armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կախանուխկալ

Կախանուխկալ (ռուս.՝ Каханухкал), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Դաղստանի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սալասու գետի ձախ ափին՝ 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է,ավազանի տարածքը 20,5 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սուլակ գետնի ակունքն է մինչև Չիրկեյսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07030000212109300000048
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 109300004
Ավազանի կոդը - 07.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 09
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Սվետլանա Սվետլիչնայա

Սվետլանա Աֆանասևնա Սվետլիչնայա (մայիսի 15, 1940(1940-05-15), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուսաստանյան թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, ՌԽՖՍՀ վաստակոր արտիստուհի (1974 թվական)։


== Կենսագրություն ==
Սվետլանա Սվետլիչնայան ծնվել է Լենինականում, ներկայիս Գյումրիում։ Նրա հայրը զինվորական էր, դրա պատճառով էլ ընտանիքը հաճախ էր տեղափոխվում մի վայրից մյուսը։ Սվետլանան դպրոց է գնացել Ախտիրկայում՝ Սումիի մարզում։ Դպրոցն ավարտել է Կալինինգրադի մարզի Սովետսկում։ 1958 թվականին Սվետլանայի հայրը գնում է թոշակի ու արդյունքում ընտանիքը հիմնավորվում է Մելիտոպոլում։ Հենց այդ թվականին էլ մոր համառության շնորհիվ Սվետլանան ընդունվում է Ս.Ա. Գերասիմովի անվան համառուսաստանյան պետական կինոմատոգրաֆիայի համալսարան, Միխայիլ Ռոմի կուրսը։
1963 թվականին ինստիտուտի ավարտից հետո նա դարձավ դերասանուհի «Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայում»։
Կինոյում դեբյուտը կայացել է 1960 թվականին Միխայիլ Կալիկի «Օրորոցային» ֆիլմում։
Սվետլանա Սվետլիչնայայի ամենահիշվող դերը դարձավ Աննա Սերգեևնայի գայթակղիչ կերպարը «Ադամանդե ձեռքը» ֆիլմում։ Այս դերի շնորհիվ Սվետլանան կնոջ նոր կերպար կերտեց՝ ժամանակակից, ոճային, սեքսուալ։ Այդպիսի հերոսուհի խորհրդային կինոյում դեռևս չէր եղել։ Բացի դրանից այն առաջինն էր նաև կիսաէրոտիկ սցենարով ֆիլմերից։
Սվետլանա Սվետլիչնայան աշխատել է խորհրդային բազմաթիվ ռեժիսորների հետ, օրինակ՝ Գրիգորի Ալեքսանդրովի («Սարյակ և քնար»), Ստանիսլավ Ռոստոցկու («Մեր ժամանակի հերոսը»), Մառլեն Խուցիևի («Իլյիչի ուղեկալը»), Յուլյա Ֆայտի («Քանի ֆրոնտը պաշտպանված է»), Տատյանա Լիոզնովայի («Գարնան տասնյոթ ակնթարթ»), Լեոնիդ Գայդայի («Ադամանդե ձեռքը»), Գեորգի Դանելիայի («Երեսուներեք»), Էդմոնդ Քյոսայանի («Խոհարարուհին», «Անորսալիների նոր արկածները»), Միխայիլ Կալիկի («Օրորոցային», «Սիրել»), Ստանիսլավ Գովոռուխինի («Հանդիպման վայրը փոխել չի կարելի»)։
2005 թվականի հունիսի 28-ին նա, այլ հայտնի անձանց հետ, հանդես է եկել ի պաշտպանություն Խոդորկովսկու։
2015 թվականի ապրիլին Ռուսաստանյան «Գրականություն և կինո» XXI կինոփառատոնի ժամանակ Գատչինում Սվետլանա Սվետլիչնայան պարգևատրվել է «Կինոմատոգրաֆիայի նվիրյալ» մրցանակով։


=== Անձնական կյանք ===
Սվետլանայի ծնողների ընտանիքում կային երեք երեխաներ՝ ավագ եղբայր Վալերին, միջնեկ Սվետլանան և կրտսեր եղբայրը՝ Օլեգը, որը ծնվել է Սվետլանայի լույս աշխարհ գալուց 13 տարի անց միայն, սակայն նույն օրը՝ մայիսի 15-ին։ Ավագ եղբայրն այժմ ողջ չէ։ Կրտսեր եղբայրն ընտրեց հոր ճանապարհը և դարձավ զինվորական։ Հիմա թոշակի է անցել և ապրում է Պենզայում։
Դերասանուհին ամուսնացել է երկու անգամ։ Առաջին ամուսինն էր Վլադիմիր Իվաշովը, որից ունեցավ երկու որդիներ՝ ատամնաբույժ Ալեքսեյը և Օլեգը, որը 33 տարեկանում իր տան մեջ մահացել է և թաղված է հոր կողքին։ Երկրորդ ամուսինը Սերգեյ Սոկոլսկին էր՝ նկարիչ, որի հետ շատ քիչ է ապրել։
Ներկայումս Սվետլանա Սվետլիչնայան ապրում է Մոսկվայի հարավ-արևմուտքում՝ Յասնևոյում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кушнирский, Ян Наумович Светлана Светличная // Актёры советского кино. Вып. 9. / Ред-сост. А. М. Сандлер. М.: Искусство, 1973. С.240—251.


== Արտաքին հղումներ ==
Светлана Светличная (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Биография Светланы Светличной
Ուձլոուր

Ուձլոուր (վրաց.՝ უძლოური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խոնի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 320 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոնից հեռու է 12 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անհայտ հերոսի հուշարձան (Սերբիա)

Անհայտ հերոսի հուշարձան (սերբ.՝ Споменик Незнаном јунаку), Առաջին համաշխարհային պատերազմին նվիրված հուշարձան, որը գտնվում է Ավալա լեռան վրա՝ Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադից հարավ-արևելք։
Հուշարձանի ճարտարապետական կառուցվածքի հեղինակն է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի սան, խորվաթ ճարտարապետ Իվան Մեշտրովիչը։
Հուշահամալիրը կառուցվել է 1934-1938 թվականներին, այն վայրում, որտեղ թաղված է Առաջին համաշխարհային պատերազմում Սերբիայի համար կռված անհայտ մի զինվոր։
Նման շատ փոքրիկ հուշարձաններ են կառուցվել նաև Սերբիայի այլ բնակավայրերում։ Անհայտ հերոսի հուշարձանի հարևանությամբ գտնվում է նաև Ժրնով բերդը։


