Նիլ Սայմոն

Մարվին Նիլ Սայմոն (անգլ.՝ Marvin Neil Simon, հուլիսի 4, 1927(1927-07-04)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - օգոստոսի 26, 2018(2018-08-26)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դրամատուրգ և սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Նիլ Սայմոնը ծնվել է 1927 թվականի հուլիսի 4-ին, Բրուքլինում։
1946 թվականին, զորացրումից հետո սովորել է Նյու Յորքի համալսարանում և Դենվերի համալսարանում։ Եղբոր` Դենի Սայմոնի հետ սկսել է աշխատել հեռուստատեսությունում` սքետչներ հորինելով ժամանացային ժանրի վարպետների համար։ 50-ականներին Վուդի Ալենի և Մել Բրուքսի հետ համահեղինակությամբ սքետչներ է գրել «Ձեր լավագույն շոուն» ժամանցային հեռուստահաղորդման համար։
Նիլ Սայմոնի և նրա եղբոր առաջին պիեսը եղել է «Արի և փչիր քո եղջյուրը» (անգլ.՝ Come Blow Your Horn), որը բեմադրվել է 1961 թվականին, Բրոդվեյ թատրոնում։ 1962 թվականին նա արդեն ինքնուրույն լիբրետո է գրել ըստ Դենիս Պատրիկի վեպի գրված «Փոքրիկ ես» (անգլ.՝ Little Me) մյուզիքլի համար, իսկ 1963 թվականին «Զբոսայգում` բոբիկ» (անգլ.՝ Barefoot in the Park)մյուզիքլի համար գրած նրա լիբրետոն ճանաչում է բերում գրողին։
1965 թվականին Նիլ Սայմոնը ստանում է «Թոնի» մրցանակ` «Տարօրինակ զույգ» (անգլ.՝ The Odd Couple) պիեսի համար։ 1966-1967 թվականներին Բրոդվեյում խաղում են Սայմոնի միանգամից չորս պիես` «Զբոսայգում` բոբիկ», «Տարօրինակ զույգ», «Սիրելի Չարիթի» (Sweet Charity) և «Աստղերով ծածկված աղջիկը» (The Star-Spangled Girl):
1970-ական թվականներին Սայմոնն ամեն տարի նոր պիեսներ է գրում, որոնցից շատերը հենց նույն տարիներին էլ էկրանավորվում են (ֆիլմերի սցենարները գրում է հենց ինքը` գրողը)։ Դրանցից են «Ճոխ տիկինը» (The Gingerbread Lady, 1970, նկարահանվել է «Միայն երբ ես ծիծաղում եմ» ֆիլմը, 1981), «Երկրորդ ավենյուի բանտարկյալը» (The Prisoner of Second Avenue, 1971, ֆիլմը նկարահանվել է 1975 թվականին), «Արևի տղաները» (The Sunshine Boys, 1972, ֆիլմը նկարահանվել է 1975 թվականին), «Համար կալիֆորնիական հյուրանոցում» (California Suite, 1976, ֆիլմը նկարահանվել է 1979 թվականին)։ 1973 թվականին Սայմոնը գրել է «Լավ բժիշկը» (The Good Doctor) մյուզիքլը` ըստ Անտոն Չեխովի պատմվածքների։
1980-ական թվականներին Սայմոնը գրել է ինքնակենսագրական «Հիշողություններ Բրայթոն Բիչից» (Brighton Beach Memoirs) եռագրությունը, «Բիլոքսի բլյուզ» (1985) և «Բրոդվեյի սահմաններ» (1986) ստեղծագործությունները։ Այդ ընթացքի այլ բեմադրություններ մեծ հաջողություն չեն ունեցել, սակայն 90-ականների «Յոնքերսում կորածները» (Lost in Yonkers) կատակերգությունը նրան հերթական «Թոնի» մրցանակն է բերում և Պուլիցերյան մրցանակ։
Պիեսներից բացի Սայմոնը գրում է կինոսցենարներ և հեռուստապիեսներ։ 1996 թվականին նա հրատարակում է «Արտագրվածը» հիշողությունների գիրքը։


== Ճանաչում և պարգևներ ==
1965 - «Թոնի» մրցանակ, «Տարօրինակ զույգ»,
1967 - Evening Standard Award, «Զբոսայգում` բոբիկ»,
1978 - «Ոսկե գլոբուս» «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգ, «Հաջողություն, սիրելիս» ֆիլմ,
1985 - «Թոնի» մրցանակ, «Բիլոքսի բլյուզ» պիես,
1989 - American Comedy Awards Lifetime Achievement,
1991 - «Յոնքերսում կորածները» պիեսի համար։
Drama Desk Award for Outstanding New Play,
Պուլիցերյան մրցանակ «Դրամատիկական ներկայացումներ թատրոնի համար» անվանակարգում,
«Թոնի» մրցանակ։
1995 - Քենեդի կենտրոնի մրցանակ։
2006 - Mark Twain Prize for American Humor:


