Քեմբրիջի համալսարան

Քեմբրիջի համալսարանը (անգլ.՝ University of Cambridge, լատ.՝ Universitas Cantabrigiensis կամ պարզապես «Քեմբրիջ»-ը) հետազոտական համալսարան է Անգլիայում՝ Քեմբրիջում։ Քեմբրիջն ակադեմիական համալսարան է. նրա գլխավոր ու հիմնական գործառույթները բաժանված են համալսարանի կենտրոնական ֆակուլտետների և 31 քոլեջների միջև։ Ընդհանրապես ֆակուլտետները հիմնականում կատարում են հատուկ հետազոտություններ և ուսանողներին հատկացնում կենտրոնացված դասախոսություններ այդ հետազոտությունների վերաբերյալ, իսկ քոլեջները պատասխանատու են ներքին կարգի պահպանման, ուսանողների և ասպիրանտների ուսուցման համար։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1209 թվականին և համարվում է ներկայումս գործող աշխարհի երրորդ ամենահին համալսարանը, և անգլալեզու երկրորդ ամենահին համալսարանը՝ Օքսֆորդի համալսարանից հետո։ Որոշ փաստեր վկայում են, որ համալսարանը հիմնադրվել է մի խումբ գիտնականների կողմից, ովքեր հեռացել են Օքսֆորդի համալսարանից մի վիճաբանության դեպքից հետո։ Երկու հնամենի համալսարանները շատ ընդհանրություններ ունեն և երբեմն միասին անվանվում են ՕքսԲրիջ։ Թեև Քեմբրիջի համալսարանը հիմնադրվել է 1209 թվականին, սակայն նրա համալսարանական տիտղոսը հաստատվել է շատ ավելի ուշ։ 1231 թվականին Բրիտանիայի արքա Հենրի III-ը պաշտոնապես հաստատեց համալսարանի գործունեությունը, իսկ երկու տարի անց Գրեգորիս IX Հռոմի պապը համալսարանի վերաբերյալ ընդունեց հատուկ դեկրետ։
Ջոն (Իոանն) XXII Հռոմի պապը միայն 1318 թվականին պաշտոնապես ընդունեց համալսարանի գործունեությունը, բայց այդ ժամանակ կրթահամալիրն արդեն լիովին ձևավորված ուսումնական հաստատություն Էր։ 

Այդ ժամանակաշրջանում Քեմբրիջում ուսուցումը տարիներ էր տևում, իսկ ուսումնական հաստատությունն ավարտելուց հետո շրջանավարտից պահանջվում էր, որ արդեն դասախոսի կարգավիճակով նվազագույնը ևս 2 տարի անցկացնի այնտեղ։ Բրիտանական տարեգրություններում հիշատակվում է, որ հաստատությունը հիմնադրելու որոշումը կայացվել է Օքսֆորդի համալսարանից Քեմբրիջ ժամանած ուսանողների և գիտնականների կողմից անցկացված քաղաքային ժողովներից մեկի ժամանակ, որը, ըստ տարեգրության, տեղի է ունեցել հենց 1209 թվականին։
Ըստ բրիտանացի պատմիչների՝ 13-րդ դարի սկզբում Օքսֆորդ քաղաքում իրականացված ուսանողական սպանությունից ու դրա արդյունքում առաջացած խռովություններից հետո այդ քաղաքի համանուն կրթօջախի ուսանողների մեծամասնությունը ցրվում է ողջ երկրով մեկ։ Մի մասն էլ հաստատվում է հենց Քեմբրիջում։ Մտածելով իրենց հետագա ուսման մասին՝ ուսանողները նախաձեռնում են Օքսֆորդի համալսարանի օրինակով ստեղծել նոր կրթօջախ։ Դա է պատճառը, որը Քեմբրիջի և Օքսֆորդի համալսարանները միասին հաճախ անվանում են «ՕքսԲրիջ»։ Բրիտանիայի  հասարակության պատմության մեջ հաստատուն տեղ ունեցող այս երկու համալսարանները մինչ այսօր էլ միմյանց հետ գտնվում են անհաշտ մրցակցության մեջ։


== Ներկայիս Քեմբրիջ ==
Ներկա պահին Քեմբրիջի համալսարանի կազմում գործում է 31 հետազոտական քոլեջ և ակադեմիական բաժանմունքներ, որոնցից երեքում ընդունում են միմիայն կանանց («Նյու Հոլ», «Նյուհեմ» և «Լյուսի Քավենդիշ» քոլեջները)։ Մյուս 28 քոլեջներում ուսուցումը երկսեռ է։ Քոլեջներն ուսանողներին միասին աշխատելու և մեկ հարկի ներքո ապրելու հնարավորություն են տալիս՝ չկտրելով նրանց հիմնական նպատակից՝ ուսում ստանալուց։ Քեմբրիջ քաղաքում համալսարանը ունի մի շարք պատմական նշանակության շինություններ և կառույցներ։
Ուսանողական կյանքն ընդգրկում է բազմազան սպորտային և արվեստի ակումբներ և խմբեր։ Քեմբրիջը սնուցել է բազում նշանավոր գիտնականների, արվեստագետների և հասարակական գործիչների, այդ թվում՝ 90 Նոբելյան Մրցանակի դափնեկիրների։ Քեմբրիջի համալսարանը կազմում է Անգլիական համալսարանների «ոսկե եռանկյունու» մի մասը և բազում վարկանիշային աղյուսակներում համարվում է աշխարհի լավագույն համալսարաններից մեկը։ Այսօր Քեմբրիջում սովորում են 18 հազարից ավելի ուսանողներ, որոնցից 17%-ը արտասահմանցիներ են։ Հաստատությունում սովորելու հնարավորություն ստանալու համար պետք է նախնական հարցազրույց անցնել ընդունող հանձնաժողովի կողմից և տրամադրել անգլերեն լեզվի իմացության մասին սերտիֆիկատ (GCSE-C, IELTS 6-7, TOEFL 600/250)։
Ուսման վճարը մեկ տարվա համար տատանվում է 9 հազար ֆունտ ստեռլինգից (տեսական նյութի համար) մինչև 22 հազար (պրակտիկայով հագեցած մեկ կուրսի համար) ֆունտ ստեռլինգի սահմաններում։ Ուսանողները նաև լրացուցիչ վճարումներ են անում քոլեջի ֆինանսական աջակցության համար, որը կազմում է 3-ից 4 հազար ֆունտ ստեռլինգ։ Ապրուստի համար ծախսերն էլ տարեկան կազմում են մոտ 7 հազար ֆունտ ստեռլինգ։ Համալսարանից դրամաշնորհ ստանալու հնարավորություն էլ կա, բայց դրանց քանակը շատ սահմանափակ է։


=== Դպրոցներ և բաժանմունքներ ===
Քեմբրիջը բաղկացած է 6 դպրոցներից, որոնք հետևյալն են.

Արվեստ և հումանիտար գիտություններ
Կենսաբանական գիտություններ
Կլինիկական բժշկություն
Հումանիտար և Հասարակական գիտություններ
Ֆիզիկական գիտություւներ
Տեխնոլոգիա


