armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Չարահանի Սուրբ Նշան վանք

Չարահանի Սուրբ Նշան վանք, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վասպուրական նահանգի, Ոստան գյուղից դեպի հարավ, Արտոս լեր լանջերին։ Վանքի տարածքը պարսպապատ է։


== Պատմություն ==
Չարահանի Սուրբ Նշան վանքը նաև հայտնի է չորս այլ անուններով, դրանցից են՝ «Չարահան Սուրբ Նշան», այս անունը բացատրվում է որպես չարից հանող (փրկող) Սուրբ Նշան, երկրորդ անունը՝ «Չաղար Սուրբ Նշան», չաղար բառը թուրքերեն նշանակում է կանչել, այսինքն կանչել Սուրբ Նշանին, երրորդ անունը՝ «Դիրա Շրբարան», այսինքն Շրբացիների մի ցեղ է ապրել վանքի մոտ, և վերջինը՝ «Պատրկայ վանք», սա էլ բացատրվում է  այն բանով որ իբր վանքը կառուցել է Վարդ Պատրիկնը։
Եկեղեցու դռան և սյունի վրա կա արձանագրությունը որ հետևյալն է՝ 1761 թվականին Աղթամարի Թոմա կաթողիկոսի ժամանակաշրջանում այս վանք կառուցվել է Վարդան վարդապետի ձեռքով։ 
Սակայն եկեղեցում եղած մի Ավետարանի մեջ որը, 1428 թվականի գրված է, ասվում է․

Այս վանքում է ամփոփված Եղիշե մատենագրի նշխարները։ Մինչև այս վանքում ամփոփելը, Եղիշե մատենագրի նշխարները եղել են ամփոփված մի այլ եկեղեցում որր գտնվել է  մոտակա Վառնիշատի գյուղի եկեղեցում, դրա մասին փաստում են ոչ միայն ավանդազրույցները այլ նաև ձեռագիր հիշատակարանները։
Ըստ ականատեսների տեղեկությունների, թե այս նշխարները եղել են մի կարասի մեջ դրված, բոլոր ոսկորները  եղել են բացի գանգից։  Ավանդազրույցներից պարզվում է որ  մատենագիրը ճգնելիս է եղել Արտոս լերան և այնտեղ էլ մհացել է, որից հետո հովիվները մարմինը թաղել են այնտեղ իսկ գլուխ կտրել են և տարել են Մոքս Սուրբ Զորավանք և ամփոփել են այնտեղ։


== Ճարտարապետություն ==
Չարահանի Սուրբ Նշան վանքը բաղկացած է Սուրբ Նշան եկեղացուց,  կից մատուռից և նրանց շուրջ կառուցված կացարաններից։ Եկեղեցին կառուցվել է անտաշ և սրբատաշ քարերով, պայտաձև կամարներով որի վրա հենված է կլորավուն գմբեթ։ Եկեղեցին ունի 10 պատուհիան, որոնցից 4-ը գմբեթի վրա է, իսկ մուտք արևմտյան կողմից է։
Եկեղեցուն կից մատուռը թաղակապ փոքրիկ շինություն է, որը կապված է եկեղեցու հյուսիսաին պատին։ Մատուռի հարավային պատին ամփոփված է Սուրբ Եղիշե մատենագրի նշխարները, իսկ հյուսիսաին կողմում կա ոմն Նիկողայոս եպիսկոպոսի գերեզմանը, որըի վրա թվական նշված չէ։
Մատուռի արևմտյան պատի մոտ դրված է մի մեծ և ծակ քար, որի վրա կա առձանագրություն․ «ՅԿԶ (=917) թուականութեանս Հայոց»։ Այս քարը կոչվում է «Թալալոց», ըստ ավանդության ուշաթափվող կանայք և երեխաները գալիս էին և լողանում այս քաի մոտ և բժշկվում էին։
Եկեղեցու արևմտյան դռան վերեվում կա արձանագրություն, որում գրված է․     

Վանքը ունի նաև վարելահողեր, մեկ ջրաղաց և երկու այգի։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Դինամո (գյուղ, Նեխաևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դինամո (այլ կիրառումներ)Դինամո (ռուս.՝ Динамо), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Նեխաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 1100 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիլլա Սանտա Լուչիա դելյի Աբրուցի

Վիլլա Սանտա Լուչիա դելյի Աբրուցի (իտալերեն՝ Villa Santa Lucia degli Abruzzi), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 174 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 6 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 28 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ` 67020։ Հեռախոսային կոդ` 0862։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լուչիան։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 13-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0862 956110


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բաքս շրջան (Փենսիլվանիա)

Բաքս շրջան (անգլ.՝ Bucks County), ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.611 կմ² է, բնակչությունը՝ 625.249 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դոյլեսթաուն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1682 թ.։
Մահվան ձեռքը (ֆիլմ, 1976)

«Մահվան ձեռք» կամ «Պատժելու թուր» (չին. 少林門, անգլ. անգլ.՝ The Hand of Death), 1976 թ. նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ջոն Վուն։


== Սյուժե ==
Ցին դինաստիայի օրոք մանջուրները համառորեն հետապնդում էին շաոլիններին և, կաշառելով հավատուրացներին, սպանել են շատ զինվորների և ավերել Շաոլինաի վանքը։ Ողջ մնացած վանականները ցրվեցին երկրով մեկ, որպեսզի կանխեն հետագա արյունահեղությունը և փրկեն Շաոլինիի հպարտ անունը։
Մի հեռավոր ճամբարում Շաոլինյան աշակերտների խումբ է պարապում։ Նրանց լավագույն զինյալին՝ Յուն ֆենին, հանձնարարվել էր վերացնել բռնակալ Շի Շաոֆենին, որը Շաոլինիի նախկին աշակերտն էր, ով դավաճանել էր նրան, և անցել մաջուրների կողմը։ Ճանապարհին, Յուն օգնում էր դարբին Տանյաին։
Յուն Ֆենը ժամանում է Շիի որջ և փորձում է գրավել նրան, սակայն մատնվում է պարտության։Նրա Շաոլինյան հնարքները անօգուտ էին մարտի մեջ։ Երբ Շին ծեծում է Յունին, նա թողնում է իր ութ թիկնապահներին իրենց նիզակներով և վահաններով։
Յուն Ֆենը դարբինի շնորհիվ փախչում է, գնում է գյուղ և հայտնաբերում, որ Շիի մարդիկ ստիպում են սովորական մարդկանց ենթարկվել իրենց։
Ճանապարհին Յուն ծանոթանում է երկու մարդկանց հետ, ներառած հմուտ սուսերակիրի, որը չէր հանում իր թուրը այն բանից հետո, երբ պատահաբար սպանեց անբարոյականի, ում նա սիրում էր։
Թիմը ձևավորում է կոալիցիա հանուն հաղթանակի Շիի և նրա մարդկանց նկատմամբ։
Խումբը ստաղծում է պլան և պատրաստվում՝ բարելավվելով հմտությունները:Յուն ֆենը և մանցած հերոսները ստեղծում են դիվերսիա, որպեսզի հետո հարձակվեն Շիի շտաբների վրա։
Դարանը ընթացավ հաջող։ Գայթակղելով Շիի գլխավոր մարդուն, Տանյը առաջինը անցավ հարձակման։ Ժամանելով դարպասներին, որոնք համարվում են բռնակալների ամրոցը, նա հաղթում է մի քանի պահակախմբերի՝ այդ թվում նաև Շիի երկու էլիտար զինյալներին։ Այդ ժամանակ մանցած հերոսները հասնում են արոտավայր, որտեղ գալիս են չորս հիմնական մրցակից զինյալներ։ Հենց այդ տեղ էլ տեղի է ունենում բախումը։
Ցավոք սրտի Յունի խմբի համար պայքարը տևում էր ավելի երկար, քան մտածված էր, և Շին գուշակել էր պլանները։ Տանյը վերադառնում է թիմ, բայց ստանում է մահացու վնասվածք։ Յուն ֆեյը ընկերների հետ սպանում է Շիի էլիտային, որից հետո Շին և գլխավոր ենթական հետևում են նրանց։
Շատ ավելի հերոսներ զոհվում են ճանապարհին, և ի վերջո Յուն սպանւմ է գլխավոր էլիտար զինյալին՝Շիին։ Ի վերջո նա բախվում է գլխավորի և մնացած մարդկանց հետ։ Յուն ֆեյը հեռացնում է նրանց, ապա կռվում Շիի հետ և հաղթում։


