armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
SN 1572

SN 1572, 1572 թվականի աշնանը Կասիոպեա համաստեղությունում ի հայտ եկած մեր Գալակտիկայի գերնոր աստղ, Արեգակնային համակարգից մոտավորապես 2300 պարսեկ հեռավորության (7500 լուսային տարի) վրա։ Առավելագույն տեսանելի աստղային մեծությունը հասել է -4մ։


== Պատմական դիտարկումներ ==

1572 թվականի նոյեմբերի 6-ին երկնքում «աստղեր-հյուրեր»-ի հայտնվելը նկատվել է Կորեայում, իսկ երկու օր անց՝ Չինաստանում։ Աստղը առաջին անգամ հայտնաբերողը Եվրոպայում, հավանաբար, եղել է աբբա Մեսինայից Մավրոլիկը (լատ.՝ Maurolycus):
Գերնոր աստղի հետազոտության մեջ կարևոր ներդրում է կատարել Տիխո Բրահեն, ով գերնոր աստղը հայտնաբերել է 1572 թվականի նոյեմբերի 11-ին։

Տիխո Բրահեն հետևել է գերնոր աստղին մինչև նրա անհետանալը երկնքում։ Որոշելով պարալաքսը՝ նա եզրակացրեց, որ «նոր աստղը» Լուսնից շատ ավելի հեռու է գտնվում։ Սուպերնովայից մինչև հարևան աստղերը անկյունային հեռավորությունների բազմաթիվ չափումները ցույց են տվել, որ, աստղը չի շարժվում։ Տիխոն՝ հետազոտողներից միակը, կանոնավոր գնահատում էր Սուպերնովայի փայլը, սկզբում համեմատելով Յուպիտերի հետ, իսկ հետո, երբ սվերխնովան խամրեց, հարևան աստղերի հետ։
Տիխո Բրահեի կողմից աստղի եվրոպական հետազոտությունների արդյունքները թողարկված են եղել «Astronomiae instaurate progymnasmata» («Նոր աստղաբանության մասին նշումներ») գրքում 1602 թվականին։
Նման հետազոտություններ և ենթադրություններ արվել են անգլիացի գիտնական Թոմաս Դիգսոնի կողմից (Ջոն Դիի հետ համատեղ) և թույլ տվեցին ենթադրել, որ աստղերը չեն կազմում շրջապատող ոլորտը, այլ տեղակայված են ամբողջ տիեզերքում։


== Սուպերնովայի մնացորդը ==
1952 թվականին պայթյունի վայրում հայտնաբերվել է ռադիոճառագայթային աղբյուր։
1960 թվականին սուպերնովայի մնացորդը հայտնաբերվել է օպտիկական դիապազոնում։
Համարվում է, որ սուպերնովան պատկանում է la տեսակին, որով պայթում է սպիտակ թզուկը, որի զանգվածը գերազանցում է Չանդրասեկարայի սահմանը։ Նմանատիպ բան կարող է առաջանալ նեղ կրկնակի աստղերում ի շնորհիվ ընկերակից-աստղերի նյութի աճանստվածքի սպիտակ թզուկում, կամ երկու սպիտակ թզուկների միաձուլման հետևանքով։ 2004 թվականին հայտնաբերվեց համակարգի երկրորդ կոմպոնենտը, որը դարձավ լուսապատկերային G0 կամ G2 դասի աստղը, որի շարժման արագությունը երեք անգամ գերազանցում է սուպերնովայի շրջակայքի միջին մնացորդին։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն

Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն, չկոդիֆիկացված սահմանադրություն, որը բաղկացած է օրենքներից, նախադեպերից և Բրիտանիայի սահմանդրության ավանդույթներից, որոնք սահմանում են սահմանադրության ձևավորման  կարգը և  պետական մարմինների լիազորությունները, պետական մարմինների միջև եղած հարաբերությունների սկզբունքները, ինչպես նաև քաղաքացիների համար։


== Պատմություն ==
Անգլիկան հեղափոխության ընթացքում ստեղծվել էին մի շարք նախագծեր, որոնք պետք է հիմք  դառնային սահմանադրության ստեղծման համար։ Առաջին հերթին դա Ժողովրդական համաձայնությունը պետք է լիներ, քաղաքացիական իրավունքերը ամրապնդող  Լեվելլերների մանիֆեստների շարքը, այդ թվում նաև համընդհանուր ընտրական իրավունքը և Հենրի Այրտոնի առաջարկությունը։ Այս երկու նախագծերը քննարկվեցին Պատնեական կոնֆերանցիայի ժամանակ՝ 1647 թվականի հոկտեմբերին, սակայն քննարկումները դադարեցվել են թագավորի բացակայության պատճառով։ 1657 թվականի հունիսի 26-ին ընդունվեց նոր սահմանադրություն։


== Սահմանադրության նկարագրություն ==
Բրիտանիայի սահմանադրությանը բնորոշ տարբերակիչներից է նրա չկոդիֆիկացված լինելը, այսինքն չկա որևէ փաստաթուղթ, որը կարելի է անվանել երկրի հիմնական օրենքը։ Ավելին ՝ չկա նույնիսկ փաստաթղթերի հստակ ցանկ, որը կապված կլինի Սահմանադրության հետ։
Դա պայմանավորված է հատուկ (Եվրոպական այլ երկրների համեմատ)  բնույթի բրիտանական իրավունքներով, որը վերաբերում է անգլո-սաքսոնական համակարգին, հիմնական առանձնահատոկւթյուններից է նաև այն, որ այն օգտագործվում է որպես դատական իրավունքի նախադեպ, ինչպես նաև նրանց անհատական զարգացման ուղին։
Առանձնանում են Սահմանադրության երեք բաղադրիչներ, կարգավիճակային իրավունք (Statute Law), ընդհանուր իրավունք  (Common Law) և սահմանադրական համաձայնագիր (Constitutional conventions),  որոնք համապատասխանում են  իրավունքի հետևյալ աղբյուրներին, կարգավիճակային, դատական նախադեպ և սահմանադրական համաձայնագիր։
Բրիտանիայի Սահմանադրական իրավունքում բացակայում է տարբերությունը «սահամնադրական» և «ընթացիկ» օրենքների միջև, որոնք սահմանում են ընդհանուր  կարգ և օրենքների փոփոխություն, որը նաև սահմանում է հիմնական օրենքի «ճկուն» բնույթը։ Ընդ որում, իրավունքների կայունությունը սահմանվում է սովորույթներով։
Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրությունը ի տարբերություն շատ այլ  սահմանադրական փաստաթղթերի, այն ծառայում  է ողջ Միացյալ Թագավորության (Անգլիա, Ուելս, Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա) համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն
(31) Էուֆրոսինե

(31) Էուֆրոսինե (անգլ.՝ Euphrosyne), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1854 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Ջեյմս Ֆերգյուսոնի կողմից Վաշինգտոնում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,153123 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4521 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8542 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էուֆրոսինե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5634 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2045,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176032 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 26,32° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Էուֆրոսինե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օվրագովո

Օվրագովո (ուկրաիներեն՝ Оврагове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Սվետլովոդսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օվրագովո գյուղում բնակվում էր 59 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օքտայ Աղաև

Օքտայ Ջաֆար օղլի Աղաև (ադրբ.՝ Oqtay Cəfər oğlu Ağayev, նոյեմբերի 7, 1934(1934-11-07), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 14, 2006(2006-11-14), Բաքու, Ադրբեջան), խորհրդային ադրբեջանցի էստրադային երգիչ, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ;


