armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արևմտյան Հայաստան պետության դրոշ

Արևմտյան Հայաստանի դրոշը, Արևմտյան Հայաստանի պետական խորհրդանիշներից մեկն է։ Այն սահմանված է Արևմտյան Հայաստանի Սահմանադրությամբ և դրոշի օրենքով։ «ԱՀ դրոշի մասին» առաջին օրենքն ընդունել է Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի կողմից 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ։
Ներկա որոշումը ընդունվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 5-ին և վավերացվել է ԱՀ ԱԺ ի կողմից 2015 թվականի փետրվար 4-ին։
Դրոշը խորհրդանշում է Հայկական բարձրավանդակը, որպես քաղաքակրթության բնօրրան։ Մուգ կապույտը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի հավերժականությունը։ Ծիրանագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի բանախոսությունը, արիականությունը եւ ստեղծագործ ազատության կենսասիրությունը։ Բաց երկնագույնը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի լուսավորչականությունը եւ առաքելականությունը։ Սպիտակը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի բարեպաշտությունը։


== Կառուցվածք ==
Դրոշը քառագույն է։ Կենտրոնում երկու խորհրդանշաններն են՝ մուգ կապույտ ութանկյան մեջ՝ ծիրանագույն հավերժության ութաթեւ նշանը։ Ութանկյան չորս գագաթներից` սկիզբ առնող մուգ կապույտ ճառագայթները ձգվում են չորս ուղղությամբ։ Մուգ կապույտը երիզված է ծիրանագույնով, դրոշի չորս հատվածները բաց երկնագույն են։ Կազմված է կապույտ, մուգ կապույտ և նարնջագույն գույներից։ Լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ 
Դրոշի ընդհանուր տեխնիկական պայմանները այսպիսին են։


== Պատմություն ==
Դրոշի նախագծը, նախնական գունանկարը և գաղափարաբանությունը Արևմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի Իրավաբանական Հանձնախումբի հաստատման ներկայացրեց Ա․ Մկրտչյանը։ Դրոշը հաստատվել է Արեւմտյան Հայաստանի Ազգային Խորհրդի Նախագահ Ա․Աբրահամյանի կողմից։ Երկրորդ որոշումը կայացրել է Արևմտյան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարությունը, հաստատված Վարչապետ Ա․ Մկրտչյանի կողմից 2014 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։ Որոշման մեջ նշված է՝, 

Կառավարության որոշումը վավերացվել է ԱՀ ԱԺ ի կողմից։ ՈՐՈՇՈՒՄ, Արեւմտեան Հայաստանի Պետության դրոշի գունաբաժանման և չափերի մասին 2015,փետրվարի 4։ Ավանդազրույցը ասում է,որ Տիգրան Մեծի մատանին ուներ նման պատկեր։ Ըստ ավանդույթի Տիգրան Մեծի մատանու ութանկյունների պատկերը հավերժության նշանով փորագրված է Հալեպի և Դիարբեքիրի կամ Տիգրանակերտի բերդերի պատերի վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
В Турции возмутились, увидев Западную Армению на карте от НТВ
Утвержден флаг Западной Армении
Правительство Западной Армении: цели и задачи
Թուրքիայում դժգոհ են ռուսական եթերով ցուցադրված Արևմտյան Հայաստանի քարտեզից
ՈՐՈՇՈՒՄ, Արեւմտեան Հայաստանի Պետության դրոշի գունաբաժանման և չափերի մասին,2015 փետրվարի 4


== Ծանոթագրություններ ==
Լանգոսկո

Լանգոսկո (իտալերեն՝ Langosco), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 458 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 31 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 15 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 27030։ Փոստային ինդեքս՝ 0384։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճ


== Տվյալներ ==
Հեռախոսահամար - 0384 78021


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրություն ազգային նստիտուտի (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Արմանա (Վերին Բասենի գավառ)

Արմանա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր գավառի հարավարևմտյան մասում, Կարայազի սարահարթի սահմանագլխին։
Գյուղի մասին հիշատակել է Ի. Շոպենը։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կլավի Վարբի

Կլավի Վարբի (ֆր.՝ Clavy-Warby), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 351 մարդ, բնակչության խտությունը` 29.80 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.78 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 90 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 12 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 244 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 189-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 55։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,5 %։ 189 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 175 անձ (91 տղամարդ և 84 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (6 տղամարդ և 8 կին)։ 55 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Համբիկ Սասունյան

Համբիկ Սասունյան (հունվարի 1, 1963(1963-01-01), Բեյրութ, Լիբանան), Հայկական Ցեղասպանության Արդարության մարտիկներ գաղտնի կազմակերպության անդամ։
1982 թվականի հունվարի 28-ին առավոտյան 9։40-ին 19-ամյա Համբիկը Լոս Անջելես-ում, Ուիլշիր Բուլվարի և Կոմստոկ փողոցի խաչմերուկում համագործակցի հետ գնդակահարել է Թուրքիայի հյուպատոս Քեմալ Արիկանին, երբ նրա ավտոմեքենան կանգնած էր կարմիր լույսի տակ։ ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը դատապարտեց այս արարքը՝ որակավորելով այն ահաբեկչություն։ Ձերբակալությունից հետո ԱՄՆ դատարանը նրան դատապարտել է ցմահ ազատազրկման, առանց բողոքարկման իրավունքի։ 2013 թվականի դրությամբ Համբիկ Սասունյանը կրում էր իր պատիժը ԱՄՆ Սեն Լուիս Օբիսպո բանտում։ Երկու անգամ՝ 2006 և 2010 թվականներին ԱՄՆ դատարանը մերժել է Սասունյանի ներում ստանալու խնդրանքը։ Համբիկ Սասունյանն ազատ է արձակվել բանտից։ 37 տարի ազատազրկումից հետո 29.12.2019 ԱՄՆ դատարանը բավարարել է նրա հայցը վաղաժամ ազատ արձակման մասին. նրան բաց են թողել պայմանական վաղաժամկետ ազատմամբ։ Այս անգամ հայցի բավարարումը հարուցել է թուրքական կողմի դժգոհությունը։ Թուրքիայի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ իրենք բողոքարկելու են այդ որոշումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համբիկ Սասունյանը 50 տարեկան է
PEOPLE v. SASSOUNIAN (1986) 182 CA3d 361
Ronald Reagan. Statement on the Assassination of Turkish Consul General Kemal Arikan, January 28th, 1982
Assassin Gets Life Term
ATAA-ի կայքը Archived 2010-09-17 at the Wayback Machine.
(3360) Սիրինքս

(3360) Սիրինքս (անգլ.՝ Syrinx), աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 4-ին Էլեանորա Հելինի և Սքոթ Դանբարի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,468547 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,634 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,3031 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Սիրինքս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1102 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1416,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,254122 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,41° անկյուն։
Սիրինքս աստերոիդը պատկանում է Ալինդայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,5 ա. մ. մեծ կիսաառանցքով և ունեն 0,4 - 0,65 էքսցենտրիսիտետ։ Այս աստերոիդները գտնվում են Յուպիտերի հետ ուժեղ 3:1 ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ, ինչպես նաև ունեն ևս մեկ ուժեղ ռեզոնանս, այս անգամ արդեն Երկրի հետ՝ 1:4։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3360) Սիրինքս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բարալեթ

Բարալեթ (վրաց.՝ ბარალეთი), գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաք քաղաքից 19 կմ հյուսիս։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1680 մ բարձրության վրա։


== Բնակչությունը ==
Բնակվում են հայեր, կան նաև վրացիներ։ Հայերի մի մասը բնիկներ են, մյուսները գաղթել են Ալաշկերտից և Արդահանից՝ 1829-1830 թվականներին։ Համաձայն 2014 թվականի հաշվառումների, գյուղն ուներ 770 բնակիչ։


