armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Քրոնոմետր

ժամանակաչափ (հին հունարեն՝ χρόνος — «ժամանակ» և μετρέω — «չափել»), ճշգրիտ ժամացույց, որի կառուցվածքում կան ջերմաստիճանի տատանումների ազդեցությունը նվազեցնող և լարազսպանակի ձգանքը լարքի սկզբից մինչև վերջը հավասարեցնող հարմարանքներ։ Տարածված են հպակավոր ժամանակաչափերը, որոնցում ճոճանն ամեն վայրկյան միակցում և անջատում է իրանի վրա հպակային արտանցումներ ունեցող էլեկտրական շղթան։ Այդպիսի սարքը հնարավորություն է տալիս ժամանակաչափի ցուցմունքներն արձանագրել քրոնոգրաֆի ժապավենի վրա, ժամանակի ազդանշաններ (էլեկտրական իմպուլսներ) հաղորդել տարբեր սարքերի։


== Գրականություն ==
Серафимов В. В., Лермантов В. В., —. Часы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Մաքսիմ Ժելեզնյակի կաղնի

Մաքսիմ Ժելեզնյակի կաղնի, հսկա կաղնի է, որի անունն է «Մաքսիմ Ժելեզնյակ»։ Աճում է Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Չիգիրինի շրջանի Խոլոդնի յար տարածքում։
Ծառը 1000 տարեկան է։ Բարձրությունը մոտ 30 մետր է, բնի հաստությունը 8,6 գրկաչափ է։ Նրան անվանում են Շերվուդի անտառի Ռոբին Հուդի կաղնու փոքր եղբայր։
2010 թվականին Մաքսիմ Ժելեզնյակի կաղնին հայտարարվել է Ուկրաինայի 17 ազգային ծառերից մեկը։


== Հղումներ ==
«Самые старые и выдающиеся деревья Украины. Черкасская область»։ Киевский эколого-культурный центр։ 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 20-ին։ Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 9–ին 
«Украина выбрала Национальные деревья»։ Киевский эколого-культурный центр։ 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 20-ին։ Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 5–ին 
Н. Хорольська, Під дуб Максима Залізняка закопали мертвих корів, Газета по-украински https://web.archive.org/web/20160307094919/http://gazeta.ua/post/229165
Սիլնոե (գյուղ, Կիվերցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍիլնոեՍիլնոե (ուկրաիներեն՝ Сильне), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1557 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սիլնոե գյուղում բնակվում էր 619 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2529 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 244,76 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կալիպսո Բոտեզ

Կալիպսո Բոտեզ (ռումիներեն՝ Calypso Botez, 1879, Յասի, Ռումինիա - ենթդ․  1933), ռումինացի բանաստեղծուհի, սուֆրաժիստուհի և կանանց իրավունքների իրավապաշտպան։


== Գործունեություն ==
Յասիի Ալեքսանդրու Յոհան Կուզայի անվան համալսարանի պատմության և փիլիսոփայության ֆակուլտետը ավարտելուց հետո, Կալիպսո Բոտեզը փիլիսոփայություն է դասավանդել Բուխարեստի միջնակարգ դպրոցում, միաժամանակ հանդիսանալով հանրակրթական դպրոցների տեսչական հանձնաժողովի անդամ։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին զբաղեցրել է Կարմիր խաչի ղեկավարի պաշտոնը Գալացում։ 1917 թվականին, կանանց իրավունքների շարժման մի քանի ակտիվիստների հետ միասին, նա հիմնել է Ռումինացի կանանց քաղաքացիական և քաղաքական ազատագրման ասոցիացիան, իսկ 1921 թվականին՝ Ռումինիայի կանանց ազգային խորհուրդը, հետագայում դառնալով դրա նախագահը։ Կալիպսո Բոտեզը եղել է Ռումինիայի կանանց ուղղափառ հասարակության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Համերաշխություն ընկերության կոմիտեի, Մտավոր միության կոմիտեի և Ռումինիայի սոցիալական ինստիտուտի անդամ։ Վճռականորեն պայքարել է Ռումինիայում կանանց վիճակի բարելավման համար։
Կալիպսո Բոտեզը գրել է կանանց իրավունքների մասին՝ շեշտելով, որ Ռումինիայի սահմանադրության առաջին հոդվածում ասվում է, որ բոլոր քաղաքացիները հավասար են։ 1919 թվականին հրատարակել է «Ռումինացի կանանց իրավունքների խնդիրը» աշխատությունը։ Կալիպսո Բոտեզը պայքարում էր կառավարության իրավասությունների, կանանց իրավունքների և ամուսնալուծությունների մասին օրենքի բարեփոխման համար։ 1920 թվականին նա հրատարակել է «Ֆեմինիզմի խնդիրը»։ Դրա տարրերի համակարգումը» աշխատությունը։ Նա ամսագրերում հրապարակել է «Գրական խոսակցություններ», «Իդեալիստների հանդես», «Գիտության և սոցիալական բարեփոխումների տեսություն» և այլ հոդվածներ։ Իր աշխատանքներում պաշտպանել է կանանց ընտրական իրավունքները, տնտեսական աճը, կանանց մտավոր և քաղաքական ազատագրումը՝ նպաստելով ամուսնալուծություններին և ճնշելով ռեժիմը` «Ռումինացի կանանց իրավունքների խնդիրը» (1919), «Սահմանադրություն. Կանանց իրավունքները ապագայում» (1922), «Կանանց քաղաքացիական իրավունքներն ապագայում» (1924), «Զեկույց կանանց իրավական կարգավիճակի մասին» (1932) և այլն։


== Աշխատություններ ==
Women's Rights in the Future Constitution (1922)
Women's Rights in the Future of the Civil Code (1924)
Report on the Legal Situation of Women (1932)


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Marcu, George (coord.) - Dicționarul personalităților feminine din România, Editura Meronia, București, 2009.
de Haan, Francisca et al - A biographical dictionary of women's movements and feminisms։ Central, Eastern, and South Eastern Europe։ 9th and 20th centuries, editura Universității Central-Europene, 2006.
Ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանի կիսանդրի

Ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանի կիսանդրի,  հայ ճարտարապետ, հնագետ Թորոս Թորամանյանի կիսանդրին, որը ցուցադրվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուում։ Հեղինակ` Արա Սարգսյան։ Ստեղծվել է 1938 թվականին։


== Նախապատմություն ==
Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայում ուսանելու տարիներին Արա Սարգսյանը ծանոթանում է Յոզեֆ Ստրժիգովսկու հետ, որը տեղեկանալով Սարգսյանի Հայաստան մեկնելու մասին, խնդրում է իր ջերմագին բարևները հաղորդել Թորոս Թորամանյանին։ Թորամանյանի հետ առաջին հանդիպումից տպավորված քանդակագործը որոշում է կերտել ճարտարապետի դիմաքանդակը։
Նախքան Թորամանյանի կիսանդրին կերտելը, Սարգսյանն արդեն ստեղծել էր Վահան Թոթովենցի, Հրաչյա Աճառյանի, Մանուկ Աբեղյանի, Հայկ Գյուլիքևխյանի, Հ. Բեդելյանի, Հակոբ Հովհաննիսյանի դիմաքանդակները։


== Նկարագրություն ==
Քանդակագործը Թորոս Թորամանյանին կերտել է թավ ու առատ հոնքերով, որոնք ծածկում են աչքերի վերևի մասը։ Խոշոր աչքերի տակ կնճիռներով շրջապատված տոպրակներն են, քիթը կորաձև է և պրոֆիլին տալիս է հայկական բնույթ։ Երկու կողմից վար իջնող բեղերը ծածկում են վերին շրթունքը, ծնոտը լայնանիստ է և վերջանում է ներքին հաստ, առաջ ցցված շրթունքով։
Կավե դիմաքանդակը քանդակագործը ստեղծել է վեց սեանսների ընթացքում, այնուհետև այն կերտել է քարից՝ բազալտից, ներկայացնելու Թորամանյանի փառավոր ու ազդեցիկ կերպարը։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Արա Սարգսյան


== Գրականություն ==
В. Тиханова, Ара Сарксян, Исдательство Академии Художеств СССР, Москва, 1962.
Սարգսյան Ա., Մ., Հոդվածներ, ելույթներ, հուշեր /Կազմ և խմբ. Վ. Ն. Հարությունյանը.-Եր.: Սովետական գրող, 280 էջ, 1982 էջ, 1 թ., նկ։


== Ծանոթագրություններ ==
Յոզեֆ Մենգելե

Ժոզեֆ Մենգելե (գերմ.՝ Josef Rudolf Mengele։ [ˈjoːzɛf ˈmɛŋələ], մարտի 16, 1911(1911-03-16), Գյունցբուրգ, Բավարիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - փետրվարի 8, 1979(1979-02-08), Բերտիոգա, Սան Պաուլու, Բրազիլիա), Գերմանական Պաշտպանական Ջոկատի պաշտոնյա և ֆիզիկոս Աուշվից համակենտրոնացման ճամբարում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։
Մենգելեն վատ համբավ ուներ բժշկական խմբում՝ գերիներին գազային խցերում սպանելու և բանտարկյալներին մահացու փորձերի ենթարկելու պատճառով։ Նորեկները պետք է աշխատեին այնտեղ, որտեղ նրանց աշխատանք տրվեր, իսկ նրանք ովքեր աշխատանքի համար ոչ պիտանի էին համարվում անմիջապես սպանվում էին գազային խցիկներում։ Մենգելեն լքեց Աուշվիցը 1945 թվականի փետրվարի 17-ին ազատագրող Կարմիր բանակի ժամանումից շատ քիչ առաջ։ Պատերազմից հետո նա փախավ Հարավային Ամերիկա, որտեղ կյանքի մյուս մասը անցկացրեց ազատության մեջ։
Մենգելեն բժշկության և մարդաբանության բնագավառում դոկտորի աստիճան ստացավ Մյունխենի համալսարանում և սկսեց իր գործունեությունը՝ որպես հետազոտող։ Նա 1937 թ․ միացավ Նացիստական Կողմին, իսկ 1938 թ․ Պաշտպանական ջոկատին։ Սկզբնապես նշանակված լինելով՝ որպես բժշկական սպա, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին տեղափոխվեց նացիստական համակենտրոնացման ճամբարում ծառայության և ուղարկվեց Աուշվից։ Այստեղ նա հնարավորություն ունեցավ անցկացնելու գենետիկ հետազոտություններ կենդանի մարդկանց վրա։ Նրա հետագա հետազոտություններում, որոնք հիմնականում կենտրոնացած էին երկվորյակների վրա, գերիների մարդկային կյանքն ու առողջությունն ընդհանրաապես հաշվի չէին առնված ։


== Կենսագրություն ==
Մենգելեն ծնվել է 1911 թվականի մարտի 16-ին Գերմանիայում Կառլ և Վալբուրգա (Հուպֆաեր) Մենգելենների ընտանիքում։ Նրա կրտսեր եղբայրներն են կրտսեր Կառլը և Ալուան։ Մենգելեի հայրը գյուղատնտեսական մեքենաներ արտադրող Կառլ Մենգելե և Եղբայրներ ընկերության հիմնադիրն էր։ Մենգելեն դպրոցում լավ առաջադիմություն է ունեցել և երաժշտության, արվեստի և դահուկասպորտի հանդեպ հետաքրքրություն է զարգացրել։
1930 թվականի ապրիլի 30-ին նա ավարտել է ավագ դպրոցը։ Մենգելեն Ֆրանկֆութի՝ Գյոթեի անվան համալսարանում սովորել է  բժշկություն և  Մյունխենի համալսարանում՝փիլիսոփայություն ։ Մյունխենը Նացիստական Կողմի շտաբն էր։ 1931 թ. Ժոզոֆը միացավ Շտատհելմին՝ Ճակատային Զինվորների Լիգային. ռազմականցված կազմակերպություն, որը 1934 թվականին ներգրավված էր Նացիստական Շթուղմափթայլունգի (փոթորիկ ջոկատ;SA) մեջ։
1935 թ. Մենգելեն Մյունխենի Համալսարանի կողմից ստացավ Բժշկական Գիտությունների Թեկնածուի աստիճան Մարդաբանության ոլորտում։ 1937 թվականի հունվարին Ֆրանկֆուրտի՝ Ժառանգականության Կենսաբանության և Ռասայական Հիգիենիայի Ինստիտուտի կողմից նա դարձավ բժիշկ Օթմար Ֆրեյհեր վոն Վերշուերի ասիստենտը։ Վերշուերը գենետիկական հետազոտություններ կատարող գիտնական էր, ով երկվորյակների ուսումնասիրության առանձնահատուկ հետաքրքրություն ուներ։
Որպես Վերշուերի ասիստենտ՝ Մենգելեն կենտրոնացավ այն ժառանգական գործոնների վրա, որոնք արդյունք են հանդիսանում ճեղքված շրթունքի կամ ճեղքված կզակի համար ։ Նրա այս նյութի վերաբերյալ գրված թեզը նրան բերեց Բժշկական Գիտությունների «դոկտորի» կոչում 1938 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Վալենտին Ռոնժե

Վալենտին Ռոնժե (ֆր․՝ Valentin Rongier, դեկտեմբերի 7, 1994, Մակոն, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս ֆրանսիական Լիգա 1-ը ներկայացնող «Օլիմպիկ Մարսելի» կազմում։ 


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Նանտ ՖԱ» ===
Վալենտինը ծնվել է Մակոն քաղաքում, 2001 թվականին միացել «Նանտ ՖԱ»-ի մանկապատանեկան ակադեմիային։ Հանդես է եկել ակումբի բոլոր տարիքային խմբերում և հասել մինչև հիմնական թիմ։ Հիմնական թիմի կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ Լիգա 1-ի շրջանակներում կայացած «Ռեյմսի» դեմ կայացած խաղում, որն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով։ Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը դաշտ է մտել 78-րդ րոպեին՝ փոխարինելով Լուկաս Դեաքսին։ 
2018-19 մրցաշրջանի սկզբում Վալենտին Ռոնժեն նշանակվել է թիմի ավագ։ 


=== «Օլիմպիկ Մարսել» ===
2019 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ռոնժեն տեղափոխվել է «Օլիմպիկ Մարսել»։ Նա թիմի հետ կնքել է 5 տարվա պայմանագիր, իսկ տրանսֆերն արժեցել է 13 միլիոն եվրո+4միլիոն եվրո բոնուսներ։ Պայմանագրի համաձայն «Մարսելը» պարտավորվում է «Նանտին» վճարել Վալենտինի տրանսֆերի վաճառքի 50%-ը, բայվ ոչ ավել քան 8 միլիոն եվրո։ 


== Վիճակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ցուցանիշները soccerbase.com կայքում (անգլ.)
Ցուցանիշները whoscored.com կայքում
Խաչիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խաչիկ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)Խաչիկ Արամայիսի Հարությունյան (փետրվարի 26, 1959(1959-02-26), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ։


== Կրթություն ==
1976-1981 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ ինժեներ-շինարարի որակավորմամբ։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1981-1984 թթ. - աշխատել է Կիրովականի թիվ 2 ճանապարհաշինարարական վարչությունում որպես ինժեներ։
1984-1995 թթ. - աշխատել է Կիրովականի սննդառում որպես ավագ ինժեներ, տեխնիկական բաժնի պետ, գլխավոր ինժեներ, փոխտնօրեն։
1995-2000 թթ. - Լոռու մարզի «Առևտրի և սպասարկումների» ՊՓԲԸ գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ։
2000-2001 թթ. - աշխատել է «Հայանտառ» ՊՓԲԸ «Դսեղի անտառտնտեսությունո» ԴՓԲԸ-ում որպես տնօրեն։


== Քաղաքական գործունեություն ==
2008 թ. ապրիլի 23-ին ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավոր է ընտրվել «Օրինաց երկիր» կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ Առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2008 թ. մայիսի 15-ին ընտրվել է «Օրինաց երկիր» խմբակցության քարտուղար՝ պաշտոնավարելով մինչև օգոստոսի 21-ը։
2008 թ. հունիսի 17-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի գյուղատնտեսական և բնապահպանական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։
2012 թ. մայիսի 6-ին ՀՀ Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման պատգամավոր է ընտրվել «Օրինաց երկիր» կուսակցության համամասնական ընտրացուցակով։ Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2012 թ. հունիսի 22-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ՝ պաշտոնավարելով մինչև 2013 թ. նոյեմբերի 27-ը։
2013 թ. նոյեմբերի 27-ին պատգամավորական լիազորությունները դադարեցվել են ՀԱՊԿ ակադեմիայի ռեկտոր նշանակվելու կապակցությամբ։Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Հղումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բահամյան կատվային շնաձուկ

Բահամյան կատվային շնաձուկ (լատ.՝ Scyliorhinus meadi) — քիչ ուսումնասիրված տեսակ կռճիկային ձկների ընտանիքից։ Ատլանտյան օվկիանոսի էնդեմիկ։ Բնակվում է հատակում, պատված ջրի խորքում ապրող բուստերով 329—548մ խորության վրա։ Սնվում է գլխոտանիներով, մանր ծովախեցգետիններով, և ոսկրային ձկներով։ Այս շնաձկան գլուխը և մարմինը լայն են։ Մեջքի վրա կան թամբաձև նշաններ։ Բացի այդ, նրա մարմինը պատված է հետքերով, որոնք դառնում են դեղին կապույտ լուսավորության դեպքում։ Մեծ տեսակներ հայտնաբերված չեն եղել։ Առավել խոշոր չհասունացած տեսակը ունեցել է 49սմ երակրություն։ Եզրակացվում է, որ, այլ կատվային շնաձկների, Բահամյան կատվային շնաձուկը բազմանում է` ձվեր դնելով։ Այս տեսակը մարդու համար վտանգ չի ներկայացնում, առևտրական նշանակություն չունի։


== Տաքսոնոմիա ==
Տեսակը առաջին անգամ նկարագրվել է «United States Fish and Wildlife Service Fishery Bulletin» բյուլետենում 1966թ-ին։ Տիպային նմուշները իենցից ներկայացնում են իրենից ներկայացնում է չհասունացած արուի 24,7սմ երկարությամբ, բռնված` Կանավերալի հրվանդան, Ֆլորիդա, 329մ խորության վրա 1962թ-ին


== Արեալ ==
Բահամյան կատվային շնաձուկը հանդիսանում է Ատլանտյան օվկիանոսի արևմտյան մասի էինդեմիկ, հանդիպում է հյուսիսային Կալիֆոռնիայի, Ֆլորիդայի, Բահամյան Կղզիների և Կուբայի ափերում, Ճամայկայի և Մեքսիկական ծոցի հյուսիսում։ Այս տեսակը բնակվում է ջրի հատակում, ծածկված խոր ջրերում ապրող բուստերով en:Lophelia pertusa:


== Նկարագրություն ==
Բոլոր բռնված բահամյան կատվային շնաձկները եղել են չհասունացած։ Արուի առավելագույն չափը կազմում է 49սմ, իսկ էգերը` 43սմ։ Բահամյան կատվային շնաձկան գլուխը և մարմինը լայն են, որը դեպի պոչը նեղանոմ է։ Քթածակերը շրջապատված են մաշկի ծալքերով։ Վերին ծնոտի ատամները երևում են, անգամ երբ բերանը փակ է։ Ստորին ծնոտի անկյուններում առկա են ակոսներ։
Մեջքի երկրորդ լողաթևը առաջինից փոքր է։ Առաջին լողաթևի հիմքը սկսում է որովայնային լողաթևերի մեջտեղից, իսկ երկրորդ լողաթևի հիմքը սկսում է սրբանային լողաթևերի մեջտեղից։ Պոչային լողաթևը ձգված է համարյա թե հորիզոնական։ Բավականին հարթ մաշկը պատված է փոքրիկ հարթ թեփուկներով։ Մեջքը ծածկում են 7 կամ 8 մուգ թամբաձև նշաններ։ Մեջքի վրայի փոքրիկ հետքերը կապույտ լույսում սկսում են փոխվել դեղինի։


== Բիոլոգիա ==
Բահամյան կատվային շնաձկները սնվում են մանր ծովախեցգետիններով, գլխոտանիներով և ոսկրային ձկներով։ Ներիքին կառուցվածքով կարելի է եզրակացություն անել, որ, նման ուրիշ ներկայացուցիչների կատվային շնաձկների ընտանիքից, նրանք բազմանում են, ձվեր դնելով։ Դատելով չհասունացած տեսակի չափերից, հասունացած շնաձկները կարող են լինել բավականին մեծ չափերի։.


== Մարդու հետ ներգործություն ==
Այս տեսակը մարդու համար վտանգ չի ներկայացնում, առևտրական նշանակություն չունի։ Այս տեսակի համար պահպանման ստատուսի տվյալները բավարար չեն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ձորեր

Ձորեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում կամ Սասունի Տալվորիկի գավառակում։ Եղել է Տալվորիկի թաղերից մեկը։
1880-ական թթ.-ին ուներ 25 տուն, իսկ 1895 թ.-ին 3 տուն հայ բնակիչ։
1894-1895 թթ.-ին Ձորերի բնակչությունը դիմել է արտագաղթի։ 1895 թ.-ին գյուղի մնացյալ բնակչությունը ենթարկվել է կոտորածի թուրքերի կողմից։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գալյեգոս դե Օրնիխա

Գալյեգոս դե Օրնիխա (իսպ.՝ Gallegos de Hornija) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, որը մտնում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Վալիադոլիդ։ Տարածքը կազմում է 11,24 կմ²։ Բնակչությունը՝ 149 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 45 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean. Archived 2010-04-03 at the Wayback Machine.
Հովհաննես Բ Գաբեղենացի

Հովհաննես Բ Գաբաղենցի (հիշատակվում է նաև որպես Հովհաննես Բ Գաբեղյան, 6-րդ դար, Սյունձեղուն, Գաբեղյանք, Այրարատ, Հայկական մարզպանություն - 574, Կոստանդնուպոլիս, Բյուզանդական կայսրություն), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 557 թվականից։ Շարունակելով նախորդի քաղաքականությունը՝ գործուն պայքար է ծավալել նեստորականության և քաղկեդոնականության դեմ։ Այդ նպատակով թղթեր (նամակներ) է հղել Սյունյաց Միհրարտաշիր իշխանին, Վրթանես եպիսկոպոսին և Աղվանից Աբաս կաթողիկոսին։ Հովհաննես Բ Գաբաղենցին նաև քաջալերական մի նամակ է գրել Երուսաղեմի հայ միայնակյացներին, որոնց հալածել են հույն հոգևորականները՝ Քաղկեդոնի ժողովը չընդունելու և «երկու բնություն» չխոստովանելու համար։ 571 թվականին զորավար Վարդան Մամիկոնյանի հետ մեկնել է Կ. Պոլիս՝ Պարսկաստանի դեմ պատերազմում Բյուզանդիայից օգնություն խնդրելու նպատակով։ Հավատալով կայսրի խոստումներին՝ դավանաբանական հարցերում գնացել է զիջումների՝ Ս. Սոֆիայի Մայր եկեղեցում հաղորդվելով հույների հետ (ըստ Ասողիկ պատմիչի, այն դուռը, որտեղից հայերը եկեղեցի են մտել, կոչվել է «Դուռն Հայոց»)։ Ըստ ժամանակի ասորի պատմիչ Հովհաննես Եփեսացու, Հայաստանում իմանալով այդ մասին, բոլոր եպիսկոպոսները խիստ և սպառնալի ուղերձ են ուղարկել կաթողիկոսին ու հայ նախարարներին, որոնք համարձակվել էին հաղորդվել քաղկեդոնականների հետ։ Հետագայում Հովհաննես Բ Գաբաղենցին վերադարձել Հայ եկեղեցու դավանանքին և 572 թվականին Կ. Պոլսում հիմնել հայոց առանձին կրոնական համայնք։ Վախճանվել է տարագրության մեջ։
Կաթողիկոսական գահին Հովհաննես Բ Գաբաղենցուն նախորդել է Ներսես Բ Բագրևանդցին, հաջորդել՝ Մովսես Բ Եղիվարդեցին։


== Արտաքին հղումներ ==
«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002
Խանձիլ հաղարջի

Խանձիլ հաղարջի (լատ.՝ Rheum ribes), մատիտեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Ուտելի, կերային և բազմամյա խոտաբույս է։ 50-100 սմ բարձրությամբ ցողուններն առանց տերևների են և հաստ։ Մինչև 50 սմ տրամագծով արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, կաշենման, սրտաձև կլոր կամ կլորավուն։ Ծաղկաբույլը կիսագնդաձև բազմածաղիկ հուրան է։ Ծաղկապատի թերթերը 6 հատ են և պսակաթերթանման։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է Շիրակի (Արագած գյուղի շրջակայք) և Երևանի (Սուրենավան գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Լոկալիտետները երկուսն են, որոնց միջև հեռավորությունը 120 կմ է։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Իրանում, Աֆղանստանում և Պակիստանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1400 մ բարձրությունների վրա և չոր քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին։


== Պահպանություն ==
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայաստանում գտնվում է ընդհանուր արեալի հյուսիսային սահմանում։ Հայտնի են 2 պոպուլյացիաներ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տեսակին, կապված ներքին գործոնների և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պերվոզվանովկա (գյուղ, Կրիվոգրադի շրջան)

Պերվոզվանովկա (ուկրաիներեն՝ Первозванівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կրիվոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պերվոզվանովկա գյուղում բնակվում էր 546 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նախիջևան (Կարսի մարզ)

Այս եզրն ունի նաև այլ կիրառումներ՝ տես Նախիջևան (այլ կիրառումներ)
Նախիջևան (կամ Նախչավան), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։


== Պատմություն ==
Հնագույն շրջանում (մինչև 9-րդ դարի սկիզբը) մտել է Կամսարականների տիրույթների մեջ (Արշարունիք)։ Առաջին անգամ հիշում է Մովսես Խորենացին՝ որպես ավան։ 
1915 թվականին ուներ 272 տուն՝ 2177 շունչ հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ 
Նախիջևանում գտնվում էին Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա գմբեթավոր եկեղեցին, Սուրբ Խաչ և Նորամանուկ անունով միմյանց կից զույգ մատուռ-ուխտատեղիները, որոնցից մեկում Արտավազդ Կամսարականի տապանն էր՝ արձանագրությամբ (8-րդ դար)։ Գյուղում պահվում էր բոլորագիր, մագաղաթի վրա ընդօրինակված Աստվածաշունչ (անթվական)։ 
Բնակիչները բռնի տեղահանուել են 1920 թվականին և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Հայտնի ծնունդներ ==
Կարսի մարզի Նախիջևան գյուղից են Արևելյան Հայաստանի Փիրմալաք գյուղ (այսօր՝ Արեգ) գաղթել ՀՀ ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի նախնիները։


== Աղբյուրներ ==
Հայկական Սովետական հանրագիտարան, հ.8, Երևան, 1982 թ., էջ 161 (հոդվածը գրել է Ա.Ադամեանը)


== Ծանոթագրություններ ==
Եղիա Իսկանդարյան

Եղիա Հովսեփի Իսկանդարյան (մայիսի 17, 1890, գյուղ Բռնակոթ (այժմ՝ ՀՀ Սյունիքի մարզում)-1920), հայ բոլշևիկ հեղափոխական, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։ 
Սովորել է Բաքվի Միքայելյան դպրոցում։ 1916 թ. ընտրվել է Կովկասի ռազմաճակատներից մեկում ստեղծված զինվորական կոմիտեի նախագահ։ Եղբոր՝ Եգոր Իսկանդարյանի հետ Սիսիանում ստեղծել է ապստամբ գյուղացիների «ինքնապաշտպանության բյուրո»։ Մասնակցել է 1920 թ. մայիսի 24-ին Բռնակոթում կայացած «ապստամբ գյուղացիների ներկայացուցիչների համագումարին»։ 
1920 թվականի հուլիսին բանտարկվել է Երևան փոխադրելու ճանապարհին, և գնդակահարվել Նորքի ձորում։
Լենա (այլ կիրառումներ)

Լենա, կարող է վերաբերել՝

Լենա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Լենա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Լենա (կոմունա) - կոմունա Ֆրանսիայում, Ալյեի գավառում։
Լենա (գետ) - գետ ՌԴ-ում, որը թափվում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս:
Աստերոիդների ցանկ (81901-82000)

Աստերոիդների ցանկ (81801-81900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (82001-82100)
 Աստերոիդների ցանկ (81801-81900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (82001-82100)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (80001)-(85000)»։ www.minorplanetcenter.net
Սալքորա

Սալքորա, գյուղ Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բասեն գավաում, իսկ ավելի ուշ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, Սալքորի լեռան հյուսիսարևելյան կողմում, Արաքս գետի ձախ կողմում, Կարասու և Արաքս գետերի միախառնման վայրում։


== Հիշատակություններ ==
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Արիստակես Լաստիվերտցին (XI դար)։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը սակավաթիվ էր, որից 4 տուն էլ կազմում էին հայեր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհաննես Թարգյուլյան

