Ակիրա Յոսիձավա

Ակիրա  Յոսիձավա (ճապ.՝ 吉澤 章, մարտի 14, 1911(1911-03-14), Kaminokawa, Kawachi district, Տոտիգի (պրեֆեկտուրա), Ճապոնիա - մարտի 14, 2005(2005-03-14), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), օրիգամիի վարպետ, ժամանակակից աշխարհում այս մշակույթի զարգացման հարցում մեծ ներդրում է ունեցել։


== Կենսագրություն ==
Ակիրա Յոսիձավան ծնվել է Ճապոնիայի Կամինոկավա քաղաքում՝ Տոտիգի պրեֆեկտուրա, աղքատ գյուղացիական ընտանիքում։ 13 տարեկանում նա թողել է ցերեկային դպրոցն ու ընդունվել աշխատանքի, սակայն ուսումը շարունակել է երեկոյան դպրոցում։ 22 տարեկանում Յոսիձավան աշխատանքի է անցել մեքենաշինական գործարանում։ Նա աշխատում էր գծագրիչ և սովորեցնում նորեկներին երկրաչափական գծագրում՝ բացատրելու համար ծալելով օրիգամիի պատկերներ։ Գործարանի տերերը տպավորված էին նրա վարպետությամբ և թույլ տվեցին նրան աշխատանքային ժամերին զբաղվել օրիգամիով:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Յոսիձավան ընդունվեց սանիտարական կորպուս և աշխատանքի անցավ Հոնկոնգի ռազմական հոսպիտալում։ Նա չհրաժարվեց օրիգամիի հանդեպ ունեցած իր կրքից և վիրավորների մահճակալները զարդարեց պայծառ թղթե պատկերներով։ Պատերազմից հետո նրա կյանքում սկսվեց ծանր ժամանակաշրջան։ Նրա կինը, որի հետ ամուսնացել էր պատերազմից առաջ, մահացավ, և նա մի քանի տարի ապրեց իր հայրենի Տոտիգի պրեֆեկտուրայում, որտեղ կես դրույքով աշխատում էր տարբեր պատահական աշխաննատեղերում: Միայն 1951 թվականին Յոսիձավան հնարավորություն ստացավ հայտարարելու իր արվեստի մասին։ «Ասահի Գրաֆ» ամսագիրը որոշեց իր հոդվածներից մեկը պատկերել  Չինական օրացույցի կենդանիները թղթե պատկերների տեսքով։ Ամսագրի խմբագիր՝ Տադասու Իիզավան, դիմել է է Յոսիձավային, ով այդ գործը կատարել է այնքան հմտորեն, որ «Ասահի Գրաֆի» 1952 թվականի հունվար ամսվա համարը մեծ հաջողություն ունեցավ, իսկ կերպարների ստեղծողը արագորեն հայտնի դարձավ ինչպես Ճապոնիայում, այնպես էլ արտասահմանում:
1954 թվականին նրա առաջին գիրքը՝ «Օրիգամիի նոր արվեստը», լույս է տեսել Ճապոնիայում, և նույն թվականին նա հիմնել է Օրիգամիի Միջազգային Կենտրոնը Տոկիոում։ Յոսիձավան մշակեց օրիգամիի այբուբեն և ստեղծել է ավելի քան  50 000 օրիգամիի մոդելներ։ Նա գրել է 18 գիրք օրիգամիի վերաբերյալ և հորինել թաց ծալքավորում տեխնոլոգիան, որի միջոցով կարելի է ստվարաթղթից կլորացված ձևով ծալել գեղեցիկ օրիգամի:
1983 թվականին Ճապոնիայի կայսր Հիրոհիտոն պարգևատրեց նրան «Ծագող արև» շքանշանով՝ Ճապոնիայի բարձրագույն պարգևներից մեկը։
Յոսիձավան մահացել է 2005 թվականի մարտի 14-ին Տոկիայի Օգիկուբո հիվանդանոցում՝ թոքաբորբի բարդացումից, այն օրը, երբ նա դարձավ 94 տարեկան։


== Տեխնիկա ==
Յոսիձավան բազմաթիվ տեխնիկաների ստեղծողն է, այդ թվում թաց ծալքավորում տեխնիկան։ Այս տեխնիկայում թուղթը ծալվելուց առաջ թրջվում է, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի կլորացված և քանդակագործական տեսք ստանալ։ Սա, ըստ շատերի, պարադիգմաների տեղաշարժ է, որը թույլ է տվել օրիգամիին դառնալ արվեստի ձև՝ ի տարբերություն ժողովրդական տարօրինակ արհեստների։


== Մատենագրություն ==
ATARASHII ORIGAMI GEIJUTSU, Origami Geijutsu-Sha, 1954
Origami Reader I, Ryokuchi-Sha, 1957
Dokuhon, Vol. 1  (Origami Tokuhon), 1973 , ISBN 4-8216-0408-6
SOSAKU ORIGAMI  (Creative Origami), Nippon Hoso Kyokai, 1984, ISBN 4-14-031028-6
Dokuhon, Vol. 2  (Origami Tokuhon), 1986
ORIGAMI DOKUHON II (Origami Reader II), Kamakura Shobo, 1986, ISBN 4-308-00400-4


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Աֆոնկին Ս. Յու., Աֆոնկինա Ե. Յու.,  Ամեն ինչ օրիգամիի մասին, Սանկտ-Պետերբուրգ "Կրիստալ" էջ 272, ISBN 5-9603-0005-2։
Աֆոնկին Ս. Յու.,  Օրիգամիի հանրագիտարան (Энциклопедия оригами), Սանկտ-Պետերբուրգ, «"Կրիստալ" հրատարակչություն ՍՊԸ» — 272 էջ, ISBN 5-306-00002-9։


== Արտաքին հղումներ ==
«Akira Yoshizawa — Origami artist of stunning originality who became an ambassador for Japanese culture and his art» (անգլերեն)։ The Times։ 30 марта 2005։ Վերցված է 2009-08-03  
David Lister։ «A Tribute To Akira Yoshizawa 1911—2005» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-02-04-ին։ Վերցված է 2009-08-03  
Հարցազրույց Վ.Բեզկրովնիխի Ակիրա Յոսիձավայի հետ, հրապարակված  № 13 և 14  «Օրիգամի. թղթից ծալելու արվեստը» ամսագրում  1998 թվականին։