armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Անապատի թագուհին

«Անապատի թագուհին» (անգլ.՝ Queen of the Desert), ռեժիսոր Վեռներ Հերցոգի կինոֆիլմը, որը էկրան բարձրացավ 2015 թվականին։ Ժապավենի հիմքում բրիտանացի գրող, ճանապարհորդ, հետախույզ և քաղաքական խորհրդատու Գերտրուդ Բելլի կենսագրությունն է։ Ֆիլմը մասնակցել է Բեռլինյան կինոփառատոնի մրցութային ծրագրին։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ Գերտրուդ Բելլը՝ հարուստ ծնողների դուստրը, որևէ հետաքրքրություն չի դրսևորում դեպի լոնդոնյան աշխարհիկ կյանքը. պարահանդեսները, ընդունելությունները և բրիտանական արիստոկրատիան միայն ձանձրույթ են առաջացնում նրա մոտ։ Ձգտելով զբաղվել գոնե ինչ-որ բանով՝ Գերտրուդն ուղևորվում է քեռու մոտ, ով բարձր դիվանագիտական պաշտոնյա էր Թեհրանում։ Աղջիկն այստեղ ոչ միայն ծանոթանում է Արևելքին, այլ նաև սիրահարվում է դեսպանատան երիտասարդ աշխատակից Հենրի Կադոգանին։ Սակայն նրանց սիրավեպը երկար չի տևում. ծնողները երիտասարդին այդքան էլ հարմար չեն գտնում իրենց դստեր համար և արգելում են ամուսնանալ նրա հետ։ Հուսահատված Հենրին ինքնասպան է լինում։ Այս ողբերգությունից հետո Գերտրուդը իրեն լիովին նվիրում է գրելուն և Մերձավոր Արևելքն ուսումնասիրելուն։


== Դերերում ==
Նիկոլ Քիդման -  Գերտրուդ Բելլ
Ջեյմս Ֆրանկո -  Հենրի Կադոգան
Դեմիյեն Լյուիս -  Չարլզ Դոթի-Ուայլի
Ռոբերտ Փեթինսոն -  Տ. Է. Լոուրենս
Ջեննի Էգատտեր -  Ֆլորենս Բելլ
Հոլլի Էրլ -  Ֆլորենս Լաշել
Ջեյ Աբդո -  Ֆաթթի
Մարկ Լյուիս Ջոնս -  Ֆրենկ Լաշել
Բեթ Հոդդարա -  Լաշելի մորաքույրը
Դեվիդ Կոլդեր -  Հյու Բելլ
Սոֆի Լինֆիլդ -  Ջուդիթ Դոթի-Ուայլի
Քրիստոֆեր Ֆուլֆորդ -  Ուինսթոն Չերչիլ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Անապատի թագուհին»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 
««Անապատի թագուհին»»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
(971) Ալսատիա

(971) Ալսատիա (անգլ.՝ Alsatia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1921 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ալեքսանդր Շաումասսեի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,640491 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2154 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0656 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1567,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,229709 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(971) Ալսատիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մուդուռի

Մուդուռի (էստ․՝ Muduri), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հինձք

Հինձք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 18 կմ հյուսիս-արևելք։ Մտնում էր Վերին Բասենի կազմի մեջ։


== Անվանումներ ==
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Գինս, Խինծ, Խինծք, Խինձ, Խինձք, Խինցիկ, Կարմիր վանք, Հինծ, Հինծի, Հինծիկ, Հինծք, Հինձ, Հինձի, Հինոք, Հինս, Հինց, Հինցիկ, Հնծուկ, Հնձուկ, Հնձուկ գեղ, Հնձուց գյուղ։


== Պատմություն ==
Հայաբնակ և մարդաշատ գյուղ էր։ Գյուղի բնակիչները տարբեր ժամանակներում գաղթել են Կովկաս։ 1830-ականներին բավական թվով հայեր գաղթել և բնակություն են հաստատել Ախալցխայի գավառի Սխվիլիս ու Սազել գյուղերում։ Հինձքի հայ բնակչությունը տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1915 թվականին ուներ 200 տուն՝ 1300 հայ բնակչով։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու գյուղատնտեսությունն էր։ Մասնակի զբաղվում էին նաև առևտրով և արհեստներով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հինձքն ուներ 2 եկեղեցի։ Գյուղի շրջակայքում կային զանազան հնություններ։ Գյուղից 3-3.5 կմ հեռու գտնվում էր հայտնի Հնձուց վանքը։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ տղաների նախակրթարան։


== Անվանի մարդիկ ==
Հինձքում է ծնվել տաղերգու Կարապետ Հնձեցին (1736-1790)։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տուչնոե (գյուղ, Տրոստյանեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏուչնոեՏուչնոե (ուկրաիներեն՝ Тучне), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տուչնոե գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հեզան

Հեզան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Լճեի գավառակում։
Գյուղի մասին հիշատակել է Գարեգին Սրվանձտյանը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վարդաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Ասկերանի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարդաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Վարդաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան։

 


== Տես նաև ==
Արցախի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Փիթեր Ջեքսոն (այլ կիրառումներ)

Փիթեր Ջեքսոն կարող է վերաբերվել.

Փիթեր Ջեքսոն (ծնվ. 1948), բրիտանացի պատմաբան։
Փիթեր Ջեքսոն (ծնվ. 1961), նորզելանդացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան և պրոդյուսեր։
Կարտամիշ

Կարտամիշ (ուկրաիներեն՝ Картамиш), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1931 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կարտամիշ գյուղում բնակվել է 388 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,59 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 657,63 մարդ/կմ²։ Կարտամիշի գյուղական խորհրդի վարչական կենտրոնն է, որը, բացի այդ, ներառում է Կրուտոյարկա, Լոզովսկոյե, Նիկոլաևկա և Ստեպովոյե գյուղերը։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Կարտամիշ գյուղը գտնվում է Բերեկա գետից (ձախ ափ) 2,5 կմ հեռավորության վրա։ 3 կմ հեռավորության վրա են գտնվում Կրուտոյարկա և Նիկոլաևկա գյուղերը։


== Տնտեսություն ==
Թռչնաբուծական ֆերմա,
«Կարտամիշ» գյուղատնտեսական ՊՊ, ՍՊԸ,
«Սուվորովեց» գյուղատնտեսական ՍՊԸ։


== Սոցիալական ոլորտի օբյեկտներ ==
Ֆելդշեր-մանկաբարձական կայան


== Տեսարժան վայրեր ==
Խորհրդային զինվորների եղբայրական գերեզման։ Հուղարկավորվել է 95 զինվոր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարիառոզարիա Ռոսսի

