Ֆիլոմենա (ֆիլմ)

«Ֆիլոմենա» (անգլ.՝ Philomena), ռեժիսոր Սթիվեն Ֆրիրզի դրամատիկ ֆիլմը, որը էկրան Է բարձրացել 2013 թվականին։ Սցենարի հիմքում ընկած է քաղաքական լրագրող Մարտին Սիքսմիթի «Ֆիլոմենա Լիի կորած երեխան» գիրքը։ Գլխավոր դերերը կատարում են Ջուդի Դենչն ու Սթիվ Կուգանը։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թվականի օգոստոսի 31-ին Վենետիկի 70-րդ կինոփառատոնում։ «Ֆիլոմենան» երեք անվանակարգերում առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի և չորս անվանակարգերում՝ «Օսկար» մրցանակի, այդ թվում՝ տարվա լավագույն ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Լրագրող Մարտին Սիքսմիթը ժամանակավորապես մնացել է առանց աշխատանքի։ Իրեն զբաղեցնելու համար նա պատրաստվում է գիրք գրել Ռուսաստանի պատմության մասին։ Խնջույքի ժամանակ նա հանդիպում է Ֆիլոմենա Լի անունով մի կնոջ դստեր։ Նա խնդրում է գրել իր մոր պատմությունը, որը հիսուն տարի առաջ վանքում կորցրել է իր փոքրիկ որդուն՝ Էնթոնիին։ Մարտին Սիքսմիթը համաձայնում է ուսումնասիրել այդ ցնցող պատմությունը և հոդված գրել։
1951 թվականին Ֆիլոմենան, որը դեռևս դեռահաս էր, հղիանում է։ Հայրը լքում է Ֆիլոմենային և ուղարկում Ռոսկրեայի վանք՝ «վերադաստիարակության»։ Որդու լույս աշխարհ գալուց հետո Ֆիլոմենան ստիպված էր չորս տարի աշխատել վանքի լվացքատանը՝ ապրուստի ծախսերը հոգալու համար։ Մի անգամ միանձնուհիները երեխային տալիս են մի հարուստ ընտանիքի՝ առանց նույնիսկ թույլ տալու, որ Ֆիլոմենան հրաժեշտ տա իր որդուն։ Ֆիլոմենան ապրում էր արժանապատիվ կյանքով, և այս բոլոր տարիներին փորձում գտնել որդուն, բայց ապարդյուն։ Նա բազմիցս եղել է Ռոսկրեայի վանքում, որտեղ ասել են, որ չեն կարող օգնել նրան։
Մարտինը և Ֆիլոմենան սկսում են որոնումները՝ կրկին այցելելով վանք։ Միանձնուհիները հերթական անգամ քաղաքավարի կերպով մերժում են՝ պնդելով, որ որդեգրման գրառումները կորել են հրդեհի հետևանքով։ Սակայն հետագայում պանդոկում տեղացիները պատմում են Մարտինին, որ միանձնուհիները միտումնավոր կրակի մեջ ոչնչացրել են բոլոր թղթերը, և որ երեխաները հազար ֆունտով վաճառվում են հարուստ ամերիկացիներին։ Մարտին Սիքսմիթը և Ֆիլոմենան մեկնում են Ամերիկա՝ որոնումները շարունակելու։ Այնտեղ, օգտագործելով Մարտինի կապերը, գտնում են նրա որդու հետքերը։
Երեխային որդեգրող ծնողները նրան տվել էին Մայքլ անունը։ Երեխայի ճակատագիրը երկար ժամանակ բարեհաջող էր դասավորվում. նա գերազանց կրթություն էր ստացել և լավ քաղաքական գործունեություն ունեցել, Ռեյգանի և Բուշի նախագահական վարչակազմի նշանավոր աշխատակից էր։ Բայց ՁԻԱՀ-ի պատճառով մահացել է։
Ֆիլոմենային անհանգստացնում էր այն հարցը, թե արդյոք որդին մտածում էր իր մասին։ Փիթ Օլսոնից՝ Մայքլի ընկերոջից, նրանք իմանում են, որ Մայքլն արդեն հիվանդ է Իռլանդիայում և այցելել էր Ռոսկրեայի վանք՝ հույս ունենալով գտնել իր մորը, բայց միանձնուհիները ոչինչ չէին հայտնել նրան։ Կատարելով Մայքլի կամքը՝ Փիթ Օլսոնը հողարկավորում է մահացած ընկերոջը Իռլանդիայում՝ վանական գերեզմանատանը։
Ֆիլմի վերջում Ֆիլոմենան և Մարտին Սիքսմիթը գալիս են որոնման սկզբին՝ վանք։ Մարտինը զայրանում է և սկանդալ սարքում ոչ քրիստոնյա միանձնուհիների հետ, ովքեր ամեն ինչ արել էին մոր և որդու հանդիպումը կանխելու համար։ Բայց Ֆիլոմենան ներում է նրանց։


