Vaucheria sessilis)։
Բնակվում են քաղցրահամ ջրերում, ջրափոսերի եզրերին, հանդիպում են նաև հողում։ Սիֆոնային կառուցվածքով օրգանիզմներ են՝ հիմնանյութին կպած, հիմնականում՝ բազմակորիզ, բաց դեղնավունից մինչև մուգ դեղնավուն, երբեմն՝ կանաչավուն, որը պայմանավորված է ոչ միայն քլորոֆիլի, այլև կարոտինի (A-նախավիտամին) և քսանտոֆիլի առկայությամբ։ Ունեն տարբեր երկարության մտրակներ, ավելի երկարն ուղղված է դեպի առաջ, ունի մանր փետրային կառուցվածք, իսկ մյուսը կարճ է, հարթ՝ ուղղված հակառակ կողմը (այստեղից էլ՝ բաժնի երկրորդ անվանումը՝ տարամտրակավորներ)։ Բազմանում են անսեռ (զոոսպորներով) և սեռական ճանապարհով։
Զովասար

Զովասար, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռան հվ-արմ. լանջին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 61 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակիչների նախնիները այստեղ են գաղթել Սասունի գյուղերից։
Զովասարի ազգաբնակչության փոփոխությունը


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և պտղաբուծությամբ։


== Շինություններ ==
Գյուղում գտնվում է XIX դարի Զորավոր եկեղեցին։ Զովասարի շրջակայքում կան կիկլոպյան բերդի և միջնադարյան եկեղեցու ավերակներ։


== Տես նաև ==
Զովասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփանոս (այլ կիրառումներ)

Ստեփանոս, կարող է վերաբերել՝

Ստեփանոս - 11-րդ դարի հայ վարդապետ
Ստեփանոս - 12-րդ դարի հայ տոմարագետ
Ստեփանոս - 13-րդ դարի վերջի և 14-րդ դարի սկզբի հայ գրիչ և մանրանկարիչ
Burning Man

Burning Man, Նևադայի Ռինո քաղաքից մոտ 193 կմ դեպի հյուսիս գտնվող Բլեք րոք (անգլերեն՝ Black rock desert) անապատում ամեն տարի տեղի ունեցող իրադարձություն է։ Իրադարձությունը տևում է ութ օր՝ օգոստոսի վերջին երկուշաբթիից մինչև ամերիկյան Աշխատանի օրը (անգլերեն՝ Labor Day): Իրադարձությունն ավարտվում է շաբաթ երեկոյան վառելով հսկա փայտե մարդու նմանակը, որն ութ օրում ստեղծված արվեստի արդյունքն է։
Իրադարձությունը բնութագրվում է որպես ամբողջովին իրենց վրա հենվելով ծայրահեղ ինքնահաստատման հանրություն ստեղծելու փորձ (անգլ.՝ radical self-expression, and radical self-reliance):

Իրադարձության ութ օրերի ընթացքում մասնակիցները անապատում տարբեր արվեստի ստեղծագործություններ են անում, իրար հետ շփվում, վայելում ուրիշների ստեղծած արվեստը, գոյատևում սեփական ուժերին ապավինելով (ամեն մասնակից պատասխանատու է իր ուտեստի, ըմպելիքի, տաքությունից, քամուց, և ցրտից պաշտպանվելու, քնելու տեղի, մաքրության, և իրադարձությունից հետո անապատը սեփական մնալու որևէ հետքից մաքրելու համար)։ Մասնակիցները ազատ են անձնական արտահայտության ձևեր գտնելու մեջ, ինչպիսիք են անձնական հագուստի լինելու կամ չլինելու և նրա ինչպիսության ընտրությունը։

Առաջին փայտե մարդու նմանակը վառվել է 1986 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյի ափերից մեկում, մի խումբ ընկերների միջոցով։ Հետագայում, մասնակիցների թիվը շատացել է և վայրը փոխվել Նեվադայի անապատ։
Այրվող մարդը կազմակերպվում է Բլեք Ռոք Սիթի, ՍՊԸ-ի միջոցով։ 2008 թվականին 49,599 մարդ են մասնակցել Այրվող մարդուն։


== Աղբյուրներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Այրվող Մարդու պաշտոնական կայք
Սինատիբեթյան լեզուներ

Սինատիբեթյան լեզուները Արևմտյան, Հարավարևմտյան և Հարավային Ասիայի մի մասում տարածված 270 լեզուների լեզվաընտանիք է, որը այդ թվում ընդգրկում է չինարենը և տիբեթաբիրմանյան լեզուները։ Բնական խոսողների թվով սինատիբեթյան լեզուները զբաղեցնում են առաջին տեղը աշխարհում։ Սինատիբեթյան լեզվաընտանիքի ներքին դասակարումը դեռ քննարկման առարկա է։


== Արտաքին հղումներ ==
James Matisoff, Tibeto-Burman languages and their subgrouping -
MultiTree, The Linguist List MultiTree Project։ Sino-Tibetan Family Trees
Սինթիա-Ադայ Ռոբինսոն

Սինթիա Ադայ-Ռոբինսոն (անգլ.՝ Cynthia Addai-Robinson, հունվարի 12, 1985(1985-01-12), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է Starz հեռուստաալիքի «Սպարտակ» հեռուստասերիալում կատարած Նեյվիա և  The CW հեռուստաալիքի «Նետ» հեռուսատսերիալում կատարած Ամանդա Ուոլեր դերերով։ 2016 թվականի նոյեմբերից սկսած մարմնավորում է Նեյդին Մեմփիսին USA Network-ի «Հրաձիգը» հեռուստասերիալում։


== Վաղ կյանք ==
Ադայ-Ռեբինսոնը ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 12-ին Լոնդոնում, մայրը ծնունդով Գանայից է, իսկ հայրը՝ Ամերիկայից։ Նա 4 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ և մեծացել Վաշինգտոնի արվարձաններից մեկում։ Նա ավարտել է Սիլվեր Սփրինգի Մենտգոմերի Բլեյր ավագ դպրոցը և Թիսք արվեստի դպրոցի կերպարվեստի բաժինը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ Դասավանդել է Լի Ստրասբերգ թատրոնի և կինոյի ինստիտուտում և բալետ, ջազ, չեչոտկա պարային բաժիններում։ Նա «Սպարտակ» հեռուստասերիալի «Անիծվածների պատերազմը» եթերաշրջանում նկարահանվելու համար վարժեցվել է հատուկ նշանակության զորքերի կողմից։


