Դրագունովի դիպուկահար հրացան

Դրագունովի 7,62 մմ տրամաչափի դիպուկահար հրացան (ԴԴՀ, Ինդեքս ԳՐԱՈւ – 6B1), (ռուս.՝ 7,62-мм снайперская винтовка Драгунова), ինքնալիցքավորվող դիպուկահար հրացան, որը մշակվել է 1957-1963 թվականներին մի խումբ կոնստրուկտորների կողմից, Եվգենի Դրագունովի գլխավորությամբ։


== Պատմություն ==
1960-ական թվականների կեսերին ԴԴՀ հրացանի արտադրության տեխնիկական գործընթացում փոփոխություններ են մտցվել՝ զինագործներ Ի. Ա. Սամոյլովը և Վ. Նիկիտինը մշակել են փողի արտադրության նոր տեխնոլոգիա։
1990-ական թվականներին հրացանը սկսեցին համալրել պլաստմասսե փողակալով։ Բացի այդ, յուրացվել է հրացանի փոփոխված տարբերակի՝ «Տիգր» ինքնալիցքավորվող կարաբինի թողարկումը։


== Ռազմամթերք և սարքավորումներ ==

Դրագունովի դիպուկահար հրացանից կրակելու համար կիրառվում են 7,62×54 մմ R տրամաչափի փամփուշտներ սովորական, լուսածրող և զրահահար-հրկիզող գնդակներով, ինչպես նաև դիպուկահար փամփուշտներ (7Н1, 7Н14), կարող է կրակել նաև JHP և JSP էքսպանսիվ փամփուշտներով։ ԴԴՀ-ից կրակը վարում են մենահատ կրակոցներով։ Փամփուշտակալի տարողունակությունը 10 փամփուշտ է։ Փողաբերանի մասում ամրացվում է բոցամարիչ հինգ երկայնական անցքերով, որը քողարկում է կրակոցը գիշերային ռազմագործողությունների ժամանակ և պաշտպանում է փողը աղտոտումից։ Հրացանը համալրվում է ԴՕՆ-1 օպտիկական նշանոցով, հնարավորություն կա տեղադրելու գիշերային նշանոց։


== Շահագործման սկզբունք ==

Կրակի ժամանակ վառոդային գազերի մի մասը, որոնք դուրս են մղում փամփուշտի գնդակը, շարժվում են փողի խողովակի միջոցով գազային խուց և ճնշում են գործադրում գազային մխոցի դիմային պատին շարժելով մխոցը, փակաղակային ձողիկը և փակաղակը ետնամասային դիրք։
Հետադարձ մեխանիզմի միջոցով փակաղակային ձողիկը և փակաղակը վերադառնում են առաջնային դիրք։ Փակաղակը նոր փամփուշտը ուղարկում է փամփշտանոց և փակում է փողի խողովակը։


== Ճշգրտություն և խտություն ==
Ըստ հրաձգային գործի ուղեցույցներում նշված կանոնների, հրացանի նշանազարկը համարվում է նորմալ, եթե կրակելու ժամանակ պառկած դիրքից 100 մ հեռավորության վրա չորս կրակոցով բոլոր չորս ծակվածքները տեղավորվում են 8 սմ շառավղով շրջանակի մեջ։


== Մոդելների տարատեսակներ ==
Գոյություն ունեն Դրագունովի դիպուկահար հրացանի հետևյալ տարատեսակներ՝

ԴԴՀԾ (ռուս.՝ СВДС) – ԴԴՀ-ի տարատեսակ ծալվող կոթով և կարճացված փողով։
ԴԴՀԽ (ռուս.՝ СВДК) – ԴԴՀ-ի խոշորատրամաչափ տարբերակը 9,3×64 մմ տրամաչափի փամփուշտներով և ծալվող կոթով։
ԴՀԿ (ռուս.՝ СВУ) – Դիպուկահար հրացան կարճացված։
ՈւԴՀ (ռուս.՝ ТСВ-1) - .22 Long Rifle փամփուշտներով, որը մշակվել է Եվգենի Դրագունովի կողմից դիպուկահարների պատրաստման համար։


== Շահագործող երկրներ ==

, ԽՍՀՄ
, Ռուսաստան
, Ադրբեջան
, Հայաստան
, Ալբանիա
, Աֆղանստան
, Բելառուս
, Բուլղարիա
, Վիետնամ
, Հունգարիա
, Վենեսուելա։ Գնվել է Վենեսուելայի զինված ուժերի համար
, Վրաստան
, Հնդկաստան։ Արտադրվում է արտոնագրով
, Իրաք։ Al-Qadissiya կամ Al-Gadissiya – տեղական արտադրության տարբերակ
, Իրան։ Nakhjir – տեղական արտադրության տարբերակ
, Ղազախստան
, Ղրղզստան
, Չինաստան։ Տիպ 79, Norinco արտադրության նմանակ<, ինչպես նաև արդիականացվածа Տիպ 85 տարբերակը և մի քանի տարբերակներ քաղաքացիական շուկայի համար
, Նիկարագուա
, Մոնղոլիա
, Լեհաստան
, Ռումինիա։ Արտադրվում է արտոնագրով.
, Սլովակիա
, Տաջիկստան
, Թուրքմենստան
, Թուրքիա։ Օգտագործվում է Թուրքիայի ժանդարմերիայի կողմից.
, Ուզբեկստան
, Ուկրաինա
, Ֆինլանդիա։ 7.62 TKIV Dragunov անվանումով
, Չեխիա։ Գտնվում է բանակի սպառազինության մեջ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Пономарёв Ю. Рождение легенды: история создания СВД (Часть I) (русский) // Калашников : журнал. — 2015. — № 10. — С. 16-23.
Драгун М. Путь к победе: история «рождения» СВД (русский) // Мир оружия : журнал. — 2006. — № 22. — С. 14-21.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ամփոփիչ փաստագրական ֆիլմ, նվիրված ռուսական դիպուկահար զենքին ՅուԹյուբում