Ժանյակ

Ժանյակ, գեղազարդ ձևավորմամբ (ծակոտկեն նախշով) մանածագործական  գործվածք, որը ձևավորված միահյուսվածքի շնորհիվ դեկորատիվ նշանակություն ունի։ Ժանյակը օգտագործվում է հագուստի ձևավորման մեջ (օձիքներ, թևքածալեր, կանանց ներքնազգեստ), գործվածքը կարող  է ամբողջությամբ պատրաստված լինել ժանյակից. զգեստ, վերնաշապիկ, շալ,  ձեռնոցներ, թիկնոց։ Ժանյակը լայնորեն օգտագործվում է ինտերիերի ձևավորման մեջ` դեկորատիվ պաննոների, սփռոցների, վարագույրների (շղարշների), անկողնու սպիտակեղենի (բարձեր, ծածկոցներ), անձեռոցիկների և բաժակակալների տեսքով։ Ժանյակահյուսքը հանդիսանում է դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և ժողովրդական գեղարվեստական մտքի (արհեստի) տեսակներից մեկը։


== Ձեռագործ ժանյակ ==
Ձեռագործ ժանյակը տարբերակում են ըստ կատարման տեխնիկայի (հյուսված, ասեղնագործած և այլն) և արտադրության վայրի  :


=== Կատարողական տեխնիկա ===
Կատարման մեթոդի համաձայն,  ժանյակը  լինում  է  հյուսված , ասեղնագործած , հանգույցավոր  կամ գործած, ինչպես նաև  մեկ ժանյակային ուրվանկարը մյուսի վրա  դնելու ձևի կիրառմամբ։
Հյուսված.

Փայտե կոճերի  վրաԱսեղնագործած 

ասեղայինՀանգուցավոր 

Մաքրամե
Ֆրիվոլիտե  -  (մաքոքով հյուսած)Գործված 

Ճաղերով
Հելյունով


=== Հելյունով գործված ժանյակ ===


==== Կարճ հելյուն ====
սովորական կամ գերմանական
բրյուգգեական
իռլանդական
գիպյուր ֆր.՝ guipure   անգլ.՝    venice lace (Վենետիկյան ժանյակ  ուռուցիկ նախշավոր  պատկերեվ)
Ռետիչելլա
պատառաքաղի վրա
թղթի և ապակու վրա


==== Երկար հելյուն ====
թունիսյան
աֆղանական
վիկտորիական


== Մեքենայական ժանյակ ==
Ժանյակը ստեղծվում է այդ թվում մեքենայական եղանակով։


== Ժանյակներ՝ ըստ արտադրության վայրի ==

Ժանյակի արտադրությունը զարգացել է այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են՝ Բելգիան , Մալթան, Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ֆրանսիան և Իտալիան ։


=== Բելգիա ===
Բելգիայի ֆլամանդական նահանգներում տարածված է ժանյակահյուսման երկու հիմնական տեխնիկա։ Ասեղով հյուսված ժանյակ (տեխնիկաներից մեկը) արտադրվում է Աալստում։ Այս ժանյակը կոչում են «բրյուսելյան», քանի որ այն վաճառվում է հիմնականում Բրյուսելում։ Երկրորդ տեսակի ժանյակը՝ կոճային ժանյակը (հյուսվում է «կոճերի» վրա, Ռուսաստանում՝ փայտե կոճերի), արտադրվում է Բրյուգգեում (այսպես կոչված «Բրյուգգեյան ժանյակ»)։  Բրյուգգեյան ժանյակի արտադրությունը չափազանց թանկ է, հետևաբար բրյուգգեյան ժանյակն այլևս չեն  արտադրում առևտրային նպատակներով և միայն գործում են պատվերով :


=== Ռուսաստան ===
Ավանդական ռուսական ժանյակը տարբերվում է ֆլամանդականից ոչ միայն տեսքով, այլ նաև պատրաստման տեխնոլոգիայով։ Ռուսաստանում ժանյակը ստեղծվում էր փայտե կոճերի վրա երեք տարբեր միջոցներով, մասնավորապես՝ թվային, զուգակից և կցորդական։ Ժապավենի պատրաստման համար  անհրաժեշտ են սարքավորումներ. կոճեր, որոնց վրա փաթաթվում է թելը, գլանիկ («բարձ», «դափ») և տակդիր՝ կցորդական ժապավեն հյուսելու համար, բացի ավանդական գնդասեղներից, անհրաժեշտ է  ճարմանդ։  Շատ հաճախ ժանյակը հյուսվում է նախօրոք նկարված օրինակով՝ քորոցանախշով։
ՌԴ-ում գործում են ժանյակի մի քանի ակտիվ կենտրոններ, որոնցից առավել հայտնի են՝ Վոլոգդան, Ելեցկինը, Վյատկան, Միխայլովսկը Բելյովը, Կադոմսկի վենիզը։ Ժանյակի արտադրությունը պահպանվել է նաև նախկին արհեստագործական կենտրոններում` Բալախնայում և Կիրիշիում։ Յուրաքանչյուր բնակավայրի ժանյակները տարբերվում են միմյանցից նկարների ոճով և տարրերի՝ հյուսվածեղենի, նուրբ ցանցերի և տարբեր տեսակի քաթանների համադրությամբ։
Ժամանակակից մոդելագործներն իրենց հավաքածուներում օգտագործում են ռուսական ժանյակահյուսվածքի ավանդույթները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Գրականություն ==
Кружево // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
Орленко Л. В. Терминологический словарь одежды: Около 2000 слов / Рец.: В. П. Склянников, Н. В. Шабалина. — М.: Легпромбытиздат, 1996. — С. 121-123. — 352 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-7088-0720-2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Кружево»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Ցանցը  Ru
Ցանցային հոդվածներ Archived 2021-12-20 at the Wayback Machine.
Lace Needlework - Lace հանրագիտարան
Լաունջ ռեսուրսները Powerhouse թանգարանի Lace ուսումնասիրության կենտրոնից (անգլ.)   )