Հովհաննես Միհրանի Թարգյուլյան (1901, Վան - 1939), հայ կուսակցական գործիչ, խմբագիր, գյուղատնտես։
Ծնվել է փաստաբան-թարգմանչի ընտանիքում։ Տարրական կրթությունը ստացել է իր ծննդավայրի Վանի Երամյան վարժարանում։ 1915 թվականի ծնողների հետ գաղթել է Ալեքսանդրապոլ և ապա Թիֆլիս, որտեղ ընդունվում է Ներսիսյան դպրոց։ Փոքր հասակից սիրելով բույսերը, նա որոշում է բուսաբան դառնալ։ Դպրոցում Ալեքսանդր Արարատյանի հիմնած բուսաբանական խմբակի ամենաեռանդուն անդամն էր և այդ խմբակի փաստական ղեկավարը։
1920 թվականին ավարտում է Ներսիսյան դպրոցը և ընդունվում Անդրկովկասյան նորաբաց համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետը։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո մեկնում է Մոսկվա և ընդունվում Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան։ Սովորելու հետ միաժամանակ Հովհաննեսը եռանդուն մասնակցություն է ցուցաբերում ակադեմիայի կուսակցական կյանքին և ընտրվում կուսկազմակերպության բյուրոյի անդամ, ինչպես նաև նշանակվում է ակադեմիայի տպագիր օրգանի խմբագիր, 1925 թվականին ավարտելով գյուղատնտեսական ակադեմիան, ընդունվում է կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտի գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո նշանակվում ԽՍՀՄ հողագործության ժողովրդական կոմիսարիատի «Սոցիալիստիչեսկոյե զեմլեդելիե» ամսագրի խմբագիր և, որպես այդպիսին, մտնում ԽՍՀՄ հողագործության ժողովրդական կոմիսարիատի կոլեգիայի կազմի մեջ։ Այդ ժամանակ նա հաճախ ծրագրային հոդվածներով հանդես էր գալիս «Պրավդա» թերթում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բեն Ռոյ Մոտելսոն

Բեն Ռոյ Մոտելսոն (դան․՝ Ben Roy Mottelson, հուլիսի 9, 1926(1926-07-09)[…], Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ[…] - մայիսի 13, 2022(2022-05-13), Կոպենհագեն, Դանիա), ամերիկայիում ծնված դանիացի միջուկային ֆիզիկոս։ «Ատոմի միջուկում հավաքական և մասնիկային շարժի կապը հայտնաբերելու և այս կապի հիման վրա ատոմի միջուկի կառուցվածքի տեսությունը զարգացնելու համար» 1975 թվականին Օգե Բորի և Ջեյմս Ռեյնուոտերի հետ միասին արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nobel prize press release
Autobiography from the Nobel foundation website
Ben Roy Mottelson Archived 2006-03-16 at the Wayback Machine.
1171

1171 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1171 թվականն է, 
XII դարի 71-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Բորիս Վիկտորով

Բորիս Միխայլովիչ Վիկտորով (ռուս.՝ Борис Михайлович Викторов, իսկական ազգանունը՝ Դրուկեր, 16 հունվարի, 1947, Ուֆա, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ — 14 հոկտեմբերի, 2004, Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն), ռուս բանաստեղծ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1947 թվականի հունվարի 16-ին Ուֆայում, կոշկակարի ու դերձակի ընտանիքում։ Մինչ 10 տարեկան հասակն ապրել է Կեմերովոյի մարզի Լենինսկ-Կուզնեցկի քաղաքում, որտեղ հայրն աշխատում էր որպես հանքահոր, ապա Քիշնևում (1957)։ Հաճախել է «Օրբիտա» գրական ստուդիա («Молодёжь Молдавии» թերթին կից), որ ղեկավարում էր բանաստեղծ Ռուդոլֆ Օլշևսկին։ Ծանոթացել է Քիշնևի սկսնակ գրողների հետ ու ընդգրկվել նրանց հետ կապված գրական խմբավորման մեջ (Ալեքսանդր Օժիգանով, Նաում Կապլան, Ալեքսանդր Ֆրադիս, Վիկտոր Պանե, Ալեքսանդր Բրոդսկի և այլք)։ Աշխատել է գործարանում։
Բորիս Վիկտորովի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Паром», լույս է տեսել 1968 թվական։ Ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական բարձրագույն կուրսերը (Ալեքսանդր Մեժիրովի դասընթաց)։
1987 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ Կյանքի վերջին տարիներին տառապել է երիկամների անբավարարությամբ։
ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ է։ Արժանացել է «Артиада народов России» մրցանակի «Челоконь» ստեղծագործության համար։ 2000 թվականին առաջադրվել է «Антибукер-2000» մրցանակի։


== Գրքեր ==
Паром. Кишинёв։ Картя молдовеняскэ, 1968.
Свирель. Стихи. Кишинёв։ Картя молдовеняскэ, 1972.
Живая изгородь։ стихи. Кишинёв։ Картя молдовеняскэ, 1975.
Каркас։ Стихи и поэы. Кишинёв։ Литература артистикэ, 1979.
На пути в Долну։ Стихи и поэмы. Кишинёв։ Литература артистикэ, 1982.
Магический круг։ Стихи и поэма. Кишинёв։ Литература артистикэ, 1985.
Челоконь. Графика Юрия Хоровского. Москва։ Издательская группа Э. Ракитской, 1999.
Поэмы. Москва։ Издательское содружество А. Богатых и Э. Ракитской, 2006.
Китоврас. Москва։ Издательское содружество А. Богатых и Э. Ракитской, 2006.
Прощай, Молдавия։ стихи 12-то поэтов (составители Э. Ракитская и В. Голков). Москва։ Издательское содружество А. Богатых и Э. Ракитской, 2010.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Александр Ожиганов. «Памяти Бориса Викторова» и «Воспоминания о Бессарабии» (стихи) (ռուս.)
Александра Юнко. Memoria. Подсолнухи Бориса Викторова(ռուս.)
Игорь Меламед о Борисе Викторове, вступительная статья к публикации в журнале «Арион» (ռուս.)
Կուտաիս (Կրասնոդարի երկրամաս)

Կուտաիս (ռուս.՝ Кутаис), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Գորյաչի Կլյուչի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1081 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջրակարոս

Ջրակարոս (լատ.՝ Sium), ճահճակարոս, առվի կարոս, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի բազմամյա ջրաճահճային խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 10 (այլ տվյալներով՝ 15) տեսակ։


== Հայաստանում ==

ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ 

Ջրակարոսը սիզարային (լատ.՝ Տium sisarum)։


=== Տարածում ===
Տարածված է Լոռու, Գեղարքունիքի, Արարատի, Արմավիրի մարզերի նախալեռնային հարթավայրերի ճահճոտ ու գերխոնավ վայրերում, լճակների և գետերի ափերին, երբեմն առաջացնում է համատարած բուսուտներ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունը մերկ է, վերին մասում՝ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 50-150 սմ։ Տերևները փետրաձև են։ Ծաղկաբույլը բարդ հովանոց է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ։ Ծաղկում է հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Պտուղը օվալաձև սերմիկ է։


== Քիմիական կազմ ==
Պարունակում է եթերայուղեր, ալկալոիդներ։ Արմատները թունավոր են։


== Դասակարգում ==
Որոշ տեսակներ.

