armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մերկուրոռեդուկտոմետրիա

Մերկուրոռեդուկտոմետրիա (լատիներեն mercurius — այստեղ՝ սնդիկ, reductio — վերականգնում, վերադարձ և մետրիա), սնդիկաչափություն, քիմիական անալիզի տիտրաչափական եղանակ։ Հիմնված է մերկուրոիոնի՝ Hg22+-ի վերականգնող հատկության վրա, որի լուծույթում գոյություն ունի Hg22+←→Hg2++Hg° հավասարակշռությունը (E°= 0, 8 վ)։ Մերկուրոռեդուկտոմետրիա կիրառվում է Au (3-րդ), Ce (4-րդ), MnՕ4-, ClO- և այլն օքսիդիչների քանակական որոշման համար։ Ավելի թույլ օքսիդիչները որոշելու համար հետազոտվող լուծույթին ավելացվում են Hg2+ իոնի հետ կայուն կոմպլեքսներ առաջացնող իոններ (CNS և այլն), որոնք իջեցնում են համակարգի պոտենցիալը։ Հետազոտվող լուծույթի մեջ Fe2+ իոնների ավելցուկ մտցնելիս մերկուրոռեդուկտոմետրիայի հնարավորությունները մեծանում են։ Օգտագործում են Hg2 (NՕ3)2 կամ Hg2 (ClO4)2 պարունակող աշխատանքային լուծույթներ, որոնք կայուն են և օդում համարյա չեն օքսիդանում։ Տիտրման ավարտը որոշում են էլեկտրաքիմիական եղանակով կամ ինդիկատորներով։ Եղանակը մշակել
և «Մերկուրոռեդուկտոմետրիա» տերմինն առաջարկել է Վ․ Թառայանը։
Կոմակի

Կոմակի (ճապ. 小牧市 Կոմակի-սի) քաղաք Ճապոնիայում, տեղակայված է Այչի պրեֆեկտուրայի հյուսիսային մասում։ Այն հիմնադրվել է 1955 թվականի հունվարի 1-ին Կոմակի և Հիգասիկասուգայի շրջանի Աձիոկա և Սինոոկա գյուղերի միաձուլման միջոցով։ Քաղաքի հարավում գտնվում է Նագոյա օդանավակայանի մի մասը։
Քաղաքի տարածքը 62.82 կմ² է բնակչությունը՝ 146 983 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1), բնակչության խտությունը 2339,75 մարդ/կմ² է։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմակին տեղակայված է Նիբիի դաշտավայրի մեջտեղում, Այչի պրեֆեկտուրայի արևմտյան կենտրոնում, Նագոյա քաղաքից հյուսիս։ Քաղաքում է գտնվում Կոմակի լեռնագագաթը, որի գագաթին էլ կառուցված է Կոմակի ամրոցը։


=== Հարակից քաղաքապետարաններ ===
Այչի պրեֆեկտուրա
Կասուգաի
Ինույամա
Իվակուրա
Կոնան
Կիտանագոյա
Տոյոյամա
Օգուտի


== Ժողովրդագրություն ==
Ճապոնիայի մարդահամարի տվյալներով՝ վերջին 60 տարվա ընթացքում Կոմակիի բնակչությունն արագորեն աճել է։


=== Կլիմա ===
Քաղաքի կլիման բնութագրվում է տաք և խոնավ ամառներով և համեմատաբար մեղմ ձմեռներով (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում Cfa): Կոմակիի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 15,7 °C է։ Տարեկան միջին տեղումները 1769 մմ են, սեպտեմբերի հետ՝ որպես ամենաթաց ամիս։ Ջերմաստիճանը միջինից բարձր է օգոստոսին՝ 28,1 °C ջերմաստիճանում, իսկ հունվարին ամենացածրը՝ 4,2 °C ջերմաստիճան։


== Քույր քաղաքներ ==
Քույր քաղաքների ցանկ՝

Ուայանդոտ, ԱՄՆ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Կաղապար:Commonscat-inline
Официальный сайт(ճապոներեն)
(5381) Սեխմետ

(5381) Սեխմետ (անգլ.՝ Sekhmet), աստերոիդ ատենի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի մայիսի 14-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 0,947461 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,6668 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,2281 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Սեխմետ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1138 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 336,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 1,068716 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 48,97° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5381) Սեխմետ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դոմվա

Դոմվա (ֆր.՝  Domvast), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 311 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.85 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 204 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 147-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 57։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,1 %։ 147 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 139 անձ (80 տղամարդ և 59 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (5 տղամարդ և 3 կին)։ 57 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կոշարիշտե

Կոշարիշտե (նաև՝ Կոշարիշտա; ալբ․՝ Kosharishti; սերբ.՝ Кошариште / Košarište), գյուղ հյուսիսարևելյան Ալբանիայում։ Ընդգրկված է Կուկասի գավառի Զապոդ համայնքի կազմում։ Տեղակայված է Ալբանիայի Գորա պատմական նահանգում, որի բնակչության հիմնական մասը կազմում են հարավսլավոնական էթնիկական խմբերի մուսալմանացված ներկայացուցիչները՝ գորացիները։ Վերջիններս Կոշարիշտեից բացի բնակվում են նաև Բորյեում, Զապոդում, Պակիշայում, Օրեշեկում, Օրգոստոյում, Շիշտևացում և Ցերնելևոյում։
Կոշարիշտե գյուղին մոտ են տեղակայված Գորայի Պակիշա ու Օրգոստա գյուղերը։ Պակիշան գտնվում է Կոշարիշտեի հյուսիսարևելյան, Օրգոստան՝ հարավարևելյան կողմում։


== Պատմություն ==
Բալկանյան երկրորդ պատերազմից հետո՝ 1913 թվականին, Գորայի մի մասը, այդ թվում՝ Կոշարիշտե բնակավայրը, հանձնվեց Ալբանիային։ 1916 թվականին դեպի Մակեդոնիա ու Պոմորավյե կատարած գիտարշավի ժամանակ Կոշարիշտե է այցելել բուլղարացի լեզվաբան Ստեֆան Մլադենովը, ում հաշվարկներով այդ ժամանակ գյուղում կար շուրջ 31 տուն։


== Ծանոթագրություններ ==
Լինդա (այլ կիրառումներ)

Լինդա, կարող է վերաբերել՝

Լինդա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Լինդա - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բորսկի շրջանի կազմում։
Ստարոսելիե (գյուղ, Անդրուշևկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտարոսելիեՍտարոսելիե (ուկրաիներեն՝ Старосілля), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարոսելիե գյուղում բնակվում էր 410 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աթյան

Աթյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սեննովսկի գյուղական խորհուրդ (Կրասնոպոլսկի շրջան)

Սեննովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Сіннівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սեննովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 849 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ալիզոններ և օդոմանտներ

Ալիզոններ և օդոմանտներ, ալիզոնների թրակական ցեղերը Փոքր Հայքում։ Ալիզոնների թրակական ցեղերը նախահայերի և խալյուբների հարևաններն են եղել Փոքր Հայքում, քանի որ Հոմերոսի «Իլիականում» նրանք հիշատակվում են որպես տրոյացիների դաշնակիցներ, ապա կարող ենք Փոքր Ասիայում նրանց երևան գալու ժամանակը ևս համարել մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի երկրորդ կեսը։ Ըստ երևույթին, Փոքր Ասիա գաղթել և ալիզոնների մի մասը միայն, իսկ նրանց հիմանական զանգվածը դեռևս Հերոդոտի օրոք, շարունակել է ապրել վաղեմի տերիտորիակում։ Ալիզոններն ապրում էին ներկայիս Ուկրաինայի տափաստաններում, միլետյան Օլբիա գաղութից հյուսիս, Հելլենա-սկյութներից այն կողմ, Բորիսթեն, Թիրաս և Հիպանիս գետերի միջև։


