armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Դոնի 1-ին կազակական գունդ

Դոնի Առաջին կազակական գունդ, գոյություն է ունեցել 1874-1918 թթ., տեղակայված է եղել Մոսկվայում, Նիկոլայևյան զորանոցում։ Գնդի տոնը նշվում է օգոստոսի 17 (30)-ին։


== Պատմությունը ==
1874 թ. - Դոնից ծառայության է կարգադրվել հերթական Դոնի կազակական № 23 գունդը
1875 թ. հուլիսի 27 - Դոնի կազակական № 1 գունդ
1894 թ. մայիսի 24 - Դոնի Առաջին կազակական գունդ
1901 թ. ապրիլի 16 - Իտալիայի իշխան, Ռիմնիկի կոմս Գեներալիսիմուս Ալեքսանդր Սուվորովի անվան Դոնի Առաջին կազակական գունդ
1906 թ. հունվարի 15 - Իշխան Գեներալիսիմուս Սուվորովի Դոնի Առաջին կազակական գունդ
1916 թ. - Դոնի Առաջին կազակական Նորին Կայսերական մեծության գունդ
1917 թ. մարտի 4 - Գեներալիսիմուս Սուվորովի անվան Դոնի Առաջին կազակական գունդ


== Համազգեստ ==


=== Կոդավորումն ուսադիրների վրա ===
Մինչ 1915 թ.-ի հոկտեմբերի 15-ը՝ բոսորագույն «1»: Դրանից հետո բոսորագույն «1.Д.»: 1916թ.-ից՝ Նիկոլայ II-ի միացագիրը (սպաներինը՝ ոսկեգույն, կարգով ավելի ցածրերինը՝ սպիտակ ներկով)։ 1917 թ.-ի ապրիլ՝ բոսորագույն «1.Д.»:


== Գնդում ծառայած հայտնի մարդիկ ==
Բակլանով Յակով Պյոտրի
Բոլդիրեվ Սերգեյ Վլադիմիրի
Մամոնտով Կոնստանտին Կոնստանտինի
Խանժոնկով Ալեքսանդր Ալեքսեյի


== Գնդի հրամանատարները ==
1877թ. - գնդապետ Կուտեյնիկով Արտեմիի Վասիլի
01.07.1887 - 11.05.1889 - գնդապետ Վ. Կորոչենցեվ
09.06.1889 - 09.03.1900 - գնդապետ Ն. Իլովայսկիյ
22.06.1900 - 17.10.1901 - գնդապետ Լ. Պոզդեև
12.11.1901 — 22.06.1904 - գնդապետ Ա. Վերշինին
28.07.1904 – 16.02.1907 - գնդապետ Մ. Կուրյուչկին
27.02.1907 - 20.04.1907 - գնդապետ Ս. Եվրեինով
22.05.1907 - 30.12.1908 - գնդապետ Ն. Գոլուբինցեվ
07.01.1909 - 25.01.1912 - գնդապետ Գ. Չոգլոկով
05.02.1912 - 31.12.1913 - գնդապետ Ի. Օրլով
31.12.1913 — 21.05.1915 - գնդապետ Ա. Գրեկով
31.05.1915 — 03.11.1915 - գնդապետ Կ. Ժելտուխին


== Մարտական ձեռքբերումներ ==
Գեորգիևյան գնդային դրոշ՝ «1849 թ.-ին Տրանսիլվանիայում ցուցաբերած քաջության համար» գրվածքով։ Ստացվել է  19.03.1850 թ.:
Գլխարկների վրա կրվող գերազանցության նշաններ՝ «1877թ.-ի դեկտեմբերի 28-ին Շեյնովայի մարտում ցուցաբերած քաջության համար» գրվածքով։ Ստացվել է 17.04.1878 թ.:


== Գրականություն ==
Դոնի Առաջին կազակական գունդ; Ա. Լևենսոն
Դիվերտիսմենտ

Դիվերտիսմենտ (ֆր.՝ divertissement— զվարճալիք), թատրոնում XVII — XVIII դարերում՝ դրամատիկ (նաև օպերային կամ բալետային) ներկայացման բովանդակությանը անմիջապես չառնչվող, ներդրված կամ եզրափակիչ մաս՝ բաղկացած զվարճալի բնույթի պարերից, երգերից, կատակային տեսարաններից։ XIX դ․ 1970-ական թվականներին դիվերտիսմենտն առանձնացել է որպես Էստրադային թատրոնների և բալագանների ինքնուրույն համերգային ծրագիր։ Երաժշտության մեջ դիվերտիսմենտը սկզբում եղել է թեթև բնույթի բազմամաս (4—10) գործիքային ստեղծագործություն։
Դիվերտիսմենտները հորինվել են գործիքային տարբեր կազմերի համար՝ պարունակելով սոնատի, սյուիտի հատկանիշներ։ Դիվերտիսմենտներ կան Տայդնի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի և այլոց ստեղծագործություններում։ XIX դարի սակավ բացառություններով (Շուբերտ Ֆրանց, «Տունգարական դիվերտիսմենտ», 4 ձեռքով դաշնամուրի համար) Դիվերտիսմենտ վերածվել է պոպուրիին նմանվող սալոնային երաժշտության ժանրի։ XX դարի «Դիվերտիսմենտ» տերմինը կիրառվում է որպես բալետի համարներից կազմված սյուիտ (օրինակ, Ա․ Խաչատրյանի «Գայանե» բալետից)։ Երբեմն ստեղծվում են XVIII դարի Դիվերտիսմենտի ոճավորված տիպի գործեր։
(6570) Տոմոհիրո

(6570) Տոմոհիրո (անգլ.՝ Tomohiro), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի մայիսի 6-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,132358 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5978 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6669 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2024,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177786 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,43° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6570) Տոմոհիրո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յարասար

Յարասար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիքների անդրադարձում և բեկում

Ալիքների անդրադարձում և բեկում , տարբեր հատկություններ ունեցող միջավայրերի սահմանում տեղի ունեցող երևույթ, երբ այդ սահմանային մակերևույթից ալիքները լրիվ կամ մասնակիորեն ետ են դառնում (անդրադառնում) դեպի այն միջավայրը, որտեղից ընկել են, իսկ բեկման ժամանակ թափանցում են երկրորդ միջավայրը՝ շեղվելով (բեկվելով) տարածման սկզբնական ուղղությունից։
Ալիքներն անդրադառնում և բեկվում են, եթե միջավայրերը բաժանող մակերևույթի վրա ալիքները բնութագրող մեծությունները բավարարում են որոշակի սահմանային պայմանների։ Օրինակ, էլեկտրամագնիսական ալիքների համար՝ եթե անընդհատ են ալիքի էլեկտրական և մագնիսական վեկտորների տանգենցիալ բաղադրիչները, իսկ ձայնային ալիքների համար՝ եթե անընդհատ են ճնշումը և միջավայրի մասնիկների շարժման արագության այն բաղադրիչը, որն ուղղահայաց է բաժանող մակերևույթին։
Ընդհանուր դեպքում այս պայմանները կարող են բավարարվել այն ժամանակ, երբ միջավայրերից մեկում գոյություն ունեն ընկնող և անդրադարձող ալիքներ, իսկ մյուսում՝ բեկված ալիք։ CC' հարթությունը A և B համասեռ միջավայրերը բաժանող հարթությունն է։ α, γ և β համապատասխանաբար անկման, բեկման և անդրադարձման անկյուններն են։
Ալիքների տարածման փուլային արագությունները A և B միջավայրերում նշանակենք VA և VB։ Ընդունենք, որ VB<VA։ Հիշելով, որ I և II ալիքները տարածվում են նույն միջավայրում, և օգտագործելով Հյուգենս-Ֆրենելի սկզբունքը, կստանանք՝ 
  
    
      
        α
        =
        β
      
    
    {\displaystyle \alpha =\beta }
   և

  
    
      
        
          
            
              sin
              ⁡
              α
            
            
              sin
              ⁡
              γ
            
          
        
        =
        
          
            
              v
              
                A
              
            
            
              v
              
                B
              
            
          
        
        =
        
          n
          
            B
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {\sin \alpha }{\sin \gamma }}={\frac {v_{A}}{v_{B}}}=n_{BA}}
  , որտեղ nBA–ն կոչվում է B միջավայրի բեկման ցուցիչ A-ի նկատմամբ։ Եթե sinγ>1/nBA, ապա բեկում չկա։ Այս երևույթը կոչվում է լրիվ ներքին անդրադարձում։ Բեկում տեղի չի ունենում նաև այն ժամանակ, երբ B միջավայրը անթափանց է ընկնող ալիքների համար։ Օրինակ՝ երբ լուսային ալիքներն ընկնում են մետաղի մակերևույթի վրա։
Էլեկտրամագնիսական ալիքների (մասնավորապես՝ լույսի) անդրադարձման ժամանակ ալիքի բևեռացման հարթությունը կարող է փոփոխվել, կամ չբևեռացված ալիքը անդրադառնալիս կարող է բևեռանալ։
Նկարագրված երևույթները տեղի են ունենում այև դեպքում, երբ մակերևույթի անհարթությունների չափերը փոքր են ալիքի երկարությունից։ Եթե այս պայմանը չի բավարարվում, ապա կարող են տեղի ունենալ հնարավոր 2 դեպք. անհարթաթյունների պատահական դասավորության ժամանակ՝ ալիքների դիֆուզված անդրադարձում կամ ցրում, անհարթությունների պարբերական դասավորության ժամանակ՝ անդրադարձած ալիքների դիֆրակցիա։


== Տես նաև ==
Լույսի անդրադարձում
Ալիքների բեկում
Հայելային արտացոլում
Նուեսես շրջան (Տեխաս)

Նուեսես շրջան (անգլ.՝ Nueces County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.165 կմ² է, բնակչությունը՝ 313.645 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քորպուս Քրիստի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թ.։
Պիտկյարանտայի շրջան

Պիտկյարանտայի շրջան (ռուս.՝ Питкяра́нтский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կարելիայի հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պիտկյարանտա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2300 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 21931 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,54 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ժուրսակ

Ժուրսակ (ֆր.՝ Joursac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 155 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.34 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.11 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 75 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 97 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 61-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 36։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 62,9 %։ 61 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 60 անձ (33 տղամարդ և 27 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 36 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ռայան Մեյսոն

Ռայան Գլեն Մեյսոն (Կաղապար:Lange-en, հունիսի 13, 1991(1991-06-13), Enfield, Էնֆիլդ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Հալլ Սիթի» ակումբի և Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Ռայանը «Տոտտենհեմի» ակադեմիայի սան է։ Ակումբի մեծահասակների թիմ տեղափոխվելուց հետո Մեյսոնը վարձավճարով խաղացել է «Յովիլ Թաունում», «Դոնկաստեր Ռովերսում» «Միլուոլում» «Սուիդոն Թաունում» և «Լորյանում»։


== Կարիերա ==


=== Տոտտենհեմ Հոտսպուր ===
2015 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Մեյսոնն իր առաջին խաղն անցկացրեց «Տոտտենհեմի» առաջին թիմում։ «Արսենալի» դեմ այդ խաղն ավարտվեց 1։1 հաշվով և Ռայանը մասնակցեց ողջ հանդիպմանը։ Ակումբի կազմում իր առաջին գոլը խփել է «Սուոնսի Սիթիի» դարպասը (3։2):


== Ելույթները հավաքականում ==
Ռայան Մեյսոնը հանդես է եկել Անգլիայի Մ16, Մ19, Մ20 և ազգային հավաքականներում։
2015 թվականի մարտի 23-ին «Երեք առյուծների» գլխավոր մարզիչ Ռոյ Հոջսոնը վնասվածք ստացած Ադամ Լալանայի փոխարեն հավաքական հրավիրեց Մեյսոնին։ Նորամուտը կայացավ մարտի 31-ին՝ Իտալիայի հավաքականի հետ ընկերական խաղում, որտեղ նա դաշտ մտավ 74-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Ջորդան Հենդերսոնին։ Խաղն ավարտվեց 1։1 հաշվով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռայան Մեյսոնը Տոտտենհեմի պաշտոնական կայքում (անգլ.)
Ռայան Մեյսոնը Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում (հայ.)
Միայնություն

Միայնություն, սոցիալ-հոգեբանական երևույթ, մարդու զգացմունքային բարդ և անհաճո վիճակը, կապված մարդու մոտ դրական, էմոցիոնալ կապերի բացակայության և/կամ նրանց կորցնելու վախի հետ։ Այս հայեցակարգի շրջանակներում առանձնացնում են երկու տարբեր եզրույթներ՝ դրական մենակություն և բացասական մենակություն, բայց ավելի հաճախ միայնություն հասկացությունը բացասական նշանակություն ունի։
Միայնություն անձը կարող է զգալ նույնիսկ այլ մարդկանցով շրջապատված լինելով հանդերձ։ Մենակության պատճառները տարբեր են և ներառում են ընկերական, մտավոր, հոգեբանական և նույնիսկ ֆիզիկական նախադրյալներ։
Վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ մենակության ցուցիչները ամենից շատ նրանց մոտ են, ովքեր ամուսնացած են, ունեն հարաբերություններ, ընտանիքի մշտական անդամ են, վետերան են կամ հաջողված են իրենց ասպարեզում։ Մենակությունը հին ժամանակներից հետազոտված նյութ է, որը միշտ ներառված է եղել գրականության տարբեր ժանրերում։ Մենակությունը նաև բացատրվում է որպես «ընկերական ցավ». ունի հոգեբանական վիճակ, որը մղում է տառապող անձին, որ ընկերական հարաբերությունները վերացնի։


== Հետևանքներ ==


=== Մտավոր առողջություն ===

Մենակությունը միշտ կապված է ընկճման և վհատման հետ, ինչը կարող է տանել դեպի ինքնասպանություն։ Էմիլ Դյուրկհեյմը բացատրում է, որ մենակությունը, հատկապես այն տեսակը, որը տառապող անձին դրդում է վերջ տալ ընկերական հարաբերություններին, եսասիրական ինքնասպանության գլխավոր պատճառներից է։ Չափահասների մոտ մենակության համար մեծ դեր են խաղում ընկճումը և ալկոհոլիզմը։ Մենակությամբ տառապողները տառապում են նաև անքնությամբ, ինչը պատճառ է դառնում աշխատանքի մակարդակը ձախողելուն և վատթարացնելուն։ Փոքրերի մոտ ընկերական հարաբերությունների պակասը ամբողջովին տանում է դեպի հակաընկերական կեցվածքի և ինքնակործանիչ վարվելակերպի։ Թե' չափահասների, թե' փոքրերի մոտ մենակությունը բացասական է ազդում սովորելու և հիշողության կարողությունների վրա։ Մենակությունը անքնության կողմից ունի ամենաբացասական հետևանքները։