Sium latifolium L.
Sium medium Fisch. & C.A.Mey.
Sium sisarum L.
Sium sisarum subsp. sisaroideum (DC.) Soó կամ Sium sisaroideum DC.
Sium suave Walter


== Գրականություն ==
Шишкин Б. К. Род 1019. Поручейник — Sium L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1950. — Т. XVI. — С. 458—465. — 648 с. — 3500 экз.
Виноградова В. М. Род Поручейник — Sium L. // Флора Восточной Европы / Отв. ред. и ред. тома Н. Н. Цвелёв. — М.; СПб.: Т-во науч. изд. КМК, 2004. — Т. XI. — С. 363—366. — 536 с. — 1000 экз. — ISBN 5-87317-160-2.


== Արտաքին հղումներ ==
GRIN Species Records of Sium. Archived 2000-12-14 at the Wayback Machine. Germplasm Resources Information Network (GRIN).
Sium. The Jepson eFlora 2013.
Գինեգույն

Գինեգույն, Ակոռի, Ակոռո ջուր, Գարաուրտ, Գինա, Գինա վտակ, Գինո գետ, Գինվո գետ, Կարասու, Սև ջուր, գետակ Թուրքիայում, Արաքսի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Մեծ Մասիսի հյուսիսային փեշերից և, ոռոգելով Ակոռի գյուղի այգիներն ու դաշտերը, միանում է Արաքսին։ Մովսես Խորենացին հիշատակում է Գինա ձևով։ Հետագայում կոչվել է Ակոռի գյուղի անունով, ապա նաև՝ Կարասու։ Ըստ ավանդության, որ պատմում է Մովսես Խորենացին սրա ակունքների մոտ է Արտավազդը գահավիժել անդունդը։ Գետակից հյուսիս-արևմուտք, Փոքր Մասիսի ստորոտին գտնվում էր Երևանի սարդար Հուսեյին խանի պալատ-ամառանոցը՝ Սարդար-բուլաղը, իր սառնորակ աղբյուր-ավազանով, որ կործանվեց 1840 թվականի հունիսին երկրաշարժից։ Ղևոնդ Ալիշանը հնարավոր է համարում նույնացնել Թաքյալթու գետակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Դու որբ չես

«Դու որբ չես» (ռուս.՝ «Ты не сирота»), 1962 թվականի խորհրդային գեղարվեստական կինոֆիլմ։


== Սյուժե ==
Կինոպատմությունը հիմնված է իրական իրադարձությունների վրա, որոնք արտացոլված են ուզբեկ գրող Ռահմաթ Ֆայզիի «Նորին մեծություն Մարդը» Վեպում։ Ֆիլմի հերոսների նախատիպերն են տաշքենդցի դարբին Շաահմեդ Շամախմուդովը և նրա կինը՝ Բահրի Ակրամովան, որոնք Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին որդեգրել են տարբեր ազգությունների 14 երեխաների, որոնք Ուզբեկստան են տարահանվել ԽՍՀՄ տարբեր անկյուններից։ Այդ փաստը հետագայում դարձել է լայնորեն հայտնի։


== Դերերում ==
Լյութֆի Սարիմսակովա – Ֆաթիմա-օփա
Օբիդ Ջալիլով – Մահկամ-օթա
Գենա Տկաչենկո – Վանյա
Ֆիմա Կամիներ – Աբրամ
Լարիսա Լուպպիան – Ձիդրա
Լյուդմիլա Պորեչինա – Լյանա
Ռոբերտ Աթաբեկով – Կոլյա
Աբիլ Ազիզով – Սարսանբայ
Ժենյա Արտիշևսկի – Տարաս
Վալերի  Ռոժաև – Ռենատ
Լիլյա Պենկովա – Լեսյա
Նատաշա Միտրոխինա – Նադյա
Նատալյա Նիկոնովա – Գանկա
Նինա Իվանովա – Մարինա
Մոհիրա Ահմեդովա – Բառնո
Պետյա Կոլեսնիկով – Գուստավ
Պավել Շախով – նիհար ու բարձրահասակ մարդ
Էվե Քիվի – իր դստերը փնտրող մայր
Ռահիմ Պիրմուհամեդով – կաշառակեր վերահսկիչ
Յուլդուզ Ռիզաևա – էպիզոդ
Նարիման Լատիպով – Բատիր
Ե. Սլուցկի – էպիզոդ
Ի. Կուրսկիխ – էպիզոդ
Թամարա Նազարովա – էպիզոդ


== Մրցանակներ ==
Լենինգրադի I համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ (1964) «Լավագույն սցենարի համար» (Ռահմաթ Ֆայզի)
Մայնի Ֆրանկֆուրտի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ (1963)
«Դու որբ չես» և «Աբու Ռայհան Բերունի» ֆիլմերի համար ռեժիսոր Շուխրաթ Աբասովն արժանացել է Ուզբեկստանի ԽՍՀ պետական մրցանակի, Համզի (1974)
«Դու որբ չես» և «Տաշքենդը՝ հացի քաղաքը» ֆիլմերի համար ռեժիսոր Շուխրաթ Աբասովն արժանացել է Ուզբեկստանի Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի, (1972)


== Տես նաև ==
Խորոված կարտոֆիլի տոն
Լենինգրադցիներ, իմ երեխաներ...


== Ծանոթագրություններ ==
Հանգստուն

Հանգստուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Քղի գյուղաքաղաքից քիչ հյուսիս, Քեշիշ-քյոփրուսի քանդված կամրջի դիմաց։ Գյուղի մոտ էր գտնվում հին Քղի ավանը, որը իսպառ ոչնչացել է1616 թվականի երկրաշարժի պատճառով։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Գյուղի անվանումը՝ Հանգստատուն, հանգստյան տուն, հանգստարան, ստացել է ի պատիվ Խադ եպիսկոպոսի, որը հանգչում է նույնանուն մատուռում։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել է 1914-1915 թվականներին՝ Մեծ եղեռնի ժամանակ երիտթուրքերի ձեռքով։ Կոտորածից փրվել է միայն 75 անձ, իսկ մինչ կոտորածը 125 հոգի հասցրել են գաղթել ԱՄՆ և այլ երկրներ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 1400 հայ բնակիչ, որոնք ունեին բավականին բարեկեցիկ վիճակ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հանգստունն ուներ Ս. Աստվածածնի և Ս. Խադ մատուռներ։ Վերջին մատուռը կոչվում էր ի պատիվ մատուռում թաղված Խադ եպիսկոպոսի։ Գյուղի մոտ էր գտնվում Ապառու ս. Կարապետ վանքը։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լուվիերեն

Լուվիերեն, փոքրասիական մեռած լեզու։ Պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի խեթալուվիական խմբին։ Ավանդված է Բողազքյոյի մոտ հայտնաբերված խեթանեսիտական արձանագրություններում պահպանված բառերով ու դարձվածքներով (շուրջ 700 բառ) և մի երկլեզվյան (լուվիերեն-կամիշսերեն) արձանագրությամբ։ Մերձավոր է խեթերենին, ունի նաև առավել հնատիպ գծեր։ Գրավոր աղբյուրները վերաբերում են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Տուրիե

Տուրիե (ֆր.՝ Tourriers), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 728 մարդ, բնակչության խտությունը` 107.53 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.77 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 90 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 17 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 485 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 375-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 110։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 375 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 346 անձ (199 տղամարդ և 147 կին)։ Գործազուրկ են եղել 29 անձ (7 տղամարդ և 22 կին)։ 110 անաշխատունակներից 36-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 31-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Քրոֆորդ շրջան (Փենսիլվանիա)

Քրոֆորդ շրջան (անգլ.՝ Crawford County), ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.688 կմ² է, բնակչությունը՝ 88.765 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Միդվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1800 թ.։
Կյանք (ֆիլմ)