== Կենսագրություն ==
Օքտայ Աղաևը ծնվել է 1934 թվականին Բաքվում: 1953 թվականին ընդունվել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական քոլեջ: Նրա ուսուցիչը Սոֆյա Իվանովնա Հալֆենն էր: Օքտայ Աղաևը եղել է մենակատար Ադրբեջանում երկու խոշոր փոփ երաժշտության նվագախմբերում: Մինչև 1970 թվականը նա եղել է նվագախմբի մենակատարը, Ռաուֆ Հաջիևի ղեկավարությամբ: Իսկ մինչև 1984 թվականը եղել է Թոֆիգ Ահմեդովի ղեկավարությամբ ռադիոյի և հեռուստատեսության նվագախմբի մենակատար: Օքտայ Աղաև շրջագայել է աշխարհի տարբեր երկրներում (Ալժիր, Մարոկկո, Լեհաստան, Չեխոսլովակիա, Բուլղարիա, Ռումինիա և այլն) և նախկին ԽՍՀՄ բոլոր հանրապետություններում: Նա 11 համերգ է ունեցել Կրեմլում:
Օքտայ Աղաևը մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 14-ին:


== Արտաքին հղումներ ==
Օքտայ Աղաև, Կենսագրություն
Օքտայ Աղաևի մասին


=== վիդեո ===
Հիշողությունները Օքտայ Աղաևի մասին
Օքտայ Աղաև
Oqtay Agayev / Albom vol: 1 production of Azerbaycan


== Ծանոթագրություններ ==
Մաշտոց ձեռաց (3209)

Մաշտոց Ձեռաց (3209), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3209 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։  Գրված է թղթի վրա, որն ունի 15,6x10,4 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 111 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։  Կազմը` կաշեպատ տախտակ, մետաքսե պատյանով։


== Բովանդակություն ==
Հմայիլ


== Ծանոթագրություններ ==
Շաբանե

Շաբանե (ֆր.՝ Chabanais), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1879 մարդ, բնակչության խտությունը` 125.18 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.01 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 85 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1037 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 725-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 312։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,9 %։ 725 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 641 անձ (336 տղամարդ և 305 կին)։ Գործազուրկ են եղել 84 անձ (35 տղամարդ և 49 կին)։ 312 անաշխատունակներից 73-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 140-ը` թոշակառուներ, իսկ 99-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Նյութերի դիմադրություն

Նյութերի դիմադրություն, մեխանիկայի մի բաժին, որն ուսումնասիրում է պինդ մարմինների դեֆորմացիան, որը վերանայում է մեթոդներ կոնստրուկցիաների ինժեներական հաշվարկները ըստ բեռնվածության, ամրության և կայունության (դինամիկական համակարգի կայունություն) միառժամանակ բավարարման համար հուսալիություն, տնտեսման և երկարաժամկետ օգտագործման համար։


== Սահմանում ==
Նյութերի դիմադրությունը համախմբվում է «ուժ» գաղափարի շուրջ, որը հանդիսանում է դիմադրել առաջարկվող բեռներին և հակազդեցություններին՝ առանց խզման։ Նյութերի դիմադրությունը գործում է այնպիսի հասկացություններով, ինչպիսիք են ներքին ճիգերը, լարումը, դեֆորմացիան։ Արտաքին բեռների ազդեցության տակ որոշ մարմիններ ստեղծում են արտաքին ճիգեր՝ արտաքին բեռների հակազդեցությամբ։ Ներքին ճիգերը, ըստ մարմնի մասերի բաշխվածության, անվանում են լարում։ Այս պարագայում, արտաքին բեռների ազդեցության տակ առաջանում է մարմնի ներքին ռեակցիա, բնութագրվելով որպես լարում, որն իր հերթին մարմնի ուղիղ համամասնական դեֆորմացիայի։ Դեֆորմացիաները լինում են գծային (ձգել,սեղմել) և անկյունային (ոլորել). Նյութերի դիմադրության հիմնական գաղափարը, գնահատել մարմնի հնարավորոթյունը արտաքին բեռների ազդեցության տակ։

Ամրություն — մարմնի հնարավորությունը արտաքին բեռների ազդեցության տակ՝ առանց խզման
Կոշտություն — մարմնի հնարավորոթյունը պահպանել իր երկրաչափական ձևը ՝ թույլատրելի արտաքին բեռների ազդեցության տակ
Կայունություն — մարմնի հնարավորոթյունը պահպանել իր կայուն ձևը՝ արտաքին բեռների ազդեցության տակ


== Կիրառութունը ==
Նյութերի դիմադրության մեթոդները լայն կիրառվում են շենքերի և կառույցների կրող կոնստրուկցիաների հաշվարկների ժամանակ՝ հստակորեն կապված մեքենաների և մեխանիզմների նախագծման հետ։
Ինչպես կանոնն է, հենց գնահատման բնութագրից ստացված և մաթեմատիկական մոդելի օգնությամբ, իրական կոնստրուկցիաների նախագծման ժամանակ մարմինների ուժային բնութագրիչներից և արտադրանքներից ընտրվում է էական պահուստային չափաբաժնով (հաշվարկներով ստացված արդյունքներին մի քանի անգամ ավելի մոտ)։
Ուսանողական միջավայրում նյութերի դիմադրությունը համարվում է ամենադժվարին ընդհանուր մասնագիտական կանոնակարգը, հիմնականում թեորեմների չոր ներկայացման և տեսողական օգտակար ուսուցողական, համակարգչային մոդելավորման և ուսուցողական տեսանյութերի բացակայության պատճառով, որ կտար հարուստ սնունդ ուսանողական ֆոլկլորին։


== Տես նաև ==
Իներցիայի մոմենտ
Կոշտություն
Ամրություն
Ուժի մոմենտ
Մետաղական կոնստրուկցիաներ
Հուկի օրենք


== Գրականություն ==
Старовойтов Э. И. Сопротивление материалов. — М.: Физматлит, 2008. — С. 384. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9221-0883-6
Феодосьев В.И. Сопротивление материалов: Учебник для вузов. — 10-е изд., перераб. и доп. — М.: Изд-во МГТУ им. Н. Э. Баумана, 1999. — Т. 2. — 592 с. — (Механика в техническом университете). — ISBN 5-7038-1340-9; УДК 539.3/6(075.8); ББК 30.121 Ф42
Гениев Г. А., Киссюк В. Н., Тюпин Г. А. Теория пластичности бетона и железобетона. — М.: Стройиздат, 1974.
Работнов Ю. Н. Сопротивление материалов. — М., 1950.
Հոռոմոց

Հոռոմոց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թաթերեն

Թաթերեն, թաթերի և լեռնային հրեաների լեզվի անվանումը։ Պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի իրանյան խմբի հարավարևմտյան ենթախմբին։ Խոսվում է Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստանի Հանրապետությունում, Ադրբեջանում և Իսրայելում։ Դաղստանի պաշտոնական լեզուներից մեկն է։ Ադրբեջանում թաթերենը անհետացող լեզու է համարվում և դուրս է մղվում ադրբեջաներենի կողմից։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի վտանգված լեզուների ատլասի» չափանիշներով դիտվում է որպես «չափազանց վտանգված»։ Գործածվում են կիրիլիցա և լատինական գրեր։ Ունի 5 ձայնավոր, 3 երկբարբառ, 26 բաղաձայն։
Մասնագետները հայերեն տարրեր են նկատել հայ-թաթերեն բարբառում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Հայկական սովետական հանրագիտարան, հ. 4, Երևան, 1978, էջ 120։
Մ. Բարխուդարյան, Աղուանից երկիր եւ դրացիք, Թիֆլիս, 1893։
Ռուանի տաճար (այլ կիրառումներ)