== Տես նաև ==
Աուտոֆոբիա
Սոցիալականացում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
How Loneliness Reshapes the Brain - Quanta Magazine
Одиночество: год спустя Archived 2009-08-30 at the Wayback Machine.
Belyaev, Igor A. and Lyashchenko, Maksim N. (2020) “Socio-cultural determinacy of human loneliness”, Journal of Siberian Federal University. Humanities and Social Sciences, vol. 13, no. 8, pp. 1264–1274, DOI: 10.17516/1997-1370-0640.
Ռովնոպոլ (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌովնոպոլՌովնոպոլ (ուկրաիներեն՝ Рівнопіль), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռովնոե Պոլե, Լատեն-Խուտոր։ Հիմնադրվել է 1858 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռովնոպոլ գյուղում բնակվում էր 1 427 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բորյան

Բորյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արմենակ Հարությունի Բորյան (1886-1918), հեղափոխական գործիչ, բանաստեղծ, լրագրող, Բաքվի 26 կոմիսարներից։
Բագրատ Հարությունի Բորյան (1882-1938), պատմաբան, պետական գործիչ։
Գուրգեն Միքայելի Բորյան (1915-1971), բանաստեղծ, դրամատուրգ, մանկագիր, թարգմանիչ։
Խորեն Հարությունի Բորյան (1892-1919), բանաստեղծ։


== Տես նաև ==
Բորիկյան
Բորոյան


== Ծանոթագրություններ ==
Մուլեն դե լա Գալետ

Մուլեն դե լա Գալետ, հողմաղաց, որը գտնվում է Փարիզի Մոնմարտր թաղամասի վերին մասում։ Մոնմարտրի այս խորհրդանիշը պատկերել են բազմաթիվ նկարիչներ, ինչպիսիք են Ժորժ Միշելը, Թեոդոր Ռուսոն, Ժան-Բատիստ Կորոն, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարը, Անրի Թուլուզ-Լոտրեկը, Սանտյագո Ռուսինոլը, Ռամոն Կասասը, Վինսենթ վան Գոգը և Պաբլո Պիկասոն։ Հողմաղացը 1939 թվականից համարվում է ճարտարապետական հուշարձան և պահպանվում է պետության կողմից։
Բլրի վրա մի փոքր ներքև գտնվում է համանուն ռեստորանը։ Ռեստորանն ունի հողմաղաց՝ Մուլեն Ռադե ռեստորանի և երկու ջրաղացների սեփականատերերի անունով։ Ռեստորանը պատկերվել է նաև իմպրեսիոնիստների, առաջին հերթին՝ Ռենուարի կտավների վրա։


== Ջրաղացը և ռեստորանը գեղանկարչության մեջ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Լուն Վոժ (Լոպ Յուի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուն Վոժ (այլ կիրառումներ)Լուն Վոժ (ռուս.՝ Лун-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լոպ Յու գետի ձախ ափին 122 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000014497
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001449
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
(1644) Ռաֆիտա

(1644) Ռաֆիտա (անգլ.՝ Rafita), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Ռաֆայել Կառասկոյի կողմից Մադրիդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,548373 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1511 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9456 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1485,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242276 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,02° անկյուն։
Ռաֆիտա աստերոիդը գլխավորում է Ռաֆիտայի աստերոիդների ընտանիքը, որը տեղաբշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1644) Ռաֆիտա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(7145) Լինզեքսու

(7145) Լինզեքսու (անգլ.՝ Linzexu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի հունիսի 7-ին Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագրի կողմից Քսիլոնգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,563753 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,113 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0145 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1499,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240099 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,03° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7145) Լինզեքսու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վայվառա (Էստոնիայի շրջան)

Վայվառա շրջան (էստ․՝ Vaivara vald), շրջան Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Սինիմյաե գյուղական ավանը։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1813 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 4,56 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը (էստոներեն)
Սուեզ (մուհաֆազա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուքսոր (այլ կիրառումներ)Սուեզի մարզ (արաբ․՝ السويس‎‎‎‎), Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության 29 մուհաֆազաներից մեկը։ Սուեզի մաուֆազայի վարչական կենտրոնը համարվում է համանուն քաղաքը, որը հանդիսանում է նաև վարչական միավորի ամենախոշոր բնակավայրը։ Մուհաֆազան ազատ ելք ունի դեպի Կարմիր ծով։ Այստեղ է գտնվում մարդկության համար կենսական նշանակություն ունեցող Սուեզի ջրանցքը։
Մաուֆազան զբաղեցնում է 9002 կմ² տարածք և համարվում է 13-րդ ամենամեծ վարչական միավորը երկրի ներսում։ Համարվում է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության զբոսաշրջային գլխավոր մարզերից մեկը։


== Վարչական բաժանում ==
Մաուֆազան իր հերթին բաժանված է 5 շրջանների, որոնցից մի քանիսը ունեն քաղաքային կարգավիճակ։ 5 շրջաններն իրենց հերթին բաժանված են գյուղական բնակավայրերի.

ալ-Սուեզ (արաբ․՝ السويس‎‎)
ալ-Արբայն (արաբ․՝ إل أربين‎‎)
ալ-Իթակա (արաբ․՝ إيثاكا‎‎)
ալ-Գանայն (արաբ․՝ شركة الجناين‎‎)
Ֆեյսալ (արաբ․՝ فيصل‎‎)


== Բնակչություն ==
2014 թվականի տվյալներով մաուֆազայի ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 510 935 մարդ։ Այդ ցուցանիշով այն գրավում է 21-րդ տեղը Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության մարզերի շարքերում։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 510 935 մարդ/կմ²։
Հիմնական բնակիչները արաբներն են, որոնք իսլամի դավանողներ են։ Մյուս խոշոր ազգային փոքրամասնություններն են բեդվիններն ու նուբիացիները։
Սուեզի մուհաֆազայի պաշտոնական լեզուն արաբերեն է, որը աֆրասիական ընտանիքի սեմական լեզվախմբին պատկանող լեզու է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Նշումներ ==
Չիգնի

Չիգնի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 426 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անդոկիդես

Անդոկիդես (հուն․՝ Ἀνδοκίδης, մ.թ.ա. 6-րդ դար - անհայտ), հնագույն ժամանակաշրջանի սափորանկարիչներից մեկը, Ատտիկայից։ Նկարիչը, որի գործունեության ակտիվ շրջանը եղել է մ. թ. ա. 530-510 թվականներին, համարվում է սափորանկարչության կարմիր ոճի հիմնադիրը։
Նրա աշխատանքներն առանց ստորագրության են եղել, և նրա իրական անունն անհայտ է։ Նա նշանավորվել է որպես եզակի արվեստագետ այն ոճի շնորհիվ, որը նկատվել է մի քանի նկարներում։