«Կյանք» (ֆր.՝ Une Vie), ֆրանս-բելգիական համատեղ նկարահանված դրամա ֆիլմ։ Կինոնկարի ռեժիսորը Ստեֆան Բրիզեն է․ նկարահանվել է ըստ Գի դը Մոպասանի համանուն վեպի մոտիվների։
Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Վենետիկի կինոփառատոնին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է մի տասնյոթամյա միամիտ աղջկա՝ Ժաննայի մասին։ Նա լքում է մենաստանը և վերադառնում Նորմանդիա։ Այստեղ ծանոթանում է Ժյուլենի հետ։ Շուտով երիտասարդներն ամուսնանում են, սակայն ընտանեկան երջանկությունը երկար չի տևում։


== Դերերում ==
Ժյուդիթ Շելմա - Ժաննա դյու Պերտյուի դե Վո
Յոլանդա Մորո - Ադելաիդա Պերտյուի դե Վո
Ժան Պիեռ Դարուսեն - Լե Պերտյուի դե Վո
Սվան Առլո - Ժյուլեն դը Լամար


== Ճանաչում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
A Women's Life(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
(4490) Բամբերի

(4490) Բամբերի (անգլ.՝ Bambery), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հուլիսի 14-ին Էլեանորա Հելինի և Բրայան Ռոմանոյի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,930905 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,753 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,1088 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 980,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,367335 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 26,12° անկյուն։
Բամբերի աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4490) Բամբերի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կումանևկա

Կումանևկա (ուկրաիներեն՝ Куманівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1849 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կումանևկա գյուղում բնակվում էր 413 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12563 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,87 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լիալուսին (հեռուստասերիալ)

Լիալուսին (թուրքերեն՝ Dolunay), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է 2017 թվականի հուլիսի 4-ից Star TV հեռուստաընկերության եթերում։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Օզգե Գյուրելը և Ջան Յամանը։ Հեռուստասերիալի ռեժիսորը Չաղրը Բայրաքն է, իսկ պրոդյուսերը՝ Յաղմուր Ունալը։ Հեռուստասերիալի վերջին սերիան ցուցադրվել է 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։


== Սցենար ==
Հեռուստասերիալը պատմում է Նազլըի և Ֆերիթի ծառայողական սիրո մասին։ Նազլըն ամենաշատը ուզում է սեփական ռեստորան ունենալ, դառնալ Ստամբուլի ճապոնական խոհանոցի լավագույն խոհարարը։ Մինչ նա ուսանողուհի է, գումար աշխատելու նպատակով, ընդունվում է աշխատանքի գործարար Ֆերիթ Ասլանի տանը՝ որպես անձնական խոհարար։ Մեծահարուստ Ֆերիթը և Նազլըն տարբեր փորձություններից հետո սկսում են մտերմանալ, որն էլ դառնում է մեծ սիրո նախապայման։


== Դերասանական կազմ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Հանրի Ներսիսյան

Հանրի Բարսեղի Ներսիսյան (փետրվարի 27, 1936(1936-02-27), Վոլգոգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մաթեմատիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1977), պրոֆեսոր (1989), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1986)։


== Կենսագրություն ==
1957 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1957-1970 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտում, 1958-1970 թթ՝ ԵՊՀ դասախոս, 1965-1979 թթ.՝ Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի բարձրագույն մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ, 1979 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտի դիֆերենցիալ հավասարումների և ֆունկցիոնալ անալիզի բաժնի վարիչ։


== Գործունեություն ==
Ներսիսյանի աշխատանքները վերաբերում են ինտեգրա-դիֆերենցիալ (նաև՝ ուշացող արգումենտով) հավասարումների համար եզրային խնդիրներից ծնված բիօրթոգոնալ վերլուծությունների հետազոտմանը, ինտեգրալ հավասարումների և մասնական ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների ընդհանուր տեսության հարցերին։ Տվել է Վոլտերայի երկրորդ սեռի հավասարման գաղափարի ընդհանրացումը։ Իրական բնութագրիչներով թույլ հիպերբոլական հավասարումների համար Կոշիի խնդրի հետազոտության ասպարեզում Ներսիսյանն ստացել է կարևոր արդյունքներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օնիխիա

Օնիխիա ( հունարեն, հունգ.՝ ovug –եղունգ), եղունգների հիվանդություն։ Պատճառները բազմաթիվ են։ Լինում է ոչ սնկային (եղունգների ապաճումներ) և սնկային (օնիխոմիկոզ) օնիխիա։ Ոչ սնկային օնիխիան առաջանում է որոշ մաշկային (էկզեմա, պսորիազ, կարմիր, տափակ որքին և այլն), ինչպես նաև նյարդային համակարգի, ներզատիչ գեղձերի, արյան հիվանդությունների, պարբերական հիվանդության և ավիտամինոզների ժամանակ։ Ախտանշանները բազմազան են․ եղունգների մակերևույթի վրա նկատվում են ակոսներ, փոսիկներ, եղնգաթերթիկները հաստանում են, պղտորվում, եղունգահունից անջատվում։ Բուժումը․ հիմնական հիվանդության վերացում, վիտամիններ (հատկապես «А»), փափկացնող և եղունգների սնուցումը բարելավող քսուքներ, ձեռքերի ու ոտքերի տաք լոգանքներ և մերսում, ներքին ընդունման համար՝ սննդային ժելատին։ Բուժական միջոցները պետք է լինեն տևական։ Սնկային օնիխիան զարգանում է որպես մի շարք սնկային հիվանդությունների մասնավոր արտահայտություն։ Ախտանշանները կախված են հարուցիչ–սնկիկների տեսակից։ Բուժումը․ հիմնական հի վանդության վերացում, եղունգաթերթիկների մասնակի կամ լրիվ հեռացում, սնկասպան դեղանյութերի օգտագործում։ Կանխարգելումը․ ոտքերի ու ձեռքերի մաշկի սնկային հիվանդությունների ժամանակին բուժում։
Թամար (Ակնի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թամար (այլ կիրառումներ)Թամար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից 7-8 կմ հարավ-արևելք, Արածանիի ձախ ափին, լեռնալանջի վրա։


== Պատմություն ==
Գյուղը նախկինում եղել է հայաբնակ։ Պահպանվել են գյուղի հայկական գերեզմանները։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին արդեն քրդաբնակ էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրի թանգարան

Ջրի թանգարան՝ տեղեկատվա-էկոլոգիական կենտրոն, նվիրված Մոսկվայի ջրմուղային և կոյուղային համակարգի զարգացման պատմությանը, ջրի մաքրման տեխնոլոգիաներին և նրա սպառման հարցերին։


== Պատմություն ==
Մոսկվայում առաջին ռուսական ջրմուղային համակարգի անցկացումից հարյուր տարի հետո՝ 1993 թվականի հունիսի 15-ին,  տեղի է ունեցել բացումը։
Թանգարանը գտնվում է Կրուտիցկի իջևանատան մոտ, Մոսկվայում առաջին կոյուղային  պոմպակայանի տարածքում։ Այն շահագործման հանձնվեց 1898 թվականին և սպասարկում էր 219 տնտեսություն։
Կառույցների պատմական համակազմը ստեղծվել է Մաքսիմ Գեպպեների նախագծով և համարվում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի արդյունաբերական ճարտարապետության արձան։ Շենքը, որտեղ գտնվելու էրթանգարանը, կառուցեցին 1947-1948 թվականներին։


