Հռոմեացի կանանց ցուցակ

Ստորև բերված ցուցակում ընդգրկված են այն հռոմեացի կանայք, ովքեր հանրահայտ են դարձել իրենց ընտանեկան կապերի, որդիների կամ ամուսինների, կամ էլ իրենց անհատական գործունեության շնորհիվ։ Վաղ ժամանակաշրջանում կանայք գրավել են պատմաբանների ուշադրությունը որպես իրենց ամուսիններին թունավորողներ (հազվադեպ դեպքեր), կամ որպես հանրահայտ տղամարդկանց մայրեր, կանայք ու դուստրեր։ Ավելի ուշ ժամանակաշրջանում կանայք գործադրել կամ փորձել են գործադրել քաղաքական իշխանություն իրենց ամուսինների միջոցով (ինչպես օրինակ՝ Ֆուլվիան ու Լիվիա Դրուզիլան), քաղաքական խարդավանքներ իրականացնել (ինչպես օրինակ՝ Կլոդիան ու Սերվիլիան), կամ ուղղակի գործել (ինչպես օրինակ՝ Ագրիպինա Կրտսերը և հետագայի հռոմեացի կայսրուհիները)։ Նույնիսկ Սևերոսների տոհմը սկզբից մինչև վերջ ամբողջովին ղեկավարել են չորս հզոր և հաշվարկող կանայք։
Սա դինամիկ ցուցակ է և երբեք չի կարող բավարարել ամբողջականության որոշակի չափանիշների։ Դուք կարող եք օգնել՝ ավելացնելով բացակայող անունները վստահելի աղբյուրներով։


== Հռոմեական թագավորության ժամանակաշրջան ==


== Հռոմեական Հանրապետության ժամանակաշրջան ==
Վալերիա, անուն, որը տրվել է Վալերյանների տոհմի կանանց։
Վալերիա, Ֆորտունայի առաջին քրմուհի մ․թ․ա․ 488 թվականին։
Էմիլիա Տերցիա (մ․թ․ա․ մոտ․ 230 – 163 կամ 162 թվականներ), Սկիպիոն Աֆրիկացի Ավագի կինը և Կոռնելիայի մայրը։ Հայտնի էր ամուսնու տված անսովոր ազատությամբ, շքեղության վայելքով և Երկրորդ Պունիկյան պատերազմից հետո ազնվազարմ հռոմեացի կանանց համար որպես առաջատար իր ազդեցությամբ։ Ծննդյան, ամուսնության ու մահվան տարեթվերն անհայտ են։ Նրա ամուսնու ծննդյան ու մահվան տարեթվերը նույնպես անհայտ են, սակայն մոտարկվում են։
Կոռնելիա (մ․թ․ա․ մոտ․ 190-ականներից –  115 թվական), հռոմեացի կանանց կողմից փաստացի աստվածացվել է որպես կանացի առաքինությունների և ստոիցիզմի մոդել, բայց երբեք պաշտոնապես չի աստվածացվել։ Առաջին հռոմեացի կինը, որի ծննդյան մոտավոր տարին և մահվան տարեթիվը հայտնի է իր ընդունած օրենքի շնորհիվ, որով թույլ էր տրվում իր թոռնուհուն ժառանգություն ստանալ։
Պուբլիլիա (մ․թ․ա․ 1 դար), Պուբլիլիացիների տոհմին պատկանած կին, որը սպանվել է մ․թ․ա․ 154 թվականին՝ իր հյուպատոս ամուսնուն թունավորելու համար։


== Դասական Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջան ==
Ագրիպինա Ավագ (մ․թ․ա․ մոտ․ 14 – մ․թ 33 թվականներ), Գերմանիկոսի կինը, Օկտավիանոս Օգոստոսի թոռնուհին, Կալիգուլա կայսեր ու Ագրիպինա Կրտսերի մայրը։
Ագրիպինա Կրտսեր (1-ին դար), Կլավդիոս կայսեր կինն ու զարմուհին, Ներոնի մայրը․ ծառայել է որպես վատ օրինակ։
Ավրելիա Կոտտա (մ․թ․ա․ 1-ին դար), Հուլիոս Կեսարի մայրը։
Անտոնիա Ավագ (մ․թ․ա․ 1-ին դար), Ներոնի տատիկը։
Անտոնիա Կրտսեր (մ․թ․ա․ 1-ին դար – մ․թ․ 1-ին դար), Կլավդիոս կայսեր ու Գերմանիկոսի մայրը, Օկտավիանոս Օգոստոսի սիրելի զարմուհին, Հռոմեական կայսրությունում օրինակ էր համարվում կանանց համար այն բանից հետո, երբ նա հրաժարվել է նորից ամուսնանալ և իր կյանքի մնացած մասն անցկացրել է  երեխաներին ու թոռներին մեծացնելով։
Աթիա, Օկտավիանոս Օգոստոսի և Օկտավիա Կրտսերի մայրը։
Կլավդիա Պուլխրա, Քվինտիլիոս Վարոսի կինը։
Կլավդիա Մարսելա, Օկտավիանոս Օգոստոսի զարմուհի։
Դոմիցիա Լեպիդա Ավագ, Ներոնի հորաքույրը։
Դոմիցիա Լեպիդա Կրտսեր, կայսրուհի Վալերիա Մեսալինայի մայրը։
Դոմիցիա Լոնգինա, Դոմիցիանոս կայսեր կինը։
Դոմիցիա Կալվիլա, կայսր Մարկոս Ավրելիոսի մայրը։
Դոմիցիա Պաուլինա, Էլյա Դոմիցիա Պաուլինա, Հուլիա Սերվիանա Պաուլինա, Հադրիանոս կայսեր ազգականուհիները։
Հուլիա Ավագ, Օգոստոսի դուստրը։
Հուլիա Լիվիա (1-ին դար), Տիբերիոս կայսեր թոռնուհին։
Լիվիա Դրուզիլա (մ․թ․ա․ 1-ին դար), Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոնի կինը, Տիբերիոս կայսեր մայրը, այնուհետև Օկտավիանոս Օգոստոսի կինը։
Լիվիլա (1-ին դար), Լիվիայի թոռնուհին։
Վալերիա Մեսալինա, Կլավդիոս կայսեր կինը, հայտնի էր իր անառակությամբ։
Օկտավիա Կրտսեր, Օկտավիանոս Օգոստոսի քույրը և Մարկոս Անտոնիոսի չորրորդ կինը։
Պլավտիա Ուրգուլանիլա, Կլավդիոս կայսեր առաջին կինը։
Սկրիբոնիա, Օգոստոսի երկրորդ կինն ու վերջինիս միակ օրինական զավակի մայրը (որին նա, ըստ երևույթին, անտեսել է մինչև իր աքսորը)։
Վիպսանիա Ագրիպինա, Տիբերիոսի առաջին կինը և միակը, որին նա սիրել է։
Վիպսանիա Հուլիա (մ․թ․ա․ 19  – մ․թ․ մոտ 29 թվականներ), Օգոստոսի թոռնուհին։
Կլավդիա Մետրոդորա (մ․թ․ 1-ին դար), հունահռոմեական հասարակական բարերար, ապրել է Կոսում։
Լուցիլա, (մ․թ․ 2-րդ դար), Հռոմեական կայսրուհի, որը ձախողել է եղբոր՝ Կոմոդոսի դեմ հեղաշրջման փորձը։
Աքվիլիա Սևերա (3-րդ դար), վեստալուհի և Էլագաբալոսի կինը։
Կլոդիա (մ․թ․ա․ 1-ին դար), հավանաբար եղել է Կատուլլուսի Լեսբիան, որին ձոնված են վերջինիս սիրային բանաստեղծությունները։
Դոմիցիա Դեցիդիանա, հռոմեացի գեներալ Գնեոս Հուլիոս Ագրիկոլայի կինն ու պատմիչ Կոռնելիոս Տակիտոսի զոքանչը։


== Տես նաև ==
Կանայք Հին Հռոմում
Վեստալուհիներ


== Ծանոթագրություններ ==