== Կյանք և գործունեություն ==

Սափորանկարչի իսկական անունը չի պահպանվել պատմության մեջ։ Իր «ծառայողական» անունը նա ստացել է բրուտագործ Անդոքիդեսի անունով, որը անանուն նկարված սափորների հինգ անոթների վրա թողել է իր ստորագրությունը։ Բացառությամբ երեք «աչքերով գավաթները» (այսինքն `հակառակ կողմում գտնվող աչքերի պատկերը), մնացած բոլոր պահպանված ամֆորայի ոճի սափորները Անդոքիդեսի աշխատանքներն են։ Անդոքիդեսը համարվում է հայտնի բրուտագործ և նկարիչ Էքսեքիայի աշակերտը, ով աշխատել է սև գույնի սափորի նկարչության ոճով։ Հիշատակվում է, որ խեցեգործության մեջ գունավոր նկարչության առաջին փորձերը արել է հենց նա։ Անդոքիդեսի սափորանկարչության աշխատանքներից յոթը, որոնցից վեցը ամֆորներ են և մեկը բաժակ, վերագրվում են որպես երկլեզու, այսինքն, միաժամանակ ներկված են երկու ոճով` սև և կարմիր։ Որոշ գիտնականներ (օրինակ, Ջոն Դ. Բեզլեյը) կարծում են, որ այդ ծաղկամանի սև գույնի կողմը նկարվել է սափորանկարիչ Լիսկիպիդի կողմից։ Անդոկիդը գրել է նաև դիցաբանական թեմաներ, հիմնականում Հերակլեսի կյանքից։ Նրա նկարների ֆիգուրները մի փոքր անկյունային են և անշարժ, սակայն ըստ Վերգամների դրանք բավականին «լի են միամտությամբ և ուրախ հմայքով»։ Անդոքիդեսի ստեղծագործական աշխատանքի բնորոշ հատկանիշներից մեկը տնտեսող մոտեցումն է նկարի ներքին գծերի և նկարչական արվեստը դեպի պատկերում գտնվող հագուստիի ոճին։ Անդոքիդեսը չի սպառել նոր ոճի սափորանկարչության բոլոր հնարավորությունները, այլ դրանք արտացոլվել են սափորանկարիչ Եֆրոնյայի ոճում, որն արվեստի պատմության մեջ ստացել է «սափորանկարիչ-պիոներ» անունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Andokides Painter-ը Վիքիպահեստում
932

932 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 932 թվականն է, 
X դարի 32-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Վիգեն Գևորգյան

Վիգեն Տիգրանի Գևորգյան (դեկտեմբերի 27, 2000(2000-12-27), Ակունք, Արագածոտնի մարզ, Հայաստան - նոյեմբերի 7, 2020(2020-11-07)), ՀՀ ԶՈՒ ծառայող, 44-օրյա պատերազմի մասնակից, «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանակիր։


== Կյանք ==
Վիգեն Գևորգյանը ծնվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Արագածոտնի մարզի Ակունք գյուղում։ 2006 թվականին հաճախել է Թալինի թիվ 1 հիմնական, ապա՝ 2015 թվականին՝ ավագ դպրոց, որտեղ էլ ավարտել է ուսումը 2018 թվականին։ Նույն տարում ընդունվել և մեկ տարի սովորել է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի Կառավարման և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետում, ապագա տնտեսագետ էր։ 


== Զինվորական ծառայություն ==
Վիգեն Գևորգյանը պարտադիր զինվորական ծառայության է մեկնել 2019 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ծառայության անցնելով ԼՂՀ «Մարտունի 3» զորամասում որպես 1-ին հրաձգային գումարտակի նռնականետային դասակի ՀԱՆ-17 նռնականետի 4-րդ հաշվարկի հրամանատար։


=== 44-օրյա պատերազմ ===

Վիգեն Գևորգյանը գտնվում էր հոսպիտալում, երբ սկսվեց պատերազմը։ Չսպասելով դուրսգրման՝ սեպտեմբերի 29-ին, շտապում է առաջնագիծ։ Նա իրենց ստորաբաժանման կազմով անմիջապես պաշտպանության է անցել զորամասի պաշտպանության հատվածում, կատարել իրենց առաջադրված խնդիրները։ 
Հոկտեմբերի 5-ին գումարտակի կազմով մեկնել են Ջրականի շրջան, անցնելով պաշտպանության Դաշքեսանի ուղղությամբ, փայլուն կատարել է իր առջև դրված մարտական խնդիրները։ Հոկտեմբերի 9-ին մասնակցել է Դուլդուլ բարձունքում մղվող ծանր մարտերին, որպես նռնականետի հրամանատար՝ կատարել է իր խնդիրը։ 
Հոկտեմբերի 10-ին ստորաբաժանման կազմում մասնակցել է «9-րդ կիլոմետր» կոչվող տեղամասում մղվող պաշտպանական մարտերին։ 
Նոյեմբերի 1-ից ստորաբաժանման հետ պաշտպանական մարտեր է մղել Մարտունու մատույցներում, մասնակցելով Կոհակ բարձունքի ուղղությամբ մղվող մարտերին։ Օրեր շարունակ դիմագրավել են հակառակորդի մեծածավալ ուժերի հարձակումներին, կանխել նրանց ներխուժումը Մարտունի քաղաք։ 
Նոյեմբերի 7-ին Կոհակ կոչվող տեղամասում ստորաբաժանման կազմով մարտ են մղել, Վիգեն Գևորգյանը վերջին ճիգերն է գործադրել իր առջև դրված խնդիրը կատարելու ուղղությամբ, սակայն հակառակորդի արձակած հրետանային կրակի արկից ստացել է մահացու բեկորային վիրավորում։


== Պարգևներ ==
Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի 2021 թվականի հունիսի 16-ի հրամանագրով Արցախի հանրապետության պետական սահմանը պաշտպանելու գործում ցուցաբերած արիության համար Վիգեն Գևորգյանը հետմահու պարգևատրվեց «Մարտական ծառայություն» մեդալով։
2021 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վիգեն Գևորգյանը Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։


== Հիշատակ ==
Ընտանիքի և ընկերների նախաձեռնությամբ տպագրվել է «Հոգիս՝ ձեզ վահան» գիրքը, որտեղ հավաքված են նրա ընկերների, մտերիմների հուշերը։ Գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 27-ին իր ծննդյան օրը Թալինի երաժշտական դպրոցում։
Հուղարկավորվել է Թալինի պանթեոնում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հունիսերեքյան պետական հեղաշրջում (1907)

Հունիսերեքյան պետական հեղաշրջում, ցարիզմի քաղաքական գործողություն, որն արտահայտվեց 2-րդ պետական դումայի ցրումով և, ի խախտումն
1905 թվականի հոկտեմբերի 17-ի մանիֆեստի (Մանիֆեստ 1905 թվականի հոկտեմբերի 17-ի) ու 1906 թվականի հիմնական ընտրական օրենքի, 1907 թվականի հունիսի 3-ին նոր ընտրական օրենքի ընդունումով (առանց Դումայի և Պետական խորհրդի վավերացման)։


== Մինիստրների խորհրդի պահվածքը ==
Մինիստրների խորհրդի նախագահ Պյոտր Ստոլիպինի գիտությամբ պահնորդական բաժանմունքը Պետական դումայի ս-դ. ֆրակցիային մեղադրեց հակապետական հեղաշրջում նախապատրաստելու մեջ։ Ցարական կառավարությունը պահանջեց դատի տալ Դումայի ս-դ. 55 պատգամավորների և հունիսի 3-ի լույս գիշերը, չսպասելով դումայական քննիչ հանձնաժողովի որոշմանը, ձերբակալեց նրանց։ Նույն օրը հայտարարվեց Դուման ցրելու և ընտրական կարգը փոփոխելու մասին։ Նոր օրենքով գյուղացիական ընտրողների թիվը կրճատվեց 44-ից 22%-ի, բանվորներինը՝ 4-ից—2%-ի։ Ազգային շատ ծայրամասեր ընդհանրապես զրկվեցին ներկայացուցչությունից (Կովկասին 29-ի փոխարեն տրվում էր 10, Լեհական թագավորությանը՝ 37-ի փոխարեն 14 տեղ)։ Մեծ մասը (65%) տրվեց կալվածատերերին և խոշոր բուրժուազիային (աջ օկտյաբրիստներ, օկտյաբրիստ-կադետներ)։


== Արդյունքը ==
Հունիսերեքյան պետական հեղաշրջումով նշանավորվեցին 1905—1907 թվականների հեղափոխության պարտությունը Ռուսաստանում (Ռուսական հեղափոխություն 1905—1907 թվականներ), սկսվեց ստոլիպինյան ռեակցիայի ժամանակաշրջանը։
Մոնտեմանո