Ռուանի տաճար, կարող է վերաբերել՝

Ռուանի տաճար - կաթոլիկ տաճար Ռուան քաղաքում
Ռուանի տաճար - ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստ նկարիչ Կլոդ Մոնեի` 30 նկարից բաղկացած շարք, որ ներկայացնում է Ռուանի տաճարը տարվա տարբեր եղանակների, օրվա տարբեր ժամերի, տարբեր լուսավորությամբ
Լոդ (Իսրայել)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լոդ (այլ կիրառումներ)Լոդ (եբրայերեն՝ לוֹד‎, արաբ․՝ 'اَلْلُدّْ‎‎, նախկինում՝ Լիդա, Գեորգիոպոլ, Դիոսպոլիս), քաղաք Իսրայելում, տեղակայված է Թել Ավիվից 20 կմ հարավ-արևելք, մոտերքում գտնվում է երկրի խոշորագույն՝ Դավիդ Բեն Գուրիոնի օդանավակայանը։ Բնակչությունը՝ ▲75 700 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2018)։


== Պատմություն ==
Քաղաքի անվանումը՝ Լոդ (Լուդ) առաջին անգամ հիշատակվել է Թութմոս III-ի ժամանակների կառնակի գրությունում։ Մ․թ․ա․ 5-րդ դարից Լիդը հրեական գիտության խոշոր կենտրոն էր։ Քաղաքը մի անգամ չէ, որ հիշատակվել է Նոր Կտակարանում։ Երկրորդ հրեական պատերազմի ժամանակ որպես հրեական դիմադրության կենտրոններից մեկը հռոմեացիները նվաճել և ավերել են այն։ Հին Լիդի տեղում առաջացել է հունական Διόσπολις («աստվածների քաղաք») անվանմամբ գաղութ։ Հենց այստեղ է, ինչպես համարվում է, ապրել և թաղվել Սուրբ Գևորգը։ Դրա հիշատակին, մինչև արաբական նվաճումները, ժամանակակից Լոդը հայտնի է եղել որպես Գեորգոպոլ («Գևորգի քաղաք»)։
Սուլայման խալիֆան 716 թվականին արաբական Պաղեստինի կենտրոնը Լիդից տեղափոխել է իր հիմնադրած Ռամլա քաղաք։ 1099-1191 թվականներին Լիդը Ռամլայի և Երուսաղեմի թագավորության կենտրոններից մեկն էր և կոչվում էր «Սուրբ Գևորգի քաղաք»։ Ճանապարհորդ Վիտալի Տուդելսկին 1170 թվականին Լիդում գտել է միայն մեկ հրեա։ 1948 թվականին Իսրայելի հետ միավորվելուց հետո արաբ բնակչությունը լքել է քաղաքը։
1948 թվականին արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում, այն բանից հետո, երբ արաբները, ոգեշնչված Արաբական լեգեոնի հարձակմամբ, քաղաքի կապիտուլացիայից հետո կրակ են արձակել իսրայելական զինվորների վրա՝ սպանելով մի քանի մարդ, բնակչության զգալի մասը իրենց տներից բռնությամբ վտարվել է Իսրայելի պաշտպանության բանակի կողմից։ Մինչ այդ «քաղաքացիական բնակչության վտարման մասին խոսք չի եղել»։


== Բնակչություն ==
Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի տվյալներով՝ 2018 թվականի սկզբին բնակչությունը կազմել է 74 604 մարդ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Գլխավոր տեսարժան վայրը Սուրբ Գևորգի գերեզմանն է, որի վրա 6-րդ դարում կառուցվել է բազիլիկ։ Նրա ավերակների վրա խաչակիրները ավելի ուշ կառուցել են եկեղեցի, որը բազմաթիվ ավերումներից հետո վերականգնվել է 1870 թվականին։ Պահպանվել է նաև երկու հին մզկիթ, բաղնիք և իջևանատուն։


== Քույր քաղաքներ ==
 Սամտրեդիա՝ Վրաստան
 Պյատրա Նյամց՝ Ռումինիա


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Влас Михайлович Дорошевич. «В земле обетованной. У гробницы Георгия Победоносца»
Կարուշլա

Կարուշլա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից հարավ, Եփրատ գետի աջ ափին, ամֆիթատրոնաձև, կանաչապատ լեռնալանջի վրա։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղի դիմաց փռված էին փարթամ այգեստաններ։ Կարուշալայից արևմուտ Քառասունակի Խորունկ, արևելքում՝ Մարսնկեր ձորերն են։


== Պատմություն ==
Ըստ ոմանց գյուղը նախկինում գտնվել է այժմյան վայրից 2-3 կմ հեռու, Ներսես Շնորհալի եկեղեցու մոտ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։ Գյուղի բնակիչները սովորույթներով, կենցաղով և բարբառով նման էին Ակնի, Կամարակապի և մոտակայքում գտնվող մյուս հայկական բնակավայրերի բնակիչներին։
Գյուղը հանդիսանում է գավառակի միակ գյուղը, որը զերծ է մնացել կոտորածներից ու ավերվածություններից՝ ի շնորհիվ Հյուսեյն բեյ քուրդ պաշտոնյայի։ 1918-1920 թվականներին հայ բնագիչները գաղթել են օտար երկրներ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 204 (50 ընտանիք) հայ և 134 թուրք բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Կարուշլան ուներ եկեղեցի Չարխափան Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի, որը կառուցված էր սրբատաշ քարերով։ Եկեղեցին 1832 թվականին վերանորոգվել է Մարգար Տերյան ամիրայի և ուրիշների միջոցներով։ Եկեղեցին ուներ 2 ճոխ ու շքեղ զգեստներ, ծիսական սպասքներ։
Կարուշլայից 2-3 կմ հարավ, Եփրատի ափին, ժայռի վրա գտնվում էր Ս. Կոզմոս և Ս. Դամիանոս հունական վանքը՝ քառակուսի հատակագծով, կառուցված սրբատաշ քարերով։ Վանքի առջև՝ գերեզմանատան տապանաքարերի վրա կային 1172, 1176 և 1194 տարեթվեր։
Հայտնի էին Ս. Ներսես Շնորհալի և Ս. Մոքոս թագավոր կամ Մոգուց պետ ուխտատեղիները, որոնք ավերված եկեղեցիներ են։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ Արամյան վարժարան, որն 1847 թվականին ուներ 20 աշակերտ։ Երեխաների մի մասն էլ հաճախում էին մոտակա Կամարակապ գյուղի վարժարանը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնսեյսան դու Մատու Դենտրուի գավառ

Կոնսեյսան դու Մատու Դենտրուի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Conceição do Mato Dentro) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի մեջ։ Մտնում է Ագլոմերացիա նահանգի Բելու Օրիզոնտի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 88 449 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 6853,892 կմ²։ Բնակչության խտությունը 12,9 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 223 122 675,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 2 522,46 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,660


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Պասաբեն
Սերրու
Դոն Ժոակին
Ալվորադա դի Մինաս
Ռիու Վերմելյու
Նարին (այլ կիրառումներ)

Նարին եզրը կարող է վերաբերել.

