Էմմա Օստրյոմ

Էմմա Իրենա Օստրյոմ (շվեդերեն՝ Emma Irene Åström, ապրիլի 27, 1847(1847-04-27), Տայվասսալո, Վարսինայս-Սուոմի, Turku and Pori Province, Ֆինլանդիայի մեծ իշխանություն, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 3, 1934(1934-07-03), Տամմիսաարի, Ուուսիմաա, Ուուսիմաա նահանգ, Ֆինլանդիա), բարձրագույն կրթության դիպլոմ ստացած առաջին կինը Ֆինլանդիայում (1882)։ Մանկավարժական ուսումնարանում աշխատել է որպես ուսուցիչ։
Չնայած նրան, որ Օստրյոմը կարող է կոչվել Ֆինլանդիայում կանանց համալսարանական կրթության առաջամարտիկ, կյանքի վերջում ասել է, որ երբեք իրեն չի համարել գիտակցված ռահվիրա։ Նա համարում էր, որ այնպես է ստացվել, որ իր անձնական մասնավոր հետաքրքրությունները համընկել են այդ դարաշրջանի նոր պահանջների հետ, պարարտ հող նախապատրաստելով գիտելիքի այնպիսի «տղամարդկային» ոլորտների համար, ինչպիսիք են փիլիսոփայությունն ու լատիներեն լեզուն, որոնց աջակցում էին համալսարանական դասախոսները և դրանք իրականացան։


== Կենսագրություն ==
Էմմա Օստրյոմը ծնվել է 1847 թվականի ապրիլի 27-ին, Ֆինլանդիայի Մեծ Դքսության Վարսինայս-Սուոմի շրջանի Տայվասալո համայնքում` հողաչափ Կարլ Օստրյոմի և նրա կնոջ Յուստինա Յակոբսոնի ընտանիքում։ Մինչև վեց տարեկան աղջիկը մեծացել է Տայվասսալոյում, իսկ հետո մոր հետ տեղափոխվել է Ալանդյան կղզիներ, որտեղ նախապես հայրը տեղափոխվել էր մոր (Էմմա տատիկ) հետ։ Էմմայի մոր համար ֆիններենը մայրենին էր, իսկ Ալանդյան կղզիները ամբողջովին շվեդախոս էին և աղջկա համար շվեդերենը նույնպես դարձել է նրա մայրենին։                   

1865 թվականից սովորել է Յուվյասկուլյայի մանկավարժական ուսումնարանում, որը ղեկավարում էր հայտնի ֆինն մանկավարժ՝ «ֆիննական դպրոցի հայր» Ունո Սիգնեուսը։ Ուսումնարանն ավարտելուց հետո Օստրյոմն աշխատել է Յուվյասկյուլյայի աղջիկների տարրական դպրոցում (1869-1870), ապա` Հելսինկիի աղջիկների ֆիննական դպրոցում (1871-1872), 1873-1874 թվականներին` Հելսինկիի քաղաքային ժողովրդական դպրոցում։ 
1873 թվականին սովորել է Ալեքսանդրովյան կայսերական համալսարանում (այժմ՝ Հելսինկիի համալսարան), բայց հաջորդ տարի ստիպված ընդհատել է ուսումը հոր մահվան և ընտանիքին օգնելու անհրաժեշտության պատճառով։ Ունո Սիգնեուսի հովանու ներքո նա ուսուցչի ժամանակավոր պաշտոն է ստացել Տամմիսաարիի ուսուցիչների վերապատրաստման ուսումնարանում և այնտեղ աշխատել մինչև 1876 թվականը, բայց հետագայում վերադարձել է Հելսինկի և շարունակել ուսումը համալսարանում՝ փիլիսոփայության մագիստրոսի աստիճանով ավարտելով այն 1882 թվականին։ 
Համալսարանն ավարտելուց հետո լայն ճանաչում է ստացել Ֆինլանդիայի լիբերալ շրջանակներում և Ֆինլանդիայի կանանց ազգային շարժման առաջամարտիկների շրջանում, իսկ  հայտնի Զախարիաս Տոպելիուսը և Ադելաիդա Էրնրուտը նրան փառաբանող բանաստեղծություններ են նվիրել։ Համալսարանն ավարտելուց հետո շարունակել է աշխատել որպես ուսուցիչ։ Դասավանդել է Հելսինկիի շվեդական դպրոցում (1882-1886), ապա վերադարձել է Տամմիսաարիի մանկավարժական դպրոց և այնտեղ դասավանդել պատմություն, ինչպես նաև շվեդերեն և ֆիններեն (1886-1920)։                     
1927 թվականին Էմմա Օստրյոմին շնորհվել է Հելսինկիի համալսարանի փիլիսոփայության պատվավոր դոկտորի կոչում։
Էմմա Օստրյոմը մահացել է 1934 թվականի հուլիսի 3-ին, Ուուսիմաայի շրջանի Տամմիսաարի քաղաքում։


== Հիշատակ ==
Օստրյոմ գործչի հանդեպ հետաքրքրությունը Ֆինլանդիայում բավականին մեծ է եղել, ինչի մասին են վկայում նրա կենսագրությամբ հրատարակված երկու գրքերը, ինչպես նաև նրա հուշագրությունների գիրքը (1933 թվականին գիրքը լույս է տեսել ֆիններեն՝ Elämäni ja ystäväni: muistelmateos «Իմ կյանքը և իմ ընկերները։ Հուշեր» վերնագրով, 1934 թվականին այդ գիրքը լույս է տեսել շվեդերեն, որը թարգմանվել է բարձրագույն կրթությամբ  մեկ այլ առաջամարտիկի՝ Էլսա Էնյայարվի-Հաավիոյի կողմից, որը եղել է Ֆինլանդիայում բանահյուսության առաջին դոկտորը կանանց շրջանում)։ Տամմիսաարի մանկավարժական ուսումնարանում ստեղծվել է նրա անվան կրթաթոշակային ֆոնդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Väisänen, M. Åström, Emma Irene (1847—1934) : Suomen ensimmäinen naismaisteri, seminaarinlehtori
Väisänen, M. Åström, Emma Irene (1847—1934) : Finland's first woman university graduate, teachers' college instructor