Անտոն Չեխովի տուն-թանգարան

Ա. Չեխովի տուն-թանգարան, Վ.Դալի անվան Պետական գրականության թանգարանի մաս։ Նվիրված է գրող Անտոն Չեխովի կյանքին և գրական գործունեությանը։ Այն գտնվում է Մոսկվայի Սադովայա Կուդրինսկայա փողոցում, որտեղ դրամատուրգն իր ընտանիքի հետ ապրել է 1886-ից մինչև 1890 թվականը։ Թանգարանի բացումը տեղի է ունեցել 1954 թվականի հուլիսի 14-ին` Չեխովի մահվան հիսունամյակի կապակցությամբ։ Թանգարանի հավաքածուն սկսել է համալրվել 1912 թվականից, ներառում է Չեխովի ընտանիքի  և շրջապատի անձնական իրեր, լուսանկարներ, կահույքի մասեր, նկարներ,  ինչպես նաև կենսագրական հրատարակություններ և արխիվային փաստաթղթեր։


== Պատմություն ==


=== Չեխովի կյանքը Սադովայա Կուդրինսկայայում ===

Անտոն Չեխովը առաջին անգամ Մոսկվա է ժամանել 1877 թվականին՝ որպես ապագա ավագ դպրոցի աշակերտ։ Այդ ժամանակ նրա ընտանիքն արդեն տեղափոխվել էր մայրաքաղաք. գրողի հայրը սնանկացել էր և իր պարտատերերից փախչելու համար ստիպված էր փոխել իր բնակության վայրը։ 1877-1892 թվականների ընթացքում նրանք փոխում են 12 բնակարան, քանի որ հայրը չէր կարողանում վճարել տան վարձը, և սեփականատերերը դուրս էին անում։ Հետագայում հայրը վարձակալում է մի ոչ բարեկարգ բնակարան, որտեղ ընտանքին ապրում է մինչև 1885 թվականը։ Նույն տարում Չեխովները տեղափոխվում են Մեծ Յակիմանկա փողոց՝  խոհանոցային վարպետ Պյոտր Պադպորինի առանձնատուն և բնակվում առաջին հարկում։ Վերջինս այդ շենքի երկրորդ հարկում տոնակատարություններ էր կազմակերպում։ Չեխովի նամակներից մեկում Յակիմանկա փողոցի նկարագրված կյանքը հետևյալն է.

1886 թվականին ընտանիքի տեղափոխվում է Սադովայա Կուդրինսկայա փողոց, տուն 6։ Գրողը խոստովանել է, որ Մոսկվայում բնակվելու ընթացքում սա իրենց լավագույն բնակարանն է եղել։ Տանտերը բժիշկ Յակով Կորնեևն էր, որը բնակարանի մի մասը վարձակալությամբ նրան էր հանձնել՝ տարեկան 650 ռուբլիով։ Այստեղ գրողի հետ ապրում էին նրա մայրը՝ Եվգենիան, քույրը՝ Մարիան, և փոքր եղբայրը՝ Միխայիլը։ Գրողի հայրը՝ Պավելը և եղբայրը՝ Իվանը ապրում էին ուրիշ բնակարանում,բայց ամենօր այցելում էին նրանց։ Նրանց այցելում էին նաև Նիկոլայը՝ գրողի եղբայրը և Ֆեդոսյա մորաքույրը իր որդու՝ Ալեքսեյի հետ։ Տան բակում պահում էին շուն և կատու՝ Ֆեոդոր և Կորբո :

Այս ժամանակահատվածում Չեխովը  հիվանդանում է տուբերկոլյոզով։ Հիվանդությունը սկսում է արագ զարգանալ։ Միխայիլ Չեխովը հիշում է.

Սադովայա-Կուդրինսկայա փողոցում է սկսվում Չեխով դրամատուրգի գրական կարիերան. այստեղ է նա գրում բազմաթիվ պատմվածքներ և վիպակներ՝ «Ձանձրալի պատմություն», «Տափաստան», «Կրակներ», պիեսներ՝ «Իվանով», «Անտառի ոգի», «Արջը», «Առաջարկություն», «Հարսանիք», «Ակամա տրագիկ», «Տատյանա Ռեպինա»։
Այստեղ Չեխովը շարունակում է իր բժշկական պրակտիկան և գրեթե ամեն օր հաճախորդներ է ընդունում «... ես ամեն օր ժամը 12-15-ը հաճախորդներ եմ ընդունում, դե իսկ գրականագետների համար իմ դռները  բաց են օր ու գիշեր»։