Նարին - մարզ Ղրղզստանում
Նարին - քաղաք Ղրղզստանում
Նարին - գետ Ղրղզստանում
Նարին - գոգավորություն Ղրղզստանում
Նարին - ղրղզական ուտեստ
Մհեր Հովհաննիսյան

Մհեր Սուրենի Հովհաննիսյան, (նոյեմբերի 26, 1982(1982-11-26), Կապան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, «Համասփյուռք» ռադիոհաղորդաշարի հեղինակ և հաղորդավար։


== Կրթություն ==
Ծնվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 26-ին Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքում։ 1989-2000 թթ. ուսանել է տեղի թիվ 13 միջնակարգ դպրոցում։ 2000–2004 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանի [[ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետ|պատմության ֆակուլտետի] բակալավրիատում և 2004–2006 թթ. շարունակել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրայում՝ Հայոց պատմություն մասնագիտությամբ։ 2006-2009 թթ. ուսանել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում։ 2009 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «ՀՅԴ-բոլշևիկ հարաբերություններն Անդրկովկասում (1917-1918 թթ.)» թեմայով և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ Հեղինակ է տասնմեկ գիտական հոդվածների, մեկ բուհական, մասնագիտական-ուսումնական ծրագրի։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
2004–2010 թթ. որպես պատմության ուսուցիչ աշխատել է Երևանի Ա. Ս. Պուշկինի անվան թիվ 8 դպրոցում։ 2009 թվականից աշխատել է ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտում որպես ՀՀԻ Վիրտուալ հայագիտության և տեղեկատվության բաժնի վարիչ։ 2012 թ. մարտի 30-ից հուլիսի 10-ը եղել է ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի գիտական քարտուղար։ 2012 թ. հուլիսի 10-ից մինչև 2018 թ. նոյեմբերը հանդիսացել է նույն ինստիտուտի փոխտնօրենը։ ԵՊՀ ՀՀԻ «Հայագիտության հարցեր» հանդեսի խմբագրական խորհրդի անդամ է։ 2016 թվականից հանդիսանում է «Հայաստանի պատմագետների միություն» ՀԿ անդամ։ 2016-2017 թթ. ղեկավարել է ՀՀ Սփյուռքի նախարարության և ԵՊՀ համատեղ իրականացվող «Սփյուռք» ամառային դպրոցը։ 2017 թ. սեպտեմբերի 15-ից Հայաստանի հանրային ռադիոյի եթերում վարում է «Համասփյուռք» հեղինակային հաղորդումը։ 2010-2018 թթ. հանդիսացել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Հայոց պատմության ամբիոնի ասիստենտ, 2018 թվականից` դոցենտ։


== Երկեր ==
Գիտական հղումների չափորոշիչները արևմտյան պատմագիտական հետազոտություններում
Հայոց անկախ պետականության վերականգնման խնդիրը 1917-1918 թթ. ՀՅԴ-ՌՍԴԲ(Բ)Կ հարաբերությունների համատեքստում։
Դաշնակցության «թիկունքային քաղաքականության» առանձնահատկությունները։
Բոլշևիկներ-Դաշնակցություն բանակցությունները Թիֆլիսում (1917թ. դեկտեմբեր -1918թ. հունվար)։
Դաշնակցություն-բոլշևիկներ համագործակցության դրդապատճառները Բաքվում։
Դիվանագիտական «փնտրտուքները» Դաշնակցության և բոլշևիկների միջև 1918թ.։
«Հայոց ցեղասպանության» թեման ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի 2009-2013 թթ. ուսումնասիրություններում։
Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Թ. հատոր /գրախոսութիւն/։


== Գրականություն ==
Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Գ. Մինասյան, Երևան, 2009, էջ 294։
ԵՊՀ պատմության և հայ բանասիրության ֆակուլտետների 95-ամյա ուղին, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2014։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանի հանրային ռադիո, «Համասփյուռք» ռադիոհաղորդաշար 
Երևանի պետական համալսարան ի Պատմության ֆակուլտետ. Հայոց պատմության ամբիոն. Մհեր Հովհաննիսյան
ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի «Հայագիտության հարցեր» հանդես
ՄՀԵՐ ՍՈՒՐԵՆԻ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Վեբստեր շրջան (Նեբրասկա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վեբստեր շրջան (այլ կիրառումներ)Վեբստեր շրջան (անգլ.՝ Webster County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.489 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.061 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռես Քլուդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1867 թ.։
Լուհե Վիլդենաու

Լուհե Վիլդենաու (գերմ.՝ Luhe-Wildenau), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Վալդնաբի Նոյշթաթ շրջանի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3403 մարդ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 38,66 կմ2 տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 74 133։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սեմիբուգրի

Սեմիբուգրի (ռուս.՝ Семибугры), գյուղ Ռուսաստանի Աստրախանի մարզի Կամիզյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1778 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կանիգին (Ուստ-Դոնեցկի շրջան)

Կանիգին (ռուս.՝ Каныгин), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանում։ Մտնում է Ռազդորսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Հերցեգովինա-Ներետվա կանտոն

Հերցեգովինա-Ներետվա կանտոն (բոս․՝ Hercegovačko-neretvanski kanton, խորվ.՝ Hercegovačko-neretvanska županija, սերբ.՝ Херцеговачко-неретвански кантон բոս․՝ Hercegovačko-neretvanski kanton), Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության 10 կանտոններից մեկը, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կազմում։ Կանտոնի վարչկենտրոնն է Մոստար քաղաքը։


== Աշխարհագրություն ==
Կանտոնը գտնվում է երկրի կենտրոնական հատվածում։ Տեղակայված է Դինարյան բարձրավանդակի սահմաններում։ Իր մեջ ներառում է Ներետվա գետի հովիտը և Հերցեգովինայի կենտրոնական հատվածը, ինչպես նաև 9 համայնք՝ Կոնից, Մոստար, Նեում, Պրոզոր Ռամա, Ռավնո, Ստոլաց, Չապլինա, Չիտլուկ և Յաբլանիցա։


== Բնակչություն ==


=== 2013 ===


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Անգլաշոտլանդական սահման

Անգլաշոտլանդական սահմանը, Անգլիայի և Շոտլանդիայի միջև պետական սահմանն է, որը գտնվում է Մեծ Բրիտանիայի հյուսիսային մասում։ Ունի մոտ 154 կմ ձգվածություն։ Սահմանով անցնում է Թվիդ գետը։ Սահմանի ափերը արևմուտքում ողողվում են Սոլուեյ ֆերտ ծոցի ջրերով։ Սահմանը գծվել է 1723 թ-ին Անգլիայի և Շոտլանդիայի միջև կնքված Յորքի պայմանագրով։


== Ծանոթագրություններ ==
Փորթլենդի փարոս

Փորթլենդի փարոս (անգլ.՝ Portland Head Light), փարոս, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Մեն նահանգի Փորթլենդ նավահանգիստ տանող փոքրիկ հրվանդանի վրա։ Վարչականորեն պատկանում է Քեմբերլենդ շրջանի Քեյփ Էլիզաբեթ քաղաքին։ Կառուցվել է 1791 թվականին։ Մենի ամենահին փարոսն է։ Ավտոմատացված է  1989 թվականին։