Մարիառոզարիա Ռոսսի (իտալերեն՝ Mariarosaria Rossi, մարտի 8, 1972(1972-03-08), Պիեդիմոնտե Մատեզե, Կազերտա, Կամպանիա, Իտալիա), իտալացի քաղաքական գործիչ, «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցության ղեկավար կազմի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Մարիառոզարիա Ռոսսին ծնվել է 1972 թվականի մարտի 8-ին, Պիեդիմոնտե Մատեզեում, ստացել է միջնակարգ մասնագիտական կրթություն տեխնիկական ինստիտուտում, 1990-ականներին աշխատել է որպես Հռոմի տարբեր զվարճանքի հաստատությունների անիմատոր և PR գործակալ։ Այնուհետև ընտրվել է Հռոմի 10-րդ շրջանի խորհրդի կազմ՝ «Առաջ Իտալիա» կուսակցությունից։ Նրա խոսքով՝ իր քաղաքական որոշ նախաձեռնություններ Բերլուսկոնիի ուշադրությունը հրավիրել են իր վրա, այլ տեղեկությունների համաձայն՝ նա ճանաչում է ստացել Meno male che Silvio c'è («Փառք Աստծո, որ կա Սիլվիո») հեռուստահաղորդման հաջող ելույթի շնորհիվ և որոշ ժամանակ անց դարձել է Հռոմում Բերլուսկոնիի անձնական նստավայրի մշտական ներկայացուցիչը։ Մամուլը նրան համարում է նաև Բերլուսկոնիի կալվածքում տեղի ունեցած բունգա-բունգա խնջույքների մասնակից, ինչի մասին վկայում են հրապարակված գաղտնալսումները։ Պատգամավորների պալատում ընկերություն է անում Աննագրացիա Կալաբրիայի և Գաբրիելա Ջամանգոյի հետ։
2008 թվականին ընտրվել է 16-րդ գումարման պատգամավորների պալատ` «Ազատության ժողովուրդ» կուսակցության ցուցակով։
2013 թվականին ընտրվել է 17-րդ գումարման Սենատ, որտեղ սկզբում անդամակցել է «Ազատության ժողովուրդ» խմբակցությանը, իսկ ավելի ուշ միացել է վերստեղծված «Առաջ, Իտալիա» խմբակցությանը։ 2013 թվականի մայիսի 7-ից մինչև 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ը աշխատել է 8-րդ մշտական հանձնաժողովում (հանրային աշխատանքներ, կապ), 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ից` 9-րդ մշտական հանձնաժողովում (գյուղատնտեսություն և ագրոարդյունաբերական արտադրություն)։ 2013 թվականի հուլիսի 19-ից նաև երեխաների և պատանեկության հարցերով խորհրդարանական հանձնաժողովի անդամ է։ 2014 թվականի մայիսի 20-ին, Սանդրո Բոնդիի հրաժարականից հետո զբաղեցրել է նրա տեղը։
Ռոսսին մեծ ազդեցություն ունի «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցությունում, հայտնի է ֆունկցիոներների արտահայտությունը` Decidono solo lei e il capo («Որոշում են միայն նա և ղեկավարը)։
2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Միլանի նախնական լսումների դատավոր Լաուրա Մարկիոնդելին (Laura Marchiondelli) այսպես կոչված «Ռուբի Տեր-ի գործով» հետաքննությանը պաշտոնապես ներգրավել է 22 մարդու, այդ թվում՝ Ռոսսիին, կոռուպցիայի և «Ռուբիի գործի» հետաքննության ընթացքում կեղծ ցուցմունքներ տալու մեղադրանքով (դրա շրջանակներում Սիլվիո Բերլուսկոնին մեղադրվում էր անչափահաս Կարիմա էլ Մարուգի հետ սեռական կապի մեջ լինելու մեջ)։ Մեղադրանքը ենթադրում է, որ կասկածյալները նախկին վարչապետից կաշառք են ստացել` կեղծ վկայության դիմաց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Dagospia: Mariarosaria Rossi, la “badante” di Berlusconi alla conquista di Palazzo Grazioli» (իտալերեն)։ Blitz Quotidiano։ 2012-07-17։ Վերցված է 2015-04-08
Առնոլդ Ուեսքեր

Առնոլդ Ուեսքեր (անգլ.՝ Arnold Wesker, մայիսի 24, 1932(1932-05-24)[…], Ստեպնի, London Borough of Tower Hamlets, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն - ապրիլի 12, 2016(2016-04-12)[…], Բրայթոն, Բրայթոն և Հոուֆ, Արևելյան Սասիքս, Հարավարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դրամատուրգ։
Գրական լայն ճանաչման է արժանացել իր դրամատուրգիական եռագրությամբ («Հավամսից գարեապուր», 1958 թ., «Արմատներ», 1959 թ., «Ես պատմում եմ Երուսաղեմ մասին», 1960 թ., որը պատկերում է աշխատավոր մարդուն, երջանկության նրա որոնումները։
Ուեքսերի գրական ժառանգության մեջ իր ուրույն տեղն ունի «Նրանց սեփական և ոսկե քաղաքը» 1965 թ. սոցիալական դրաման, որով հերքվում են հեղինակի իսկ առաջադրած ուտոպիական սոցիալիզմի իրականացման հնարավորությունները։
«Ծերունիները» 1972 թ.-ի պիեսում և 70-ական թվականների նովելներում զգալի է սոցիալիական պրոբլեմատիկայի տեղատվությունը։ Ուեսքերը հիմնադիր ղեկավարն է «Կենտրոն-42» կազմակերպության, որը նպաստում է արվեստի մասսայականացմանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոսանսկա Կրուպա (այլ կիրառումներ)

Բոսանսկա Կրուպա կարող է վերաբերվել.

Բոսանսկա Կրուպա, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։
Բոսանսկա Կրուպա, բոսնիական համայնք։
Գորշուկ

Գորշուկ (լատ.՝ Meles meles), կզաքիսների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն կենդանի։ Սովորական գորշուկը տարածված է Եվրասիայում, Հայաստանում տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Բնակվում է գետնափոր բներում, որոնք փորում է քարակույտերում, ժայռերի, ձորերի լանջերի թեքություններում, բաց տարածություններում, անտառներում և այլ վայրերում։ Ստորգետնյա բներն ունեն խոր (մինչև 1 մ) և լայն բնուղիներ (որտեղ պատրաստում է պահեստներ)՝ բազմաթիվ լայնացումներով։
Գորշուկները ներկայացնում են 2 ցեղ, մեկում սովորական գորշուկն է 3 տեսակներով, մյուսում՝ Հարավարևելյան Ասիայի գորշուկներն են 4 տեսակով։ Միսն ուտելի է, մորթին՝ անարժեք։ Միակ ձմեռող կզաքիսայինն է։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 60-90 սմ է, պոչինը՝ 16-20 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 24-30 կգ։ Ոտքերը (թաթերը՝ երկար մագիլներով) և պարանոցը կարճ են։ Դունչը սուր է, մազերը՝ կարճ։
Մարմնի վերին մասը մոխրագույն է կամ գորշամոխրագույն, փորը՝ մուգ գորշ, այտերը՝ սպիտակ։ Քթից մինչև ծոծրակը ձգվում է սպիտակ կամ դեղնասպիտակ լայն, աչքերի և ականջների վրայով՝ սևագորշ կամ սև շերտեր։ Պարանոցի տակը, կոկորդը, կուրծքը և վերջավորությունները սև են։
Լավ լողում է ջրում, ակտիվ գործում գիշերը։
Գորշուկի քթից դեպի ծոծրակը ձգվում են դեղնասպիտակ շերտեր, իսկ աչքերի և ականջների վրայով՝ մի սև շերտ։ Փափուկ ձյան վրա լավ երևում են նրա ամուր մագիլներով ուժեղ թաթերի հետքերը։ Այդ թաթերով նա բներ է փորում, հմտորեն հողից արմտիք հանում, նաև պաշտպանվում է։ Գորշուկը խախաղասեր կենդանի է և ոչ մեկի վրա չի հարձակվում։ Ձյան վրա մի քիչ զբոսնելուց հետո նա գնում է քնելու։ Գարնանը դուրս գալով բնից՝ նա անմիջապես գործի է անցնում՝ հայթայթելով սնունդ, ապա փոխում է կացարանի ցամքարը և նոր բույն փորում։ 