== Մշակույթ և տնտեսություն ==
Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Խորհրդային Միության տարիներին գյուղում կար մեքենավերանորոգման կայան, կարի արհեստանոց, հայկական միջնակարգ և վրացական ութամյա դպրոցներ, գրադարան, հիվանդանոց և այլն։ Հայկական դպրոցի շենքը կառուցվել էր 1867 թվականին, սկզբում եղել է մեկդասյան, հետագայում ` երկդասյան։


== Պատմական ակնարկ և կրոն ==
Բարալեթում կա երկու եկեղեցի` վրացական (XI դար) և հայկական («Սուրբ Աստվածածին»), որը կառուցվել է հին եկեղեցու տեղում ` 1868 թ-ին։
Բարալեթը հիշատակվում է XVIII դարում ` Վախուշտիի կողմից որպես քաղաք։ Գյուղի շուրջը պահպանվել են վանքի, շենքերի, պարիսպների ավերակներ և գերեզմաններ, որտեղ հայտնաբերվել են քարե դագաղներ, իսկ 0,5 կմ հյուսիս գտնվում է սրբատաշ քարով կառուցված «Սուրբ Ստեփանոս» մատուռը։


== Պատկերասրահ ==


=== Վրացական եկեղեցի ===

		
		
		
		


=== Հայկական եկեղեցի ===

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში (1979 წ.), ჯავახეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, ახალციხე, 2002, გვ. 335-404.
ვ. სილოგავა, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, ახალციხე, 2001
Դիմիտր Ագուրա

Դիմիտր Դմիտրիով Ագուրա (բուլղար․՝ Димитър Димитров Агура, հոկտեմբերի 26, 1849(1849-10-26), Krynychne, Ուկրաինա - հոկտեմբերի 11, 1911(1911-10-11), Յասի, Ռումինիա), բուլղար պատմաբան, Սոֆիայի համալսարանի ռեկտոր։


== Կենսագրություն ==
Դիմիտր Ագուրան ծնվել է 1849 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Չեմշա Վարուիտայում (Չուշմելեյ), Բեսարաբիա՝ բուլղար գաղթականների ընտանիքում։ Սովորել է Բոլգրադում, 1968 թվականին Յասիում ավարտել է սեմինարիան, իսկ 1872 թվականին պատմություն է ուսումնասիրել Յասիի համալսարանում։ Մի քանի տարի Բոլգրադի գիմնազիայում դասավանդել է ռումիներեն և բուլղարական պատմություն (1875-1878):
Բուլղարիայի անկախացումից հետո Դիմիտր Ագուրան 1878 թվականին վերադարձել է հայրենիք և աշխատել է Ներքին գործերի նախարարությունում (1879-1883)։ Գեներալ Լեոնիդ Սոբոլևի կառավարությունում ժամանակավոր գլխավորել է Կրթության նախարարությունը։ Դրանից հետո գլխավորել է Սոֆիայի (1884-1885) և Պլովդիվի տղամարդկանց գիմնազիաները (1885-1889)։
1889 թվականին, Բարձրագույն դպրոցի բացումից հետո, Ագուրան նրանում դարձել է պատմության պրոֆեսոր։ Երեք անգամ եղել է համալսարանի ռեկտոր (1889-1890, 1892-1895, 1907-1908)։ 1900 թվականին դարձել է Բուլղարիայի գրական հասարակության գործող անդամ (հետո՝ Գիտությունների ակադեմիա)։ 1901 թվականին եղել է Բուլղարիայի պատմական հասարակության հիմնադիրների թվում և մինչև իր մահը եղել է նրա նախագահը։
Դիմիտր Ագուրայի որդին՝ Դիմիտր Ագուրան, եղել է ինժեներ։
Դիմիտր Ագուրան մահացել է 1911 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Յասիում՝ 61 տարեկան հասակում։


== Մատենագրություն ==
«Новейшая история на Френската революция до днешно време» (1890)
«Бележки по едно научно пътуване в Румъния» (1893, համահեղինակ)
«Дако-ромъните и тяхната славянска писменост» (1893, համահեղինակ)
«Средновековна история. Лекции» (1904)


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Tashev Tasho (1999)։ The Ministers of Bulgaria 1879–1999 (Bulgarian)։ Sofia: Ministry of Education։ 978-954-430-603-8 / 978-954-509-191-9
Զիմեն

Զիմեն (բուլղար․՝ Зимен), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Կարնոբատի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Կարնոբատ քաղաքից գտնվում է 10 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 139 մարդ։


== Բնակչություն ==


== Տես նաև ==
Բուլղարիայի համայնքներ
Կարնոբատի համայնք


== Ծանոթագրություններ ==
Օբոդնոե

Օբոդնոե (ուկրաիներեն՝ Обідне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օբոդնոե գյուղում բնակվում էր 691 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,54 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մալոտենգինսկայա

Մալոտենգինսկայա (ռուս.՝ Малотенгинская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Օտրադնայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1574 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մ.թ.ա. 773


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Կարահիսար (Մահմուդիի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարահիսար (այլ կիրառումներ)Կարահիսար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մահմուդիի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Կարքայիններ

Կարքայիններ, հայկական նախարարական տոհմ Մարզպանական Հայաստանում։ Կարքայինների նախարարական տոհմը չի հիշատակվում Մեծ Հայքի Գահնամակում և Զորանամակում, սակայն հիշատակվում է Մարզպանական Հայաստանում՝ Վահանանց պատերազմի ժամանակ։ Տոհմից հիշվող նախարարը Վասավուրտ Կարքայինն է, ով 484 թվականին Վահան Մամիկոնյանի կողմից պատգամավոր էր գնացել Նիխորի մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Գահնամակ
Զորանամակ
Վահանանց պատերազմ


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 53.
«Ղազարայ Փարպեցւոյ Պատմութիւն Հայոց եւ Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան», Գալուստ Տեր-Մկրտչյան և Ստեփան Մալխասյանց, Տփղիս, 1904, էջ 162․
Հասան II

Հասան Երկրորդ (արաբ․՝ الحسن الثاني بن محمد‎‎, հուլիսի 9, 1929(1929-07-09)[…], Ռաբաթ, Rabat-Salé-Zemmour-Zaër, Մարոկկո - հուլիսի 23, 1999(1999-07-23)[…], Ռաբաթ, Մարոկկո), Մարոկկոյի թագավոր 1961-ից։ Իրավաբանական գիտության դոկտոր։ Կահիրեի, Բորդոյի և Դակարի համալսարանների պատվավոր դոկտոր։ 1961—63-ին և 1965—67-ին եղել է նաև կառավարության ղեկավար։ Երկրի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարն է և գլխավոր շտաբի պետը։ Բազմիցս հանդես է եկել հասարակական տարբեր կարգ ունեցող պետությունների միջև համագործակցության և փոխըմբռնման, Մարոկկոյի դրական չեզոքության օգտին։ Հասան Երկրորդը համբավվել է որպես Մարոկկոյի առավել խիստ, ինքնակալ կառավարողներից մեկը, հաճախ մեղադրվել է ավտորիտար կերպով գործելու, քաղաքացիների իրավունքները ոտնահարելու, ընդդիմադիրներին դաժանորեն ճնշելու, նրանց բանտերը լցնելու, կտտանքների ենթարկելու, ընդհուպ՝ զանգվածային սպանություններ իրականացնելու մեջ։