== Պատմություն ==
Շինարարությունը սկսվել է 1787 թվականին Ջորջ Վաշինգտոնի հրահանգով և ավարտվել է 1791 թվականի հունվարի 10-ին՝ իր ստեղծած 1500 դոլար արժողությամբ հիմնադրամի միջոցով։ Սկզբում լուսավորության համար օգտագործվել են կետային յուղի լամպեր, որոնք 1855 թվականին փոխարինվել են Ֆրենել ոսպնյակներով։ Որոնք, իրենց հերթին, փոխարինվեցին օդային փարոսներով 1958 թվականին։
1787 թվականին, երբ Մենը դեռ Մասաչուսեթսի մի մասն էր, Ջորջ Վաշինգտոնը վարձեց երկու մասոն Ֆալմութից (ներկայիս Փորթլենդ)՝ Ջոնաթան Բրայանթին և Ջոն Նիկոլսին։ Նա նրանց 4 տարի ժամանակ է տվել փարոսը կառուցելու համար և հանձնարարել է հնարավորինս խնայել դրա կառուցման ընթացքում, քանի որ աշտարակը կառուցվել է փլատակների տակ։ Ի սկզբանե նախատեսվում էր կառուցել 17,7 մետր բարձրությամբ շենք, սակայն դա բավարար չէր, և բարձրությունը հասցվեց 23,8 մետրի։ Օգոստոսի 10-ին ԱՄՆ Կոնգրեսը հավանություն է տվել փարոսի կառուցման համար 1500 դոլարի հատկացմանը։ 1790 թվականին աշտարակի կառուցումը ավարտվեց, իսկ 1791 թվականի հունվարի 10-ին փարոսը պաշտոնապես բացվեց։
Երբ Halfway Rock փարոսը շահագործման հանձնվեց, Փորթլենդի  փարոսը դարձավ իր կարևորությունը, և նրա աշտարակը կրճատվեց 6 մետրով 1883 թվականին։ Սակայն նավաստիների բողոքներից հետո աշտարակի նախկին բարձրությունը վերականգնվել է 1885 թվականին։ Խնամակալ տունը կառուցվել է 1891 թվականին։
Այդ ժամանակից ի վեր աշտարակը քիչ է փոխվել, այսօր նրա բարձրությունը գետնից 24,4 մետր է, իսկ ծովի մակարդակից՝ 31 մետր։ Փարոսը ավտոմատացվել է ԱՄՆ առափնյա պահպանության կողմից 1989 թվականին։
Փարոսում օգտագործվող Ֆրենելի բնօրինակ ոսպնյակները պահվում են փարոսի կողքին գտնվող պահապանի տանը գտնվող փոքրիկ թանգարանում։
Փարոսը 1973 թվականին ավելացվել է Պատմական վայրերի ազգային ռեգիստրում։


== Մշակույթի և արվեստի գործերում ==
Էդվարդ Հոփերը փարոսը նկարել է 1927 թվականին։ Նրա նկարը գտնվում է Բոստոնի կերպարվեստի թանգարանում։
Փորթլենդ փարոսի ձնառատ տեսարանը ցուցադրվել է 1999 թվականի «Ձյունը ընկնում է մայրիների վրա» դրամայում։
Նրան կարելի է տեսնել նաև 1999 թվականին նկարահանված «Ուղերձ շշով» ֆիլմում:
Փորթլենդի փարոսը հայտնվեց Marvel հեռուստասերիալի Agents of SHIELD-ի հինգերորդ, վեցերորդ և յոթերորդ սեզոններում, որտեղ թաքցնում էր ստորգետնյա SHIELD բազան, որն օգտագործվում էր ցամաքային գործողությունները վերահսկելու համար։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Փարոսի պաշտոնական կայքը
Փարոսի լուսանկարները
Մեորե Սվիր

Մեորե Սվիր (վրաց.՝ მეორე სვირი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3356 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անտառային գոտի

Անտառային գոտի, բարեխառն գոտի ու անտառային գոտի, բարեխառն գոտու հիմնական բնական գոտիներից մեկը։ Բնութագրվում է փշատերև և տերևաթափ սաղարթավոր անտառներով, ցուրտ, ձևային ձմեռներով և տաք ամառներով (միջին ջերմաստիճանը՝ 10 °C–ից 20 °C), խոնավությաև ավելցուկով և մակերեսայիև ջրերի առատությամբ։ Հողառաջացմաև հիմևակաև տիպը պոդզոլայիև և ճահճային է։ Բացի անտառներից լայն տարածում ունեն մարգագետիններն ու ճահիճները։ Անտառային գոտին ընդգրկում է Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի բարեխառն գոտու հյուսիսային մասը մինչև տունդրայի գոտին, ինչպես նաև Հարավային Ամերիկայի հվ. լ. 38°–ից հարավ՝ Անդյան լեռների շրջանը։ Բուսական կազմը աղքատ է. ծառատեսակների թիվը սովորաբար չի անցնում 5–8-ից, իսկ առանձին մասերում գերիշխում է միայն մեկ տեսակ։ Բարեխառն գոտու անտառների գոտին սովորաբար բաժանվում է 3 ենթագոտիների՝ փշատերև, խառը և լայնատերև անտառների։
Փշատերև անտառների ենթագոտին տարածված է Եվրասիայի հյուսիսում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Կլիման խստաշունչ է, սառնամանիքային։ Տարեկան տեղումները՝ 300–600 մմ է, Յակուտիայի որոշ շրջաններում՝ 150–200 մմ, Հյուսիսային Ամերիկայի խաղաղօվկիանոսյան ափին՝ 2000 մմ–ից ավելի։ Ռուսաստանի Եվրոպական մասի տայգայի ենթագոտին կազմված է եղևնուց և սոճուց, Ասիական մասինը (մինչև Ենիսեյ)՝ մայրենու, խեժափիճու, եղևենու սիբիրական տեսակներից, եղևնուց, իսկ տեղ–տեղ՝ սոճուց։ Ենիսեյից արևելք գերիշխում է դաուրական խեժափիճին։ Հյուսիսային Ամերիկայում մեծ տարածում ունեն եղևնու անտառները, ճահճակալած վայրերում՝ խեժափիճին, ավազուտներում՝ սոճու ամերիկյան տեսակները և այլն։ Հարուստ է ենթաանտառով։ Լայնատերև անտառային ենթագոտին ավելի տարածված է մայրցամաքների մերձօվկիանոսային մարզերում։ Կլիման տաք ծովային և չափավոր ցամաքային է՝ 500–700 մմ տեղումներով։ Հիմնական ծառատեսակներն են՝ հաճարենին, կաղնին, հացենին, լորենին, թխկին և այլն։
Խառն անտառները (սաղարթավոր և փշատերև ծառեր) անցողիկ գոտի են փշատերև ու լայնատերև անտառների միջև, լավ են արտահայտված Արևմտյան Եվրոպայում (հս. լ. 60°–ից հվ.), Ռուսաստանի Եվրոպական մասի արևմուտքում, Ուսսուրի–Ամուրյան երկրում, Հյուսիսային Ամերիկայի Մեծ լճերից հարավ–արևելք ընկած տարածքում և Հարավային Ամերիկայի խաղաղօվկիանոսյան գոտու ծայրագույն հարավում։ Հյուսիսային Ամերիկայի խառը և լայնատերև անտառներում, տայգայի բնորոշ ծառերի հետ մեկտեղ հանդիպում են ամերիկյան տեսակներ՝ դեղին կեչի, մագնոլիա, կակաչածառ, լորենի և այլն։ Անտառների գոտու կենդանական աշխարհի բնորոշ ներկայացուցիչներն են՝ գորշ արջը, լուսանը, վայրի կատուն, վարազը, եղջերուն, իշայծյամը, սկյուռը, թանկարժեք մորթի ունեցող բազմաթիվ կենդանիները, պարկամուկը, վիրգինյան եղջերուն, խոզուկը և այլն։ Շատ են թռչունները, միջատների և սարդանմանների քանակը տայգայում մեկ կմ² վրա հասնում է 100–150 միլիոն։ Տնտեսական յուրացման հետևանքով անտառների գոտու մեծ տարածություններ վերածվել են կուլտուրական լանդշաֆտի։ Արևմտյան Եվրոպայում անտառները գրավում են տարածության 20% և պահպանվել են հիմնականում լեռներում, իսկ Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում զբաղեցնում են մեծ տարածություններ։ Անտառների գոտիյոմ զարգացած են անտառաարդյունաբերությունը, որսորդական արդյունաբերությունը։