== Պատմություն ==
Ներկայիս հուշարձանը կառուցվել է 1922 թվականին կառուցված անհայտ զինվորի հուշարձանի տեղում։ Ավելի վաղ, այդ հուշարձանը կառուցվել էր ի հիշատակ այն անհայտ զինվորի, որը սպանվել էր 1915 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի դեմ մղվով մերտերից մեկում:1938 թվականին նոր հուշահամալիրի ստեղծումից հետո սերբ զինվորի մարմնի մնացորդները տեղափոխել են նոր հատկացված վայր։
Անհայտ հերոս-զինվորի նոր հուշահամալիրի շինարարությունը սկսվել է 1934 թվականին՝ Ժրնով բերդի մոտ, Ավալա սարի գագաթին։ Այդ ընթացքում քանդվել է տեղի հին հուշարձանը, որպեսզի տեղ ազատվի նոր հուշարձանի համար։
Նոր հուշարձանի առաջին քարը դրել է Հարավսլավիայի թագավոր Ալեքսանդր I-ը։ Դրանից հետո մի քանի ամիս անց Հարավսլավիայի թագավորը սպանվում է Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում։
Հուշարձանի շինարարությունը սկսվել է Առաջին համաշխարհային (1914-1918) և Բալկանյան պատերազմների (1912-1913) մասնակից, Հարավսլավիայի թագավոր Ալեքսանդր I-ի հրամանագրով։ Հուշարձանի արտաքին տեսքը մշակել է խորվաթ քանդակագործ Իվան Մեշտրովիչը, իսկ գլխավոր ինժեները եղել է Ստևան Ժիվանովիչը։
Հուշարձանի մշակմանը մասնակցել են նաև Հարավսլավիայի թագավորական բանակի և նավատորմի անդամները։ Հուշարձանը իր տեսքով նման է սարկոֆագի և պատրաստված է սև գրանիտից։ Հուշարձանի շուրջ գտնվում են Հարավսլավիայի բոլոր երկրների՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Չեռնոգորիայի, Դալմաթիայի, Խորվաթիայի, Սլովենիայի և Սերբիայի պաշտոնական լեզուներով ներկայացված գրություններ։
Հուշարձանի վերևում գտնվում է Ալեքսանդր I-ի մակագրությունը։ Հուշարձանը ունի 14,5 մետր (48 ֆուտ) բարձրություն և 36 մետր (118 ոտքերի) երկարություն։
2006 թվականին հուշարձանի շուրջը բարեկարգվել է։ Ներկայումս այն գտնվում է Սերբիայի Հանրապետության վերահսկողության ներքո։


== Ծանոթագրություններ ==
Էկոլոգիական քիմիան Հայաստանում

էկոլոգիական քիմիան ՝ որպես գիտության նոր բնագավառ, ՀՀ-ում ձևավորվել է 20-րդ դարի 2րդ կեսին ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետում Ա. Ավետիսյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված էկոլոգիական քիմիայի միջամբիոնային լաբորատորիայում (1992 թ.-ից՝ էկոլոգիական քիմիայի բաժնում, 2006 թ.-ին ստեղծվել է նաև էկոլոգիական քիմիայի ամբիոնի վարիչ՝ Գ. Փիրումյան)։ Ոաումնասիրվել են բնական մակերևութային ջրերում առկա ամինաթթուների, տարբեր պեստիցիդների, քիմիական նյութերի, մասնավորապես ԵՊՀ օրգանական քիմիայի ամբիոնում սինթեզված օրգանական միացությունների՝ որպես ձկների աճի խթանիչների փոխակերպումները (հիդրոլիզ, ուղիղ և զգայունացված լուսաքիմիական տարրալուծում, բնական ջրերում առկա փոփոխական արժեքականությամբ մետաղների ներկայությամբ՝ կատալիտիկ, և ռադիկալների մասնակցությամբ օքսիդացման շարժընթացներ, կենսակուտակման հնարավորություն և այլ էկոքիմիական բնութագրեր)։ Քանակապես բնութագրվել է HO ռադիկալների մասնակցությամբ շարժընթացների դերն աղտոտիչների փոխակերպման դեպքում։ Բացահայտվել է, որ կենսաբանական ծագման վերականգնիչները թունավորում են բնական ջրերը, որը վերանում է ջրային միջավայր ջրածնի պերօքսիդ ավելացնելիս։ Ցույց է տրվել, որ մեծ լճերում ու ջրամբարներում ինֆուզորիաները (Tetrahymena piriformis) որպես թեստօբյեկտ օգտագործելով՝ կարելի է գնահատել տարբեր մարդահարույց ազդեցությունները բնական ջրային միջավայրի վիճակի վրա։ Առաջին անգամ քանակապես գնահատվել է տրիպ տոֆանի և նրա կոմպլեքսների դերը բնական ջրային մի ջավայրում տարբեր աղտոտիչների լուսաքիմիական փոխարկումևերի ժամանակ։ Արդյունաբերական և կոմունալ-կենցաղային թափոնաջրերի մաքրման համար օգտագործվել են տեղական հումքից ստացվող կլանիչներ, մասնավորապես՝ սերպենտինաց ված գերհիմնային ապարներից պատրաստված սիլի կագելերը, խեցգետնակերպների պարկուճներից ստաց վող խիտոզանը։ Առաջարկվել են մթնոլորտային տեղումների աղ տոտվածությունների մակարդակների գնահատման ցուցանիշների նոր սանդղակներ, որոշվել են շրջակա միջավայրի առանձին օբյեկտներում, սննդամթերքի և դիմահարդարման միջոցների տարբեր տեսակներում ծանր մետաղների (սնդիկ, կադմիում, կապար) պարունակությունները և դրանց տեղաշարժի ուղիները։
Աֆրիկան Կրիշտոֆովիչ

Կրիշտոֆովիչ Աֆրիկան Նիկոլայի (հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1885, Կրիշտոպովկա, Բլիզնյուկովի շրջան, Խարկովի մարզ - նոյեմբերի 8, 1953(1953-11-08), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հնէաբուսաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1953), Ուկրաինական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1945)։


== Կենսագրություն ==
1908 թվականին ավարտել է Օդեսայի Նովոռոսիյսկյան համալսարանը։ 1914 թվականից աշխատել է Երկրաբանական կոմիտեում, 1917—1924 թվականներին՝ Վլադիվոստոկում, 1924 թվականից՝ Կենտրոնական երկրաբանահետախուզական ԳՀԻ-ում, իսկ հետագայում՝ ԽՍՀՄ ԳԱ բուսաբանության ինստիտուտում։ Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի մի շարք բուհերում։ Կրիշտոֆովիչը խորհրդային հնէաբուսաբանների դպրոցի հիմնադիրներից է։ Կարևոր աշխատությունները նվիրված են ԽՍՀՄ-ի և Արևելյան Ասիայի մեզոզոյի ու երրորդականի ֆլորային, այդ հասակի կոնտինենտալ նստվածքների շերտագրությանը և այլն։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր է (1946)։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
(3557) Սոկոլսկի

(3557) Սոկոլսկի (անգլ.՝ Sokolsky), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 19-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 4,001059 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,3162 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,686 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2923,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,123152 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,05° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3557) Սոկոլսկի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լեռա Կուդրյավցևա

Լեռա Կուդրյավցևա (ռուս.՝ Лера Кудрявцева, մայիսի 19, 1971(1971-05-19), Ուստ Կամենոգորսկ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս հայտնի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար և երգչուհի։


== Կենսագրություն ==
Լեռան ծնվել է 1961 թ. մայիսի 19-ին Ղազախստանի Ուստ-Կամենոգորսկ քաղաքում։ Նրա հայրը հայտնի մաթեմատիկոս Լև Կուդրյավցևն է։ Ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի (ԳԻՏԻՍ) դերասանական բաժինը։ Պարել է Եվգենի Օսինի, Բոգդան Տիտոմիրի, Իգոր Սարուխանովի համույթներում։ 1995 թվականից աշխատում է հեռուստատեսությունում՝ TV6, Muz TV, ՏՆՏ ալիքներում։ 2010 թվականից վարում է ՏՆՏ հեռուստաալիքի «Կեր և նիհարիր» հաղորդումը։


== Անձնական կյանք ==
1990-1992 թթ. ամուսնացած էր երաժիշտ, «Լասկովիյ մայ» խմբի անդամ Սերգեյ Լենյուկի (ծնվ. 1967 թ.) հետ։ Ունեն ընդհանուր զավակ՝ Ժան Լենյուկ։
2004-2007 թթ. երկրորդ ամուսնությունը գործարար Մատվեյ Մորոզովի (ծնվ. 1972 թ .) հետ):
2008-2012 թթ. հանդիպել է երգիչ Սերգեյ Լազարևի հետ։ 2012 թվականին զույգը բաժանվել է, որից հետո Լեռան սկսել է հանդիպել հոկեյիստ Իգոր Մկարովի հետ։