== Գրականություն ==
Rom Landau. Hassan II: King of Morocco. — London: George Allen and Unwin, 1962.
Hassan II (King of Morocco). The Challenge: The Memoirs of King Hassan II of Morocco. — Macmillan; Illustrated edition, 1978. — ISBN 0333248708.
Megan M. Cross. King Hassan II: Morocco's Messenger of Peace. — University of Kansas, 2007.
Gregory W. White. "Kingdom of Morocco," in The Government and Politics of the Middle East and North Africa, ed. David E. Long, Bernard Reich and Mark Gasiorowski, 5th ed.. — Boulder: Westview Press, 2007.
Yahia H. Zoubir. Algerian-Moroccan Relations and their Impact on Maghribi Integration. — The Journal of North African Studies 3, no. 5, 2000.
Miller, Susan Gilson. A History of Modern Morocco. — New York: Cambridge University Press, 2013. — ISBN 9781139624695.
Сергеев М.С. История Марокко. XX век. — Издательство Института востоковедения РАН, 2001. — ISBN 5-89282-177-3.
Мулай Хасан (Люди и события) // Новое время — № 22. —М., 1960. — С. 31.
التحدي (at-Taḥaddī)
ذاكرة ملك (Dhākirat malik); La mémoire d'un roi, with Éric Laurent, Paris, Plon, 1993
Le Génie de la modération, Paris, Plon, 2000


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1751)

Ժողովածու (1751), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1751 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում Տիրատուր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,6 X 12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 326 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգիրով։ Կազմը` կաշեապատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 131բ։


== Բովանդակություն ==
Դաւթի Սահմանք իմաստասիրութեան։
Ամենայն չար տանջելի։
Պորփիւրի Ներածութիւն Ստորոգութեանցն Արիստոտէլի։
Դաւթի Վերլուծութիւն Ներածութեանն Պորփիւրի։
Ներս․ Շնորհալւոյ Մեկնութիւն բանից ի Սահմանաց իմաստասիրութեան Դաւթի։
Մեկնութիւնք Ստորոդութեանցն, Պերի արմենիասին Արիստոտէլի։
Արիստոտէլի Յաղադս աշխարհի, Յաղագս առաքինութևանց։
Անուանք փիլիսոփայից։
Վասն մեղաց։
Իշտւխայ Գիրք ի վերայ բնութեան։
Էակաց գիրք։
Մեկնութիւն Արդ դոլ ղէակն~ ի։
Յաղագս Հարկաւորին և կարելւոյն։
Դաւթի Հարքացւոյ Նկատումն Արիստոտէլի։
Ամենայն իրաց սահմանք։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրոդնոյի մարզ

Գրոդնոյի մարզ (բելառուս․՝ Гродзенская вобласць), մարզ է Բելառուսի Հանրապետության արևմտյան մասում։ Բնակչությունը 1 072 000 մարդ է (2009)։ Վարչական կենտրոնը Գրոդնո քաղաքը։


== Տես նաև ==
Բելառուսի վարչական բաժանում
Կրասնո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)

Կրասնո (ռուս.՝ Красно), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յուղաբլիթ

Յուղաբլիթ, ձիթաբլիթ (ռուս.՝ оладья, լատ.՝ oleum՝ «յուղ», ինչպես նաև՝ բլիթ), ցորենի ալյուրից պատրաստված, թավայի մեջ տապակվող փքուն, փափուկ բլիթներ։ Ռուսական, բելառուսական, ուկրաինական խոհանոցներին հատուկ ազգային ուտեստ է։ Յուղաբլիթների և նրբաբլիթների հիմնական տարբերությունը նրանց չափսերի և հաստության մեջ է. յուղաբլիթներն ավելի փոքր տրամագիծ ունեն, բայց ի տարբերություն նրբաբլիթների՝ ավելի հաստ են։
Հարկ է նշել, որ մեր օրերում հաճախ յուղաբլիթը թխում կամ տապակում են՝ օգտագործելով քերած բանջարեղենի զանգված, օրինակ՝ կարտոֆիլ կամ դդմիկ։


== Պատրաստում ==
Բլիթների այս տարատեսակի անվանումը կապված է հենց բլիթի պատրաստման եղանակի հետ. բլիթները պատրաստվում են յուղի մեջ։ Ռուսական խոհանոցում յուղաբլիթները հիմնականում պատրաստել են երկու տեսակի խմորից՝ կա՛մ խմորիչով, կա՛մ առանց խմորիչի։ Մեր օրերում յուղաբլիթ պատրաստում են նաև բանջարեղենային կամ հատիկեղենի զանգվածից, օրինակ՝ կարտոֆիլի յուղաբլիթ, գազարի յուղաբլիթ, դդմիկի յուղաբլիթ, կորեկաձավարի յուղաբլիթ, սպիտակաձավարի յուղաբլիթ։ Այսպիսով՝ «յուղաբլիթ» անվանման ներքո ավելի շատ հասկացվում է ուտեստի ձևը, այլ ոչ թե վերջինիս պատրաստման տեխնոլոգիան կամ բաղադրությունը։ Նաև հայտնի է, որ 19-րդ դարում Սանկտ Պետերբուրգում յուղաբլիթ էին անվանում այն հաստ բլիթները, որոնց միջուկը խնձորի խյուսից էր, մուրաբայից կամ մարմելադից։
Յուղաբլիթ պատրաստելիս անհրաժեշտ է թավայի մեջ յուղ լցնել։ Յուղը պետք է շատ տաքանա, որպեսզի յուղաբլիթները արագ վարդագունեն և ախորժելի լինեն։ Յուղաբլիթներից ավելորդ յուղը հեռացնելու համար անհրաժեշտ է համտեսելուց առաջ յուղաբլիթները դնել անձեռոցիկի վրա, որպեսզի վերջինս ներծծի ավելորդ յուղը։
Որպես կանոն՝ յուղաբլիթի հետ մատուցում են թթվասեր, մեղր, պովիդլո կամ կոնֆիտյուր։


== Յուղաբլիթը մշակույթում ==
Ֆազիլ Իսկանդերի պատմվածքներից մեկը յուղաբլիթի մասին է, որը կոչվում է «Երեսունյոթ թվի յուղաբլիթները»։


== Տես նաև ==
Նրբաբլիթ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Похлёбкин В.В. Оладьи // Кулинарный словарь. — М.: Э, 2015. — С. 267—268. — 456 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Истории возникновения блюд. Оладьи // subscribe.ru
Տիկնիկների կղզի

Տիկնիկների կղզի (իսպ.՝ Isla de las Muñecas), կղզի, որը գտնվում է Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյի շրջան Սոչիմիլկոյի ջրանցքներից մեկում։ Կղզու ամբողջ տարածքում գտնվող ծառերի վրա կախված են հարյուրավոր կոտրված և այլանդակված տիկնիկներ, որոնք կոչված են հանգստացնել մի աղջկա ուրվականը, որն իբր թե խեղդվել է տեղական ջրերում։ Կղզին գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 23 կմ հեռավորության վրա՝ արգելոցի կողմից հայտարարված ջրաճահճային հողերի տարածքում։ Այն զբոսաշրջային հայտնի տեսարժան վայր է և ունի «սարսափելի» վայրի համբավ։