== Նախահոմերյան շրջան ==
Դեռևս նախահոմերյան շրջանում ալիզոնները շարժվում են դեպի հարավ և մուտք գործքում Փոքր Աիսա՝ Բյութանիայի տերիտորիան և նրանից արևելք։ Ավելի ուշ նրանց մնացորդները հանդիպում են Մակեդոնիայում, Փոքր Փռյուգիայում, Կիզիկ քաղաքի մոտերքում և այլուր։ Բայց գաղթածների հիմնական մասը ապրում էր խալյուրների և նախահայերի կողքին՝ Պոնտական և Հայկական լեռներում, Հալիս գետի ակունքների շրջանում, որն այդպես է կոչվում իրենց անունով։ Սրանք բոլոր ժամանակի ընթացքում ձուլվում են հայերի մեջ։
Հայկական տեղանունների տվյալներից ելնելով, հավանական է Odomantes թրակական ցեղի գոյությունը Հայաստանում։ Ծոփքի մոտ Odomantis անունն է կրել մի ամբողջ շրջան։ Օդոմանտները, ըստ Հերոդոտի, ապրում էին Մակեդոնիայում, պոենների կողին, Օրբելոս լեռան ստորոտի մոտ, Ատրիմոնի գետաբերանի շրջանում։ Օդոմանտների մյուս մասն ապրում էր Փոքր Ասիայում, Սինպոի մոտ։
Հայաստանում օդոմանտների բնակությամ բայրիտեղորոշման համար ուղեցույց կարող են լինել նաև Փոքր հայքի երկու գավառի անունները՝ Օրբիսենե և Օրբալիսենե, որ հիշատակում է Պտղոմեոսը։ Այս շրջանները տեղադրվում են, ամենայն հավանականությամբ, Դիվրիգ և Արաբկիր բնակավայրերի միջև։
Կարելի է մատնանշել նաև նի շարք աշխարհագրական անուններ Փոքր Ասիայում և Հայաստանում (օրինակ Caballa Լյուդիայում, Կիլիկիայում և Հայաստանում, Harpasos գետ Կարիայում ու Հայաստանում և այլն)։ Համենայն դեպս տեղանունների և անձնանունների այս զուգորդությունները վկայում են, որ հայերի հնդեվրոպական նախնիները իրոք շարժվել են արևմուտքից արևելք, Փոքր Ասիայի հարավ-արևմտյան կողմից սկսած։
Հայկական լեռնաշխարհում ալիզոնները, օդոմանտները և մյուս ցեղերը ընթացքում ձուլվել են հայերին։


== Գրականություն ==
Հայ Ժողովրդի Պատմություն էջ 235
Ջիմի Սմիթս

Ջիմի Սմիթս (անգլ.՝ Jimmy L. Smits, հուլիսի 9, 1955(1955-07-09), Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասան, «Ոսկե գլոբուս» և «Էմմի» մրցանակների դափնեկիր։ Հայտնի է դարձել «Լոս Անջելեսի օրենքը», «Նյու Յորքի ոստիկանությունը», «Արևմտյան թև», «Դեքստեր», «Անարխիայի որդիներ» սերիալներում խաղացած դերերի շնորհիվ։


== Կենսագրություն ==
Սմիթսը ծնվել է Նյու Յորքի Բրուքլին բնակավայրում։ Հայրը՝ Կոռնելիուս Սմիթսը, հոլանդական ծագմամբ սուրինամցի ներգաղթյալ էր, որն աշխատում էր տրաֆարետային տպագրության գործարանում։ Մայրը՝ Էմիլինան, պուերտոռիկացի ծագմամբ բուժքույր էր։
Սմիթսը դաստիարակվել է հռոմեակաթոլիկական խիստ ընտանիքում։ Ունի 2 քույր՝ Իվոն և Դիանան։
Մանկության տարիներին Ջիմին որոշ ժամանակ անցկացրել է Պուերտո Ռիկոյում։ 1980 թվականին Սմիթսը Բրուքլինի քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1982 թվականին Կորնելի համալսարանում՝ գեղարվեստի մագիստրոսի աստիճան։
Սմիթսի ամբողջական անունը ոչ թե Ջիմ կամ Ջեյմս է, այլ Ջիմի։ Դա, ըստ էության, նրա բնածին անունն է։


=== Անձնական կյանք ===
Ջիմի Սմիթսը 1981-1987 թվականներին ամուսնացած է եղել Բարբարա Սմիթսի հետ։ Ունեն 2 երեխա՝ Տայնան (ծնվել է 1973 թվականին) և Հոակինը (ծնվել է 1983 թվականին)։ 1986 թվականից Սմիթսը հարաբերությունների մեջ էր դերասանուհի Վանդա Դե Ջիսուսի հետ։
Ջիմին ապրում Է Լոս Անջելեսում։ 2001 թվականին ձերբակալվել է Վիեկես կղզում ԱՄՆի ռազմածովային ուժերի դեմ բողոքի ակցիաներին մասնակցելու համար։


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակ դրամատիկական հեռուստասերիալում տղամարդու լավագույն դերի համար (1996) - «Նյու Յորքի ոստիկանությունը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Տոմե և Պրինսիպիի դրոշ

Սան Տոմե և Պրինսիպիի դրոշը Սան Տոմե և Պրինսիպիի Հանրապետության պետական խորհրդանիշներից է։ Այն սահմանված է Սան Տոմե և Պրինսիպիի Հանրապետության Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, դեղին, սև և կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1975 թվականին։


== Աղբյուրներ ==
Flag of São Tomé and Príncipe (անգլ.)
Քվել

Քվել, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գրանդի շրջան (Այովա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրանդի շրջան (այլ կիրառումներ)Գրանդի շրջան (անգլ.՝ Grundy County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.303 կմ² է, բնակչությունը՝ 12.453 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գրանդի Սենտր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1851 թ.։
Արդար Հայաստան կուսակցություն

Արդար Հայաստան կուսակցություն, գործող քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։


== Պատմություն ==
«Արդար Հայաստան» կուսակցությունը ստեղծվել է 2021 թվականի մայիսի 16-ին Երևանում կայացած կուսակցության համագումարի ժամանակ։ Կուսակցության հիմնադիրն ու նախագահը Նորիկ Նորիկյանն է։ Ներկայումս կուսակցությունը գործում է որպես արտախորհրդարանական ուժ, սակայն հաստատել է 2021 թվականին Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու իր մտադրությունը։


== Գործունեություն ==
2021 թվականի մարտի 22-ին «Արդար Հայաստանի» ներկայացուցիչները հանդիպել են Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ` քննարկելու երկրում տիրող քաղաքական իրավիճակը։
2021 թվականի ապրիլի 1-ին «Արդար Հայաստան» կուսակցությունը համատեղ հռչակագիր է ստորագրել չորս այլ քաղաքական կուսակցությունների հետ, որում Հայաստանի կառավարությանը կոչ է արել ապահովել ազատ և արդար առաջիկա ընտրությունները` Հայաստանում շարունակվող քաղաքական անկարգություններից հետո։


== Տես նաև ==
Հայաստանի կուսակցությունների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արդար Հայաստան Ֆեյսբուքյան էջ
Քոկղո

Քոկղո (վրաց.՝ ქოყო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Չխորոծղուի շրջան‎‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 230 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չխորոծղույից հեռու է 16 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 154 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
M (լատինական)

M` լատինական այբուբենի 13-րդ տառն է։ 


== Անգլերենում ==
Անգլերենում կրում է [էմ] անունը։ 


=== Հապավումներում ===
IBM` [այ բի էմ]
BMW` [բի էմ դաբլյու] (առավել հաճախ հանդիպում է հապավման գերմաներեն` [բէ էմ վէ] արտասանությունը)


== Կիրառությունը ==
Հռովմեական թվային համակարգում նշանակում է "հազար" (լատիներեն Mille բառից)
M տառով են որոշ քաղաքներում նշվում մետրոների մուտքերը


== Ներկայացման տարբերակներ ==


=== Ձայնային ===
Միջազգային՝ Mike [մայք]
Մորզեի այբուբենում՝    − −  


=== Պատկերային ===
Ծովային՝ 
Սեմաֆորային՝ 
Բրայլի գրեր`Ժեստերի լեզվով` 


== Նման տառեր և նշաններ ==


== Տե'ս նաև` ==
A B C D F G H I J K L N O P Q R S T U V W Y Z
Դիդի Ջիխաիշ

Դիդի Ջիխաիշ (վրաց.՝ დიდი ჯიხაიში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սամտրեդիայի շրջան‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 40 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սամտրեդիայից հեռու է 12 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3359 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Քվեդա Շավրա

Քվեդա Շավրա (վրաց.՝ ქვედა შავრა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 22 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 42 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դադուհե

Դադուհե կամ Դադու գետ (չինարեն՝ 大渡河, բառացի` «Մեծ խաչմերուկ»), գետ Չինաստանում, Սիչուան նահանգի Մինջյան գետի վտակ, որի երկարությունը 1155 կմ է և որի ազանը կազմում է 92.000 քառակուսի կիլոմետր։ Այն անցնում է Սիչուանի արևմուտքով, որտեղ թափվում է Մինջյան, որն էլ իր հերթին Յանցզի գետի վտակն է։ Դադուհե գետի վրա է գտնվում չինական ճարտարապետության հայտնի հուշարձան հանդիսացող Լյուդինգ կամուրջը։
Գետը հիմնականում ավերվել է 1786 թվականի հունիսի 1-ին Քանգդինգի հարավում երկրաշարժի ժամանակ և 1786 թվականի հունիսի 10-ին, տեղի ունեցած սողանքի հետևանքով։ Գետի փլուզման պատճառով 50 միլիոն խորանարդ ջուր լցվեց փողոցները, որի հետևանքով ավերվեց 1400 կմ2 տարածք և մահացավ շուրջ 100 հազար մարդ։
Որոշ ժամանակ անց (գետի վերանորոգումից հետո) սկսվեց կառուցվել Շուանգջիանգկոու հիդրոէլեկտրակայանը (大 岗 山 水电站), որը շահագործման է հանձնվել 2014 թվականին մոտ 2600 մեգավատտ հզորությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կուլուկասովո

Կուլուկասովո (ռուս.՝ Кулукасово, բաշկիրերեն՝ Ҡолоҡас), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 79 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ստարոաբսալյամովո

Ստարոաբսալյամովո (ռուս.՝ Староабсалямово, բաշկիրերեն՝ Иҫке Әпсәләм), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 432 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ժողովածու (83)

Ժողովածու (83), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 83 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1664 թվականին Հերապետ Ջուղայեցի գրիչի կողմից, Սպահանում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17․5X11․7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 416 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 100ա, 119ա, 147ա, 182ա, հետագայի՝ 272ա (1670 թվական)։


== Բովանդակություն ==
Առ․ Սիւնեցւոյ Ադամգիրք, Տաղք, Քարոզ, Խրատ, Ներբողք։
Պօղոսի Տարօնացոյ Ընդէմ ժողովոյն Քաղկեդոնի։
Դաւթի ներբող ի խաչն աստուածընկալ։
Անտնիայի Ի խորհուրդ Յովնանու։
Գր․ Արծրունեաց եպս-ի թուղթ յԵրուսաղէմէ ի Հայս։
Գր․ Աստուածարանի Առ որս ճառք։
Կիւրզի Աղէքսանդրացւոյ գիրք դանձուց (Հատուած)։
Տիբերևայ Քհյ-ի թուղթ առ Կւրեղ Աղէքսանդրացի։ Կոմիտասի Կթղ-ի և Պիռոսի հարցաքննութւըն և վիճարանւթիւն։


== Ծանոթագրություններ ==
Լ’Ումո

Լ’Ումո (ֆր.՝ L'Houmeau ), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Լա Ռոշել 9 կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Լա Ռոշել շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17190։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 2267 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Լ’Ումո (ֆր.)
Բլանշ Ուիֆֆին

Բլանշ Ուիֆֆին, առավել հայտնի որպես տիկին Թոմաս Ուիֆֆին (1845, մարտի 12, 1845(1845-03-12) կամ մարտի 12, 1844(1844-03-12), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - 1936, նոյեմբերի 26, 1936(1936-11-26) կամ նոյեմբերի 25, 1936(1936-11-25), Montvale, Bedford County, Վիրջինիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, որը ծնվել է Լոնդոնում։ Նրա օրիորդական ազգանունը Գալթոն էր։ Նա կրթություն է ստացել Ֆրանսիայում, և 1865 թվականին կատարել է իր բեմական դեբյուտը Լոնդոնի Ռոյալտի թատրոնում։ 1868 ժամանել է Ամերիկա և շրջագայել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Ջոն Թեմպլետոնսի ղեկավարության ներքո։ 1879 թվականին նա խաղացել է Գիլբերտի և Սալիվանի «Պինաֆոր»-ի  ամերիկյան  առաջին բեմադրության մեջ Բատերկապի դերը։ Նա միացել է Դանիել Ֆրոմանի բաժնետիրական ընկերությանը իր ճեմարանական թատրոնում, որտեղ նա  1887-1899 թվականների ընթացքում խաղացել է ավելի քան 25 ներկայացումների մեջ, այդ թվում՝ «Կինը», «Բարեգործական գնդակը» (1889), և «Ջրհորների Թրելոնին» (1898)։ Ավելի ուշ նա Չարլզ Ֆրոմանի թատերախմբի անդամ էր Նյու Յորքի «Էմփայր» թատրոնում։ 1904 թվականին տիկին Գ. Հ. Ջիլբերտի մահից հետո նա դարձել է Բրոդվեյում բնակվող ծեր կնոջ կերպարի դերակատարը։ Հետագա տարիներին  տիկին Ուիֆֆինը դերեր է կատարել «Զիրայում» (1905), «Մեծ բաժնում» (1905–07), «Կամրջի շինարարը» (1909), « Փողային շիշը» (1910), «Էլեկտրաէներգիա» (1910),  «Զարմիկ Քեյթը» (1912), «Տանտե» (1913), «Թղթե գրություն» (1914), «Խնկունի» (1915) պիեսներում։ Նա շարունակում էր ակտիվորեն հանդես գալ 70  տարեկանում և հասարակության սիրելին էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականության ցանկ ==
Brown, Thomas Allston, A History of the New York Stage from the First Performance in 1732 to 1901, vol. III, New York: Dodd, Mead & Company, 1903.
Chapman, John and Garrison P. Sherwood, ed., The Best Plays of 1894-1899, New York: Dodd, Mead & Company, 1955.


