armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թուրքիայի ազգային գրադարան

Թուրքիայի ազգային գրադարան, Թուրքիայի կենտրոնական գրադարանը, որը գտնվում է Անկարայում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականի ապրիլի 15-ին։


== Պատմություն ==
Թուրքիայի ազգային գրադարանը հիմնադրվել է 1946 թվականի ապրիլի 15-ին Անկարայի Չանկայա շրջանում։ Ի սկզբանե գրադարանն ունեցել է 8000 տպագիր աշխատանք․ մեկ տարվա ընթացքում ֆոնդի ընդլայնման շնորհիվ գրադարանն ունեցել է նոր շենքի կարիք։ Հավաքածուն հանրությանը հասանելի դարձնելու համար 1947 թվականի ապրիլի 17-ին գրադարանը տեղափոխվել է ժամանակավոր շենք։ Շուտով գրադարանային ֆոնդը կազմել է 60 000 ցուցանմուշ։ Պաշտոնապես գրադարանը սկսել է գործել 1948 թվականի օգոստոսի 16-ից։ Ներկայումս գրադարանի շենքը գործածվում է որպես Անկարայի հանրային գավառական գրադարան։ Ըստ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի 1950 թվականի մարտի 23-ին ընդունած օրենքի Ազգային գրադարանը դարձել է առանձին իրավաբանական դեմք, որը կախված չէ կրթության նախարարությունից։ Ընդունումից 9 օր անց օրենքը ուժի մեջ է մտել և հրապարակվել է T.C. Resmi Gazete թերթում։
1965 թվականին ծրագրվել է Ազգային գրադարանի նոր շենքի կառուցումը, քանի որ գոյություն ունեցող շենքն ապագայում չէր կարող համապատասխանել գրադարանի պահանջներին։ Շինարարությունը սկսվել է 1973 թվականին և ավարտվել է 1983 թվականի օգոստոսի 5-ին։ Շենքի շինարարության ավարտից ի վեր գրադարանը սպասարկել է իր հաճախորդներին շուրջ 39 000 մ² տարածքում։
Համաձայն 1934 թվականի տպագիր հոդվածների և նկարների բնաքաղման մասին օրենքի Ազգային գրադարան պիտի ուղարկվի երկրում հրապարակված յուրաքանչյուր ստեղծագործության պատճենը։ 2017 թվականի տվյալներով գրադարանի արխիվում են գտնվում շուրջ 4087909 ձեռագիր և տպագիր աշխատանքներ։ Միևնույն թվականի վիճակագրության համաձայն Ազգային գրադարանի օգտատերերի թիվը կազմել է 629 905 մարդ (գրանցված է 26 478 մարդ)։
Գրադարանը Եվրոպական ազգային գրադարանների կոնֆերանսի և Europeana-ի անդամ է։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Milli Kütüphane (National Library of Turkey)
National Library List
Ախայու

Ախայու իսպ.՝ Ajayu, չիլիական ազգային երաժշտական գործիք։
Պատրաստվում է փայտից։ Երբեմն երկու տարբեր գույնի փայտեր են օգտագործվում գործիքին յուրահատուկ հնչողություն տալու նպատակով։
Ունի 12 լար, որոնք լարվում են երկու ձևով՝ կամ լա, լա, մի, մի, լա, լա, դո դիեզ, դո դիեզ, դո դիեզ, ֆա դիեզ, ֆա դիեզ, ֆա դիեզ, կամ էլ դո, դո, սոլ, սոլ, դո, դո, մի, մի, մի, լա, լա, լա։ Լարերը պատրաստվում են պողպատից։
Գործիքը իր տեսքով և հնչողությամբ հիշեցնում է էկվատորյան բանդոլինին կամ պերուական լաուդին։


== Արտաքին հղումներ ==
The stringed Instrument Database Archived 2012-05-22 at the Wayback Machine.
.El Ajayu Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
Կոգան (այլ կիրառումներ)

Կոգան, ռուսական ազգանուն

Լեոնիդ Կոգան, ռուս ջութակահար (1924-1982)։
Պյոտր Կոգան, խորհրդային գրականագետ, քննադատ (1872-1932)։
Մարկ-Անդրե տեր Շտեգեն

Մարկ-Անդրե տեր Շտեգեն, գերմանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, ով հիմա հանդես է գալիս Կատալոնական Բարսելոնայում և Գերմանիայի ազգային հավաքականում։ Ծնվել է 1992 թ ապրիլի 30-ին Գերմանիայի Մյունխենգլադբախ քաղաքում։


== Կարիերա ==
Տեր Շտեգենն առաջին անգամ որպես Բորուսիա (Մ)-ի ֆուտբոլիստ հանդես է եկել 2010 թվականի ապրիլի 9-ին 28-րդ տուրի հանդիպման ժամանակ, որտեղ նրա ակումբը հաղթել է 3։2 հաշվով։
2010/2011 մրցաշրջանում Տեր Շտեգենը հանդես էր գալիս 1-ին համարով և  ամանորյա ընդմիջումից հետո դարձել էր հիմնական կազմի խաղացող։ Այս ժամանակ ակումբում կային դարպասապահի հետ կապված խնդիրներ։ Ակումբի դարպասապահներ Լոգան Բեյին և Քրիստափոր Խայմեռոտը շատ սխալներ էին թույլ տալիս և այդ պատճառով թիմի նոր մարզիչ Լյուսեն Ֆավրեն սկսեց դաշտ դուրս բերել Մարկ Անդրեին։ Բունդեսլիգայի 29-րդ տուրի Քյոլնի դեմ խաղում Տեր Շտեգենը հիմնական կազմում դուրս եկավ խաղադաշտ և նրա թիմը 5:1 հաշվով հաղթանակ տարավ։


=== Բարսելոնա ===
2014 թվականի մայիսի 22-ին տեր Շտեգենը տեղափոխվեց Բարսելոնա 12 միլիոն եվրոյի դիմաց, և նա այդ մրցաշրջանում փոխարինեց Վիկտոր Վալդեսին և Խոսե Մանուել Պինտոյին, ովքեր ամռանը լքեցին Բարսելոնան։ Պայմանագիրը կքնվեց 5 տարի ժամկետով։ Նա առաջին անգամ Բարսելոնայի կազմում դաշտ դուրս եկավ 2014թ հուլիսի 19-ին իսպանական Ռեկրեատիվո ակումբի դեմ խաղի 46-րդ րոպեյին՝ փոխարինելով Ժորդի Մասիպին։
Սեպտեմբերի 17-ին Չեմպիոնների լիգայի խմբային տուրի՝ «ԱՊՕԷԼ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ առաջին խաղում Տեր Շտեգենն առաջին անգամ «Բարսելոնայի» հավաքականում մասնակցեց պաշտոնական խաղի։ Գերմանացին դաշտ դուրս եկավ խաղի առաջին րոպեններին, իսկ խաղն ավարտվեց կատալոնացիների հաղթանակով՝ 0:1 հաշվով։ Իսպանիայի գավաթի առաջնությունում նա առաջին անգամ դաշտ դուրս եկավ դեկտեմբերի 4-ին՝ «Ուեսկա» (իսպ.՝ Sociedad Deportiva Huesca) թիմի դեմ արտագնա խաղում, որտեղ Բարսելոնան ջախջախիչ հաղթանակ տարավ 4:0 հաշվով։

Հավաքականում անցկացված խաղեր

2018թ Մարտի 23-ի դրությամբՀավաքականում անցկացված խաղեր և գոլեր
19 խաղ / 20 բաց թողնված գոլեր; 11 հաղթանակ, 4 ոչ ոքի, 4 պարտություն


== Ձեռքբերումներ ==
Թիմային
Իսպանյա «Բարսելոնա»

Իսպանյայի Չեմպիոն (3)։ 2014/15, 2015/16, 2017/18
Իսպանյայի Գավաթ(4)։ 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18
Իսպանյայի Սուպերգավաթ ։ 2016
ՈւԵՖԱ-ի ՉԼ Հաղթող։ 2014/15
ՈւԵՖԱ Սուպերգավաթ։ 2015
Աշխարհի ակումբային առաջնության հաղթող։ 2015
Ընդհանուր։ 11ԳավաթԳերմանիայի ազգային հավաքական

Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր: 2016
Կոնֆեդերացիաների գավաթի հաղթող։ 2017
Ընդհանուր։ 1 ԳավաթԱնձնական

Եվրոպայի (Մ-17) առաջնության հաղթող։ 2007
Ֆրից Վալտերի Բրոնզե մեդալ։ 2009
Ֆրից Վալտերի Արծաթե մեդալ։ 2011
Կիկեր տարբերակով Բունդեսլիգայի լավագույն դարպասապահ։ 2011/12
ՉԼ Հաղթող։ 2014/15
ՉԼ Լավագույն սեյվի հեղինակ։ 2014/15
Կոնֆեդերացիաների գավաթի Եզրափակչի լավագույն խաղացող։ 2017


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեր Շտեգենի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
Տեր Շտեգենի պաշտոնական Տվիտերի էջը
Տեր Շտեգենի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Տեր Շտեգենը transfermarkt-ում
Տեր Շտեգենը soccerbase.com-ում
Տեր Շտեգենը WhoScored.com կայքում
Տեր Շտեգենը Բարսելոնայի պաշտոնական կայքում
Տեր Շտեգենը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
Տեր Շտեգենը ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում Archived 2018-06-25 at the Wayback Machine.
Էրեբոս

Էրեբոս (հին հունարեն՝ Ἔρεβος՝ «խավար», «մթություն», լատ.՝ Erebus), հունական դիցաբանության մեջ հավերժական խավարի անձնավորումը։ 
Հիշատակվում է «Ոդիսական»-ում (X 527) և Ալկմանի «Տիեզերագիտություն» աշխատության մեջ։ Ըստ Հեսիոդոսի՝ Քաոսի որդին և Գիշերվա եղբայրը, այլ առասպելներում՝ Գիշերվա ամուսինը, որը նրանից ունեցել է Հեմերա (Օր) և Եթեր (օդ) զավակներին։
Ըստ այլ աղբյուրների Նիկսը նրանից ունեցել է նաև Թանատոսին (Մահ), Հիպնոսին (Քուն), Նեմեսիսին (Վրեժ), Կերեսին (Բռնի մահ, երբեմն Կերեսի անունով հանդես են գալիս մի քանի աստվածություններ), Մոմոսին (չարախոսության աստված), Էրինիին (Երկպառակություն), Գերասին (Ծերություն), Օնիրոսին (Մարգարեական և սուտ երազներ), ինչպես նաև Քարոնին, որը մեռածներին տեղափոխում է Դժոխք։


== Մշակույթում ==
Հունական Septic Flesh խումբը 1998 թվականին թողարկված A Fallen Temple ալբոմում ունի «Erebus» անունով երգ։ Իռլանդական God is an Astronaut խումբն ունի «Helios | Erebus» ալբոմ («Հելիոս| Էրեբոս»)։ Ռուսական Оргия праведников խմբի «Для тех, кто видит сны. Vol.2» («Նրանց համար, ովքեր տեսնում են երազներ. մաս 2») ալբոմի (2016) «Рыцари неба» («Երկնքի ասպետներ») երգում հիշատակվում է «Էրեբոսի սարսափելի գիշերը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուերտո-Այորա

Պուերտո-Այորա (իսպ. Puerto Ayora), Սանտա-Կրուս կղզուն կից լողափի հարավային հատվածում տեղակայված քաղաք, որը մտնում է Գալապագոսյան կղզիների (Էկվադոր) կազմի մեջ։ Պուերտո-Այորան հանդիսանում է Սանտա-Կրուսի Էկվադորի վարչական բաժանման կենտրոնը, որը Գալապագոսի նահանգային վարչական բաժանումներից է։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների Պուերտո-Այորայի բնակչությունը կազմում էր 11974 մարդ։ Այն համարվում է Գալապագոսյան կղզիախմբի ամենախոշոր բնակեցված կենտրոնը։ 
Քաղաքը այդպես է անվանվել ի պատիվ Իսիդրո Այորայի` 1926-1930-ական թվականների Էկվադորի նախագահի։


== Պատմություն և արդիականություն ==
Պուերտո-Այորա քաղաքի ներկայիս վայրում առաջին բնակիչները եղել են նավաստիներ, որոնց նավը կործանվել է 1905 թվականին։ Նրանք այնտեղ ապրեցին շուրջ երեք ամիս և օգտագործում էին կակտուսների հյութն ու ծովառյուծների արյունը։ 1926 թվականին Պուերտո-Այորան վերաբնակեցվեց մի խումբ նորվեգացիների  կողմից, ովքեր 1920-ական թվականներին նոր տարածքներ գրավելու համար եկել էին Գալապագոսյան կղզիներ, հույս ունենալով այնտեղ գտնել ոսկի և ադամանդ։ Նրանց հաջողության չհասան, իսկ մի քանի տարի անց Էկվադորի կառավարությունը բռնագրավեց նրանց նավերը և մնացած ունեցվածքը այն հիմունքներով, որ նրանք չէին կատարել ճանապարհների, դպրոցների ու նավահանգստային կառուցապատման` իրենց տրված խոստումները։ Արդյունքում 1929 թվականին գյուղում մնացին միայն երեք նորվեգացիներ։ 
Պուերտո-Այորա քաղաքում գտնվում է ծովային նավահանգիստ։ Համարվելով Գալապագոսյան կղզիների ամենախոշոր բնակեցված կենտրոնը, Պուերտո Այորան համարվում է նաև կղզիախմբի զբոսաշրջային կենտրոնը։ 1964 թվականին Պուերտո-Այորայի հյուս-արևելյան հատվածում հիմնադրվել է Չարլզ Դարվինի գիտահետազոտական կայանը։


== Բնակչությունը ==
2010 թվականի մարդահամարի համաձայն պուերտո Այորայի բնակչությունը կազմում էր 11974 մարդ։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Պուերտո Այորա քաղաքը տեղակայված է Սանտա- Կրուս կղզու հարավային հատվածում, Սեյմուր ակադեմիական օդանավակայանի կողքին։ Սեյմուրը գտնվում է Սանտա Կրուսի առափնյա Բալտրա կղզու վրա (Պուերտո Այորայից մոտավորապես 50 կիլոմետր ավտոմեքենայի մայրուղիով)։


== Կլիման ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կրուչյոնայա (երկաթուղային կայարան)

Կրուչյոնայա (ռուս.՝ Кручёная), երկաթուղային կայարան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Կրուչենո-Բալկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արծիվ-մահապարտներ

Արծիվ-մահապարտներ, հատուկ նշանակության գումարտակ։ Կազմավորվել է 1992 թվականի օգոստոսի 16-ին, Երևանում՝ Վազգեն Սարգսյանի զորակոչով և նախաձեռնությամբ՝ ՀՀ տարբեր շրջանների ազատամարտիկներից։ Մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի (Չլդրան, Վաղուհաս, Հարությունագոմեր, Վանք) ազատագրական և ինքնապաշտպանական մարտերին։ Գումարտակի բոլոր ազատամարտիկները պարգևատրվել են ՀՀ «Արիություն» մեդալով, առանձին ազատամարտիկներ արժանացել են կառավարական բարձր պարգևների ու շքանշանների։ Հրամանատարներ՝ Ա․ Պետրոսյան (ընդհանուր համակարգող), Հ․ Հովսեփյան։ Հետագայում գումարտակի օրինակով կազմավորվել են «Արծիվ-2», «Արծիվ-3»․․․ «Արծիվ-33» ջոկատներ, որոնք ՊԲ տարբեր ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել են ռազմական գործողությունների։
Անկախության հրապարակ (Գյումրի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անկախության հրապարակ (այլ կիրառումներ)Անկախության Հրապարակ, Գյումրիի երկրորդ ամենամեծ հրապարակը Վարդանանց հրապարակից հետո։ Ունի քառակուսու տեսք (125 x 125 մետր), կառուցվել է 1940-ական թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։


== Պատմություն ==
Խորհրդային շրջանում հրապարակը կոչվել է «Լենինի հրապարակ»։ 1988 թվականի երկրաշարժից բավականին ավերվել է։ 1991 թվականից հրապարակը վերանվանվել է «Անկախության հրապարակ»Հրապարակը շրջապատված է կանաչ զբոսայգով, որի կենտրոնում տեղադրված է «Հայուհու» հուշարձանը՝ ձեռքում խաչ` ի հիշատակ 1988 թվականի երկրաշարժի զոհերի։


== Շինություններ ==
Հրապարակի շրջակայքում են գտնվում հետևյալ շինությունները`

Գյումրու նախկին տեքստիլ գործարանը, հյուսիսային կողմ
Գյումրու դատարանը, հյուսիսարևմտյան կողմ
Գյումրու գեղարվեստի ակադեմիան, արևմտյան կողմ
Գյումրու ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կենտրոնը, հարավային կողմ
Պրոգրես համալսարանը, արևելյան կողմ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյմս Բալջեր (գանգստեր)

Ջեյմս Ժոզեֆ «Վայթի» Բալջեր (անգլ.՝ James Joseph «Whitey» Bulger; սեպտեմբերի 3, 1929(1929-09-03), Բոստոն, Մասաչուսեթս - հոկտեմբերի 30, 2018(2018-10-30), United States Penitentiary, Hazelton, Փրեստոն շրջան, Արևմտյան Վիրջինիա), ամերիկացի գանգստեր, «Winter Hill» հանցավոր խմբի ղեկավար (1970—1980 թթ.), մասնակցել է 19 սպանության, եղել է ՀԴԲ-ի գործակալ։


== Կենսագրություն ==
2011 թվականի հունիսին ձերբակալվել է։ 2013 թվականի օգոստոսին դատապարտվել է՝ 11 սպանության և տասնյակ այլ հանցագործությունների համար, որոնց մեծամասնությունը կատարել է ՀԴԲ-ի գործակալ լինելու տարիներին։ Կատարած սպանություններում անմիջական մասնակցություն ունենալու պատճառով երկու անգամ դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։


=== Մահ ===
Նրան սպանված են գտել 2018 թվականի հոկտեմբերի 30-ի առավոտյան 8:20-ին «Հազլթոն» բանտում։  The Boston Globe թերթի հաղորդմամբ, նրան խցում սպանված են գտել «Հազլթոն» բանտ տեղափոխվելուց մեկ օր անց։ Բալջեր Ջեյմսին սպանել է իր խցակիցը՝ ՀԴԲ-ի հետ համագործակցության և կանանց հետ վատ վարվելու պատճառով։


== Ընտանիք ==
Ավագ եղբայրը՝ քաղաքագետ Ուիլյամ (Բիլի) Բալջերը (ծնվ. 1934 թվականին), երկար տարիներ եղել է Մասաչուսեթս նահանգի սենատի նախագահ։ Բիլի Բալջերը ստիպված է եղել լքել իր պաշտոնը այն ժամանակ, երբ հայտնի է դարձել, որ նա շարունակում է հարաբերությունները եղբոր հետ։


== Մշակույթ ==


=== Կինո ===
«Հանգուցյալները»՝ նկարահանվել է 2006 թվականին։ Ֆիլմի գլխավոր կերպարներից մեկը համարվոմ է Բոստոնյան մաֆիայի գանգստեր Ֆրենկ Կոստելոն (Ջեք Նիկոլսոն), որի նախապատկերը համարվում է Ջեյմս Բալջերը։
«Սև պատարագ»՝ նկարահանվել է 2015 թվականին։ Ֆիլմում պատմվում է Ուայթ Բալջերի կյանքը։ Ուայթիի դերը կատարում է Ջոնի Դեփը, Բիլի Բալջերի դերը՝ Բենեդիկտ Քամբերբեչը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bulger’s FBI Top 10 Most Wanted Fugitive Alert
Bulger’s profile on America’s Most Wanted
The Boston Globe articles and current news
The Arrest of James 'Whitey' Bulger The Boston Globe Special Report
Grigg, William Norman, How Whitey Bulger Bought Boston, The American Conservative magazine, June 23, 2011.
Info on FBI connections to mob
Whitey Bulger on crimelibrary.com
Ալիքուլիքենդ Առաջին

Ալիքուլիքենդ Առաջին, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1050 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Յուլիա Նյուբերգ

Յուլիա (Ջուլիա) Քրիստինա Նայբերգ (Նիբերգ) (շվեդերեն՝ Julia Christina Nyberg նոյեմբերի 17, 1785(1785-11-17), Q10670714?, Շվեդիա - ապրիլի 18, 1854(1854-04-18), Q10670714?, Շվեդիա) - շվեդացի բանաստեղծուհի։ Գրական կեղծանունը Եվփրոզինն էր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է պետական ծառայության պաշտոնատար անձի ընտանիքում։ 13 տարեկանում նա մնցել է որբ։ Մեծացել է արդյունաբերողի որդեգրած ընտանիքում։ Նա մեծացել է Ֆրանսիայի գիշերօթիկ դպրոցում, որտեղ ստացել է մանկավարժական կրթություն, այնուհետև 1802-1809 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ։
1809 թվականին տեղափոխվել է Ստոկհոլմ:Շատ է կարդացել ֆրանսիական գրականություն(Ռուսո, Մադամ դե Ստելլ)։
Նույն թվականին նա ամուսնացավ վաճառականի հետ, բայց 1818 թվականին բաժանվել է նրանից։
Մոտ էր Ատտերբումի ստեղծած Aurora-Förbundet պոեզիայի և քննադատության հասարակությանը, որը ձգտում էր ազատագրել Հայրենական գրականությունը ակադեմիական անշարժության և ֆրանսիական սեթևեթանքի շղթաներից։
1822 թվականին նա վերադարձել է Սկուլտունա և նույն թվականին նորից ամուսնացել է Անդերս Վիլհելմ Նայբերգի (Նիբերգ) հետ։


== Ստեղծագործություն ==
Ռոմանտիզմ շրջանի Շվեդիայի ամենահայտնի բանաստեղծներից մեկն է։
Մի շարք բանաստեղծությունների հեղինակ է։ Բանաստեղծական ռիթմը և բառերի հնչողությունը նրա պոեզիայի կարևոր տարրերն էին։ Ատտերբումը նրա բանաստեղծությունները համարում էր որպես «խոստումնալից տաղանդի առաջին փորձություն»: Նա գտավ դրանց մեջ միամտություն և «թարմ բնական իմաստ», որոնք ցույց էին տալիս «անսովոր կոչում»։
Նրա ստեղծագործություններից հանրաճանաչ թեմաներ էին միջնադարի պատմությունները, հնագույն առասպելները, հանրաճանաչ պատմական իրադարձությունները և լեգենդները։
Հրապարակված բանաստեղծությունների երկու ժողովածուի համար նա պարգևատրվել է  Շվեդիայի Ակադեմիայի կողմից ։


== Գլխավոր աշխատանքները ==
Dikter af Euphrosyne (1822)
Nyare Dikter af Euphrosyne (1828)
Վուբլինա (1828)
Samlade Dikter af Euphrosyne (1832)
Nya Dikter af Euphrosyne (1842)


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Ջուլիա Քրիստինա Նիգբերգ (շվեդ.)
Ջ ուլիա Քրիստինա Նիգբերգ (շվեդ.)
Կաքավաբերդի բարբառ

Կաքավաբերդի բարբառ, հայերենի բարբառ, որը խոսում են Մեղրու շրջանի Վահրավար, Գուդեմնիս, Կուրիս և Ագարակ գյուղերում։ Վերջին գյուղի բնակիչներն այժմ ապրում են Մեղրի քաղաքում, և այն չպետք է շփոթել Ագարակ քաղաքի հետ։
Բարբառի ուսումնասիրությանն է նվիրված 1967 թվականին հրատարակված Հովհհաննես Մուրադյանի «Կաքավաբերդի բարբառը» աշխատությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հարություն Թեքեյան

Հարություն Թեքեյան (1910, Բեհեսնի, Ադըյամանի մարզ, Թուրքիա - 1995, Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), հայ բառարանագիր, խմբագիր։ Ծայրագույն վարդապետ։ Աստվածաբանության դոկտոր։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Թեքեյանը ծնվել է 1910 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի նահանգի Բեհեսնի գյուղաքաղաքում։ Սովորել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու Զմմառի պատրիարքական կղերական միաբանության աթոռանիստ Զմմառի վանքի ժառանգավորաց վարժարանում (1925), ավարտել է Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանը։ 
Խմբագրել է «Ավետիք», «Մասիս» (1947-1957) շաբաթաթերթերը։ 1948 թվականից հաստատվել է Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում, որտեղ ղեկավարել է հայ կաթոլիկ առաքելությունը և դասավանդել եկեղեցու պատմություն։ 1968-1982 թվականներին եղել է Լատինական Ամերիկայի կաթոլիկ հայերի առաքելության այցելու։
Մահացել է Մոնտեվիդեոյում՝ 1995 թվականին։


== Աշխատություններ ==
Հարություն Թեքեյանի հեղինակությամբ լույս են տեսել «Առձեռն բառարան սպաներէնէ-հայերէն» (1955, Բեյրութ) և «Բառարան հայերէնէ-սպաներէն» (1984, Բուենոս Այրես) բառարանները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան։ Երկու հատորով), խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչութուն, հ. 1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005
Կոնեց (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոնեցԿոնեց (ռուս.՝ Конец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ճանդրեբի

Ճանդրեբի (վրաց.՝ ჭანდრები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 750 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 7 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 276 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
(5709) Տամյեունլունգ

(5709) Տամյեունլունգ (անգլ.՝ Tamyeunleung), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,079809 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3065 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8532 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1974,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,182355 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,2° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5709) Տամյեունլունգ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սահակ Դաշյան

Սահակ Սարգսի Դաշյան (նոյեմբերի 16, 1903(1903-11-16), Փիփ, Դաշկեսանի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ), խորհրդային դիվանագետ, երկրորդ կարգի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1962), ԽՄԿԿ անդամ (1931)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Մոսկվայի Լեռնային (1936) և Արևելագիտության (1939) ինստիտուտները։ Դիվանագիտական աշխատանքի է անցել 1939 թվականից։ ՄԺՀ-ում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանության առաջին խորհրդական, դեսպանորդ-խորհրդական (1943-1946, 1955-1957, 1962-1965 թվականներին)։ Երկար տարիներ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի մինիստրության կենտրոնական ապարատում պատասխանատու աշխատանք է վարել ՄԺՀ-ի հետ տնտեսական, առևտրական, շինարարական և այլ հարցերով։ 1946-1948 թվականներին մասնակցել է արտասահմանյան հայերի հայրենադարձության կազմակերպմանը։


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան,
«Պատվո նշան» երեք շքանշան,
Մոնղոլական տարբեր շքանշաններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաիսա Ֆրիչինսկայա

Ռաիսա Իվանովնա Ֆրիչինսկայա (ռուս.՝ Раиса Ивановна Фричинская, հուլիսի 21, 1924(1924-07-21), Քիշնև, Ռումինիայի թագավորություն - հոկտեմբերի 2, 2010(2010-10-02), Մոսկվա, Ռուսաստան), «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի խմբագիր, ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատող (1987), Անիմացիոն կինոյի միջազգային ասոցիացիայի անդամ (ռուս.՝ Association International du Film d'Animation, ASIFA)։


== Կենսագրություն ==
Ռաիսա Ֆրիչինսկայան ծնվել է 1924 թվականի հուլիսի 21-ին Քիշնևում։ 1949 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտ կինոգիտության ֆակուլտետը։
1949 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Պետֆիլմֆոնդի կինոֆոնդի կրտսեր գիտաշխատող։ 1952 թվականին դարձել է Համամիութենական ռադիոկոմիտեի արտհեռարձակման գրական խմբագրության խմբագիր։
1953-1993 թվականներին Ռաիսա Ֆրիչինսկայան՝ որպես խմբագիր, աշխատել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում (եղել է սցենար-խմբագրական կոլեգիայի անդամ)։
Ռաիսա Ֆրիչինսկայան մասնակցել է ավելի քան 200 մուլտֆիլմերի ստեղծմանը։ Աշխատել է ռեժիսորներ Ֆեոդոր Խիտրուկի, Բորիս Ստեպանցևի, Վ․ Պոպովի, Անդրեյ Խրժանովսկու, Վադիմ Կուրչևսկու, Լև Ատամանովի, Եֆիմ Գամբուրգի, Իդեա Գարանինայի, Ստանիսլավ Սոկոլովի, Էդուարդ Նազարովի և այլոց հետ։ Մասնակցել է նախադպրոցականների համար նախատեսված «Ուրախ կարուսել» մուլտհանդեսի մշակմանը։
Ամուսինը եղել է դերասան Լև Ֆրիչինսկին։
Ռաիսա Ֆրիչինսկայան մահացել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Սցենարիստ ===
1979 – Պեր Գյունտ (ռուս.՝ Пер Гюнт)


=== Հնչյունավորում ===
1970 – Կառլսոնը վերադարձել է (ռուս.՝ Карлсон вернулся) – ֆրյոկեն Բոկ (մեկ արտահայտություն մուլտֆիլմի վերջում)


=== Խմբագիր ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — С. 677-678. — 816 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4


== Արտաքին հղումներ ==
Фричинская Раиса Ивановна — Российская анимация в буквах и фигурах на «Аниматор.ру».
Ушла из жизни Раиса Фричинская — легендарный редактор «Союзмультфильма».
Ստեփան Շահբազյան

Ստեփան Կարապետի Շահբազյան, (հունվարի 5, 1883(1883-01-05), Պլովդիվ, Բուլղարիա - հունվարի 27, 1923(1923-01-27), Պլովդիվ, Բուլղարիա), բոլշևիկ հեղափոխական («պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»), Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ, բուլղարահայ կոմունիստների մարտական ղեկավար։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Պլովդիվի հայկական դպրոցում և բուլղարական գիմնազիայում։ Իր ուսուցչի՝ Դմիտրի Բլագոևի ազդեցությամբ ծանոթացել է մարքսիզմին։ 1901 թվականին մտել է Բուլղարական բանվորական սոցիալ֊դեմոկրատական (ԲԲՍԴԿ), իսկ 1903 թվականին՝ տասնյակ սոցիալիստների (տ․ ս․) կուսակցության շարքերը։ 1904 թվականին ծանոթացել է Վ․ Կոչարովի հետ և դարձել նրա զինակիցը։ Կուսակցական ընդհանուր աշխատանքի հետ Շահբազյանը գլխավորել է բուլղարահայ աշխատավորության մեջ տարվող հեղափոխական աշխատանքը, մասնավորապես Պլովդիվում կազմակերպել «Հայ բանվորական» և «Նոր հոսանք» լուսավորական խմբերը։ ԲԲՍԴ (տ․ ս․) Կ XXI համագումարում (1915) Շահբազյանի նախաձեռնությամբ ընդունվել է բողոքի հատուկ բանաձև՝ «Հայ ժողովրդին թուրքական բարբարոսական օլիգարխիայի կողմից ոչնչացնելու դեմ»։ Բալկանյան (1912-1913 թվականներին) և առաջին համաշխարհային (1914—1918 թվականներ) պատերազմների տարիներին Շահբազյանը հեղափոխական ընդհատակյա աշխատանք է տարել բուլղարական բանակում, որի համար մի խումբ բուլղար հեղափոխականների հետ հանձնվել է ռազմ, ատյանի դատին։ 1919 թվականին ընտրվել է ԲԿ (տ․ ս․) կ. Պլովդիվի քաղաքային, իսկ ապա օկրուգային կոմիտեի քարտուղար, ԲԿ (տ․ ս․) կ Կենտկոմի անդամ։ Համաբուլղարական կուսակցական աշխատանքին զուգընթաց շարունակել է աշխատանքը բուլղարահայ աշխատավորության շրջանում։ 1919 թվականին գլխավորել է Պլովդիվում ստեղծված «Հայ բանվորական կոմունիսատական ինքնազարգացման միությունը», իսկ 1920 թվականին ընտրվել հայ աշխատավորության մեջ տարվող աշխատանքի համար ստեղծված «Մամուլի կոմիտեի» նախագահ։ Սփյուռքահայության համար իր խմրագրությամբ հրատարակել է «Կարմիր լուրեր» (1920 թվական) և «Նոր աշխարհ» (1922 թվական) սփյուռքահայ առաջին կոմունիստական թերթերը։ Դրանց էջերից Շահբազյանը անխնա պայքար է մղել հայ բուրժուանացիոնալիստական գաղափարախոսության դեմ և պրոպագանդել Սովետական Հայաստանին սատարելու գործը։ 1921 թվականին եղել է Սովետական Հայաստանում և Բուլղարիայի աշխատավորների անունից նվերներ և նյութական օգնություն տրամադրել Հայաստանի աշխատավորությանը։ Շահբազյանը ԲԿ (տ․ ս․) կ-ի մյուս ղեկավար գործիչների հետ գլխավորել է 1923 թվականի հունիսյան և սեպտեմբերյան ապստամբությունները՝ ընդդեմ երկրում ստեղծված ֆաշիստական վարչակարգի։ Ապստամբության պարտությունից հետո մյուս ղեկավարների հետ գնդակահարվել է։


== Հիշատակ ==
Գնդակահարման վայրում կանգնեցված է Շահբազյանի հուշարձանը։
Վինոգրադովկա (գյուղ, Բոլգրադի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎինոգրադովկաՎինոգրադովկա (ուկրաիներեն՝ Виноградiвка), գյուղ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Բոլգրադի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կուրչիյ։ Հիմնադրվել է 1811 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Վինոգրադովկա գյուղում բնակվում էր 4 498 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39,6 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աբրիկոսովկա (գյուղ, Սակիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբրիկոսովկա (այլ կիրառումներ)Աբրիկոսովկա (ուկրաիներեն՝ Абрикосівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Oñğut), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ունգուտ։
2001 թվականի տվյալներով Աբրիկոսովկա գյուղում բնակվում էր 517 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լենքորանի տնտեսական շրջան

Լենքորանի տնտեսական շրջան (ադրբ.՝ Lənkəran iqtisadi rayonu), Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններից մեկը, որը զբաղեցնում է 6,08 հազար կմ² և ներառում է Աստարայի, Ջալիլաբադի, Լերիքի, Մասալիի, Յարդիմլիի և Լենքորանի վարչական շրջանները ու զբաղեցնում է երկրի պաշտոնական տարածքի 7%-ը։


== Տես նաև ==
Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններ
Ադրբեջանի վարչական բաժանում


== Արտաքին հղումներ ==
Ադրբեջանի տնտեսական քարտեզը Archived 2015-06-28 at the Wayback Machine.
Դամալվիայի լեռնանցք

Դամալվիայի լեռնանցք, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Արսիան-Սողանլու լեռնահամակարգում, Արդահանի շրջանում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Մանթաշ (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանթաշ (այլ կիրառումներ)Մանթաշ (ստորին հոսանքում՝ Կարկաչուն), գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Կարկաչանի վերին հոսանքը։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռնազանգվածի հյուսիսարևմտյան լանջից՝ 3480 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 36 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 38, 5 կմ2։ Հոսում է տաշտակաձև, ապա՝ V-աձև հովտով։ Սնումը խառն է, վարարումը՝ մայիս-հունիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 0,42 մ3/վ (Մեծ Մանթաշ գյուղ) է։ Գետահովտում շատ են քաղցրահամ և հանք, աղբյուրները, գեղատեսիլ ջրվեժներն ու սահանքները։ Մանթաշի վերին հոսանքում է Մանթաշի ջրամբարը։


== Ծանոթագրություններ ==
Գայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արմավիրի մարզի Գայ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 2 հուշարձան (2 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Չնքուշ

Չնքուշ, գյուղ, գյուղաքաղաք, ավան, քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Չնքուշի գավառակում։ Գտնվում էր Եփրատ գետի ձախ ափին` ապառաժոտ լեռան լանջին։
Հանդիսանում էր Չնքուշի գավառակի կենտրոնը։


== Պատմություն ==
Տեղի հայությունը համառ դիմադրություն են ցույց տվել 1895 և 1915 թվականների կոտորածի ժամանակ։ Հայերը դիմադրում էին լեռներում և կարողացան փրկվել վերահաս մահից։ Իսկ քաղաքում մնացած 5700 հայերը քշվեցին Տիտան կոչվող կիրճը և իրենց մահը գտան անդունդում։
Հայրենադարձ չնքուշցիների մի մասը բնակվել է Երևան քաղաքի փողոցներից մեկում, որը ստացել է Չնքուշ անունը։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 14 000 հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործություն, անասնապահություն, արհեստներն ու առևտուրն էր։ Արհեստավորական ապրանքի մի մասը վաճառվում էր Դիարբեքիրում, Խարբերդում և Մալաթիայում։


== Օգտակար հանածոներ ==
Հնագույն ժամանակներից ի վեր շահագործվել են տեղի երկաթահանքերը։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Չնքուշն ուներ Ս. Կարապետ, Ս. Պողոս և Ավետարանական եկեղեցիներ։


== Կրթություն ==
3 եկեղեցիներին կից գործում էին դպրոցներ։ Բացի այդ կար ընդհանուր երկսեռ վարժարան։


== Անվանի մարդիկ ==
Չքնուշում են ծնվել.
Պավլոս Բորոյան (1905 -?) - դերասան
Գ. Գևորգյան (1894 - 1972) - խմբագիր
Լ. Դատեմյան (1894 - 1926) - խմբագիր


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նոել Նիկոլետ

Նոել Նիկոլետ (անգլ.՝ Nikolette Noel, նոյեմբերի 5, 1986(1986-11-05), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 5-ին ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Դերասանուհու կարիերան սկսվել է դեռ վեց տարեկանից, երբ նկարահանվել է NBC հեռուստաալիքի «Չբացահայտված գաղտնիքներ» հեռուստասերիալում։ 2004 թվականին նա խաղացել է օժանդակ դեր իր առաջին լիամետրաժ ֆիլմում՝ «Քավություն» դրամայում, որն արժանացել է մրցանակների տարբեր կինոփառատոներում։ 2011 թվականին Նիկոլետը հավանության է արժանացել «Պարաններով» հեռուստասերիալում հերթական դերի համար, որտեղ ռեժիսորներից և պրոդյուսերներից մեկը Վին Դիզելն էր։ 2012 թվականին էկրան դուրս եկան նրա մասնակցությամբ երկու մեծ ֆիլմեր՝ իր աստղային կազմով հայտնի «Անվերահսկելիները 2»-ը, որում Նիկոլետը հանդես է գալիս Սոֆիի փոքրիկ դերով (Լիամ Հեմսֆորտի մարմնավորած Բիլլի Թիմոնսի ընկերուհին), և «Լրագրավաճառ» թրիլերը, որում նկարահանվել են նաև Զաք Էֆրոնը, Մեթյու Մակքոնահին և Նիկոլ Քիդմանը։ Նա նաև նկարահանվել է « Տեխասի կոտորած 3D»-ում, որը լույս է տեսել 2013 թվականին։
Բացի ֆիլմում նկարահանվելուց Նիկոլետն աշխատում է նաև որպես մոդել, նկարահանվում է գովազդներում։ Նրա մայրը` Եվա Ապոստալը, եղել է հունգարացի սուպերմոդել, և Նիկոլետի խոսքերով նա իր ոգեշնչման աղբյուրն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջը Թվիթերում
Նոել Նիկոլետը (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Լը Տյուել

Լը Տյուել (ֆր.՝ Le Tyuel), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Վերվեն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը 02743։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 170 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 110 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 75-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 35-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 68,2%, 1999 թվականին եղել է 69,4%)։ 75 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 67-ը (37 տղամարդ և 30 կին), գործազուրկ էին 8 մարդ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 35 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը՝ թոշակառուներ, 15-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ - Լը Տյուել (ֆր.)
Այծենի

Այծենի, այծից ստացվող կաշի։ Որպես կաշվի արդյունաբերության հումք, շատ ավելի բարձր են գնահատվում, քան ոչխարներների և մյուս երեսացու կենդանիների կաշիները։ Այծենիներից ստացված քրոմային դաբաղված շեվրոն շատ ավելի ճկուն, դիմացկուն և գեղեցիկ արտաքինով երեսացու է կանանց, իսկ առանձին դեպքերում՝ տղամարդկանց և երեխաների կոշիկների համար, քան այլ տեսակի երեսացուները։ Լայն օգտագործում ունի գորգագործության մեջ։
Այծենուց ստացված կաշվի ամրությունն ու ճկունությունը բացցատրվում է դրա հյուսվածքային կառուցվածքի առանձնահատկությամբ, վերնամաշկի բարակությամբ, մաշկահիմքի պտկիկային ցանցային շերտերի համեմատական հաստությամբ և մի շարք այլ առանձնահատկություններով։ Համեմատած ոչխարենու հետ՝ այծենու ճարպագեղձերը քիչ են, ինչի շնորհիվ պատրաստի կաշին ավելի խիտ է, ամուր և դիմացկուն։
Այծենու մորթու կոլագենային խրձերը համեմատաբար ավելի ամուր են, փոքր-ինչ ավելի մեծ թեքման անկյունով, քան ոչխարենին, ինչը դրա ամրության հատկանիշներից մեկն է։ Այծենուց ստացված կաշվի երեսը ոչխարենու համեմատ կոշտ է, սակայն ավելի դիմացկուն, կաշվենանխշն ունի խոշոր հատիկային կառուցվածք, որը կախված է հասակային փոփոխության հետ։
Հռոմեական դիցաբանության մեջ Լուպերկալիայի տոնախմբության ժամանակ քահանաները կրում էին այծենիներ։


== Գրականություն ==
Յուրի Մարմարյան, Ս. Մարգարյան (2010). «Կաշվի և մորթու քիմիա և տեխնոլոգիա», մաս առաջին, Երևան, «ՀՊԱՀ»,


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրիոլցհայմ

Ֆրիոլցհայմ  (գերմ.՝ Friolzheim), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։
Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 3629 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 8,54 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 2 36 019։


== Տեսարժան վայրեր ==
Հեռահաղորդակցության աշտարակ, որն ունի 47 մետր բարձրություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
(6562) Տակոյակի

(6562) Տակոյակի (անգլ.՝ Takoyaki), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի նոյեմբերի 9-ին Մասայուկի Յանայի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,262267 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7501 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7744 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1242,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28966 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,17° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6562) Տակոյակի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կարավան (ավան, Խարկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿարավանԿարավան (ուկրաիներեն՝ Караван), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1885 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կարավան ավանում բնակվում էր 1 029 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,41 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2509,76 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Յալգիզ-Նարատ

Յալգիզ-Նարատ (ռուս.՝ Ялгыз-Нарат, բաշկիրերեն՝ Яңғыҙнарат), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 520 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հինգերորդ ուժ

Հինգերորդ ուժ, կամ հինգերորդ հիմնարար փոխազդեցություն, հիպոթետիկ հիմնարար փոխազդեցություն, որը կարող է կապված լինել մութ նյութի և (կամ) մութ էներգիայի հետ։
Հինգերորդ ուժը ներառված չէ Ստանդարտ մոդելի մեջ։ Ինչպես հայտնի է տարրական մասնիկների ֆիզիկայից, ընդհանուր առմամբ կա չորս հիմնարար ուժ կամ փոխազդեցություն՝ ձգողականություն, էլեկտրամագնիսականություն, ուժեղ և թույլ միջուկային փոխազդեցություններ, որոնք միասին կազմում են բնության բոլոր հայտնի երևույթների ամբողջ բազմազանության հիմքը։ Այնուամենայնիվ, որոշ ֆիզիկական տեսություններ ենթադրում են լրացուցիչ «հինգերորդ ուժի» առկայություն, որը ներկայացվում է տարբեր անոմալ դիտարկումներ բացատրելու համար, որոնք հնարավոր չէ բացատրել Ստանդարտ մոդելի միջոցով։ Հինգերորդ ուժի բնութագրերը կախված են առաջարկվող տեսության մանրամասներից, սակայն շատ տեսություններ համաձայն են, որ հինգերորդ ուժը ուժով մոտավորապես համեմատելի է գրավիտացիոն փոխազդեցության հետ (այսինքն՝ այն շատ ավելի թույլ է, քան էլեկտրամագնիսական և ուժեղ փոխազդեցությունները) և հինգերորդ ուժի ազդեցության տիրույթը հայտնվում է միլիմետրից պակաս տիեզերաբանական մասշտաբների հեռավորությունների վրա։


== Ուսումնասիրության պատմություն ==


=== Գոյության նախադրյալներ ===
Հինգերորդ ուժի որոնումը ակտիվացել է վերջին տասնամյակների ընթացքում՝ տիեզերաբանության մեջ երկու խոշոր հայտնագործությունների պատճառով, որոնք դեռևս լիարժեք բացատրելի չեն ժամանակակից տեսությունների շրջանակներում։ Գալակտիկաների պտտման արագությունը վերլուծելիս պարզվել է, որ տիեզերքի զանգվածի մեծ մասն ընկնում է նյութի անհայտ ձևի վրա, որը կոչվում է մութ նյութ։ Ֆիզիկոսների մեծամասնությունը կարծում է, որ մութ նյութը մի տեսակ չբացահայտված տարրական մասնիկ է, սակայն ոմանք կարծում են, որ այն կարող է կապված լինել անհայտ հիմնարար հինգերորդ ուժի հետ։ Երկրորդ, վերջերս պարզվել է նաև, որ տիեզերքի ընդլայնումն արագանում է, ինչը վերագրվում է էներգիայի մեկ այլ ձևին, որը կոչվում է մութ էներգիա։ Որոշ ֆիզիկոսներ ենթադրում են, որ մութ էներգիայի ձևը, որը կոչվում է քվինտեսենցիա, կարող է լինել հինգերորդ ուժը։


=== Հայտնաբերման փորձեր ===


==== X17 Մասնիկ ====
Հինգերորդ ուժի կրող հավանական մասնիկը կարող է լինել Աթիլա Կրասնահորկայի առաջարկած ենթադրական ենթատոմային մասնիկը։ Սա պրոտոֆոբիկ X-բոզոն է, որի զանգվածը կազմում է մոտ 17 Մէվ, կոչվում է X17 մասնիկ։ Այս մասնիկն առաջարկվել է այն անոմալ անկյունները բացատրելու համար, որոնք բազմիցս նկատվել են բերիլիում-8 ատոմների քայքայվող արգասիքներում 2015 թվականից ի վեր և կրկին դիտարկվել են 2019 թվականի նոյեմբերին հետազոտողների նույն խմբի կողմից, բայց հելիումի կայուն ատոմների այլ փորձի ժամանակ։


==== Մյուոնի անոմալ մագնիսական մոմենտ ====
2021 թվականին՝  Էնրիկո Ֆերմիի անվան լաբորատորիան հայտնել է, որ Muon g-2- ի փորձարկումներում մյուոնի անոմալ մագնիսական մոմենտի g-Ֆակտորի չափումները ունեն վիճակագրորեն զգալի անհամապատասխանությունստանդարտ մոդելի կանխատեսումների հետ։ Այս անոմալիան հինգերորդ հիմնարար փոխազդեցության գոյության հզոր վկայությունն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Пятая сила: миф или реальность? (статья, 1994 год)
Ստաշկովո (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Ստաշկովո (ռուս.՝ Сташково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ֆրիտյոֆ Անդերսեն

Ֆրիտյոֆ Անդերսեն (նորվ.՝ Frithjof Andersen, ապրիլի 5, 1893(1893-04-05), Քրիստիանիա, Նորվեգիա - հուլիսի 24, 1975(1975-07-24), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի հունա-հռոմեական ոճի ըմբիշ, օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր: Հանդիսանում է առաջին նորվեգացի օլիմպիական մեդալակիրը հունահռոմեական սպրոտաձևում:


== Կենսագրություն ==
1920 թվականի Անտվերպենի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ մրցագորգ է դուրս եկել 67,5 կգ քաշայինների մրցումներում: Համաձայն մրցաշարի կանոնների՝ մենամարտը տևում է երկու մրցափուլով, յուրաքանչյուրը 10 րոպե տևողությամբ, և եթե այդ ընթացքում մարզիկներից ոչ մեկը պարտեր չի կատարել մրցակցի նկատմամբ, ապա նշանակվում է 20 րոպե տևողությամբ լրացուցիչ մրցափուլ: Լրացուցիչ մրցափուլից հետո կամ դրա ընթացքում հաղթանակը տրվում է մարզիկին մրցավարների որոշումով: Առանձին դեպքերում հաղթողին որոշելու համար հնարավոր է նշանակել ևս մեկ մրցափուլ 10 րոպե տևողությամբ: Սակայն մրցաշարի առաջին օրվանից հետո մրցավարները եզրակացության եկան, որ այդ դեպքում չեն կարողանա հասցնել ավարտել մրցաշարը:
Ֆրիտյոֆ Անդերսենը այդ մրցաշարում նմանատիպ մրցակցային կանոնների պայմաններում արժանացավ օլիմպիական բրոնզե մեդալի՝ մենամարտելով ապագա փոխչեմպիոն Տավե Տամինովին:
Ֆրիտյոֆ Անդերսենը մահացել է 1975 թվականի հուլիսի 24-ին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում:


== Ծանոթագրություններ ==
Մարինա Զանևսկայա

Մարինա Վլադիմիրովնա Զանևսկայա (ուկրաիներեն՝ Марина Володимирівна Заневська, օգոստոսի 24, 1993(1993-08-24), Օդեսա, Ուկրաինա), ուկրաինացի թենիսիստուհի, ITF 27 մրցաշարի հաղթող (16-ը մենախաղով), Մեծ Սաղավարտի երիտասարադական երկու առաջնությունների մենախաղերի հաղթող (ԱՄՆ թենիսի բաց առաջնություն-2009, Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն-2011)։


== Կենսագրություն ==
Մարինա Վլադիմիրովնա Զանևսկայան ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 24-ին Օդեսսայում (Ուկրաինա)՝ սպորային ընտանիքում։ Մի քանի տարի զբաղվել է գեղարվեստական մարմնամարզությամբ։ Թենիսով սկսել է զբաղվել 8 տարեկանում։ 2016 թվականին դարձել է Բելգիայի քաղաքացի և սկսել է հանդես գալ Բելգիայի դրոշի ներքո։
Մարինայի նախընտրածը կավե կոշտ ծածկույթն է։


=== Ընտանիք ===
Մարինան Նատալյա և Վլադիմիր Զանևսկայաների երկու երեխաներից կրտսերն է։ Նրա եղբոր անունը Ռուսլան է։


== Վարկանիշ տարվա վերջին ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Ֆեդերացիայի Գավաթի կայքում Archived 2017-04-27 at the Wayback Machine.
Էջը ITF-ի կայքում Archived 2018-04-14 at the Wayback Machine.
Էջը WTA-ի կայքում
Եմցի (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵմցիԵմցի (ուկրաիներեն՝ Ємці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Եմցի գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անտառաբուծություն (գիտություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտառաբուծություն (այլ կիրառումներ)Անտառաբուծություն, գիտություն անտառի աճեցման և բարելավման, արդյունավետության բարձրացման և վերարտադրման եղանակների մասին։ Ուսումնասիրում է անտառի աճի ու զարգացման կենսաբանական գործոնները և դրանց փոխադարձ կապը միջավայրի հետ։ Մշակում է բնակլիմայական տարբեր պայմաններում անտառաճեցման և անտառտնտեսվարման եղանակներ, անտառի գլխավոր օգտագործման և խնամքի, հատումների տեսական և գործնական հարցեր, բնական վերականգնման ու բարձրարժեք երկարակյաց անտառների աճեցման ուղիներ։


== Անտառաբուծությունը Հայաստանում ==
Հայաստանում անտառաբուծությունը, որպես գիտություն, սկզբնավորվել է 1929 թվականից՝ Վանաձորի անտառփորձակայանի հիմնադրմամբ։ Հետազոտվել են ՀՀ նոսրանտառները, անտառկազմող հիմնական ծառատեսակների աճի առանձնահատկությունները, ծառուտների ձևավորման օրինաչափությունները և անտառի բնական վերականգնման, անտառների աճեցման ու տնտեսավարման բնագավառում լեռնային անտառների տիպաբանական խնդիրները։ ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտի անտառաբուծության, բևապահպանման և երկրաբուսաբանության բաժանմունքում (1963 թվականից՝ անտառագիտության բաժին), Մարտունիի բարձրլեռնային անտառբարելավման կայանի և Նոյեմբերյանի անտառային գիտական հենակետերում ուսումնասիրվել են անտառները, մշակվել անտառածածկ տարածքների ընդարձակման, պաշտպանական անտառտնկարկների ստեղծման, ՀՀ տարածքում անտառապատման ու կանաչապատման ընդլայնման գիտական հիմունքները, Սևանա լճի մակարդակի իջեցման հետևանքով ազատված ափամերձ տարածքի անտառբարելավման եղանակները։ ՀՀ-ում ծառաթփային տեսակների վերարտադրման և ընտրասերման աշխատանքներով զբաղվում են Հայանտառ և Անտառային գիտափորձարարական կենտրոն կազմակերպությունները։
Բառնաբաս Եսայան

Բառնաբաս Եսայան (1825, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1892), հայ բանասեր։
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, ապա սովորել Վենետիկի Մխիթարյանների Ս. Ղազար վանքում։ 1843-1844 թվականներին «Բազմավեպի» համարներում տպագրել է հնագիտական, պատմա-բանասիրական հոդվածներ։


== Աղբյուրներ ==
Եկաբպիլսի շրջան

Եկաբպիլսի շրջան (լատիշ․՝ Jēkabpils novads), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հարավ - արևելքում, գտնվում է պատմամշակութային Սելիա մարզում։ Երկրամասի վարչակազմը գտնվում է Եկաբպիլս քաղաքում, սակայն երկրամասի կազմի մեջ չի մտնում։
Սահմանակից է Վիեսիտեի, Սալայի, Կրուստպիլսի, Լիվանիի, Դաուգավպիլսի, Ակնիստեի շրջաններին և քաղաք Եկաբպիլսին։
2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 5.747 մարդ ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 906 կմ² ։
Տարածաշրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Լատվիայի Եկաբպիլսի շրջանի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։


== Ազգային կազմ ==
2011 թվականի Լատվիայի մարդահամարի տվյալներով բնակչության ազգային կազմը բաշխվել է հետևյալ կերպ՝ 


== Տարածքային բաժանում ==
Աբելույի շրջան (լատիշ․՝ Ābeļu pagasts)
Դիյաժասի շրջան (լատիշ․՝ Dignājas pagasts)
Դունավասի շրջան (լատիշ․՝ Dunavas pagasts)
Զասասի շրջան (լատիշ․՝ Zasas pagasts)
Կալնայի շրջան (լատիշ․՝ Kalna pagasts)
Լեիմանույի շրջան (լատիշ․՝ Leimaņu pagasts)
Ռուբենեսի շրջան (լատիշ․՝ Rubenes pagasts)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Եկաբպիլսի շրջանի պաշտոնական կայքը(լատիշերեն)
Արաբական օրիքս

Արաբական օրիքս կամ սպիտակ օրիքս (լատ.՝ Oryx leucoryx), օրիքսների դասի միջին չափի այծքաղ, որը տարածված է Արևմտյան Ասիայի անապատային և կիսաանապատային գոտիներում։


== Արտաքին տեսք ==
Արաբական օրիքսը օրիքսների դասի ամենափոքր ներկայացուցիչներից է, որի մարմնի բարձրությունը կազմում է 80-110 սմ, իսկ քաշը՝ մինչև 100 կգ։ Արտաքինից մարմինը պատված է թույլ բրդածածկով։ Ոտքերն ու մարմինը դեղնավուն են, իսկ երբեմն նույնիսկ դարչնագույն։
Յուրաքանչյուր արաբական օրիքսի դեմքն ունի յուրահատուկ մուգ շագանակագույն նախշեր։ Այծքաղների և՛ արուները, և՛ էգերը ունեն գրեթե նույն երկարությամբ եղջյուրներ, որի երկարությունը հասնում է 50-80 սմ։


== Վարք ==
Արաբական օրիքսը հեշտորեն ընտելանում է անապատային կյանքին։ Անդրադարձնող արևի ճառագայթները մարմինը պաշտպանում են ջերմությունից։ Բնածին մի շարք գործոնների ազդեցությամբ արաբական օրիքսի մարմնի ջերմաստիճանը կարող է հասնել մինչև 46.5 °C, իսկ գիշերը՝ 36 °C: Բնական նման ընտրությունը նվազեցնում է կենդանիների ջրի պահանջը։
Արաբական օրիքսներն իրենց դասի մյուս ներկայացուցիչների պես խոտակերներ են․ նրանք սնվում են խոտով, ծառի թփերով և տերևներով։ Այս այծքաղները կարող են երկար ժամանակ ապրել առանց ջրի։ Բացառություն են կազմում միայն հղի առանձնյակները, որոնց մոտ ավելի հաճախակի է նկատվում ջրի պահանջ։ Արաբական օրիքսները բնակվում են խմբերով, որոնք, որպես կանոն կազմված են չորսից հինգ առանձնյակներից։


== Պահպանություն ==
Սկզբնական շրջանում արաբական օրիքսները տարածված են եղել Սինայի թերակղզում, Միջագետքում, ինչպես նաև Արաբական թերակղզում։ 19-րդ դարում կենդանիները հայտնվել են անհետացման եզրին և նրանց տարածվածության արեալը սահմանափակվել է Արաբական թերակղզով։ Կենդանիների թվի կրճատման վրա ազդող գործոններից ամենանշանակալին որսագողությունն է։ Կենդանիները իրենց կողմն են ձգում որսորդներին, քանի որ ունեն բավականին համեղ միս։ 1972 թվականի գնահատականով կենդանիների այս տեսակը հայտարարվել է լիովին անհետացած։
Կենդանիների տեսակի վերականգնման ուղղությամբ կատարվող քայլեր ձեռնարկվեցին այն ժամանակ, երբ արաբները փոխեցին բնության պահպանության վերաբերյալ իրենց մոտեցումները։ Արաբական օրիքսի տեսակները սկսել են վերականգնվել Օմանում (1982), Հորդանանում (1983), Սաուդյան Արաբիայում (1990) և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում (2007)։ Հաջողություններն այնքան զգալի էին, որ որոշ ժամանակ անց սույն երկրներից փոքրիկ խմբեր ներկրվեցին նաև Իսրայել և Բահրեյն։
Այնուամենայնիվ, անգամ հիմա արաբական օրիքսները համարվում են խոցելի տեսակ։ 2007 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն հեռացնել է Օմանի արաբական օրիքսներով բնակեցված տարածքները Համաշխարհային ժառանգության ցանկից։ Դա ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի պատմության մեջ առաջին դեպքն էր, երբ օբյեկտը հեռացվեց ցանկից։ Ի տարբերություն Օմանի՝ Սաուդյան Արաբիայում և Իսրայելում խրախուսվում է օրիքսների թվաքանակի ավելացումը։ 2012 թվականին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Աբու Դաբի քաղաքի արգելոցներում բուծվել են 500 նոր կենդանիներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաժեր (այլ կիրառումներ)

Բաժեր, կարող է վերաբերել՝

Բաժեր - լեռներ Հայկական լեռնաշխարհում, Կուտուր Զագրոշյան լեռնահամակարգի արևմտյան կողմում
Բաժեր - համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում
Ռովիգո

Ռովիգո (իտալ. Rovigo), քաղաք Իտալիայ՝ Վենետո մարզի Ռովիգո գավառում, Աջետո ջրանցքի վրա, Ֆերարայի (հարավային) և Պադովայի (հյուսիսային) ճանապարհին։ Համանուն գավառի վարչական կենտրոնն է։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 52.170, Բնակչության խտությունը կազմում է 446 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 108 կմ² տարածք։ Սահմանակից է Անգվիլարա Վենետա, Արքուա Պոլեզինե, Բարբոնա, Բոարա Պիզանի, Բոզարո, Չերենիանո, Կոստա դի Ռովիգո, Կրեսպինո, Լուզիա, Պոնտեկիո Պոլեզինե, Սան Մարտինո դի Վենեցե, Վեսկովանա, Վիլլադոզե, Վիլլանովա դել Գեբբո համայնքներին։ Փոստային ինդեքս - 45100։ Հեռախոսային կոդ - 0425։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Քույր քաղաքներ ==
Ռովիգոն բարեկամացել է հետևյալ քաղաքների հետ.

 Անգլիա, Բեդֆորդ
 Ռումինիա, Տուլչա
 Գերմանիա, Ֆիռնհայմ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք

GCatholic the co-cathedral of St. Steven I, martyr pope
Heraldica.org – Napoleonic heraldry
Գավառի կայքէջը (իտալերեն)
Ռովիգոյի հատակագիծը


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Բիշինդի

Նովիե Բիշինդի (ռուս.՝ Новые Бишинды, բաշկիրերեն՝ Яңы Бишенде), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 266 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարաթովունոս

Մարաթա (հուն․՝ Μαραθόβουνος, թուրքերեն՝ Ulukışla), գյուղ Կիպրոս կղզու հյուսիս-արևելքում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանում։
1974 թվականին Թուրքիայի կողմից Հյուսիսային Կիպրոսի ռազմակալումից հետո գյուղը դե ֆակտո մտնում է անկախ Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության մեջ։
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 836 մարդ, հիմնականում՝ թուրքեր։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==