== Կարիերա ==
Մի քանի օֆֆ-բրադվեյ ներկայացումների մասնակցելուց հետո, 2002 թվականին նա ստացել է իր առաջին հեռուստատեսային դերը «Մաքս Բիքֆորդի կրթությունը» հեռուստատեսային դրամայի էպիզոդներից մեկում։ Հաջորդ տարի նա մասնակցել է մի քանի հեռուստատեսային շոուների, որոնցից են «Օրենք և Կարգուկանոն․ Երդվյալ ատենակալների դատավարությունը», «Օրենք և կարգուկանոն․ Հանցավոր միտք», «CSI․ Մայամի», «Թվեր» և «Արդարադատություն»։ 2009 թ․ նա ստացել է իր առաջին կրկնվող դերը՝ դայակ Դեբի ABC-ի «FlashForward» հեռուստասերիալում։ Նույն թվականին նա հայտնվեց Թինա Մեբրիի «Միսիսիպիի անիծվածները» դրամա ֆիլմում Միլենայի կերպարում։ 2011 թ․ վերջին նա հայտնվեց «Կոլումբիանա» ֆիլմում, որպես Զոյի Սալդանայի մայր Ալիսիա Ռեստրեպո։ Նրա ամենահայտնի դերերից մեկը «Սպարտակ» հեռուստասերիալի երկրորդ՝ «Վրեժխնդրություն» եթերաշրջանի Նեյվիա կերպարն է։ Ադայ-Ռոբինսոնը փոխարինեց դերասանուհի Լեսլի-Էն Բրենթին, ով մարմնավորել է այդ կերպարն առաջին եթերաշրջանում, բայց որոշեց լքել շոուն։
2013 թ․ սկզբին նա մարմնավորել է Էյջային, ով հզոր կախարդ է և եկել է օգնելու Բոնիին «Վամպիրի օրագրերը» հեռուստասերիալի երկու էպիզոդներում։ Նա փոքրիկ ներկայացում է ունեցել  նաև «Աստղի ընկնելը մթության մեջ» ֆիլմում։ 2013 թ․ սեպտեմբերին նա ստացավ Ամանդա Ուոլեր կրկնվող դերը The CW-ի «Նետ» հեռուստասերիալում։
2014 թ․ մարտին նա մարմնավորեց Էմիլի Ուեսթին History հեռուստաալիքի «Տեխասի վերելքը» հեռուստասերիալում։ Այդ դերի համար նա արժանացավ Women's Image Network մրցանակի որպես դրամա սերիալի լավագույն դերասանուհի։ 2015 թվականի հունվարին նա հայտնվեց Գևին Օ'Քոնորի «Հաշվապահը» ֆիլմում, որտեղ իր խաղընկերներն էին Բեն Աֆլեքը և Ջոնաթան Քիմբլ Սիմոնսը։ 2016 թվականի մարտին հայտարարվեց, որ նա կստանձնի Էմիլի Ռիոսի խաղացած դերը «Հրաձիգը» հեռուստասերիալում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ և հեռուստատեսություն ===


== Վիդեո խաղեր ==


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սինթիա-Ադայ Ռոբինսոն Internet Movie Database կայքում
Official website
Սինթիա-Ադայ Ռոբինսոն Թվիթթերում
Սինթիա-Ադայ Ռոբինսոն Ինստագրամում
Official Facebook
TVGuide bio
Official site of Spartacus: Blood and Sand, a Starz original series
Official site for The CW's Arrow
Յու Մեիդենի սուրը (պատմվածք)

Յու Մեիդենի սուրը, Ջին Յոնի (Լուի Չա) գրած ուսյական պատմվածք։ Այն առաջին անգամ տպագրվել է 1970 թվականին Հոնկոնգի «Ming Pao Evening Supplement» թերթում։ Չնայած պատմվածքը հեղինակի վերջին ճշգրիտ ուսյական ստեղծագորություններից է, գարնան և աշնան ժամանակաշրջանում ժամանակագրորեն Ջին Յոնի ամենավաղ գրվածքներից է։


== Սյուժե ==
Պատմությունը տեղի է ունենում Չինաստանում գարնան և աշնան ժամանակաշրջանում Չինաստանի հարավային Վու և Յե նահանգների միջև հակամարտության ֆոնի դեմ։ Վուի սուսերամարտիկների թիմը հաղթում է Յեի ամենալավ սուսերամարտիկներին։ Յեի թագավոր Գոջիանի խորհրդատու Ֆան Լին գտնում է երիտասարդ հովվուհի Աքինգին, որը հեշտությամբ պարտության է մատնում Վուի սուսերամարտիկների թիմին։
Բացահայտվում է, որ Աքինգը ձեռք է բերել այդ հմտությունները սպիտակ գիբոնի հետ կեղծ սուսերամարտ խաղալիս։ Ֆան Լին թույլ է տալիս Աքինգին սուսերամարտի մրցարշավի համար մարզել Յեի զինվորներին։ Աքինգն աստիճանաաբար սիրահարվում է Ֆան Լիին։ Յեի արքան վերջապես իր մրցակցին՝ Վուի արքա Ֆուչայիին, պարտության է մատնում տևական դժվարություններից և ստորացումներից հետո։  Ֆան Լին միացել էր իր սիրելիի՝ Սի Շիի հետ, որին՝ որպես հարճ, ուղարկել էին Ֆուչայիի մոտ։ Աքինգը փորձում է սպանել Սի Շիին, բայց Սի Շիի գեղեցկությունը շփոթեցնում է նրան։ Աքինը, երբ սուրը նետում է դեպի Սի Շին, պատահականորեն իր նեյհունով ցավեցնում է նրան, չնայած անգամ ծայրը չէր դիպել։ Նա ցավով կուրծքն ամուր սեղմում է, և նրա դեմքի արտահայտությունն այսպես էր նկարագրվում. «Այնքան գեղեցիկ է, որ դա ցանկացած մարդու, որը կնայեր նրան, հոգին կալեկոծեր»։ Այստեղից է չինական «Սիզին ամուր սեղմում է կուրծքը» ( Չինարեն՝ 西子捧心; xīzǐ pěng xīn) արտահայտության ծագումը, որը վերաբերում է բարձրացող կնոջ գեեցկությանը, երբ նա վշտի կամ հոգեվարքի մեջ է։     


== Հիմնական կերպարներ ==
Աքինգ (Չինարեն՝ 阿青; Āqīng)
Ֆան Լի (Չինարեն՝ 范蠡; Fàn Lǐ)
Սի Շի (Չինարեն՝ 西施; Xī Shī)
Գոջիան (Չինարեն՝ 勾踐; Gōujiàn)
Վեն Ժոնգ (Չինարեն՝ 文種; Wén Zhǒng)
Էլդեր Բայի (Չինարեն՝ 白公公; Bái gōnggōng)


== Ադապտացիա ==
.1986 թվականին Հոնկոնգի «ATV» հեռուստաընկերությունը արտադրեց հեռուստատեսային սերիալ՝ հիմնված նովելի վրա, որտեղ Մուն Լին խաղում էր Աքինգի դերում։


== Տես նաև ==
Յուենյու


== Ծանոթագրություններ ==
Դոմանովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոմանովո (այլ կիրառումներ)Դոմանովո (ռուս.՝ Доманово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռակիտնենսկի գյուղական խորհուրդ (Կրեմենչուգսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռակիտնենսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)Ռակիտնենսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Рокитненська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռակիտնենսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1937 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Վեիկե-Պահիլա

Վեիկե-Պահիլա (էստ․՝ Väike-Pahila), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Օռիսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 29 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Զորոկով