== Սննդառություն ==
Սնվում է հիմնականում սերմերով, մրգերով, հատապտուղներով, սոխարմատներով, խոտաբույսերով, նաև միջատներով ու նրանց թրթուրներով, մանր կրծողներով, երկկենցաղներով, թռչուններով։
Գորշուկները առաձնապես օգտակար են  նրանով, որ մայիսյան բզեզների բազմաթիվ թրթուրներ են ոչնչացնում։ Ցրտերն ընկնելուն մոտ գորշուկն արդեն այնքան ճարպ է կուտակած լինում, որ այն կազմում է նրա քաշի մեկ երրորդ մասը։ Գորշուկի ձագուկները ձմեռում են ծնողների հետ միասին, իսկ գարնանն արդեն սկսում են իրենց ինքնուրույն կյանքը ։


== Բազմացում և զարգացում ==
Զուգավորվում է գարնանը։ Հղիությունը տևում է 7-8 ամիս։ Ունենում է 3-4 (երբեմն՝ 6) ձագ։ Աշնանը երիտասարդները բաժանվում են ծնողներից (երբեմն ձմեռում են նրանց հետ)։ Սեռահասուն է դառնում 2-3 տարեկանում։
Մայր գորշուկը ամեն օր արևի է դուրս բերում կույր ձագուկներին, իսկ հայր գորշուկը խնամքով մաքրում,  հավաքում է կացարանը և ամառվա ընթացքում մի քանի անգամ փոխում է ցամքարը։ Աշնան մոտերքին ընտանիքի բոլոր անդամները հոգում են գիրանալու մասին՝ նախապատրաստվելով ձմռանը։ Չնայած թվացող ծանրաշարժությանը, գորշուկները ճարպկորեն որսում են կրծողներ, գորտեր, մողեսներ, հողի տակից հանում են որդեր։


== Նշանակություն ==
Ճարպն օգտագործվում է ժողովրդական բժշկության մեջ, միսն ուտելի է մշկագեղձը հեռացնելուց հետո։ Որոշ վայրերում վնասում է խաղողի այգիները, եգիպտացորենի դաշտերը։ Արդյունագործական նպատակով օգտագործվում են մազերը և մաշկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարոբելսկ

Ստարոբելսկ (ուկրաիներեն՝ Старобільськ), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Ստարոբելսկի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բելսկի, Բելյանսկի, Բելենսկի։ Հիմնադրվել է 1686 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Ստարոբելսկ քաղաքում բնակվում էր 18 796 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13,32 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Օստրակիզմ

Օստրակիզմ (հին հունարեն՝ ὁ ὀστρακισμός, τὸ ὄστρακον - «խեցի, կեղև»), ճիշտը՝ օստրակիսմոս Հին Աթենքում ժողովրդական ժողովի որոշումով առանձին քաղաքացիների վտարումը քաղաքից։
Օստրակիզմը մտցրել է Կլիսթենեսը մ․ թ․ ա․ 6-րդ դարի վերջին՝ որպես միջոցառում տիրաննիայի վերահաստատման դեմ (առաջին անգամ կիրառվել է մ․ թ․ ա․ 488-487 թվականներին), հետագայում դարձել է քաղաքական պայքարի միջոց։


== Տես նաև ==
Բոյկոտ
Ժողովրդի թշնամի


== Գրականություն ==


=== Աղբյուրներ ===
Аристотель. Афинская полития.
Плутарх. «Аристид Справедливый», «Никий», «Алкивиад».


=== Մենագրություն և հոդվածներ ===
Гинзбург С. И. Остракизм как средство политической борьбы в Афинах в V в. до н.э.
Суриков И. Е. Остракизм в Афинах / Маринович Л. П.. — М.: Языки славянских культур, 2006. — 640 с. — 800 экз. — ISBN 5-9551-0136-5
Суриков И. Е. 2004: Остракизм как политический институт Афинского полиса классической эпохи: Авт. дисс… д.и.н. М.
Carcopino J. L'ostracisme athénien. — P., 1935. — 263 с.
Պունտա Ումբրիա (քաղաք)

Պունտա Ումբրիա (իսպ.՝ Punta Umbría), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։
Համայնքը մտնում է Մեծ Խաեն շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 38 կմ2։ Բնակչությունը՝ 14 714 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 25։


== Պատկերասրահ ==

		


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Punta Umbría
Casa Museo de los Ingleses Archived 2008-05-01 at the Wayback Machine.
Carnaval de Punta Umbria Archived 2008-09-18 at the Wayback Machine.
Հոլգեր Պեդերսեն

Հոլգեր Պեդերսեն (դան․՝ Holger Pedersen, ապրիլի 7, 1867(1867-04-07)[…], Gelballe, Կոլինգ, Հարավային Դանիա տարածաշրջան, Դանիա - հոկտեմբերի 25, 1953(1953-10-25)[…], Հելերուպ, Գենտոֆտե, Դանիա), դանիացի լեզվաբան, հայագետ։ Ավարտել է Կոպենհագենի համալսարանը (1890)։ Կոպենհագենի համալսարանի դոկտոր (1897), պրոֆեսոր (1903)։


== Կենսագրություն ==
Աշխատությունները վերաբերում են պատամահամեմատական լեզվաբանությանը, մասնավորապես՝ հնդեվրոպական, սեմական, ուգրա-ֆիննական լեզուների համեմատական ձևաբանությանն ու հնչյունաբանությանը։ Մշակել է լեզուների նոստրատիկ ազգակցության տեսությունը, ըստ որի Եվրասիայի և Աֆրիկայի մի շարք լեզվաընտանիքներ ու լեզուներ (հնդեվրոպական, քարթվելական, սեմա-քամյան, ուրալյան, թյուրքական, մոնղոլական, տունգուս-մանջուրական և այլն) մտնում են մեկ մակրոընտանիքի մեջ։
Պեդերսենը մեծ ծառայություններ ունի հայերենագիտության ասպարեզում։ Հայերենի արտասանությանը ծանոթանալու նպատակով եղել է Վենետիկի (1389) և Վիենայի (1903) Մխիթարյան միաբանություններում, հայերենի մասնավոր դասեր առել Պետերբուրգում (1898)։ Նրա հայերենագիտական առաջին մեծ աշխատությունը «Հայոց լեզվի պատմություն» (1902, հայկական հրտատարակությունը, «Նպաստումը հայ լեզվի պատմության», 1904) առաջին գիրքն է, որտեղ նա քննել է հայերենի հնչյունական օրենքները հնդեվրոպական բաղաձայնական ընդհանրությունների համակարգի մեջ, ինչպես նաև հոգնակերտի, գոյականների և ածականների, դերանվանական հոլովների և բայական ձևերի որոշ հարցեր։
Գրքի «Հին հայերեն լեզվի շեշտը» հավելվածում (գրված արևմտահայերենով) քննում է գրաբարի շեշտի հարցը։ «Հայերեն և դրացի լեզուները» (1904,


== Հայկական հրատրություն ==
Հայկական հրատարակությունը «ՀԱ», 1905, գրքում Պեդերսենը մերժել է այն տեսակետը, թե կովկասյան լեզուները որոշակի դեր են խաղացել հայերենի հնչյունական զարգացման մեջ։ Քննելով հնչյունափոխական երևույթները՝ նա ցանկացել է որոշել հայերենի դիրքը հնդեվրոպական լեզուների մեջ․ այս հարցին է նվիրված նաև «Հայերենի դիրքը» (1924, հայկական հրատարակությունը «ՀԱ», 1929, JSC2-3) հոդվածը, որտեղ հեղինակը, համեմատելով հայերենի բառապաշարի, հնչյունաբանության ու ձևաբանության նմանությունները ցեղակից լեզուների հետ, հանգել է այն եզրակացության, որ հայերենը միջին դիրք է գրավում հնդիրանական, սլավաբալթիական և հունական լեզուների միջև։
Աշխատության երկրորդ մասում Պեդերսենը կատարել է բառաքննական հետազոտություններ, պարզել հայերենից թուրքերենին անցած փոխառությունները։ «Հին հայերենի ցուցական դերանունները» (1905, հայկական հրատարակության 1907) աշխատության մեջ քննել է հայերենի դերանունները՝ հնդեվրոպական դերանվանական համակարգի հետ ունեցած հարաբերությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Johannes Friedrich, Hethitisches Elementarbuch, second edition, 2 volumes. Heidelberg։ Carl Winter, 1960.
Paul J. Hopper, «Glottalized and murmured occlusives in Indo-European.» Glossa 7,2 (1973)։141-166.
Thomas V. Gamkrelidze and Vjačeslav V. Ivanov, Indo-European and the Indo-Europeans, 2 volumes. Berlin and New York։ Mouton de Gruyter, 1995 (original Russian edition 1984).
André Martinet, Economie des changements phonétiques. Paris։ Maisonneuve et Larose, 2005 (revised edition; original edition 1955).


== Արտաքին հղումներ ==
Encyclopaedia Britannica article
Պեետեր Յարվելայդ

Պեետեր Յարվելայդ (էստ․՝ Peeter Järvelaid, նոյեմբերի 28, 1957(1957-11-28), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի պատմաբան, իրավաբան, Տալլինի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հեղինակել է էստոնական և եվրոպական կրթության ու իրավունքի պատմության վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածներ և գրքեր, որոնք թարգմանվել են մի շարք (հիմնականում մերձբալթյան երկրների ժողովուրդների) լեզուներով։ 2000–ական թվականներին նրա ուսումնասիրությունների առարկան են դարձել միջազգային հարաբերությունները 20-րդ դարում։
Պեետեր Յարվելայդը ծնվել ու հասակ է առել զինվորականի ընտանիքում։ 1981 թվականին ավարտել է Տարտուի համալսարանը։ 1990 թվականին համամիութենական իրավաբանական հեռակա ինստիտուտում պաշտպանել է իր պատրաստած գիտական ատենախոսությունը «Իրավական գիտությունների դասավանդումը Տարտուի (Դորպատի) համալսարանում մինչև 1889 թվականի բարեփոխումը» թեմայով և ստացել իրավաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլդի հիմնադրամի կրթաթոշակին արժանանալու շնորհիվ կարողացել է կատարելագործվել իրավունքի եվրոպական պատմության Մաքս Պլանկի անվան ինստիտուտում և գերմանական հեղինակավոր բարձրագույն ուսումնական այլ հաստատություններում։ Դասախոսական և գիտական աշխատանքի հետ մեկտեղ վարչական պաշտոններ է զբաղեցրել. 1997–2000 թվականներին պաշտոնավարել է որպես Էստոնիայի արդարադատության նախարարության խորհրդական,  2003-2005 թվականներին՝ Էստոնիայի անվտանգային գիտությունների ակադեմիայի (Estonian Academy of Security Sciences) ռեկտոր, 2006-2007 թվականներին՝ Էստոնիայի ծովային ակադեմիայի ռեկտոր։
2003 թվականին Պեետեր Յարվելայդը պարգևատրվել է «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» առաջին աստիճանի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Dead Inside

Dead Inside, անգլիական ալտերնատիվ ռոք խումբ Մյուզի երգ։ Խմբի 7-րդ ալբոմի՝ Drones-ի առաջին երգն է հանդիսանում, թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 23-ին։ Նույն օրը խմբի յութուբյան էջում հայտնվել է նաև երգի բառերի տեսահոլովակը, մինչ սինգլի՝ BBC ռադիոյում առաջին անգամ հայտնվելը։
Տեղադրելով երգը ալբոմի մեջ՝ Մեթյու Բելամին նշել է. «Ահա թե որտեղից է սկսվում ալբոմի պատմությունը, այնտեղից, երբ գլխավոր հերոսը կորցնում է հույսը և դառնում «ներսից մահացած», այդ իսկ պատճառով էլ խոցելի է դառնում չար ուժերի համար, որ ներկայացված են 'Psycho' երգում, սակայն պատմության շարունակության մեջ դրանք հաղթահարվում են»։


== Երաժշտական տեսահոլովակ ==
2015 թվականի ապրիլի 3-ին Մյուզը, ինչպես նաև խմբի հարվածային գործիքներ նվագող Դոմինիկ Հովարդսը երգի տեսահոլովակի պատրաստման ընթացքից լուսանկարներ հրապարակեցին իր ինսթագրամի էջում։ 2015 թվականի ապրիլի 5-ին ամերիկացի պարողներ Քեթրին ՄակԿորմիկը և Ուիլ Ուինգֆիլդը համաձայնվեցին նկարահանվել տեսահոլովակում, իսկ 2015 թվականի ապրիլի 28-ին տեսահոլովակը թողարկվեց։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը հանդիսանում էր Ռոբերտ Հեյլսը։


== Երգացանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Չերնեցով)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (ռուս.՝ Троицкая церковь), եկեղեցի ՌԴ Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի  Չերնեցով խուտորում։ Ներկայումս չի գործում և գտնվում է կիսաքանդ վիճակում։ Տաճարի նախնական տեսքի մասին պատկերացում կարելի է ստանալ միայն արխիվային նյութերով։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից Չերնեցովում տաճարը խնդրում էին կառուցել դեռևս 1877 թվականին, երբ հողատեր Սեմյոն Դանիլովիչ Սոկոլովը Չերնեցովսկի գյուղի համայնքի հանձնարարությամբ խնդրագիր էր ուղարկել Դոնի թեմ՝ «եկեղեցի կառուցելու թույլտվության մասին» (այս գյուղում)։ Համաձայն Կամենսկու գործակալ Ի. Պաշինսկու զեկուցագրի՝ տվյալ խնդրանքը սկզբում չի բավարարվել։ Սակայն չորս տարի անց, 1882 թվականին, Սուրբ Երրորդություն տաճարը կառուցվեց ծխականների գումարով։ Հաշվեցուցակում նշվել էր, որ շենքը քարե էր, ուներ զանգակատուն (որի երկրորդ հարկը՝ փայտե), տանիքը պատրաստված էր փայտից և ծածկված էր երկաթե թերթերով։ 1882 թվականի հոկտեմբերին Սրբազան Սինոդը հաստատել է եկեղեցու ծառայողների կազմը՝ քահանա, դպիր, նշխարաթուխ։ 1885 թվականի դեկտեմբերի 3-ից աշխատանքն է սկսել եկեղեցական-ծխական դպրոցը։
Խորհրդային իշխանության ժամանակ տաճարի զանգակատունը ոչնչացվեց, գմբեթները նետվեցին ցած, և տաճարը երկար ժամանակ օգտագործվել է որպես հացահատիկի շտեմարան։ Տաճարի դիմաց կառուցվել է Չերնեցովի գյուղական մշակույթի տունը, որի պատուհանները մեր օրերում նայում են Սուրբ Երրորդության եկեղեցուն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кудрявцев, В. Троицкая церковь поселка Чернецевского / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. — Ростов н/Д., 1999. — С.143-146.
Мякинченко, В. Троицкая церковь поселка Чернецовского / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. — справ. — Красный Сулин, 2002. — С.99.
V&A ''Digital Futures

V&A Digital Futures (Վիկտորյայի և Ալբերտի թանգարանի առաջարկած թվայնացման գալիք), միջոցառումների շարք, որ կազմակերպել է Վիկտորյայի և Ալբերտի լոնդոնյան թանգարանը (Victoria and Albert Museum (V&A) թվայնացման և թվայնացված արվեստի բնագավառում։
Այդ միջոցառումների կազմակերպիչը թանգարանի աշխատակցուհի Իրինի Պապադիմիտրիուն էր, ով այդ գործին ձեռնամուխ է եղել 2012 թվականից և միջոցառումների մի մասն անց է կացրել հենց իրենց մոտ՝ Վիկտորյայի և Ալբերտի թանգարանում, մի մասը՝ Լոնդոնի այլ վայրերում, մի մասն էլ՝ Միացյալ Թագավորության զանազան վայրերում։ Digital Futures նախագծի որոշ միջոցառումներ անց են կացվել EVA London կազմակերպության ամենամյա խորհրդաժողովների հետ շաղկապված։ Նախագծի շրջանակներում կազմակերպված միջոցառումները լուսաբանվել են զանգվածային լրատվության միջոցներում։
Լոնդոնում գործող Վիկտորյայի և Ալբերտի թանգարանը համակարգչային արվեստի նշանակալի հավաքածու ունի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Digital Futures on the V&A website
Սախնովշչինսկի շրջան

Սախնովշչինսկի շրջան (ուկրաիներեն՝ Сахновщинський район), շրջան Ուկրաինայի Խարկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սախնովշչինա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1169,9 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22029 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18,83 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Կոդիմա (Հյուսիսային Դվինայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոդիմա (այլ կիրառումներ)Կոդիմա (ռուս.՝ Кодима), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Դվինա գետի ձախ ափին՝ 442 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 182 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  03020300112103000027685
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103002768
Ավազանի կոդը - 03.02.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գոլորշացում

Գոլորշացում, հեղուկ կամ պինդ վիճակից ջրի անցումը գազային վիճակի՝ գոլորշու։ Բնական պայմաններում գոլորշացումը ցամաքի և ջրի մակերևույթից մթնոլորտին խոնավություն հաղորդելու միակ ձևն է և կազմում է ջրի շրջապտույտի հիմնական բաղադրիչը։ Պինդ մարմինների գոլորշացումը կոչվում է սուբլիմում։

Գոլորշացման սաստկության վրա ազդում են օդի ջերմաստիճանը, գոլորշունակ մակերևույթը, օդում ջրային գոլորշու պարունակությունը, քամու ուժգնությունը և այլն։ ՀՀ-ում տարեկան տեղումների 620 մմ-ից մոտ 410 մմ գոլորշանում է, 210 մմ մակերևութային հոսքն է։ Սևանա լճի մակերևույթից տարեկան գոլորշանում է միջին հաշվով 1000 մմ ջուր, իսկ լճամերձ հողատարածքից՝ մոտ 350 մմ։ Արարատյան դաշտում ջրից գոլորշացումը 1200-1400 մմ է, իսկ հողից՝ 400 մմ։ Ըստ բարձրության՝ գոլորշացման մեծությունը նվազում է, 3000 մ բարձրներում՝ մոտ 200 մմ գոլորշացման առավելագույն արժեքները դիտվում են ամռանը։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Մոլեկուլների ջերմային շարժման հետևանքով գոլորշացում տեղի է ունենում ցանկացած ջերմաստիճանում․ գոլորշացման արագությունը մեծանում է ջերմաստիճանի, այսինքն՝ մոլեկուլների ջերմային շարժման ինտենսիվության աճին զուգընթաց։ Մեկուսացված տարածության մեջ (փակ անոթում) տվյալ ջերմաստիճանում գոլորշացումը շարունակվում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ հեղուկից (կամ պինդ մարմնից) ազատ ծավալը չի լցվել հագեցած գոլորշիով։ Հագեցած գոլորշու ճնշումը կախված է միայն ջերմաստիճանից և վերջինիս բարձրացման զուգընթաց մեծանում է։
Հագեցած գոլորշու ճնշման և ջերմաստիճանի կապը պատկերող կորը կոչվում է գոլորշացման հավասարակշռության կոր։ Եթե հեղուկի միկրոխոռոչներում պարունակվող հագեցած գոլորշու ճնշումը հավասարվում կամ գերազանցում է գազային փուլի ճնշումը, ապա գոլորշացումը անցնում է եռման։ Եռման առավելագույն ջերմաստիճանը տվյալ նյութի կրիտիկական ջերմաստիճանն Է։ Կրիտիկական ջերմաստիճանով և ճնշումով է որոշվում կրիտիկական կետը՝ գոլորշացման հավասարակշռության կորի վերջնական կետը։ Այդ կետից վեր երկու փուլերի՝ հեղուկի և գոլորշու հավասարակշռությունը անհնար է։ Գոլորշացման ժամանակ հեղուկից պոկվող մոլեկուլը պետք է հաղթահարի մյուս մոլեկուլների ձգողության ուժը։ Այդ ուժի, ինչպես նաև արտաքին ճնշման դեմ կատարած աշխատանքի (մոլեկուլների ջերմային շարժման կինետիկ էներգիայի հաշվին) հետևանքով հեղուկը սառչում է։ Ուստի, նյութը հաստատուն ջերմաստիճանում գոլորշացնելու համար նրա զանգվածի յուրաքանչյուր միավորին պետք է հաղորդել ջերմության որոշակի քանակություն, որը կոչվում է գոլորշիացման ջերմություն։ Տեղակի գոլորշացման գազային միջավայրում, օրինակ՝ օդում, ավելի դանդաղ է ընթանում, քան վակուումում, քանի որ գազի մոլեկուլների հետ բախման ևետևանքով գոլորշու մոլեկուլների մի մասը վերադառնում է հեղուկ (կոնդենսացում)։ գոլորշացումը ընկած է շոգեէներգետիկայի, սառնարանային և այլ սարքավորումների աշխատանքի և նյութերի չորացման բոլոր պրոցեսների հիմքում։
Սենտ Օմեր (Կալվադոսի գավառ)

