Թոմաս Մայն Ռիդ

Թոմաս Մայն Ռիդ (անգլ.՝ Thomas Mayne Reid, ապրիլի 4, 1818(1818-04-04)[…], Ballyroney, Banbridge, Armagh City, Banbridge and Craigavon, Հյուսիսային Իռլանդիա, Միացյալ Թագավորություն - հոկտեմբերի 22, 1883(1883-10-22)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի գրող, արկածային գրքերի հեղինակ։
Մայն Ռիդը ծնվել է 1818 թ. ապրիլի 4-ին քահանայի ընտանիքում։ Սովորել է Բելֆաստի քոլեջում, որտեղ ստացել է բարձր գնահատականներ մաթեմատիկայից։ 1840 թ. նա մեկնում է Ամերիկա՝ փնտրելու արկածներ, ծանոթանում է այնտեղի հնդկացիների կյանքին, մասնակցում որսորդությունների։ Եվ այնտեղ իր հետ պատահած արկածները  հետագայում նկարագրում է իր ստեղծագործություններում։
1846-1848 թթ. Մայն Ռիդը մասնակցել  է մեքսիկական պատերազմին։ Այս իրադարձությունը նա նկարագրել է իր առաջին վեպում։ Պատերազմում  ծանր վիրավորվել է  ոտքից, այդ վերքը  անհանգստացրել է նրան  իր ողջ կյանքի ընթացքում և արդեն  ծեր հասակում հանգեցրել  է հաշմանդամության։ Նա նույնիսկ չէր կարող առանց ձեռնափայտի շարժվել։
1848 թվականին Մայն Ռիդը դուրս է գալիս զորական կազմից և վերադառնում է Եվրոպա։ Նրա առաջին վեպը Ամերիկյան պարտիզաններն է, որը հրատարակվել է 1850 թ., և որտեղ նկարագված են այն իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունեցել մեքսիակական պատերազմի ժամանակ։ Հաջորդ  10 տարիների ընթացքում լույս  են տեսել  նրա լավագույն վեպերը՝ "Scalphunters", "The Quadroon", "Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան" և այլն։
33 տարեկան հասակում կապիտանը որոշում է ամուսնանալ։ Նրա կինն է դառնում 15 ամյա մի աղջնակ՝ անգլիական արիստոկրատական  ընտանիքից։ Պսակվելուց  հետո նա ևս մեկ անգամ մեկնում է Ամերիկա և այստեղ էլ անց է կացնում իր երիտասարդությունը։ 1860-ական թթ. սկսվում է ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմը  Հյուսիսի և Հարավի  միջև։ Մայն Ռիդը անցնում է հյուսիսցիների կողմը։ Պատերազմի ավարտից 3 տարի անց գրողը կնոջ հետ ընդմիշտ վերադառնում է Անգլիա։ Ձեռք բերելով հանրաճանաչություն՝ Մայն Ռիդը գրում է գիտահանրամատչելի գրքեր երիտասարդության համար։  Նա տառապում էր ֆիզիկական և նյարդային խանգարումներից  և 1883 թ. մահանում է։


== Հետաքրքիր փաստեր կյանքից ==
Մայն Ռիդը սկսել է ստեղծագործել 1842 թ. աշնանից։ Նրա առաջին  բանաստեղծությունները հրատարակվել են թերթերում։ Բացի բանաստեղծություններից և պատմվածքներից, գրել է նաև պիեսներ։ Նրա առաջին պիեսը "Սիրո նահատակ"-ն է, որը բեմադրվել է Անգլիայի թատրոններում։ Մայն Ռիդի ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել,  դրանք նույնիսկ հետաքրքրել են հանրաճանաչ գրողների, ինչպես, օրինակ՝՝ Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնին և ուրիշների։ Նրա ստեղծագործություններով հետաքրքրվել է նաև Ջեկ Լոնդոնը։ Մայն Ռիդի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, շվեդերեն, ռուսերեն, հայերեն և այլ լեզուներով։