== Նկարահանող խումբ ==
Կինոընկերություն։ Golden Harvest
Պրոդյուսեր։ Ռեյմոնդ Չոու
Ռեժիսոր։ Ջոն Բու
Սցենարիստ։ Ջոն Բու
Ռեժիսերի օգնական։ Կիմ Չոն Յեն
Մարտերի բեմադրություն։ Սամմո Հուն
Օպերատոր։ Լյան Յունցզի
Նկարիչ։ Չին Սամ, Սուն Պաֆույ
Կոմպոզիտոր։ Ջոզեֆ Կու (չին.) 顧嘉煇
Խմբագիր։ Պիտեր Չեն
Հագուստի դիզայներ։ Չյու Սինհեյ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մահվան ձեռքը» (անգլ.) hkcinemagic.com կայքում
«Մահվան ձեռքը» (անգլ.) hkmdb.com կայքում
Ֆիլմի գրախոսությունը HKcinema.ru կայքում
Աբդուլբոհար

Աբդուլբոհար, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառի Մուշ գավառակում, Մուշ քաղաքի 25 կմ հարավ-արևելք։ Գտնվում էր արգավանդ հարթավայրում։
XX դարի սկզբներին ուներ 40 տուն հայ բնակիչ։ Բնակչությունը զբաղվում էր հացահատիկի մշակությամբ։
Գյուղն թուրքերի կողմից հիմնահատակ ավերվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մուլինո (այլ կիրառումներ)

Մուլինո, կարող է վերաբերել՝

Մուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Մուլինո - ավան Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոլոդարսկի շրջանի կազմում։
Մուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոլոդարսկի շրջանի կազմում։
Գայլ (գետ, Սև ծովի ավազան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գայլ (այլ կիրառումներ)Գայլ (Գելգիդ, Գելգիտչայ, Թերմոդոն, Թերմոնդոնտ, Լիգոս, Լիկ, Լիկոս, Լյուկոս, Կելկիդ, Կելկիթ, Կելկիտ, Կելկիտչայ, Կերեմելի, Քելքիթ, Քելկիտ), գետ Սև ծովի ավազանում։ Հունարեն «լիկոս» նշանակում է գայլ։
Հոսում է Անտիպոնտական լեռներից, Գյումուշխանե լեռնաշղթայի հարավային լանջերից և գրեթե շարունակ հոսում է արևմուտք՝ աջ կողմից թափվելով պատմական Իրիս գետը։ Երկարությունը մոտ 330 կմ է։ Սնվում է ձնահյուսային հալոցքաջրերից։ Ամենամեծ վտակը Գարահիսար գետն է։ Ամբողջությամբ հոսում է պատմական Փոքր Հայքի տարածքով՝ ոռոգելով Աշխարհօվա դաշտի զգալի մասը։ Գետի ափին է գտնվում Գարահիսար քաղաքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մուլչացում

Մուլչացում, մուլչապատում (անգլ.՝ mulch — ծղոտով, գոմաղբով ծածկել), հողի համատարած կամ միջշարքերի ծածկումը մուլչով (մուլչաթղթով, տորֆի մանրուքով, գոմաղբով, կոմպոստով, թափված տերևներով և այն)։ Կիրառվում է բանջարային, պտղատու, հատապտղատու, դեկորատիվ և այլ բույսերի աճեցման ժամանակ։ Մուլչացումը նվազեցնում է միջշարքային մշակության վրա ծախսվող աշխատանքները, դրականորեն է ներգործում բույսերի աճման պայմանների և հողի բերրիության վրա․ կրճատում է գոլորշիացումը հողի մակերևույթից, պակասեցնում օրվա ընթացքում դրա ջերմաստիճանի տատանման ամպլիտուդը, պաշտպանում դաշտի մակերևույթը հողատարումից, կանխում հողի կեղևի առաջացումը, ընկճում մոլախոտերի աճը և այլն։ Մուլչացումը որպես կանոն բարձրացնում է գյուղատնտեսության բույսերի բերքատվությունը, հատկապես երաշտի ենթակա շրջաններում։ Պակաս արդյունավետ է ծանր և գերխոնավ հողերում, նույնիսկ կարող է բերքատվությունը նվազեցնել։ ԱՊՀ տափաստանային շրջաններում, որտեղ հողմերը հաճախակի են, որպես մուլչ և հակաէրոզիոն միջոց կարելի է օգտագործել հացահատիկային բույսերի խոզանը։


== Արտաքին հղումներ ==
Մուլչապատում (տեսանյութ)(հայ.)
Իշտերյակի

Իշտերյակի (ռուս.՝ Иштеряки, մարիներեն՝ Иштирәк), գյուղ Ռուսաստանի, Պերմի երկրամասի Ուինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տապաս

Տապաս (իսպաներեն tapas, հոգնակի, tapa -... «կապարիչ»), Իսպանիայում՝ ցանկացած նախուտեստ, որը մատուցվում է բարում գարեջրի կամ գինու հետ։ Դա կարող է լինել ընդեղեն, չիպսեր կամ ձիթապտուղ և անկախ ուտեստներ, օրինակ, «pintxos moruno» խոզի խորոված կամ «pintxos donostyarras» Սան Սեբաստիանում՝ մի շարք տարբեր տաք և սառը նախուտեստներ։ Հաճախ Իսպանիայի տարբեր մասերում (իսկ երկրի հարավ-արևելքում՝ Ալմերիայում և Գրանադայում  միշտ) նախուտեստները ընդգրկված են խմիչքի գնի մեջ։

Պատմականորեն, թեթև նախաճաշ՝ հաց կամ խոզապուխտ, դրվում էր մատուցվող բաժակի կամ գինով կուժի վրա՝ ծածկելով իր պարունակությունը ճանճերից ու փոշուց։ Բայց երբ թագավոր Ալֆոնսո X Կաստիլիացին հրամայել էր իր զինվորներին ցանկացած պանդոկում պարտադիր մատուցել գինու հետ նաև անվճար նախուտեստներ, որպեսզի զինվորները չհարբեին, խորամանկ պանդոկատերերը սկսեցին պատրաստել այդ անվճար ուտեստները որքան հնարավոր է փոքր։ Այդ ժամանակից ի վեր հայտնվել է նման ճաշատեսակների, նախուտեստների ավանդույթը։
Իսպանացիների համատարած ժամանցն է տեղափոխել բարից բար՝ խմելով յուրաքանչյուրում գինի կամ մի բաժակ գարեջուր և փորձելով բարի ֆիրմային տապաս խորտիկները։ Տարածված ավանդույթ է, որ բարը կամ տեղական փոքր ռեստորանն ունենա 8- 12 տարբեր տեսակի տապաս` սկուտեղների վրա տաքացած և ապակե կապարիչներով ծածկված նախուտեստները։ Դրանք հաճախ շատ ուժեղ համեմված են սխտորով, չիլիով կամ պապրիկայով, չամանով, աղով, պղպեղով, շաֆրանով, երբեմն էլ `առատ ձիթայուղով։ Հաճախ տեսականու մեջ լինում է մեկ կամ մի քանի ծովամթերք, որը կոչվում է «մարիսկոս» («mariscos»), ընդգրկելով այդ թվում անչոուսներ, սարդինաներ կամ սկումբրիա ձիթապտղի յուղի կամ լոլիկի սոուսով, երբեմն` կարմիր կամ կանաչ պղպեղով կամ այլ համեմունքներով։ Տարածված է նաև տապասի այն տեսակը, որը պարունակում է մեկ կամ մի քանի տեսակի ձիթապտուղ։ Բացի այդ մեկ կամ մի քանի տեսակի հաց մատուցվում է որպես տապաս տարբեր սոուսներով։
Իսպանիայում գոյություն ունեն տապասի բազմաթիվ մրցույթներ, սակայն միայն Տապասի ազգային մրցույթն է,  որը տոնում են ամեն տարի նոյեմբերին։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Պինչո
Կանապե