== Լեգենդ ==

1950-ական թվականների սկզբին կղզու միակ բնակիչը Խուլիան Սանտանա Բարերոն էր, որը զբաղվում էր բանջարեղենի ու ծաղիկների աճեցմամբ և ձկնորսությամբ։ Կրոնական սնահավատություններ քարոզելու համար Բարիո դե լա Ասունսիոնից արտաքսվելուց հետո նա ստիպված բնակություն էր հաստատել կղզում։
Ըստ լեգենդի՝ 1950 կամ 1951 թվականին լճի մոտ՝ ջրանցքի ջրերում, խեղդվել է մի աղջիկ. Սանտանան իբրև լսել է նրա բղավոցները և շտապել օգնելու, բայց չի հասցրել դա անել և ջրի մեջ գտել է միայն տիկնիկ, որը ենթադրաբար պատկանել է աղջկան։ Ի հիշատակ ջրահեղձված աղջկա՝ նա այդ տիկնիկը կախել է ծառի ճյուղերի վրա։ Հետագայում նա, ըստ իր սեփական պատմությունների, գիշերներն սկսել է անընդհատ լսել աղաղակներ, հառաչանքներ և քայլեր. կարծես խեղդված աղջկա ուրվականը լաց էր լինում և նրան խնդրում նոր տիկնիկներ տալ։ Հաջորդ 50 տարվա ընթացքում Սանտանան տարբեր ճանապարհներով (ըստ նրա՝ հիմնականում ջրանցքի ջրերից) տիկնիկներ է հավաքել և կախել կղզու ծառերի վրա, որպեսզի ուրվականին «խաղաղեցնի», բայց շուտով, քանի որ ոգին իբր չի անհետացել, Սանտանան դիտավորյալ սկսել է կոտրել և այլանդակել դրանք՝ կարծելով, թե այդ կերպ կարող է զսպել ուրվականին։ Ընդհանուր առմամբ՝ նա հավաքել է գրեթե 1000 տիկնիկ։
Սանտանան մահացել է 2001 թվականին, ընդ որում, կրկին լեգենդի համաձայն, այն վայրի մոտակայքում, որտեղ ժամանակին չի կարողացել փրկել խեղդված աղջկան։ Նրա մահվան պատճառները հստակ չեն որոշվել. ըստ մի վարկածի՝ նա խեղդվել է՝ գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, իսկ ըստ մյուս վարկածի՝ մահվան պատճառը եղել է սրտի կաթվածը։


== Ներկայիս վիճակ ==

Սանտանայի մահից հետո տիկնիկների կղզին լայն ուշադրության է արժանացել աշխարհի առաջատար ԶԼՄ-ների կողմից և շուտով վերածվել է հայտնի զբոսաշրջային վայրի, թեև առաջին զբոսաշրջիկներն այնտեղ սկսել են այցելել դեռևս 1990-ական թվականների կեսերին՝ Սանտանայի կենդանության օրոք։ Այնտեղ կարելի է հասնել միայն նավակով։ Օրական միջին հաշվով մի քանի վճարովի չվերթ է տեղի ունենում, սակայն որոշ տեղական նավագնացներ, ըստ աղբյուրներից մեկի, սնահավատության պատճառով սկզբունքորեն հրաժարվում են զբոսաշրջիկներ տեղափոխել այնտեղ։ Կղզում կա փոքր թանգարան, որտեղ կան թերթերի՝ այս վայրի և նրա նախկին բնակիչների մասին գրված հոդվածներից կտրածոներ։ Ներկայումս կղզու միակ բնակիչը Անաստասիո Սանտանան է՝ հանգուցյալ Խուլիան Սանտանայի զարմիկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Օլիմպիական խաղերում Ադրբեջանի դրոշակակիրների ցանկ

Սա Օլիմպիական խաղերում Ադրբեջանի դրոշակակիրների ցանկն է։
Դրոշակակիրները տանում են ազգային դրոշը Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ։


== Տես նաև ==
Ադրբեջանն օլիմպիական խաղերում


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆերնանդու դի Նորոնիայի գավառ

Ֆերնանդու դի Նորոնիայի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Fernando de Noronha), գավառ Բրազիլիայի Պերնամբուկու նահանգում։ Մտնում է Ռեսիֆիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ի մեջ։ 8°25′07″ հվ. լ. 35°19′40″ ամ. ե. Բնակչությունը կազմում է 2051 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 17 կմ²։

կղզեխումբ Ֆեռնանդու դի Նորոնհա
Դավշա (գետ)

Դավշա (ռուս.՝ Давша ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բուրյաթիա հանարապետությունում, Հյուսիս-Բայկալիան մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բայկալ գետի ափում։ Գետի երկարությունը 29 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անգրո Բայկալյան ավազանային շրջանին։ Գետի գետային ավազանը՝ Բայկալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ազատ անկման արագացում

Ազատ անկման արագացում, ծանրոթյան ուժի հաղորդած արագացում, ֆիզիկական մեծություն, որը թվապես հավասար է  1 կգ մարմնի վրա ազդող ծանրության ուժին։ Այս մեծությունը կարելի է ներկայացնել երկու մեծությունների՝ գրավիտացիոն արագացման և կենտրոնախույս արագացման գումարի տեսքով։ Նշանակում են g տառով՝ լատիներեն «գրավիտաս»՝ ծանրության բառից։ Միավորը՝ ինչպես արագացմանը՝ 1մ/վ2-ն է։ g-ն Երկրի մակերևույթին ընդունում է 9.780 մ/վ2 -ից մինչև 9,832 մ/վ2։


== Պատմություն ==
Դեռևս մ.թ.ա. 335 թ.-ին Հին Հունաստանի մեծագույն գիտնական Արիստոտելը համոզված էր, որ տարբեր մարմիններ ընկնում են տարբեր արագացումներով. ըստ նրա՝ ծանր մարմինները ընկնում են ավելի մեծ արագացմամբ, քան թեթևները։ 1591 թ.-ին մեծ գիտնական Գալիլեո Գալիլեյը առաջ քաշեց մի վիճարկելի վարկած, որ բոլոր մարմինները ընկնում են միևնույն արագացմամբ։ Ըստ ավանդության, Գալիլեյը դա ապացուցելու համար տարբեր ծանրության գնդեր է նետել Պիզայի թեք աշտարակից՝ առաջին անգամ փորձով ապացուցելով, որ ազատ անկման արագացումը կախված չէ մարմնի զանգվածից։


== Ֆիզիկական իմաստ ==


== Չափման հնարավորություններ ==
Ձեռքի տակ ունենալով մաթեմատիկական ճոճանակ՝ կարելի է մեծ ճշտությամբ հաշվել ազատ անկման արագացումը հետևյալ բանաձևով.

  
    
      
        g
        =
        
          
            
              4
              
                π
                
                  2
                
              
            
            
              T
              
                2
              
            
          
        
        l
      
    
    {\displaystyle g={\frac {4\pi ^{2}}{T^{2}}}l}
  որտեղ π≈3.14, l-ը թելի երկարությունն է, իսկ T-ն՝ տատանման պարբերությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ինչպես կատվի համար տուն կառուցեցին

Ինչպես կատվի համար տուն կառուցեցին (ռուս.՝ Как котёнку построили дом), Ռոման Կաչանովի խորհրդային ​​տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմը, որը թողարկվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում, 1963 թվականին։


== Սյուժե ==
Նորակառույց շենքերի շարքում բուլդոզերն ավերում է հին փլված փայտե տունը, որում ապրում էր կատուն։ Անձրև է գալիս, կատվիկը մնում է փողոցում, անօթևան։ Նա լաց է լինում։ Բուլդոզերը հարցնում է, թե ինչ է պատահել։ Կատուն ասում է, որ ինքն ապրելու տեղ չունի։ Բուլդոզերը խոստանում է վաղը նոր տուն կառուցել, և այժմ առաջարկում է կատվիկին քնել իր տնակում։ Կատվիկը քնում է և երազում տեսնում է իր նոր բնակարանը, որտեղ նա շատ կաթ ունի և խաղալիքներ։
Հաջորդ օրը շինարարական մեքենաները համերաշխորեն կառուցում են բնակելի նոր բազմաբնակարան շենք։ Նոր բնակիչները մտնում են տուն, բայց նրանցից ոչ մեկը չի նկատում կատվի ձագին։ Հուսահատ կատուն բարձրանում է աստիճանների վրա, անցնում դռների մոտով, որոնց հետևում ​​հարմարավետ և ջերմ է։ Եվ միայն վերևի հարկում, իր նոր «հարևանների»` ճնճղուկների օգնությամբ, նա իրեն տեր է գտնում. բարի աղջիկը կատվիկին հրավիրում է իր բնակարանում ապրելու։