== Անուն ==
Կնունքի ժամանակ ապագա գրողը ստացել է Թոմաս Մայն անունը՝ ի հիշատակ մեծ պապի։ Հետագայում հոր հետ, որը կրում էր նույն անունը, չխառնելու համար սկսեցին կոչել միայն երկրորդ անունով։ Անգլերեն անունը գրվում է «Thomas Mayne Reid», որը պետք է կարդացվեր «Թոմաս Մեյն Ռիդ», բայց ռուսական հրատարակություններում սխալ է գրվել և արմատացել է «Մայն» ձևը։ Հայերենն էլ օգտագործել է այդ տարբերակը։


== Ստեղծագործություններ ==


=== 1840-ական թվականներին ===
1849 - Զինվորական կյանք կամ թեթև հետևակային սպայի արկածները


=== 1850-ական թվականներին ===
1850 - Ազատ հրաձիգները
1851 - Գանգամաշկի որսորդները
1852 - Տնակն անապատում
1853 - Սպիտակ բիզոնի որոնումները
1854 - Հուդզոնի ծովածոցը
1854 - Աքսորվածները անտառում
1855 - Որսորդական տոն
1855 - Սպիտակ առաջնորդը
1855 - Հարավային Աֆրիկայի թավուտներում կամ Բորի և իր ընտանիքի արկածները
1856 - Վայրի կյանք կամ արկածներ սահմանում. Պատմություն տեխասյան առաջին օրերի մասին
1856 - Երիտասարդ որսորդները կամ Պատմություն հարավային արկածների մասին
1856 - Քվարտերոնուհին
1857 - Պատերազմի արահետ
1858 - Բույսերի որսորդները
1858 - Ծովում
1859 - Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան
1859 - Ջրային գայլուկը


=== 1860-ական թվականներին ===
1860 - Արտասովոր մարդիկ, մարդկային էկզոտիկ ռասայի հանրամատչելի նկարագրություն
1860 - Ռեյնջերների բնափայտը
1861 - Խիզախ որսորդը
1861 - Ժակ Դեպար
1861 - Արջ որսացողները
1862 - Մարոններ
1863 - Կրոկետ
1864 - Սողուկները ժայռերին
1864 - Կորուսյալները օվկիանոսում
1864 - Սպիտակ ձեռնոցը
1865 - Երիտասարդ անազատները
1856 - Անգլուխ ձիավորը
1866 - Բոնդալերո կամ Հարսանիք լեռներում
1866 - Ջրային անապատ
1867 - Չորքոտանիներ, ո՞վ են նրանք և որտե՞ղ են ապրում
1867 - Ընձուղտների որսորդները
1867 - Գվերիլյասների առաջնորդը
1868 - Մանկամարդ կինը
1868 - Սատանայի կղզին
1868 - Անօգնական ձեռքը
1868 - Երկնագույն Դիքը
1869 - Սպիտակ հնդկուհին


=== 1870-ական թվականներին ===
1870 - Բորնեոյի թավուտներում կամ Կորած նավաբեկյալների արկածները
1871 - Ճգնարան
1872 - Ճակատագրի մատը
1873 - Կուբացի հերոս կամ Հիասքանչ Կրեոլը. Դրվագ Կուբայի հեղափոխությունից
1873 - Մահացու կրակոց
1876 - Կսկիծի ազդանշան
1877 - Գվեն Ուին. Սիրավեպ Ուայ գետի հովտում
1877 - Սև մուստանգերը
1879 - Գաուչո Գասպարը
1879 - Լճերի թագուհին


=== 1880-ական թվականներին ===
1881 - Ամերիկացի պարտիզաններ
1881 - Լևիաթանին որսացողները
1882 - Մոռացված սարը


=== Հետմահու հրատարակված ===
1883 - Տրասնվաալի գաղթականները
1884 - Հրո երկիր
1885 - Խոցված սիրտը և ուրիշ պատմվածքներ
? - Ծառ-որոգայթը և ուրիշ պատմվածքներ
? - Ուրվականը դարպասի մոտ
1888 - Առանց գթության
1889 - Բնագետը Սիլուրիայում
1890 - Հանրաճանաչ արկածային վիպակներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մայն Ռիդը գրապահարանում