Սենտ Օմեր (ֆր.՝ Saint-Omer), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 163 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.07 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 30 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 100 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 74-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,0 %։ 74 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 67 անձ (37 տղամարդ և 30 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (4 տղամարդ և 3 կին)։ 26 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լոմա Բլանկա

Լոմա Բլանկա (իսպ.՝ Loma Blanca), մունիցիալիտետը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում։ 2001 թվականին Լոմա Բլնկայի բնակչությունը եղել է 677 մարդ։
Լոմա Բլանկան համարվում է Արգենտինական երգի հայտնի շրջան։


== Արտաքին հղումներ ==
Ministerio del Interior
Գերխիտ աստղեր

Գերխիտ աստղեր, համեմատաբար փոքր չափերի, չափազանց խիտ երկնային մարմիններ։ Նրանցում նյութը գտնվում է այլասերված պլազմային վիճակում։ Լինում
են 2 տիպի՝ սպիտակ թզուկներ, որոնց խտությունը կարող է լիևել մինչև 109 գ/սմ3, և բարիոնային աստղեր, որոնց զանգվածի խտությունը նույն կարգի է, ինչ ատոմային միջուկներինը։ Հայտնաբերվաձ առաջին սպիտակ թզուկը Սիրիուսի արբանյակն է, իսկ դիտվող բարիոնային աստղերը՝ պուլսարներ են կամ ռենտգենյան ճառագայթման աստղաձև աղբյուրներ։


== Վարկածներ ==
Գիտնականներից շատերի կարծիքով Գերխիտ աստղերը սովորական աստղերի աստիճանական զարգացման վերջին փուլն են, որոնց ջերմամիջուկային էներգիայի պաշարները սպառված են և չկան այլ տիպի նշանակալից պաշարներ, այսինքն՝ դրանք «մեռնող» կամ արդեն հանգած աստղեր են։ Ենթադրվում է, որ արեգակնային համակարգից ավելի մեծ զանգվածով աստղերը ջերմամիջուկային էներգիայի իրենց պաշարները սպառելուց հետո ենթարկվում են անկասելի սեղմման, որը կոլապս է կոչվում։ Այս դեպքում սպիտակ թզուկներ կամ բարիոնային աստղեր առաջանալ չեն կարող, որովհետև գրավիտացիոն ձգողությունը գերազանցում է նյութի ճնշումը (որը ձգտում է պայթեցնել աստղը)։ Որոշ ժամանակ անց, երբ սեղմվող աստղի շառավիղը հավասարվում և այնուհետև փոքրանում է իր գրավիտացիոն շառավղից, ըստ Ալբերտ Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության, այն դառնում է անտեսանելի՝ սև խոռոչ։ Բանն այն է, որ լույսի քվանտները նույնպես ունեն կշիռ, չափազանց զորեղ գրավիտացիոն դաշտի ձգողությունը խանգարում է աստղի մակերևույթից դրանց պոկվելուն։ Վարկածային այս մարմինները կարելի է հայտնաբերել միայն իբենց գրավիտացիոն դաշտի շնորհիվ։ Գոյություն ունի նաև այլ ըմբռնում, որը 20-րդ դարի 2-րդ կեսի սկզբից զարգացնում են Վիկտոր Համբարձումյանը և նրա դպրոցի ներկայացուցիչները։ Ենթադրվում է, որ նախաստղային նյութը գտնվում է ոչ թե նոսր գազային, այլ գերխիտ վիճակում, և տիեզերքում նյութի զարգացումը, մասնավորապես աստղառաջացման պրոցեսը, ընթանում է գերխիտ վիճակից դեպի նոսրը։ Դրա օգտին ևն վկայում դիտողական փաստերը։ Տետևաբար նախաստղային նյութը պետք է լինի գերխիտ։ Ըստ Վիկտոր Համբարձումյանի, նախաստղային մարմիններ են գալակտիկաների և քվազարների կորիզները։ Հայ ֆիզիկոսների մի խումբ (Սահակյանի ղեկավարությամբ) 1972 թվականին ժխտեց գերխիտ աստղերի մասին իշխող այն պատկերացումը, թե իբր դրանք զուրկ են ներքին էներգիայի զգալի պաշարներից, չհաշված ջերմային պաշարները, որոնք աննշան են։ Բավական մեծ անկյունային արագությամբ պտտվող աստղերում կան ներքին էներգիայի մեծ պաշարներ։
Կիբունա

Կիբունա (էստ․՝ Kibuna), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կեռնու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 156 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Տույմազինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդրովկա (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդրովկա (ռուս.՝ Александровка, բաշկիրերեն՝ Александровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 69 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թամար Մելքումյան

Թամար Բաղդասարի Մելքումյան, (դեկտեմբերի 13 (26), 1914, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 4, 1981(1981-10-04), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային դերասանուհի, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1961)։
1931 թվականին ընդունվել է Բաքվի հայկական թատրոնին կից դրամատիկական ստուդիան և սովորելուն զուգընթաց աշխատել նույն թատրոնում։ 1936 թվականից Ստեփանակերտի Մաքսիմ Գորկու անվան թատրոնի դերասանուհի։ 