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր` Ռոման Կաչանով
Սցենարի հեղինակներ` Արկադի Տյուրին, Միխայիլ Լվովսկի
Բեմադրող նկարիչներ` Ալինա Սպեշնևա, Վլադիմիր Սոբոլյով
Կոմպոզիտոր` Միխայիլ Զիվ
Մուլտիպլիկատորներ` Պավել Պետրով, Վլադիմիր Պուզանով, Գենադի Սոկոլսկի, Վյաչեսլավ Շիլոբրեև
Օպերատոր` Իոսիֆ Գոլոմբ
Հնչյունային օպերատոր` Գեորգի Մարտինյուկ
Տիկնիկները և դեկորները պատրաստել են՝ Գենադի Լյուտինսկին, Վ. Կուրանովը, Ռոման Գուրովը, Վ. Սմիդովիչը, Օլեգ Մասաինովը, Բորիս Կարավաևը՝ Ռոման Գուրովիղեկավարությամբ

Տնօրեն՝ Նատան Բիտման


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Аркадий Тюрин Как котёнку построили дом // Фильмы-сказки. Сценарии рисованных фильмов». Выпуск VIII / сост. Б. А. Воронов. — М.: Искусство, 1964. — С. 93—100. — 224 с. — 100 000 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
«Как котёнку построили дом»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Դեմենտևո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)

Դեմենտևո (ռուս.՝ Дементьево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աֆանասիևկա (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)

Աֆանասիևկա (ուկրաիներեն՝ Афанасіївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1810 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Աֆանասիևկա գյուղում բնակվում էր 630 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3484 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վերգովո

Վերգովո (ռուս.՝ Вергово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գևորգ Հանեսօղլյան

Գևորգ Սարիբեկի Հանեսօղլյան (նոյեմբերի 8, 1891(1891-11-08), Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1937 կամ 1938), Հայաստանում հեղափոխական շարժումների մասնակից, կուսակցական և պետական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1917 թվականից, 1928-1930 թվականներին Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ։


== Գործունեություն ==

1904-1920 թվականներին աշխատել է Հայաստանի տարբեր տպարաններում և մասնակցել քաղաքական ցույցերի ու գործադուլների։ 1920 թվականին գործուն մասնակցություն է ունեցել Մայիսյան ապստամբությանը, որի համար հեռակա կարգով դատապարտվել է մահապատժի։ 1921 թվականին նշանակվել է Հայաստանի արհմիությունների կազմբյուրոյի պատասխանատու քարտուղար։ Դաշնակցության 1921 թվականի փետրվարյան խռովության ժամանակ կռվել է Ղամարլուի (Արտաշատ) ճակատում։ 1924-1930 թվականներին կուսակցական աշխատանք է տարել Երևանում ու Գյումրիում։ Եղել է Գյումրիի քաղաքապետ (1926-1928) և Երևանի քաղաքապետ (1928-1930 և 1936 թվականի օգոստոսի 1-ից մինչև նոյեմբերի 15-ը)։
1930-1931 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Ժողտնտխորհի, 1933-1934 թվականներին՝ Հայաստանի Արհմիությունների խորհրդի նախագահ։ 1934-1936 թվականներին Հայաստանի ՀԿ (բ) կ Երևանի քաղկոմի քարտուղարն էր, իսկ 1936 թվականի նոյեմբերից՝ ՀԽՍՀ-ի Կենտգործկոմի նախագահ։ Եղել է ՀԿ (բ) կ Կենտկոմի բյուրոյի, ՀամԿ (բ) կ Անդրերկրկոմի անդամ։ Ընտրվել է Անդրֆեդերացիայի և ՀԽՍՀ Կենտգործկոմների անդամ։
1938 թվականին գնդակահարվել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Երմոլինո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵրմոլինոԵրմոլինո (ռուս.՝ Ермолино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դավիթ Հովսեփյան

Դավիթ Արամայիսի Հովսեփյան (հուլիսի 1, 1971(1971-07-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 30, 1989(1989-07-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վաղամեռիկ բանաստեղծ, Հայաստանի գրողների միության անդամ, Արցախյան շարժման մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Դավիթ Հովսեփյանը ծնվել է ՀԽՍՀ մայրաքաղաք Երևանում 1971 թվականի հուլիսի 1-ին։ 1987 թվականին ավարտել է Երևանի Խրիմյան Հայրիկի անվան հայագիտական թեքումով միջնակարգ դպրոցը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունները՝ «Ինչ փույթ, թե ունես շուրթեր գեղեցիկ» և «Սևակի շիրմաքարի առաջ», տպագրվել են «Գարուն» ամսագրի 1988 թվականի № 1-ում։ Առանձին բանաստեղծություններ տպագրվել են նաև «Երկիր ուխտավայր» ամսագրում։ Գրել է մարդկային հոգին գովերգող քնարաշունչ երգերի մի փունջ։ 1986 թվականին իր տան սենյակներից մեկը վերածել է «Հովհաննես Շիրազ»-ի թանգարանի։ 1988 թվականից ակտիվորեն մասնակցել է Ղարաբաղյան շարժմանը։ 1988 թվականին ստեղծել է «Զորավար Անդրանիկ» ընկերությունը և դարձել նրա նախագահը։ 1988-1989 թվականներին Երևանի Անկախության հրապարակում մասնակցել է նստացույցերի, տարածել իր հիմնադրած ընդհատակյա «Հայորդիք» ամսագրի առաջին համարը՝ նվիրված 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչներին։ 1989 թվականի մայիսի 13-ին Երևանի թիվ 191 դպրոցի բակում հրավիրված հանրահավաքում առաջարկել է Երևանի Հարավ-Արևմտյան թաղամասը վերանվանել Զորավար Անդրանիկի անունով։ Սույն գաղափարի իրագործման համար իր համախոհների հետ կարողացել է հավաքել շուրջ 20.000 բնակչի ստորագրություն։ 1991 թվականին «Արևիկ» հրատարակչությունը լույս է ընծայել Դավիթ Հովսեփյանի բանաստեղծությունների անդրանիկ ժողովածուն՝ «Եթե արցունքը խոսել գիտենար» խորագրով։ Գնահատելով վաղամեռիկ բանաստեղծի եռանդուն գործունեությունը՝ Հայաստանի Գրողների Միության նախագահությունը 1992 թվականին նրան հետմահու ընդունել է Հայաստանի Գրողների Միության անդամ։


== Հիշատակ ==
Դավիթ Հովսեփյանի անունով է կոչվում Երևանի թիվ 191 հանրակրթական դպրոցը, որտեղ գործում է նրա անունը կրող թանգարան։ Դավիթ Հովսեփյանին է նվիրված «Ապրողների մեջ փնտրեցեք նրան» (ռեժիսոր՝ Ջուլիետ Կաժոյան) տեսաֆիլմը։


== Պարգևներ ==
ՌԴ Սուրբ Գեորգիի 1-ին աստիճանի «Ոսկե խաչ» շքանշան (հետմահու)։
Արցախի «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ (հետմահու)։


== Երկեր ==
Եթե արցունքը խոսել գիտենար (բանաստեղծություններ), Երևան, 1991, 74 էջ։
Տասնութ գարուն (բանաստեղծություններ, ելույթներ, մանրապատումներ, հուշեր, գնահատականներ), Երևան, 2006, 320 էջ։


== Գրականություն ==
Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 3, Երևան, 1999, էջ 413։
Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988-1994 թթ.) հանրագիտարան, Երևան, 2004, էջ 405-406։


== Ծանոթագրություններ ==
(2127) Տանյա

(2127) Տանյա (անգլ.՝ Tanya), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մայիսի 29-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,208358 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0929 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3238 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2099,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171506 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,12° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2127) Տանյա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գասպար Գասպարյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գասպար Գասպարյան (այլ կիրառումներ)Գասպար Գասպարյան (1888, Ճահուկ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1968), ՀՅԴ գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Գասպար Գասպարյանը ծնվել է Ճահուկ գավառի Ճահուկ ավանում 1888 թվականին։
Մահացել է 1968 թվականին։