=== Չեխովի տան հյուրեր ===

Լինելով հյուրասեր մարդ՝ Չեխովը միշտ հյուրընկալում էր գրքասեր մարդկանց և նրանց, ովքեր իրեն այցելում էին  Սադովայա Կուդրինսկայայում։ Նա հյուրերին հրավիրում էր այսպես. «Կիրակի երեկոյան համեցիր իմ տուն՝ հաճելի ժամանակ անցկացնելու»։ Նրան այցելում էին գրողներ և դերասաններ Վլադիմիր Կորոլենկոն, Ալեքսեյ Պլեչեևը, Ալեքսանդր Լենսկին, Վլադիմիր Գիլյարովսկին, Իվան Լեոնտևը, Ալեքսանդր Լացարևը, Դմիտրի Գրիգորովիչը, ինչպես նաև՝ ճարտարապետ Ֆեոդոր Շեխտելը : Ավագ քրոջը՝ Մարիային այցելում էին գիմնազիայի ընկերուհիները։
Չեխովի ավագ եղբայրը նկարիչ էր 1879 թվականին նա Չեխովին ծանոթացնում է նկարիչ Իսահակ Լևիտանի հետ, որը հետագայում դառում է Չեխովի լավագույն ընկերը։ Ի նշան ընկերության և բարեկամության՝ Լիվիտանը  նրան է նվիրում «Իսրա գետ» և «Կաղնին և կեչին» կտավները (1884)։ 1893 թվականին ընտանիքի բարեկամ Իլյա Րեպինը որոշում է Ծանոթացնել Չեխովին Լև Տոլստոյի հետ, սակայն երբ գալիս են Սադվայա Կուդրինսկայա փողոց, Չեխով արդեն ընտանիքի հետ տեղափոխված է լինում, և երկու գրողներւ հանդիպումը չի կայանում։


=== Թանգարանի բացում ===
Անտոն Չեխովի անվան առաջին թանգարանը բացվել է 1912 թվականին՝ գրողի հարազատների միջոցներով։ Ռումյանցևի թանգարանի ղեկավարությունը տարածք էր հատկացրել «Չեխովի սենյակ» գրական ցուցահադեսի համար։ 1921 թվականին Ե. Լեյտնեկերի նախաձեռնությամբ կազմավորվում է Մոսկվայի Ա. Չեխովի անվան պետական թանգարանը։ 1934 թվականից Չեխովի հավաքածուն դառնում է Գրականության Պետական թանգարանի մաս։ Թանգարանը բացվել է 1954 թվականին`ի հիշատակ գրողի մահվան հիսուներորդ տարելիցին։ Հանդիսավոր արարողությանը ներկա էին խորհրդային գիտնականներ, մշակութային գործիչներ, ինչպես նաև գրողի հարազատները. այրին՝ Օլգա Չեխովան, եղբորորդին՝ Սերգեյ Չեխովը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություներ ==


== Գրականություն ==
Балабанович Е. З. Дом в Кудрине. — Москва: Московский рабочий, 1961. — 272 с.
Балабанович Е. З. Дом А. П. Чехова в Москве. — Москва: Московский рабочий, 1958. — 208 с.
Бердников Г. П. Чехов. — Москва: Молодая гвардия, 1974. — С. 104—106. — 549 с.
Громов Л. П. Этюды о Чехове. — Ростов-на-Дону: Ростовское областное книгоиздательство, 1951. — 116 с.
Громов М. А. Тропа к Чехову. — Москва: Детская литература, 2004. — С. 120. — 464 с. — ISBN 5-08-004111-0
Дерман А. Б. Москва в жизни и творчестве А. П. Чехова. — Москва: Московский рабочий, 1948. — С. 177. — 199 с.
По Чеховским местам Подмосковья. — Москва: Московский рабочий, 1959. — 110 с.
Рейфилд Дональд Жизнь Антона Чехова. — Москва: Б. С. Г. - Пресс, 2011. — С. 145. — 784 с. — ISBN 978-5-93381-309-5
Роскин А. Чехов. Биографическая повесть. — Москва: Издательство детской литературы, 1939. — С. 126. — 256 с.
Удальцова З. М. Михаил Чехов. Воспоминания и письма. — Москва: Локид-Пресс, 2001. — С. 134. — 672 с.
Хватов А. И. А. П. Чехов: материалы Литературного музея Пушкинского дома. — Санкт-Петербург: Наука, 1982. — С. 130. — 161 с.
Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем. — Москва: Наука, 1975. — С. 122—123.
Шубин Б. М. Дополнение к портретам: Доктор А. П. Чехов. — Москва: Знание, 1989. — 131 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Անտոն Չեխովի տուն-թանգարանի էջը Ազգային գրական թանգարանի պաշտոնական կայքում
Տուն-թանգարանի մասին վավերագրական ֆիլմ
«Թանգարանամանիա» ծրագիր Տուն-թանգարանի մասին