== Գրականություն ==
Գրկ. Мильков Ф. Н., Природные зоны СССР, М., 1964.
Հույները Մոլդովայում

Հույները Մոլդովայում կազմում են մոտ 3 հազար մարդ։ Մոլդովայի հույների մեծ մասն զբաղվում է գործարարությամբ, երկրում գործում են մոտ 30 հունական ընկերություններ, որոնց երկարատև ներդրումների ծավալը 2003 թվականի հոկտեմբերի տվյալներով կազմել է 5,3 միլիոն դոլար։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից Ռումինիայի և Մոլդովայի տարածքում հունական գաղութներ հիմնվել են դեռևս Ք. ա. 7-րդ դարասկզբին։ Հույներն են հիմնադրել հնագույն Գիստրիա և Տոմիս քաղաքները Ք. ա. 5-րդ դարում։ Գաղութները դիմակայեցին դակիական քոչվոր ցեղերի արշավանքներին, սակայն Ք. ա. 1-ին դարում դրանք իրեն հպատակեցրեց դակիական Բուրեբիստա արքան։ Երբ հռոմեացիները նվաճեցին Դակիան, գաղութներնն աստիճանաբար անկում ապրեցին։
Մոլդովայում հունական հասարակության հիմնական մասը կազմում են Օսմանյան կայսրությունից փախած և իրենց պատմական հայրենիքի անկախությունը վերականգնել երազող հույները։ Բեսարաբիայում, որը Ռուսական կայսրության մաս էր, որոշ ժամանակ տեղակայվեց Ֆիլիկի Էթերիա ազատագրական կազմակերպության շտաբը, որը պայքարում էր հանուն թուրքական լծից Հունաստանի ազատագրման համար։ Հունական համայնքը պահպանվեց և՛ Ռուսական կայսրության, և՛ Մոլդովայի՝ Ռումինիայի կազմում հայտնվելու, և՛ Մոլոդվական ԽՍՀ ժամանակներում։ 1897 թվականի մարդահամարի ժամանակ Բեսարաբիայում ապրում էին «2737 հույն, որոնցից գավառներում 1302»։ Մեծ մասն ապրում էր Իզմայիլ, Կագուլ, Քիշնև, Ռենի քաղաքներում։
2012 թվականին Մոլդովայում աղմուկ բարձրացավ պատմության դպրոցական դասագրքերում վիրավորական արտահայտությունների հայտնաբերումով. ոմն Ի. Լոգինով բառացիորեն հայտարարում էր. «Այդ լեհերը, հույները, հայերը, հրեաները իսկական ոչնչություններ են, որոնք կեղտոտել են Քիշնևը», և այս միտքը հայտնվել էր դպրոցական միջին 9-րդ դասարանի պատմության դասագրքի «Ռումինիայի պատմություն։ Ժամանակակից շրջան» բաժնում։ Քաղաքացիների մի խումբը պահանջում էր հանել դպրոցից նման դասագրքերը, իսկ հեղինակներին պատասխանատվության ենթարկել։


== Նշանավոր անձինք ==
Վլադիմիր Կոսսե՝ Մոլդովայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ


== Տես նաև ==
Հույները Ռումինիայում
Հույները Հայաստանում


== Ծանոթագրություններ ==
Էվկլիդեսյան երկրաչափություն

Էվկլիդեսյան երկրաչափություն, մաթեմատիկական համակարգ, որը մշակել է և «Սկզբունքներ» աշխատության մեջ նկարագրել է Ալեքսանդրիացի հույն մաթեմատիկոս Էվկլիդեսը։


== Աքսիոմներ ==
Էվկլիդեսյան երկրաչափության հիմքը «Սկզբունքներ» աշխատության մեջ ձևակերպված հինգ աքսիոմներն են․

Ցանկացած կետից մի այլ կետ կարելի է տանել ուղիղ գիծ։
Հատվածը կարելի է անվերջ շարունակել ուղիղով։
Ցանկացած կենտրոնով կարելի է գծել ցանկացած շառավղով շրջան։
Բոլոր ուղիղ անկյունները հավասար են։
Եթե երկու ուղիղներ հատող մեկ այլ ուղիղ նրանց հետ կազմում է ներքին միակողմանի անկյուններ, որոնք փոքր են երկու ուղիղ անկյունից, ապա անվերջ շարունակելով, այդ երկու ուղիղները հանդիպում են այն կողմում, որտեղ անկյունները փոքր են երկու ուղիղ անկյունից։


== Արտաքին հղումներ ==
Էվկլիդեսի երկրաչափության հայերեն թարգմանության հեղինակը, ժամանակը և աղբյուրները Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
Սնեգի (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍնեգիՍնեգի (ուկրաիներեն՝ Сніги), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սնեգի գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 29,03 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կեռգու

Կեռգու (էստ․՝ Kergu), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 189 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սիգո (գետ)

Սիգո (ռուս.՝ Сиго), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Թափվում է Տոպ լիճ Կովդա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կովդա գետի ակունքն է մինչև Կումսկի հիդրոհանգույց, այդ թվում Պյաոզերո, Տոպոզերո լճեր, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 02020000412102000000215
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102000021
Ավազանի կոդը - 02.02.00.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Աշոտ Աբովյան

Աշոտ Արամի Աբովյան (մարտի 12, 1953(1953-03-12), Լոռու մարզ, Հայաստան, գ. Հոբարձի, Ստեփանավանի շրջան), հայ իրավաբան, ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի դատավոր։


== Կրթություն ==
1970-1975 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեքենամաթեմատիկական ֆակուլտետը։
1976-1982 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
1984-1987 թթ. սովորել է ԽՍՀՄ Արդարադատության մինիստրության փորձաքննությունների համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1975-1984 թթ. - ՀԽՍՀ Արդարադատության մինիստրության դատական փորձաքննությունների գիտահետազոտական լաբորատորիայի ավագ փորձագետ։
1978-1980 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1984-1996 թթ. - աշխատել է Ներքին գործերի մարմիններում։
1996-1999 թթ. - ՀՀ Արդարադատության նախարարության փորձագիտական կենտրոնի տնօրեն։
1999-2006 թթ. - ՀՀ Արդարադատության նախարարի տեղակալ։
2006-2007 թթ. - ՀՀ դատական դեպարտամենտի ղեկավարի տեղակալ։
2006-2007 թթ. - ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ։
2007-2008 թթ. - ՀՀ դատական դեպարտամենտի ղեկավարի տեղակալ-գլխավոր ֆինանսիստ։
2008-2010 թթ. - ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր։
2010 թ. նոյեմբերի 18-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության վարչական վերաքննիչ դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով Հայաստանի Հանրապետության վարչական դատարանի դատավորի լիազորությունները։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոխրոտի պատմությունը (ֆիլմ)

Մոխրոտի պատմությունը (անգլ.՝ A Cinderella Story), ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգություն 2004 թվականի։


== Դերերում ==


== Դրամական շահույթ ==
Ընդհանուր շահույթ - 74628141 դոլար
ԱՄՆ - 51438175 դոլար
Ամբողջ աշխարհում - 23189966 դոլար
Ռուսաստան - 500000 դոլար
Առաջին շաբաթ (ԱՄՆ) - 13 623 350 դոլար
Մարկետինգային ծախսերը - 30 000 000 դոլար