== Գործունեություն ==
Եղել է ՀՅԴ-ի անդամ 1905 թվականին և կատարել է մի շարք հանձնարարություններ Նախիջևանի գավառներում։ Ձերբակալվել և մահապատժի է ենթարկվել 1908 թվականին, բայց քանի, որ Կովկասի փոխարքա Վորանցով Դաշկովի հրամանով որպես անչափահասի մահապատիժը փոխարինվել է բանտարկության 20 տարով։ Պատիժը կրել է Խերսոնի և Պետերբուրգի բանտերում մինչև ցարիզմի տապալումը՝ 1917 թվականը։ Բանտից ազատվելուց հետո կրկին վերադարձել է հայրենի Ճահուկ և զբաղվել ՀՅԴ ծավալած գործողություններին 1918-1920 թվականներին։ 1920-1930 թվականներին գործել և բնակվել է Թիֆլիսում, Երևանում։ Չեկայի հետապնդումներից խուսափելու համար 1934 թվականին փոխել է անունը և կոչվել Արամայիս Մանուչարյան։ 1937-1942 թվականներին աշխատել է Բերդյանսկ քաղաքի (Ուկրաինա) ավիացիոն գործարանում։ Այնուհետև՝ 1942 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ և բնակվել Լոս Անջելոսում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նեստերովո (գյուղ, Ռուզսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆեստերովոՆեստերովո (ռուս.՝ Нестерово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռուզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1569 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օլդվիչ թատրոն

Օլդվիչ թատրոն (անգլ.՝ Aldwych Theatre), արևմտյան թատրոն, գտնվում է Լոնդոնի Վեստմինստեր քաղաքի Օլդվիչ փողոցում: Ունի 1176 տեղ, 3 հարկ: Թատրոնի շենքը ընդգրկված է Անգլիայի հատուկ պահպանվող ճարտարապետական կառույցների շարքում:


== Թատրոնի պատմություն ==
Թատրոնը կառուցվել է XX դարի սկզբին Օլդվիչ փողոցի վերակառուցման ժամանակ, Վալֆորդ թատրոնի հետ որպես առանձին անսամբլ, որը հիմա հայտնի է Նովելո թատրոն անունով:
Շենքը նախագծված է եղել ճարտարապետ Վ. Դ. Սպրագի կողմից՝ Էդվարդյան դարաշրջանի բարրոկկո ոճով: Թատրոնի շինարարությունը ֆինանսավորել են դերասան և թատրոնի պրոդյուսեր Սեյմուր Հիքսը և ամերիկացի իմպրեսարիո Չարլզ Ֆրոմանը:
Թատրոնի բացումը տեղի է ունեցել 1905 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ «Զանգակածաղիկը հեքիաթների աշխարհում» (անգլ.՝ Bluebell in Fairyland) պիեսով: 1906 թվականի ընթացքում բեմում էր «The Beauty of Bath» ներկայացումը, որին 1907 թվականին փոխարինեց «The Gay Gordons» երաժշտական կատակերգությունը: 1923-1933 թվականներին հաջողությամբ ցուցադրվեցին սյուժեով հասարակ, բայց գերազանց խաղացած և անգլիական ավանդական հումորային ներկայացումներ, որոնք ստացան «Օլդվիչի ֆարսեր» անվանումը:
1949 թվականին այս թատրոնում Լոուրենս Օլիվիեն իրականացրեց Թենեսի Ուիլյամսի ««Երազանք» Տրամվայ» պիեսի առաջին բեմադրությունը Միացյալ Թագավորությունում: Գլխավոր դերը կատարում էր նրա կինը՝ Վիվիեն Լին: 1951 թվականին հաջողությամբ անցավ նաև Ա. Չեխովի «Երեք քույր» պիեսի բեմադրությունը:
1960 թվականին շեքսպիրյան թագավորական ընկերությունը, որը գտնվում է Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոնում, Օլդվիչի թատրոնը մոտակա երեք տարիներին դարձրեց իր մշտական հարթակը: Սակայն այս համագործակցությունը շատ ավելի երկար տևեց մինչև 1982 թվականը: 1966 թվականի այստեղ ցուցադրվեց յուրահատուկ բեմադրություն Վիետնամի պատերազմի մասին, որի ընթացքում դերասանները ազատ շփվում էին հանդիսատեսի հետ, ամեն պահի ստեղծելով նոր, չկրկնվող մթնոլորտ: Ներկայացումը չեղարկվեց քննադատությունների պատճառով: 1982 թվականին թատրոնը վաճառվեց Նիդերլանդեր կազմակերպությանը (Nederlander Organization): գործարքի գումարը կազմել է ավելի քան 2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ: Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում թատրոնում ցուցադրվել են դրամատիկական պիեսներ և գեղաարվեստական տարբեր ուղղությունների երաժշտական ներկայացումներ. «Տեսուչի այցելությունը» (1993-1995թթ.), «Հնդկական սևաներկ» (1995-1996 թթ.), «Փառք» (2002-2006 թթ.), «Կեղտոտ պարեր» (2006-2011թթ.), «Ցիլինդր» (2012-2013 թթ), Սթիվեն Ուորդ (2013 թ):


== Ծանոթագրույթուններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Օլդվիչ թատրոնի պաշտոնական կայք (անգլ.)
Ավետիք Սահակյան

Ավետիք Հովհաննեսի Սահակյան կամ Հայր Աբրահամ (1863, Ստեփանավան, Հայաստան - 1933, Լիբանան), հասարակական քաղաքական գործիչ, 1918 թվականին Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության Առաջին խորհրդարանի նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1864 թվականին Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան)։ Նախնական ուսումը ստացել է տեղի ազգային վարժարանում։ Ավարտելուց հետո, մեկնել է Ղարաբաղ և մտել Շուշի քաղաքի ռեալական դպրոցը։ 1893 թվականին Մոսկվայում ավարտել է Պետրովյան Ակադեմիան, աշխատել է երկրագործական նախարարությունում։ Երկար տարիներ եղել է հայկական գյուղատնտեսության միության նախագահ, «Գյուղատնտեսություն» պարբերականի խմբագիր։ 1909-1912 թվականներին բանտարկվել է Դաշնակցության գործի շրջանակներում՝ Թիֆլիսում, Նովոչերկասկում, Մոսկվայում, Պետրոգրադրում։ 
1917 թվականի հոկտեմբերին մասնակցել է Հայոց Ազգային Համագումարին ու մաս կազմել այնտեղ ընտրված Ազգային Խորհրդին։ Եղել է Անդրկովկասյան Սեյմի անդամ, Անդրկովկասյան կառավարությունում՝ մթերքի նախարար։ 1918 թվականի օգոստոսի 1-ից եղել է Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության Խորհրդարանի ժողովի նախագահ, 1918 թվականին առաջին խորհրդարանի նախագահ, 1919 թվականին՝ խորհրդարանի փոխնախագահ, 1919 թվականի օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսներին՝ հանրային խնամատարության և աշխատանքի նախարար, այնուհետև՝ Ժողովրդական տնտեսության նախարար։ 
Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության անկումից հետո 1920 թվականին Ավետիք Սահակյանն անցավ Թավրիզ, Պարսկաստան, ապա Իրաք և վերջապես՝ կնոջ առողջական վիճակից ելնելով՝ Լիբանան, ամենուրեք շարունակելով իր քաղաքական կյանքը մինչև մահը։ 
Մահացել է 1933 թվականի ապրիլի 18-ին, Բեյրութում։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած էր Վարվառա Սահակյանի (Վարյա) հետ, որն Հայաստանում կանանց ընտրական իրավունք ստանալուց հետո պատգամավոր ընտրված երեք կանանցից մեկն էր։


