Միխայիլ Շատրով

Միխայիլ Ֆիլիպովիչ Շատրով (ռուս.՝ Михаил Филиппович Шатров, իսկական ազգանունը՝ Մարշակ (Маршак),  ապրիլի 3, 1932(1932-04-03), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 23, 2010(2010-05-23), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս դրամատուրգ և սցենարիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1932 թվականի ապրիլի 3-ին Մոսկվայում, ինժեներ Ֆիլիպ Սեմյոնովիչ Մարշակի (1900-1938, գնդակահարվել է) և Ցեցիլիա Ալեքսանդրովնա Մարշակի (ծնվ.՝ 1904, ձերբակալվել է 1949 թվականին, համաներմամբ ազատ արձակվել 1954 թվականին) ընտանիքում։ Եղել է Սամուիլ Մարշակի ազգականը։ Հորաքրոջ՝ Նինա Սեմյոնովնա Մարշակի (1884-1938) առաջին ամուսինը եղել է Կոմինտերնի ղեկավար Օսիպ Պյատնիցկու հետ, երկրորդ ամուսինը՝ խորհրդային պետական գործիչ Ալեքսեյ Ռիկովը։
Միխայիլ Շատրովը դպրոցն ավարտել է արծաթե մեդալով և ընդունվել Լեռնային ինստիտուտ (սովորել է Մոսկվայի ապագա փոխքաղաքապետ Վլադիմիր Ռեսինի հետ նույն կուրսում)։
1950-ականների սկզբին պրակտիկա է անցել Ալթայում, որտեղ աշխատել է որպես հորատող, այնտեղ էլ սկսել է ստեղծագործել։ 1954 թվականին գրել է առաջին պիեսը՝ «Մաքուր ձեռքեր» (ռուս.՝ «Чистые руки»)։ 1958 թվականին դարձել է Գրողների միության անդամ։ 1961 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր է (1983), Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի (1982) և Ժողովուրդների Բարեկամության շքանշանի (1984) ասպետ։
1990 թվականին դարձել է «Ապրիլ» (ռուս.՝ «Апрель») կազմակերպության համանախագահներից մեկը։ Եղել է Ռուսաստանի միավորված սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հանրային խորհրդի անդամ։
1990-ականների կեսերից եղել է «Մոսկվա — Կարմիր բլուրներ» (ռուս.՝ «Москва — Красные холмы») ՓԲԸ-ի նախագահ և տնօրենների խորհրդի նախագահ, որը ղեկավարել է 2003 թվականին բացված «Կարմիր բլուրներ» ռուսական մշակութային և գործարար կենտրոնը, որի կազմում, մասնավորապես, մտնում է «Սվիսոթել Կարմիր բլուրներ»-ը։ Ըստ Շատրովի՝  նա ոչ մի կապ չի ունեցել ֆինանսական և տնտեսական գործունեության հետ, այլ զբաղվել է միայն ստեղծագործական գործունեությամբ։
1962-1980 թվականներին ընտանիքի հետ ապրել է «Советский писатель» կոոպերատիվում՝ 2-րդ Աերոպորտովսկայա փողոց, տուն 16, շենք 3 (1969 թվականից՝ Կրասնոարմեյսկայա փողոց, տուն 23)։
Միխայիլ Շատրովը մահացել է 2010 թվականի մայիսի 23-ին Մոսկվայում գտնվող իր բնակարանում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։


== Ընտանիք ==
Առաջին կինը՝ դերասանուհի Իրինա Միրոնովա,
Դուստրը՝ Նատալյա Միրոնովան (Շատրովա, ծնվ.՝ 1958, Մոսկվա), ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը, բանասեր-սլավիստ։ Ամուսնացած է եղել Անդրեյ Կարաուլովի հետ, ունեցել է երկու երեխա ՝ Ֆիլիպ և Սոֆյա Սառա,
Երկրորդ կինը՝ Իրինա Միրոշնիչենկո (ծնվ.՝ 1942), դերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988),
Երրորդ կինը՝ Մարիա Վիկտորովնա Միխայլովա, բանասեր,
Չորրորդ կինը՝ Ելենա Գորբունովա, ամուսնությունից 11 օր անց նա հեռացել է տնից, ավելի ուշ դարձել Բորիս Բերեզովսկու կինը,
Հինգերորդ կինը՝ Յուլյա Չեռնիշևա,
Դուստրը՝ Ալեքսանդրա-Միշել, ծնվել է 2000 թվականին ԱՄՆ-ում։


== Քննադատություն ==
Ֆաինա Ռանևսկայան, նկատի ունենալով Լենինի մասին Շատրովի բազմաթիվ պիեսները, նրա մասին այսպես է ասել. «Շատրովը Կրուպսկայան է ներկայում»։
Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Օլեգ Տաբակովը Շատրովի մահից հետո ասել է.

Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախկին նախարար Միխայիլ Շվիդկոյն ասել է.

Շվիդկոյի խոսքով՝ Շատրովն իր պիեսներում ստեղծել է Խորհրդային Միությունում հասարակական ուժերի կայացման և զարգացման մի ամբողջ պատմական հեռանկար։ Դրամատուրգը նաև իր բնորոշ նպատակասլացությամբ և խորությամբ վերլուծել է այն գործընթացները, որոնք տեղի էին ունենում խրուշչովյան ձնհալի և բրեժնևյան լճացման ժամանակ։
Ըստ Արսենի Զամոստյանովի.


== Ստեղծագործություն ==


=== Պիեսներ ===
Լենինի մասին
Երկերի վերջին 5-հատորանոց ժողովածուն լույս է տեսել թուրքական «Էնկա» շինարարական ընկերության կորպորատիվ հրատարակչությունում։


=== Պիեսների բեմադրություններ ===
Շատրովի պիեսները բեմադրվել են Ռուսաստանի շատ թատրոններում։
ԽՍՀՄ-ում եղել է ամենաշատ բեմադրվող դրամատուրգներից մեկը։

«Սովրեմեննիկ».
1967– «Բոլշևիկները», ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Գալինա Վոլչեկ – Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի առթիվ
«Լենկոմ».
Մոսկվայի Մ. Երմոլովայի անվան դրամատիկական թատրոն
Արխանգելսկի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան դրամատիկական թատրոն
Պերմի դրամատիկական թատրոն.
«Կապույտ ձիերը կարմիր խոտի վրա»
Ռիգայի պատանի հանդիսատեսի թատրոն.
1962 – «Գլեբ Կոսմաչով»


=== Կինոսցենարներ ===
1963 – Հանուն հեղափոխության (ռուս.՝ Именем революции)
1967 – Վ. Ի. Լենինի դիմանկարի լրացումներ (ռուս.՝ Штрихи к портрету В. И. Ленина)
1968 – Հուլիսի վեցը (ռուս.՝ Шестое июля)
1975 – Վստահություն (ռուս.՝ Доверие, Վլադլեն Լոգինովի և Վյայնյո Լիննի հետ համատեղ)
1976 – Իմ սերը երրորդ կուրսում (ռուս.՝ Моя любовь на третьем курсе, ըստ «Պրժևալսկու ձին» պիեսի, 1972)
1980 – Թեհրան-43 (ռուս.՝ Тегеран-43, Ալեքսանդր Ալովի և Վլադիմիր Նաումովի հետ համատեղ)
1981 – Երկու տող մանր տառատեսակով (ռուս.՝ Две строчки мелким шрифтом, Վլադլեն Լոգինովի և Վիտալի Մելնիկովի հետ համատեղ)
1984 – Երբ մյուսները լռում էին (ռուս.՝ Когда другие молчали, գերմ.՝ Wo andere schweigen, Ռալֆ Կերստենի և Պետեր Վուսի հետ համատեղ)
1987 – Այսպես կհաղթենք (ռուս.՝ Так победим!, հեռուստաներկայացում)
1988 – Նադեժդայի յոթ օրը (ռուս.՝ Семь дней Надежды, հեռուստաֆիլմ)


=== Հրատարակություններ ===


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Մ. Շատրովի «Այսպես կհաղթենք» (ռուս.՝ «Так победим!») պիեսի վերնագիրը հորինվել է շտապ՝ 19.12.1981 (Բրեժնևի ծննդյան օրը) պրեմիերայի համար և համահունչ է «Сим победиши!» արտահայտությանը։
Երբ Միխայիլ Մարշակը 1955 թվականին Կենտրոնական մանկական թատրոն է տարել իր «Մաքուր ձեռքեր» առաջին պիեսն ու ներկայացրել երիտասարդ ռեժիսոր Օլեգ Եֆրեմովին, նա, իմանալով, որ երիտասարդ դրամատուրգի ազգանունը Մարշակ է, նրան համարել է գիժ, որը վերցրել է անհաջող կեղծանուն։
Երբ Միխայիլ Մարշակն սկսել է գրել, նրա ազգական Սամուիլ Մարշակը նրան ասել է. «Դու հասկանում ես, որ երկու Մարշակ  չի կարող լինել»։ Արդյունքում դրամատուրգը դարձել է Միխայիլ Շատրով։
Ռոլան Բիկովի խորհրդով Միխայիլ Մարշակը որպես կեղծանուն վերցրել է իր «Մաքուր ձեռքեր» առաջին պիեսի հերոսներից մեկի ազգանունը։
2003 թվականի ամռանը Միխայիլ Շատրովին հայտնել են, որ Պերեդելկինոյի իր ամառանոցում ռումբ է տեղադրված։ Ժամանած մասնագետները ռումբ չեն հայտնաբերել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Справочник Союза писателей СССР [по состоянию на 01.12.1963] / ред. К. В. Воронков, сост. Н. В. Боровская. — М.: Советский писатель, 1964. — 776 с. — 3000 экз.
Справочник Союза писателей СССР [по состоянию на 01.06.1980]. — М.: Советский писатель, 1981. — 824 с. — 10 000 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Шатров Михаил Филиппович // Кто есть кто в современной культуре : В 2 вып. / Гл. ред. С. М. Семёнов, авт. и сост. Н. И. Шадрина, Р. В. Пигарев и др. — М.: МК-Периодика, 2006—2007. — ISBN 5-93696-007-3, 5-93696-010-2.
Михаил Шатров на радио «Эхо Москвы» 11 августа 2002 года
Человек-небоскрёб