== Ծանոթագրություններ ==
Ատոմ Անձևացի

Ատոմ Անձևացի (ծ. և մ. թթ. անհայտ), 9-10-րդ դարերի քաղաքական գործիչ, մատենագիր։ Արծրունիների Գուրգեն իշխանի կրտսեր որդին։ Եպիսկոպոս է ձեռնադրվել կյանքի վերջին տարիներին՝ 938 թվականից հետո։ Մտահոգված կենտրոնաձիգ պետության անվտանգությամբ՝ գործունորեն մասնակցել է երկրի ռազմաքաղաքական կյանքին։ Մանազկերտի Կայսիկ ամիրայի ապստամբությունը ճնշելիս իր զորքով օգնության է հասել Հայոց Սմբատ արքային (902)։ Սատարել է Վասպուրականի Գագիկ Արծրունի արքային (914)` վանելով արաբ բռնակալ, Ատրպատականի Յուսուֆ ամիրայի հարձակումը։ Աչքի է ընկել նաև մշակութային գործունեությամբ։
Ատոմ Անձևացու և նրա հոր պատվերով են ընդօրինակվել Կյուրեղ Երուսաղեմացու «Կոչումն ընծայութեան» աշխատությունն ու Եղիշեի Պատմությունը։ Նրա հանձնարարությամբ են գրվել Արամի, Արտավազդ Մազազունու և Թովմա քահանայի աստվածաբանական թղթերն ու լուծմունքները։ Ատոմ Անձևացու գրչին է պատկանում Հովհաննես Մկրտչին ձոնված մի ներբող, որը շարադրվել է, հավանաբար, 940-ական թթ.։ Ներբողում արևելաքրիստոնեական մեկնաբանական հարուստ փորձի հիման վրա տրվում է Հովհաննես Մկրտչի անձի և գործունեության տեսական-աստվածաμան. համակողմանի վերլուծությունը։


== Աղբյուր ==
«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002։
Map of the Problematique

Map of the Problematique, անգլիական Muse ռոք-խմբի հինգերորդ սինգլն է իրենց չորրորդ՝ Black Holes and Revelations ալբոմից։ Թողարկվել է 2007 թ. հունիսի 18-ին՝ թվային ներբեռման ֆորմատով։ Երգը բրիտանական սինգլների հիթ-շքերթում զբաղեցրեց 18-րդ հորիզոնականը, այսպիսով ավելի հաջողակ էր նախորդ՝ «Invinsible» սինգլից։


== Երգացանկ ==
UK iTunes Store exclusive

"Map of the Problematique" (AOL Session)Muse.mu exclusive

"Map of the Problematique" (Rich Costey edit)
"Map of the Problematique" (Live from Wembley Stadium)
Wembley Digital Souvenir Pack


== Ծանոթագրություններ ==
Բելկոդեն

Բելկոդեն (ֆր.՝ Belcodène), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1743 մարդ, բնակչության խտությունը` 134.39 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.97 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 23 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1179 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 883-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 296։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,9 %։ 883 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 806 անձ (422 տղամարդ և 384 կին)։ Գործազուրկ են եղել 77 անձ (43 տղամարդ և 34 կին)։ 296 անաշխատունակներից 102-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 101-ը` թոշակառուներ, իսկ 93-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Բուշ դյու Ռոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կաստիոնե Անդևենո

Կաստիոնե Անդևենո (իտալերեն՝ Castione Andevenno), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 1553 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23012, հեռախոսային կոդ՝ 0342։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Նիկոլայե Յորգա

Նիկոլայե Յորգա (հունվարի 17, 1871(1871-01-17), հունիսի 5, 1871(1871-06-05) կամ հունիսի 18, 1871(1871-06-18), Բոտոշանի, Ռումինիա - նոյեմբերի 27, 1940(1940-11-27) կամ նոյեմբերի 28, 1940(1940-11-28), Սրտեյնիցու, Prahova County, Ռումինիա), ռումին քաղաքական գործիչ, պատմաբան, աղբյուրագետ, գրականագետ, հրապարակախոս, գրող, հայագետ։
Սովորել է Յասսիի, Փարիզի, Բեռլինի և Լայպցիգի համալսարաններում։ Բուխարեստի համալսարանի պրոֆեսոր (1894), ռեկտոր (1929)։ Ռումինական ակադեմիայի անդամ (1910)։ Ագգային-դեմոկրատական կուսակցության (1906) հիմնադիրներից։ 1918—1920 թվականներին եղել է Ռումինիայի Ազգային ժողովի նախագահ, 1931—1932 թվականներին՝ պրեմիեր մինիստր և լուսավորության մինիստր։ Ունեցել է անգլո-ֆրանսիական կողմնորոշում։ Կյանքի վերջին տարիներին դատապարտել է ֆաշիստական Գերմանիայի ագրեսիվ քաղաքականությունը։
Սպանվել է ռումինական «Երկաթյա գվարդիա» կազմակերպությանը պատկանող ֆաշիստների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոիվանովսկոե (քաղաքատիպ ավան, Օդինցովսկի շրջան)

Նովոիվանովսկոե (ռուս.՝ Новоивановское), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6863 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մունգատ

Մունգատ (ռուս.՝ Мунгат), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի ձախ ափին՝ 367 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 56 կմ է, ավազանի տարածքը 485 կմ2։


== Վտակներ ==
16 կմ՝ Բոլշայա
19 կմ՝ Պոպերեչնայա


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ գետ, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը․


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վերբովկա (գյուղ, Իզյումի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎերբովկաՎերբովկա (ուկրաիներեն՝ Вербівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիալե

Վիալե (իտալերեն՝ Viale), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 282 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 71 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14014։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Ռոկոն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Կոմունայի ադմինիստրացիան ==
Հեռախոսահամար՝ 0141 995028


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բևեռափայլ

Բևեռափայլ, երկրի մթնոլորտի վերին նոսր շերտերի՝ (80-1000 կմ) լուսարձակումը։ Այն դիտվում է Երկրի բևեռային շրջաններում, հազվադեպ՝ նաև միջին լայնություններում (Հայաստանում 1098-1100 թվականներին դիտվել է չորս բևեռափայլ)։ Երկնքի ամբողջ հյուսիսային կողմը լուսավորված է կարմիր ու կանաչ երկու հսկայական, վետվետուն կամարներով։ Անընդհատ ձևափոխվելով ու երփներանգվելով՝ կամարները մեկ անհետանում են, մեկ նորից հայտնվում։ Հանկարծակի մութ երկինքը ասես նետահարում են պայծառ ճառագայթները, իսկ ժամանակ առ ժամանակ օդում կախվում են կարմիր ծոպերով զմրուխտե «վարագույրներ»։ Պայծառ, հիասքանչ բևեռափայլը (հյուսիսում անվանում են հյուսիսափայլ) երկնքում փողփողում է մի քանի ժամ անընդհատ։
Բևեռափայլերը Արեգակի ակտիվության հետևանք են։ Արեգակի հսկայական շիկացած գունդը տիեզերական տարածություն է ճառագայթում վիթխարի քանակությամբ ջերմություն և արտանետում էլեկտրականությամբ լիցքավորված նյութի մանրագույն մասնիկների հոսքեր (արեգակնային քամի)։ Հասնելով երկրի մթնոլորտի վերին շերտերը, այդ մասնիկները բախվում են օդի ատոմներին ու մոլեկուլներին, և սրանք սկսում են փայլփլել տարբեր գույներով՝ դեղին, կանաչ, կապույտ, կարմիր, մանուշակագույն, նարնջագույն։
Այս գեղեցիկ տեսարանը երկնքում հայտնվում սովորաբար երկրի բևեռներում, որովհետև ամբողջ երկրագունդը մի վիթխարի մագնիս է և, ինչպես յուրաքանչյուր մագնիս, ունի երկու բևեռ։ Եվ երբ Արեգակի՝ էլեկտրականությամբ լիցքավորված մասնիկների հոսքերը մոտենում են մեր մոլորակին, Երկրի մագնիսական ուժերի ազդեցությամբ շեղվում են դեպի հյուսիսային և հարավային մագնիսական բևեռները, և հիմնականում հենց այդ շրջաններում էլ առաջանում են բևեռափայլերը։
Բևեռափայլերն ավելի ուժեղ են լինում և ավելի հաճախ են կրկնվում, երբ Արեգակի վրա մեծանում է արևաբծերի քանակը։ Հենց արևաբծերի տիրույթներից են տիեզերական տարածություն արտանետվում այն մասնիկների առանձնապես հզոր հոսքերը, որոնք երկրի վրա բևեռափայլեր են առաջացնում։
Բևեռափայլի աղեղները սովորաբար ձգվում են արևելքից արևմուտք և երբեմն անցնում 5000 կմ-ից։ Բևեռափայլերը հաճախ ուղեկցվում են երկրի մագնիսական դաշտի խանգարումներով՝ մագնիսական փոթորիկներով։ Այդ դեպքում խախտվում է հեռահար ռադիոկապը։
Բևեռափայլերի ճառագայթման սպեկտրի (լատիներեն՝ պատկերացում, պատկեր) միջոցով ուսումնասիրվում է մթնոլորտի վերին շերտերի բաղադրությունը։
Երկրից բացի միակ այլ մոլորակը, որտեղ նկատվել են բևեռափայլեր, Սատուրնն է։