== Դերեր ==
Լավագույն անձնավորումներից են՝ 

Էփեմիա՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»
Սալոմե՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»
Մարգարիտ՝ Շիրվանզադեի «Պատվի համար»
Նատաշա՝ Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»
Սևիլ՝ Զ․ Զաբարլիի «Սևիլ»
Իատաման՝ Ս. Վուրղունի «Վագիֆ»


== Ծանոթագրություններ ==
Աուլա-Վինտրի

Աուլա-Վինտրի (էստ․՝ Aula-Vintri), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Պինիկուր

Պինիկուր (ֆր.՝ Pignicourt), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Գինիկուր կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02601։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 164 մարդ։ 


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 117 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 90-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 27-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 76,9%, 1999 թվականին եղել է 67,9%)։ 90 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 83-ը (64 տղամարդ և 37 կին), գործազուրկ էին 7 մարդ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 27 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը՝ թոշակառուներ, 11-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Պինիկուր (ֆր.)
Երկայնասար

Երկայնասար, լեռնագագաթ Լոռու մարզում, Չքնաղի լեռներում, Գոգարան գյուղից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2898 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարավաս

Կարավաս (հուն․՝ Καραβάς, թուրքերեն՝ Alsancak), քաղաք Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։ Քաղաքը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության կազմում։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 6600 մարդ։


== Պատմություն ==
Կարավասը գրավվել է թուրքերի կողմից երկրորդ թուրքական ներխուժուման ընթացքում։ Մինչ 1974 թվականի հուլիսի 20-ը քաղաքը ունեցել է 3000 հույն բնակիչներ։ Բոլոր հույները ստիպված են եղել լքել քաղաքը և տեղափոխվել ապահով քաղաքներ և գյուղեր։ Քաղաքում հայտնաբերվել են ոսկերչական իրեր, արծաթյա անոթներ և գթալներ 1902-1917 թվականներին։ Մի մասը այժմ գտնվում է Բրիտանական թանգարաններում, մի մասն էլ Նիկոսիայի թանգարաններից մեկում։


== Քույր քաղաքներ ==
 Բորնովա, Թուրքիա


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սմենավեխականություն

Սմենավեխականություն (ռուս.՝ Сменовеховцы), ռուսական մտավորականության (գլխավորապես վտարանդի) հասարակական քաղաքական շարժում 1920-ական թվականներին։
«Սմենավեխականություն» եզրույթն առաջացել է «Սմենա վեխ» («Смена вех») ժողովածուի անվանումից, որ հրատարակել էին մի խումբ կադետ և օկտյաբրիստ գործիչներ (Ն․ Վ․ Ուստրյալով, Ցու․ Վ․ Կլյուչնիկով, Ս․ Ս․ Լուկյանով և ուրիշներ) 1921-ին, Պրահայում։ 
Սմենավեխականները 1920-ական թվականների 1-ին կեսին ունեցել են շուրջ 10 հրատարակություն։ Սմենավեխականության գաղափարախոսները հույս ունեին, որ նէպի պայմաններում խորհրդային իշխանությունը կվերասերվի։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Աբել Ապրեսյան

Աբել Դավիթի Ապրեսյան (1860, Շուշի կամ Պարսկաստան - 1930-ական թթ., Աստրախան ?), հայ լրագրող, հրապարակախոս, հրատարակիչ։
Կրթությունն ստացել է Թավրիզի հայոց դպրոցում 1870-ական թվականների կեսերին՝ աշակերտելով վիպասան Րաֆֆուն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո եկել է Կովկաս, որպես առևտրական գործակալ աշխատել է Շուշիում։ Այդ թվականներից սկսել է աշխատակցել «Մշակ» պարբերականին։ 1881 թվականին Շուշիում տպագրել է Րաֆֆու «Խենթը» վեպը։ Երկար տարիներ աշխատակցել է արևելահայ մամուլին, իսկ 1890-ական թվականների սկզբներից թղթակցություններ է ուղարկել Արփիար Արփիարյանի «Հայրենիք» թերթին (Կ. Պոլիս)։ 1910-1912 թվականներին Աստրախանում հրատարակել է «Մեր կյանքը» պարբերականը։
Օգտագործել է Ա., Ա. Ա., Ա. Դ. Ա., Ա. Աբ., Ա. Ապ., Աբ. Ապ., Թղթակից, Բ. Մեռնեսյան, А. Апр. ծածկանունները։


== Ծանոթագրություններ ==
(6911) Նենսիգրին

(6911) Նենսիգրին (անգլ.՝ Nancygreen), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի ապրիլի 10-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,93188 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7582 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,1055 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 980,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,367057 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,9° անկյուն։
Նենսիգրին աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6911) Նենսիգրին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աբդալի

Աբդալի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արգովան

Արգովան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 41-42 կմ հարավ-հարավ-արևմուտք, Եփրատի աջակողմյան վտակի ակունքի վրա, սարահարթում, Իսաքյոյ գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Ըստ ոմանց բնակավայրի անվանումը կապված է Երկրորդ Հայքի նշանավոր Արգաուս բերդաքաղաքի հետ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քլեյ շրջան (Ինդիանա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քլեյ շրջան (այլ կիրառումներ)Քլեյ շրջան (անգլ.՝ Clay County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 927 կմ² է, բնակչությունը՝ 26.556 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բրազիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1825 թ.։
Ուստ-Կոկսայի շրջան

Ուստ-Կոկսայի շրջան (ռուս.՝ Усть-Коксинский район, հարավային ալթայերեն՝ Кöк-Суу аймак), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ուստ-Կոկսա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 12958 կմ²։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 17610 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1,36 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Քվոմե Բրաուն

Քվոմե Ջեյմս Բրաուն (անգլ.՝ Kwame James Brown, մարտի 10, 1982(1982-03-10), Չիկագո), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) տարբեր ակումբներում։ 
Բրաունը NBA մուտք է գործել 2001 թվականի դրաֆթի առաջին իսկ ընտրությամբ՝ դառնալով լիգայի պատմության առաջին #1 ընտրությամբ ընտրված դպրոցականը։ 1-ին համարի ներքո Բրաունին ընտրելը եղել էր ակումբի այն ժամանակվա ավագ և մասնակի բաժնետեր Մայքլ Ջորդանի որոշումը։ Ինչևէ, Բրաունը չի արդարացնում իր վրա դրված սպասելիքները և կարիերայի ընթացքում ի վիճակի չի լինում ցուցաբերել այն խաղը, որը ցանկանում էր տեսնել «Վիզարդսի» նախագահական կազմը։ Հանդես է եկել նաև «Լոս Անջելես Լեյքերսի», «Մեմֆիս Գրիզլիսի», «Դետրոյթ Փիստոնսի», «Շառլոթ Բոբքեթսի», «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորսի» և «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի» կազմում։
Ըստ տարբեր սպորտային վերլուծաբանների և պարբերականների, Բրաունը բոլոր ժամանակների խոշորագույն դրաֆթային ձախողումներից մեկն է։