== Դերեր ֆիլմերում ==
2004-2007 Կոտրված լապտերների փողոցներ (հեռուստասերիալ)
2007 Բու Մուվի. Մեղրային պայման
2007 Աշխարհի տանիքի վրա
2008 Արկածներ փնտրողները
2008 Գումար դստեր համար
2008 Շատ ռուսական դետեկտիվ
2008 Ամենալավ ֆիլմը
2009 Սիրո ողջ հմայքը
2010 Ալֆա և Օմեգա
2010 Արկածներ փնտրողները
2010 Երջանիկ ենք միասին (հեռուստասերիալ)
2011 Ամենալավ ֆիլմը 3-D
2011 Վեպ ոչ իսկական սիրո մասին
2012 Ռժևսկին ընդդեմ Նապոլեոնի
2012 Երջանիկ կյանքի կարճատև դասընթաց (հեռուստասերիալ)
2012 Արկածներ փնտրողները


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2011-04-29 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Բլոգը Թվիթթեր ցանցում
Եվբեա

Եվբեա (կամ Էվբեա, հին հունարեն՝ Εΰβοια [eúboja], Էվիա, հուն․՝ Εύβοια [ˈevia]), կղզի Եգեյան ծովում, Բալկանյան թերակղզու արևելյան ափի մոտ, որին միացած է կամուրջով։ Պատկանում է Հունաստանին։ Տարածությունը 3908 կմ2 է։ Բարձրությունը մինչև 1743 մ է, բնակչությունը՝ 198 130 (2011)։ Գլխավոր քաղաքը Քաղկիսն է։


== Անվանում ==
Անվանումը կազմված է հին հունարեն Էուս «լավ» և բոուս «եզ, ցուլ» բառերից․ հավանաբար ցանկացել են նշել այնտեղի անասունների արժեքավորությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Շախիվա-Գամզալու

Շախիվա-Գամզալու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 550 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կանկակի շրջան (Իլինոյս)

Կանկակի շրջան (անգլ.՝ Kankakee County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.756 կմ² է, բնակչությունը՝ 113.449 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քանկակի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1853 թ.։
Վախնովկա

Վախնովկա (ուկրաիներեն՝ Вахнівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վախնովկա գյուղում բնակվում էր 1 828 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5561 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 328,72 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խմելնիկի (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽմելնիկիԽմելնիկի (ռուս.՝ Хмельники), գյուղ Ռուսաստանի, Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սեյլան

Սեյլան (Արշակ Գևորգի Մադոյան, հունվարի 24, 1861(1861-01-24), Ախալքալաք, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 29, 1934(1934-03-29), Ախալքալաք, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), մանկավարժ, գրող, պատմաբան։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, սովորել է Վենետիկում։ Կ. Պոլսի Կեդրոնական վարժարանից ստացել է առաջին կարգի ուսուցչի վկայագիր։ 1886 թվականից եղել է Սասունում, հիմնել նոր տիպի ուսումնարաններ, պաշտոնավարել է Զմյուռնիայում, Կարինում, Տրապիզոնում։ 1910 թվականին եվրոպացի մի խումբ գիտնականների հետ բարձրացել է Մասիսի գագաթը։ 1920-1924 թվականներին ուսուցչություն է արել Ջավախքում, Ծալկայում, Մանգլիսում։ Ղեկավարել է Ախալքալաքի գավառի հնագիտական կայանի աշխատանքները։ Սեյլանը գրի է առել ժողովրդական ավանդություններ և տպագրել մամուլում՝ Ալևույթ, Սիլվան ստորագրություններով։ Հեղինակ է «Բախտի մէկ խաղը» (1890), «Խան-Միրան» (1892), «Հայթաֆիրատ» (1904), «Լեոն կայսր» (1904) գրքերի։ Կորած երկերից է «Ֆերիտեն», որը ազգային կուսակցությունների կազմավորման ու պայքարի առաջին տարիների պատմությունն էր։


== Երկեր ==
Սասուն. պատմաազգագրական ակնարկ, Երևան, 1990։[1]
Նշմարներ, Երևան, 1999։
Լէօն-Կայսր, Աղէքսանդրապօլ, 1904
Հայթա-Ֆիրատ, Թիֆլիս, 1904
Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան երգի մրցույթ 2014

Ասիայի խաղաղօվկիանոսյան 2014 երգի մրցույթը եղել է Ասիայի խաղաղօվկիանոսյան երգի մրցույթի պատմության մեջ երրորդ մրցույթը և տեղի է ունենցել 2014 թ. Հոկտեմբերի 25-ին Մակաոյում։ Մրցույթին մասնակցել է 12 երկիր, առաջնելույթ են տվել Թուրքիան, Մալդիվները, Մակաոն, իսկ Աֆղանստանը, Իրանը, Ղրղզստանը, Մալայզիան, Սինգապուրը և Շրի Լանկան անհայտ պատճառներով հրաժարվել են մասնակցել։


== Մասնակիցներ ==


== Չեն հաստատել իրենց մասնակցությունը ==
 Աֆղանստան
 Իրան
 Ղրղզստան
 Սինգապուր
 Շրի Լանկա


== Հնարավոր դեբյուտ ==
 Թուրքմենստան
 Հայաստան


== Հրաժարվել են ==
 Մալայզիա - Հունիսի 2-ին Մալայզիան հայտարարեց, որ հրաժարվում է մասնակցել
 Նոր Զելանդիա - Հունիսի 5-ին Նոր Զելանդիան հայտարարեց, որ առաջնելույթ չի տա
 Ֆիլիպիններ - Հունիսի 7-ին Ֆիլիպինները հայտարարեց, որ առաջնելույթ չի տա
Օրենք ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետությունների դուրս գալու մասին

Ընդունվել է ԽՍՀՄ ԳԽ 1990-ի ապրիլի 3-ին։ Օրենքի 3-րդ հոդվածով սահմանված էր. «Իր կազմում ինքնավար հանրապետություններ, ինքնավար մարզեր ու ինքնավար օկրուգներ ունեցող միութենական հանրապետություններում հանրաքվե անցկացվում է յուրաքանչյուր ինքնավարությունում առանձնաբար։ Ինքնավար հանրապետություններն ու ինքնավար կազմավորումներն իրավունք ունեն ինքնուրույնաբար վճռելու միության մեջ կամ նրա կազմից դուրս եկող միութենական հանրապետությունում մնալու հարցը, ինչպես նաև կարգավորելու սեփական պետական իրավական կարգավիճակի խնդիրը»։ Միութենական հանրապետությունում, որի տարածքում կան տվյալ տեղանքում բնակչության մեծամասնությունը կազմող հավաք բնակվող ազգախմբեր, հանրաքվեի արդյունքներն ամփոփելիս այդ տեղանքներում քվեարկության արդյունքները հաշվարկվում են առանձնաբար։ 1991 թ.-ի սեպտեմբեր-դեկտեմբերին ԼՂՀ անկախության հռչակման ընթացքում ընդունված ակտերը չեն հակասել սույն օրենքին։


== Ծանոթագրություններ ==
Վեենլա

Վեենլա (էստ․՝ Väänla), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Տաեբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ժողովածու (1658)

Ժողովածու (1658), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1658 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1505 թվականին Ֆրա Յոհաննէս գրիչի կողմից, Մեղրիում։ Ստացողը եղել է Ֆրա Մկրտիչը։ Գրված է մագաղաթի վրա, որը ունի 16.8X13.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 222 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն բոլորադրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 222 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա։ Հիշատակարաններ՝ O:


== Բովանդակություն ==
Բարթողիմէոսի մեկնութիուն վեցօրէից։
Համառոտ հավաքումն Յաղագս հոգոյ, Յաղադս առաքինութեանց հոգվոյն, Յաղագս հրեշտակաց։