== Արտաքին հղումներ ==
Mrs. Whiffen
Blanche Galton, 1868 (AlexanderStreet; North American Theatre Online)
Biography at IMDb
Վաղարշակ Մելիք-Հակոբյան

Վաղարշակ Մելիք-Հակոբյան (1882, Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1955), հայ քանդակագործ։


== Կենսագրություն ==
1898 թվականին մեկնել է Սանկտ-Պետերբուրգ, սովորել Շտիգլիցի տեխնիկական գծագրության կենտրոնական ուսումնարանի քանդակի բաժանմունքում։ 1902 թվականին վերադարձել է ծննդավայր, աշխատել որպես նկարչության ուսուցիչ։ 1909 թվականին նորից մեկնել է Ռուսաստան, սովորել է Մոսկվայի Յուոնի և Դուդինի նկարչական դպրոցում։ 1914 թվականին ավարտել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանը՝ աշակերտելով քանդակագործ ակադեմիկոս Սերգեյ Վոլուխինին։ Ուսման տարիներին մասնակցել է Մոսկվայի ցուցահանդեսներին։ Քանդակել է Ալեքսանդր Ծատուրյանին։ 1915 թվականից Երևանում շարունակել է մանկավարժական և ստեղծագործական աշխատանքը։ Պատրաստել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի նորակառույց շենքի ներսի հայկական ոճի քանդակազարդերը, Գևորգ կաթողիկոսի կիսանդրին (1914) և այլն։ Խորհրդային տարիներին պատրաստել է Կառլ Մարքսի, Լենինի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Հովհաննես Աբելյանի և այլ գործիչների կիսանդրիները։ Մասնակցել է ցուցահանդեսների։


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայիլ Բուլգակովի թանգարան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միխայիլ Բուլգակովի թանգարան (այլ կիրառումներ)Միխայիլ Բուլգակովի թանգարան Մոսկվայում (ռուս.՝ Музей Михаила Булгакова), Միխայիլ Աֆանասևիչ Բուլգակովի կյանքին և գործունեությանը նվիրված առաջին և միակ պետական թանգարանը Ռուսաստանում։


== Պատմություն ==
Թանգարանի առաջին տնօրենը եղել է Իննա Օմարովնա Միշինան։ 2012 թվականի մայիսին հնգամյա պայմանագիրն այլևս չերկարաձգվեց։
2012 թվականի հունիսի 15-ին մեկնարկեց բաց մրցույթ Միխայիլ Բուլգակովի թանգարանի զարգացման հայեցակարգի համար։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ամփոփվեցին դրա արդյունքները։ 2013 թվականի ապրիլի 19-ին իտալացի ճարտարապետ Գաբրիել Ֆիլիպինը, հաղթելով մրցույթը, ներկայացրեց իր բարեփոխված նախագիծը։
2013 թվականի ապրիլին Բուլգակովի թանգարանի տնօրենը դարձավ Պյոտր Մինսիլյա Կրուզը՝ «Афиша-Мир» ամսագրի նախկին գլխավոր խմբագիրը։ Բուլգակովի թանգարանի զարգացման աշխատանքներին մասնակցում է նաև «Большой город» ամսագրի նախկին գլխավոր խմբագիր Ֆիլիպ Ձյադկոն։


== Վատ բնակարան ==
Մ. Ա. Բուլգակովի թանգարանը գտնվում է № 50 բնակարանում, որտեղ էլ տեղի են ունենում Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի որոշ գործողություններ, ուր կայանում է Սատանայի պարահանդեսը։ «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի յոթերորդ գլուխը կոչվում է «Վատ բնակարան»։


== Ցուցահանդեսներ ==
Բուկգակովի թանգարանում գլխավորը փոփոխականությունը, ճկունությունը և «բաց լինելն» է։ Միտում կա զարգացնելու գիտալուսավորչական համակարգը։ Ութ ցուցադրական սենյակներից և ևս չորսում նախատեսվում են մշտական ցուցահանդեսներ։ Այժմ դրանք են.

Մ. Ա. Բուլգակով-գորղի առաջին աշխատասենյակը
«Կապույտ սենյակ» ցուցադրություն
«Կոմունալ խոհանոց» ցուցադրություն
Հյուրասենյակ
«Պիղատոսի տուն» ցուցադրություն
Վատ Սանդուղք
«Ստվերներ» ցուցահանդես-նախագիծ
«Վարպետը և Մարգարիտան» վեպի հիման վրա իսպանացի նկարիչ Իկեր Սպոցիոյի պատկերազարդումների ցուցադրությունը
«Նախօրեին» ցուցադրություն


== Ծանոթագրություններ ==
Կոս Վոժ (Վիլի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոս Վոժ (այլ կիրառումներ)Կոս Վոժ (ռուս.՝ Кос-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիլի գետի աջ ափից 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000015128
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001512
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սելաֆիել հրեշտակապետ

Սելաֆիել  հրեշտակապետ, (եբրայերեն՝ שאלתיאל‎), հրեշտակապետերից  մեկն  էր,  ով  անընդհատ  աղոթում  էր  Աստծուն  մարդկանց  փրկության  և  առողջության  համար,  ինչպես  նաև  դրդում  էր մարդկանց  աղոթելու։  Սելաֆիել  անունը  եբրայերեն  թարգմանած  նշանակում  է  «Աղոթք  Աստծուն»,  «Աղոթագիրք Աստծո»,  «Աղոթքի   դրդող»։  Աստվածաշնչում  (այդ  թվում`  Ավետարանում)  այս  հրեշտակապետը  չի  հանդիպում։  Սելաֆիել  հրեշտակապետի  մասին  տեղեկացվում  է  Եզդրի (Եզրասի)  ոչ  կանոնական  երրորդ  գրքում։

Կաթոլիկ  վանական  Ամադեուս  Պորտուգալացու  «Հայտնությունից»  տեղեկանում  ենք,  որ  XV  դարում  Սելաֆիելի  պաշտամունքը  լայն  տարածում  է  ստացել,  իսկ  745  թվականին  Հռոմի մայր տաճարի  որոշման  հիման  վրա  ընդհանրապես  դադարեցվել  է։  Ենթադրվում  է,  որ  Սելաֆիել   հրեշտակապետը  հայտնվել  է  Հագարին  անապատում,  երբ  նա  խոր  վշտի  մեջ  աղոթելիս  է  եղել։  Հրեշտակապետը  ասել  է  նրան.


== Պատկերագրություն ==
Սրբապատկերներում  Սուրբ  Սելաֆիել  հրեշտակապետը  պատկերվում  է  հասարակ  աղոթողի  կերպարով`  աչքերը  խոնարհած  և  ձեռքերը  կրծքին  խաչած, ինչպես  լինում  է  այն  մարդկանց  մոտ,  ովքեր  հավատով  աղոթում  են։  Երբեմն  նրան  պատկերում  են  ծնրադրած  աղոթելիս։  Աղոթքը  համարվում  է  նրա  հիմնական  հատկանիշը.:


== Ծանոթագրություններ ==
Բաբշենի կռիվ (1898)