Զորոկով (ուկրաիներեն՝ Зороків), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1631 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զորոկով գյուղում բնակվում էր 340 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 283,33 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օխոտի ծով

Օխոտի ծով,  Խաղաղ օվկիանոսի ծով, որից առանձնացված է Կամչատկա թերակղզով, Կուրիլյան կղզիներով, Հոկայդո կղզով։ Հարևան Ճապոնական ծովից առանձնացված է Սախալին կղզով։ Ողողում է Ռուսաստանի և Ճապոնիայի ափերը։ Նախկին անվանումն է՝ Կամչատյան ծով։
Մակերեսը՝  1603 հզ. կմ²։ Միջին խորությունը՝  821 մ, մաքսիմալ խորությունը՝ 3916 մ: Ծովի արևմտյան մասի շարունակությունը գտնվում է մայրցամաքի վրա և ունի մակերեսային խորություն։ Ծովի կենտրոնում տեղակայված են Դերյուգինա և Տինրո ծովախորշերը։ Արևելյան մասում է գտնվում Կուրիլի խոռոչը, որի խորությունը առավելագույնն է։ Հոկտեմբեր-մայիս-հունիս ամիսներին ծովի հյուսիսային մասը ծածկված է լինում սառույցով։ Հարավարևելյան մասը գրեթե չի սառչում։ 
Հյուսիսային ափը խիստ ընդգծված է՝ այնտեղ է գտնվում անենամեծ ծովածոցը՝ Էյրինեյան շուրթերը և Շելտինգի, Զաբիյակա, Բաբուշկինա, Կեկուրնի ծովածոցերը։
Հարավում ամենամեծ ծովածոցերն են՝ Անիվան և Տերպենիան, Իտուրուպ կղզում՝ Օդեսյան ծովածոցը։ Ծով են թափվում Ամուրը, Օխոտը և Կուխտույը։  
Օհոտսկի ծովի հյուսիս-արեւելքում գտնվում է իր ամենամեծ ծովածոցը` Շեյխով ծովածոցը։
Զարգացած է ձկնորսությունը, ծովը հարուստ է սաղմոնով, ծովատառեխով, պոլիկոկով, կեպելինով, նավագայով և այլն, ծովամթերքով (Կամչատկան խեցգետին)։
2014 թվականի մարտի 15-ից  Օխոտի ծովը ամբողջությամբ համարվում է Ռուսաստանի բացառիկ տնտեսական գոտին (բացառությամբ Հոկկիդո կղզու հարանությամբ գտնվող մի փոքր մասի)։


== Անվան մասին ==
Ծովն իր անվանումն ստացել է Օխոտ գետի անվանումից էվենսկ.՝ օկատ — «գետ»։ Նախկինում անվանել են Լամսկիմ էվենսկ.՝ լամ — «ծով»), նաև Կամչատյան ծով։ Ճապոնացիներն այս ծովն անվանում էին Խոկկայ (北海), որպես «Հյուսիսային ծով»։ 
Բայց, քանի որ այս անվանումը նույնացվում է Ատլանտյան օվկիանոսի Հյուսիսային ծովի հետ,  նրանք այն վերանվանեցին Օխոցուկու-կայ (オホーツク海),   որը ռուսական անունը հարմարեցում է ճապոնական հնչյուննին։


== Մշակույթում ==
Ավստրալիական «Ռուսաստանի վայրագ ծովը (անգլ.՝ Russia's Wild Sea, 2018) երկսերիանոց փաստավավերագրական ֆիլմը նվիրված է Օխոտի ծովին։


== Ջերմային ռեժիմ և աղիություն ==
Ձմռանը ջրի ջերմաստիճանը ծովի մակերեսին կազմում է −1,8-ից մինչև 2,0 °C, ամռանը բարձրանում է մինչև 10-18 °C:
Միջին շերտում՝ 50-150 մետր խորության մեջ ջրի սառը շերտն է, որտեղ ջերմաստիճանը ամբողջ տարին գրեթե անփոփոխ է՝ −1,7 °C:
Խաղաղ օվկիանոսի Կուրիլյան նեղուցների մոտ ջրի ջերմաստիճանը կազմում է 2.5-2.7 ° C,  խորքային ջերմաստիճանը՝ առավելագույնը  1.5-1.8 ° C:
Աղիությունը ծովի վերին մակարդակում կազմում է 32,8—33,8 ‰: Միջնամասում աղիությունը 34,5‰ է։ Խորքային շերտերում ջրի աղիությունը կազմում է 34,3—34,4 ‰, ափամերձ հատվածներում աղիությունը 30 ‰-ից ցածր է։


== Արտաքին հղումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մարսիկո Նուովո

Մարսիկո Նուովո (իտալերեն՝ Marsico Nuovo), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5134 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 51 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 101 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85052։ Հեռախոսային կոդը՝ 0975։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Յանվարիուսը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 26-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայկական մաֆիա

Հայկական մաֆիա, հայերից բաղկացած հանցավոր խմբավորում Ռուսաստանում, Հայաստանում, ԱՊՀ և Եվրոպական որոշ երկրներում, և ԱՄՆ-ում։


== Պատմություն ==
Հայկական մաֆիան Մոսկվայում ստեղծվել է 1980-ական թվականներին։ Ադրբեջանական և վրացական մաֆիաների հետ այն համարվում է Մոսկվայի ամենահին հանցավոր խմբավորումներից։
Եթե 1991 թվականին հայկական մաֆիան Մոսկվայում կատարել է 52 հանցագործություն, ապա 1992 թվականին՝ արդեն 102, իսկ մեկ տարի հետո՝ 182։ 1992 թվականին Մոսկվայի հայկական մաֆիան ուներ 17 խմբավորում՝ ավելի քան 150 անդամով։


== Հայկական ուժ ==
Հիմնական հոդված․ Հայկական ուժ
Ամենահայտնի և մեծ ազդեցություն ունեցող հայկական հանցավոր խմբավորումներից է «Հայկական ուժը» (Armenian Power), որի գործունեության հիմնական գոտին ԱՄՆ-ն է։ 2010 թվականին բացահայտվեց, որ խմբավորումը 150 մլն դոլարի ապօրինի դեղամիջոցների վաճառք է իրականացրել։


== Հայկական մաֆիան Եվրոպայում ==
Հայկական մաֆիան Գերմանիայում համագործակցում է աշխարհի ամենահզոր հանցավոր կազմակերպություններից մեկը համարվող իտալական «Նդրանգետայի» հետ։ Գերմանիայի դաշնային քրեական ոստիկանության իրականացրած հետաքննության արդյունքում պարզվել է, որ հայկական մաֆիան տիրապետում է էական ֆինանսական միջոցների և սպառնում օրենքի գերակայությանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանում օրենքով գողերի հավաքը լուծելու է գողական կլանների միջև վերջնական հարցերը
Армяне расстреляли греков в "Бристоле"(ռուս.)
Profile: Armenian Power leader Mher Darbinyan(անգլ.)
Taking Down Armenian Power, California's Modern Mafia (անգլ.)
Այգեզարդ