== Ծանոթագրություններ ==
Դումիչայ

Դումիչայ, գետակ Կուրի ավազանում, Կուրի աջակողմյան վտակ Իշխանչայի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Ղարաբաղի լեռների արևելյան լանջերից։ Ավազանը անտառապատ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Շիրոկայա (Ռազլիվի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շիրոկայա (այլ կիրառումներ)Շիրոկայա (ռուս.՝ Широкая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռազլիվ գետի աջ ափին 3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է, ավազանի տարածքը 32,6 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Բալթիկ ծովի ավազանն է Կալինինգրադի մարզում՝ առանց Նեման և Պրեգոլյա գետերի, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01010000312104300000299
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 104300029
Ավազանի կոդը - 01.01.00.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 04
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Քեն Օլսեն

Քեն Օլսեն (փետրվարի 20, 1926(1926-02-20), Բրիջպորտ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ - փետրվարի 6, 2011(2011-02-06), Ինդիանապոլիս, ԱՄՆ), ամերիկացի ճարտարագետ, Digital Equipment Corporation-ի հիմնադրներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Բրիջփորթ քաղաքում, Կոնեկտիկուտ նահանգում 1926 թվականին։ 1942-1944 թվականների ընթացքում անցել է ծառայության ԱՄՆ-ի ռազմածովային նավատորմում, առնչվել է էլեկտրոնիկային։ 1952 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիկան ինստիտուտում ստացել է էլեկտրատեխնիկայի մագիստրոսի աստիճան, ուսուցման ավարտին և ավարտելուց հետո աշխատել է համալսարանի Lincoln Laboratory հետազոտական կենտրոնում։
Վենչուրային ֆոնդի աջակցությամբ 1957 թվականին իր գործընկեր Հարլան Անդերսոնի (անգլ.՝ Harlan Anderson) հետ հիմնադրել է Digital Equipment Corporation ընկերությունը և հոջորդող 35 տարիներին կազմակերպությունում զբաղեցրել է ղեկավարական պաշտոններ։ 1986 թվականին Fortune պարբերականով ճանաչվել է տարվա ամենահաջողակ ձեռնարկատեր։
Digital Equipment Corporation-ից հեռանալուց հետո 1992 թվականին կենտրոնացել է բարեգործական գործունեության վրա։ Որոշ տեսաբաններ կազմակերպությունում բարդույթների սկիզբը, որը ավարտվեց Compaq կազմակերպության կողմից 1998 թվականին դրա ձեռքբերմամբ, կապում են հենց Օլսենի հեռանալու հետ։ 
Մահացել է 2011 թվականի փետրվարի 6-ին հյուրատանը, 84 տարեկան հասակում, մահվան պատճառը չի հաղորդվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Գյոզալդարա (լեռ, Գյոզալդարա վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գյոզալդարա (այլ կիրառումներ)Գյոզալդարա , լեռ Սևանա լճի հյուսիսային կողմում, Աղստև գետի Գետիկ վտակի վերին հոսանքի շրջանում, նրա ձխակողմյան Գյոզալդարա վտակի ձախ կողմում։ Բարձրությունը 2348 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրլովկա (Վրաստան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օրլովկա (այլ կիրառումներ)Օրլովկա (վրաց.՝ ორლოვკა), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։


== Տես նաև ==
Սամցխե-Ջավախք
Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետ


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսեյ Բաբենկո

Ալեքսեյ Անատոլևիչ Բաբենկո (ռուս.՝ Алексе́й Анато́льевич Бабе́нко, օգոստոսի 1, 1972(1972-08-01), Վոլգոգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ։ Նա իր դեբյուտը նշել է 1989 թվականի առաջնության ժամանակ։ 1996 թվականի  ՈՒԵՖԱ-ի Ինտերտոտոյի գավաթի խաղարկության ժամանակ ԿԱՄԱԶ ակումբում անց է կացրել 5 խաղ և խփել 3 գոլ։


== Ձեռքբերումներ ==
Ռուսաստանի արծաթե մեդալակիր-1998


== Ծանոթագրություններ ==
Հունգարիայի օպերային թատրոն

Հունգարիայի օպերային թատրոն (հունգ.՝ Magyar Állami Operaház), Հունգարիայի ամենամեծ օպերային թատրոնը։ Գտնվում է Բուդապեշտում։


== Պատմություն ==
Հայտնի է եղել որպես Հունգարիայի թագավորական օպերային թատրոն։ Թատրոնի շենքը նախագծել է հունգար ճարտարապետ Միկլոշ Իբլը։ Շինարարությունը, որը ֆինանսավորել են Բուդապեշտ քաղաքն ու Ավստրո-Հունգարիայի կայսեր Ֆրանց Յոզեֆ I-ը, սկսվել է 1875 թվականին։ Հանրության համար թատրոնը բացվել է 1884 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Թատրոնի առաջին տնօրենն է եղել Ֆերենց Էրկելը, 1888-1891 թվականներին՝ կոմպոզիտոր Գուստավ Մալերը, 1947-1950 թվականներին՝ Օտտո Կլեմպերերը։
1970-ական թվականներին օպերայի շենքի վատթարացման պատճառով հունգարական իշխանությունները 1980-1984 թվականներին իրականացրել են վերանորոգման աշխատանքներ։ Թատրոնի վերաբացումը տեղի է ունեցել հիմնադրումից 100 տարի հետո՝ 1984 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։
Օպերային թատրոնի շենքը հարուստ զարդարանքներով կառույց է և համարվում է ճարտարապետ Միկլոշ Իբլի գլուխգործոցներից։ Շենքը կառուցվել է նեոռենեսանս ոճով՝ բարոկկոյի տարրերով։ Զարդարանքները ներառում են հունգարական արվեստի առաջատար ներկայացուցիչներ Բերտալան Սեկեի, Մոր Տանի, Կարոյ Լոտցի նկարներն ու քանդակները։
Թատրոնի շենքի դիմաց տեղադրված են Ֆերենց Էրկելի և Ֆերենց Լիստի արձանները։ Օպերային թատրոնի շենքում կազմակերպվում են շրջապտույտներ վեց լեզուներով (անգլերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն և հունգարերեն)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Գրականություն ==
Legány, Dezsó (1998), "Budapest", in Stanley Sadie, (Ed.), The New Grove Dictionary of Opera, Vol. One, pp. 630–632. London: MacMillan Publishers, Inc. 1998 ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
Olszanska, Barbara; Tadeusz Olszanski, DK Eyewitness Travel Guide: Budapest, Dorling Kindersley Publishers Ltd, 2007. ISBN 075669471X ISBN 978-0756694715


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Լաոսաառի

Լաոսաառի (էստ․՝ Laossaarõ), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ալեքսան Մարգարյան

Ալեքսան Սահակի Մարգարյան, (անհայտ - 1920 թ.) հայ ֆիդայի։ Ծնվել է Բրաջուր գյուղում։ Գանձակում մասնակցել է 1905-1906 թթ.-ի հայ-թուրքական պատերազմին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մարտնչել է Դալի Ղազարի ջոկատում։ 1920 թ.-ին Գանձակ քաղաքում սպանվել է թուրքերի կողմից։


== Գրականություն ==
Սերգեյ Երեմյանց, «Գանձակ 1880-1916», Երևան 2009 թ.։ (ռուս.)
Հենաձոր (գետակ)

Հենաձոր, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Արագիլիջուր գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Լերինք լեռնանցքից և Մուծք գյուղից 5 կմ հարավ–արևմուտք միանում մայր գետին։ Երկարությունը 5 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Դարդարե