== Տես նաև ==

Արեգակնային քամի
Պլազմա


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (38201-38300)

Աստերոիդների ցանկ (38101-38200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (38301-38400)
 Աստերոիդների ցանկ (38101-38200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (38301-38400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (35001)-(40000)»։ www.minorplanetcenter.net
(5038) Օվերբեկ

(5038) Օվերբեկ (անգլ.՝ Overbeek), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1948 թվականի մայիսի 31-ին Էռնեստ Ջոնսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,312841 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6656 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9601 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1284,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280211 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,94° անկյուն։


== Անվանում ==
Աստերոիդն իր անվանումն ստացել է ի պատիվ հարավաֆրիկացի աստղագետ Միխել Դանիել Օվերբեկի (աֆրիկաանս՝ Michiel Daniel Overbeek, 1920-2001 թթ.), ով հանդիսանում էր փոփոխական աստղեր՝ առավել հաջողակ դիտորդ-հետազոտողներից մեկը։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5038) Օվերբեկ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նովիե Կովարդի

Նովիե Կովարդի (ռուս.՝ Новые Коварды, բաշկիրերեն՝ Яңы Ҡауарҙы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տիսիփոնե

Տիսիփոնե (հին հունարեն՝ Τισιφόνη « Մահվան վրիժառու»), հին հունական դիցաբանության մեջ Էրինիաներից մեկը։ Ծնվել է արյան կաթիլներից, որոնք թափվել են Ուրանոսին կրտելու ժամանակ։ Ինչպես նկարագրում էր Վերգիլիոսը նա նստում է Հադեսում` երկաթե աշտարակում։

Նրա անվանմամբ  աստերոիդ կա - (466) Տիսիֆոնե։
Նա հիշատակվել է Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի «Հիպոլիտ և Արիսիա» օպերայում։
Հիշատակվել է նաև Դեվիդ Վեբերի  «Ճանապարհային ցասում» վեպում։


== Այլ Տիսիփոնեներ Եվրիպիդես ==
Եվրիպիդեսը իր «Ալկմենոն Կորինֆե»-ում ողբերգությունում ասում է, որ նա Ալկմենոյի աղջիկն է և ծնվել է Մանտոնում։ Նա մեծացել է այնքան գեղեցիկ, որ Կրեոնտի կինը վախեցել է, որ նա կնության կառնի նրան և Տիսիփոնեին վաճառում է որպես ստրուկ։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պաուլու Բենտու

Պաուլու Բենտու  (պորտ.՝ Paulo Bento), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էրեշինի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2 352 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 148,184 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 15,9 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 33 885 646,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 15 033,56 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Բրիտանիկ (այլ կիրառումներ)

Բրիտանիկ, կարող է վերաբերել՝

Բրիտանիկ - Վայթ Սթար Լայն ընկերության բժշկական շոգենավ
Բրիտանիկ - ռեժիսոր Բրայան Թրենչարդ-Սմիթի կողմից 2000 թվականին նկարահանված աղետ ֆիլմ
Ելինո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)

Ելինո (ռուս.՝ Елино), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 193 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օլիվեր Տոռես

Օլիվեր Տոռես Մունյոս (իսպ.՝ Óliver Torres Muñoz, նոյեմբերի 10, 1994(1994-11-10), Նավալմորալ դե լա Մատա, Կասարես, Էստրեմադուրա, Իսպանիա), իսպանիացի ֆուտբոլիստ, Ատլետիկո Մադրիդի կիսապաշտպան։ Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների չեմպիոն։


== Ակումբային կարիերա ==
Օլիվեր Տոռեսը Ատլետիկո Մադրիդի երիտասարդական թիմին միացել է 2008 թվականին՝ 13 տարեկան հասակում։ 2012 թվականի ապրիլին ֆուտբոլիստը միացավ ակումբի երկրորդ թիմին, իսկ օգոստոսի 20-ին՝ Լեվանտեի դեմ խաղում, 64-րդ րոպեին փոխարինելով Ադրիան Լոպեսին՝ նա դեբյուտեց հիմնական թիմում։
Հունվարի 31-ին Օլիվեր վարձակալվեց Վիլյառեալում։
2014 թվականին վարձակալական իրավունքներով տեղափոխվեց Պորտուում։ Պորտուում առաջին գոլը խփել է Մորեյրենսեի դեմ խաղում։


== Միջազգային կարիերա ==
Օլիվերը խաղացել է Իսպանիայի մինչև 18 և 19 տարեկանների պատանեկան հավաքականներում։ 2012 թվականին Իսպանիայի Մ-19 հավաքականի կազմում դարձել է Եվրոպայի մինչև 19-տարեկանների չեմպիոն։


== Ձեռքբերումներ ==
Եվրոպայի մինչև 19-տարեկանների չեմպիոն՝ 2012


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը BDFutbol կայքում
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում
Աբրահամ Գոտլոբ Վեռներ

Աբրահամ Գոտլոբ Վեռներ (գերմ.՝ Abraham Gottlob Werner, սեպտեմբերի 25, 1749(1749-09-25), Օսեչնիցա, Landkreis Bunzlau, Սիլեզիա, Պրուսիայի թագավորություն - հունիսի 30, 1817(1817-06-30), Դրեզդեն, Գերմանական միություն), գերմանացի երկրաբան և հանքաբան։ 1771 թվականից բնական գիտություններ է ուսումնասիրել Լայպցիգի համալսարանում։ 1775 թվականից դասավանդել է Ֆրայբերգի լեռնային ակադեմիայում։ Մշակել է ապարների և միներալների դասակարգումը, ելնելով նրանց արտաքին հատկանիշներից ու քիմիական կազմից։ Գլխավորել է 18-րդ դարի վերջում երկրաբանության մեջ տարածված ուղղությունը՝ նեպտունիզմը։ Վեռները եղել է երկրաբանական խոշոր դպրոցի հիմնադիրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Լև Դանիլկին

Լև Դանիլկին (ռուս.՝ Лев Александрович Данилкин, դեկտեմբերի 1, 1974(1974-12-01), Վիննիցա, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս գրող, «Մեծ գիրք» մրցանակի դափնեկիր (2017), գրական քննադատ։
Ծնվել է բանասեր-մանկավարժներ՝ Ալեքսանդր Դյոդորովիչի և Ալեքսանդրա Դանիլկինայի  ընտանիքում։ Սովորել է Օդինցովոյի № 11 միջնակարգ դպրոցում և Մոսկվայի № 1567 դպրոցում։ Ավարտել է բանասիրական ֆակուլտետը և ՄՊՀ-ի ասպիրանտուրան։ 2000-2014 թվականներին «Աֆիշա» ամսագրում վարել է «Գրքեր Լև Դանիլկինի հետ» խորագիրը։ 1999-2000 թվականներին աշխատել է Փլեյբոյ ամսագրում որպես գլխավոր-խմբագիր, «Վեդոմոստի» թերթի գրական տեսաբան։ Այս պահին «Ռուսական թերթի» մշակույթի բաժնի խմբագիրն է։
Ժամանակակից ռուս գրականության տարեկան քննադատական ակնարկների հեղինակ, ինչպես նաև գրող Ալեքսանդր Պրոխանովի «Ձվով մարդը» կենսագրության հեղինակ («Մեծ Գիրք» մրցանակի հավակնորդ, «Ազգային բեսթսելեր» մրցանակի հավակնորդ), «Հրաշալի մարդկանց կյանքը» ՝ Յուրի Գագարինի (Ալեքսանդր Նևսկի մրցանակ) և Վլադիմիր Լենինի (Մեծ գիրքը, առաջին մրցանակ) կենսագրությունների շարքի հեղինակ, «Կլուջ» ժողովածուի հեղինակ։ Վ. Ի. Լենինի ընտրյալ աշխատանքների՝ «Լենին. Անկոտրում կամուրջ» (Լիմբուս մամուլ, Սանկտ Պետերբուրգ, 2017) ժողովածուի կազմող և առաջաբանի հեղինակ։