Այգեզարդ (նախկին անվանումները` Անաստասավան, Դարղալու),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից մոտ 3 կմ արևելք։ Վերանվանվել է Անաստասավան 1949 թ. դեկտեմբերի 1-ին, Այգեզարդ` 1957 թ. դեկտեմբերի 12-ին։ 


== Պատմություն ==

Նախկինում ունեցել է Անաստասավան, Դարղալը, Դարիդաղի, Դարղալու Վերին, Թազա Դարղալու անվանումները։ Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թ.: Գտնվել է Շահումյան գյուղից ներքև դեպի Արաքսի ափ, որտեղ մինչև վերջերս պահպանվել էին մի քանի ավերակներ, իսկ գյուղի եկեղեցու ավերակների տեղում մի քանի հավատացյալներ 1970-ականներին մատուռ կառուցեցին։ Պատերազմի սկզբին գյուղը տեղահանվել է, մոտակայքում կառուցվել են պաշտպանական կառույցներ, փորվել են խրամատներ, իսկ տներում ապրել են զինվորներ։ Պատերազմից հետո գյուղը միացնում են Մասումլու հարևան գյուղին և վերանվանում Անաստասավան, ի պատիվ Անաստաս Միկոյանի, իսկ 1957 թ. նորից բաժանում և վերանվանում արդեն Այգեզարդ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2005 թ-ի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմում է 3329 մարդ, որից 48% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 52%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 23%, աշխատունակ տարիքի ներկայացուցիչները՝ 63%, հետաշխատունակները՝ 14%։
Այգեզարդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Գյուղն ունի 926 տնտեսություն։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ և դաշտավարությամբ։


== Հասարակական կառույցներ ==
Ունի դպրոց, մշակույթի տուն, գրադարան, մանկապարտեզ։


== Տես նաև ==
Այգեզարդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Գուրբ (քաղաք)

Գուրբ (կատ.՝ Gurb), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Բարսելոնա նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետի գտնվում է Օսոնա շրջանում։ Տարածքը ընդգրկում է 51.6 կմ2։ Բնակչության թվաքանակը 2007 թվականի տվյալներով եղել է 2344, խտությունը՝ 41,34 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Զվերինեց (Զվերինեց Շարի վտակ)

Զվերինեց (ռուս.՝ Зверинец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմա գետի աջ ափին 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 48 կմ, ջրհավաք ավազանը՝ 3440 կմ2։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը 
Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000074628
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) —103007462
Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
ՀՀ բնակչության տեղաբաշխում և խտություն

ՀՀ բնակչության միջին խտությունը 110 մարd/կմ2 է (2010)։ Խտությունն առավել մեծ է Արարատյան դաշտում, որը ՀՀ տարածքի մոտ 26,7 %-ն է, և որտեղ ապրում էընղհանուր բնակչության ավելի քան 50 %-ը։ Առավել նոսր են բնակեցված ՀՀ լեռնային սահմանամերձ որոշ բնակավայրեր։ Համեմատաբար խիտ են բնակեցված Արմավիրի (229 մարղ/կմ2), Կոտայքի (134), Արարատի (133), Շիրակի (105), նոսր՝ Լոռու (74), Արագածոտնի (52), Տավուշի (50), Գեղարքունիքի (45), Սյունիքի (34), Վայոց ձորի (24 մարղ/կմ2) մարզերը։ ՀՀ բնակչության խտությունը նկատելիորեն փոխվում է նաև ըստ վերընթաց գոտիականության։ Մինչև 1000 մ բարձր, գոտում (ՀՀ տարածքի մոտ 10 %-ը) ապրում է բնակչության շուրջ 56 %-ը, 1000-1500 մետր բարձրության գոտում (ՀՀ տարածքի մոտ 19 %-ը)՝ 17 %-ը, 1500-2000 մ բարձր, գոտում (ՀՀ
տարածքի 30 %-ը)՝ 22 %-ը, 2000-2500 մետր բարձր, գոտում (ՀՀ տարածքի մոտ 25 %-ը)՝ մոտ 4 %-ը, 2500 մ-ից բարձր, գոտում (ՀՀ տարածքի մոտ 16 %-ը)՝ մոտ 1 %-ը։
Սարգիս Մուսայելյան

Սարգիս Գրիգորի Մուսայելյան  (նոյեմբերի 14 (26) 1882, գյուղ Գետաշեն (Ադրբեջանի ԽՍՀ Խանլարի շրջանում) - օգոստոսի 14, 1920, Երևան), հայ բոլշևիկ, Հայաստանի առաջին Հանրապետությունում 1920 թվականի այսպես կոչված՝ Մայիսյան ապստամբության ղեկավարներից։
Ավարտել է Գորիի ուսուցչական սեմինարիան։ 1901-1915 թվականներին ուսուցչություն է արել նախ Նուխիի գավառի Սաբաթլու գյուղում, ապա՝ Գորիսում։ 1915 թվականին զորակոչվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի Արևմտյան ռազմաճակատ։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է գնդի հեղկոմի նախագահ։ Այնուհետև գործել է Գանձակում և Բաքվում։ 1918 թվականի վերջին, որպես կարմիր բանակի զորամասերից մեկի հրամանատար և զրահագնացքի պետ, Բաքվում մասնակցել է մուսավաթականների դեմ մղվող քաղաքացիական պատերազմին։ 1919 թվականի փետրվարից տեղափոխվել է Ալեքսանդրապոլ։ Նշանակվել է «Վարդան զորավար» զրահագնացքի պետ և, կապվելով տեղի բոլշևիկների հետ, քարոզչական աշխատանք է տարել զինվորների և երկաթուղային բանվորների շրջանում։ Ղեկավար մասնակցություն է ունեցել Ալեքսանդրապոլի 1920 թվականի մայիսմեկյան հակադաշնակցական ցույցերին։ 1920 թվականի մայիսի 7-ին ընտրվել է Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտեի կազմում։ Որպես կարմիր զորքերի հրամանատար և «Վարդան զորավար» զրահագնացքի պետ, մասնակցել է մայիսյան ապստամբությանը։ Մայիսյան ապստամբության պարտությունից հետո գնդակահարվել է Անկախ Հայաստանի կառավարության կողմից։


== Գրականություն ==
Արզումանյան Մ. Վ. Սարգիս Մուսայելյան, Երևան, 1955։
Օղրակ

Օղրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդ քաղաքից 30 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պալումյաե

Պալումյաե (էստ․՝ Palumäe), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կամբյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դերսու Ուզալա (այլ կիրառումներ)

Դերսու Ուզալա (1849-1908), նանայացի որսորդ, ողջ կյանքը ապրել է տայգայում։
Դերսու Ուզալա, Վլադիմիր Արսենևի վեպը։
Դերսու Ուզալա, Աղասի Բաբայանի Վլադիմիր Արսենևի համանուն ստեղծագործության մոտիվներով, 1961 թվականին նկարահանած գեղարվեստական ֆիլմն է։
Դերսու Ուզալա, Ակիրա Կուրոսավայի կողմից Վ. Կ. Արսենևի ստեղծագործության մոտիվներով նկարահանած կինոնկարն է։
(4142) Դերսու Ուզալա, աստերոիդ է։
ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2004

ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2004-ը 55-րդ չորսամյա նախագահական ընտրություններն էին։ Այն տեղի ունեցավ 2004 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Հանրապետական կուսակցության թեկնածու, գործող նախագահ Ջորջ Ու. Բուշ-ը հաղթեց Դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու Ջոն Քերիին, ով այդ ժամանակ Մասաչուսեթսի սենատորն էր։
Բուշը և փոխնախագահ Դիկ Չեյնին ներկայացվեցին իրենց կուսակցության կողմից մեծ դժվարությամբ։ Հովարդ Դինը առաջատար էր դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուների շարքում, սակայն Քերին կարողացավ հաղթել նրան։ Քերին որպես փոխնախագահ ընտրեց Ջոն Էդվարդսին Հյուսիսային Կարոլինայից, ով ինքն էր ցանկանում դառնալ նախագահի թեկնածու։
Ընտրարշավի հիմնական թեման Արտաքին քաղաքականությունն էր, մասնավորապես Բուշի պայքարը ահաբեկչության դեմ և 2003 թվականի ԱՄՆ ներխուժումը Իրաք։ Ներքին խնդիրներից արծածվեցին տնտեսական, առողջապահական և բարոյական խնդիրներ։
Բուշի առավելությունն ամենափոքրն էր երբևէ վերընտրված նախագահների մեջ, սակայն վերջին 16 տավա ընթացքում առաջինն էր, ով հաղթեց ժողովրդի ոչ միայն ընտրիչների ձայների մեծամասնությամբ։ Քվեարկության քարտեզը գրեթե նույնն էր, ինչ 2000 թվականի ընտրություններում, միայն Նյու Մեքսիկո և Այովա նահանգներում ընտրել էին հանրապետականին, իսկ 2000 թվականին դեմոկրատականին, մինչդեռ Նյու Հեմփշիրում 2000 թվականին ընտրել էին հանրապետականին, 2004 թվականին ընտրեցին դեմոկրատականին։ Բուշը ստացավ 286 ընտրիչի ձայն, իսկ Քերին՝ 251:


== Ծանոթագրություններ ==
Ամիրշատի խաչքար (Անգեղակոթ)

Ամիրշատի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Անգեղակոթ գյուղից 0.5 կմ արևմուտք, Անգեղակոթ - Շաղատ ճանապարհից աջ՝ Սուրբ Վարդան եկեղեցու գավթի պատին հենած։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (9.13/18.1.3)։


== Տեղադրություն ==
Խաչքարը հենած է Անգեղակոթ գյուղից 0.5 կմ արևմուտք, Անգեղակոթ - Շաղատ ճանապարհից աջ՝ Սուրբ Վարդան եկեղեցու գավթի պատին։ Չունի պատվանդան։


== Նկարագրություն ==
Ընդհանուր չա­փերն են 150 x 65 սմ։
Կենտ­րո­նում պատ­կեր­ված է ուղղա­ձիգ, ոճա­վոր­ված հիմ­նա­խա­չը, որի ծայ­րերն ավարտ­վում են եռա­բողբոջ­նե­րով։ Կենտ­րո­նա­կան խա­չը առն­ված է սլա­քա­ձև կա­մա­րով պսակվող խա­չա­խո­րա­նի մեջ։ Վե­րին խա­չա­թևի երկու կող­մե­րում քան­դակ­ված են խա­ղո­ղի ող­կույզ­ներ, իսկ խա­չա­տա­կին` ձեռ­քե­րի հա­վե­լու­մով ար­ված ար­մա­վա­զարդ։ Ստո­րին խա­չաթ­րի եր­կու կող­մե­րում ար­ված են մե­կա­կան փոքր խա­չա­քան­դակ­ներ։ Խա­չա­խո­րա­նի վե­րին` աջ մասում քան­դակ­ված է շրջա­նի մեջ առն­ված հա­վա­սա­րա­թև խաչ, իսկ ձախ մա­սում` ման­րա­քան­դակ վար­դյա­կի օրի­նակ։ Խաչ­քա­րի քիվն ամ­բող­ջությամբ պատ­ված է հյու­սա­ծո զարդագոտիով։


== Վիմական արձանագրություն ==
Խաչքարը ունի 3 տող վիմական արձանագրություն՝ շրջանակին և ստորին հատվածում․

ԷՍ ԱՂՈՒԲ ԿԱՆԿՆԵՑԻ ԶԽԱՉՍ ԵՂԲԱԻՐ ԻՄՈՅ
ԱՄԻՐՇԱՏԻ ՅԻՇԵՑԷՔ Ի ՔՍ.
ԹՎԻՍ :ԶԽԹ:Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը պատվիրել է Աղուբը, ի հիշատակ իր եղբորը՝ Ամիրշատին։ Խաչքարը կանգնեցված է 1300 թվականին։


== Տես նաև ==
Անգեղակոթ
Հունանի խաչքար (Անգեղակոթ)
Խոցադեղի խաչքար (Անգեղակոթ)
12-13-րդ դարերի խաչքար (Սուրբ Վարդան, Անգեղակոթ)


== Ծանոթագրություններ ==
Սաթենիկ

Սաթենիկ, Ալանների արքայի դուստրը, որ ամուսնացել է Մեծ Հայքի Արքա՝ Արտաշես Ա-ի հետ։ Նրանց սիրային պատմությունը, ճանաչված իբրև «Արտաշես և Սաթենիկ» առասպել, ներկայացվել է 5-րդ դարի հայ պատմաբան Մովսես Խորենացու կողմից «Հայոց պատմություն» գրքում։ Խորենացին նշել է, թե պատմությունը լավ գիտեցված էր իր ապրած ժամանակ Հայքի ժողովուրդին, մինջև և պատմված էր ճամփորդող մարդկանցից։ Այժմ Սաթենիկ ժողովրդական իգական անուն է Հայաստանում։


== Պատմություն ==
Արտաշես Ա, գահին բարձրացավ մ.թ.ա. 189-ին և ճանաչվեց իբրև Մեծ Հայքի արքա թե՛ Հռոմեական հանրապետության և թե՛ Պարթևստանի կողմից։ Պատմվածքը տեղի է ունեցել ալանների ներխուժումանը Մեծ Հայք Արտաշես Ա-ի թագավորության ժամանակ։ Վիրքի գրավումից հետո, Ալանները ավելի հարավ ներխուժելով անցան Կուր գետը, մտնելով Մեծ Հայք։ Արտաշեսը հավաքել է մեծ զորք դիմադրելու համար Ալաններին։ Պատերազմ ծագել ալանների և հայերի միջև, որի արդյունքում գերավարվել է ալանների թագավորի կրտսեր զավակը։ Ալանները ստիպված ետ են քաշվել մինչև Կուր գետի հյուսիսային ափը իսկ հայերը հետևել են ալաններին մինչև Կուր գետի հարավային ափը։ Ալանների թագավորը խնդրել է ստորագրման խաղաղության դաշինքի իր ժողովուրդի և հայերի միջև և խոստացել է Արտաշեսի տալ ինչ որ ցանկանա, բայց այս վերջինը մերժել է խնդրանքը։Երբ Արտաշեսը չի համաձայնում պատանուն ետ տալ, պատանու քույրը բարձրանում է գետի ափի բարձրավանդակը և թարգմանողի օգնությամբ ձայն է տալիս Արտաշեսին։