Դարդարե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Եվգենի Սիմոնով

Եվգենի Ռուբենի Սիմոնով  (հունիսի 21, 1925(1925-06-21), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 3, 1994(1994-08-03), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային ռեժիսոր։ Ազգությամբ՝ հայ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1975 թվական)։ Ռուբեն Նիկոլայի Սիմոնովի որդին։


== Կենսագրություն ==
1947 թվականին ավարտել է Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը։ Նույն թվականից եղել է Վախթանգովի անվան թատրոնի ռեժիսորի ասիստենտ (1948-1954 թվականներին՝ նաև Մոսկվայի «Կաուչուկ» ակումբի բանվորական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար), 1958 թվականից՝ ռեժիսոր, 1968 թվականից՝ գլխավոր ռեժիսոր (1962-1968 թվականներին՝ Փոքր թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր)։ Առաջին բեմադրություններից մի քանիսը՝ Շեքսպիրի «Երկու վերոնացիք» (1952 թվական), Դե Ֆիլիպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո» (1956 թվական), Արբուզովի «Իրկուտսկյան պատմություն» (1959 թվական), Պուշկինի «Փոքր ողբերգություններ» (1959 թվական, Փոքր թատրոն), արտահայտել են Սիմոնովիի հոգեբանական զննումների, թատերական պայմանականությունը կյանքի հավաստիությանը զուգորդելու, իրավիճակներին ռոմանտիկական երանգ հաղորդելու նախասիրությունները։ Նա հետևողականորեն ընթացել է վախթանգովյան գեղագիտական սկզբունքները յուրացնելու և ստեղծագործաբար շարունակելու ուղիով։ Հեղափոխական-հերոսական ոգով, քաղաքացիական կրքոտությամբ ու ժամանակի զգացողությամբ աչքի են ընկել Պոգոդինի «Հրացանավոր մարդը» (1970 թվական), Ա․ Վեյցլերի և Ա․ Միշարինի «Օրն ի բուն» (1974 թվական), Ալեքսանդր Կոռնեյչուկի «Ռազմաճակատ» (1975 թվական), Աբդուլինի «13-րդ նախագահը» (1978 թվական) և այլ պիեսների բեմադրություններ։ Նոր, ինքնատիպ արտահայտչաձևերի որոնումը, վառ թատերայնությունը, տոնական տրամադրությունն ու գույների բազմազանությունը հատուկ են Շեքսպիրի «Անտոնիոս և Կլեոպատրա» (1972 թվական), «Հինավուրց ռուսական վոդևիլներ» (1980 թվական), Մայակովսկու «Միստերիա բուֆֆ» (1981 թվական, բոլորը՝ Վախթանգովի անվան թատրոն) և այլ պիեսների բեմադրություններին։ 1971 թվականին Երևանի դրամատիկական թատրոնում Սիմոնովը բեմադրել է Է․ Դե Ֆիլիպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո» պիեսը։ Հեղինակ է «Ալեքսեյ Բերեժնոյ» (1962 թվական, Վախթանգովի անվան թատրոն), «Ջոն Ռիդ» (1967 թվական, Փոքր թատրոն) պիեսների։ 1947 թվականից դասավանդում է Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանում։


== Մրցանակներ ==
ՌՍՖՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1961
ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1969
ԽՍՀմ ժողովրդական արտիստ, 1975
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1981
Ստանիսլավսկու անվան ՌՍՖՍՀ պետական մրցանակ, 1975
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Խնձորուտ (Տավուշի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խնձորուտ (այլ կիրառումներ)Խնձորուտ, միջնադարյան գյուղատեղի Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում, Առաքելոց վանքից դեպի հյուսիս-արևելք։ Առաքելոց վանքի հետ կապված Է եղել գյուղամիջի ճանապարհով, որը մինչև այժմ Էլ նկատելի է։ Գյուղատեղի կենտրոնում, բարձունքի վրա մինչև այժմ կանգուն է 13-րդ դարում կառուցված գողտրիկ եկեղեցին։


== Տես նաև ==
Խնձորուտի եկեղեցի


== Գրականություն ==
Ի.Բ. Էլլարյան,  Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ, Երևան, «Հայաստան», 1980 — 69, էջեր 69 — 154 էջ։
Զիմոնսվալդ

Զիմոնսվալդ (գերմ.՝ Simonswald), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։
Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Էմենդինգենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3019 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 74,31 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 16 042։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Հեշտոց

Հեշտոց (լատ.՝ vagina, հունարեն՝ κόλπος), կնոջ փոքր կոնքում տեղադրված մկանային խողովակ, երկարությունը՝ 8-10 սմ։
Հեշտոցը արգանդը միացնում է արտաքին սեռական օրգաններին։ Արգանդի վզիկին կից մասերը կոչվում են հեշտոցի կամարներ։ Հեշտոցի առջևում գտնվում են միզածորաններն ու միզապարկը, ետևում՝ ուղիղ աղիքը։
Հեշտոցի պատերը կազմված են տափակ էպիթելային հյուսվածքի, մկանային հյուսվածքի և շարակցահյուսվածքի շերտերից։ Ներսից ծածկված է լորձաթաղանթով, որն առաջացնում է լայնական ծալքեր։ Վերջիններիս շնորհիվ հեշտոցը կարող է բավականաչափ ձգվել և ծննդաբերության ընթացքում նպաստել պտղի անցմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Փաստեր հեշտոցի մասին, որոնք պետք է իմանա յուրաքանչյուր կին
Ստրելեցներ

Ստրելեցներ (ռուս.՝ Стрельцы), 16-րդ դարից -18-րդ դարի սկզբի ռուսական զորատեսակ։ Ստեղծվել է 1540—1950-ական թվականներին, պիշչալնիկների (երկարափող հրացանավորներ) ջոկատների հիման վրա։ Սկզբնական շրջանում ստրելեցներին հավաքագրվում էին ազատ առևտրաարհեստավորական և գյուղական բնակիչներից։ Հետագայում ծառայությունը դարձավ ժառանգական և ցմահ։ Գոյություն ունեին ընտրովի (ավելի ուշ՝ մոսկովյան) և քաղաքային (Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում) ստրելեցներ։ Մոսկովյան ստրելեցները պահպանում էին Կրեմլը, մասնակցում ռազմական, գործողությունների։ Քաղաքային ստրելեցները մատուցում էին կայազորային և սահմանապահային ծառայություն, կատարում տեղական վարչության (վոյեվոդների) հանձնարարությունները։ 
Ստրելեցները ենթարկվում էին Ստրելեցյան պրիկազին (հրաման), պատերազմի ժամանակ զորահրամանատարներին։ Ստրելեցները հանդերձավորված, զորավարժեցված և զինված էին միատեսակ (ձեռքի երկարափող հրացաններ, մուշկետներ, տապարներ, թրեր, մասամբ՝ տեգեր)։ Ստրելեցները ապրում էին «սլոբոդա» կոչվող առանձին բնակավայրերում՝ կառավարությունից ստանալով ռոճիկ։ Որոշ վայրերում ռոճիկի փոխարեն նրանց տրվում էր ընդհանուր օգտագործման հողատարածություն։ 16-րդ դարի․ վերջին կային 20—25 հզ․ ստրելեց 1681 թ.-ին՝ 55 հզ․։ Ստրելեցները մարտունակությամբ աչքի ընկան Կազանի պաշարման ժամանակ (1552 թ.), Լիվոնյան պատերազմում, լեհ-շվեդական զավթիչների և Ղրիմի խանության դեմ ռազմական գործողություններում։
Այնուամենայնիվ, XVII դարի 2-րդ կեսին դրսևորվեց ստրելեցյան զորքի ժամանակավրիպությունը զինվորական, ռեյտերական (վարձկան հեծյալներներ) և այլ գնդերի համեմատությամբ։ Ծանր ծառայությունը, ռոճիկի մշտական ձգձգումները, տեղական վարչության և ստրելեցյան պետերի չարաշահումները պայմանավորեցին շարքային ստրելեցներին, հատկապես չքավորների, մասնակցությունը հակացարական ելույթներին, գյուղացիական պատերազմներին, քաղաքային ապստամբություններին։ Չնայած դրան, ստրելեցների հիմնական ուժերը կառավարության կողմն էին։ 
XVII դարի վերջից ստրելեցները սկսեցին մասնակցել իշխանության համար կառավարական խմբավորումների պայքարին։ 1698 թ.-ի ստրելեցյան խռովությունից և Ազովի հուզումներից հետո Պետրոս I կարգադրեց կազմացրել ստրելեցյան զորքը, սակայն Հյուսիսային պատերազմի կապակցությամբ հրամանի կենսագործումն առժամանակ դադարեցվեց։ Այն կենսագործվեց 1720-ական թվականները, թեպետ մի շարք վայրերում քաղաքային ստրելեցները պահպանվեցին գրեթե մինչե 15-րդ դարի վերջը։
Հայոց պատմության ժամանակագրություն