== Դերերում ==
Ջուդի Դենչ - Ֆիլոմենա Լի
Սթիվ Կուգան - Մարտին Սիքսմիթ
Սոֆի Քենեդի Կլարկ - երիտասարդ Ֆիլոմենա
Քաղաքապետ Ուինինգհեմ - Մերի
Բարբարա Ջեֆորդ - Հիլդեգարդի քույրը
Միշել Ֆեյրլի - Սալլի Միտչել
Ռութ Մաքքեյբ - Բարբարայի մայրը
Փիթեր Հերման - Փիթ Օլսոն
Աննա Մաքսվել Մարտին - Ջեյն
Շոն Մահոն - Մայքլ


== Արձագանք մամուլում ==
Վենետիկի կինոփառատոնում, որտեղ «Ֆիլոմենան» ընտրվել է հիմնական մրցութային ծրագրում, կինոնկարը իսկական ֆուրոր է առաջացրել և դիտումների բացարձակ ֆավորիտ դարձել։ Լրագրողները գրել են դրամայի և կատակերգության հաջող խառնուրդի մասին, նշել Ջուդի Դենչի շքեղ վերափոխումը և նրան արժանացրել «Օսկար»-ի։
Կինոքննադատ Վալերի Կիչինը նշում է Ջուդի Դենչի և Սթիվ Կուգանի փայլուն դերասանական աշխատանքները։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
2013 - մասնակցություն Վենետիկի 70-րդ կինոփառատոնի հիմնական մրցութային ծրագրին և երկու մրցանակ՝ «Կապույտ առյուծ» և լավագույն սցենարի մրցանակ (Ջեֆ Փոուպ, Սթիվ Կուգան)։
2013 - Աբու Դաբիի միջազգային կինոփառատոնի կանանց լավագույն դերի մրցանակ (Ջուդի Դենչ)։
2013 - բրիտանական անկախ կինոնկարի չորս մրցանակ՝ լավագույն բրիտանական անկախ կինոնկար, լավագույն դերասան (Սթիվ Կուգան), լավագույն դերասանուհի (Ջուդի Դենչ), լավագույն սցենար (Ջեֆ Փոուպ, Սթիվ Կուգան)։
2014 - «Սպուտնիկ» մրցանակ՝ լավագույն ադապտացված սցենարի համար (Սթիվ կուգան, Ջեֆ Փոուպ) և ևս երեք անվանակարգ՝ լավագույն ֆիլմ, լավագույն դերասանուհի (Ջուդի Դենչ), լավագույն երաժշտություն (Ալեքսանդր Դեսպլա)։
2014 - «Լավագույն դերասանուհի» ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի հավակնորդ (Ջուդի Դենչ)։
2014 - երեք «Ոսկե գլոբուս» անվանակարգ՝ լավագույն դրամա, դրամայի լավագույն դերասանուհի (Ջուդի Դենչ), լավագույն սցենար (Սթիվ Կուգան, Ջեֆ Փոուպ)։
2014 - BAFTA մրցանակ՝ լավագույն ադապտացված սցենարի համար (Սթիվ կուգան, Ջեֆ Փոուպ) և ևս երեք անվանակարգ՝ լավագույն ֆիլմ, բրիտանական լավագույն ֆիլմ, լավագույն դերասանուհի (Ջուդի Դենչ)։
2014 - «Օսկար» մրցանակի չորս անվանակարգ՝ լավագույն ֆիլմ, լավագույն  դերասանուհի (Ջուդի Դենչ), լավագույն ադապտացված սցենար (Սթիվ կուգան, Ջեֆ Փոուպ), լավագույն երաժշտություն (Ալեքսանդր Դեսպլա)։


== Փաստեր ==
Մարտին Սիքսմիթը հայտնի է որպես ռազմաօդային ուժերի փորձառու թղթակից, աշխատել է Մոսկվայում և մի քանի գիրք է գրել ժամանակակից ռուսական քաղաքականության մասին։ Ֆիլմում նկարագրված է նրա կենսագրության այս փաստը. Կուգանի հերոսը պատրաստվում է գիրք գրել «Ռուսաստանի արյունոտ պատմության» մասին։
2017 թվականին հայտարարվեց, որ Գոլուեյի շրջանում գտնվող նախկին կաթոլիկ մանկատան տարածքում հայտնաբերվել է մեկուկեսից երեք տարեկան 800 երեխայի հուղարկավորություն։ Թաղման հետազոտության արդյունքները հաստատում են Ֆիլոմենա Լիի պատմությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի պաշտոնական կայք
«Ֆիլոմենա»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ֆիլոմենա»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: