Թուղչե Ալբայրաքի սպանություն

Թուղչե Ալբայրաք (թուրքերեն՝ Tuğçe Albayrak, նոյեմբերի 28, 1991(1991-11-28), Bad Soden-Salmünster, Մայն Կինցիգ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա - նոյեմբերի 26, 2014(2014-11-26), Օֆենբախ ամ Մայն, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա), գերմանական ծագումով թուրք ուսանողուհ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 15-ի վաղ առավոտյան նա խանգարել է երեք տղամարդկանց սեռական ոտնձգություններին Օֆֆենբախում գտնվող ռեստորանում երկու աղջիկների նկատմամբ։ Դրանից հետո Ալբայրաքի վրա հարձակում է գործել մի տղամարդ (ենթադրաբար՝ 18-ամյա Սանել Մ.-ն)։ Հարձակման հետևանքով աղջիկը գանգուղեղային ծանր վնասվածք է ստացել և ավելի ուշ կոմայի մեջ է ընկել։ Նոյեմբերի 26-ին ախտորոշվել է ուղեղի մահը։
Թուղչե Ալբայրաքը ապրել է Հելնհաուզենում և մինչև մահ սովորել է Գիսենի համալսարանում գերմաներեն և էթիկա դասավանդող դառնալու համար։


== Մահ ==

2014 թվականի նոյեմբերի 29-ի դրությամբ Թուղչե Ալբայրաքի մահվան պատճառ դարձած իրադարձությունների ճշգրիտ ընթացքը դեռ չի հաստատվել, սակայն հետևյալ տվյալներն արդեն հայտնի են. 2014 թվականի նոյեմբերի 15-ի վաղ առավոտյան Ալբայրաքն այցելել է Օֆֆենբախում գտնվող «ՄաքԴոնալդս» արագ սննդի ռեստորան։ Այնտեղ երիտասարդ տղամարդիկ հետապնդել են 13 և 16 տարեկան երկու աղջիկների։ Ալբայրաքը խառնվել է իր ծանոթների հետ, սակայն, այնուամենայնիվ, անհայտ պատճառներով առճակատումը շարունակվել է։ Երբ Ալբայրաքը ռեստորանում լքել է իր երեք ընկերուհիներին, նրան կանգնեցրել է հանցագործը և գետնին տապալել այնպես, որ նրա մոտ տեղի է ունեցել արյունազեղում և այդպես էլ դուրս չի եկել։ Երկու օր անց կենսապահովման ապարատն անջատվել է նրա ծնողների կողմից։
Իրադարձությունների վերակառուցումը որոնելու համար ոստիկանությունը ստուգման է վերցրել տեսախցիկների 60 րոպեանոց ձայնագրությունը։ Տեսանյութն արձանագրած թերթի պնդմամբ՝ դրանում պատկերված է, թե ինչպես է հանցագործը հարվածում Թուղչե Ալբայրաքին։ Այնուհետև պարզ երևում է, թե ինչպես է նա ընկնում և անշարժ պառկած է հատակին։ Բացի այդ, տեսանյութում, ըստ չճշտված տվյալների, երևում է, որ հանցագործն իր ծանոթների հետ լքում է իր տեղը և թողնում է նրան պառկած մնալ անգիտակից վիճակում։
Նախնական կալանքի տակ է վերցվել ենթադրյալ հանցագործը, որը, մամուլի խոսքով, սերբական ծագում ունեցող 18-ամյա տղամարդ է։ Նրան մեղադրում են մահացու ելքով մարմնական վնասվածքներ հասցնելու մեջ։ Նա նաև մասնակցել է աղջիկների նկատմամբ ոտնձգություններին։ Որոշ ԶԼՄ-ների հաղորդմամբ՝ աղջիկների նկատմամբ ոտնձգություններին, որոնց պաշտպանել է Թուղչե Ալբայրաքը, մասնակցել են ևս երկու սերբեր։ Frankfurter Rundschau-ն այդ կապակցությամբ հակադարձել է ենթադրյալ հանցագործի սերբական ազգության մասին հաղորդագրություններին, քանի որ FR-ի տեղեկատվության համաձայն՝ նա ծագում է Սերբիայի հարավ-արևմտյան Սանջակ տարածաշրջանից, որտեղ մեծամասամբ ապրում են բոսնիացիներ մուսուլմանները։ Օֆենբախի ոստիկանությունը չի ենթադրում, որ այդ հանցագործությունը կատարվել է էթնիկ դրդապատճառներով։
Ոստիկանությունը Թուղչե Ալբայրաքի մահից հետո փնտրում էր 13-16 տարեկան աղջիկների, որոնց Թուղչեն ցանկանում էր օգնել որպես կարևոր վկաներ։ Թուղչեի հորեղբայրը՝ Յասին Ալբայրաքը, դիմել է աղջիկներին՝ ոստիկանությանը ցուցմունք տալու խնդրանքով։
Արդյունքում մարդասպանը երեք տարվա ազատազրկման է դատապարտվել ուղղիչ հաստատությունում։