Ավելի մանրամասն տեղեկությունների համար տե՛ս Հայոց պատմություն հոդվածը։Ստորև ներկայացվում է Հայաստանի ժամանակագրությունը։


== Ժամանակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
ԺԱՄԱՆԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
Քլամաթ շրջան (Օրեգոն)

Քլամաթ շրջան (անգլ.՝ Klamath County), ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի 36 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 15.397 կմ² է, բնակչությունը՝ 66.380 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քլամաթ Ֆոլս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1882 թ.։
Նիկոլաևո-Կոզլովսկի (Նեկլինովսկի շրջան)

Նիկոլաևո-Կոզլովսկի (ռուս.՝ Николаево-Козловский ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Վասիլևո-Խանժոնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Հարություն Աբրահամյան (ֆուտբոլիստ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հարություն Աբրահամյան (այլ կիրառումներ)Հարություն Լավրենտիի Աբրահամյան (դեկտեմբերի 4, 1969(1969-12-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ և խորհրդային նախկին ֆուտբոլիստ, Հայաստանի հավաքականի դարպասապահ։ Կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Երևանի «Արարատ»-ում։


== Ակումբային կարիերա ==
1987 թվականից սկսած տասը տարի խաղացել է Երևանի «Արարատ» ակումբում։ Այդ ժամանակահատվածում Աբրահամյանը երկու մրցաշրջան անցկացրել է նաև «Սպիտակ»-ում։ Վերադառնալով «Արարատ» ամրապնդել է իր տեղը հիմնական կազմում։ Հենց այս ակումբում է Աբրահամյանը նվաճել բոլոր հնարավոր ազգային մրցանակները՝ առաջնություններում և գավաթի խաղարկություններում։ «Արարատ»-ի կազմում երեք անգամ անընդմեջ նվաճել է գավաթը։ 1993 և 1995 թվականներին դարձել է մրցաշրջանի ամենահուսալի դարպասապահը։ 1996 թվականին Հարությունը մեկնում է Իրան, որտեղ հանդես է գալիս «Քեշավարզ»-ի կազմում։ 1998 թվականին տեղափոխվում է «Երևան»։ Ակումբի հետ նվաճում է առաջնության բրոնզե մեդալները և հասնում գավաթի եզրափակիչ, որտեղ պարտվում է «Ցեմենտ»-ին։ Հաջորդ մրցաշրջանում Աբրահամյանը վերադառնում է հայրենի «Արարատ», որտեղ էլ առաջին մրցաշրջանում ճանաչվում է տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։


== Մարզչական գործունեությունը ==
Աբրահամյանը 2009 թվականից «Ռահ Ախան» ակումբի դարպասապահների մարզիչն է։


== Նվաճումներ ==
 «Արարատ» (Երևան)
ակումբային։
Հայաստանի չեմպիոն։ 1993
Արծաթե մեդալակիր Հայաստանի առաջնություն։ 1996/97, 1999, 2000
Բրոնզե մեդալակիր Հայաստանի առաջնություն։ 1994, 1998
Հայաստանի գավաթակիր։ 1993, 1994, 1995, 1996/97
անձնական։
Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 1999
Ամենահուսալի դարպասապահ։ 1993, 1995
 «Երևան»
Եզրափակչի մասնակից Հայաստանի գավաթի խաղարկություն։ 1998
 «Սպարտակ» (Երևան)
Բրոնզե մեդալակիր Հայաստանի չեմպիոն։ 2001


== Ծանոթագրություններ ==
Խրճիթը (ֆիլմ)

«Խրճիթը» (անգլ.՝ The Shack), ռեժիսոր Սթյուարթ Հեզելդայնի ամերիկյան ֆենտեզի-դրամա, որը հիմնված է Ուիլյամ Պ. Յանգի համանուն վեպի վրա։ Գլխավոր դերակատարներն են՝ Սեմ Ուորթինգտոնը, Օկտավիա Սպենսերը, Ռադա Միտչելը և Գրեմ Գրինը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի մարտի 1-ին։


== Սյուժե ==
Առեղծվածային իրադարձություններ են տեղի ունենում Մաք Ֆիլիպսի կյանքում՝ վերապրելով ընտանեկան ողբերգություն։ Նա մեկուսացած խրճիթում անհատապես ​​հրավեր է ստացել հանդիպելու Բարձրյալին։ Այդ հանդիպման շնորհիվ՝ Մաքն իր համար բացել է կարևոր ճշմարտություններ, որոնք ընդմիշտ փոխել են նրա կյանքը։


== Դերերում ==


== Ստեղծման պատմություն ==
2013 թվականի ապրիլի 22-ին Summit Entertainment ընկերությունն իրավունք է ստացել էկրանավորելու Ուիլյամ Պ. Յանգի «Խրճիթ» վեպը։ Ջոն Ֆուսկոն սկսել է աշխատել սցենարի վրա։ Որոշ ժամանակ անց հաստատվել է, որ Ֆորեսթ Ուիթաքերը բանակցություններ է վարում ստուդիայի հետ, որպեսզի դառնա ֆիլմի ռեժիսոր և կատարի երկրորդական դեր։ Սակայն 2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին հայտնի է դարձել, որ ռեժիսորի աթոռը զբաղեցրել է Սթյուարթ Հեզելդայնը։
2015 թվականի մարտի 6-ին հաստատվել է, որ ֆիլմում Աստծո դերը ստացել է Օկտավիա Սպենսերը։ 2015 թվականի ապրիլի 30-ին վեպի էկրանավորման գլխավոր դերը ստացել է Սեմ Ուորթինգտոնը։ Միաժամանակ, որոշ ժամանակ անց, դերասանական կազմին են միացել Գրեմ Գրինը, Ռադա Միտչելը և Ավիվ Ալուշը։


=== Նկարահանումներ ===
Նկարահանումներն սկսվել են 2015 թվականի հունիսի 8-ին Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում։


=== Մարքեթինգ ===
Ֆիլմի առաջին թրեյլերը թողարկվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։


== Երաժշտություն ==
Քրիստոնեական ռոք խումբ «Skillet»-ն իրենց «Unleashed» ալբոմից թողարկել է «Stars» երգի ակուստիկ տարբերակը, որն օգտագործվել է ֆիլմի տեսահոլովակում։


== Քննադատություն ==
«Խրճիթ» ֆիլմը, ընդհանուր առմամբ, քննադատների կողմից ստացել է բացասական կարծիքներ։ «Rotten Tomatoes» կայքում ֆիլմի վարկանիշը 19% է, ըստ 67 գրախոսությունների միջին բալը 10-ից 3,9։ Կայքի քննադատական կոնսենսուսը հայտնում է. 