== Հավաքածու ==
Թանգարանային ցուցադրությունը տրամաբանորեն բաժանված էր երկու մասի՝ արխիվային և արդիական։ Առաջինը ներկայացնում է Մոսկվայում ջրամատակարարման ցանցերի առաջացումը և զարգացումը։ Այստեղ կարելի է իմանալ Կրեմլի առաջին ինքնահոս ջրմուղների մասին, որոնք գործում էին Իվան Կալիտայի, Իվան 3-րդի և Միխայիլ Ռոմանովի իշխանության ժամանակ, ինչպես նաև՝ Եկատերինա 2-րդի հրամանով կառուցված Միտիշինսկու ջրմուղի մասին։ Հենց այստեղ են ներկայացված բուն պատմական փաստաթղթեր՝ ատլասներ, տեխնիկական գրքեր, ձեռագիր ալբոմներ, քարտեզներ և աշխատանքային գծագրեր։
Առաջին հարկի ցուցանմուշի երկրորդ մասը լուսաբանում է Մոսկվայի կոյուղու ստեղծման համակարգը և  առաջին ջրմուղային կայանը՝ Րուբլեվո շրջանում։ Քարտեզները պատկերացում են տալիս նրա մասին, թե ժամանակի ընթացքում ինչպես է փոխվել նրանց տեխնիկական սարքավորումները և կատարելագործվել աշխատանքի տեխնոլոգիան։  Սրահների ցուցափեղկերին ներկայացված են 18-19-րդ դդ. կյանքի ջրի հետ առնչվող իրեր։

Թանգարանի հաջորդ հարկերում ներկայացված են քաղաքի ջրամատակարարման և կոյուղային համակարգի ավելի ժամանակակից մոդելներ։ Ինտերակտիվ մոդելները լուսաբանում են մաքրման տարբեր աստիճաններ, որոնք անհրաժեշտ են ջրօգտագործման և նրան բնություն վերադարձնելու համար։ Ցուցանմուշների առանձին մաս է կազմում ջրմուղային և ջրատար համակարգերի մաքրման միջոցները։ Այցելուներին ներկայացվում են քաղաքային սպասարկման և շահագործման համակարգի միջոցները, ջրի որակի խնդիրները և ռացիոնալ օգտագործումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տրիպուրա

Տրիպուրա, նահանգ Հնդկաստանում (մինչև 1972 թվականը՝ կենար, ենթակայության տերիտորիա)։ Տարածությունը 10,5 հզար կմ² է, բնակչությունը՝ 2 միլիոն (1981), գլխավորապես բենգալացիներ։ Կենտրոնը՝ Ագարտալա։ Տրիպուրան գտնվում է Գանգեսի հարթավայրի արևելյան վերջավորությունում։ Բանգլադեշի սահմանի երկարությամբ ձգվում են Լուշայի լեռնաճյուղերը։ Կլիման արևադարձային մուսսոնային է։ Լեռներում տարածված են արևադարձային անտառները։ Զբաղվում են հողագործությամբ (մշակում են բրինձ, ջութ, բամբակենի, թեյ, շաքարեղեգ), անտառահատմամբ։ Կան գյուղատնտեսական մթերքների վերամշակման և փայտամշակման ձեռնարկություններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վակ Նոգուշ

Վակ Նոգուշ (ռուս.՝ Вак-Ногуш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստանի հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իկ գետի աջ ափից 84 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Շերդինո գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010201012111100022587
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111102258
Ավազանի կոդը — 10.01.02.010
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 11
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1


== Ծանոթագրություններ ==
Զբոսաշրջությունը Հունաստանում

Հունաստան, (հուն․՝ Ελλάδα) պետությունը է Հարավային Եվրոպայում։ Հյուսիսից սահմանակից է Ալբանիային, Մակեդոնիային և Բուլղարիային, իսկ արևելքից՝ Թուրքիային։ Հունաստանն արևելքից ողողվում է Էգեյան ծովով, արևմուտքից՝ Հոնիական ծովով, իսկ հարավից՝ Միջերկրական ծովով։
Հունաստանը ըստ ջրափնյա գծի երկարության (13.676 կմ) 11-րդն է աշխարհում։ Ունի հսկայական թվով կղզիներ (մոտ 1․400, որոնցից 227-ը բնակեցված են), որոնցից են՝ Կրետեն, Դոդեկանեսը և Հոնիական կղզիները։ Հունաստանի տարածքի 80%-ը լեռնոտ է։ Լեռներից ամենաբարձրը Օլիմպոսն է (2917 մ)։


== Զբոսաշրջություն ==
Հունաստանը Եվրոպայի և աշխարհի զբոսաշրջային կենտրոններից մեկն է։ Ամեն տարի Հունաստան է այցելում մինչև 18 միլիոն զբոսաշրջիկ, որը կազմում է ամբողջ աշխարհի զբոսաշրջիկների թվի 15 %-ը։
Հունաստանում զբոսաշրջիկներին գրավում են հիմնականում բազմաթիվ անտիկ հուշարձանների և հրաշալի արևադարձային կլիմայի համադրությունը։ Հունաստանին է պատկանում ավելի քան 2 հազար կղզիներ։
Հունաստանի եկամտի մեծ մասը գալիս է զբոսաշրջության ոլորտից։ 2009 թվականի տվյալներով այն կազմում է երկրի ամբողջ Համախառն ներքին արդյունքից 15%-ը։ Միևնույն ժամանակ տնտեսության և մրցունակցության նախարարության տվյալներով, եթե հաշվի առնենք թաքնված եկամուտները (2007 թվականին՝ 36 %), զբոսաշրջության ավանդը կազմում է ՀՆԱ-ի 18-20%-ը։
Բացի այդ, այս ոլորտում աշխատում է մոտ 900000 մարդ, այդ թվում նաև HoReCa ոլորտում, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության 6,9%-ը։ Սա Եվրամիությունում երրորդ ցուցանիշն է՝ Մալթայից և Իսպանիայից հետո։ 2008 թվականին Հունաստանն ընդունել է 17.5 միլիոն զբոսաշրջիկի։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Բոշխ սակավածաղիկ

Բոշխ սակավածաղիկ (լատ.՝ Carex oligantha), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
7-15 սմ բարձրությամբ բազմամյա, ցածրահասակ խոտաբույս է։ Տերևները տափակ են, ցողուններից զգալիորեն կարճ։ Հասկիկները 1-3 հատ են, բոլորը նստադիր և խմբված ցողունների գագաթին։ Ծածկոցի թեփերը սևավուն են, վերևում` կտրուկ սրացած։ 3,5 մմ երկարությամբ պարկիկները հակաձվաձև են ու կանաչավուն, իսկ կտուցի երկարությունը 0,7 մմ է։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Արագածի (լեռնագագաթ՝ Արագած) և Զանգեզուրի  (լեռնագագաթ՝ Կապուտջուղ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Մեծ Կովկասի արևմտյան  և կենտրոնական հատվածները, նաև Դաղստանի հարավը, Հարավարևմտյան, Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը, Անատոլիայի հյուսիսարևելյան հատվածը։ Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ծովի մակարդակից 3000 մ և ավելի բարձրությունների վրա, ալպլյան գոտում, քարքարոտ տեղերում և չինգիլների վրա։ Ծաղկում է հուլիսին, պտղաբերում է օգոստոս ամսին։


== Պահպանություն ==
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES−ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության  միջոցառումներ չեն իրականցվում։


== Ծանոթագրություններ ==