Բաբշենի կռիվը տեղի է ունեցել 1898 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, երբ Աղբյուր Սերոբն իր խմբով գտնվում էր Բիթլիսի շրջանի Բաբշեն գյուղում։ Մատնության շնորհիվ իմանալով Սերոբի խմբի Բաբշենում գտնվելու մասին՝ թուրքական զորքն ու ոստիկանությունը շտապում են դեպի Բաբշեն։ Սերոբն իր խմբով բարձրանում է գյուղի հանդիպակաց բարձունքներն ու հարմար դիրք գրավում ժայռերի մեջ։ Թուրքական համազարկերը մինչև ժայռերը չեն հասնում, իսկ հայդուկների մոսին հրացաններից արձակված գնդակները թուրքերից նորանոր զոհեր են խլում։
Բաբշենի կռվին Սերոբիի հետ մասնակցում են Առյուծ Ավագը, Փալապեխ Կարապետը, Սարսափ Առաքելը, Բիթլիսցի Մուշեղը, Երկար Նատոն, խնձորեսկցի Նատոն, Զուլումաթը, բուլանըղցի Սարգիսը և ուրիշներ (ընդհանուր հաշվով 14 հայդուկ)։ Կռիվը տևում է մինչև երեկո, որի ընթացքում թուրքական զորքին են միանում նաև շրջակա գյուղերի քրդերը և Բիթլիսի խուժանը։ Թշնամին գործի է դնում նաև թնդանոթ։
Երեկոյան, օգտվելով մթությունից, Սերոբի խումբը լեռան հակառակ կողմով հեռանում է և անցնում Գրգուռ լեռը։ Բաբշենի կռվում թուրքական կողմից սպանվում է շուրջ 70 ասկյար, իսկ հայդուկներից զոհվում է բուլանըղցի Սարգիսը և վիրավորվում Զուլումաթը։
Բաբշենի կռիվը հայդուկային շարժման պատմության հերոսական էջերից է։ Բաբշենի կռվից հետո Սերոբը հեռացել է Խլաթից, որովհետև թուրքական կառավարությունը ամենուրեք հետապնդել է նրան և այդ պատրվակով սրի ու ավերածության ենթարկել հայկական գյուղերը։


== Գրականություն ==
Կարօ Սասունի, Պատմութիւն Տարօնի աշխարհի, Պէյրութ, 1957։
Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, Գ. հատ., Թեհրան, 1982։
Գևորգյան Համլետ, Էջեր հայոց ազատամարտի, Երևան, 2010։
@

@ (կարդացվում է՝ աթ, կամ շնիկ), անգլերեն at կամ at the cost of բառերի կրճատ ձևն է։ Սկզբնապես այն օգտագործվել է հաշվարկներում։ Օրինակ. «7 widgets @ £2» նշանակում է. «7 հատ, յուրաքանչյուրը՝ £2»։ Այժմ հիմնականում օգտագործվում է էլեկտրոնային փոստի հասցեների մեջ։ @-ը անջատում է օգտատիրոջ անունը պրովայդերի անունից։


== Ստեղծումը ==
@ նշանը էլ, հասցեների մեջ առաջին անգամ գործածել է ծրագրավորող Ռեյ Թոմլինսոնը`APRANET նախագծի վրա աշխատելիս։ Ռեյը որոշեց այս ցանցից օգտվող մյուս մասնակիցներին հաղորդագրություն ուղարկել, նրան որևէ նշան էր պետք օգտատերի անունը համակարգչի անունից բաժանելու համար։ Ստեղնաշարին նայելով նա ընտրեց ամենաքիչ օգտագործվող նշանը՝ @-ը։


== Տարբեր լեզուներում ==
անգլերեն՝ at, երբեմն՝ salamander, strudel, cyclone, snail, ape, cat, rose, cabbage
բելառուսերեն՝ вітка կամ вітушка (պարույր), смоўжык կամ слімак (խխունջ), малпачка (կապիկ)
բուլղարերեն՝ кльомба կամ маймунка (կապիկ)
գերմաներեն՝ At կամ At-Zeichen (at նշան) կամ Klammeraffe (սարդակերպ կապիկ)
դանիերեն և շվեդերեն՝ snabel-a (խոպոպիկով a)
Թայվանում՝ 小老鼠 («սյաո լաո շու») մկնիկ
իտալերեն՝ chiocciola. խխունջ
իսպաներեն և պորտուգալերեն՝ «արրոբա» (չափման միավոր է)
լեհերեն՝ małpa (կապիկ), նույն անունը օգտագործվում է նաև Խորվաթիայում (majmunčić) և Սլովենիայում (opica)
հոլանդերեն՝ apenstaartje (կապիկի պոչ)
հունարեն՝ παπακι՝ բադիկ
չեխերեն և սլովակերեն՝ zavináč (ռուլետ)
ռումիներեն՝ coadă de maimuță (կապիկի պոչ)
սերբերեն՝ лудо A (խելագար A) կամ мајмун (կապիկ)
ուկրաիներեն՝ равлик (խխունջ), собака կամ песик (շնիկ), вухо (ականջ)
ֆրանսերեն՝ «արրոբազ», ինչպես նաև a commercial
Սերեդկի (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Սերեդկի (ռուս.՝ Середки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Girls’ Generation (2007 թվականի ալբոմ)

Girls’ Generation (կորեերեն՝ 소녀시대; Sonyeo Sidae), հարավկորեական գըրլ բենդ Girls' Generation-ի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2007 թվականի նոյեմբերի 1-ին` S.M. Entertainment լեյբլով։


== Ստեղծագործությունների ցուցակ ==


== Չարթեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ալ-Քիսվայի շրջան

Ալ-Քիսվայի շրջան (արաբ․՝ ناحية الكسوة‎‎), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Ռիֆ Դիմաշկի գավառի վեց շրերջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն Ալ-Քիսվա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 112,095 մարդ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 523.74 քառ.կմ տարածք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալ Էգլա

Ալ Էգլա  (արաբ․՝ العقلة‎‎), Ալ Դայենի շրջան։ Այն մոտ է պլանավորոված Լուսայիլ քաղաքի սահմանին։
Ավանդական թաղամասերի փոխարեն Ալ Էգլան բաղկացած է 2 մեծ փակ մասերից՝ Քիպկոյից և Գոլֆի դաշտերից։


== Աշխարհագրություն ==
Ալ Էգլան սահմանակից է հետևյալ շրջաններին.

Լագունի արևմտյան ծովախորշը հարավում՝ բաժանված Գոլֆի փողոցով։
Ջաբալ Թուայլեբը արևելքում՝ բաժանված Վադի ալ Գեյա փողոցով։
Ալ Հարայեջը հյուսիսում՝ բաժանված Վադի ալ Գեյա փողոցով։
Ալ Տարֆան արևմուտքում՝ բաժանված Ալ Հոր ափամերձ ճանապարհով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Դոհայի գոլֆի ակումբը, որը մրցաշարերի ժամանակ հյուրընկալում է Քաթարի վարպետներին, գտնվում է Ալ Էգլայի ամենահարավում՝ Ալ Հոր ափամերձ ճանապարհի մոտ։
Շաֆալլահ կենտրոնը,որն օգնում է հատուկ կարիքներ ունեցող մարդկանց, մասնաճյուղ ունի Վադի ալ Գեյա փողոցում։
Ընտանեկան խորհրդատվության կենտրոնը գտնվում է Սիդրայի փողոցում։ Կառուցումը առաջին անգամ սկսվել է 2013 թվականի ապրիլին՝ 76 միլլիոն ռիյալ՝ արժողությամբ։ 2015 թվականի հունիսին կառույցը ավարտին է հասցվել ընդհանուր 19 000 մետր քառակուսի տարածքով։ Կենտրոնի ներսի հարմարությունների մեջ են մտնում դասախոսութունների սրահը, գրադարանը և մանկապարտեզը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆերնանդինա (Նարբորո)

Ֆերնանդինա (Նարբորո) (իսպ.՝ Fernandina, Narborough), կղզի, որը երկրաբանական առումով կապ ունի Գալապագոսյան կղզիների հետ։