«Metacritic» կայքում ֆիլմը 100-ից վաստակել է 32 միավոր՝ ըստ քննադատների 18 գրախոսությունների, որը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ անբարենպաստ արձագանքներ» կարգավիճակին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի պաշտոնական կայք
Էտրել սյուր Օբ

Էտրել սյուր Օբ (ֆր.՝ Étrelles-sur-Aube), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 132 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.66 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.43 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 120 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 60 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 33 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 94 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 76-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,9 %։ 76 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 72 անձ (39 տղամարդ և 33 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (3 տղամարդ և 1 կին)։ 18 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Խայս Բլոմ

Խայսբրեխտ Թայմեն Մաթիաս "Խայս" Բլոմ (հոլ.՝ Gijsbrecht Thijmen Matthias (Gijs) Blom, հունվարի 2, 1997(1997-01-02), Ամստերդամ, Նիդերլանդներ, առավել հայտնի է որպես Խայս Բլոմ), հոլանդացի դերասան։ Առավել հայտնի է 2014 թվականին «Տղաներ» դրամատիկ ֆիլմում խաղացած Զայգելի դերով։


== Գործունեություն ==
2007-2009 թվականներին նկարահանվել է Ciske de Rat մյուզիքլում։ 2011 թվականին Խայս Բլումը ստացել է իր առաջին կինոդերը Մարիա Պեետերսի «Որդի» լիամետրաժ ֆիլմում։ 2012 թվականին խաղացել է դերեր "Urfeld" և "Eine Frau verschwindet" ֆիլմերում։ Գլխավոր դերում է հանդես եկել նիդերլանդական «Jongens» (թարգմ․՝ «Տղաներ») ֆիլմում, որտեղ մարմնավորել է Զիգերին, և որի շնորհիվ էլ իր երկրում հայտնիություն է ձեռք բերել։ 2014 թվականին ընկերների և ընտանիքի հետ նկարահանել է «Արկած» կարճամետրաժ ֆիլմը, որտեղ խաղացել է Թայմենի դերը․ Խայսը այս անունը հետագայում սկսել է օգտագործել որպես միջին անուն։
Այլ նշանավոր գործերի մեջ են մտնում «Kankerlijers» ֆիլմից Օլիվիերի և «Նենա» ֆիլմից Կառլոյի դերերը, որի հեղինակը Սասկիա Դիսինգն է։ 2014 թվականին Խայս Բլոմը խաղացել է «Analgesics» ֆիլմում, որը հիմնված էր Քերի Սլիի գրքի հիման վրա։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խայս Բլոմ Internet Movie Database կայքում
Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (Եկատերինբուրգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (այլ կիրառումներ)Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (ռուս.՝ У́лица Ро́зы Люксембу́рг, նախկինում՝ Զայաչյա փողոց, Զայաչի կարգ, 1824 թվականից հետո՝ Զլատոուստովսկայա փողոց), գտնվում է Եկատերինբուրգի կենտրոնական բնակելի թաղամասում՝ Մալիշևա և Դեկաբրիստների փողոցների միջև, փողոցի մեծ մասն անցնում է Եկատերինբուրգի Լենինսկի և Օկտյաբրսկի շրջանների սահմանագծով։
Հյուսիսից հարավ փողոցի երկարությունը կազմում է 1480 մետր։ Հին անունը (Զլատոուստովսկայա) փողոցը ստացվել է 1824 թվականին կառուցված Սուրբ Երրորդության (Ռյազանի) եկեղեցու կցաշենքի համար։


== Պատմություն և տեսարժան վայրեր ==
Լինելով Եկատերինբուրգի ամենահին փողոցներից մեկը` Ռոզա Լյուքեմբուրգի փողոցը մեծապես պահպանել է 19-րդ դարի կեսերի իր տեսքը։ Մինչև 1917 թվականի Հեղափոխությունը փողոցում է գտնվել «Ամերիկանսկայա» հյուրանոցը, «Տոպորիշչևա» մթերային խանութը, Եկատերինբուրգի բժիշկներ Բ. Ա. Լանդբերգի, Կ. Ն. Կալմիչկովի տները և այլոց գրասենյակներ և հիվանդանոցներ, ծննդատուն, դեղորայքի վաճառքով զբաղվող ռուսական միության տունը, մասնավոր դեղատներ, արվեստանոցներ (Տրապեզնիկովի քարե և մարմարե աշխատանքներ)։ 2010 թվականին փողոցում է գտնվել Ռադիոյի թանգարանը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ուրալի մասնաճյուղը, Գլխավոր դեղատան վարչությունը, «Պոկորովսկի պասաժը» և այլ խանութներ, Ժելեզնովի առանձնատունը և Վաճառական Ն. Գ. Բաբիկովի տունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Зорина Л. И., Слукин В. М. Улицы и площади старого Екатеринбурга. — Екатеринбург: «Баско», 2005. — 256 с. — ISBN отсутствует
Рабинович Р. И., Шерстобитов С. Л. Улицы Свердловска. — 2-е издание. — Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1965. — 25 000 экз.
Худякова М. Ф. Улицы Екатеринбурга. — Екатеринбург: Средне-Уральское книжное издательство, 2003. — 336 с. — ISBN 5-7529-0048-4
Ռոջեր Գլովեր

Ռոջեր Դեյվիդ Գլովեր (անգլ.՝ Roger David Glover, նոյեմբերի 30, 1945(1945-11-30), Բրեկոն, Brecon, Պոուիս, Ուելս, Միացյալ Թագավորություն), ուելսցի երաժիշտ է, երգահան և պրոդյուսեր, առավել հայտնի է որպես հանրահայտ Դիփ Փարփլ խմբի բաս կիթառահար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ուելսում, հետագայում ընտանիքի հետ հաստատվել է Լոնդոնում։ 13 տարեկանից սկսել է նվագել կիթառ։ Հարրոուի արական դպրոցում նա ստեղծեց իր առաջին խումբը՝ Madisons, որը հետագայում վերանվանվեց Episode Six և խմբին միացավ Յան Գիլլանը։ 1969 թ. Գլովերն ու Գիլլանը միացան Դիփ Փարփլ խմբին և ձայնագրեցին խմբի ամենահայտնի ալբոմները՝ In Rock, Fireball և Machine Head։
1970-ականներին նա Judas Priest, Nazareth, Elf, Ian Gillan Band խմբերի և Դեյվիդ Քովերդեյլի պրոդյուսերն էր։
1979-1984 թթ. նվագում էր Rainbow խմբում, թողարկեց նաև հաջող սոլո ալբոմներ (Butterfly Ball, Elements Mask)։
1984 թ. կրկին միացավ վերստեղծված Դիփ Փարփլ խմբին։ 1988-ին Գիլլանի հետ թողարկեց Accidentally on Purpose ալբոմը, 2002-ին՝ Snapshot-ը՝ Roger Glover & The Guilty Party անվամբ, իսկ 2011-ին՝ If Life Was Easy սոլո ալբոմը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ղադիքյոյ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղադիքյոյ (այլ կիրառումներ)Ղադիքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լեսիթիոն

Լեսիթիոն (հուն․՝ Λασιθίου), տարածաշրջանային միավոր կամ նոմոս Հունաստանի հարավում՝ Կրետե կղզու վրա։ Վարչականորեն մտնում է Կրետեի պերիֆերիայի կամ մարզի կազմի մեջ։
Լեսիթիոնի վարչական կենտրոնն Այոս Նիկոլաոս քաղաքն է։ Այս տարածքներում առաջացած առաջին պետական կազմավորումը Կրետեի ծովապետությունն է։
Լեսիթիոնը իր հերթին բաժանված է 8 դիմոսների կամ գյուղական բնակավայրերի։