== Մատենագիտություն ==
Парфянская стрела (2006, обзор русской литературы за 2005 год, издательство «Амфора», ISBN 5-94278-999-1)
Круговые объезды по кишкам нищего (2007, обзор русской литературы за 2006 год, издательство «Амфора», ISBN 978-5-367-00433-5)
Человек с яйцом. Жизнь и мнения Александра Проханова (2007, издательство «Ад Маргинем», ISBN 978-5-91103-012-4)
Нумерация с хвоста. Путеводитель по русской литературе (2009, обзор русской литературы за 2008 год, издательство «АСТ», «Астрель», ISBN 978-5-17-058933-3, 978-5-271-23615-0)
Юрий Гагарин (2011, издательство «Молодая гвардия», серия «Жизнь замечательных людей», ISBN 978-5-235-03440-2)
Клудж (2016, издательство «Рипол-классик», серия «Лидеры мнений»)
Ленин: Пантократор солнечных пылинок (2017, издательство «Молодая гвардия», серия «Жизнь замечательных людей», ISBN 978-5-235-04014-4)
Ленин.(2018, серия "Жизнь замечательных людей"). Издательство "Молодая гвардия". 912 с.. тираж 10.000 экз. ISBN 978-5-235-04088-5.


=== Թարգմանություններ ===
Ջուլիան Բարնս Նամակներ Լոնդոնից (2008, «АСТ» հրատարակչություն, «АСТ Москва», «Хранитель», «Харвест», серия «Litera», ISBN 978-5-17-046804-1, ISBN 978-5-9713-6691-1, ISBN 978-5-9762-4888-5, ISBN 978-985-16-3958-4)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Дневник Льва Данилкина на сайте «Афиши»
Бойко М. (2008-04-24)։ «Вивисектор русской хтони»։ Независимая газета-Exlibris  
Костырко С. (2010-06-18)։ «Критика на костылях и без»։ Частный корреспондент։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-08-02-ին
Նյարդաբանություն

Նյարդաբանություն, նևրոլոգիա, (նեյրո ․․․ և ․․․ լոգիա), բժշկա–կենսաբանական գիտություն, ուսումնասիրում է նյարդային համակարգի կառուցվածքն ու ֆունկցիան (բնականոն և ախտաբանական վիճակներում), օրինաչափությունները ֆիլոգենեզում և օնտոգենեզում։ Նյարդաբանությունը որպես գիտություն ձևավորվել է 19-րդ դարում։ Նյարդաբանության տեսական հիմքը կազմում են մորֆոլոգիական գիտությունները՝ անատոմիան, հյուսվածաբանությունը, սաղմնաբանությունը և նյարդաֆիզիոլոգիան։ 
Դեռևս 16-րդ դարում, Անդրեաս Վեզալիուսը զբաղվել է նյարդային համակարգի հարցերով և սկիզբ դրել դրա հետազոտության մորֆո–ֆունկցիոնալ ուղղությանը։ 19-րդ դարում սկսվեցին նյարդային համակարգի մանրադիտակային ուսումնասիրությունները, որոնք հանգեցրին նեյրոնի, հաղորդիչ ուղիների, նյարդային կենտրոնների նկարագրությանը։ Գլխուղեղում և ողնուղեղում հայտնաբերվեցին հատուկ կենտրոններ, որոնցով պայմանավորված էին օրգանիզմի շարժիչ և զգացող ֆունկցիաները։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին գիտնականները զգալի հաջողությունների հասան գլխուղեղի անոթավորման, միկրոկառուցվածքի, նյարդային համակարգի ֆիլոգենեզի և օնտոգենեզի բնագավառում։ 
Նախկին Խորհրդային Միությունում նյարդաբանության զարգացման վրա հատկապես մեծ ազդեցություն են ունեցել Չեռնիգովսկու, Անոխինի, Լևոն Օրբելու, Էզրաս Հասրաթյանի փորձառական հետազոտությունները։
Նյարդաբանության խոշորագույն կենտրոններ կան Ֆրանսիայում, ԱՄՆ–ում, Գերմանիայում,Մեծ Բրիտանիայում, Լեհաստանում, Ռումինիայում և այլուր։ Տարբեր երկրների նյարդաբանները միավորված են նյարդաբանության համաշխարհային ֆեդերացիայում։ Միջազգային կոնգրեսներ են հրավիրվում 1897 թվականից։
Հայաստանում առաջին նյարդաբանական կաբինետն ստեղծվել է Երևանի քաղաքային պոլիկլինիկայում, 1921 թվականին։ Այնուհետև՝ 1926 թվականին, Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում հիմնվել է նյարդախտաբանության և հոգեբուժության ամբիոնը, պրոֆեսոր Անդրեաս Արզումանյանի գլխավորությամբ։ Խորհրդային շրջանի Հայաստանում նյարդաբանության ոլորտում սկսեցին մասնագիտանալ Երևանի բժշկական ինստիտուտի (այժմ՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարան) նյարդային հիվանդությունների ամբիոնը և Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի նյարդաբանության և նյարդավիրաբուժության ամբիոնները։ Ժամանակի ընթացքում նյարդաբանական բաժանմունքներ հիմնվեցին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), Կիրովականում  (այժմ՝ Վանաձոր), Գորիսում, Էջմիածնում  (այժմ՝ Վաղարշապատ) և այլն։ Հայ նյարդաբաններն ուսումնասիրել են նյարդային համակարգի ախտահարումները նյարդաինֆեկցիաների, մասնավորապես մալարիայի, վնասվածքների ժամանակ։ Հետազոտվել են գլխուղեղի անոթային հիվանդությունները, դրանց պատճառագիտությունը, ախտածնությունը և կլինիկան, գլխուղեղի խորանիստ գոյացությունների ախտահարման պատճառները և դրանց նշանակությունը նյարդային մի շարք հիվանդությունների զարգացման գործում։ Զգալի աշխատանքներ են կատարվել սոմատանյարդաբանության բնագավառում. հատկապես ուսումնասիրվել են պարբերական հիվանդության նյարդաբանական և նյարդաակնաբանական հարադրությունները, որով հնարավոր է դարձել բացահայտել գլխուղեղի հիպոթալամո–մեգէնցեֆալ գոյացությունների դերը նշված հիվանդության զարգացման ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Առանց ծխախոտի միջազգային օր

Առանց ծխախոտի միջազգային օր (ՄԱԿ-ի պաշտոնական լեզուներով՝  անգլ.՝ World No Tobacco Day, ֆր.՝ Journée mondiale sans tabac), ամենամյա միջազգային տոն, որը պաշտոնապես հաստատվել է ՄԱԿ-ի կողմից։

Օրը նշվում է մայիսի 31-ին։ Հռչակվել է 1988 թվականին՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից՝ 42-րդ նստաշրջանում (հռչակագիր № WHA42.19)։
ԱԱՀ-ն հայտնում է ավելի քան 25 հիվանդության մասին, որոնց ընթացքն ավելի է վատանում ծխելիս (սիրտանոթային, թոքային և ուռուցքային հիվանդություններ)։ Բրիտանական գիտնականների կողմից (British Doctors Study) լուրջ գիտական ապացույցներ են ձեռք բերվել, որ ծխելը մեծապես նպաստում է թոքերի ուռուցքին և սրտի կաթվածին։ Վնասակար սովորույթի հետևանքով ամեն տարի աշխարհում մահանում է շուրջ 6 միլիոն մարդ (նրանցից 600 հազարը՝ պասիվ ծխողներ)։ Ըստ վիճակագրության՝ Ռուսաստանում ծխում է շուրջ 44,2 միլիոն մարդ (բնակչության 39,1 %-ը)։
Առանց ծխախոտի միջազգային օրը մտնում է ՄԱԿ-ի համաշխարհային և միջազգային օրերի համակարգի մեջ։
Միացյալ Նահանգներում հաստատվել է  «Ծխելուց հրաժարվելու օր» (անգլ.՝ Great American Smokeout), որը նշվում է նոյեմբեր ամսվա երրորդ հինգշաբթի օրը։ Այն հաստատվել է ամերիկյան ուռուցքաբաների կողմից (անգլ.՝ American Cancer Society) 1977 թվականին։


== Միջազգային օրվա թեմաներ ==
2020 թվական՝ «Ծխախոտ արտադրողների կողմից երիտասարդներին մանիպուլիացիայի ենթարկելուց պաշտպանել և երիտասարդների կողմից ծխախոտ օգտագործելը նախականխել»
2019 թվական՝ «Ծխախոտն ու թոքերի առողջությունը»
2018 թվական՝ «Ծխախոտն ու սրտի հիվանդությունները»
2017 թվական՝ «Ծխախոտը՝ որպես զարգացման խոչընդոտ»
2016 թվական՝ «Պատրաստել հասարակ փաթեթներով»
2015 թվական՝ «Դադարեցնել ծխախոտային արտադրության անօրինական առևտուրը»
2013 թվական՝ «Արգելել ծխախոտային ընկերությունների գովազդը, վաճառքի խթանումը»
2012 թվական՝ «Հակազդեցություն ծխախոտային արտադրությանը»
2011 թվական՝ «Ծխախոտի դեմ պայքարի ԱՀԿ կոնվենցիան»
2010 թվական՝ «Գենդերային գործոնն ու ծխախոտը․ շուկայագիտության հատուկ ուշադրությունը կանանց համար»
2009 թվական՝ «Նախազգուշացում ծխախոտի՝ առողջության վրա ունեցած վնասի մասին»
2008 թվական՝ «Երիտասարդությունն առանց ծխախոտի»
2007 թվական՝ «Մարդկանց ժամանումն առանց ծխախոտի ծխի վայրեր»
2006 թվական՝ «Ծխախոտը ցանկացած ձևով մահացու վնասակար է»
2005 թվական՝ «Յուրաքանչյուր ձևի և տեսակի ծխախոտը մահացու վտանգավոր է»
2004 թվական՝ «Ծխախոտն ու աղքատությունը․ արատավոր շրջան»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Всемирный день без табака 2020
Резолюция ВОЗ
«Федеральный закон Российской Федерации от 23 февраля 2013 г. № 15-ФЗ «Об охране здоровья граждан от воздействия окружающего табачного дыма и последствий потребления табака»» (HTML) (ռուսերեն)։ Российская газета։ 2013-02-26։ Վերցված է 2013-05-31  
«Всемирный день без табака» на сайте ВОЗ: 2008, 2010, 2011, 2019
Դ'Անջելո Ռասել

Դ'Անջելո Ռասսել (անգլ.՝ D'Angelo Russell, փետրվարի 23, 1996(1996-02-23), Լուիսվիլ, Կենտուկի, ԱՄՆ),  ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» ակումբում։


== Կենսագրություն ==
2014 թվականին մասնակցել է «McDonald's All-American» և «Jordan Brand Classic» բասկետբոլային հանդիպումներում, որտեղ մրցակցում էին ԱՄՆ-ի և Կանադայի լավագույն դպրոցական բասկետբոլիստները։
2013 թվականի հունիսի 7-ը Ռասելը ընտրեց Օհաոյի նահանգային համալսարանի մարզական կրթաթոշակային ծրագիրը։ Համալսարանային առաջնության 2014-15 դեբյուտային մրցաշրջանում, Ռասելն անցկացրեց 35 հանդիպում, միջինում հավաքելով 19,3 միավոր, կատարելով 5,7 անդրադարձ և 5 փոխանցում։
Ընտրվել է 2015 թվականի NBA դրաֆթի երկրորդ համարի ներքո՝ «Լոս Անջելես Լեյքերսի» կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ohio State Buckeyes bio Archived 2015-06-26 at the Wayback Machine. (անգլ.)(англ.)
Սարգիս եպիսկոպոս Ամատունի

Սարգիս եպիսկոպոս Ամատունի (7-րդ դար - 8-րդ դար), հայ հոգևորական, Ամատունյաց թեմի առաջնորդ։ Ամատունիների նախարարական տոհմից։


== Կենսագրություն ==
Սարգիս եպիսկոպոս Ամատունին, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Եղիա Ա Արճիշեցու ժամանակակիցն է։ Հուղարկավորել է նահատակված Դավիթ Դվինեցուն, որին 701 թվականին սպանել էր Արմինիայի ոստիկան Աբդուլլահը։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուրմաշ (այլ կիրառումներ)

Յուրմաշ, կարող է վերաբերել՝

Յուրմաշ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Յուրմաշ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի կազմում։
Յուրմաշ — գետ Ռուսաստանում, Ուսոլկիի վտակը
Յուրմաշ — գետ Ռուսաստանում, Տուզի վտակը
Գերդտ (այլ կիրառումներ)

Գերդտ, ազգանուն՝

Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Գերդտ (1981-2000), ռուս դեսանտային զինվոր, Ռուսաստանի Դաշնության Հերոս։
Էլիզաբեթ Պավլովնա Գերդտ (1891-1975), բալերինուհի, ուսուցիչ։ Պ. Ա. Գերդտի դուստր։
Զինովի Գերդտ Գերդտ (1916-1996), Խորհրդային և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան։
Պավել Անդրեևիչ Գերդտ (1844-1917), բալերին, ուսուցիչ։
Ճտահան մեքենա

Ճտահան մեքենա, ինկուբատոր (լատ.՝ incubo - այստեղ՝ ճտահանել), գյուղատնտեսական թռչունների արհեստական ճտահանումն իրագործող սարք։ Պարզունակ ճտահան մեքենաները՝ հատուկ շինություններ են (օրինակ՝ տաքացված տակառ, վառարան և այլն), հայտնի են եղել արևադարձային երկրներում դեռևս մի քանի հազար տարի առաջ։
Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում ճտահան մեքենաները գործածվել են 19-րդ դարից։  Ճտահան մեքենաներում ինկուբացիայի բոլոր պրոցեսները (օդի անհրաժեշտ ջերմաստիճանի ու խոնավության պահպանումը, օդափոխանակությունը, ձվերի շրջումը և այլն) ավտոմատացված են։ Կարող են աշխատել ամբողջ տարին։
Ըստ կառուցվածքի կարող են լինել սենյակային, պահարանային և սեկցիոն տիպերի։ Սենյակային ճտահան մեքենան թերմոստատ արկղ է։ Նախատեսված է հիմնականում հավերի, հնդկահավերի, խայտահավերի ձվերի ինկուբացիայի համար։ Պահարանային ճտահան մեքենան բաղկացած է ինկուբացիոն և ճտահանության ինքնուրույն սարքերից, որոնցում կարելի է ինկուբացնել գյուղատնտեսական բոլոր տեսակի թռչունների ձվերը։ Ճտահան մեքենանները տեղադրում թոչնաբուծական ֆերմաներում։ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իտալիայում և այլուր տարածված են սեկցիոն տիպի ճտահան մեքենաներ։
Հովհաննես Ոսկեփորիկ