== Հիշատակ ==
2018 թվականի մայիսի 28-ին, Հայաստանի առաջին հանրապետության հարյուրամյակի կապակցությամբ Ավետիք Սահակյանի ծննդավայր Ստեփանավանում (նախկինում՝ Ջալալօղլի) հանդիսավորությամբ բացվել է Ավետիք Սահակյանի անվան պուրակը, ուր տեղադրվել է վերջինիս կիսանդրին։ Պուրակի կառուցվել է թոռի՝ դոկտոր Արմեն Սահակյանի նախաձեռնությամբ։ Ճարտարապետն է Միսաք Մելքումյանը, քանդակագործը՝ Տիգրան Բագամյանը, այս գործին աջակցությունն է ցուցաբերել Ստեփանավանի քաղաքապետ Միքայել Ղարաքեշիշյանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ներսիսյան Աշոտ, Ավետիք Սահակյան /Հայր Աբրահամ/, Երևան, 2009։
Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, Հատ. Ե., Զ., Երևան, 1991։
Ով ով է /հայեր/, կենսագրական հանրագիտարան, հատ. 2, Երևան, 2007։
Կարգաբազար (Էրզրումի գավառ)

Կարգաբազար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 59 կմ հարավ-արևմուտք, Գոյնուք գետի վերին հոսանքի տարածքում, գետի աջ ափին, Գոյնուքօվա դաշտի արևելյան եզրում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 207


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Օլենա Զելենսկա

Օլենա Զելենսկա (ուկրաիներեն՝ Оле́на Володи́мирівна Зеле́нська, փետրվարի 6, 1978(1978-02-06), Կրիվոյ Ռոգ, Դնեպրոպետրովսկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի սցենարիստ, 95-րդ Թաղամասի հեղինակ, Ուկրաինայի գործող նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկիի կինը և երկրի առաջին տիկինը 2019 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Օլենա Կիյաշկոն ծնվել է Կրիվոյ Ռոգում 1978 թվականի փետրվարի 6-ին։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։
Ապագա ամուսնու հետ սովորել է Կրիվոյ Ռոգի № 95 վարժարանում, սակայն այդ ժամանակ նրանք ծանոթ չեն եղել։ Երբ Օլենան Կրիվոյ Ռոգի համալսարանի շինարարական ֆակուլտետի ուսանող էր, իսկ Զելենսկին՝ Կրիվոյ Ռոգի տնտեսագիտական ինստիտուտի, նրանք սկսել են հանդիպել 8 տարի։ 2003 թվականի սեպտեմբերի 6-ին զույգն ամուսնացել է։
2000 թվականին Օլենան գերազանց (մագիստրոսի կարմիր դիպլոմ) ավարտել է իր ուսումը Կրիվոյ Ռոգի տեխնիկական համալսարանում։ Օլենան իր մասնագիտությամբ չի աշխատել։ Պատանեկության տարիներին հաճախ Զելենսկուն ուղեկցել է ելույթներում և փորձերում՝ օգնելով համարների պատրաստմանը, հետագայում դարձել է ստուդիայի հիմնադիր։ Մինչև 2019 թվականի նախագահական ընտրությունների մեկնարկը նա հանրային անձ չի եղել։
Ըստ Զելենսկու 2017 թվականի հայտարարագրի՝ Օլենան ունի երկու բնակարան։
2020 թվականի հունվարի 13-ին Օլենա Զելենսկան ընդգրկվել է մշակույթի նախարար Վլադիմիր Բորոդյանսկիի կողմից գլխավորվող «Միստեցկի Արսենալի» խորհրդի կազմում։


== Ֆիլմագրություն ==
2009 - «Ինչպես կազակները…» -  սցենարիստ


== Ընտանիք ==

Հայրը՝ Կիյաշկո Տիմոֆեովիչ (1951)
Մայրը՝ Կիյաշկո Վիտալիվնա (1953)
Ամուսին՝ Վոլոդիմիր Զելենսկի (1978)
Դուստրը՝ Օլեքսանդրա (2005)
Որդին՝ Կրիլո (2013)


== Ծանոթագրություններ ==
Աբունգ

Աբունգ (ինքնանվանում), օրանգ աբունգ, լամպունգ, լամպոնգ, էթնիկ խումբ Ինդոնեզիայում, Սումատրա կղզու հարավային մասում։ 1992 թվականի տվյալներով աբունգների թիվը աշխարհում 300.000 է, որոնք բոլորն էլ ապրում են Ինդոնեզիայում։ Աբունգների մեծամասնությունը Սուննի իսլամի հետևորդներ են։ Պատկանում են Եվրոպոիդ կամ Կովկասյան ռասային։
15-րդ դարում Սումատրա կղզու հարավարևմտյան մասի լեռնային շրջանից գաղթել են ժամանակակից բնակավայրի տարածք։ Աբունգի մշակույթի վրա ազդել են երկար շփումները հարավային Սումատրայի բնիկ պուբիանների (պաբեանների), Կենտրոնական Սումատրայի պամինգգիրների և մարինգգայների հետ, ինչպես նաև՝ ճավացիների ու սունդերի հետ։ Մշակութային առումով աբունգները մոտ են մալայացիներին։
Հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն է (չոր բրինձ, պղպեղ)։ Ձկնորսությունը զարգացած է որոշ վայրերում։ Զբաղվում են գոմեշների, այծերի բազմացմամբ և բուծմամբ, թռչնաբուծությամբ։ Մշտական ​​բնակավայրը շրջապատված է սեզոնային տնտեսություններով։ Բաժանված է 19 տեղայնացված ցեղերի, որոնք ապրում են տեղական սովորույթներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Venevisión

Վենեվիսյոն (իսպ.՝ Venevisión - Velvet de Venezuela Televisión), Վենեսուելայի խոշորագույն ազգային հեռուստաընկերություն։ Զբաղեցնում է երկրորդ տեղը իսպանալեզու հեռուստասերիալների արտադրության քանակով, զիջելով միայն մեքսիակական Televisa ընկերությանը։
1971 թվականից հեռարձակվում է միջազգային «Venevisión International» հեռուստաալիքը, որը հասանելի է ԱՄՆ-ում և Լատինական Ամերիկայում։ Ընկերության կազմում գործում են նաև հետևյալ հեռուստաալիքները՝

«Ve Plus TV» (կայք) - Լատինական Ամերիկա, Իսպանիա
«Novelisma» (կայք) - Լատինական Ամերիկա
«Venevision Plus» (կայք) - Վենեսուելա
«VmasTV» (կայք Archived 2013-04-23 at the Wayback Machine.) - Կոլումբիա


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իսպ.)
Venevision International Archived 2013-06-14 at the Wayback Machine. (իսպ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Մետապլազիա

Մետապլազիա (< հուն․ μεταπλάσις — վերափոխություն), հյուսվածքափոխություն, հյուսվածքի մի տարատեսակի վերափոխումը այլ տեսակի, որը նախորդից տարբերվում է մորֆոլոգիապես և ֆունկցիայով՝ պահպանելով տեսակային պատկանելությունը։ Տերմինն առաջարկել Է. Ռ․ Վիրխովը (1884)։ Մարդու և կենդանիների մոտ նկատվում է միայն էպիթելային և շարակցական հյուսվածքների Մետապլազիա՝ լորձաթաղանթների (շնչառական, մարսողական ուղիների, արգանդի) գլանաձև էպիթելի փոխակերպումը բազմաշերտ տափակ եղջերացող էպիթելի (մաշկի էպիդերմիսի նման), ինչպես նաև թելավոր շարակցական հյուսվածքինը՝ ճարպայինի, աճառայինի կամ ոսկրայինի։ Տարբերում են ուղղակի մետապլազիա, որի դեպքում մի հյուսվածքը փոխակերպվում է այլ հյուսվածքի՝ դրա կառուցվածքային տարրերի փոփոխման շնորհիվ, և անուղղակի, երբ նոր հյուսվածքի զարգացումն իրականանում է չտարբերակված բջիջների բաժանմամբ և հետագա տարբերակմամբ։ Մետապլազիայի պատճառ կարող են դառնալ արտաքին միջավայրի փոփոխությունները, հյուսվածքների երկարատև բորբոքային պրոցեսները, ավիտամինոզ A-ն, արյունաստեղծ օրգանների, վարակիչ հիվանդությունները, հորմոնային տեղաշարժերը ևն։ Մ․ խախտում է հյուսվածքի բնականոն գործունեությունը և կարող է հանգեցնել չարորակ ուռուցքի սկզբնավորման։
Սերգեյ Գաբրիելյան