Արտաշեսն այս իմաստուն խոսքերը լսելով գնաց գետի ափը և տեսնելով գեղեցիկ կույսին ու լսելով նրանից իմաստուն խոսքեր, նրան ցանկացավ։ Կանչում է իր դայակ Սմբատին, բաց է անում իր սրտի փափագը՝ կին առնել Ալանների արքայազն օրիորդին, դաշինք և ուխտ կնքել քաջերի ազգի հետ և պատանուն խաղաղությամբ արձակել։ Սմբատը հավանություն է տալիս և մարդ ուղարկում Ալանների Թագավորի մոտ, որ ալանների արքայադուստր Սաթենիկին կնության տա Արտաշեսին։ Ալանների թագավորն ասում է․
«Եվ ո՞րտեղից քաջ Արտաշեսը պետքա տա հազար հազարներ ու բյուր բյուրեր քաջերի սերունդ այս կույսի՝ ալանների արքայազն օրիորդի համար»։
Վիպասաններն երգելիս այս տեղն առասպելաբանում են ասելով․

Ժողովրդական Երգերից որոնք գրի է առել Մովսես Խորենացին, պահպանվել են հատվածներ Արտաշեսի և Սաթենիկի շքեղ հարսանիքի մասին։


== Աղբյուրներ ==
Գոնցոշ

Գոնցոշ (ուկրաիներեն՝ Гонцош), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Խուստի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոնցոշ գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գործույթ

Գործույթ, գյուղ արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրի գավառում։ 1909 թվականին ուներ ավելի քան 100 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում Էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Ուներ եկեղեցի (Ա․ Կիրակոս), մատուռներ (Ա․ Տովևաննես, Ս․ Կարապետ, Ս․ Սանդուխտ), նախակրթական վարժարան։ Հատուկ պաշտամունքի առարկա Էր առանձին սնդուկում պահվող «Թուխ մանուկ» ձեռագիր ավետարանը, որը դուրս Էր բերվում հիվանդին «բուժելու» համար։ Բնակիչները տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Նրանց մի մասին հաջողվել է ապաստանել Վանում, ապա ռուս զորքերի հետ անցնել արևելյան Հայաստան։
Աստերոիդների ցանկ (235701-235800)

Աստերոիդների ցանկ (235601-235700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (235801-235900)
 Աստերոիդների ցանկ (235601-235700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (235801-235900)
Շատ (Վերին Տերսի վտակ)

Շատ (ռուս.՝ Шат), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Տերս գետի աջ ափին՝ 75 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բռնավոր (պարոն)

Բռնավոր պարոն (12-րդ դար - ոչ վաղ քան 1240), հայ իշխան (պարոն) Զաքարյան իշխանապետությունում։


== Կենսագրություն ==

1236 թվականին Բռնավոր պարոնը, իր կնոջ՝ Տղատիկինի հետ Իգնատիոս գրչին գրել է տալիս մի ավետարան, որը նվիրում է Խծկոնք վանքին, իսկ 1240 թվականին էլ նույն վանքին նվիրում է այգիներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Շելբի շրջան (Այովա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շելբի շրջան (այլ կիրառումներ)Շելբի շրջան (անգլ.՝ Shelby County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.531 կմ² է, բնակչությունը՝ 12.167 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հարլան բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1851 թ.։
Շռայլ ամառ

«Շռայլ ամառ» (ռուս.՝ «Щедрое лето»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բորիս Բառնետը Կիևի կինոստուդիայում 1950 թվականին Ելիզար Մալցևի «Ամբողջ սրտով» (ռուս.՝ «От всего сердца»)։
Պրեմիերան Խորհրդային Միությունում) կայացել է 1951 թվականի գարնանը։


== Սյուժե ==
Ավարտվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Պյոտր Սերեդան (Միխայիլ Կուզնեցով) զորացրվելուց հետո վերադառնում է հայրենի կոլտնտեսություն։ Միևնույն ժամանակ կայարանում դիմավորում են կոլտնտեսության հարվածային, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Օքսանա Պոդպրուժենկոյին (Մարիաննա Բեբուտովա)։
Շուտով Պետյան դառնում է կոլտնտեսության գլխավոր հաշվապահը, որի նախագահն է նրա հին ընկերն ու զինակիցը՝ Նազարը (Նիկոլայ Կրյուչկով)։
Դաշտավարական բրիգադները հասնում են ռեկորդային արդյունքների, իսկ հերոսների փոխհարաբերությունները կառուցվում են արագ ու հեշտությամբ լուծվող թյուրիմացությունների վրա։

— «Искусство кино» ամսագիր, №3 1999 թվական


== Դերերում ==


== Քննադատություն ==
Կինոգետ Ռոստիսլավ Յուրենևը ֆիլմն անվանել է «անկոնֆլիկտայնության իսկական գլուխգործոց»։ «Կոլտնտեսության նախագահը հաշվապահի հետ վիճել է ոչ թե այն պատճառով, թե պետք է գնել արդյոք ցուլ, թե ոչ,— գրել է Յուրենևը,— այլ այն պատճառով, թե որ սյունակում պետք է «անցկացնել» այդ գնումը»։
Սերգեյ Անաշկինը գրել է. «Դարաշրջանի արժեքավոր գեղարվեստական փաստաթուղթ «Շռայլ ամառ»-ը դարձնում է ոչ թե հեղինակային ձեռագրի յուրահատկությունը, այլ սյուժետային քայլերի, կեղծավորության հնարքների, դիցաբանության ակնառու տիպականությունը։ Խոշոր Վարպետի ձեռքը (որպիսին արդարացիորեն համարվում է Բառնետը) ֆիլմում ներկայացնում են միայն ծանր աշխատանքի տեսարանները, անխոս դրվագները։ Նրանց մոնտաժը դինամիկ է, իսկ կինոհերոսը ճնշում է սյուժետային կեղծիքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Юренев Р.Н. Кинокомедия // Очерки истории советского кино / Под ред. Ю.С. Калашникова, Л.П. Погожевой, Р.Н. Юренева. — М.: Искусство, 1961. — Т. 3. — С. 121—192. — 778 с.
Юренев Р.Н. Смешное на экране. — М.: Искусство, 1964. — С. 142. — 208 с.