== Սաունդթրեք ==
Ֆիլմի սաունդթրեքը թողարկվել է 2004 թվականի հուլիսի 13-ին։

«Our Lips Are Sealed» - Հիլարի Դաֆֆ և Հեյլի Դաֆֆ
«Anywhere But Here» - Հիլարի Դաֆֆ
«The Best Day of My Life» - Ջեսսի ՄակՔարտնի
«Girl Can Rock» - Հօլարի Դաֆֆ
«Now You Know» - Հիլարի Դաֆֆ
«One in This World» - Հեյլի Դաֆֆ
«Crash World» - Հիլարի Դաֆֆ
«To Make You Feel My Love» - Josh Kelley
«Sympathy» - The Goo Goo Dolls
«Friend» - Kaitlyn
«Beautiful Soul» (Cinderella mix) - Ջեսսի Մակկարտնի
«I’ll Be» - Էդվին ՄքՔեյն
«Fallen» - Mya
«First Day of the Rest of Our Lives» - MxPx
«Metamorphosis» (live) - Հիլարի Դաֆֆ
«Hear You Me» - Jimmy Eat World


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Մըլզակ

Մըլզակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չեցա (Պյոզայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չեցա (այլ կիրառումներ)Չեցա (ռուս.՝ Чеца), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյոզա գետի ձախ ափին՝95 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 113 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  03030000212103000050008
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103005000
Ավազանի կոդը - 03.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Երրորդ ալիք (այլ կիրառումներ)

Երրորդ ալիք, կարող է վերաբերել՝

Երրորդ ալիք - իրական պատմություն, հոգեբանական գիտափորձ միջնակարգ դպրոցի 10-րդ դասարանի աշակերտների մասնակցությամբ
Երրորդ ալիք - իրանական ազգային հեռուստատեսության երրորդ հեռուստաալիք, պատկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն պետական հեռուստառադիոընկերությանը
Վելեն (գյուղ, Կորոստենի շրջան)

Վելեն (ուկրաիներեն՝ Велень), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1921 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելեն գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,382 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 109,95 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խոցում հովանոցով

«Խոցում հովանոցով» (ֆր.՝ Le Coup Du Parapluie), 1980 թվականին նկարահանված ֆրանսիական քրեական կատակերգություն՝ Պիեռ Ռիշարի գլխավոր դերակատարմամբ։


== Սյուժե ==
Անհաջողակ դերասան Գրեգուար Լեկոնտը գնում է մասնակցելու մարդասպանի դերի համար լսումներին, սակայն, թյուրիմացությամբ հանդիպում է իրական մաֆիոզների։ Նա խոսում է մաֆիայի պարագլխի հետ, ում պետք է իրական մարդասպան, սակայն Լեկոնտին թվում է, թե խոսում է պրոդյուսերի հետ և պայմանագիր է կնքում։ Գրեգուարը գաղափար չունի, որ ինքը պետք է իրական մարդասպանություն գործի, թունավոր հովանոցով սպանի Օտտո Կրամպեին` «Կետ» մականունով։ Դժբախտ դերասանի հեռանալուց հետո գալիս է իսկական մարդասպանը` Մասկովից ազգանունով։ Գրեգուարի և վերահաս մահափորձի մասին իմանում են «Կետ»-ի թիկնապահները։ Բազմաթիվ արկածներից, զվարճալի իրավիճակներում հայտնվելուց հետո իրական մարդասպանը հովանոցով սպանում է «Կետ»-ին, իսկ Լեկոնտին օգնում է Սիլվետը` հետախուզության գործակալը Ֆրանսիայում։ Լեկոնտը կարծում է, թե այն ամենը, ինչ կատարվել է իր հետ, դետեկտիվ ֆիլմի սյուժեն է, որին ինքը դնում է վերջաբան, և որտեղ ինքն է կարծես դառնում ռեժիսորը, իսկ հետո ամուսնանում Սիլվետի հետ։


== Դերերում ==
Պիեռ Ռիշար (կրկնորդ Ալեքսանդր Բելյավսկի)-Գրեգուար Լեկոնտ/ Grégoire Lecomte
Վալերի Մերես (կրկնորդ Ալյոնա Չուխրայ)-Սիլվետ «Մկնիկ»/Sylvette dite Bunny
Քրիստինա Մյուրիլլո (կրկնորդ Լյուդմիլա Կարաուշ)-Ժոզիանա Լեբլան/ Josyane Leblanc
Գորդոն Միտչել (կրկնորդ Յուրի Մալյարով)-Մոսկովից/ Moskovitz
Ժերար Ժյունո (կրկնորդ Իգոր Յասուլովիչ)-Ֆրեդո/ Frédo
Մորիս Ռիշ (կրկնորդ Յուրի Սարանցև)-Le producteur de Paris
Վիտորիո Կապրիոլի (կրկնորդ Ֆելիքս Յավորսկի)-Դոն Բարբերինի / Don Barberini
Գերտ Ֆրյոբե (կրկնորդ Նիկոլայ Գրաբե)-Օտտո Կրամպե «Կետ»/ Otto Krampe dit La baleine
Ռոբեր Դալբան-ծերունի թատրոնում / Le régisseur du café-théâtre
Դոմինիկ Լավանան-Միրեյ
Դիդյե Սովեգրեն-Ստանիսլաս Լեֆոր, նաև Կոնստանտեն Պատակի, Պիեռ Ժյուվե «Խելագար» մականվամբ / Stanislas Lefort, dit Constantin Patakis, alias Pierre Juvet, dit 'La Folle'


== Նկարահանող խումբը ==
Սցենարի հեղինակներ - Ժերար Ուրի, Դանիել Թոմսոն
Ռեժիսոր - Ժերար Ուրի
Օպերատոր - Անրի Դեկաէ
Կոմպոզիտոր - Վլադիմիր Կոսմա
Նկարիչ - Ժան Անդրե


=== Փոխարինող խումբը ===
Ռեժիսոր - Ե. Ալեքսեև
Հնչյունային օպերատոր - Ա. Բիչկովա
Ռուսերեն տեքստ - Ի. Չուվելևոյ
Խմբագիր - Ռ. Լուկինա
Ֆիլմը կրկնօրինակվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի մասին Allmovie.com կայքում(չաշխատող հղում) (անգլ.)
Ֆիլմի թրեյլերը Archived 2008-02-12 at the Wayback Machine. (ֆր.) Gaumont կայքում
«Խոցում հովանոցով» ֆիլմը(չաշխատող հղում)(ռուս.) Пятый канал կայքում
Հոնիական օրդեր

Հոնիական օրդեր,  Անտիկ Հունաստանի դասական երեք օրդերներից մեկը։ Մյուս երկուսը դորիականն ու կորնթականն են։ Այն զարգացել է գլխավորապես Հունաստանի փոքրասիական գաղութներում և կապված է ոչ միայն հույների այլև Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների ստեղծագործական ավանդույթների հետ։ Որպես օրդեր այն կազմավորվում է դորիական օրդերից հետո՝ մ․թ․ա․ 7-րդ դարի վերջում։


== Նկարագրություն ==
Հոնիական օրդերին բնորոշ է համաչափությունների թեթևություն, ձևերի նրբագեղություն, վայելչություն և դեկորի հարստություն։ Ի տարբերություն դորիականի՝ հոնիական սյունն ուներ փոքրասիական խարիսխ՝ ատիկական տարբերակներով։