Սերգեյ Էդուարդի Գաբրիելյան (փետրվարի 13, 1962(1962-02-13)), ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան։ ՌԴ վաստակավոր արտիստ (1998)։


== Կենսագրություն ==
Սերգեյ Գաբրիելյանը ծնվել է 1962 թվականի փետրվարի 13-ին։ 1987 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի դերասանական ֆակուլտետը՝ Լյուդմիլա Կասատկինայի դասարանը։ Ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի Մ․ Գորկու անվան գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն (գեղարվեստական ղեկավար՝ Տատյանա Դորոնինա)։
1989 թվականից նկարահանվում է կինոյում։ 1991 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել գլխավոր դերով «Խաղ միլիոնների համար» ֆիլմում։
1999-2002 թվականներին մասնակցել է ОРТ հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Բաղնիքդ անուշ» հեռուստահաղորդմանը։
Կինոյում խաղացել է ավելի քան 91 դեր։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է դերասանուհի Իրինա Բյակովայի հետ։ Որդին՝ Սերգեյ Գաբրիելյանը, ևս դերասան է։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ֆիլմագրություն ==


=== Դերերը կինոյում ===


=== Հնչյունավորում ===


=== Մասնակցություն ֆիլմերում ===


== Ծանոթագրություններ ==
Աբու-Սաիդ Բահատուր Խան

Աբու-Սաիդ Բահատուր Խան (հունիսի 2, 1305, Ուջան, Հայաստան - նոյեմբերի 30, 1335, Սոլթանիե, Զանջան, Իրան), Հուլավյան մոնղոլական պետության իշխան (1316–1335)։ Հարկերի վերաբերյալ նրա մի հրովարտակից, որը փորագրված է Անի քաղաքի մզկիթի վրա, պարզվում է, որ այդ շրջանում բնակչությունը (գլխավորապես Անի քաղաքի և շրջակայքի) տնտեսապես քայքայված էր տուրքերի, հարկերի ծանրության և կառավարիչների ու ավագների բռնությունների պատճառով։ Հրովարտակով կարգադրվում է «բացի տամղայից (առևտրի և արդյունագործական տուրք) և արդարացի հարկերից, ոչինչ չվերցնել բնակչությունից», որի նպատակն էր կանխել կառավարիչների և ավագների կամայականությունները, երկիրն ամայացնող արտագաղթը։ Հրովարտակում հասարակ ժողովուրդն անվանված է ռայա, ժողովրդի գլխավորները՝ ռայս, ավագները՝ քեդխուդա։
Աբու-Սայիդ իլխանի իշխանության ժամանակ 1319 թ-ին տեղի ունեցավ Հայոց մայրաքաղաք Անիի մեծ երկրաշարժը, որը գրեթե հիմնահատակ ավերեց այն։ Շահնշահ Բ-ն քաղաքի վիճակը թեթևացնելու նպատակով դիմեց իլխան Աբու-Սայիդին և վերջինս դադարեցրեց քաղաքից գանձվող հարկերը՝ այն դարձնելով <խասինջու>: Սակայն այդ էլ չօգնեց և ավերված Հայոց երբեմնի շքեղ մայրաքաղաքը սկսեց ամայանալ։
Տղեմլիանա

Տղեմլիանա (վրաց.՝ ტყემლანა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 950 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախալցխայից հեռու է 25 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 303 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհաննես Դադալով

Հովհաննես Դադալով (ապրիլի 10, 1918(1918-04-10), Դերբենդ, Դաղստանի մարզ, ՌԽՖՍՀ - 1987, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բժշկական ծառայության գեներալ-մայոր։ Ծնվել է 1918 թվականին։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Դերբենտում, շուշեցու ընտանիքում։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Արմավիր, այնուհետև` Պյատիգորսկ։ Հովհաննեսը սովորել է նախ Արմավիրում, այնուհետև միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Պյատիգորսկում։ 1941 թվականին ավարտել է Կրասնոդարի բժշկական ինստիտուտը և զորակոչվել է բանակ։


== Ռազմական կարիերա ==
Բրյամի ռազմաճակատում նշանակվել է բատալյոնի բժիշկ 204-րդ զորամասում։ Այդ օրերին գերմանական զորքերը անցկացրին պաշտպանական գիծ Կուրսկ-Լվով-Ռիլսկ ուղղությամբ։ Այդ մարտերում Դադալովը ստացավ մարտական մկրտություն` մասնակցելով Միխայպոկվի մոտակայքում տեղի ունեցած մարտերին։ 
Հատուկ նշանակության խմբում մասնակցել է Վորոնեժի պաշտպանությանը, հետո մասնակցել է Ռանենբուրգում և Կուզնեցովում գերմանական զորքերի հետ մղման հերոսական մարտերին։
Հովհաննես Դադալովն առանձնանում էր ղեկավարի ու կազմակերպիչի հատկանիշներով։ 1942 թվականին նրան նշանակեցին 338-րդ կրակային դիվիզիայի սանիտարա-բժշկական վաշտի հրամանատար։ Նա հաջող էր կազմակերպում հարձակվողական մարտերի ժամանակ անհրաժեշտ սանիտարա-բժշկական սպասարկումը։ 1943 թվականի օգոստոսին Սմոլենսկի շրջանի Ռոսլավլ քաղաքի ազատագրման մարտերից մեկի ժամանակ Դադալովը ծանր վիրավորում է ստացել և մոտ չորս ամիս բուժվել է Մոսկվայում։ Ապաքինումից հետո նա մենկում է Ուկրաինական առաջին ռազմաճակատ որպես երրորդ բանակային կորպուսի բժիշկ։ Մարտերի ժամանակ Դադալովի գլխավորությամբ լավ էր կազմակերպվում բժշկական սպասարկումը։


== Պատերազմից հետո ==
Պատերազմի ավարտից հետո Դադալովը շարունակեց իր ռազմական ծառայությունն Արևմտյան Եվրոպայում։ 1945 թվականից հետո նա մեկ տարվա ընթացքում իրականացնում էր պատասխանատու աշխատանք Խորհրդային բանակի բժշկական հանգստավայրի կենտրոնական խմբում։ 1946 թվականի օգոստոսին ծառայում էր Գերմանիայի զորքերում, այնուհետև` Պոտսդամի բժշկական հանգստավայրում։ 
Վերադառնալով հայրենիք` Դադալովը 1950-1953 թվականներին ծառայում էր Անդրկովկասյան ռազմական շրջանի բժշկական հանգստավայրում։ 1953 թվականին նորից մեկնում է Բեռլին` ծառայության անցնելու զորքերի սանիտարա-բժշկական խմբում։ Այս աշխատանքը նա գլխավորել է ութ տարի։ 1961-1966 թվականներին ծառայել է Միջինասիական ռազմական շրջանի սանիտարա-բժշկական ստորաբաժանումում։
Երկար ժամանակ Հ. Դադալովը ղեկավարել է Ս. Մ. Կիրովի անվան ռազմական բժշկության ակադեմիան Լենինգրադում (Սանկտ-Պետերբուրգ)։ 
1960 թվականին Դադալովն ստացել է բժշկական ծառայության գեներալ-մայորի կոչում։ Հինգ շքանշանի ասպետ է և ունի բազմաթիվ մեդալներ։


== Ծանոթագրություններ ==