== Հոդվածներ և հրապարակումներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(8780) Ֆորտե

(8780) Ֆորտե (անգլ.՝ Forte), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի հունիսի 13-ին Մարիո Սեսկոյի կողմից Էլ Լիոնսիտոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,223161 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7673 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,679 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1210,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,297336 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,77° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8780) Ֆորտե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դվոեշկի

Դվոեշկի (ռուս.՝ Двоешки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կապանեմայի գավառ

Կապանեմա (պորտ.՝ Microrregião de Capanema), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարանա նահանգի մեջ։ Մտնում է Բայշու Ամազոնաս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 90 618 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 2 317,357 կմ²։ Բնակչության խտությունը 39,1 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 837 460 891,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 9 072,65 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,781։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Կապանեմա
Ամպերի
Օվսյուկի (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)

Օվսյուկի (ուկրաիներեն՝ Овсюки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1740 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օվսյուկի գյուղում բնակվում էր 809 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4065 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 199,02 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բաֆֆինի ծով

Բաֆֆինի ծով (անգլ.՝ Baffin Bay, ֆր.՝ Baie de Baffin)։ Տարվա մեծ մասը գրեթե անհնար է նավարկությունը մեծ քանակությամբ այսբերգների պատճառով։


== Պատմություն ==
Առաջին եվրոպացին որ եղավ այս ծովում 1585 թ. անգլիացի Ջոն Դևիսն է։ 1616 թ. Ուիլյամ Բաֆինը կատարեց նավարկություն դեպի Բաֆինի ծով, այդ նավարկություններով Բաֆինը ապացուցեց որ հյուսիս-արևմտյան ուղին չի կարող անցնել Հուդզոնի ծոցով։


== Աշխարհագրություն ==
Բաֆինի ծով - Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի մաս՝ սահմանափակված է արևմուտքում՝ Բաֆինի երկիր կղզով, արևելքում՝ Գրենլանդիա կղզով, Հարավում՝ Էլսմիր կղզով։ Ատլանտյան օվկիանոսին միանում է Դևիսի նեղուցով։


== Կենդանական աշխարհը ==
Բաֆինի ծովում ապրում է մոտ 21 000 սպիտակ կետեր, որոնք սնվում են փոքր ձկներով։ Նրանք անընդահատ վտանգի մեջ են, քանի որ ընկնում են սառցե «թակարդների» մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գարոն

Գարոն (ֆրանսերեն՝ Garonne, իսպաներեն՝ Garona, գասկոներեն՝ Garoune), Ֆրանսիայի խոշոր գետերից մեկը՝ 647 մ։ Գետը սկիզբ է առնում Իսպանիայում՝ Պիրենյան լեռնաշղթայում և թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս՝ Ակվիտանիայում։ Գարոնը հոսում է այնպիսի խոշոր քաղաքներով ինչպիսիք են Բորդոն (Bordeaux), Թուլուզը (Toulouse), Աժենը (Agen)։ Գետի հիմնական վտակներն են Բաիսը (Baïse), Ժերսը (Gers), Սավը ձախակողմնյա մասում և Արիեժը (Ariège), Լոտը (Lot), Տարնը (Tarn), Դորդոնիան (Dordogne) գետի աջ կողմում։
Անտիկ դարաշրջանում հայտնի էր Գարումնա (լատիներեն՝ Garumna) անունով։ Անվանման այժմյան ֆրանսերեն գրությունն է Garonne։ Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումն ունի գալլական ծագում և նշանակում է «արագընթաց», ոմանք էլ գտնում են, որ այն կազմված է նախահնդեվրոպական կարր «քար, ժայռ» և գալլական օննո «գետ» բառերից։
Ադամից առաջ

Ադամից առաջ (անգլ.՝ Before Adam), ամերիկացի գրող Ջեկ Լոնդոնի պատմվածք։ Այն սկզբում հրապարակվել է Everybody's Magazine ամսագրում՝ 1906-1907 թվականներին։ Պատմվածքի սյուժեն հիմնված է այդ ժամանակ մարդու էվոլյուցիայի մասին եղած պատկերացումների վրա։ Գլխավոր հերոսի ալտերնատիվ կերպարը (Alter ego) քարանձավային մարդանց ցեղից մի դեռահաս է։ Ստեղծագործությունում նաև առկա են մարդկանց ավելի զարգացած կրակի ցեղը և մարդկանց ավելի քիչ զարգացած փայտի ցեղը, թրատամնավոր կատուները և կարմրաչյա, դաժան «ատավիզմը», որը ահաբեկում է հերոսի ցեղին։


== Սյուժեն ==
Պատմությունը պատմվում է 20-րդ դարի մի մարդու կողմից, ով դեռ մանկուց զգացել է անձնավորության երկատում։ Ամեն գիշեր նրան երևացել են տարբեր երազներ, որոնցում նա եղել է մարդկության հեռավոր նախնին, միլիոնավոր տարիներ առաջ ապրած։ Այդ իրականանման երազները վախեցնում էին հերոսին, և միայն մեծանալուց հետո նա վերականգնել իր Alter ego-ն կցկտուր երազների հիման վրա։
Նախապատմական էակը, ով արդեն կապիկ չէր, բայց դեռ մարդ էլ չէր, չէր տիրապետում խոսքին, բայց հերոսը նրան պայմանականորեն անվանում է Մեծ ատամ։ Մեծ ատամը, ինչպես իր ցեղի մնացած մարդիկ, ապրում էր անտառում իր մոր հետ, ծառերի ճյուղերի վրայի բնի մեջ։ Նա վաղուց էր կորցրել իր հորը, և երբ մոր մոտ հայտնվեց նոր ամուսին, չհամակերպվեց նրա հետ և ստիպած եղավ առանձին ապրել։
Այդպես նա եկավ այն ցեղի մյուս մասի մոտ, որն ապրում էր գետի ափին գտնվող քարանձավներում։ Այդտեղ նա ընկերացավ իր հասակակցի՝ Կախականջի հետ, որի հետ նա սկսեց ապրել նույն քարաձավում և փնտրել զբաղմունք։ Բացի այդ իր ցեղին նրանք գիտեին Անտառային Հորդայից, ովքեր հետամնաց էին կապիկանման էակներից, իսկ Մեծ ատամի ցեղի մարդիկ ավելի շատ էին վախենում Կրակի Մարդկանցից, քանի որ նրանք ավելի զարգացած էին, տիրապետում էին խոսքին, զենքին (նետ ու աղեղ), և կարողանում էին կրակ ստանալ։ Մեծ ատամի ցեղը չէր օգտվում որսի համար նախատեսված և ոչ մի գործիքից, և միայն պատահմամբ էր նրանց մտքով անցել դդմի կճեպներով գետից ջուր վերցնելը։ Նաև պատահմամբ էին Մեծ ատամը և Կախականջը հայտնագործել, որ կարելի է գերանի վրայով (իսկ ավելի ճիշտ՝ երկու, միացված գերանների) լողալ գետով։ Հայտնվելով գետի հակառակ ափին՝ երկու ընկերները չկարողացան միանգամից ետ վերադառնալ և մի քանի տարի շարունակ թափառում էին իրենց ցեղից հեռու։ Շուտով՝ իրենց վերադարձից հետո, ցեղը իր վերջին օրերն էր ապրում։ Կրակի Մարդիկ, ում իրենց նախկին կայանատեղին սկսել էր ծանրաբեռնվել, հարձակվել էին ցեղի վրա և համարյա ոչնչացրել այն՝ քարանձավների մեջ ծուխ փչելով ու նետերով հարվածելով։ Ցեղի ողջ մնացած աանդամները՝ այդ թվում նաև Մեծ ատամը և իր կինը՝ Արագաոտքը, մի քանի տարի թափառեցին ճահիճներով, իսկ հետո հասան ծովին։ Չնայած, Կրակի Մարդիկ նաև այդտեղ եկան, և Մեծ ատամի ընտանիքը պիտի նոր ապաստարան որոներ։


