armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Յունիոն շրջան (Փենսիլվանիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յունիոն շրջան (այլ կիրառումներ)Յունիոն շրջան (անգլ.՝ Union County), ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 821 կմ² է, բնակչությունը՝ 44.947 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լուիսբուրգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1813 թ.։
Բոյուքդերե (գետակ)

Բոյուքդերե, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Եփրատի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակ Զարդակլիդերե գետի ձախ օժանդակը։ Վերջինիս մեջ է թափվում նրա վերին հոսանքի շրջանում։ Սկիզբ է առնում Չիման լեռնաշղթայից։


== Ծանոթագրություններ ==
Ազատ Լեյլոյան

Ազատ Արտաշեսի Լեյլոյան (դեկտեմբերի 20, 1926(1926-12-20), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2011), հայ նկարիչ, մանկավարժ։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1990), պրոֆեսոր (1988)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ազատ Լեյլոյանը ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Լենինականում։ Սովորել է Երևանի № 17 դպրոցում։ Սևաստոպոլի զենիթա-հրետանային ուսումնարանի քառամսյա դասընթացները վերջացնելուց հետո նա 1-ին Ուկրաինական ռազմաճակատի 31-րդ հատուկ պահեստային գնդում որպես շարքային զինվոր կռվել է թշնամու դեմ հայրենիքի արևմտյան սահմաններում, դեկտեմբերին ծանր վիրավորվել է  և տեղափոխվել № 1742 էվակոհոսպիտալ (Ուֆա)։ Ապաքինվելուց հետո զինծառայությունն անց է կացրել Տամբովի հրետանային տեխնիկական ուսումնարանում և № 1414 էվակոհոսպիտալում։ Պարգևատրվել է  մարտական և աշխատանքային մի շարք մեդալներով։
1952 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1957 թվականին՝ Լենինգրադի բարձրագույն գեղարդյունաբերական ուսումնարանը։ 1958-1963 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Արվեստի ինստիտուտի գիտաշխատող, 1963 թվականին` Հատուկ գեղագիտության նախագծային բյուրոյի (1966 թվականից՝ Համամիութենական տեխնիկական գեղագիտության ինստիտուտի մասնաճյուղ) հիմնադիրներից և մինչև 1968 թվականը՝ մեքենաշինության ու սարքաշինության դիզայնի բաժնի վարիչ, 1968-1969 թվականներին՝ Հայգովազդվարչության գլխավոր նկարիչ։ 1965 թվականից դասավանդել է ԵԳԹԻ-ում, 1968-1986 թվականներին՝ դեկան, 1980-1985 և 1990-2003 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Ստեղծագործել է դիզայնի, դեկորատիվ կիրառական արվեստների («Մրգի սպասք», 1957, Սանկտ Պետերբուրգ, «Խորհրդային Հայաստան», սափոր, 1961, «Տոնական», սպասք, 1979) և խեցեգործության բնագավառներում։
Հեղինակ է Դվինի, Գառնիի, Կարմիր բլուրի, Անիի և այլ հնավայրերից պեղված նյութական մշակույթի նմուշների գիտական չափագրությունների։


== Ծանոթագրություններ ==
Անգարա-Բուրուն

Անգարա-Բուրուն, լեռնագագաթ Ղրիմի լեռների հիմնական լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, տեղաբաշխված է Չատիր-Դաղ զանգվածի արևելյան մասում, Վերին Կուտուզովկա ավանից (Ալուշտա) 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Գագաթը կոնաձև է, զառիվայր հարավային և արևմտյան լանջերով, արևելյան մասը զառիվեր ժայռոտ պատեր են, որոնք իջնում են մինչև անտառոտ ստորոտները։
Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1453 մ է։ Կազմված է կրաքարերից։ Ստորոտներին հաճարենու անտառներ են, գագաթային մասը ծածկված է լեռնային մարգագետիններով։
Անվանումը ծագում է Անգարա գետից, որն էլ իր հերթին ծագում է թուրքերեն անգարա - «ճեղք», «ձոր», «կիրճ» բառից։


== Անգարա-Բուրուն լեռան մոտ գտնվող հայտնի վայրեր ==
Գեղձիի ձոր - ոչ մեծ կիրճ Անգարա-Բուրունի գագաթից հյուսիս, Չատիր-Դաղի հարավային լանջերին։ Մի մասում աճում են գեղձիներ։
Հաճարենիների բացատ - զբոսաշրջիկական կայանատեղի Անգարա-Բուրունի ստորոտում, գագաթից հարավ-արևելք։
Դպրոցական բացատ - զբոսաշրջային կայանատեղի Անգարա-Բուրունի ստորոտում, գագաթից հարավ։


== Տես նաև ==
Շաքարագլուխ (Ղրիմ, Անգարա-Բուրուն)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Դենիայի տայֆա

Դենիայի տայֆա, եղել է միջնադարյան թագավորություն Իսպանիայի տարածքում 1010-1227 թվականներին (տայֆայի առաջին փուլ), որը կառավարում էր Վալենսիայի ափամերձ տարածքների մի մասը և Իվիսան։ Մայրաքաղաքը եղել է Դենիան, տայֆայի տարածքները ներառում էին Բալեարյան կղզիները և մայրցամաքային Իսպանիայի փոքր մասը։


== Պատմություն ==
Տայֆան ստեղծվել է 1010 թվականին Կորդովայի խալիֆայության անկումից հետո, ազատ արձակված ստրուկ Մուջահիդ ալ-Սիկլաբիի կողմից, ով նաև եղել է նախկին խալիֆայության բարձրաստիճան համակարգողը, ով հավանաբար ունեցել է սլավոնական արմատներ, քանի որ արաբները սլավոններին կոչել են Սիկլաբ/Սիկլավ։ 1011 թվականին Դենիան առաջին տայֆան էր, որը բաց թողեց մետաղադրամներ։ Թագավորությունը ուներ ուժեղ նավատորմ, որը 1015 թվականին օգտագործեց Բալեարյան կղզիները գրավելու համար, այնուհետև ներխուժեցին Սարդինիա։ Տայֆան կղզու հյուսիսում հիմնեց ռազմական ճամբար, որպես հիմք մյուս հարձակումների համար դեպի Պիզայի հանրապետություն, սակայն կղզու այս մասը վերանվաճեցին Պիզայի և Ջենոայի նավատորմերի կողմից։ Կռվի ժամանակ գերի է վերցվում Մուջահիդի ժառանգ Ալի Իկբալ ալ-Դաուլան և կարողացավ ազատվել միայն 1032 թվականին։ Այս ընթացքում տայֆայի նավերը մի քանի հարձակում ձեռնարկեցին Լիգուրիայի և Տոսկանայի ափերի վրա։
1020-ականներին տայֆան օգտագործեց առավելությունը Վալենսիայի տայֆայի ղեկավարների մահվան և գրավեց թագավորության հարավային մասերը, որոնք նա զբաղեցրեց երկու տարվա ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Համանուններ

Համանուններ (հին հունարեն՝ ὁμός — նման + ὄνομα — անուն), նույն գրությունը կամ արտասանությունն ունեցող այն բառերը, որոնք տարբերվում են իմաստով կամ քերականորեն կամ և՛ իմաստով, և՛ քերականորեն միաժամանակ։ Երկու և ավելի համանունները կազմում են համանունների շարք, որոնք կարող են լինել երկանդամ, եռանդամ, քառանդամ և այլն։ Ժամանակակից հայերենում գերակշռում են երկանդամ շարքերը։
Համանունությունը՝ որպես լեզվական ընդհանուր իրողություն, կարող է վերաբերել ոչ միայն բառերին, այլ նաև քերականությանը՝ ձևաբանությանն ու շարահյուսությանը։ Ըստ այդմ էլ տարբերում են բառային և քերականական համանուններ։ Օրինակ ափ համանունը ունի ծովի և ձեռքի ափ իմաստները, մարտ՝ որպես ամիս, և մարտ՝ որպես պայքար։


== Համանունների դասակարգումն ըստ հնչման և գրության նույնության ==
Ըստ հնչման և գրության համանունները բաժանվում են հետևյալ տիպերի․

Բուն համանուններ կամ նույնանունները տարբեր իմաստներ ունեցող այն բառերն են, որոնք և՛ նույն կերպ են գրվում,և՛ հնչում։ Օրինակ՝ ա) 1. Բուն (ծառի), 2. Բուն (բույն, որջ), 3. Բուն (իսկական), բ)1. Նվագ (նվագելը, երաժշտություն), 2. Նվագ (անգամ, հեղ)։
Նույնագիր կամ համագիր բառեր (հուն.` homos - նույն, նույն կերպ, graphŌ - գրում եմ)- այն բառերն են, որոնք ժամանակակից հայերենում գրությամբ նույնն են, բայց տարբերվում են արտասանությամբ։ Օրինակ` ա) 1. միակնություն (մի-ակնություն - մեկ աչք ունենալը), 2. Միակնություն (միա-կընություն, մեկ կին ունենալը)։
Նույնահունչ կամ համահունչ բառեր (հուն.` homos - նույն, նույն կերպ, phŌne - ձայն, հնչյուն) - այն բառերը, որոնք տարբերվում են գրությամբ, բայց նույնն են հնչումով կամ արտասանությամբ։ Օրինակ` ա) 1. Ախտ (հիվանդություն), 2. Աղտ (կեղտ) բ) Անոթ («անօթ», աման), 2. Անօդ («անօթ», օդազուրկ)։Այս կարգի բառերի նույնահնչությունը ժամանակակից հայերենում հիմնականում առաջանում է ձայնեղների խլացման, խուլերի ձայնեղացման, խուլերի շնչեղացման հնչյունական օրինաչափությունների հիման վրա։


== Համանունների ձևաբանական-ձևույթաբանական դասակարգում ==
Բացարձակ համանուններ - իմաստով տարբեր, բայց գրությամբ ու արտասանությամբ նույն այն բառերն են, որոնց մեջ համընկնում է քերականական ձևերի ամբողջ համակարգը։ Օրինակ՝ ա) Ափ (ձեռքի ափ), 2. Ափ (ջրի եզր), բ) Վարել (հողը հերկել), 2. Վարել (կառավարել)։
Մասնակի համանուններ - իմաստով տարբեր, բայց գրությամբ ու արտասանությամբ նույն այն բառերն են, որոնք համընկնում են իրենց ոչ բոլոր քերականական կարգերով ու ձևերով։ Օրինակ՝ ա) 1. Անել (կատարել), 2. Անել (անելանելի, դժվարին), բ) 1. Սեր (զգացմունք), 2. Սեր (կաթի)։
Բառական և քերականական համանուններ - համանունների շարք են կազմում հնչյունական նույն կազմն ունեցող բառն ու բառաձևը։ Օրինակ՝ ա) 1. Անցավ («անցնել» բայի սահմանական եղանակի անցյալ կատարյալի երրորդ դեմք), 2. Անցավ (առանց ցավի, ածական), բ) 1. հորդ (առատ), 2. հորդ (քո հորը)։Հայերենում բառաքերականական համանունների առաջացման պատճառ են դառնում հոլովման, խոնարհման և հոդառության ժամանակ բառի կրած փոփոխությունները։


== Աղբյուրներ ==
Ա. Սուքիասյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Երևան, 2008, էջ 114-121։
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։
Վաշինգտոն շրջան (Կենտուկի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վաշինգտոն շրջան (այլ կիրառումներ)Վաշինգտոն շրջան (անգլ.՝ Washington County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 780 կմ² է, բնակչությունը՝ 11.717 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սպրինգֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1792 թ.։
Օբերաու

Օբերաու  (գերմ.՝ Oberau), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Գարմիշ Պարտենկիրխեն շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3006 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 17,86 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 80 126։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Մատերկա

Մատերկա (ռուս.՝ Маттерка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Անդոզերո գետի ափում։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ունժա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Վոլգա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010200212110000008101
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110000810
Ավազանի կոդը - 08.01.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ադլջևազի գավառ

Ադլջևազ, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթում։ Գավառը տարածվում էր Սիփան լեռան ստորոտներում։ Գավառը բաղկացած էր 3 գավառակներից։
1890-ական թվականներին ուներ 44 գյուղ և 12697 բնակիչ, որից հայեր` 8552, քրդեր` 4000, իսկ մնացածն այլազգիներ։
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։ Զբաղվում էին նաև այգեգործությամբ արհեստներով և առևտրով։
Բնակիչների մեծ մասը զոհ է գնացել 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ փոքր մասը կարողացել է գաղթել Արևելյան Հայաստան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վլադիմիր Ռեզնիչենկո

Վլադիմիր Ռեզնիչենկո (ռուս.՝ Влади́мир Измайлович Резниче́нко, հուլիսի 27, 1965(1965-07-27), Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային սուսերամարտիկ։


== Կարիերա ==
Սեուլի օլիմպիադայում Վլադիմիրը Անդրեյ Շուվալովի, Պավել Կոլոբկովի, Միխայիլ Տիշկոյի և Իգոր Տիխոմիրովի հետ միասին նվաճել է արծաթե մեդալ։ Անհատական մրցակցությունում 8-րդն էր։ 1990 թվականին նա նվաճել է ոսկե մեդալը։ 1992 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում Ռեզնիչենկոն դարձյալ ոսկե մեդալ է նվաճել՝ այս անգամ արդեն հանդես գալով Գերմանիայի թիմի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Sports-Reference.com կայքում Archived 2020-04-17 at the Wayback Machine.
Ֆեմտո

Ֆեմտո-ն (դան․՝ femten - «տասնհինգ») (հայերեն նշանակումը՝ ֆ, միջազգային նշանակումը՝ f) տասնորդական նախածանց է, որը փոքրացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1015(1 000 000 000 000 000) անգամ, կամ, որ նույնն է, բազմապատկում է 10−15(0.000 000 000 000 001) արտադրիչով։
Օրինակ՝

1 ֆեմտովայրկյան = 10-15 վայրկյանկամ կրճատ գրելաձևով՝

1 ֆվ = 10-15 վ


== Տես նաև ==
Տասնորդական նախածանցներ


== Ծանոթագրություններ ==
Խոբոտնայա

Խոբոտնայա (ռուս.՝ Хоботная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետի երկարությունը 22 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300112103000025841
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103002584
Ավազանի կոդը - 03.02.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Փարսման Մանդակունի

Փարսման Մանդակունի (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ - 5-րդ դար), հայ նախարար Մարզպանական Հայաստանում, Մանդակունիների իշխանական տոհմից, Սահակ Մանդակունու եղբայրը։ Հայոց սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի կողմնակիցը և զինակիցը Վարդանանց պատերազմում։ 451 թվականի մայիսի 26-ին, Փարսման Մանդակունին մասնակցել է Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորած Ավարայրի ճակատամարտին հայ նախարարների և սեպուհների հետ միասին։ Ճակատամարտից հետ, այլ նախարարների հետ 12 տարի բանտարկվել է Պարսկաստանում և 463 թվականին ազատ արձակվելով ետ է վերադարձել Հայաստան։


== Ավարայրի ճակատամարտ ==
Երբ Մուշկան Նյուսալավուրտի գլխավորած պարսկական բանակն առաջանում է դեպի Հեր և Զարևանդ գավառները, Վարդան Մամիկոնյանը լուր է ստանում այդ մասին և արագորեն իր նիզակակիրներին հրամայում իրենց գնդերով իջնեն Արտազի դաշտ, եկող բանակի դեմը առնելու համար։ Վարդան Մամիկոնյանը առաջանում է և իր հետևից հետզհետե հասնում ու խմբվում են Ներշապուհ Արծրունին, Խորեն Խորխոռունին, Արտակ Պալունին, Վահան Ամատունին, Թաթուլ Դիմաքսյանը, Արշավիր Արշարունին, Շմավոն Անձևացին, Տաճատ Գնթունին, Ատոմ Գնունին, Խոսրով Գաբեղյանը, Կարեն Սահառունին, Հմայակ Դիմաքսյանը, Գազրիկ Դիմաքսյանը, Ներսեհ Քաջբերունին, Փարսման Մանդակունին, Արսեն Ընծայենին, Այրուկ Սլկունին, Վրեն Տաշրացին, Ապրսամ Արծրունին, Խուրս Սրվանձտյանը և Շահ ախոռապետը։ Այս իշխաններից բացի գալիս են նաև Վահևունյաց, Ռշտունյաց, Տրպատունյաց, Քողյաց և Ակեացիների գնդերը, որոնց գլխավորների անունները չի հիշվում։
Ավարայրի ճակատամարտից հետո, 452 թվականին՝ Պարսկաստանում ատյանի կանչված հայ նախարարների թվում էին Փարսման ու Սահակ Մանդակունի եղբայրները և 35 այլ ավագ նախարարներ ու սեպուհներ, որոնք բանտարկվեցին Հազկերտ Բ-ի կողմից Պարսկաստանում։ 463 թվականին Փարսման Մանդակունին ազատ արձակվելով ետ է վերադարձել Հայաստան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1944, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 196
«Եղիշեի Վարդանանց պատմությունը», թարգմ. և ծանոթ.՝ Ե. Տեր-Մինասյանի, Երևան, 1958, Գլուխ Ե, էջ 91, Գլուխ Է, էջ 171
«Ղազար Փարպեցու Պատմութիւն Հայոց եւ Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան», Թիֆլիս, 1907/1908, Դրվագ Բ, գլուխ Խե, էջ 185
Աշլենդ (Օհայո)

Աշլենդ (անգլ.՝ Ashland), քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Օհայո նահանգի Աշլենդ շրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքի մակերեսը կազմում է 29,1 կմ², որից 28,9 կմ²-ը (99,47 %) ցամաքային է, իսկ 0,16 կմ²-ը (0,53 %)՝ ջրային։ 2009 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 21 741 մարդ։
Քաղաքում գործում է մեկ հիվանդանոց, մեկ հրշեջ կայան, մեկ ոստիկանական տեղամաս և հինգ այգի։


== Պատմություն ==
Ի սկզբանե Աշլենդը կրում էր Յունիոնթաուն անվանումը, սակայն այն ստիպված էին վերանվանել, քանի որ նահանգում արդեն կար համանուն քաղաք։ Նոր անվանումն առաջարկել է կոնգրեսական Հենրի Քլեյը (այդպես է կոչել նաև իր ագարակը Կենտուկիում)։ Քաղաքն ինկորպորացվել է 1916 թվականին։


== Ժողովրդագրություն ==

Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների, Աշլենդում ապրել է 21 249 մարդ, 8327 ընտանիք։ Բնակչության միջին խտությունը կազմել է մոտ 791,9 մարդ/քառակուսի կիլոմետր։ Աշլենդի ռասայական կազմը, ըստ մարդահամարի տվյալների, բաշխվել է հետևյալ կերպ. սպիտակամորթներ՝ 96,35 %, սևամորթ կամ աֆրոամերիկացիներ՝ 1,19 %, բնիկ ամերիկացիներ՝ 0,13 %, ասիացիներ՝ 1,05 %, Խաղաղօվկիանոսյան կղզիներից եկածներ՝ 0,05 %, խառը ցեղերի ներկայացուցիչներ՝ 0,91 %, այլ ազգություններ՝ 0,32 %: Քաղաքի բոլոր բնակիչների 0.85 %-ը կազմել են իսպանախոսները։
8327 տնային տնտեսություններից 29,1 %-ում դաստիարակվել են մինչև 18 տարեկան երեխաներ, 48,3 %-ը համատեղ բնակվող ամուսնական զույգեր էին, ընտանիքների 11,4 %-ում կանայք ապրել են առանց ամուսինների, իսկ 36,8 %-ն ընտանիք չի ունեցել։ Մարդահամարի ժամանակ ընտանիքների ընդհանուր թվի 31,8 %-ն ապրել է ինքնուրույն, ընդ որում՝ 13,8 %-ը կազմել են 65 և բարձր տարիքի միայնակ տարեց մարդիկ։ Տնային տնտեսությունների միջին չափը կազմել է 2,32 մարդ, իսկ ընտանիքների միջին չափը՝ 2,92 մարդ։
Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը, ըստ տարիքային խմբի, բաշխվել է հետևյալ կերպ. 22,6 %՝ 18 տարեկանից ցածր, 15,4 %՝ 18-24 տարեկան բնակիչներ, 25,1 %՝ 25 տարեկանից մինչև 44 տարեկան, 20,3 %՝ 45-ից մինչև 64 տարեկան և 16,6 %՝ 65 և բարձր տարիքի բնակիչներ։ Բնակիչների միջին տարիքը 35 տարեկանն է։ Աշլենդում յուրաքանչյուր 100 կանանց բաժին է ընկնում 87,2 տղամարդ, ընդ որում՝ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր հարյուր կանանց բաժին է ընկնում 18 տարեկանից բարձր 82,0 տղամարդ։
Մեկ տնային տնտեսության միջին եկամուտը քաղաքում կազմել է 34 250 ԱՄՆ դոլար, իսկ մեկ ընտանիքի միջին եկամուտը՝ 42 755 ԱՄՆ դոլար։ Ընդ որում, տղամարդիկ տարեկան ունեցել են 33 634 ԱՄՆ դոլար միջին եկամուտ, իսկ կանայք՝ 21 781 ԱՄՆ դոլար։ Մեկ շնչին ընկնող եկամուտը քաղաքում կազմել է տարեկան 16 760 ԱՄՆ դոլար։ Քաղաքում ընտանիքների ընդհանուր թվի 7,9 %-ը և բնակչության ամբողջ թվաքանակի 10,5 %-ը մարդահամարի պահին աղքատության նշագծից ցածր է եղել, ընդ որում՝ նրանց 13,7 %-ը 18 տարեկանից փոքր է եղել, իսկ 9,1%-ը՝ 65 և բարձր տարիքի։


== Կառավարում ==
Քաղաքը կառավարվում է քաղաքապետի և հինգ մարդուց բաղկացած քաղաքային խորհրդի կողմից։


== Տրանսպորտ ==
Աշլենդի գործարար կենտրոնից 5,6 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Աշլենդ շրջանի օդանավակայանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Աշլենդի համալսարան
Samaritan Hospital
Ashland Montessori School
Լոգան Մարշալ Գրին