Հովհաննես Ոսկեփորիկ (ծննդյան թվականն անհայտ - 1432, Տփղիս), XIV դարի վերջի և XV դարի 1-ին կեսի հայ գրիչ, գրչության ուսուցիչ, Անիի եպիսկոպոս, հոգևոր և մշակութային գործիչ։ Աշխատել է Անիում (մինչև 1410-ական թթ.), Սանահինում, Վրաստանի սահմանամերձ Թմոք (Թմոգվի) ամրոցում։ Մեզ են հասել Հովհաննես Ոսկեփորիկի ընդօրինակած երեք մատյաններ, որոնք գրչության արվեստի փայլուն նմուշներ են և պահվում են Վիեննայի Մխիթարյանների մատենադարանում (ձեռագիր № 55), Մատենադարանում (ձեռագիր № 1587, 1423 թ.), Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց վանքում (ձեռագիր № 1534, 1426 թ.)։ Հովհաննես Ոսկեփորիկի աշխատանքներն աչքի են ընկնում ոչ միայն կանոնավոր ու հստակ գրով, այլև կարմրագիր ու ոսկեգիր տողերի և տառերի կիրառմամբ, բոլորգրի և երկաթագրի սկզբնատողերի համադրմամբ, ձեռագիր էջի մակերեսի ներդաշնակ ու կուռ կազմակերպմամբ։
Պանֆիլովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)

Պանֆիլովկա (ուկրաիներեն՝ Панфіловка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Ulan Eli), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ուլան-Էլի։
2001 թվականի տվյալներով Պանֆիլովկա գյուղում բնակվում էր 243 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քերոլան Նաջարյան

Քերոլան Նաջարյան (անգլ.՝ Carolann S. Najarian, դեկտեմբերի 19, 1939(1939-12-19), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), հայ բժիշկ, բարերար։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1980):


== Կենսագրություն ==
Քերոլան Նաջարյանը ծնվել է 1939 թվականին Նյու Յորք քաղաքում։ 1980 թվականին ավարտել է Բոստոնի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։
1980-1995 թվականներին աշխատել է Բոստոնի հիվանդանոցներում և պոլիկլինիկաներում, Հարվարդի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ 1989 թվականին Բոստոնում հիմնադրել է Հայկական առողջապահական ընկերակցություն բարեգործական կազմակերպությունը (մասնաճյուղեր ունի Երևանում և Ստեփանակերտում)։ 1994 թվականին հիմնել է Գյումրիի ընտանեկան բժշկական օգնություն մեծահասակներին ընկերակցությունը։ 1995 թվականին Ստեփանակերտում հիմնել է «Արփեն» մոր և մանկան կենտրոնը, 1989 թվականից մարդասիրական օգնություն, դեղորայք, առողջապահական սարքավորումներ, շտապօգնության մեքենաներ է առաքել աղետի գոտի և Արցախ։
Իր միջոցներով կազմակերպել է Մաճկալաշենի մանկապարտեզի վերակառուցումը, Ծիծեռնավանքի նորոգումը, նյութական օգնություն ցույց տվել Սոս, Քարինտակ, Մարաղա և այլ գյուղերի զոհված ազատամարտիկների ընտանիքներին։


== Պարգևներ ==
Էլիս Այլանդ պատվո մեդալ (1999)
Բոստոնի բժշկական համալսարանի բժշկական շրջանավարտների ասոցիացիայի հումանիտար մրցանակ (2004)
Վահան Քարդաշյանի անվան մրցանակ (2017)


== Երկեր ==
A Call from Home : Armenia and Karabagh My Journal, 1999. Կանչ հայրենի տնից, Երևան, 2000 ։
Avedis' Story: An Armenian Boy's Journey, Avedis Albert Abrahamian and Carolann Najarian, 2014.


== Ծանոթագրություններ ==
Բայշու Կոտինգիբայի գավառ

Բայշու Կոտինգիբայի գավառ  (պորտ.՝ Microrregião do Baixo Cotinguiba)՝ գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սեարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Սերժիպի նահանգի գյուղատնտեսական շրջան (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 84 639 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 737  կմ²։ Բնակչության խտությունը 114,84  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 1 351 198 474,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2004 թվականին կազմում է 16 425,95 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,659։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Կարմոպոլիս
Ժեներալ Մայնարդ
Լարանժեյրաս
Մարույն
Բուշբոկ

Բուշբոկ(Tragelaphus scriptus), այծքաղների տեսակ, ապրում է Աֆրիկայում։


== Նկարագրությունը ==
Մորթու գույնը և գծերը կախված են բնակման վայրից։ Բուշբոկները լինում են բաց, մուգ կամ կարմրաշագանակագույն։ Արուներն ունեն սուր եղջյուրներ՝ 50 սմ երկարությամբ։ Հասուն առանձնյակները հասնում են 1.1-1.5 մ երկարության և 25-80 կգ քաշի։ Բարձրությունը կազմում է 75-110 սմ։ Արուները նշանակալիորեն ծանր են էգերից։


== Տարածվածություն ==
Բուշբոկի արեալը ներառում է Աֆրիկան՝ Սահարայից հարավ։ Այդ թվում Ադդո-Էլեֆանտ, Խլուխլուվե-Ամֆոլոզի, Կրյուգեր, Մորեմի, Չոբե, Մանա-պուլս, Կաֆուե, Հարավային Լուանգվա, Նիակա, Ուպեմբա, Արուշա, Լեյկ-Մանյարա, Մուդումու, Նգորոնգորո, Վիրունգա, Գարամբա, Ելիզավետա թագուհու, Մաունտ-Էլգոն, Մարսաբիտ, Մերու, Քենիա, Աբերդեր, Մապունգուբվե, Մասաի և Նաիրոբի ազգային պարկերը, Սենտ-Լուսիայի ջրաճահճային շրջանները և Ռուվնզորի լեռները։


== Վարքը ==
Բուշբոկը վարում է միայնակ կամ զույգերով կենսակերպ։ Նա ակտիվ է ինչպես գիշերը, այնպես էլ ցերեկը և սնվում է բույսերով, խոտերով և մրգերով։ Նա հաճախ հանդիպում է ջրամբարների մոտ և շատ հաջող լողորդ է։ Զգալով վտանգը՝ նա արագորեն ցատկում է տեղից և արձակում է շան հաչոց հիշեցնող ձայն։ Հղիությունը տևում է յոթ և կես ամիս։


== Ենթատեսակները ==
Բուշբոկն (Tragelaphus scriptus) ունի 8 ենթատեսակ՝

T. scriptus scriptus
T. scriptus bor
T. scriptus decula
T. scriptus fasciatus
T. scriptus knutsoni
T. scriptus meneliki
T. scriptus ornatus
T. scriptus sylvaticus


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Chris and Tilde Stuart։ Southern, Central and East African Mammals. Struik Publishers, 2002, ISBN 1-86872-621-5
Lexikon-Institut Bertelsmann (Hg.)։ Das moderne Tierlexikon, Bd. 2, 1981


== Արտաքին հղումներ ==
Подробное описание вида на сайте Ultimateungulate.com (անգլ.)
Մաշտոց ձեռաց (5207)

Մաշտոց ձեռաց (5207), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5207 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1456 թվականին Ստեփանոս Շատվանցի գրիչի կողմից Շատվան գյուղում։ Ստացողը եղել է Սարգիսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 140 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի ծիսական 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 24ա, 42բ, 55բ, 94բ, 135ա, 136ա, հետագայի՝ 141բ (1595 թ.), 1ա (1749 թ.) :


== Ծանոթագրություններ ==
Մկրտիչ Տիրատուրյան

Մկրտիչ Թադևոսի Տիրատուրյան (1918, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական պետություն - 1982), հայ գեղանկարիչ։
Գրաֆիկ Կարապետ Տիրատուրյանի եղբայրն է։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Լենինականի նկարչական դպրոցը, 1938 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1939-1941 թվականներին սովորել է Լենինգրադի համառուսական գեղարվեստի ակադեմիայում, 1946-1949 թվականներին` Մոսկվայի հայկական մշակույթի տան վերաորակավորման դասընթացներում։ 1938 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Մանսնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1971 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Ստեղծագործություններ ==
«Սևանշին»
«Սևան»
«Ձկնորսները Սևանում»
«Վ. Բերնարսկու դիմանկարը»
«Լեյտենանտ Լ. Մկրտչյանի դիմանկարը»
«Բաղդիկի դիմանկարը»
«Առավոտը Սևանա կղզում»
«Աշունը Էջմիածնում»
«Ձմեռ»Կատարել է մի շարք որմնանկարներ Լենինականում, Կիրովականում և Երևանում։