== Արտաքին հղումներ ==
 Before Adam Գուտենբերգ նախագծի կայքում 
Պատմվածքի ռուսերեն թարգմանությունը  Lib.ru-ում
Հաուլենդ (կղզի)

Հաուլենդը (ճշգրիտ. Հոուլենդ; անգլ.՝ Howland Island), կղզի է Խաղաղ օվկիանոսում։ Հայտնագործվել է 19-րդ դարի սկզբին։ 1857 թվականից սկսած պատկանում է ԱՄՆ-ին։ Ընդհանուր տարածքը 1,62 կմ² է։ Հաուլենդը հայտնագործվել է ամերիկացի կետորսների կողմից և անվանվել նրանցից մեկի պատվին։ Հավայան կղզիներից մեկն է։ Կղզում մշտական բնակչություն չկա։ Ամենաբարձր կետը 3 մ է։ Այստեղ է գտնվում Էրհարտի փարոսը (Ամելիա Էրհարտի անունով)։
Համլետ Կարճիկյան

Համլետ Թորգոմի Կարճիկյան (Թորգոմյան Արմեն, ապրիլի 26, 1936(1936-04-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 15, 2022(2022-02-15)), հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, լրագրող։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1975)։ ԽՄԿԿ անդամ 1965 թվականից։


== Կենսագրություն ==
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը, 1977 թվականին՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի դասընթացները։ 1960 թվականից աշխատել է ՀՀ հրատարակչական համակարգում. 1987-1991 թվականներին՝ «Խորհրդային գրող» («Նաիրի») հրատարակչության բաժնի վարիչ, 1991-1994 թվականներին՝ «Լույս» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր, 1997-2002 թվականներին՝ ՀՀ Կառավարությանն առընթեր տեղեկատվության, գրահրատարակչության և պոլիգրաֆիայի վարչությունում զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ։


== Ստեղծագործություններ ==
Կարճիկյանի քնարական ժողովածուներում գերիշխողը սիրո և բնության ավանդական թեմաներն են («Գարնանամուտ», 1959, Թորգոմյան Արմեն ծածկանունով), «Սիրո ամառ», 1973, «Ապրելու օր», 1976, «Արևային սոնատ», 1980, «Խարիսխ», 1983, «Սիրտ բանական», 1988 (ՀԳՄ Ա. Իսահակյանի անվան մրցանակ՝ 1989), «Սիրո բույրը... Հայաստանի», 2003, ժողովածուներ]։ Կազմել է Բ. Գեմբարսկու «Նամակներ աշխարհին»՝ Հայկական հարցին նվիրված հոդվածների (1990, ծանոթագրություններով և վերջաբանով), Պ. Սևակի «Վառվող արյուն» բանաստեղծությունների (2000, առաջաբանով և վերջաբանով) ժողովածուները և այլն։ Կատարել է չափածո թարգմանություններ։


=== Երկեր ===
Երևանյան սոնատ, Երևան, 2011։
Սիրո բույրը… Հայաստանի, Երևան, 2003։
Կանգ առ, մոլորակ Երևան, 1996։
Սիրտ բանական, Երևան, 1988։
Սիրտ-խարիսխ, Մոսկվա, 1987։
Լռության ճիչը ...: Մեծ եղեռնի 101 և հեղինակի 80-ամյակներին։ ՀԳՄ հրատարակչություն, 2016, 111 էջ։


=== Թարգմանություններ (ռուսերենից) ===
Կոսովյան արև (սերբական ժողովածուի մեջ մտնող գործերի մի մասը), Երևան, 2003։
Արարատի երկիր (սերբական ժողովածու, մի մասը), Երևան, 2002։
Ջոկո Ստոյիչիչ, Աղբյուր անապատում, Երևան, 1998։
Դեսանկա Մաքսիմովիչ, Աշխարհը նույնն է ամենուր (մի մասը), Երևան, 1998։
Պեյո Յավորով, Ամպհովանու հետքերով (մի մասը), Երևան, 1992։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2011
ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ, 2011
ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2006
«Սիրտ բանական» ժողովածուի համար արժանացել է ՀԳՄ Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակի, 1989
Հայպետկոմի «Աշխատանքի վետերան» մեդալ, 1987


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համլետ ԿԱՐՃԻԿՅԱՆ/Գծանկարներ
ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնարար գիտական գրադարան
Հարցազրույց Համլետ Կարճիկյանի հետ
Տաշկալմաշևո

Տաշկալմաշևո (ռուս.՝ Ташкалмашево, բաշկիրերեն՝ Ташкалмаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 255 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տարտեսոս

Տարտեսոս, անտիկ ավանդության համաձայն հնագույն քաղաք և պետություն Հարավային Իսպանիայում։ Տեղադրությունը որոշված չէ։ Հիմնադրման ժամանակն անհայտ է, հավանաբար մինչև մ․ թ․ ա․ 1100 թ.-ը եղել է Տարտեսոսի պետության (Անդալուզիայի և Մուրսիայի տարածքն զբաղեցնող ցեղերի դաշնություն) կենտրոն։ Սկզբնաղբյուրների համաձայն` ենթադրվում է, որ Տարտեսոսի պետությունում եղել է մասնավոր սեփականություն, ժառանգական թագավորական իշխանություն։ Տարտեսոսի տարածքում զարգացած էր մետաղահանությունը (առանձնապես՝ արծաթի), երկրագործությունը, անասնապահությունը, մանածագործությունը և այլն։ Տարտեսոսը եղել է առևտրի միջնորդ Եվրոպայի հյուսիսարևմտյան և միջերկրածովյան երկրների միջև։ Մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի վերջին — I հազարամյակի 1-ին կեսին պայքարել է փյունիկեցիների դեմ։ Ծաղկում է ապրել մ․ թ․ ա․ 700—500 թթ.-ին։ Մ․ թ․ ա․ մոտ 500 թ.-ին նվաճել են կարթագենցիները։ Հավանաբար ավերվել է։
Կոտենկի (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)

Կոտենկի (ուկրաիներեն՝ Котенки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոտենկի գյուղում բնակվում էր 217 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նովոդեսյատկինո

Նովոդեսյատկինո (ռուս.՝ Новодесяткино, բաշկիրերեն՝ Яңы Десяткин), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 47 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)