Վեստո Սլայֆեր

Վեստո Սլայֆեր (անգլ.՝ Vesto Melvin Slipher; նոյեմբերի 11, 1875(1875-11-11), Mulberry, Քլինտոն շրջան, Ինդիանա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 8, 1969(1969-11-08), Ֆլագստաֆ, Արիզոնա, ԱՄՆ), ամերիկացի աստղագետ։
ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1921 թվականից)։ 1901 թվականին ավարտել է Ինդիանայի համալսարանը և այդ ժամանակվանից աշխատել է Լոուելի աստղադիտարանում (Արիզոնայի ֆլագստաֆ), 1916 թվականին՝ դրա փաստացի տնօրենը (իրավաբանորեն 1927-1952 թվականներին)։


== Կենսագրություն ==
Գիտական աշխատանքները կապված են աստղադիտակի հետ։ Սպեկտրասկոպիվ մեթոդներով նա որոշեց Մարսի, Յուպիտերի, Սատուրնի, Ուրանի առանցքային ռոտացիայի արագություններն ու ժամանակաշրջանը։ Առաջին անգամ ստացավ բավականին մեծ ցրվածությամբ խոշոր մոլորակների սպեկտրների լուսանկարներ, որոնք բացահայտեցին մոլեկուլային կլանման գոտիների կառուցվածքը, որոնք հետագայում Ռ․ Ուայլտին նույնականացրեցին ամոնիակի և մեթանի կապանքներով։ Ստացվեց հաստատուն կալցիումային գծերի առկայությունը մեծ թվով աստղերի սպեկտրում Պերսևս, Կարիճ և Օրիոն համաստեղություններում, բացահայտել է միջաստղային նատրիումը։
Առաջինը չափել է գնդաձև կուտակումների և պարուրաձև միգամածությունների բարձր ճառագայթային արագությունները. 1913 թվականին Անդրոմեդայի միգամածության համար ստացել է M31 շառավղային արագության նշանակություն, որը հավասար է 300 կմ/վ-ին։ Առաջիններից մեկն է, ով եկել է այն եզրակացության, որ պարուրաձև միգամածությունները շատ հեռավոր աստղային համակարգեր են։ Գալակտիկաների հսկայական տարածական արագությունների բացահայտումը դարձել է է․ Հաբլի առաջարկած ընդլայնվող տիեզերքի տեսության դիտողական հիմքը։ Առաջին անգամ ձեռք է բերել գալակտիկաների պտույտի ապացույցներ և չափել նրա արագությունը կույս համաստեղության NGC 4594 գալակտիկայի (1913-1914) և Անդրոմեդայի գալակտիկայի համար (1915 թվական)։ Նա ուսումնասիրել է գիշերային երկնքի, բևեռափայլի, մեծ թվով աստղերի և գիսաստղերի ճառագայթման սպեկտրները։ Նա ղեկավարել է Պ․ Լովելլի մոլորակի որոնողական աշխատանքները, որոնք հանգեցրել են Քլայդ Տոմբոյի կողմից Պլուտոնի հայտնաբերմանը (1930 թվական)։
Նա բազմաթիվ ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների անդամ է։ Փարիզյան Լալանդի անվան (1919 թվական), Դրեյպերի անվան գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1932 թվական) մեդալներ, Լոնդոնի թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ (1933 թվական), Խաղաղ օվկիանոսի աստղագիտական ընկերության Քեթրին Բրյուսի մեդալ (1935 թվական)։


== Հիշողություն ==
1970 թվականին Վեստո Մելվին Սլայֆերը (նրա եղբայր Էրլ Չարլզ Սլայֆերի հետ միասին) անվանեց Վեստո Մելվին Սլիֆեր (խորվաթիայի հետ միասին) խառնարանը լուսնի հեռավոր կողմում։
В 1970 г. Международный астрономический союз присвоил имя Весто Мелвина Слайфера (совместно с его братом Эрлом Чарльзом Слайфером) кратеру на обратной стороне Луны.
1970 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Լուսնի հակառակ կողմի խառնարանը տրվեց Վեստո Սլայֆերի անունը (նրա եղբայր Էրլ Չարլզ Սլայֆերի հետ համատեղ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Николай Николаевич Горькавый. Сказка об астрономе Слайфере, который открыл разбегание Вселенной // «Наука и жизнь» № 4, 2011
Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с.
Cormac O. Raifeartaigh The contribution of VM Slipher to the discovery of the expanding universe(անգլ.) // Origins of the Expanding Universe: 1912—1932 : M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser., Vol. 471. — 2013. — 
Laird A. Thompson V.M. Slipher and the Development of the Nebular Spectrograph(անգլ.) // Origins of the Expanding Universe: 1912—1932 : M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser., Vol. 471. — 2013. — 
John A. Peacock Slipher, galaxies, and cosmological velocity fields(անգլ.) // Origins of the Expanding Universe: 1912—1932 : M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser., Vol. 471. — 2013. — 
Joseph S. Tenn What Else Did V. M. Slipher Do?(անգլ.) // Origins of the Expanding Universe: 1912—1932 : M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser., Vol. 471. — 2013. — 
K.C. Freeman Slipher and the Nature of the Nebulae(անգլ.) // Origins of the Expanding Universe: 1912—1932 : M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser., Vol. 471. — 2013. —