== Մատենագրություն ==
Կատալոգ Մ. Տիրատուրյանի ցուցահանդեսի։ Երևան, 1971։


== Ծանոթագրություններ ==
Մանոլիս Կալոմիրիս

Մանոլիս Կալոմիրիս (հունարեն՝ Μανώλης Καλομοίρης, դեկտեմբերի 14, 1883(1883-12-14), Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 3, 1962(1962-04-03), Աթենք, Հունաստան), հույն կոմպոզիտոր, հունական ժամանակակից երաժշտական դպրոցի հիմնադիր, Աթենքի ԳԱ անդամ (1945)։
Սովորել է Աթենքում և Կոստանդնուպոլսում, 1901-1906 թվականներին՝ կատարելագործվել Վիեննայի կոնսերվատորիայում։
1906-1910 թվականներին դասավանդել է Խարկովի երաժշտական ուսումնարանում, 1911 թվականից՝ Աթենքի էլինիկոն Օդիոն կոնսերվատորիայում (1919-1926 թվականներին՝ տնօրեն)։
1926 թվականին Աթենքում հիմնել է Ազգային կոնսերվատորիա, մինչև կյանքի վերջը եղել նրա տնօրենը։
1935-1957 թվականներին Հունաստանի կոմպոզիտորների միության նախագահն էր։ Գրել է օպերաներ (այդ թվում՝ «Ավագ վարպետը», (1915), որով սկզբնավորվել է հունական օպերային արվեստը), սիմֆոնիկ և կամերա-գործիքային գործեր, երգեր և այլն։ Երաժշտության տեսության դասագրքի հեղինակ է։


== Գրականություն ==
Музыкальный энциклопедический словарь. Москва: Советская энциклопедия, 1990, с. 228.
М. М. Яковлев. Каломирис Манолис // Музыкальная энциклопедия. Москва: Советская энциклопедия, 1974, т. 2, стлб. 660.
С. Я. Колмыков. Греческая музыка // Музыкальная энциклопедия. Москва: Советская энциклопедия, 1974, т. 2, стлб. 52-55.
Manolis Kalomiris, "La musique en Grèce", Le Ménéstrel, n°37, 12 septembre 1924, pp. 385–386 et n°38, 19 septembre 1924, pp. 393–395. (article réédité presque intégralement sous le titre : "L’évolution de la musique en Grèce", in Atti del Congresso Internazionale di Musiche Popolari Mediterranee e del Convegno dei Bibliotecari Musicali (Palermo, 26-30 giugno 1954), Palermo, Vincenzo Belloti-Ministero della Pubblica Istruzione-Assessorato per la Publica Istruzione della Regione Siciliana, 1959)
(հուն.) Manolis Kalomiris, Ma vie et mon art, Mémoires 1883-1908, Athènes, Nefeli, 1998.
(հուն.) Kalomiris et la musique grecque. Textes de et sur Manolis Kalomiris, Samos, Festival Manolis Kalomiris, 1997.


== Ծանոթագրություններ ==
Վերադարձ Օլիմպոսից

Վերադարձ Օլիմպոսից (ռուս.՝ Возвращение с Олимпа), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ` ըստ հին հունական դիցաբանության մոտիվների, ռեժիսորն Ալեքսանդրա Սնեժկո-Բլոցկայան է։


== Սյուժե ==
Օլիմպոս։ Այստեղ բոլորն ամենագլխավոր աստվածներն են. ամենակարող Զևս շանթարգելը, նրա դաժան կինը` ամուսնության հովանավորուհի աստվածուհի Հերան, գեղեցիկ երգիչ Ապոլլոն–նետաձիգը, Ծովերի արքա Պոսեյդոնը, ռազմիկ Արեսը, գեղեցկության և սիրո աստվածուհին Աֆրոդիտեն և իմաստուն Աթենասը։
Այստեղ է նաև Զևսի արտամուսնական որդի Հերակլեսը` կիսաստված-կիսամարդը։ Կարոտելով Երկրին, նա խնդրում է Զևսին և իջնում է երկրի վրա մինչև մայրամուտ։ Նրան ուղեկցում է արծիվը, որը շատ խորամանկ և շողոքորթ աստիճանահարգող է, այն արծիվը, որը ժամանակին կտցահարել է Պրոմեթևսին, և որին Հերակլեսը փրկել էր։ Երկրի վրա Հերակլեսը ընկնում է մի տաճար, որը նվիրված է իրեն և իր տասներկու սխրագործություններին։ Այնտեղ նա հիշում է իր սխրագործություններից մի քանիսը, մասնավորապես, Հեսպերիդոսի խնձորի և տիտան Պրոմեթևսի փրկության մասին։
Բացվում է առավոտը, և Հերակլեսը պետք է վերադառնալ Օլիմպոս։ Շրջվելով` նա նկատում հրեշների, որոնք մի անգամ հաղթվել էին, բայց նորից էին հայտնվել. դրանք են Հիդրան, Ստիմֆալիկական թռչունը, նաև տեսնում է շղթաներով բանտարկյալին։ Չդիմանալով` Հերակլեսը որոշում է մնալ երկրի վրա։ Եվ որքան էլ արծիվը փորձում է համոզել Հերակլեսին վերադառնալ Օլիմպոս, Հերակլեսը անկոտրում էր` դառնալով աստված, բայց միևնույն է նա մարդ էր մնացել։


== Տարբերություններ առասպելից ==
Հեսպերիդի խնձորի մասին հիշողություններում բացակայում են Հեսպերիդները և դրվագը պատկերված է Ատլասի մոտ, ի տարբերություն առասպելի։
Պրոմեթևսի փրկության մասին հիշողությունում արծիվը միայն շշմում է լախտի հարվածից, իսկ առասպելում խոցվում է նիզակով։
Խնձորներից մեկը գործածվում է Պրոմեթևսի բուժման համար, առասպելում խնձորները բերվում են Էվրիսֆեյոսին ամբողջությամբ։


== Հեղինակներ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսեյ Սիմուկով
Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդրա Սնեժկո-Բլոցկայա
Բեմադրող նկարիչ՝ Ալեքսանդր Տրուսով
Կոմպոզիտոր՝ Վիտալի Գևիկսման
Օպերատոր՝ Բորիս Կոտով
Հնչյունային օպերատոր՝ Բորիս Ֆիլչիկով
Խմբագիր՝ Արկադի Սնեսարև
Օգնականներ՝ Ե․ Նովոսելսկի, Զ․ Կրեդուշինսկայա, Մ․ Պոպովա
Մոնտաժող՝ Նինա Մայորովա
Նկարիչներ՝ Վիկտոր Շևկով, Յուրի Բուտիրին, Բորիս Բուտակով, Օլեգ Սաֆրանով, Նիկոլայ Ֆեդորով, Լեոնիդ Կայուկով, Ելիզավետա Կոմովա, Վադիմ Դոլգիխ, Ելենա Տաննենբերգ, Իրինա Սվետլիցա, Ալլա Գորեևա, Վ․ Մակսիմովիչ
Դերերը հնչյունավորել են
Ալեքսեյ Կոնսովսկի՝ Հերակլես
Էրաստ Գարին՝ արծիվ
Միխայիլ Նովոխիժին՝ Զևս
Ալեքսեյ Գրիբով՝ Ներևս
Նատալյա Կուստինսկայա՝ Հերա
Սոֆիյա Զայկովա՝ Նիմփաներ
Մ․ Վասիլև
Միխայիլ Պոգորոժելսկի՝ Ատլաս
Ֆիլմի տնօրեն՝ Լուբով Բուտիրինա


== Թողարկում տեսահոլովակով ==
1980-ական թվականներին ԽՍՀՄ–ում մուլտֆիլմը թողարկվել է VHS ձևաչափով։ Ռուսաստանում 1990-ական թվականներին թողարկվել է «Խոշոր պլան» կինոմիավորման կողմից, VHS ձևաչափով, 1990-ական թվականների կեսերին` Video CD կոմպակտ–սկավառակներով «Պրոմեթևս» և «Հերակլեսն Ադմետոսի մոտ» մուլտֆիլմերի հետ։


== Արձագանքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==

«Վերադարձ Օլիմպոսից» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում