Կողոսկրեր (մարդ)

Կողոսկր (լատ.՝ costa, հին հունարեն πλευρά), մարդու զույգ աղեղնաձև տափակ ոսկրեր են, որոնք մի ծայրով հոդավորված են ողնաշարի ողերին, մյուս ծայրով առջևում միանալով կրծոսկրին ձևավորում են կրծքավանդակը։


== Կառուցվածք ==
Սովորաբար մարդն ունի 12 զույգ կողոսկր։ Այն կազմված է 3 մասից. 

հետին մաս, որն ունի գլխիկ (лат. caput costae), վզիկ (лат. collum costae) և երկայնական թմբիկ,  որը գտնվում է գլխիկի և վզիկի արանքում
մարմին ( լատ․՝ corpus costae)
առջևի մաս,որը միանում է աճառին (լատ․՝ cartilago costalis)Կողոսկրի մարմինը ունի 2 մակերես

արտաքին (ուռուցիկ)
ներքին (աղեղնաձև)
Այս երկու մակերեսները միացված են  երկու եզրերով՝ վերին (գնդաձև) և ստորին (սուր)։Առաջին կողոսկրի արտաքին  մակերեսին գտնվում է Լիսֆրանկի թմբիկը ( լատ․՝ tuberculum m. scaleni anterioris), որին միանում է արտաքին միջկողային մկանը (լատ․՝ m. scalenus anterior)։ Այդ թմբիկի հետին մասում գտնվում է ակոսը, ենթակլավային զարկերակի ակոսը  (լատ․՝ sulcus a. subclaviae), որին ամրանում է ենթակլավային զարկերակը։  Ակոսի առջևի մասում գտնվում է մեկ այլ՝ առավել հարթ ակոս որտեղ գտնվում են արյունատար անոթները  (երակներ և զարկերակներ) և միջկողային նյարդերը։


== Հոդավորում ==
Կողոսկրը հոդագլխիկով հոդավորվում է կրծքային բաժնի ողերին (Th1—Th8)։ I, XI և XII զույգ կողոսկրերում  հոդագլխիկի թմբիկը չի տարբերակվում։ Կողոսկրի վզիկի և  մարմնի արանքում թմբիկն է, որը հոդավորվում է ողի կողմնային ելուստի հետ։ Առջևի 7 կողոսկրերը կրծոսկրին միանում են անմիջապես և կոչվում են իսկական կողեր։ 8-րդ 9-րդ 10-րդ կողերն աճառային աղեղով միանում են 7-րդ կողին։ 11-րդ և 12-րդ կողերը վերջանում են ազատ և կոչվում են ծփան։ 1-ին կողոսկրն ուղիղ է, մնացածը՝  աղեղնաձև։ Կողոսկրերը համարակալում են վերևից ներքև։ 


== Այլ տեղեկություններ ==
Որոշ մարդկանց մոտ կարող են բացակայել 11-րդ կամ 12-րդ զույգ կողոսկրերը, իսկ մյուսների մոտ՝ հակառակը՝ կարող է լինել 13-րդ զույգ ազատ կողեոսկրեր։ Երբեմն թերապևտիկ կամ կոսմետիկ պատճառներով  վերջին զույգ կողոսկրերը  վիրահատական ճանապարհով հեռացնում են (գոտկատեղն ավելի նեղ դարձնելու համար - կանանց մոտ ազատ կողերը սովորաբար ավելի փոքր են, քան տղամարդկանց մոտ)։
Զարգացման տարածված արատներից է նաև պարանոցային կողոսկրը։ Հանդիպում է մարդկանց 0,5%-ի մոտ, ընդ որում  70-85% -ով հանդիպում է կանանց մոտ։ Այս բնածին անոմոլիայի ժամանակ  մարդկանց մոտ,  սովորաբար 7-րդ ողից, դուրս են գալիս  մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ կողոսկրեր։ Պարանոցային կողոսկրերի զարգացման աստիճանը տատանվում է ռուդիմենտի մակարդակից մինչև ձևավորված ոսկրային ստրուկտուրաներ։ Նման արատների զարգացման պատճառը ներարգանդային զարգացման  խախտումն է։ Ծանր դեպքերում լրացուցիչ կողոսկրը վիրահատական ճանապարհով հեռացնում են։


== Գործառույթներ ==
Կողոսկրերը կրծքային բաժնի ողերի և կրծոսկրի հետ  ձևավորում են կրծքավանդակը, որտեղ գտնվում են կրծքավանդակի օրգանները։ Կողոսկրերն ունեն  հենարանային գործառույթ՝ հանդիսանալով հենարան կրծքավանդակի օրգանների համար։ Ինչպես բոլոր տափակ ոսկրերում, այնպես էլ կողոսկրերում գտնվում է կարմիր ոսկրածուծը, որն արյունաստեղծ օրգան է, այսինքն՝ այստեղ առաջանում են արյան ձևավոր տարրեր։


== Մկաններ ==
Կողոսկրերին ամրանում են հետևյալ մկանները․

առջևի միջկողային մկաններ
միջին միջկողային մկաններ
հետին միջկողային մկաններ


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Կրոն ==
Քրիստոնյաները, իսլամի հետևորդներն ու հուդայականները գտնում են, որ առաջին կնոջը՝ Եվաին Աստված ստեղծել է առաջին տղամարդու՝ Ադամի կողոսկրից։


== Ծանոթագրություն ==