Էդնա Ֆրբեր

Էդնա Ֆրբեր (անգլ.՝ Edna Ferber, օգոստոսի 15, 1885(1885-08-15)[…], Կալամազու, Միչիգան, ԱՄՆ - ապրիլի 16, 1968(1968-04-16)[…] կամ 1968), 20-րդ դարի ամերիկացի գրող, սցենարիստ, թատերագիր։ 1924 թվականին նրա «So Big» վեպը Պուլիտցերյան մրցանակ է շահել «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում։ Ֆրբերը լայնորեն համբավվել է նաև որպես «Սիմառոն» վեպի հեղինակ, որի հիման վրա նրա իսկ գրած սցենարով նկարահանված կինոնկարը ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակ է ստացել երեք տարբեր անվանակարգերում՝ դառնալով օսկարակիր առաջին վեստերնը։ Էկրանավորվել են նաև նրա «Հսկան» և «Սառցե պալատ» վեպերը, իսկ «Ցուցադրությունների նավը» վեպի հիման վրա տպավորիչ մյուզիքլ է ստեղծվել։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հրեա խանութպանի ընտանիքում։ Հոր վաղաժամ կուրանալու, առևտրական գործերում նրա կրած անհաջողությունների է անժամանակ մահվան պատճառով ընտանիքը հաճախ է բնակության վայրը փոխել։ Որոշ ժամանակ Չիկագոյում ապրելուց հետո տեղափոխվել են Այովայի նահանգի Օթումվա քաղաքը, որտեղ դեռահաս աղջիկն ստիպված էր բախվել բռի հակասեմիտիզմի բազմաթիվ դրսևորումների՝ հայհոյանքներ, ծաղրանք, մինչև անգամ երեսին թքել...: Օթումվայից նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Վիսկոնսին նահանգի Էփլտոն քաղաքը, որտեղ Էդնան ավարտել է ավագ դպրոցը և ոչ տևական մի ժամանակահատված դասախոսություններ ունկնդրել Լոուրենս համալսարանում, որից հետո աշխատակցել է  Appleton Daily Crescent լրագրին, Milwaukee Journal ամսագրին, իսկ 1920 թվականին United Press International գործակալության համար ռեպորտաժներ է պատրաստել հանրապետական ու ժողովրդավարական (դեմոկրատական) կուսակցությունների՝ համապետական նախագահական ընտրություններին նախորդած համագումարների ընթացքի մասին։
Ֆրբերն անդամակցել է այսպես կոչված՝ «Ալգոնքինյան կլոր սեղան»-ին՝ մի խումբ մտավորականների ամենօրյա այն հավաքներին, որ տեղի էին ունենում նյույորքյան Algonquin Hotel հյուրանոցի ռեստորանում՝ ճաշասեղանի շուրջ։
Նա իր ողջ կյանքը միայնակ է անցկացրել. ընտանիք չի կազմել, երեխաներ չի ունեցել։ Մահացել է Նյու Յորքում, 81 տարեկան հասակում, ստամոքսի քաղցկեղից։


== Ստեղծագործություններ ==
Էդնա Ֆրբերը հեղինակել է բազմաթիվ վեպեր, նորավեպեր, պատմվածքներ, մի շարք կինոնկարների սցենարներ, թատերախաղեր, որոնք բեմադրվել են Բրոդվեյի թատրոններում։
1994 թվականին էկրան է բարձրացել կինոռեժիսոր Ալան Ռուդոլֆի նկարահանած «Միսիս Փարքերն ու արատավոր շրջանը» ֆիլմը, որտեղ Էդնա Ֆրբերի դերի հիանալի կատարմամբ հանդես է եկել կինոդերասանուհի Լիլի Թեյլորը։


== Մատենագրության ընտրանի ==
1911 Dawn O’Hara
1913 Roast Beef, Medium
1914 Personality Plus
1915 Emma Mc Chesney and Co.
1917 Fanny Herself
1918 Cheerful — By Request
1919 Half Portions
1921 The Girls
1922 Gigolo
1924 So Big
1926 Show Boat
1927 The Royal Family
1929 Սիմառոն (էկրանավորվել է 1931 թ.)
1931 American Beauty
1932 Dinner at Eight
1933 They Brought Their Women
1935 Եկ և նվաճի՛ր (էկրանավորվել է 1936 թ.)
1926 Stage Door
1938 Nobody’s in Town
1939 A Peculiar Treasure
1941 Saratoga Trunk
1941 No Room at the Inn
1941 The Land Is Bright
1945 Great Son
1945 Saratoga Trunk
1949 Bravo
1952 Հսկան (էկրանավորվել է 1956 թ.)
1952 Olbrzym
1958 Ice Palace
1963 A Kind of Magic


=== Կինոսցենարներ ===
1925: So Big
1930: Բրոդվեյի արքայական ընտանիքը
1931: Cimarron
1932: So Big
1933: Dinner at Eight
1936: Show Boat
1937: Stage Door
1945: Saratoga Trunk
1951: Show Boat
1953: So Big (ռեմեյք)
1955: Giants
1959: Ice Palace
1960: Cimarron (ռեմեյք)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Էդնա Ֆրբեր Internet Movie Database կայքում


=== Առցանց հրատարակություններ ===
Edna Ferberի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
Edna Ferber Papers, 1910—1977(անգլ.)