=== Համալսարանը լավագույնների շարքում ===
Քեմբրիջի համալսարանը ներկայումս աշխարհի առավել ճանաչված և ուսանողության շրջանում ամենահարգված համալսարաններից մեկն է, ինչպես նաև բրիտանական «Russell Group» էլիտար համալսարանների խմբի անդամ է։ Տարբեր վարկանիշներով այն մշտապես գտնվում է աշխարհի հինգ լավագույն բարձրագույն կրթօջախների ցանկում։ Քեմբրիջի համալսարանն արդեն 5 տարի շարունակ համարվում է Եվրոպայի լավագույն կրթական հաստատությունը։ Համաձայն «QS World University Rankings»-ի 2011 թվականի արդյունքների՝ այն գլխավորում է աշխարհի 200 առաջատար համալսարանների վարկանիշը՝ երկրորդ տեղ մղելով յոթ տարի շարունակ առաջին հորիզոնականը զբաղեցրած ամերիկյան Հարվարդի համալսարանին։
Քեմբրիջի Հրատարակչությունը համարվում է աշխարհի ամենահին հրատարակչատունը և աշխարհում երկրորդ ամենամեծ համալսարանական հրատարակչատունը։ Քեմբրիջի գրադարանները միասին պարունակում են ավելի քան 15 միլիոն ծավալի գրքեր։


== Ուսանողներ ==

Ղեկավարության հետ սեղանակիցներ, այսինքն՝ ուսանողներ, ովքեր, մուծելով ավելի բարձր վճար, ուսանողական ճաշի ժամանակ նստում են հենց պրոֆեսորական սեղանի շուրջ,
Պենսիոներներ, (համալսարանական որևէ արտոնությունից չօգտվողներ), ովքեր կազմում են ուսանողների մեծամասնությունը,
Կրթաթոշակակիրներ, ովքեր մրցութային քննությամբ ստանում են մասնավոր անձանց կողմից հիմնադրված բազմաթիվ կրթաթոշակներից մեկը,
Սաիզարներ, այսինքն՝ քոլեջում անվճար բնակությունից օգտվող անապահով ուսանողներ։


== Կրթություն ==
Գիտագործնական հետաքրքրությունների ոլորտում են՝ քիմիական ճարտարագիտությունը, համակարգչային գիտությունները, ճարտարագիտությունը, արդյունաբերական ճարտարագիտությունը, մաթեմատիկան, բժշկությունը, բնական գիտությունները, անասնաբուժությունը և այլն։ Հումանիտար մասնագիտությունների շրջանակում ուսուցանվում են անգլո-սաքսոնական, սկանդինավյան և կելտական մշակույթ, հնագիտություն և մարդաբանություն, անտիկ դասական արվեստ, անգլերեն, աշխարհագրություն, պատմություն, արվեստի պատմություն, երկրագիտություն, իրավունք, լեզվաբանություն, մենեջմենթ, ժամանակակից և միջնադարյան լեզուներ, երաժշտություն, արևելյան մշակույթ, փիլիսոփայություն, սոցիալական և քաղաքական գիտություններ, կրոն և աստվածաբանություն առարկաները։ Ուսանողների կեսից ավելին նախընտրում է հումանիտար մասնագիտությամբ կրթությունը։

Arts and Humanities (հումանիտար առարկաներ)Faculty of Architecture and History of Art (ճարտարապետություն և արվեստի պատմություն)
Faculty of Asian and Middle Eastern Studies (Ասիայի և Միջին Արևելքի գիտություններ)
Faculty of Classics (լատիներեն, հունարեն)
Faculty of Divinity (աստվածաբանություն)
Faculty of English (անգլերեն)
Faculty of Modern and Medieval Languages (ժամանակակից և միջնադարյան լեզուներ)
Faculty of Music (երաժշտություն)
Faculty of Philosophy (փիլիսոփայություն)
The Language Centre (լեզվաբանություն)
Centre for Research in the Arts, Social Sciences and Humanities (արվեստների, հասարակական գիտությունների և հումանիտար գիտությունների հետազոտության կենտրոն)Humanities and Social Sciences (հասարակագիտության)Faculty of Human, Social and Political Science (սոցոլոգիա, քաղաքական գիտություն)
Faculty of Economics (տնտեսագիտություն)
Faculty of Education (մանկավարժություն)
Faculty of History (պատմություն)
Department of History and Philosophy of Science (պատմության և փիլիսոփայության բաժանմունք)
Faculty of Law (իրավագիտություն)
Institute of Criminology (քրեագիտության գիտահետազոտական ինստիտուտ)
Department of Land Economy (ժողովրդական տնտեսագիտության)Biological Sciences (կենսաբանական գիտություններ)
Physical Sciences (ֆիզիկական պատմությունը)
Clinical Medicine (կլինիկական բժշկություն)
Technology (տեխնիկա և տեխնելոգիա)