== Աշխարհագրություն ==

Կղզին վահանային հրաբուխ է, ձևավորված Գալապագոս թեժ կետի ազդեցության տակ։  Այս հրաբխի վերջին ժայթքումը սկսվել է 2009 թվականի ապրիլի 12-ին։ Մինչ այդ այն արթնացել է 2005 թվականին։ Կղզին համեմատաբար սիմետրիկ է, կենտրոնում է գլխավոր Լա-Կումբրե հրաբուխը, նրա հարավային մասում է գտնվում հրաբխի երկրորդային խառնարանը։ Ֆերնանդինան կղզեխմբի ամենաարևմտյան կղզին է, անվանվել է Ֆերդինանդ II (Արագոնի թագավոր)  անվամբ,որը աջակցել է Քրիստափոր Կոլումբոս արշավանքը։
Ֆերնանդինա կղզու տարածքը կազմում է 642,48 կմ², առավելագույն բարձրություն՝ 1476 մ, կալդերայի չափը կենտրոնում հասնում է շուրջ 6.5 կմ։ Կալդերան առաջացավ մակերեսի փլուզման հետևանքով՝ 1968 թվականին, երբ կալդերայի կենտրոնական մասը ընկավ 350 մ։ Երբեմն դրա հատակին  առաջանում է ժամանակավոր լիճ, վերջին անգամ այն առաջացել է 1988 թվականին։ Կղզու այցելուներին չի թույլատրվում մոտենալ կալդերային՝ էքսկուրսիայի վտանգավոր լինելու պատճառով։
Հրաբխային ակտիվության պատճառով կղզու վրա բուսական աշխարհը բավականին աղքատ է։ Դրա մակերևույթը հիմնականում մոխրագույն է, բացառությամբ ափերին  գտնվող մանգրենային թփերի։ Պունտա-Էսպինոս հրվանդանում մեծ քանակով ապրում են ծովային իգուաններ։ Հանդիպում են նաև չթռչող բակլան, հավալուսն և ծովառյուծ։


== Տես նաև ==
Էկվադորի հրաբուխներ


== Ծանոթագրություններ ==
Ենգեն

Ենգեն (գերմ.՝ Jengen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Արևելյան Ալգոյ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2367 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 33,75 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 77 140։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սերգեյ Գրիգորյանց

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Գրիգորյանց (այլ կիրառումներ)Սերգեյ Իվանի Գրիգորյանց (Сергей Иванович Григорьянц, մայիսի 12, 1941(1941-05-12), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 14, 2023(2023-03-14), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային նշանավոր այլախոհ, քաղբանտարկյալ, լրագրող, գրականագետ, «Գլասնոստ» իրավապաշտպան հիմնադրամի նախագահ։ Ազատության ոսկե գրիչ մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ունի հայկական ծագում։ Սովորել է Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, Ռիգայի քաղավիացիայի ինժեներների ուսումնարանում և Մոսկվայի պետական համալսարանի լրագրության ֆակուլտետում։ 1975 թ. ձերբակալվել է ՊԱԿ-ի կողմից հակախորհրդային քարոզչության մեղադրանքով և ենթարկվել հինգ տարվա ազատազրկման։ 1982—1983 թվականներին տարածել է ինքնահրատ նյութեր ԽՍՀՄ-ում մարդու իրավունքների խախտման մասին, ինչի համար 1983 թ. ենթարկվէլ է յոթ տարվա ազատազրկման խիստ ռեժիմով։ 1987 թ. համաներումից հետո ազատվել է, շարունակել իրավապաշտպան գործունեությունը, աջակցել Արցախյան գոյապայքարին։ Հետազոտել է 1977 թ. Մոսկվայի պայթյունները։
Քննադատում է Պուտինի գործունեությունը։ Որդին՝ լրագրող Տիմոֆեյ Գրիգորյանցը, սպանվել է չբացահայտված հանգամանքներում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Мы были внутренне не готовы
Սերգեյ Գրիգորյանց, Ազգ, 24․03․23
Մհեր Հարությունյան (բժիշկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մհեր Հարությունյան (այլ կիրառումներ)Մհեր Հովիկի Հարությունյան (մարտի 13, 1943(1943-03-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ, ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության մայոր (1994)։


== Կենսագրություն ==
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1971-1993 թվականներին աշխատել է Սպիտակի կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցում, Էստոնիայի քաղաքացիական նավատորմում, Համամիութենական վիրաբուժության գիտական կենտրոնի Երևանի մասնաճյուղում, 1993 թվականից՝ Երևանի կայազորային հրապիտարի անեսթեզիոլոգիայի և ռեանիմատոլոզիայի բաժանմունքի պետ։
1991 թվականին կամավոր մեկնել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջան, մասնակցել է վիրավոր և հիվանդ ազատամարտիկների, խաղաղ բնակիչների բուժման աշխատանքներին, վիրահատել հարյուրավոր ազատամարտիկների, որոնց մեծ մասն ապաքինվելուց հետո վերադարձել է մարտադաշտ։
Կուվարդինո

Կուվարդինո (ռուս.՝ Кувардино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թթազգիներ

Թթազգիներ (լատ.՝ Moraceae), հայտնի է թթազգիների 65 ցեղի պատկանող մոտ 1600 տեսակ, որոնց ճնշող մեծամասնությունը տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիներում։ Հայաստանում աճում են թթազգիների մի քանի ցեղերի ներմուծված ներկայացուցիչներ՝ թթենի, թզենի, մակլուրա և այլն։


== Գրականություն ==
Ժ. Հ. Վարդանյան, Ծառագիտություն, Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա, Երևան, 2005
Հայկական փողոց (Կիև)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկական փողոց (այլ կիրառումներ)Հայկական փողոց (ուկրաիներեն՝ Вірме́нська ву́лиця), փողոց Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևի Դարնիցկի շրջանում՝ Խարկովի մասսիվի Կրասնի Խուտոր տեղանքում։ Ձգվում է Միկոլա Բաժանի պողոտայից մինչև Յոլոչնի փողոց։
Հայկական փողոցը հարում են Դնեպրոդերժինսկի, Գորլովսկայա փողոցները, Խարկովի մայրուղին, Տաշքենդի և Բորովայա փողոցները։


== Պատմություն ==
Փողոցը ձևավորվել է 1950-ական թվականներին 240-րդ նոր անվանումով։ Ժամանակակից անվանումը կրում է 1953 թվականից։


== Տրանսպորտ ==
Հասարակական տրանսպորտի երթուղի փողոցով չի անցնում, քանի որ այն քաղաքային գլխավոր գիծ չէ և շատ նեղ է։ Հնարավոր է հասարակական տրանսպորտ նստել Խարկովսկի մայրուղու, ինչպես նաև օգտվել № 29 տրամվայից Տաշքենդի փողոցում։ Սակայն փողոցի տրանսպորտային ապահովման գլխավոր դերը կատարում է «Վիրլիցա» մետրոյի կայարանը, ինչպես նաև ոչ հեռու գտնվող Խարկովի հրապարակում մետրոյի «Բորիսպոլսկայա» կայարանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — С. 41. — ISBN 5-88500-070-0.
Вулиці Києва. Довідник / упоряд. А. М. Сигалов та ін. — К. : Реклама, 1975. — С. 38.
Вулиці Києва. Довідник / під ред. А. М. Сигалова. — К. : Агентство преси «Журналіст», 2005. — С. 42. — ISBN 966-95457-1-5.
Вірменська вулиця // Вулиці міста Києва: офіційний довідник Archived 2021-02-04 at the Wayback Machine.  / Додаток до рішення Київської міської ради від 22 січня 2015 року № 34/899 «Про затвердження офіційного довідника „Вулиці міста Києва“ Archived 2021-07-14 at the Wayback Machine.».  — С. 36.