Լոգան Մարշալ Գրին (անգլ.՝ Logan Marshall-Green, նոյեմբերի 1, 1976(1976-11-01), Չարլստոն, Հարավային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր, որը առավել հայտնի է «Պրոմեթևս», «Թարմացում» ֆիլմերով և «Վարձկան Քուորին» հեռուստասերիալում խաղացած գլխավոր դերով։


== Կենսագրություն ==
Մարշալ Գրինը ծնվել է Հարավային Կարոլինայի Չարլսթոն քաղաքում և մեծացել Ռոդ Այլենդում։ Ունի երկվորյակ եղբայր՝ Թեյլորը։ Մարշալ Գրինը հաճախել է Թենեսիի համալսարան և Քոնեքթիքութի ազգային թատերական ինստիտուտ, իսկ Նյու Յորքի համալսարանին կից կողմից «Տիշ» արվեստի դպրոցում՝ գեղարվեստի բակալավրի աստիճան։
2019 թվականին  «Հետևիր ճանապարհին» ֆիլմում նկարահանվել է Իթան Հոուքի գլխավոր դերով։


== Անձնական կյանք ==
Հանդիպել է դերասանուհի Մարիսա Թոմեյի հետ։
2012 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Մարշալ Գրինն ամուսնացել է դերասանուհի Դայան Գաետայի հետ և որդեգրել է նրա արտամուսնական դստերը՝ Կուլա Մեյին։ 2014 թվականի ապրիլի 11-ին զույգն ունեցել է որդի՝ Թենեսի Լոգան Մարշալ Գրինը։ 2019 թվականի ապրիլի 5-ին Դայանը ամուսնալուծության հայտ է ներկայացրել ամուսնու՝ դերասանուհի և պարուհի Սառա Հեյի հետ դավաճանության պատճառով, միաժամանակ մեղադրել է  նրան կոպիտ վերաբերմունքի մեջ։ 2019 թվականի հուլիսի 23-ին ամուսնալուծության վարույթը պաշտոնապես ավարտվել է, որից հետո Դայանը վերականգնել է իր օրիորդական ազգանունը։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություն ==
Օխար-Խիլար-Տարլասի

Օխար-Խիլար-Տարլասի, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնաշղթայումում, Օլթի քաղաքից 12 կմ եր, Օւթիի գետի աջակողմյան վտակներից մեկի հովտում։ Լան ջեր ը մասամբ անտառապատ են։ Նշանակված է Կոկկասի 5-վերստանոց քարտեգամ։


== Ծանոթագրություններ ==
Թփիկ

Թփիկ, հայկական անուն։ Հայերեն թուփ բառի փաղաքշական ձևն է։ Սեռն ու թվականն անհայտ է։ Հիշատակված է մեկ անգամ։


== Ծանոթագրություններ ==
Միշել Բրանչ

Միշել Բրանչ (անգլ.՝ Michelle Branch, հուլիսի 2, 1983(1983-07-02), Ֆինիքս, ԱՄՆ), ամերիկացի երգչուհի և կիթառահարուհի։ 2003 թվականին «The Game of Love» երգի համար, որը ձայնագրել է Կառլոս Սանտանայի հետ համատեղ, արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի։


== Կարիերա ==
Ծնվել է 1983 թվականի հուլիսի 2-ին (ԱՄՆ Արիզոնա նահանգի Սեդոնա քաղաքում)։ Ծնողներն են Դավիթ և Պեգի Բրանչները։ Միշելի հայրն ունի իռլանդական արմատներ, իսկ մայրը՝ հոլանդաինդոնեզական և ֆրանսիական ծագում։
2000-ական թվականների սկզբին Բրանչը թողարկել է երկու հաջողված ալբոմ՝ The Spirit Room և Hotel Paper, ինչպես նաև մի քանի սինգլ, որոնք սկիզբ են դրել նրա երաժշտական կարիերային։ 2003 թվականին առաջադրվել է «Գրեմմի» մրցանակի «Լավագույն նոր արտիստ» անվանակարգում։ Ամուսնության հետ կապված՝ երգչուհին 2004 թվականին ընդհատել է իր կարիերան։
2005 թվականին իր ընկերուհու՝ Ջեսիկա Հարպի հետ միասին հիմնել է The Wreckers քանթրի-դուետը, որը «Leave the Pieces» սինգլի համար առաջադրվել է «Գրեմմի» մրցանակի։ Չնայած իր ունեցած հաջողությանը, խումբը 2007 թվականին լուծարվել է, ինչից հետո Բրանչը շարունակել է իր մեներգային կարիերան։
Բրանչը նաև նկարահանվել է մի շարք այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Հմայվածները» և «Բաֆի՝ վամպիրների կործանիչ» սերիալները։
2016 թվականի դեկտեմբերին Entertainment Weekly ամսագիրը հայտարարել է երգչուհու նոր ալբոմի՝  Hopeless Romantic-ի թողարկման մասին, որը արդյունքում թողարկվել է 2017 թվականի ապրիլի 7-ին։


== Անձնական կյանք ==
2004-2015-ական թվականներին Միշելը ամուսնացած է եղել Թեդի Լանդաուի հետ, որի հետ համատեղ ունի դուստր՝ Օուեն Իզաբել Լանդաուն (03.08.2005)։
2019 թվականի ապրիլի 20-ից Միշելն ամուսնացած է երաժիշտ Պատրիկ Քարնիի հետ, որի հետ մինչ ամուսնությունը հանդիպել է չորս տարի։ Ամուսիններն ունեն որդի՝ Ռիս Ջեյմս Քարնին (28.08.2018)։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
2000՝ Broken Bracelet
2002՝ The Spirit Room
2003՝ Hotel Paper
2017՝ Hopeless Romantic


=== Մինի ալբոմ ===
2010՝ Everything Comes and Goes


=== Սինգլներ ===
2001՝ Everywhere
2002՝ All you wanted
2002՝ Goodbye to you
2002՝ Shaman
2002՝ The Game Of Love (Կառլոս Սանտանայի հետ համատեղ)
2003՝ Are you happy now?
2003՝ Breathe
2003՝ Breathe — The Remixes
2004՝ One of These Days
2004՝ ’Til I Get Over You


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


=== Grammy Awards ===


=== MTV Video Music Awards ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Միշել Բրանչ (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Նիկոլաևսկայա (Ռոստովի մարզ)

Նիկոլաևսկայա (ռուս.՝ Николаевская), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Նիկոլաևվսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 3619 մարդ։ Հիմնվել է 1836 թ.։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1672 թ.։
Մուտնայա (Գուդիրվոժի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մուտնայա (այլ կիրառումներ)Մուտնայա (ռուս.՝ Мутная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Գուդիրվոժ գետի աջ ափին՝ 70 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 31 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061623
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006162
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սոչիմիլկո լիճ

Սոչիմիլկո լիճ, Շոչիմիլկո լիճ (իսպ.՝ Lago de Xochimilco), Մեխիկոյի ջրային ավազանը կազմող Մեքսիկայի հինգ լճերից մեկը։ Գտնվում է Մեխիկոյի Սոչիմիլկո շրջանում։


== Երկրաբանական տվյալներ ==
Սոչիմիլկո լիճը ներառված է հետևյալ պատմական լճերի շարքում՝

Տեսկոկո լիճ (Lake Texcoco)— աղի
Զումպանգո լիճ (Lake Zumpango)
Սալտոկան լիճ (Lake Xaltocan)
Չալկո լիճ (Lake Chalco ) — քաղցրահամ


== Մեզոամերիկա ==
Այս լճերը կազմել են Մեզոամերիկական մշակույթի մաս՝ թեոթիհուականների, տելտեկների, ացտեկների։
Ծանծաղ ջրերի և քաղցրահամ աղբյուրների շնորհիվ Սոչիմիլկո լիճը նախակոլոմբոսյան շրջանում եղել է Չինամպա մեզոամերիկական գյուղատնտեսության կենտրոնը։ Այդ իսկ պատճառով այս տարածաշրջանը վերահսկվել է ացտեկների կողմից 1432-1440 թվականներին՝ ացտեկ Hueyi Tlatoani, Itzcóatl տիրապետության օրոք։


== Իսպանական գաղութ ==
1521 թվականին, երբ իսպանացիները գրավեցին Մեքսիկան, ոչնչացրեցին ամբարտակները, ջրարգելակ դարպասները, և Չինամպա այգիները դարձան ամայի։


== Մեր ժամանակներ ==
Մեքսիկայի հովտի հինգ լճերը գրեթե անհետացել են, ցամաքել՝ խուսափելով վարարումներից, բացառությամբ Սոչիմիլկո լճի։ Այս լճի ջրանցքներում պահպանվել են որոշ Չինամպա այգիներ։
Սոչիմիլկո գետը Մեխիկոյի քաղաքային զբոսայգու մաս է կազմում՝ որպես ջրային և ցամաքային հանգստի գոտի։ Մարդիկ բազմագույն լաստանավերով ջրային զբոսանքներ են կատարում պահպանված ջրանցքներով։
Սոչիմիլկո էկոլոգիական զբոսայգին և բույսերի շուկան ստեղծվել է որպես բնապահպանական արգելավայր և զբոսայգի։ Չապուլտեպեկ զբոսայգուց հետո 2-րդ ամենամեծ զբոսայգին է։ 13 հեկտար տարածք է զբաղեցնում Սոչիմիլկո բույսերի շուկան, որն ամենամեծն է Լատինական Ամերիկայում։ Շուկան գտնվում է Չինամպա գյուղատնտեսական գոտում։


== Պահպանում ==

1984 թվականին Մեքսիկայի կառավարությաունը տարածքը հռչակեց կենսաբանական արգելավայր։ 1987 թվականին այն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգությունների ցանկում։
Սոչիմիլկո լճում է բնակվում Մեքսիկայի էնդեմիկ խլուրդ սալամանդրների ընտանիքին պատկանող Ակսոլոտը (Axolotl)։ Մինչև Չալկո լճի չորանալն այս ցեղատեսակն ապրում էր այդ լճում։ 2008 թվականին Ակսոլոտը դասվեց անհետացող ցեղատեսակների շարքում։ 2014 թվականին կատարված հետազոտության արդյունքում չի հաջողվել ցեղատեսակի որևէ նմուշ գտնել։


== Տես նաև ==
Սոչիմիլկո


== Արտաքին հղումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
(6957) 1988 HA

(6957) 1988 HA, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի ապրիլի 16-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,531826 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3178 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7459 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1471,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244655 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,21° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6957) 1988 HA աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սիս (այլ կիրառումներ)

Սիս եզրը կարող է վերաբերել.

Սիս - Կիլիկյան Հայաստանի մայրաքաղաք
Սիս - Փոքր Արարատ լեռ
Սիս - գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում
Սիս - գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամախիի շրջանում
Բատայսկի պատմության թանգարան

Բատայսկի պատմության թանգարան (ռուս.՝ Батайский музей истории), թանգարան ՌԴ Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում։ Թանգարանի ժամանակակից շենքը գտնվում է քաղաքի մշակույթի և հանգստի զբոսայգում, հասցեն` Կիրովի փող., 51ա։


== Պատմություն ==
Առաջին թանգարանը Բատայսկում բացվել է 1966 թվականին և գտնվել է տեղի կինոթատրոնում։ Սկզբնական անունը եղել է «Հեղափոխական, մարտական և աշխատանքային փառքի թանգարան»։ Տեղավորված է եղել ընդամենը երկու սենյակներում, իսկ ֆոնդում եղել է ընդամենը մոտ 400 ցուցանմուշ։ Թանգարանի ժամանակակից շենքը կառուցվել է 1979 թվականին։ Բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի ապրիլի 22-ին։
Ժամանակակից անվանումը թանգարանը կրում է 1993 թվականից։ Այս պահին ցուցասրահների մակերեսը 430 մ² է։


== Թանգարանի ցուցադրություն ==
Թանգարանի բոլոր ցուցադրությունների հիմք են քաղաքի պատմության, ազգագրության, հնագիտության մասին պատմող ցուցանմուշները։ Թանգարանի ֆոնդերում կա Բատայսկի պատմությանը նվիրված մոտ 9 հազար վավերական փաստաթուղթ։
Թանգարանում կա երեք ցուցասրահ.

Մարտական փառքի սրահ. ներկայացված են Քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմների ժամանակների ցուցանմուշներ, զոհվածների անուններով հուշապատը։ Սրահում ժամանակ առ ժամանակ անցկացվում են հանդիսավոր միջոցառումներ, պատերազմների վետերանների հանդիպումներ և որոնողական խմբերի նիստեր։
Գավառագիտության սրահ
Ցուցահանդեսների սրահՑուցադրությունները.

Բատայսկի ավիացիոն դպրոցի (Բարանովի անվան քաղաքացիական օդատորմիղի ուսումնարան) և Սերովի անվան օդաչուների ռազմական ավիացիոն բարձրագույն ուսումնարանի պատմությունը։ Հատկանշական է նրանով, որ այնտեղ սովորել են այնպիսի հռչակավոր օդաչուներ, ինչպիսիք են Ալեքսեյ Մարեսևը, որը դարձել է Բորիս Պոլևոյի «Պատմություն իսկական մարդու մասին» վիպակի գլխավոր հերոսի նախատիպը, աս օդաչու Գրիգորի Դոլնիկովը։
Առաջին տիեզերագնաց օդաչուներ Վլադիմիր Կոմարովի, Եվգենի Խրունովի, Վիկտոր Գորբատկոյի անձնական իրերը։
Բատայսկի երկաթուղային հանգույցի պատմության ցուցանմուշները։ Վլադիկավկազի երկաթուղին, որը 1875 թվականին կառուցվել էր Ալեքսանդր II կայսրի հրամանով, անցնում էր Բատայսկով, որը դարձավ խոշոր երկաթուղային հանգույց և «դարպաս» դեպի Կովկաս։
Ազգագրական ցուցադրություն։ Այստեղ ներկայացված ցուցանմուշները նվիրված են Բատայսկի և նրա շրջակայքի բնակիչների ավանդույթներին և կենցաղին` հին կահույք, գյուղացու աշխատանքային գործիքներ, եկեղեցական և դեկորատիվ-կիրառական կենցաղի առարկաներ։
Բատայսկցի նկարիչ Նիկոլայ Լոսևսկու աշխատանքների մշտական ցուցահանդես։


== Ծանոթագրություններ ==
Յալչինո (գյուղ, Իրտյուբյակսկի գյուղխորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅալչինոՅալչինո (ռուս.՝ Ялчино, բաշկիրերեն՝ Ялсы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 166 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սիվտիկին

Սիվտիկին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հակոբ վարդապետ Ջալալյանց Աստապատցու խեցեգործարան

Հակոբ վարդապետ Ջալալյանց Աստապատցու խեցեգործարան, գործարան Նախիջևանում։  Գործել է XIX դարի վերջերին Նախճավան գավառի Աստապատ ավանում։ Արտադրվել են զանազան տեսակի խեցեգործական իրեր, որոնցից մի քանիսը պահպանվում են Հայաստանի Հանրապետության պատմության պետական թանգարանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիտեգրայի շրջան

Վիտեգրայի շրջան (ռուս.՝ Вытегорский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վոլոգդայի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վիտեգրա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 13100 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 29058 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,22 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Աստերոիդների ցանկ (29001-29100)

Աստերոիդների ցանկ (28901-29000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (29101-29200)
 Աստերոիդների ցանկ (28901-29000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (29101-29200)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (25001)-(30000)»։ www.minorplanetcenter.net
Լեխ Կոնոպինսկի

Լեխ Կոնոպինսկի (լեհ.՝ Lech Konopiński, մարտի 16, 1931(1931-03-16), Պոզնան, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն), լեհ բանաստեղծ, արձակագիր, երգիծաբան, մանկագիր, թարգմանիչ, խմբագիր, տնտեսագիտության դոկտոր (1973), Լեհաստանի գրողների միության, լրագրողների ընկերկցության անդամ  անդամ (1962), Ծիծաղի շքանշանի ասպետ, Գլորիա Արտիսի անվան մշակույթի վաստակավոր գործի մեդալակիր։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի շամանակ ընտանիքի հետ ապրել է Վարշավայում։ Հայրը զոհվել է 1944 թվականին, իսկ Լեխը մոր և եղբոր հետ տարհանվել է Գերմանիա՝ հարկադիր աշխատանքի։ Պատերազմից հետո վերադարձել են Պոզնան։
Ավարտել է Պոզնանի տնտեսագիտական համալսարանը։ 1957-1960 թվականներին եղել է «Կակտուս» երգիծական շաբաթաթերթի խմբագիրը, 1960-1965 թվականներին՝ «Gazeta Poznańska» թերթի խմբագիրը։ 1991 թվականին հրատարակել և խմբագրել է «Pyra» երգիծական ամսագիրը, այնուհետև «Filatelista Polski» թերթը։ 2010 թվականից «Warta» մշակութաբանական ամսագրի խմբագիրն է։
Հրատարակել է յոթ տասնակից ավելի գրքեր, որոնցից են՝ «Ակցիաներ և ռեակցիաներ», «Սիրամարգի աչիկները», մանուկների համար՝ «Հեքիաթային պատմություններ», «Կոնոպինսկին մանուկներին» և տասը գրքույկներ (մատենաշար) ամենափոքրերի համար՝ «Անցնելով գործի»։ 500 երգերի տեքստերի հեղինակ է։


== Լեխ Կոնոպինսկին հայերեն ==
Այո, սիրում եմ։ Որպես ձեռքսեղմում (լեհական պոեզիայի անթոլոգիա), Ե., «Արմավ», 2016, էջ 71-73։ Թարգմ.՝ Գագիկ Դավթյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Սամվել Սարգսյան (գործարար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Սարգսյան (այլ կիրառումներ)Սամվել Ֆրունզիկի Սարգսյան (հուլիսի 17, 1966(1966-07-17), Աղավնաձոր, Եղեգնաձորի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, գործարար, ՀՀ վարչապետի նախկին խորհրդական։


== Կրթություն ==
1987-1992 թթ. սովորել և ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի գյուղմեքենայացման ֆակուլտետը՝ ինժեներ-մեխանիկի որակավորմամբ։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1983-1984 թթ. - աշխատել է Աղավնաձոր գյուղի սովխոզում՝ որպես բանվոր։
1984-1986 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1993-1996 թթ. - զբաղվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։
1996-1997 թթ. - ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետարանի բնակարանային և կոմունալ տնտեսության բաժնի գլխավոր մասնագետ։
1997-2002 թթ. - ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետարանի քաղաքաշինության բաժնի պետ։
2002-2003 թթ. - ՀՀ հարկային պետական ծառայության Վայքի տարածքային հարկային տեսչության պետ։
2003 թ. հունիսին ՀՀ կառավարության որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզպետ։
2007 թ. հունիսի 6-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզպետի պաշտոնից։
2007 թ. մայիսի 12-ին ընտրվել է ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման պատգամավոր թիվ 39 ընտրատարածքից։ Պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի, ապա՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։
2014 թ. օգոստոսի 29-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի վարչապետի խորհրդական՝ հասարակական հիմունքներով։
Հանդիսանում է Մոսկվայի «Արարատ պարկ հայաթ» և Երևանի «Հայաթ փլեյս» հյուրանոցների սեփականատեր։2002-2006 թթ. եղել է «Օրինաց երկիր» կուսակցության անդամ։ 2006 թ. հունիսին «Օրինաց երկիր» կուսակցության կոալիցիայից դուրս գալու հետ կապված դուրս է եկել կուսակցությունից։ 2006 թվականից Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ է։


== Պարգևներ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (2015)


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պարրոթիա պարսկական

Պարրոթիա պարսկական (լատ.՝ Parrotia persica ( D C. ) C. A. M.), համամելազգիների ընտանիքի, պարրոթիա (երկաթածառ) ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 25 մ բարձրությամբ, լայն-ձվաձև սաղարթով և մոխրագույն կամ գորշավուն կեղևով ծածկված բնով։ Ճյուղերը ձիթականաչավուն են,
որոնք ավելի ուշ գորշանում են։ Երիտասարդ տարիքում ճյուղերը ծածկված են աստղաձև աղվամազով և սպիտակ ոսպնյակներով։ Վեգետատիվ բողբոջները իլիկաձև են, 6-11 մմ երկարությամբ, 2-4 արտաքին գորշ թեփուկներով, որոնք աստղաձև աղվամազով ծածկված լինելու հետևանքով թաղիքանման տեսք ունեն։ Գեներատիվ բողբոջները լայն-ձվաձև են, մինչև 8 մմ երկարությամբ։ Տերևները կաշվեկերպ են, հակառակ-ձվաձև կամ էլիպսաձև, ոչ սիմետրիկ, 5-12 սմ երկարությամբ և 3-8 սմ լայնությամբ, սրածայր, թեթևակի սրտաձև հիմքով, վերևից մուգ կանաչ, ծածկված թեթևակի աղվամազով, ներքևի կողմից ավելի բաց գույնի, ծածկված ավելի խիտ աստղանման մազմզուկներով (հատկապես ջղերի ուղղությամբ)։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 2-4 մմ-ի։ Վաղ գարնանը տերևները ձեռք են բերում գորշակարմրավուն գունավորում և ձմռանը պահպանվում են բույսի վրա։ Ծաղկում է մինչև տերևների բացվելը։ Ծաղիկները աննշան են, հավաքված կարճացած ընձյուղների ծայրերին, 2-5-ական գլխիկներով, շրջապատված գորշաթաղիքավոր, ձվաձև ծաղկակիցներով։ Պսակաթերթիկներ չունի, բաժակը զանգականման է, կազմված 5-7 թերթիկներից։ Առէջները 5-7-ն են, երկար թելիկներով և կարմիր փոշեպարկերով։ Սերմնարանը կիսացածրադիր է, երկու բնանի, դեպի դուրս ցցված երկու սռնակներով։ Պտուղը կլորա-օվալաձև է, 2 բնանի, երկսերմնանի փայտացած տուփիկ է 11-16 մմ երկարությամբ։ Սերմը ձվաձև է, սրածայր, բաց գորշավուն, փայլուն։ Ծաղկում է մարտին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։


== Տարածվածություն ==

Տարածված է Լենքորանի հարթավայրի հարավարևելյան հատվածում, շագանակատերև կաղնու հետ բարձրանալով լեռները մինչև 700 մ, առանձին դեպքերում հասնելով մինչև 1200 մ բարձրության։ Ցածրավայրերում առաջացնում է խիտ տնկարկներ։ Ենթանտառում աճում են զկեռենին, սզնին, տոսախը։ Ճյուղերը սկսվում են անմիջապես գետնի մակերեսից։ Հպվելով գետնին' դրանք հեշտությամբ արմատակալում են, երբեմն սերտաճելով միմյանց և հարևան ծառերի հետ։ Դանդաղ է աճում և 150 տարեկանում հազիվ հասնում է 15 մ բարձրության, 30-40 սմ բնի տրամագծով։ Ապրում է մինչև 200 տարի։ Հատելու դեպքում առատ բնային մացառներ է տալիս։ Լավ է տանում խուզումը և տրված ձևը երկար է պահպանում։ Բնափայտը ամուր է, վարդագույն։ Անցյալում դրանից մանածագործական իլիկներ էին պատրաստում։ Ներկայումս սահմանափակ է օգտագործվում, մեքենաների մասեր պատրաստելու համար։ Հրաշալի է աճում Երևանի բուսաբանական այգում և կանաչ գոտում։ Հազվադեպ է ցրտահարվում։


== Կիրառություն ==
Աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով, ծաղկում և պտղաբերում է։ Առանձնապես լավ է աճում Իջևանի դենդրարիում, որտեղ ինքնացան է
տալիս։ Խորհուրդ է տրվում լայնորեն օգտագործել անտառապատման և կանաչապատման նպատակներով, բացառապես հանրապետության ցածրադիր, տաք շրջաններում։
Էկոլոգիական խումբը՝ IV: Մշակության հավանական շրջանները 7,9-10, 18-20, 23-25, 31-32։


== Ծանոթագրություններ ==
Իլենի ելունդավոր

Իլենի ելունդավոր (լատ.՝ E. verrucosa), Իլենազգիներ ընտանիքի, իլենի ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Փոքր ծառեր են, մինչև 5-6 մ բարձրությամբ, որոնք հաճախ թփանման տեսք են
ունենում։ Կտրվածքում՝ երիտասարդ ճյուղերը կլորավուն են, խիտ, սևագորշավուն
ելունդներով։ Բազմամյա ճյուղերը մոխրագույն են կամ սևավուն։ Բողբոջները կոնաձվաձև են։ Տերևները՝ երկարավուն ձվաձև կամ երկարավուն էլիպսաձև, 1,5-9 սմ երկարությամբ և 0,8-4,5 սմ լայնությամբ, սրածայր, երկարավուն սրածայր, հազվադեպ՝
բութ գագաթով և կլորավուն կամ կլորասեպաձև հիմքով, մանր սուր սղոցաեզր, թաղանթանման, բաց կանաչավուն, մերկ կամ ներքևից շղերի ուղղությամբ կարճ մազմզուկապատ, 1 -3 սմ երկարությամբ կոթուններով։ Կիսահովանոցները ծոցային են,
պարզ կամ կրկնակի եղանանման ճյուղավորված, 3-7 ծաղիկներից կազմված։ Վերջինները 4 անդամանի են, 0,6-1 սմ տրամագծով։ Պսակաթերթիկները կանաչագորշավուն են կամ դարչնամանուշակագույն բծավոր, համարյա կլորավուն։ Տուփիկը խոր,
4 բլթականի է՝ 0,7-1 սմ լայնությամբ, 0,5-0,8 սմ բարձրությամբ, անթև, հարթ, հասուն վիճակում՝ դեղնավուն կամ կարմրավուն, տափակ, կլորա եռանկյուն ի բլթակներով։ Սերմերը ձվաձև են, սև, փայլուն մինչև կեսը շրջափակված մսալի, աղյուսակարմիր սերմնապատով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում
են օգոստոս-սեպտեմբերին։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, հարավային Եվրոպայում, Սկանդինավյան
թերակղզու հարավային շրջաններում։ Հայաստանի տարածքումում հանդիպում է հյուսիսային
և կենտրոնական շրջաններում, Սևանի ավազանում, Ջանգեզուրում, որտեղ աճում է
գրեթե ամենուրեք, կաղնու և կաղնաբոխային անտառներում։
Ստվերատար, քչապահանջ բույս է։ Դանդաղ է աճում։ Արմատակեղևում պարունակում է մինչև 32 % գուտապերչ, իսկ սերմերում՝ մինչև 54 % չչորացող յուղ։
Էկոլոգիական խումբը՝ XIIբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեզոմեր էֆեկտ

Մեզոմեր էֆեկտ կամ զուգորդման էֆեկտ, էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումը զուգորդված համակարգում՝ համակարգին մասնակից տեղակալիչի ազդեցության
տակ։
Որպեսզի տեղակալիչը մասնակցի զուգորդմանը, նա պետք է ունենա կամ կրկնակի կապ (π, π զուգորդում), կամ չբաշխված էլեկտրոնային զույգ կրող հետերոատոմ (p, π-զուգորդում)։M- էֆեկտը հաղորդվում (տարածվում) է համակարգով հավասարաչափ, առանց մարելու։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը նվազեցնող տեղակալիչները դրսևորում են բացասական մեզոմեր էֆեկտ (-M)։ Զուգորդված համակարգի էլեկտրոնային խտությունը հարստացնող (դեպի համակարգ մղող) տեղակալիչները ցուցաբերում են դրական մեզոմեր էֆեկտ (+M)։ Այդ խմբին են պատկանում հետերոատոմները կամ հետերոատոմ պարունակող ֆունկցիոնալ խմբերը (ամինախումբ, հիդրօքսիլ խումբ և այլն)։ Այն դեպքերում, երբ զուգորդված համակարգի (բաց կամ փակ) կազմի մեջ է մտնում կրկնակի կապ պարունակող տեղակալիչ, 
դրսևորվում են -M էֆեկտ։ Առավել հաճախ այդ դերում հանդես են գալիս կարբոնիլ և կարբօքսիլ խմբերը։ Նրանք համակարգ են ներդնում էլեկտրաբացասական թթվածնի ատոմ, որը և ձգում է իր կողմը ամբողջ համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։
Նման ազդեցություն ունեն վինիլային բնույթի ռադիկալները։ Այդպիսի խմբերում ցուցաբերում են -M։ Եթե տեղակալիչը զուգորդված համակարգին մասնակցում է իր չբաշխված էլեկտրոնային զույգով, ապա ստեղծվում է π-ավելցուկային համակարգ՝ հետերոատոմի երկու էլեկտրոնը հարստացնում է համակարգի էլեկտրոնային խտությունը։ Այդպիսի տեղակալիչները ցուցաբերում են +M էֆեկտ՝

Օրգանական միացության մոլեկուլում ինդուկտիվ և մեզոմեր էֆեկտները գործում են միաժամանակ։ Արդյունքում տեղի է ունենում գումարային էֆեկտ։ Ընդհանուր դեպքում ընդունված է ղեկավարվել հետևյալ կանոնով՝ մեզոմեր էֆեկտը գերակշռում է ինդուկտիվին։
Օրգանական միացությունների ռեակցիոնունակությունը, թերմոդինամիկական կայունությունը, նրանց միջև ընթացող ռեակցիաների արագությունը, բիոլոգիական ակտիվությունը, ռեակցիաների ուղղությունը և այլ հատկությունները կախված են նրանց կառուցվածքից, կոնֆիգուրացիայից, կապի բնույթից, մոլեկուլում էլեկտրոնային խտության վերաբաշխումից, հարձակվող ռեագենտի բնույթից, ռեակցիայի պայմաններից։


== Տեղակալիչների էլեկտրոնային էֆեկտները ==


== Գրականություն ==
Бендер М., Бергерон Р., Комияма М. Биоорганическая химия ферментативного катализа. Пер. с англ. — М.: Мир, 1987. — 352 с.
Дюга Г., Пенни К. Биоорганическая химия. — М.։ Мир, 1983.
Тюкавкина Н. А., Бауков Ю. И. Биоорганическая химия. — М.: Медицина, 1991.