== Արձագանք ==
Change.org կայքում Հանովերի մի բնակիչ կազմակերպեց առցանց ստորագրահավաք, որը երեք օրում ավելի քան 100 000 ստորագրություն է հավաքել «Վաստակի համար» շքանշանով Թուղչեին պարգևատրելու համար։ Հեսսեն երկրամասի վարչապետ Ֆոլկեր Բուֆյեն (ՔԴՄ) նաև առաջարկել է Թուղչեին հետմահու պարգևատրել այդ շքանշանով։ Գերմանիայի նախագահ Յոախիմ Գաուկն ասել է, որ ինքը կստուգի, թե արդյոք Թուղչեն կարող է պարգևատրվել։
Նախագահ Գաուկը ցավակցություն է հայտնել Թուղչե Ալբայրաքի ընտանիքին։ Նրա ընտանիքին ուղղված նամակում նա գրել է, որ «շատ քաղաքացիների նման ցնցված է այդ ողբերգությունից»։ Նրա խոսքով՝ աղջիկը «վաստակել է մեր համընդհանուր երախտագիտությունն ու հարգանքը» և ընդմիշտ կմնա օրինակ։ «Երբ այլ մարդիկ անտեսեցին իրավիճակը, Թուղչեն դարձավ խիզախության և քաղաքացիական քաջության օրինակելի պատկեր»,- ասել է Գաուկը:.
Հարյուրավոր մարդիկ նոյեմբերի 27-ին մասնակցել են արագ սննդի ռեստորանից առաջ լռության երթին, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, որպեսզի հրաժեշտ տան Թուղչե Ալբայրաքին։ Մարդիկ ամբոխի մեջ հագել են Թուղչեի լուսանկարով ւ «Seni seviyoruz» մակագրությամբ շապիկներ (թուրքերենից՝ «մենք սիրում ենք քեզ») ու պահում էին «Danke Tuğçe» գրությամբ պաստառներ (գերմներենից՝ շնորհակալություն՝ Թուղչե)։ Արագ սննդի ռեստորանը փակվել է նոյեմբերի 28-ին սգո արարողության ժամանակ, ինչը կատարվել է «իր ընտանիքի և ընկերների սարսափելի կորստի հանդեպ հարգանքից ելնելով»։ Հազարավոր մարդիկ ամբողջ Գերմանիայում միացել են լուռ զգոն նոյեմբերի 29-ին, որի ժամանակ Դավիդ Մարտելոն նվագում էր հարավկորեացի կոմպոզիտոր Yiruma-ի River Flows in You կոմպոզիցիան, որը Ալբայրաքի սիրելի ստեղծագործությունն էր։ ԶԼՄ-ներում տարածվել է սիրողական տեսագրություն այն մասին, թե ինչպես է Ալբայրաքը նվագել այդ կոմպոզիցիան ավարտական երեկոյի ժամանակ։ Թուրքիայում ուշի ուշով հետևել են Թուղչե Ալբայրաքի վշտին։ Թուրքական պետական ԶԼՄ-ներ Անադոլուն Գերմանիայում արձագանքը բնութագրել է «գերմանական հասարակությունը ցնցված է բառերով»։ Բրիտանական այնպիսի թերթեր, ինչպիսիք են The Guardian-ը և The Independent-ը, հայտնել են, որ Գերմանիայում Թուղչեին մեծարել են «որպես ազգային հերոսուհի»։
Շվեյցարիայի ֆուտբոլի հավաքականի հարձակվող Հարիս Սեֆերովիչը «Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտ» ակումբից նվիրել է «Բորուսիայի» դեմ խաղում խփած գոլերը (2:0) մահացած Թուղչեին՝ նաև ցուցադրելով «Tugce = #Zivilcourage #Engel #Mut #Respekt» գրությամբ մարզաշապիկը (գերմ.՝ «Թուղչե = #քաղաքացիական_հասարակություն #հրեշտակ#քաջություն#հարգանք»)։


== Տես նաև ==
Օզգեջան Ասլանի սպանություն


== Ծանոթագրություններ ==