Մոնտեմանո (իտալերեն՝ Montemagno), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1239 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 78 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 16 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։ Բնակչության հովանավորն է Սուրբ Մարտին Թուրինացին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0141 63575
Էլեկտրոնային փոստ։ info@comune.montemagno.at.it
Պաշտոնական էջ։ http://www.comune.montemagno.at.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Տերեխովկա (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏերեխովկաՏերեխովկա (ռուս.՝ Тереховка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բայթալյան

Բայթալյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ալեքսանդր Բայթալյան (1900-ական թթ.-1978), դերասան։


== Տես նաև ==
Բայթարյան


== Ծանոթագրություններ ==
Gemeinsame Normdatei

Gemeinsame Normdatei (GND), գերմանական դասակարգման և համակարգման համակարգ՝ նախատեսված հիմնականում գրադարանների համար։ GND-ն մեկնարկվել է 2012 թվականի ապրիլին Գերմանիայի ազգային գրադարանի կողմից՝ զանազան գրադարանային ցանցերի հետ համագործակցության շրջանակներում։
Ներառում է գրառումների չորս համակարգ՝ Personennamendatei (PND), Schlagwortnormdatei (SWD), Gemeinsame Körperschaftsdatei (GKD) և Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs (DMA-EST)։
2012 թվականի ապրիլի 5-ի դրությամբ GND-ում առկա է 9 493 860 գրառում, այդ թվում 2 650 000 անձեր։


== Գրականություն ==
Christel Hengel-Dittrich. Das Projekt Gemeinsame Normdatei — GND. In։ Dialog mit Bibliotheken. Jg. 22, H. 1, S. 36.
«Bereitstellung des ersten GND-Grundbestandes»։ 19 апрель 2012։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-26-ին։ Վերցված է 2015-08-20 


== Արտաքին հղումներ ==
Էլեկտրոնային գրացուցակ՝ OGND (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg)
Էլեկտրոնային գրացուցակ՝ DNB-Portal (Deutsche Nationalbibliothek)
Über das Projekt Gemeinsame Normdatei Archived 2012-05-08 at the Wayback Machine. (Deutsche Nationalbibliothek)
Վահան Չերազի հուշարձան

Վահան Չերազի հուշարձան,  հայ մարզիկ, մանկավարժ, Կ.Պոլսի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության սկաուտական շարժման ռահվիրա, հասարակական-քաղաքական գործիչ Վահան Չերազի հուշարձանը Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքի կենտրոնական՝ Վարդանանց հրապարակում։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը տեղադրվել է Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միության 100-ամյակի շրջանակներում՝ 2018 թվականի հուլիսի 23-ին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Չերազի աղջիկը`Բյուրակն Չերազը, թոռներից Ավետիք Իշխանյանը, ՀՄԸՄ վարչության անդամներ, 26 երկրների 1200 սկաուտներ, հյուրեր։


=== Վահան Չերազը Ալեքսանդրապոլում ===
1920 թվականին Վահան Չերազը Հայաստանի կրթության նախարար Նիկոլ Աղբալյանի հրավերով Պոլիսից տեղափոխվել է Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի) հայրենիքում  մարզական կյանքը զարգացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակաշրջանում Ցեղասպանությունը վերապրած որբերի մի մասը կենտրոնացած էր Ալեքսանդրապոլում։ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Չերազը, անտեսելով իրեն սպառնացող վտանգը և հարազատների զգուշացումները, նախընտրում է մնալ հայրենիքում, իսկ 1921 թվականին մասնակցում է Փետրվարյան ապստամբությանը։ Խորհրդային կարգերի օրոք Վահան Չերազը Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի) աշխատում է Ամերիկյան օգնության կոմիտեում (Արմենկոմ), զբաղվում հայ որբերի խնամակալությամբ, կազմակերպում սկաուտական և մարզական մանկապատանեկան խմբեր։ 1924 թվականին Չերազն անհիմն մեղադրվում է «լրտեսության մեջ հօգուտ ԱՄՆ-ի և Անգլիայի», աքսորվում Սիբիր, որտեղ սպանվում է 1927 թվականին։ Չերազի կինը՝ Վարդանուշ Չերազը, գնդակահարվել է 1937 թվականին։


== Տվյալներ ==
Քանդակագործը Չերազին կերտել է սկաուտական համազգեստով, խրոխտ, առնական, վեհ, ստատիկ վիճակի մեջ՝ հաղորդելով դինամիկա, կանգնած մայր հողին։ Բրոնզաձույլ արձանը տեղադրված է Գյումրիի Չերազի անվան փողոցում։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Սամվել Պետրոսյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վահան Չերազի արձանը Գյումրիում
Ֆրանտիշեկ Կրժիժիկ

Կրժիժիկ Ֆրանտիշեկ (չեխ.՝ František Křižík, հուլիսի 8, 1847(1847-07-08), Plánice - հունվարի 22, 1941(1941-01-22), Stádlec), չեխ էլեկտրատեխնիկ, գյուտարար, արդյունաբերող։


== Կենսագրություն ==

1873 թ.-ին առաջադրել է երկաթուղային ազդանշանման և բլոկավորման նոր համակարգ, որը 1882 թ.-ին կիրառվել է Սեն-Գոթարդի թունելում (Շվեյցարիա)։ 1880 թ.-ին հայտնագործել է դիֆերենցիալ էլեկտրական աղեղային լամպը (1882 թ.-ին արտոնագրվել է)։ 1881 թ.-ին հիմնադրել է առաջին չեխական էլեկտրատեխնիկական գործարանը Պլզենում, իսկ երկու տարի հետո՝ երկրորդը, Պրահայում։ Կրժիժիկը Չեխոսլովակիայի տերիտորիայում կառուցել է առաջին էլեկտրակայանը (1888 թ.), տրամվայի առաջին փորձնական գիծը Պրահայում (1891 թ.)։


== Հիշատակ ==
Պրահայի մետրոպոլիտենի կայարաններից մեկը կոչվում է Կրժիժիկի անունով
Պլզենում տեղադրված է Կրժիժիկի հուշարձանը
Կրժիժիկի անունով է կոչվում աստերոիդներից մեկը


== Ծանոթագրություններ ==
Ուպպի

Ուպպի (ֆր.՝  Huppy), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 781 մարդ, բնակչության խտությունը` 72.25 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.81 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 499 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 370-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 129։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,1 %։ 370 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 338 անձ (179 տղամարդ և 159 կին)։ Գործազուրկ են եղել 32 անձ (16 տղամարդ և 16 կին)։ 129 անաշխատունակներից 43-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վահրամ Դումանյան

Վահրամ Ժորայի Դումանյան (սեպտեմբերի 9, 1962(1962-09-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների հայ դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախկին նախարար (2020-2022)։


== Կենսագրություն ==
Վահրամ Դումանյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ 1979-1984 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, 1984-1990 թվականներին՝ Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Ա. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտում։
Աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում, Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Ա. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտում, Լեհաստանի Ս. Բանախի անվան միջազգային մաթեմատիկական կենտրոնում, Գերմանիայի Թրիերի համալսարանում, Գերմանիայի Պադերբորնի համալսարանում։ 
Հայկական մաթեմատիկական ասոցիացիայի անդամ է, մասնագիտական խորհրդի անդամ է, արժանացել է Երևանի պետական համալսարանի և Կրթության և գիտության նախարարության ոսկե մեդալների։
Շուրջ 5 տասնյակ ուսումնամեթոդական և գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
2020 թվականի նոյեմբերին Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար։
2008-2019 թվականներին եղել է ԲՈԿ-ի «Մաթեմատիկական կիբեռնետիկա» մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղար։
2001-2020 թվականներին եղել է ICPC համալսարանական թիմերի ծրագրավորման միջազգային օլիմպիադայի Հայաստանի տարածաշրջանի տնօրեն։
2020 թվականի նոյեմբերի 23-ից Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարար է։
2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, իր հրաժարականի դիմումի հիման վրա ազատվել է ԿԳՄՍ նախարարի պաշտոնից։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆոշկի

Ֆոշկի (ուկրաիներեն՝ Фошки), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ֆոշկի գյուղում բնակվում էր 417 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կենտրոնական Կոնգո

Ներքին Կոնգո՝ (ֆր.՝ Bas-Congo), շրջան Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։


== Ընդհանուր տվյալներ ==
2005 թվականի սահմանադրության համաձայն այս տարածքը իր հին սահմաններով 2009 թվականին մտնում է Կենտրոնական Կոնգոյի մեջ (Congo Central):

Ներքին Կոնգո տարածաշրջանի տարածքը կազմում է 53 920 կմ²։
2006 թվականի տվյալներով տարածաշրջանի բնակչությունը կազմում է 3 734 600 մարդ։
Բնակչության խտությունը կազմում է 69,3 մարդ/կմ² (2006):
Այս շրջանի վարչական կենտրոնը Մատադի քաղաքն է։
Տարածաշրջանի բնակչության մեծ մասը կազմում են բակոնգո ազգի ներկայացուցիչները, որոնք խոսում են Կոնգո (լեզու) լեզվով։
Ներքին Կոնգո շրջանը կազմավորվել է 1960 թվականին ։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Ներքին Կոնգո տարածաշրջանը ԿԴՀ-ի մարզերից ամենաարևմտյանն է և միակն է, որ ելք ունի դեպի ծով։ Սեպտեմբերի 2-ից մասնակցի՛ր Մոլորակի շուրջը հետազոտական նախագծի երրորդ միամսյակին։
Կոնգոյի Հանրապետությունը հարավից սահմանակցում է ԿԴՀ-ի այս շրջանի հետ։ Ինչպես նաև այս շրջանը հարավից սահմանակցում է Անգոլայի, Հյուսիս արևմուտքում Կաբանդայի, իսկ հարավ արևմուտքում այս մարզը ելք ունի դեպի Ատլանտյան օվկիանոս։ Այս շրջանը ձգվում է արևելքից արևմուտք և բաժանվում է երկու մասի Կոնգո գետի միջոցով։


== Վարչական Բաժանում ==
Այս շրջանի հայտնի քաղաքներն են ՝

Մատադի
Բոմա
Մուանդա
Նբանձա-Նուգունդու
Կիտոնա
Լուկուլա


== Տնտեսություն ==
Այս շրջանում ավելի զարգացած է գյուղատնտեսությունը։ Մարդիկ զբաղվում են ձկնորսությամբ և նավթի արդյունահանությամբ։


== Լուսանկարներ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Արարիի գավառ

Արարիի  (պորտ.՝ Microrregião do Arari) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի մեջ։ Մտնում է Ագլոմերացիա նահանգի Բելու Օրիզոնտի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 127 950 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 28 948,830  կմ²։ Բնակչության խտությունը 4,4  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 302 700 002,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 2 446,22 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,666։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Շավիս
Մուանա
Սորի
Ուրակաևո (գյուղ, Կուգարչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւրակաևոՈւրակաևո (ռուս.՝ Уракаево, բաշկիրերեն՝ Ураҡай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 106 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սպագետտի

Սպագետտի (իտալերեն՝ Spaghetti), մակարոնեղենի տարատեսակ (իտալերեն՝ Pasta) շրջանագծային կտրվածքով, որի տրամագիծը մոտ 2 մմ է իսկ երկարությունը, որպես կանոն՝ 25 սմ։ Առավել բարակ սպագետտիներն անվանում են «սպագետտինի» (իտալերեն՝ Spaghettini), իսկ առավել հաստ կտրվածք ունեցողներին՝ «սպագետտոնի» (իտալերեն՝ Spaghettoni)։ Սպագետտիի հայրենիքը համարվում է Իտալիան։ Այս մակարոնը լայնորեն կիրառվում է իտալական խոհանոցում և հաճախակի մատուցվում է տոմատի մածուկով։ Համարվում է իտալական ազգային կերակուրների հիմքը. օրինակ՝ Spaghetti Napoli (սպագետտին նեապոլիտանական ձևով)՝ տոմատի մածուկով, Spaghetti all’Aglio ed Olio (սպագետտին սխտորով և յուղով)՝ ձիթապտղի տաք յուղով և նրանում թեթևակի տապակած սխտորով։


== Պատմություն ==
Սպագետտին առաջին անգամ պատրաստվել է Նեապոլում։ Պոնտեդասիո քաղաքում, որը Ջենովայի հարևանությամբ է, գտնվում է սպագետտիի թանգարանը, որտեղ հավաքված են այս սննդամթերքի հարյուրավոր բաղադրատոմսեր։ Այստեղ է պահպանվում նաև մի փաստաթուղթ (Ջենովայի արխիվից)՝ թվագրված 1279 թվականի փետրվարի 4-ին, որտեղ խմորից պատրաստած խոհանոցային արտադրանքը նշված է «մակարոնիս» անվանումով։
«Մակարոնի տոնակատարություն» անվամբ ամենամյա ավանդական տոնը անցկացվում է Գրանյանոյում՝ Նեապոլի մոտակայքի քաղաքներից մեկում։
Հենց այստեղ էլ գտնվում են մակարոնեղենի բազմաթիվ գործարաններ, որոնց արտադրանքը հանվում է Եվրոպայի, Ասիայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի շուկաներ։


== Սպագետտիի տեսակներ ==
Սպագետտիի թանգարանում պահպանվում են ավելի քան 176 տեսակի մակարոնեղեն։ Իտալական «spaghetti» բառը բոլոր մակարոններին չի վերաբերում։ Այն հատուկ է միայն այս տարատեսակին։ Սկզբնականում սպագետտիի երկարությունը կազմել է 50 սմ, սակայն ժամանակի ընթացքում, տարածք տնտետեսելու նպատակով, երկարությունը նվազեցվեց մինչև 25 սմ-ի։ Չնայած, որ, այսօր էլ կարելի է գտնել կեսմետրանոց սպագետտիներ, որոնք պատրաստում են իտալացի արկածախնդիր խոհարարները։
Սպագետտին, որպես կանոն, մատուցվում է ինչ-որ մի սոուսով, որոնց թիվը հասնում է ավելի քան տասը հազարի։ Փաստացիորեն այն, ինչ որ կարելի է ուտել, ավելացվում է սպագետտիի մեջ։ Իտալիայում այս մակարոնի մեջ տարատեսակ համեմունքների ավելացումը համարվում է կարևոր և նախընտրելի «գիտություն»։ Հասարակության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում մակարոն պատրաստող վարպետը։
Իտալիայի քսան շրջաններում տարբեր է սպագետտիի պատրաստման եղանակները։ Քանի որ դրանց մեծամասնությունը ելք ունի դեպի ծով, ապա մակարոնեղենի հետ մատուցվում է ծովամթերք։ Իսկ «ցամաքային շրջաններում»՝ Վալլե դ’Աոստա, Տրենտինո Ալտո Ադիջե, Արևելյան Տոսկանա, ավելացնում են անտառի և գյուղատնտեսական բարիքներ։ Սիենայում մեծ քանակությամբ աղացած միս են ավելացնում։ Սիցիլիայում և Սարդինիայում մատուցելիս սպագետտիին ավելացնում են ձուկ, սիպել, կաղամար, կակղամորթ, ծովախեցգետին, լանգուստ։
Ջենովայում մատուցում են կանաչ գույնի սոուսով՝ «պեստրո ալլա ջենովեզե», որի բաղադրության մեջ մտնում է ռեհանի տերևներ, սխտոր, միջերկրածովային սոճու կաղիններ և այծի պանիր։
Լացիո շրջանում, և իհարկե նաև Հռոմում, ավանդական սոուս է համարվում կարբոնարան (Spaghetti alla carbonara), որի բաղադրության մեջ կան ձու, հավի կրծքամիս և աղացած պղպեղ։


== Փաստեր ==
Մի քանի ատամներով սպագետտիի պատառաքաղը հայտնվել է դեռևս 1700 թվականին:
«Կեր, աղոթիր, սիրիր» ֆիլմում 44-րդ րոպեին կա Լուկա Սպագետտի անունով հերոս, որի ընտանիքը, իբր թե, հորինել է սպագետտին։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուրնայա (գետ, Լադոգի լիճ)

Բուրնայա (ֆիններեն՝ Taipaleenjoki), գետ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզում։


== Աշխարհագրություն ==
Բուրնայա գետը սկիզբ է առնում Սուխոդոլսկի լիճից և թափվում է Լադոգա լիճ։


== Ջրագրություն ==
Բուրնայա գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Տես նաև ==
Ակունք և Գետաբերան


== Արտաքին հղումներ ==
Բուրնայա գետը քարտեզի վրա
Ջին Սիմոնս (երաժիշտ)

Ջին Սիմոնս (անգլ.՝ Gene Simmons, օգոստոսի 25, 1949(1949-08-25), Տիրաթ Քարմել, Հայֆայի մարզ, Իսրայել), ամերիկացի բաս-կիթառահար, դերասան, վոկալիստ։ Ամերիկական հայտնի Kiss խմբի հիմնադիրներից։
Սիմոնսը ծնվել է 1949 թ. օգոստոսի 25-ին Իսրայելում։ Ութ տարեկանում նա մոր` Ֆլորենս Քլեյնի հետ մեկնել է Նյու Յորք։ Ֆլորենսը և նրա եղբայրը` Լարի Քլեյնը, միակն են եղել իրենց ընտանիքում, ովքեր տեսել և ենթարկվել են հոլոքոստի։ Սիմոնսի հայրը` Ֆերրի Ուիթզը, ընտանիքի հետ Ամերիկա չի մեկնել։ Ամերիկա մեկնելուց հետո երիտասարդ Հաիմ Ուիթզը անունը փոխում է` դարձնելով Յուջին Քլեյն (ապա Ջին Քլեյն)` վերցնելով մոր ազգանունը։ 1960-ականների վերջին նա վերցրեց Սիմոնս ազգանունը` քսանականների նշանավոր ռոք-կատարող Ջեմփին Ջին Սիմոնսի պատվին։


== Կյանքի վաղ տարիները և կարիերան ==
Իր խմբում Ջինը սկսել է նվագել դեռ դեռահաս տարիքում։ Խումբը սկզբում կոչվել է Linx, իսկ հետո վերափոխվել է The Mising Links-ի։ Վերջ ի վերջո Սիմոնսը կազմալուծում է խումբը և ստեղծում մի նոր խումբ` The Long Island Sounds անվանումով։ Այս տարիներին նա գումար էր վաստակում` ամսագրեր հրատարակելով և կոմիքսներ վաճառելով։ Սիմոնսը մի քանի տարի սովորեց քոլեջում, ապա ստեղծեց մի նոր խումբ`Bullfrog Bheer-ր, և գրեց «Leeta» դեմո-կոմպոզիցիան։ 1970-ականների սկզբին Սիմոնսը Սթենլի Հարվի Այզենի հետ (նույն ինքը Փոլ Սթենլին) ստեղծեց Wicked Lester ռոք խումբը։ Գոհ չլինելով խմբից և պարբերաբար անդամներին փոխելով` ի վերջո Սիմոնսն ու Սթենլին թողեցին խումբը։ Նրանք որոշեցին կազմավորել ամենալավ ռոք խումբը։ Թմբկահարի փնտրտուքների մեջ գտնվելով` Սիմոնսն ու Սթենլին ի վերջո գտան Փիթեր Քրիսին, ով նվագում էր Բրուքլինի ակումբներում։ Շուտով նրանց միացավ Փոլ Ֆրեհլին` ավելի ուշ Էյս Ֆրեհլին` որպես սոլո-կիթառիստ։ 1974 թ. Kiss-ը թողարկեց ալբոմ։ Բեմում Սթենլին վերցրեց գլխավոր շոումենի դերը։
1983 թ-ին, երբ Kiss-ի հայտնիությունն ու փառքը նվազեց, տղաները դադարեցին դիմահարդարում օգտագործել, ինչը հանգեցրել էր խմբի այդչափ հայտնի դառնալուն։ 1995 թ-ին խմբի երկրպագուների անընդհատ բողոքները ի վերջո հանգեցրեց 1996-ից 1997 թթ. տեղի ունեցած հաջող շուրջերկրյա համերգներին։ 1998 թ.-ին խումբը թողարկեց Psycho Circus ալբոմը` առաջինը քսան տարվա մեջ` խմբի լրիվ կազմով։ Շուտով խմբի կազմում փոփոխություններ եղան` Թոմի Թայերը եկավ փոխարինելու Էյս Ֆրեհլիին, իսկ Էրիք Քարը` Փիթեր Քրիսին։


== Անձնական կյանքը ==
Հիմա Սիմոնսն ապրում է Բեվերլի-Հիլզում, կնոջ` Շենոն Թվիդի հետ։ Ունեն երկու երեխա` Նիկոլասը և Սոֆին։
Երաժիշտը ասում է, որ երբեք չի օգտագործել թմրանյութ, ծխախոտ և խմիչք։


== Ծանոթագրություններ ==
Կովկասյան խլուրդ

Կովկասյան խլուրդ (լատիներեն` Talpa caucasica), խլուրդների ընտանիքի կենդանի։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Կենտրոնական և Արևմտյան Անդրկովկասում, Հայաստանում։ Արցախում հայտնաբերվել է Մարտակերտի շրջանի Թարթառի գետահովտի անտառներում։


== Կենսակերպը ==
Գերադասում է բնակություն հաստատել անտառային և նախանտառային  գոտում, որտեղ հողերը ճահճացած չեն, փուխր են, հարուստ անձրևորդերով, հանդիպում է նաև մերձալպյան  գոտիներում, վերին սահմանը հասնում է մինչև 2500-2600 մ, սակայն բնակատեղերի նկարագրումը վերջնական համարել չի կարելի։ Վարում է թաքնված կենսակերպ, օրվա մեծ մասը անցկացնում է ստորգետնյա անցուղիներում։


== Արտաքին տեսքը ==
Աչքերն ամբողջովին փակ են նուրբ փոքր մաշկով, գանգը բավական խոշոր է, նրա ընդհանուր երկարությունը` 34,2-36 մմ է, կոնդիլոբազալ երկարությունը՝ 32,2-35 մմ, քթային բաժինը բավականին լայն է՝ 4,8-5 մմ։ Մարմնի երկարությունը քթի ծայրից մինչև պոչարմատը՝ 105-124,5 մմ, պոչի երկարությունը՝ 24-37 մմ, քաշը տատանվում է 32,5-115 գրամի սահմաններում։ Մորթախավի գույնը սևագորշ է, համարյա սև։ Սեզոնային և հասակային փոփոխություններն աննկատ են։ Երիտասարդ և հասուն առանձնյակների մոտ մազափոխությունից հետո մորթախավը ինտենսիվ սև է և մազածածկի ծայրերի արծաթափայլի շնորհիվ՝ փայլուն։


== Բազմացումը ==
Բազմացումը ձգձգված է։ Ի տարբերություն հյուսիսային շրջանների, հարավային շրջաններում այն ավելի շուտ է կատարվում։ Այս կենդանիների զուգավորումը սկսվում է փետրվարի սկզբներին, իսկ տաք եղանակներին ավելի շուտ։ Հունիս-հուլիս ամիսներին սեռական ակտիվությունը նվազում է։ Հղիությունը տևում է 38-40 օր, սերնդում ունենում են 3-4 ձագ։
Այս կենդանիների թվաքանակի կրճատման բնական պատճառներից են երկարատև երաշտը, սակավաձյուն ձմեռը, առավելապես մերձալպյան գոտում, լայնատերև անտառների հատումը։


== Նշանակությունը ==
Խլուրդները կարևոր նշանակություն ունեն հողագոյացման, հողերի օդափոխության, խոնաավության ռեժիմի պահպանության, քիմիական կազմի և բերրիության բարձրացման գործում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սիմոնոսեկիի պայմանագիր

Սիմոնոսեկիի պայմանագիրը կնքվել է Ճապոնիայի և Չինաստանի միջև 1895 թ. ապրիլի 17-ին, Սիմոնոսեկի քաղաքում՝ 1894—1895 թվականների ճապոնա-չինական պատերազմում՝ Չինաստանի պարտությունից հետո։


== Պայմանագրի կետերը ==
Չինաստանը հրաժարվում էր Կորեայի նկատմամբ իր գերիշխանությունից (ինչը հեշտացնում էր Ճապոնիայի կողմից Կորեայի զավթումը)
Ճապոնիային էր հանձնվում Տայվան կղզին, Պենխուլեդաո կղզիները և Լյաոդունյան թերակղզին
Չինաստանը վճարում էր 200 միլիոն լյան ռազմատուգանք, մի շարք նավահանգիստներ բացում առևտրի համար, ճապոնացիներին տալիս էր Չինաստանում արդյունաբերական ձեռնարկություններ կառուցելու և այնտեղ արդյունաբերական սարքավորումներ ներմուծելու իրավունք։


== Պայմանագրի միջազգային հետևանքները ==
1895 թ. ապրիլի 23-ին Ռուսաստանը, Գերմանիան և Ֆրանսիան ճապոնական կառավարությունից պահանջեցին հրաժարվել Լյաոդունյան թերակղզու անեքսիայից։ Ճապոնիան ստիպված էր զիջել՝ փոխարենը Չինաստանից ստանալով 30 միլիոն լյան լրացուցիչ ռազմատուգանք։
Հնդկական պլատֆորմ

Հնդկական պլատֆորմ, Հնդստանյան պլատֆորմ, մինչքեմբրյան պլատֆորմ, ընդգրկում է Հնդստան թերակղզին, Ինդոս, Գանգես, Բրահմապուտրա գետերի ավազանները և Շրի Լանկա կղզին։


== Տես նաև ==
Հնդկաստան
Վարվառա Ջափարիձե

Ջափարիձե Վարվառա Մելիքսեդեկի (Միքայելի) (Խոջայանց) 1886, գյուղ Սաշխետ (Վրաստանի նախկին Քութայիսի նահանգապետ) Վարվառա Մելիքսեդեկի Ջափարիձե (Խոշայանց) - հոկտեմբերի 29, 1952, Մոսկվա, Անդրկովկասի հեղափոխական շարժումների մասնակից։ ՌՍԴԲԿ անդամ 1902 թվականից, բոլշևիկ Պ․ Ա․ Ջուսփադիձեի կինը։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Քութայիսի գիմնազիան (1903)։ Հեղափոխական գործունեության համար բազմիցս (1903, 1905, 1907) ձերբակալվել է։ ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի առաջադրանքով 1904 թվականին տեղափոխվել է Բաքու։ Բանվորական դպրոցներում զբաղվել է ուսուցչությամբ, կատարել պրոպագանդիստական աշխատանք։ 1918 թվականի օգոստոսին նրա միջոցով կապ է հաստատվել Բաքվի ձերբակալված կոմիսարների և դրսի ընկերների միջև։
1918 թվականի սեպտեմբերի 26-ին կոմիսարների հետ, Կրասնովոդսկում ձերբակալվել է։ 1918 թվականից պատասխանատու աշխատանք է կատարել ՕՍԴԲԿ լուսժողկոմատի քաղաքական լուսավորության գլխավոր վարչությունում։


== Աշխատանք ==
1920 թվականից աշխատել է Թիֆլիսում՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ ներկայացուցչությունում։ 1921-1922 թվականներին եղել է ՎԿԿ ԿԿ Կինբաժնի վարիչ, 1930-1931 թվականներին՝ ՎԽՍՀ լուսժողկոմի տեղակալ։ 1933 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ծանր արդյունաբերության ժողկոմատում։ Եղել է ԽՍՀՄ խորհրդի 1 համագումարի, ԽՄԿԿ 15, 17 համագումարների պատգամավոր։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Ուլուկալա

Ուլուկալա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում։ Գտնվում էր Չմշկածագ գյուղաքաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք, Արածանի գետի ստորին հոսանքի աջակողմյան Հաղթուկ գետակի ակունքների տարածքում, 2000 մ երկարություն և 35-40 մետր բարձրություն ունեցող վիթխարի ժայռի անտառապատ ստորոտում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Ուլուկալան թուրքերենից թարգմանաբար նշանակում է «մեծ բերդ»։


== Կլիմա ==
Ուներ բարեխառն կլիմա։


== Պատմություն ==
Եղել է հին , մարդաշատ և հայաբնակ գյողւ։ Հանդիսացել է գյուղախմբի կենտրոն։ 1780-ական թվականներին սկիզբ առած թուրքական բռնությունների պատճառով 1833-1835 թվականներին գյուղի հայ բնակչությունը լքում է գյուղը և փոխադրվում հարևան Հաղթուկ գյուղ և Չմշկածագ գյուղաքաղաք։
Գյուղն ուներ ընդարձակ հողատարածություններ։


== Բնակչություն ==
1987 թվականին ուներ 4 տուն հայ բնակիչ, իսկ մնացածը թուրքեր կամ դավանափոխ ու թուրքացած հայեր էին։ 1915 թվականին ուներ 120 տուն բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ուլուկալան ուներ ս Մինաս անունով եկեղեցի, որը XVII դարի կառույց էր։ Եկեղեցուց քիչ հեռու գտնվում էր հայկական գերեզմանատունը։ Գյուղից 2 կմ հյուսիս գտնվում էր Ուլուկալա բերդի ավերակները։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անուշ և Սարո (քանդակ, Երևան)

«Անուշ և Սարո» քանդակ, գտնվում է Երևանի Աջափնյակում՝ Հովհաննես Թումանյանի անվան զբոսայգում, տեղադրվել է 1973 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Լևոն Թոքմաջյան


== Տվյալներ ==
Քանդակը բազալտից է, բարձրությունը 2,8 մետր է։
Քանդակը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ» պոեմի հերոսներին։


== Պատկերասրահ ==


== Արտաքին հղումներ ==