== ԲԱԱ ==


=== Ամենամյա մրցաշրջան ===


=== Փլեյ-Օֆ ===


== Արտաքին հղումներ ==
NBA.com էջ
ESPN.com էջ
Ռացինսկայա Դաչա

Ռացինսկայա Դաչա (ուկրաիներեն՝ Рацинська Дача), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1824 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռացինսկայա Դաչա գյուղում բնակվում էր 244 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,119 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բելյայկովո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)

Բելյայկովո (ռուս.՝ Беляйково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ստենոտենիա Դարալագյազի

Ստենոտենիա Դարալագյազի (լատ.՝ Stenotaenia daralaghezica), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Բազմամյա, գեղազարդային բույս է, ունի մինչև 1 մ բարձրություն։ Տերևները թավոտ, փետրաձև են՝ կազմված 2-4 զույգ համարյա կլորավուն, բլթակաձև կտրատված սեգմենտներից։ Հովանոցի ճառագայթները խիստ անհավասար են։ Պսակաթերթերը ծիրանագույն են։ Պտուղն ունի տանձաձև ուրվագիծ և  կազմված է 2 մերիկարպներից, որոնք ունեն զգալի դեպի եզրը շարժված եզրային կողեր և բազմաթիվ անցքեր։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Կարմրաշեն, Ջերմուկ, Սելիմի լեռնանցք)։ Աճում է նաև Նախիջևանում։


== էկոլոգիա ==
Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2000 մ բարձրությունների վրա, թփերի մացառուտներում, կավային լանջերին, ենթալպյան բարձրախոտում։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Կովկասի էնդեմիկ բույս է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանություն չի իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հունգարական հեղափոխության կարևոր դեպքեր (1956)

Հունգարական հեղափոխությունը զինված ապստամբություն է Հունգարիայում կոմունիստական դրածո վարչախմբի դեմ, որը ճնշվել է խորհրդային զորքերի կողմից։
Խորհրդային կարմիր բանակը Հունգարիան գրավել էր դեռևս 1945 թվականին։ Երկրում հաստատվում են սոցիալիստական կարգեր և Խորհրդային պետությունը անմիջականորեն ստանում է Հունգարիայում զորքեր տեղակայելու իրավունք։
1947-1952 թվականներին Հունգարիայում մեծաթիվ մարդիկ ենթարկվում են հալածանքների, խոսքի իրավունքը սահմանափակվում է։ Սա Հունգարիայում հեղափոխական ընդվզման կարևոր նախապայման է։ Կրեմլի կառավարությունը 1955 թվականի ապրիլի 18-ին պաշտոնանկ է անում Իմռե Նաձին, ինչը հասարակական դժգոհության ալիք է բարձրացնում։
1956 թվականի հունիսին Պոզնանի ապստամբության ազդեցությամբ Հունգարիայում սրվում են ընդդիմադիր և հակախորհրդային տրամադրությունները։ Երկրում բռնկվում է հզոր ապստամբություն։
Ստորև ներկայացված են 1956 թվականի Հունգարիայի հեղափոխության կարևոր դեպքերի և իրադարձությունների ժամանակագրությունը։


== Ժամանակագրական տախտակ ==
Հոկտեմբերի 22` հեղափոխությունից մեկ օր առաջ ստեղծում է «Հունգարիայի համալսարանների և ակադեմիաների ուսանողների միությունը», որը ղեկավարում է հակակառավարական ցույցերն ու ապստամբությունը։ Պլանավորվում են ցույցեր Բուդապեշտի կենտրոնում։
Հոկտեմբերի 23` հեղափոխական ամբոխը կեսօրից հետո շարժվում է դեպի Յոզեֆ Բեմի արձանը։
Հոկտեմբերի 23՝ երեկոյան 100,000 հոգուց կազմված հեղափոխական ամբոխը շարժվում է դեպի խորհրդարանի շենք։ Ժամը 9-ին հեղափոխականները սկսեցին վանկարգել ընդդեմ կոմունիստական կուսակցության։ Ցուցարարները բարեփոխումներ էին պահանջում, ինչպես նաև կոմունիստական վարչակազմի հեռացումը երկրից։
Հոկտեմբերի 24` առավոտյան ցուցարարները գրավում են հունգարական զորքերի ռազմակայաններից մեկը և զինվում, մի քանի հազար հունգարացի զինվոր անցնում է ցուցարարների կողմը։ Ապստամբները գրավում են Ազգային ռադիոյի շենքը, ջարդուփշուր անում Ստալինի հուշարձանը, ինչից հետո խորհրդային տանկերը մտնում են Բուդապեշտ, վերահսկողության տակ վերցնում խորհրդարանը և օդանավակայանը։ Սկսվում են զինված բախումները։
Հոկտեմբերի 25՝ Մոսկվայի կենտրոնական կոմիտեն Հունգարիա է գործուղում Յանոշ Կադարին։ Իմռե Նաձը Միկոյանի և Սուսլովի հետ բանակցություններ է սկսում։
Հոկտեմբերի 25՝ հեղափոխությունը թևակոխում է ռազմական պայքարի փուլ։ Ցուցարարները կտրում են Հունգարիայի դրոշի մեջտեղում տեղակայված խորհրդային խորհրդանշանը և կարմիր աստղը և կտրված դրոշը ամրացնում տանկերի վրա։ Այն բանից հետո, երբ խորհրդային իշխանությունը հեղափոխությունը ցրելու համար տանկեր մտցրեց Բուդապեշտ, ցուցարարները սկսեցին վանկարգել՝ «Հեղափոխությունը հաղթել է»։
Հոկտեմբերի 26` հեղափոխական ուժերը պայքար են սկսում խորհրդային կարմիր բանակի հունգարական ստրաբաժանման զինյալների դեմ։
Հոկտեմբերի 31` ԽՄԿԿ կենտկոմի նիստում Խրուշչովը պահանջում է Յանոշ Կադարի գլխավորությամբ նոր կառավարություն ստեղծել Հունգարիայում, իսկ հեղափոխության ճնշումը հանձնարարվում է մարշալ Իվան Կոնևին։ Խորհրդային նոր զորամիավորումներ են մտնում Հունգարիա։ Ի պատասխան Իմռե Նաձը հայտարարում է Հուգարաիայի ՎՊԿ-ից դուրս գալու մասին։
Նոյեմբերի 7` հեղափոխությունը ճնշվում է խորհրդային կարմիր բանակի կողմից։ Խորհրդային բանակի ուղեկցությամբ Յանոշ Կադարը մտնում է Բուդապեշտ։ Իռմե Նաձին ձերբակալում են։


== Տե՛ս նաև ==
Ստալինի հուշարձան (Բուդապեշտ)
Հունգարական հեղափոխություն (1956)


== Ծանոթագրություններ ==