Եվգենի Հարությունյան

Եվգենի Արմենակի Հարությունյանը (մայիսի 12, 1936(1936-05-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 22, 2021(2021-05-22), Երևան), հայ մաթեմատիկոս, ինֆորմացիայի տեսության և կիրառական վիճակագրության մասնագետ։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (2003)։


== Կենսագրություն ==
Եվգենի Հարությունյանը ծնվել է Երևանում։ 1953 թ. ավարտել է Մռավյանի անվան դպրոցը՝ արծաթե մեդալով։ 1958 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ մաթեմատիկա մասնագիտությամբ։ Նույն տարում աշխատանքի է անցել ՀՀ ԳԱ Հաշվողական կենտրոնում։ 1971 - 1987 թթ. աշխատել է ԵՊՀ մաթեմատիկայի ֆակուլտետում։
1971 թվականին Եվգենին պաշտպանել է թեկնածուական թեզը (ֆիզ․ մաթ գիտությունների թեկնածու, Վիլնյուսի համալսարան), իսկ 1992 թվականին՝ դոկտորական թեզը, (ֆիզ․ մաթ գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Ինֆորմացիայի հաղորդման պրոբլեմների ինստիտուտ, Մոսկվա)։ 
Մի քանի տասնամյակ դասավանդել է ԵՊՀ, ՀՊՃՀ, նաև 6 տարի Ալժիրի դեմոկրատական հանրապետության համալսարաններում։  Երկարատև աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ հաշվողական կենտրոնում, որը վերանվանվել է Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտ։ 1992 - 2014 թթ․ ղեկավարել է ինստիտուտում կատարվող ինֆորմացիայի տեսության և կիրառական վիճակագրության գիտական հետազոտությունները։  2015 - 2021 թթ․ զբաղեցրել է ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատողի պաշտոնը։


== Պարգևներ ==
Երկրին և գիտությանը մատուցած մեծ ծառայության համար Ե. Հարությունյանը պարգևատրվել է ՀՀ ԳԱԱ ոսկե մեդալով, ՀՀ ԱԺ Պատվո մեդալով։ 


== Գիտական հետազոտությունների ոլորտը ==
Ինֆորմացիայի տեսություն, մաթեմատիկական վիճակագրություն, հավանականության տեսություն։ Եվգենի Հարությունյանը ավելի քան 250 գիտական հրապարակումների հեղինակ է, այդ թվում 6 գրքերի հեղինակ։ Կարևոր արդյունքները ցիտվում են միջազգային գիտական հրապարակումներում և դասագրքերում։
Հայտնի է Ինֆորմացիայի տեսությունում սֆերիկ գնահատականի Հարությունյանի-Բլեյհուդի ձևը (Haroutunian-Blahood form of spheric bound) և հակադարձ կապով կապուղու Հարությունյանի ցուցիչը (Haroutunian exponent)։ Պատրաստել է գիտության 15 թեկնածու և 1 դոկտոր։


== Խմբագրական գործունեություն ==
1997 - 2018 թթ․ եղել է «Կիբեռնետիկայի և հաշվողական տեխնիկայի մաթեմատիկական հարցեր» աշխատությունների ժողովածուի խմբագրի տեղակալ։
2003 - 2021 թթ․ ՀՊՃՀ-ի <<Մաթեմատիկան բարձրագույն դպրոցում>> պարբերականի խմբագրական կոլեգայի անդամ։


== Մասնագիտական միությունների անդամակցություն ==
1991 թ․- ից Հայաստանի մաթեմատիկան միության անդամ,
1994 թ․- ից Էլեկտրոնիկայի և էլեկտրականության ճարտարագետների ինստիտուտի թղթակից անդամ (ԱՄՆ),
1995 թ.- ից Վիճակագրական հաշվումների միջազգային ընկերակցության անդամ,  
1996 թ․- ից Միջազգային վիճակագրական ինստիտուտի անդամ,
1996 թ․- ից Մաթեմատիկական վիճակագրության և հավանականության տեսության Բեռնուլլի միության անդամ,
2002 թ․- ից Ռուսական ակադեմիայի բնական գիտությունների արտասահմանյան անդամ,
2011  թ․- ից Մաթեմատիկական վիճակագրության ինստիտուտի անդամ (ԱՄՆ)։


== Գրականություն ==
Ե. Հարությունյան և ուրիշներ, "Հավանականություն և կիրառական վիճակագրություն", ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն, 2000, Երևան
E. A. Haroutunian and others, "Reliability Criteria in Information Theory and in Statistical Hypothesis Testing", Foundation and Trends (R) in Communications and Information Theory, 2008.


== Ծանոթագրություններ ==