Սյուներն ավելի բարակ և բարեկազմ էին, քան դորիականը (h=8-9d): Սյան բունը պատած էր 20-24 կիսաշրջան կամ էլիպսաձև կանելյուրներով, որոնց արանքում թողնվում էին նոր շերտեր՝ ճանապարհներ։ Սյան խոյակը կապ ունի փայտյա ենթահեծանային բարձիկների հետ։ Ճակատային կողմից երկու խոյակներին կողքից համապատասխանում են գլանաձև բարձիկներ։ Տարածական այս առանձնահատկությունը ստիպել է մշակել հատուկ խոյակներ անկյուններում տեղադրված սյուները պսակելու համար։ Միջսյունային հեռավորությունը դորիականի համեմատությամբ մեծ էր, իսկ երբ արխիտրավը փայտից էր (ինչպես օրինակ Հերայի տաճարը Սամոսում) այն հասնում է մինչև 8,5 մետր։

Զարգացած հոնիական օրդերի անտաբլեմենտը բաղկացած էր արխիտրավից, ֆրիզից և քիվից։ Առանձին դեպքերում բացակայում էր ֆրիզը (օրինակ, Աթենքի Ակրոպոլիսի Էրեքթեոնի տաճարի հարևան սյունասրահում)։ Արխիտրավը բաղկացած էր 3 անհավասար հարթություններից (ֆասցիներից), որոնք իրար նկատմամբ առաջ էին կարկառված։ Ֆրիզը սովորաբար զարդարվում էր զարդաքանդակներով։ Քիվի սալը հենվում էր ֆրիզի վերևում տեղավորված ատամնաշարի վրա և պսակվում ջրահավաք տաշտակով՝ սեմայով։ Արխայիկ շրջանի հոնիական տաճարները մեզ հասել են սահմանափակ թվով և ավերված վիճակում, գլխավորապես փոքրասիական գաղութներում։ Դրանց թվին են պատկանում Հերայինը՝ Սամոսում, Արտեմիսինը՝ Եփեսոսում և Ապոլոնինը՝ Միլետոսում։ Սրանք բոլորն էլ կառուցված են մ․թ․ա․ 6-րդ դարում և մարմարակերտ են։ Իրենց չափերով սրանք անհամեմատ մեծ էին Սելենուտի և Պոսեյդոնիայի տաճարներից, սակայն նրանց հետ ունեին ընդհանրություն։


== Առանձնահատկություն ==
Հոնիական օրդերի գլխավոր առանձնահատկությունը նրա խոյակների բազմազանությունն է, որը դարձել է տեսական քննարկումների պատճառ։ Հունական վերածննդի մասին ամերիկյան քննարկումներում հունական ճարտարապետական վերածննդի ոճը ներկայացվում է որպես անխուսափելի երևույթ, որը առաջացել է երիտասարդ ազգի ցանկությամբ և պայմանավորված է եղել հունական իդեալներով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տե՛ս նաև ==
Դորիական օրդեր
Էրեքթեոն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ionic order exemplified in architecture of Buffalo, New York
Ionic order, after Vitruvius Archived from the original on August 26, 2005
"Understanding buildings" website: Ionic order
Denis Andrey and Mirko Galli, "Geometric methods of the 1500s for laying out the ionic volute"
Early Development and Formal Definition of the Ionic Capita
Գործընկերություն հանուն խաղաղության

Գործընկերություն հանուն խաղաղության (անգլ.՝ Partnership for Peace — PfP), 1994 թվականին սկսված ռազմական համագործակցության ծրագիր, համագործակցություն ՆԱՏՕ-ի ու եվրոպական երկրների և Անդրկովկասի ու Կենտրոնական Ասիայի խորհրդային հանրապետությունների միջև, որոնք կազմակերպության անդամ չեն։ Սկզբում ներառել է 24 երկիր, սակայն դրանց թիվը պարբերաբար փոխվում է ծրագրին նոր պետությունների միանալու և դրանց՝ ՆԱՏՕ-ի ռազմաքաղաքական կառուցվածքում արդեն փորձված երկիր-գործընկեր դառնալու պատճառով։ Համագործակցություն հանուն խաղաղության ծրագրին 2017 թվականի ամռանը մասնակցում էր 21 պետություն։


== Ծրագրի պոտենցիալ մասնակիցներ ==
Կիպրոսի Հանրապետությունը Եվրոպական միության միակ անդամն է, որ չի մասնակցում ծրագրին։ Թուրքիան, չճանաչելով Կիպրոսը, արգելափակում է այդ երկրի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին, որովհետև Կիպրոսի կղզու թուրքական ու հունական հատվածների միջև եղած կոնֆլիկտը մնում է չլուծված։
Կոսովոյի Հանրապետությունը, տարածքային տեսանկյունից գտնվելով Եվրոպայում, չի մասնակցում ծրագրին, որովհետև նրա սուվեներությունը չճանաչող չորս երկրներ խոչընդոտում են նրա համագործակցությանը ՆԱՏՕ-ի հետ։


== Ներկայիս գործընկերներ ==


== Ծրագրի նախկին մասնակիցներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ծրագրի պաշտոնական կայք (անգլ.)
Signatures of Partnership for Peace Framework Document(անգլ.)
Եվրոպական Ե80 ավտոմայրուղի

Եվրոպական E80 ավտոմայրուղի, A կարգի միջեվրոպական ավտոմայրուղի, որը կապում է Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնը Թուրքիայի Գյուրբուլաք քաղաքին։ Ավտոմայրուղին անցնում է 11 երկրներով և ունի 6 102 կիլոմետր երկարություն։


== Երկրներ և քաղաքներ, որոնցով անցնում է ավտոմայրուղին ==
Պորտուգալիա։ Լիսաբոն — Սանտարեն — Լեյրիա — Կոիմբրա — Ավեյրու — Վիզեու — Գուարդա — Վիլար Ֆորմոզու —
Իսպանիա։ Սալամանկա — Բուրգոս — Սան Սեբաստիան — Իրուն -
Ֆրանսիա։ Անդայ — Պո — Թուլուզ — Նարբոն — Մոնպելիե — Առլ — Էքս ան Պրովանս — Կանն — Նիս —
Մոնակո։ Մոնտե Կառլո —
Իտալիա։ Վենտիմիլիա — Սավոնա — Ջենովա — Սպեցիա — Պիզա — Գրոսետո — Հռոմ — Պեսկարա (Նավով դեպի Խորվաթիա) —
Խորվաթիա։ Դուբրովնիկ — Ցավտատ —
Չեռնոգորիա։ Պոդգորիցա — Բիելո Պոլե — Ռոժայե —
Կոսովո։ Պեչ — Պրիշտինա —
Սերբիա։ Նիշ — Դիմիտրովգրադ
Բուլղարիա։ Դրագոման — Սոֆիա — Պլովդիվ — Սվիլենգրադ —
Թուրքիա։ Քափիքուլե — Էդիրնե — Ստամբուլ — Իզմիթ — Գերեդե — Մերզիֆոն — էրզրում — Գյուրբուլաք (թուրք- իրանական սահման) —
Իրան։ Բազարգան (թուրք- իրանական սահման)


== Կոորդինատներ ==
Արևմուտքում՝ Լիսաբոն 38°47′24″ հս․ լ. 9°06′49″ ամ. ե.
Արևելքում՝ Գյուրբուլաք 39°24′37″ հս․ լ. 44°22′41″ ավ. ե.


== Լուսանկարներ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Карта европейских маршрутов
International E-road network
European Agreement on Main International Traffic Arteries (AGR) 14 mars 2008
Բոլշոե Տումանովո

Բոլշոե Տումանովո (ռուս.՝ Большое Туманово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն

Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն (ՀԱՄԿ) Հայաստանի Հանրապետությունում գործող կոմունիստական կուսակցություն է Հայաստանի Հանրապետություն մէջ հիմնված Վազգեն Սաֆարյանի կողմից։ Հայաստանում գործող երկու այլ կոմունիստական կուսակցություններ գոյություն ունեն։


== Տես նաև ==
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)
Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն