Դեբորա Լիպշտադտ

Դեբորա Էսթեր Լիպշտադտ (անգլ.՝ Deborah Esther Lipstadt, մարտի 18, 1947(1947-03-18), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի պատմաբան, Հոլոքոստի ուսումնասիրող, Էմորիի համալսարանի (Ատլանտա) Հրեական նորագույն պատմության և Հոլոքոստի ուսումնասիրության ինստիտուտի պրոֆեսոր։


== Կենսագրություն ==
Դեբորա Լիպշտադտը ծնվել է 1947 թվականի մարտի 18-ին նացիստական Գերմանիայից գաղթած հրեաների ընտանիքում և մեծացել է Նյու Յորքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջը, ստացել մոգիստրոսի աստիճան, ապա պրոֆեսորի կոչում Բրանդեյսի համալսարանում։ Աշխատում է Էմորիի համալսարանում։
Հոլոքոստի հիշատակի ամերիկյան թանգարանի ակադեմիական հանձնաժողովի նախագահն է։ 1994 թվականին ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը Դեբորա Լիպշտադտին նշանակել է ամերիկյան «Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի խորհրդի» անդամ։


== Մասնագիտական գործունեություն ==
Պրոֆեսոր Դեբորա Լիպշտադտը հայտնի է նրանով, որ գիտական բանավեճեր է վարում Հոլոքոստը ժխտողների հետ։ 1993 թվականին նա հրատարակել է այդ խնդրին նվիրված «Denying the Holocaust: The Growing Assault on Truth and Memory» գիրքը։
Սակայն, չնայած Հոլոքոստը ժխտողների դեմ մշտական պայքարելուն, Դեբորա Լիպշտադտը չի սատարում Հոլոքոսքտի ժխտող արտահայտություններն արգելելու կամ դրանց համար պատժելու քաղաքականությանը։

«Ես կողմնակից եմ այնպիսի տհաճ մանրուքի, ինչպիսին է խոսքի ազատությունը, և ինձ շատ է անհանգստացնում, երբ կառավարությունը սահմանափակում է այն»։
2007 թվականի փետրվարին Լիպշտադտն օգտագործել է «մեղմ ժխտում» (անգլ.՝ soft-core denial) նորաբանությունը Սիոնիստական միության՝ Լոնդոնում կայացած բարեգործական ամենամյա ճաշկերույթի ժամանակ։ Խոսելով Ջիմի Քարթերի «Պաղեստին. խաղաղություն, ոչ թե մեկուսացում» (անգլ.՝ Palestine: Peace Not Apartheid) գրքի մասին՝ Դեբորա Լիպշտադտը հայտարարել է.

«Երբ Միացյալ Նահանգների նախկին նախագահը գիրք է գրում իսրայելա-պաղեստինյան ճգնաժամի մասին և գրքի սկզբում տեղադրում է ժամանակագրական աղյուսակ, որպեսզի նպաստի դրությունը հասկանալուն, և այդ աղյուսակում չի ներկայացնում էական որևէ բան 1939 և 1947 թվականների միջև, ապա դա մեղմ ժխտում է»։
Հետագայում Լիպշտադտն այդ տերմինն օգտագործել է Հոլոքոստը ժխտողների վերաբերյալ, ովքեր ընդունում են այդ իրադարձությունն ընդհանուր առմամբ, սակայն փորձում են նվազեցնել նրա մասշտաբներն ու եզակիությունը նրա նշանակալի կողմերի անտեսման կամ այլ իրադարձությունների հետ ոչ ճիշտ համեմատություններ կատարելու միջոցով։


=== Դատն ընդդեմ Դևիդ Իրվինգի ===

1996 թվականին գրող Դևիդ Իրվինգը Բրիտանական դատարանում հայց է ներկայացնում ընդդեմ Դեբորա Լիպշտադտի և «Penguin Books» հրատարակչության դեմ՝ նրանց մեղադրելով զրպարտության և իր գիտական ու գործնական հեղինակությանը վնաս հասցնելու համար։
Դատն արժանացել է հասարակության ուշադրությանը ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում։ Գործը շարունակվել է մի քանի տարի։ Քանի որ բրիտանական օրենքներն ապացույցներ հավաքելու հարցը թողնում են պատասխանող կողմի վրա, Լիպշտադտն ու հրատարակչությունը ստիպված են լինում դատարանին համոզել իրենց ճշմարտացիության մեջ։ Նրանք կարողացել են Երրորդ ռայխի պատմության մի շարք առաջատար փորձագետների օգնությամբ ապացուցել, որ Իրվինգը մանիպուլյացիաներ է արել փաստաթղթերով, աղավաղել պատմական փաստերը, և դրա դրդապատճառը եղել են նրա հակասեմական համոզմունքները։
Այդ դատում պատմության մեջ առաջին անգամ հրապարակայնորեն կարդացվել են հատվածներ նացիստական հանցագործ Ադոլֆ Էյխմանի՝ մինչ այդ չհրապարակված։
2000 թվականի ապրիլի 11-ին դատավոր Գրեյը հրապարակել է 333 էջանոց դատավճիռը։ Իրվինգը պաշտոնապես ճանաչվել է հակասեմական, ռասիստ և Հիտլերի ջատագով։ Նրա հայցի բոլոր պահանջները մերժվել են, և նա պարտավորվել է վճարել 3,2 մլն ֆունտ՝ որպես դատական ծախսերի փոխհատուցում։


== Քաղաքականություն ==
Նախագահ Ջորջ Բուշի խնդրանքով Դեբորա Լիպշտադտը Միացյալ Նահանգները ներկայացրել է Աուշվիցի ազատագրման 60-ամյակին նվիրված միջացառմանը։ 2007 թվականի հունիսին Ջորջ Բուշը Լիպշտադտին ընդգրկել է ԱՄՆ-ի պատգամավորության կազմում՝ մասնակցելու Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության գիտաժողովին, որ նվիրված էր անհանդուրժողականության ու հակասեմականության դեմ պայքարին։


== Մատենագրություն ==
Deborah E. Lipstadt. Beyond Belief: The American Press and the Coming of the Holocaust 1933—1945. 1993. ISBN 0-02-919161-0. (անգլ.)
Lipstadt D. Denying the Holocaust: The Growing Assault on Truth and Memory. — Penguin Books, 2004. — ISBN 978-0-14-024157-0
Deborah E. Lipstadt. History on Trial: My Day in Court with David Irving. 2005. ISBN 0-06-059376-8. (անգլ.)


== Կինոյում ==
2016 թվականին նկարահանված «Ժխտում» ֆիլմում (Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ) Դեբորա Լիպշտադտի դերը կատարում է Ռեյչել Ուայզը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Դեբորա Լիպշտադտի բլոգը (անգլ.)
Ирвинг против Липштадт
Դեբորա Լիպշտադտի էջը Էմորիի համալսարանի կայքում
Happiness and Faith: Judaism ՅուԹյուբում