== Արտաքին հղումներ ==
Армянская улица(չաշխատող հղում) на сервисе Яндекс.Панорамы.
Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը (ձեռնագիր)

«Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը» (ռուս.՝ Житие Александра Невского), 16-րդ դարի 60-70-ական թվականների ռուսական պատկերազարդ ձեռանգրերի հավաքածու, որը պահվում է Սանկտ Պետերբուրգում տեղակայված Սալտիկով-Շչեդրինի անվան Ռուսաստանի պետական հանրային գրադարանում։
Արվեստի այս նմուշը կազմված է հատընտիր 83 պատկերազարդ ձեռագրերից, որոնք ներկայացնում են ռուս զորավար, պետական գործիչ, Նովգորոդի իշխան Ալեքսանդր Նևսկու կյանքին և գործունեությանը։
Հավաքածուի ձեռագրերը գլխավորապես պատկերավորում են Ալեքսանդր Նևսկու ռազմական սխրանքներն ու գործերը։ Սկզբնամասի ձեռագրերում ցուցադրված է, թե ինչպես է 19-ամյա Ալեքսանդրը՝ Յարոսլավ իշխանի որդին, նովգորոդյան փոքրաթիվ զորքով 1240 թվականի հուլիսի 15-ին հարձակվում շվեդական ճամբարի վրա՝ Նևայի գետաբերանում, և ջախջախել ու փախուստի մատնել նրանց։ Բազմաթիվ ձեռագրեր նվիրված են նաև 1242 թվականի ապրիլի 5-ին Չուդ լճի սառույցի վրա տեղի ունեցած բանակում ռուսական կայազորների կողմից գերմանական խաչակիր ասպետների ջախջախմանը (պատմագիտության մեջ այն հայտնի է «սառցաջարդ» անունով)։
Ալեքսանդր Նևսկու կյանքի վերջնամասը պատկերող ձեռագրերում ներկայացված է բոյարների դիմադրությունի դիմադրությունն ու կենտրոնական իշխանության ամրապնդումը։ Նա իր շրջահայաց քաղաքականությամբ կարողանում է կանխել Ռուսիայի դեմ մոնղոլ-թաթարների արշավանքները։
«Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը» հավաքածուից մեզ հասած վերջին ձեռագիրը նվիրված է Նևսկու մահվանը՝ Ոսկե Հորդայի մայրաքաղաք Սարայ-Բաթուից վերադառնալիս։


== Տես նաև ==
Ալեքսանդր Նևսկի


== Աղբյուրներ ==
«Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը» հավաքածուի բոլոր ձեռագրերը՝ իրենց նկարագրություններով
Շիշկերտ (լեռ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շիշկերտ (այլ կիրառումներ)Շիշկերտ, Էշակմեյդան, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների հյուսիս–արևելյան լանջին, Շիշկերտ գյուղից 3,5 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2735 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Մինորու Մորի

Մինորու Մորի  (ճապ.՝ 森 稔 Mori Minoru), օգոստոսի 24, 1934(1934-08-24), Կիոտո, Ճապոնիա - մարտի 8, 2012(2012-03-08), Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի մագնատ, ով համարվել է շինարարության բնագավառում ամենահզոր ու ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկը Ճապոնիայում։ Տոկիոյի համալսարանն ավարտելուց հետո հոր՝ Տակիհիրո Մորիի հետ գործարարությամբ է զբաղվել անշարժ գույքի բնագավառում, դարձել նախագահն ու գործադիր տնօրենը Mori Building շինարարական ընկերության, որի բաժնետոմսերի 100%-ը պատկանում էին իր և ավագ եղբոր՝ համալսարանի պրոֆեսոր Քեյի ընտանիքներին։ Նրան էր պատկանում նաև Sunwood Corporation-ի բաժնետոմսերի 12.74%-ը։
«Մորի» ազգանունը հիշատակվում է Ճապոնիայի ժամանակակից բազմաթիվ նշանավոր կառույցների շինարարության առնչությամբ։ Forbes ամսագիրը Մինորուին ու նրա Ակիրա եղբորը ներառել է աշխարհի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում։ Մինորու Մորիի խոշորագույն նախագիծը Տոկիոյում վեր խոյացած Roppongi Hills համալիրն էր, որը շահագործման է հանձնվել 2003 թվականին։ Հիշատակության արժանի է նաև Շանհայի համաշխարհային ֆինանսական կենտրոնի շենքը, որը շարք է մտել 2008 թվականին և մի ժամանակ ամենաբարձր շինությունն էր Չինաստանում։ Մորին ընդունում էր Լը Կորբյուզեի ազդեցիկությունը, սակայն գտնում էր, որ ինքը քաղաքաշինական նախագծերով գերազանցել է շվեյցարացի անվանի ճարտարապետին՝ մասնավորապես նկատի առնելով Roppongi Hills-ը։ Ի դեպ, այդ համալիրի բաղկացուցիչ մասը հանդիսացող աշտարակում նա բացել է գեղարվեստի թանգարան՝ (森美術館, Mori Bijutsukan), որտեղ ցուցադրվում են ասիացի ժամանակակից նշանավոր նկարիչների ու քանդակագործների լավագույն ստեղծագործությունները։ 
Մորիի կառուցած վերջին համալիրը Հարաջուկու կայարանի մոտ վեր խոյացող Omotesando Hills-ն է, որի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2006 թվականին։
2008 թվականին Fortune ամսագիրը Մինորու Մորիին հռչակել է «Ասիայի տարվա բիզնեսմեն»։
2009 թվականին Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը նրան պարգևատրել է Բրիտանական կայսրության շքանշանով և շնորհել պատվավոր ասպետի տիտղոս։ 
Մինորու Մորին մահացել է 77 տարեկան հասակում՝ 2012 թվականին, սրտային անբավարարությունից։


== Հիշարժան համալիրներ ==
Շանհայի համաշխարհային ֆինանսական կենտրոն
Roppongi Hills
Մորիի աշտարակ
Ark Hills
Atago Green Hills
Holland Hills
Omotesando Hills
Roppongi-ի առաջին շինությունԲնակելի շենքերAkasaka Tameike Tower
Ark Towers
Wangdu Towers
Ark Forest Terrace
Roppongi First Plaza
Nishi-Azabu Forest Plaza
Moto-Azabu Hills


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
TIMEasia Magazine: The Families that Own Asia – Mori Archived 2008-12-20 at the Wayback Machine. (englisch)
Քլեյտոն շրջան (այլ կիրառումներ)

Քլեյտոն շրջան, կարող է վերաբերել՝

Քլեյտոն շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
Քլեյտոն շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Նաիրի ՖԱ

Նաիրի Մարզական ակումբ (անգլ.՝ Nairi SC), հայկական ֆուտբոլային ակումբ Երևանում։
Ակումբը հիմանդրվել է 1954 թվականին։ 2000 թվականին ակումբը կազմալուծվել է և ավարտել իր գործոնեությունը հայկական ֆուտբոլում։


== Վիճակագրություն ==


== Ձեռքբերումներ ==
Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1998


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը www.weltfussballarchiv.com կայքում Archived 2012-11-27 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Էջը klisf.info կայքում (ռուս.)
Էջը national-football-teams.com կայքում (անգլ.)
Բորկի (գյուղ, Իստրինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲորկիԲորկի (ռուս.՝ Борки), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Իստրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սերգեյ Բոչարով

Սերգեյ Գեորգևիչ Բոչարով (ռուս.՝ Серге́й Гео́ргиевич Бочаро́в, մայիսի 10, 1929(1929-05-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - մարտի 6, 2017(2017-03-06), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս գրականագետ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ է 1968 թվականից։
«Գրական միտք» ֆոնդի մրցանակի դափնեկիր է (1995), «Նոր աշխարհ» ամսագրի (1999), Նոր պուշկինյան մրցանակի (2006, մրցանակի առաջին հանձնում), Ալեքսանդր Սոլժենիցինի գրական մրցանակի (2007) դափնեկիր է։


== Կենսագրություն ==
1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, 1955 թվականին՝ նույն համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու է (1956, դիսերտացիայի թեման՝ «Սատիրայի հոգեբանական վերլուծություն»)։ Եղել է Միխայիլ Բախտինի ուսանողը։
1956 թվականից եղել է Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։
Եղել է Ալեքսանդր Պուշկինի (Պուշկինյան տուն, Սանկտ Պետերբուրգ), Նիկոլայ Գոգոլի (Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտ, Մոսկվա) ստեղծագործությունների լիակատար ակադեմիական ժողովածուի, «1800—1917 ռուս գրողներ» բառարանի («Սովետսկայա էնցիկլոպեդիա» հրատարակչություն)), «Գրականության հարցեր» ամսագրի խմբագրակազմի անդամ, «Նոր աշխարհ» ամսագրի հասարակական խորհրդի անդամ։
Մոտ 350 գիտական հոդվածների և հրատարակումների հեղինակ է։ Դրանց թվում են ռուս դասականների ուսումնասիրություններ՝ Ալեքսանդր Պուշկին, Եվգենի Բարատինսկի, Լև Տոլստոյ, Նիկոլայ Գոգոլ, Անտոն Չեխով, Ֆեոդոր Դոստոևսկի, Անդրեյ Պլատոնով, Կոնստանտին Լեոնտև, Վլադիսլավ Խոդասևիչ, գրական-գիտական հուշագրություններ Միխայիլ Բախտինի մասին։
Թաղվել է Մատինսկի գերեզմանոցում։


== Աշխատություններ ==
Роман Л. Толстого «Война и мир». — М.: Худ. лит., 1963. (выдержала ещё четыре издания в 1971, 1978, 1987 годах и переиздана позже в Санкт-Петербурге).
Поэтика Пушкина. Очерки. — М.: Наука, 1974.
О художественных мирах. Сервантес, Пушкин, Баратынский, Гоголь, Достоевский, Толстой, Платонов. — М.: Советская Россия, 1985.
Сюжеты русской литературы. — М.: Языки русской культуры, 1999. — ISBN 5-88766-037-6
Бочаров С. Г., Сурат И. З. Пушкин. Краткий очерк жизни и творчества. — М.: Языки русской культуры, 2002. — ISBN 5-94457-032-6
Филологические сюжеты. — М.: Языки русской культуры, 2007. — ISBN 5-9551-0167-5
Генетическая память литературы. — М.: РГГУ, 2012.
Вещество существования. — М.: Русскій міръ, 2014. — ISBN 5-8455-0183-7


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Бак Д. П. Литературовидение Сергея Бочарова
Виролайнен М. Н. Новая биография Пушкина (рецензия на книгу «Пушкин. Краткий очерк жизни и творчества»)


== Արտաքին հղումներ ==
Սերգեյ Բոչարով
Սերգեյ Բոչարովը Ռուս գրականության նոր քարտեզ կայքում
Страница на сайте ИМЛИ РАН
Страница на сайте журнала «Вопросы литературы»
Первым лауреатом Новой Пушкинской премии стал Сергей Бочаров
Памяти Сергея Бочарова
Քարթվելական լեզուներ

Քարթվելական լեզուներ (վրաց.՝ ქართველური ენები), Կովկասի հարավ-արևմուտքում տարածված լեզվաընտանիք է։ Այլ լեզվաընտանիքների հետ կապերը հստակ հաստատված չեն։ Որոշ ժամանակ առաջ քարթվելական լեզուները հաճախակի ընդգրկում էին հիպոտետիկ կովկասյան կամ իբերակովկասյան մակրոընտանիք, սակայն գիտական հանրությունը հրաժարվել է տվյալ հիպոթեզից։ Աշխարհում խոսողների թիվը 5.2 միլիոն է։


== Դասակարգում ==
Վրացերեն (ქართული ენა քարթուլի էնա)` 4.5 միլիոն խոսող, հիմնականում` Վրաստանում։ Կան վրացախոս համայնքներ Ռուսաստանում, Թուրքիայում, Իրանում, Իսրայելում և ԵՄ երկրներում։
Զանական խումբ`մեգրելերեն  (მარგალური ნინა մարգալուրի նինա)` 500 հազար խոսող, հիմնականում` արեւմտյան Վրաստանի Մեգրելիա շրջանում եւ Աբխազիայի արեւելքում (ներկայումս` միայն Գալիի շրջանում)։
լազերեն (ლაზური ნენა լազուրի նենա)` 220 հազար խոսող, Թուրքիայի հյուսիս-արեւելքում։Սվաներեն (ლუშნუ ნინ լուշնու նին)` 14-ից 30 հազար խոսող, հիմնականում՝ Վրաստանի հյուսիս-արևմուտքում (Սվանեթ)։


== Գրականություն ==
Harris A. C. Diachronic Syntax։ The Kartvelian Case (Syntax and Semantics, 18). New York։ Academic Press, 1985.
Schmidt K.-H., Studien zur Rekonstruktion des Lautstandes der südkaukasischen Grundsprache, Wiesbaden, 1962.
Ալտի կոնցերտ (Բարտոկ)

Ալտի կոնցերտ, հունգարացի կոմպոզիտոր Բելա Բարտոկի ալտի համար գրված կոնցերտը։ 3-րդ դաշնամուրային կոնցերտի հետ միասին կոմպոզիտորի գրած վերջին գործն է, որը նա թողել է անավարտ։ Ստեղծագործությունը գրվել է 1945 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին, երբ կոմպոզիտորը գտնվում էր արյան քաղցկեղի վերջին փուլում։ Բարտոկին կոնցերտը պատվիրել է ամերիկացի ալտահար Վիլլիամ Փրիմրոուզը, որը որ առաջին անգամ կատարել է կոնցերտը 1950 թվականին Միննեպոլիսի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ։ Առաջին անգամ կոնցերտը ավարտին է հասցրել Բարտոկի աշակերտ Տիբոր Սերլին, իսկ երկրորդ անգամ այն լրացվել է Բարտոկի տղայի՝ Պետեր Բարտոկի, Պոլ Նոբաուերի և Նելսոն Դելլամաջիորեի կողմից։
Կոնցերտը ունի 3 մաս՝

Մոդերատո
Ալլեգրո Ռելիգիոզո
Ալլեգրո ՎիվաչեԿատարվել են բազմաթիվ ձայնագրություններ։ Կոնցերտը բոլոր ալտահարների աշխատանքի անբաժան մասն է կազմում։
Ալեքսանդր Գևորգյան

Ալեքսանդր Համբարձումի Գևորգյան (մարտի 25, 1935(1935-03-25), Ճարտար, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1985)։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Գևորգյանը ծնվել է 1935 թվականին ԼՂՀ Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1958-1961 թվականներին և 1969 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում, 1974 թվականից՝ բուրավետ նյութերի լաբորատորիայի վարիչ։ 1961-1963 և 1965-1968 թվականներին աշխատել է Պոլիմերների համամիութենական («Նաիրիտին» կից) ԳՀԻ-ում։
Աշխատանքները վերաբերում են քիմիական ռեակցիաների շարժիչ ուժի բացահայտման, գոյացող միջանկյալ մասնիկների հատկություններով դրանց ուղղության կանխատեսման հարցերին։ Առաջարկել է օրգանական ռեակցիաների ուղղության և տարածաքիմիայի առաջին ընդհանրական իոնական-զույգային վարկած։ Հայտնաբերել է a-էֆֆեկտը 1,3-դիօքսնների վերացիկլումը պիրանային միացությունների, մի շարք գերակտիվ կատալիզատորներ և շուրջ երկու տասնյակ բուրավետ նյութեր, որոնցից վարդի իզոօքսիդն արտադրվել և օգտագործվել է Ռուսաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==