== Աշխարհագրություն ==
Լեսիթիոն տարածաշրջանային միավորը գտնվում է Հունաստանի հարավային անդրծովյան հատվածում։ Տեղակայված է Հունաստանի ամենախոշոր կղզու՝ Կրետեի արևելքում։
Երեք կողմից շրջապատված է Միջերկրական ծովի ջրերով։ Արևմուտքում միայն սահմանակցում է Հերակլիոնի նոմոսին։
Լեսիթիոնի վարչական կենտրոնն ու խոշորագույն քաղաքն Այոս Նիկոլաոսն է։ Լեսիթիոնի մայրաքաղաքը և մի շարք այլ ծովափնյա քաղաքներում Հունաստանի համար ունեն զբոսաշրջային կարևոր նշանակություն։ Տնտեսության գերակա ճյուղը զբոսաշրջությունն է։
Լեսիթիոնի տարածաշրջանային միավորի տեղանքը ցածրադիր է։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Լեսիթիոնի տարածաշրջանային միավորի բոլոր բնակավայրերը միասին ունեն 76 319 մարդ բնակչություն։
Լեսիթիոնի հիմնական բնակիչները հույներն են, որոնք այստեղ հաստատվել են դեռևս հազարավոր տարիներ առաջ։ Բացի հույներից, այստեղ ապրում են նաև որոշ քանակությամբ թուրքեր։
Լեսիթիոնի հույները խոսում են հունարեն լեզվի կրետական բարբառով, որը տարբերվում է ժամանակակից հունարենից։ Նրանք օգտագործում են հունական այբուբենը։
Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը դավանում է քրիստոնեություն՝ հույն ուղղափառութուն։ Բնակչության խտությունը կազմում է 41,9 մարդ/կմ²։


== Տե՛ս նաև ==
Հունաստանի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==

Կաղապար:Հունաստանի նոմոսներ
Միչուրինսկոե (գյուղ, Վալկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիչուրինսկոեՄիչուրինսկոե (ուկրաիներեն՝ Мічурінське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1665 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միչուրինսկոե գյուղում բնակվում էր 331 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 63,53 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պոդովրաժնոե

Պոդովրաժնոե (ռուս.՝ Подовражное), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գոմս

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոմս (այլ կիրառումներ)Գոմս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մուշից 14 կմ հյուսիս՝ Արածանիի աջ ափին։


== Պատմություն ==
Գոմսի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է VII դարում` Հովհան Մամիկոնյանի «Պատմութիւն Տարօնոյ» աշխատության մեջ։
Գյուղի բնակչությունը քաջ և համարձակ էր։ XIX դարի վերջերին և XX դարի սկզբներին բնակչությունը ակտիվորեն մասնակցել է ինքնապաշտպանական կռիվներին։
Բնակչության մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1880-1914 թվականներին ուներ 80-100 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու բրուտագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գոմսն ուներ եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում 1870 թ.-ին Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով հիմնվել էր դպրոց։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուարի մշակույթ

Ուարի (իսպ.՝ huari), հին քաղաքակրթություն, որը զարգացել է հարավային Անդերում և ներկայիս Պերուի ափամերձ տարածքում 500-1000 թվականներին ։
Ուարի քաղաքը գտնվում է Այակուչո քաղաքից մոտ 11 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Այս քաղաքը կենտրոնն էր մի քաղաքակրթության , որը տարածվել է ներկայիս Պերուի լեռնային շրջանների և ափամերձ տարածքի մեծ մասում։ Բացի Ուարիի ավերակներից, կան այլ լավ պահպանված հնագիտական վայրեր, ինչպիսին են օրինակ վերջերս հայտնաբերված Հյուսիսային Ուարիի ավերակները Չիկլայո քաղաքի մոտ։ Հայտնի են նաև Պիկիլակտայի ավերակները, որոնք գտնվում են Կուսկոյից փոքր-ինչ դեպի հարավ-արևելք՝ Տիտիկակա լիճ տանող ճանապարհին։


== Պատմություն ==
Վաղ շրջանում Ուարի քաղաքակրթությունը ընդլայնել է իր տարածքները՝ ընդգրկելով Պաչակամակի պատգամախոսական կենտրոնը, չնայած որ այն մեծ մասամբ մնացել է ինքնավար։ Ավելի ուշ Ուարի մշակույթը տիրապետող է եղել նախկին Մոչե և Չիմու մշակույթների զբաղեցրած տարածքում։ Ուարիի այսպիսի մեծ տարածքների շուրջ եղել են բազմաթիվ քննարկումներ։ Շատ գիտնականներ համարում են, որ դրա պատճառը կարող էր լինել կրոնափոխությունը, ռազմական նվաճումները կամ էլ ագրարային կուլտուրայի (մասնավորապես տեռասային հողագործության) մասին գիտելիքի տարածումը։
Դարեր տևած երաշտի պատճառով Ուարի մշակույթը, սկսած 800 թվականից, աստիճանաբար անկում է ապրել։ Հնագետները պնդում են, որ Ուարի քաղաքը մինչև 1000 թվականը գրեթե ամայացել էր, չնայած որ այն շարունակում էր գրավել փոքր թվով մարդկանց։ Ուարիում և կառավարական այլ կենտրոններում կառույցները ունեին մուտքեր, որոնք հատուկ արգելափակված էին այնպես, կարծես Ուարի ժողովուրդը երբևէ պատրաստվում էր վերադառնալ, երբ երաշտներին փոխարինելու կգային անձրևները ։
Բայց մինչ այդ ժամանակը կգար, Ուարի ժողովուրդը արդեն վաղուց անհետացել էր։ Հնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ Ուարիի պետական կառուցվածքի անկման ժամանակ պատերազմների և ասպատակությունների թիվը աճել է ։ Ուարի մշակույթի անկումից հետո սկսվել է ուշ անցումային ժամանակաշրջանը։


== Կառավարություն ==
Ուարիի վարչական կառուցվածքի մասին շատ քիչ տեղեկատվություն կա, քանի որ այս մշակույթում գրավոր արձանագրություններ չեն արվել։ Սակայն, միանման կառավարական շենքերի առկայությունը, ինչպես նաև հասարակության արտահայտիչ շերտավորման մասին փաստերը վկայում են այն , որ Ուարի մշակույթում եղել է բարդ սոցիալ-քաղաքական հիերարխիա։
2013 թվականի սկզբին հայտնաբերված Էլ Կաստիլո դե Հուարմեյ արքայական դամբարանը Ուարի ժողովրդի հասարակական և քաղաքական ազդեցության մասին նոր տեղեկատվության աղբյուր է։ Դամբարանում արքունի կանանց հետ թաղված են բազմաթիվ թանկարժեք իրեր, որը մատնանշում է այն փաստը, որ Ուարի մշակույթը տասնամյակներ շարունակ եղել է բավականին հարուստ և ազդեցիկ ։


== Ճարտարապետություն ==
Ուարիի շրջաններից շատերում կառուցված են եղել կառավարական կենտրոններ։ Այդ կենտրոնների ճարտարապետությունը որոշակիորեն տարբերվում է Տիուանակուի ճարտարապետությունից, որն, ըստ գիտնականների, եղել է ֆեդերալ նահանգ։ Օգտագործելով կառավարական կենտրոնները՝ Ուարի մշակույթը մեծապես ազդել է շրջակա գյուղերի վրա։ Ուարի ժողովուրդը ստեղծել է տեռասային դաշտավայրեր և մեծ ներդրում է ունեցել խոշոր ճանապարհային համակարգի կառուցման գործում։ Դարեր անց, երբ Ինկերը սկսել են մեծացնել իրենց կայսրությունը, նրանք գործածել են այս նորարարությունները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==