=== Մաթեմատիկա և ֆիզիկա ===
Սկզբում մաթեմատիկական անալիզը պարտադիր էր բակալավրի բոլոր ուսանողների համար։ Սկսած 17-րդ դարի վերջերից՝ Իսահակ Նյուտոնի ժամանակներից մինչև 19-րդ դարի կեսերը՝ համալսարանը պահպանում էր ուժեղ շեշտադրումը հատկապես կիրառական մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի վրա։


== Կառուցվածք ==


=== Քոլեջներ ===
Քեմբրիջը ունի 31 քոլլեջները ( ըստ իրենց «տարիքի», հնագույնից՝ նորագույն).

Փիթերհաուս), 1284
Կլեր քոլեջ (անգլ.՝ Clare College), 1326
Փեբրոք քոլեջ, 1347
Գոնվիլ և Կայուս քոլեջ, 1348
Երրորդության սրահ, 1350
Կորպուս Քրիսթի քոլեջ, 1352
Մագդալեն քոլեջ, 1428
Թագավորական քոլեջ (անգլ.՝ King’s College), 1441
Քուինս քոլեջ, 1448
Սբ. Կատարինայի քոլեջ, 1473
Հիսուսի քոլեջ, 1496
Քրիստոսի քոլեջ (անգլ.՝ Christ’s College), 1505
Սբ. Հովհաննեսի քոլեջ, 1511
Երրորդության քոլեջ (անգլ.՝ Trinity College), 1546
Էմանուելի քոլեջ, 1584
Սիդնեյ Սասեքս քոլեջ, 1596
Դաունինգ քոլեջ, 1800
Գիրթոն քոլեջ, 1869
Ֆիտցուիլյամ քոլեջ Archived 2009-05-13 at the Wayback Machine., 1869
Նյուհեմ քոլեջ, 1871
Սելվին քոլեջ, 1882
Հյուջս հոլ, 1885
Սբ. Էդմունդի քոլեջ, 1896
Մուրրեյ Էդուարդի քոլեջ Archived 2019-08-03 at the Wayback Machine. (Նոր Սրահ), 1954
Չեչրչիլի քոլեջ, 1960
Դարվինի քոլեջ, 1964
Վոլֆսոնի քոլեջ, 1965
Կլեր հոլ, 1965
Լյուսի Քավենդիշի քոլեջ, 1965
Հոմերթոն քոլեջ, 1976
Ռոբինսոն քոլեջ, 1979


== Կարգախոս և լոգո ==
Համալսարանն ունի իր յուրահատուկ գույնը՝ «քեմբրիջյան» կապույտը, ինչպես նաև իր նշանաբանը՝ «Այստեղից է ծագում լույսն ու սրբությունը» (լատ.՝ «Hinc lucem et pocula sacra»)։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
1904 թվականից սկսած Քեմբրիջի համալսարանի գիտնականները ստացել են ավելի քան 80 Նոբելյան մրցանակ։ Այս ցուցանիշով համալսարանն աշխարհում իրեն հավասարը չունի։ Հարկ է փաստել, որ Քեմբրիջում է գրվել համակարգչային առաջին խաղը։
Աշխարհի ամենակարևոր գիտական հայտնագործություններից և գիտական հեղափոխություններից շատերն արվել են հենց Քեմբրիջի շրջանավարտների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
University of Cambridge official website (անգլ.)
Cambridge University Students' Union (անգլ.)