Փիթեր նապաստակ

Փիթեր նապաստակ (անգլ.՝ Peter Rabbit), մարդակերպ հորինված կերպար, որը հայտնվել է անգլիացի մանկագիր Բեատրիս Փոթերի հեքիաթների շարքում։ Այն առաջին անգամ հայտնվել է «Փիթեր նապաստակի մասին պատմվածքում» (Հեքիաթ Փիթեր Փուշի մասին) 1902 թվականին, ինչպես նաև` ևս հինգ գրքերում, 1904-ից 1912 թվականների ընթացքում։
Շուտով նաև հայտնվել են «ուղեկցող» ապրանքներ, այդ թվում` սնունդ, պաստառներ և խաղալիքներ։ Փիթեր նապաստակը եղել է 1971 թվականի «Բեատրիս Փոթերի հեքիաթները» ֆիլմ-բալետի, «Փիթեր Փուշը և նրա ընկերները» անիմացիոն շարքի հերոսը, ինչպես նաև նախագծվում էր, որ նա կդառնա նաև 2012 թվականի Nickelodeon ալիքի անիմացիոն հեռուստասերիալի հերոսը։ 2010 թվականին «CD և լսիր. թատրոն» շարքում թողարկվել է աուդիոգիրք` ըստ Բեատրիս Փոթերի «Հեքիաթներ Փիթեր նապաստակի և Թոմ կատվիկ մասին» ստեղծագործության։ 


== Հիմնական տեղեկատվություն ==
Փոթերի հեքիաթներում նապաստակները հայտնվել են մարդու կերպարանքով և մարդկային հագուստ են կրում. մասնավորապես, Փիթերը բաճկոն և կոշիկ է կրում։ Փիթերը, նրա մայրը` տիկին Ժոզեֆինա նապաստակը, և նրա քույրերը` Ֆլոփսին, Մոփսին և Փուշինկան, ապրում են նապաստակի բույնի մեջ, այնտեղ կա մարդկանց համար նախատեսված խոհանոց, նմանատիպ կահույք, ինչպես նաև` խանութ, որտեղ տիկին Նապաստակը տարբեր առարկաներ է վաճառում։ Փիթերի բարեկամները Բենջիամին Բաննին են և նրա հայրը` պարոն Բենջիամին Բաննի Ավագը։ 
Փիթեր նապաստակն անվանակոչվել է այն ճագարիկի անունով, որը պահում էր Բեատրիս Փոթերը մանկության տարիներին։ Փիթեր նապաստակի մասին առաջին` «Պատմվածք Փիթեր նապաստակի մասին» հեքիաթը, ստեղծվել է 1893 թվականին` Փոթերի նախկին դաստիարակչուհի Էնն Մուրի որդուն` 5-ամյա Նոել Մուրին ուղղված նամակում։ Տղան հիվանդ էր, և Փոթերը հեքիաթը գրել է նամակի տեսքով, որպեսզի օգնի նրան ժամանակը կրճատել և արագ առողջանալ։ Նամակի մեջ նաև ճեպանկար կար, որը պատկերազարդում էր պատմվածքը։
1902 թվականի հունիսին հեքիաթի` վաճառքի համար նախատեսված տարբերակը հրատարակվել է Frederick Warne & Co հրատարակչատան կողմից, և տարվա ավարտին տպագրվել է գրքի 28.000 օրինակ։ Տարիների ընթացքում ամբողջ աշխարհում վաճառվել է «Պատմություն Փիթեր նապաստակի մասին» գրքի ավելի քան 40 միլիոն օրինակ. 2008 թվականի տվյալներով` Փիթեր նապաստակի մասին գիրքը վաճառվել է ավելի քան 151 միլիոն օրինակով, թարգմանված 35 լեզուներով։