== Ստեղծագործություն ==


=== Պիեսներ ===
1961 - «Արի ու փչիր քո եղջյուրը» / Come Blow Your Horn
1962 - «Փոքրիկ ես» / Little Me
1963 - «Զբոսայգում` բոբիկ» / Barefoot in the Park, 1967 թվականին «Զբոսայգում` բոբիկ» պիեսը էկրանավորվել է, իսկ 2010 թվականին բեմադրվել է Պուշկինի անվան թատրոնում
1965 - «Տարօրինակ զույգ» / The Odd Couple
1966 - «Սիրելի Չարիթի» / Sweet Charity
1966 - «Աստղերով ծածկված աղջիկը» / The Star-Spangled Girl
1968 - «Համար «Պլազա» հյուրանոցում» / Plaza Suite
1968 - «Պարզապես խոստումներ» / Promises, Promises
1969 - «Վերջին կրակոտ սիրահարը» / The Last of the Red Hot Lovers
1970 - «Ճոխ տիկինը» / The Gingerbread Lady
1971 - «Երկրորդ ավենյուի բանտարկյալը» / The Prisoner of Second Avenue
1972 - «Արևի տղաները» / The Sunshine Boys
1973 - «Լավ բժիշկը» / The Good Doctor
1974 - «Աստծո կողմից ընտրվածը» / God’s Favorite
1976 - «Համար կալիֆորնիական հյուրանոցում» / California Suite
1977 - «Երկրորդ գլուխ» / Chapter Two (1977)
1979 - «Նրանք նվագում են մեր երգը» / They’re Playing Our Song
1980 - I Ought to Be in Pictures
1981 - «Հիմարները» / Fools
1983 - «Հիշողություններ Բրայթոն Բիչից» / Brighton Beach Memoirs
1985 - «Բիլոքսի բլյուզ» / Biloxi Blues
1986 - «Տարօրինակ զույգ» /The Odd Couple
1986 - «Բրոդվեյի սահմանները» / Broadway Bound
1988 - «Բամբասանքներ» / Rumors
1991 - «Յոնքերսում կորածները» / Lost in Yonkers
1992 - «Ջեյքի կինը» / Jake’s Women
1993 - «Հաջողություն, սիրելիս» / The Goodbye Girl
1993 - «Ծիծաղ 23-րդ հարկում» / Laughter on the 23rd Floor
1995 - «Համար լոնդոնյան հյուրանոցում» / London Suite
1997 - «Առաջարկություն» / Proposals
2000 - «Ճաշկերույթ» / The Dinner Party
2001 - 45 վայրկյան Բրոդվեյից / 45 Seconds from Broadway
2003 - Ռոուզի հակասությունը / Rose’s Dilemma


=== Սցենարներ ===
1963 - Արի և փչիր քո եղջյուրը / Come Blow Your Horn
1966 - Աղվեսի հետևից / After the Fox
1967 - Զբոսայգում` բոբիկ / Barefoot in the Park
1968 - Տարօրինակ զույգ / The Odd Couple
1969 - Սիրելի Չարիթի / Sweet Charity
1970 - The Out-of-Towners
1971 - Plaza Suite
1972 - The Last of the Red Hot Lovers
1972 - Սրտեր կոտրողը / The Heartbreak Kid
1975 - Երկրորդ ավենյուի բանտարկյալը / The Prisoner of Second Avenue
1975 - Արևի տղաները / The Sunshine Boys
1976 - Ընթրիք մահվան հետ / Murder by Death
1977 - Հաջողություն, սիրելիս / The Goodbye Girl
1978 - Էժանագին դետեկտիվ / The Cheap Detective
1978 - California Suite
1978 - Երկրորդ գլուխ / Chapter Two
1980 - Ինչպես հին ժամանակներ / Seems Like Old Times
1981 - Միայն երբ ես ծիծաղում եմ / Only When I Laugh
1982 - Ես պետք է լինեմ նկարում / I Ought to Be in Pictures
1983 - Մասք Դյուգանը վերադառնում է / Max Dugan Returns
1984 - Միայնակը / The Lonely Guy
1985 - The Slugger’s Wife
1986 - Հիշողություններ Բրայթոն Բիչից / Brighton Beach Memoirs
1988 - Բիլոքսի բլյուզ / Biloxi Blues
1991 - Ամուսնացողը / The Marrying Man
1993 - Յոնքերսում կորածները / Lost in Yonkers
1995 - Արևի տղաները / The Sunshine Boys
1998 - Տարօրինակ զույգ / The Odd Couple II
2004 - Հեռացող աղջիկը / The Goodbye Girl


=== Այլ ===
1996 - «Արտագրվածը» / Rewrites


== Գրականություն ==
Саймон Н. Узник Второй авеню. — М., 1978.
Саймон Н. Вторая глава // Современная драматургия. — 1998. — № 1.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Кругосвет» հանրագիտարան