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Օրգանական միացություններ
Ինդուկտիվ էֆեկտ
Ժողովածու (518)

Ժողովածու (518), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 518 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1635 թվականին Դավիթ գրիչի կողմից Հալապում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,5X14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 142 թերթից։ Գրված է նոտրդիր, բոլորգրով։ Աստառը գրված է կանաչ մետաքսի վրա։ Կազմը` մետաքս, աստառը՝ ծաղկազարդ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ նախագաղափար՝ 97բ (1354 թվական), գրչի՝ 98ա։


== Բովանդակություն ==
Ի բանից Սարկաւարդի վարդապետի յԱդամայ մինչ ի փոխիլն Ենովքայ ամք ՌՆՁ է...:
Եւագրեայ Հարիւրւորք վեցերորդք։
Կիրակոս Երզնկացւոյ մեկնութիւն Հարիւրաւորացն Եւագրեայ։
Յաղագս խոստովանութեան։
Աթանաս Աաղեքսանդրացւոյ Առաջաբան և մեկնութիւն Դաւթի։
Եպիփանու Կիպրացւոյ Յաղադս երգոց Սաղմոսարանին։
Դաւթի փիլիսոփայի Յաղագս Սաղմոսաց։


== Ծանոթագրություններ ==
Զեմո Խանդակի

Զեմո Խանդակի (վրաց.՝ ზემო ხანდაკი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 610 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Կասպից հեռու է 18 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1561 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
(5854) 1992 UP

(5854) 1992 UP, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,16753 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,713 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6221 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2059,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174833 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,5° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5854) 1992 UP աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Շոտլանդիայի սիթի-քաղաքներ


== Հղում ==
Government list of UK cities


== Ծանոթագրություններ ==
Պետրոս I-ի զվարճական բանակ

Պետրոս I-ի զվարճական բանակ (ռուս.՝ Потешные войска), ի սկզբանե կոչվել է Պետրավսկի պոլկ (ռուս.՝ Петровский полк, թարգմանաբար՝ Պետրոսի գունդ), այն կազմված էր երիտասարդ Պետրոս I-ի մանկության խաղընկերներից, ազնվականների զավակներից և իր հայր Ալեքսեյի պալատի սպասավորներից։


== Պատմություն ==
1682 թվականին, երբ Պետրոսը իր մոր՝ Նատալյա Նարիշկինայի հետ միասին բնակվում էր ազնվականների համար նախատեսված Պրեոբրաժենսկոյեում, Պետրոսը հետզհետե կազմավորում է փոքրերից կազմված բանակ», որպեսզի ուսումնասիրի ժամանակակից ռազմական արվեստ։ Բացի իր ընկեր երեխաներից, բանակ են «զորակոչվել» նաև ծառաներ և վասալներ, որոնցից զինվորական համազգեստն առաջինը հագել է 25-ամյա Սերգեյ Բուխվոստովը, որն անվանվել է «առաջին ռուս զինվորը»։ Ի սկզբանե կազմավորվել է 100 ու-զվարճական ուժեղ զինվորներից բաղկացած Ռմբակոծիչների միությունը։
Տղա երեխաները պատերազմներ էին խաղում, սակայն քանի որ նրանք մեծանում էին, նրանց խաղերը դառնում էին ավելի բարդ և իրատեսական։ Կազմավերվել է ռազմական խորհուրդ, օտարերկրացիներից հավաքագրվել են ռազմական հրահանգիչներ, որոնք ի վերջո դարձել են Զվարճական բանակի մշտական սպայական կորպուսի մասի։ Մինչը 1685 թվականը զինվորների թիվը հասել է 300-ի, որոնք տեղակայվել էին Պրեոբրաժենսկոյեի մոտ հատուկ կառուցված զորանոցներում, սակայն քանի որ նրանց թիվը գնալով մեծանում էր ևս մեկ զորանոց կառուցվել է հարևան գյուղում՝ Սեմյոնովսկոեում։ Հետագայում զորքերին միացան նաև ստրելեց-կամավորներ։ 1687 թվականին զվարճական բանակը կազմված էր երկու վաշտերից՝ Պրեոբրաժենսկի և Սեմյոնովսկի։ Այս ժամանակաշրջանում երկու վաշտերը ներառում էին ինչպես հրետանային, այնպես էլ հեծելազորային զինատեսակներ։
1689 թվականին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջման փորձի ժամանակ, որը ձեռնարկվել է խնամակալ Սոֆյա Ալեքսեևնայի կողմից, Զվարճական բանակը երիտասարդ Պետրոսին սատարող ջոկատների կազմի մաս էր կազմում․ նրան աջակցում էին նաև Ստրելցների մեծամասնությունն ու ռուսական ազնվականության առաջատար ներկայացուցիչները։
Վաշտերն ընդլայնվել են և 1695 թվականի ապրիլի 25-ին պաշտոնապես դարձել գվարդիայի Պրեոբրաժենյան և Սեմյոնովյան գնդերը։ Այդ գնդերը դարձել են Ռուսական կայսերական գվարդիայի հիմքը։ Ինչքան Պետրոսը մեծանում էր, այնքան գնդերը դառնում էին ավելի լավը։ Պետրոսը անձամբ մասնակցում էր բանակային կյանքին՝ ունենալով ռմբարկուի կոչում և բարձրանալով մինչև գնդապետի կոչում։


== Տես նաև ==
Պետրոս I


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
P. Dirin Потешные полки Петра Великого (ru)
Վիլհելմ Վին

Վիլհելմ Վին (գերմ.՝ Wilhelm Wien, հունվարի 13, 1864(1864-01-13)[…], Պարուսնոե, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - օգոստոսի 30, 1928(1928-08-30)[…], Մյունխեն, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի ֆիզիկոս։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Բեռլինի համալսարանը (1886 թ.)։ 1896 թ.-ից 1899 թվականներին՝ Ախենի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի, 1900 թվականից՝ Վյուրցբուրգի, ապա՝ Մյունխենի համալսարանների պրոֆեսոր։ 1893 թվականին արտածել է բացարձակ սև մարմնի ճառագայթման տեսական օրենքը և ցույց տվել, որ ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց ճառագայթման էներգիայի մաքսիմումը պետք է շեղվի դեպի սպեկտրի կարճ ալիքների տիրույթը (Վինի ճառագայթման օրենք, Վինի շեղման օրենք)։ Հետազոտել է կանալային ճառագայթների շեղումը էլեկտրական և մագնիսական դաշտերում, մշակել ազատ ատոմների լուսարձակման տևողության չափման մեթոդը։ Ստացել է Նոբելյան մրցանակ (1911)։


== Ծանոթագրություններ ==
Պալուկյուլա (գյուղ, Կեհտնա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊալուկյուլաՊալուկյուլա (էստ․՝ Paluküla), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կեհտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)