== Գրքեր ==
1902 թվականի առաջին` «Պատմվածք Փիթեր նապաստակի մասին» գրքում Փիթերը չլսող ճագարիկ է, որը չի ենթարկվում մոր ցուցումներին, մտնում է չար պարոն Մաքգրեգորի այգի և ուտում է այնքան բանջարեղեն, որքան կարող է։ Սակայն պարոն Մաքգրեգորը նկատում է նրան և սկսում է հետապնդել։ Փիթերին հաջողվում է փախչել, սակայն փախչելիս նա կորցնում է իր բաճկոնն ու կոշիկները, որոնք պարոն Մաքգրեգորը հագցնում է խրտվիլակի վրա։ Փիթերը տուն է վերադառնում հոգնած, տանջված ու ամբողջովին մերկ, մայրը նախատում է նրան և երիցուկի թեյ խմեցնելով` պառկեցնում է քնելու։ 
«Հեքիաթ Բենջիամին Բաննիի մասին» ստեղծագործության մեջ, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1904 թվականին, Փիթերի ոչ հարազատ եղբայրը` Բենջիամին Բաննին Փիթերին կրկին բերում է պարոն Մաքգրեգորի այգի, և նրանք վերադարձնում են հագուստ, որը Փիթերը կորցրել էր։ Սակայն այն բանից հետո, երբ նրանք սոխ են հավաքում` տիկին Ժոզեֆինային բերելու համար, նրանց վրա հարձակվում է Մաքգրեգորի կատուն։ Սակայն հանկարծ հայտվում է պարոն Բենջիամին Բաննի Ավագը և փրկում է նրանց, սակայն ավելի ուշ նախատում է իր որդուն ու Փիթերին` առանց հարցնելու այգի գնալու համար։
«Ֆլոփսի նապաստակների մասին» պատմվածքում, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1909 թվականին, Փիթերը փոքր դեր է խաղում և քիչ է հայտնվում։ Նա մեծացել է, և նրա քույրի Ֆլոփսին այժմ ամուսնացած է իրենց ոչ հարազատ եղբոր` Բենջիամինի հետ։ Այս երկուսը վեց փոքրիկ ֆլոփսիկ-նապաստակների ծնողներն են։ Փիթերն ու Ժոզեֆինան մանկապարտեզ ունեն, և փոքրիկ նապաստակները գալիս են ու նրանցից կաղամբ են խնդրում։ 
«Թոդի մասին» պատմվածքում, որը հրատարակվել է 1912 թվականին, Բենջիամինի և Ֆլոփսիի երեխաներն առևանգվել են տխրահռչակ գորշուկ Թոմի Բրոքի կողմից։ Փիթերն օգնում է Բենջիամինին գտնել Բրոքին, որը թաքնվել էր աղվեսի` պարոն Թոդի տանը։ Պարոն Թոդը տուն է գալիս և տեսնում է, որ Բրոքը քնած է իր անկողնում, նրանք վիճում են, իսկ Փիթերն ու Բենջիամինը փրկում են երեխաներին։ 
Փիթերը նաև հայտնվում է երկու այլ հեքիաթների դրվագներում։ «Ուխտի-Տուխտիի մասին հեքիաթում», որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1905 թվականին, Փիթերն ու Բենջիամինը ոզնու` տիկին Ուխտի-Տուխտիի խանութի գնորդներն են։ «Կոճապղպեղի և Մարինադի մասին հեքիաթում», որը հրապարակվել է 1909 թվականին, Փիթերը և Փոթերի հեքիաթների նախորդ կերպարները պարբերաբար գալիս են Կոճապղպեղի և Մարինադի խանութ` գնումներ կատարելու։
Ի նշանավորումն «Փիթեր նապաստակի մասին պատմվածքի» հրատարակման 110-ամյակի` Ֆրեդերին Ուորն&Ընկ. հանձնարարել է բրիտանացի դերասանուհի Էմմա Թոմփսոնին գրել «Եվս մեկ պատմվածք` Փիթեր նապաստակի մասին», որտեղ Փիթերը հայտնվում է Շոտլանդիայում` գնացքով պատահաբար տիկին և պարոն Մաքգրեգորների հետ ճամփորդելիս։ Գիրքը թողարկվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։ 2012 թվականի աշնանը հաղորդվել է, որ Թոմփսոնն ավելի շատ գրքեր կգրի Փիթեր նապաստակի մասին։ Նրա հաջորդ` «Սուրբծննդյան հեքիաթ Փիթեր նապաստակի մասին» գիրքը թողարկվել է 2013 թվականին, դրան հաջորդել է «Գրավիչ հեքիաթ Փիթեր նապաստակի մասին» գիրքը, որը լույս է տեսել 2014 թվականին։ 


== Ուղեկցող ապրանքներ ==
Փոթերն ինքը պատմվածքի առաջին հրապարակումից հետո պատրաստել է փափուկ տիկնիկ, որը պատկերում էր Փիթեր նապաստակին, ինչպես նաև` սեղանի խաղ` Փիթեր նապաստակի մասին։ Կերպարը ներկայացվել է «ուղեկցող» բազմաթիվ ապրանքների վրա, այնպիսիք, ինչպիսիք են ճենապակե արձանիկներն ու ամանեղենը։ Փիթեր նապաստակը հայտնվել է նաև մանկական Enfamil շիլայի տուփերի վրա։
Փիթեր նապաստակը դարձել է առաջին փափուկ խաղալիքը, որը արտոնագիր է ստացել. դա տեղի է ունեցել 1903 թվականին, ինչը Փիթերին դարձրել է պատմության մեջ արտոնագրված առաջին կերպարը։ Frederick Warne & Co հրատարակչությունը ունի Բեատրիս Փոթերի բոլոր կերպարների վերաբերյալ հեղինակային իրավունքները։ Այնուամենայնիվ, Փոթերի հեքիաթների մեծ մասն ԱՄՆ-ում հանրային սեփականություն են դարձել, քանի որ հրատարակվել են մինչև 1923 թվականը։


== Ծանոթագրություն ==