Զորա Հրստոն

Զորա Նիլ Հրստոն (անգլ.՝ Zora Neale Hurston, հունվարի 7, 1891(1891-01-07)[…], Notasulga, Ալաբամա, ԱՄՆ - հունվարի 28, 1960(1960-01-28)[…], Fort Pierce, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, աֆրոամերիկացի (չորս վեպերի և հիսուն հրատարակված պատմվածքների հեղինակ), բանահավաք և մարդաբան, հայտնի է որպես «Նրանց աչքերը տեսել են Աստծուն» (1937) վեպի հեղինակ։ Մասնակցել է այսպես կոչված հարլեմական ռենեսանսի շարժմանը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է բապտիստ հոգևորականի և դպրոցի ուսուցչուհու ընտանիքում։ 1918 թվականին ընդունվել է Հովարդի համալսարան, որտեղ անցել է իսպաներեն, անգլերեն և հունարեն լեզուների, ինչպես նաև հանրային ելույթի կուրսեր։ 1920 թվականին ստացել է քոլեջն ավարտելու դիպլոմ։ 1927 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի Բարնարդ քոլեջը մարդաբանի մասնագիտությամբ։ Եղել է քոլեջի միակ սևամորթ ուսանողը՝ մասնագիտացված աֆրոամերիկական ֆոլկլորի և ղայթանական վուդուի ուսումնասիրմամբ։
Առաջնորդվել է աջերի հայացքներով։ 1948 թվականին վեպի հրապարակումից հետո, որում գլխավոր հերոսները աղքատ սպիտակներն էին, տարբեր հասարակական ուժերի կողմից ենթարկվել է ճնշման, և մնացած կյանքն անցկացրել է Ֆլորիդա նահանգի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ աշխատել է դպրոցում և գրադարանում։


== Հիշողություն և գնահատականներ ==
Երկար տարիներ եղել է փաստացի մոռացված, նրա ստեղծագործության հանդեպ հետաքրքրությունը սկսել է վերածնվել միայն 1975 թվականից սկսած։
2013-2019 թվականներին նրա ստեղծագործությունները վերահրատարակվել են, 2014 թվականին նրա 123-ամյա տոնախմբությունը նշվել է Google Doodle-ում։


== Մատենագրություն ==
«Journey’s End» (en:Negro World, 1922), poetry
«Night» (Negro World, 1922), poetry
«Passion» (Negro World, 1922), poetry
en:Color Struck (en:Opportunity: A Journal of Negro Life, 1925), play
Muttsy (Opportunity: A Journal of Negro Life) 1926, short story
«Sweat» (1926), short story
«How It Feels to Be Colored Me» (1928), essay
«Hoodoo in America» (1931) in en:The Journal of American Folklore
«The Gilded Six-Bits» (1933), short story
en:Jonah's Gourd Vine (1934), novel
en:Mules and Men (1935), non-fiction
en:Their Eyes Were Watching God (1937), novel
en:Tell My Horse (1938), non-fiction
en:Moses, Man of the Mountain (1939), novel
en:Dust Tracks on a Road (1942), autobiography
en:Seraph on the Suwanee (1948), novel
«What White Publishers Won’t Print» (en:Negro Digest, 1950)
I Love Myself When I Am Laughing … and Then Again When I Am Looking Mean and Impressive: A Zora Neale Hurston Reader (en:Alice Walker, ed.) (1979)
The Sanctified Church (1981)
Spunk: Selected Stories (1985)
Mule Bone: A Comedy of Negro Life (երգ Լենգսթոն Հյուզի հետ՝ խմբագրված և ներկայացված George Houston Bass-ի և Գեյթս, Հենրի Լուիսի կողմից) (1991)
The Complete Stories (Գեյթս, Հենրի Լուիսի և Sieglinde Lemke-ի ներկայացում) (1995)
Novels & Stories: Jonah’s Gourd Vine, Their Eyes Were Watching God, Moses, Man of the Mountain, Seraph on the Suwanee, Selected Stories (Cheryl A. Wall, ed.) (Library of America, 1995)
Folklore, Memoirs, & Other Writings: Mules and Men, Tell My Horse, Dust Tracks on a Road, Selected Articles (Cheryl A. Wall, ed.) (Library of America, 1995)
Every Tongue Got to Confess: Negro Folk-tales from the Gulf States (2001)
Zora Neale Hurston: A Life in Letters, collected and edited by Carla Kaplan (2003)
Collected Plays (2008)
Barracoon: The Story of the Last "Black Cargo" (2018)
Hitting a Straight Lick with a Crooked Stick: Stories from the Harlem Renaissance (2020)


== Ֆիլմեր ==
1935 և 1936 թվականներին Զորա Նիել Հյորսթոնը նկարահանել է փաստագրական բեմադրություններ Ֆլորիդայում և Գայթայում իր դաշտային աշխատանքների շրջանակում։ Այդ նկարահանումները դարձել են հազվագյուտ և արժեքավոր էթնոգրաֆիկական վկայություններ ԱՄՆ-ում և Գայթայում հուդու և վուդու կրոնների համար։
1937 թվականի Their Eyes Were Watching God վիպակն էկրանավորել է Օփրա Ուինֆրիին 2005 թվականին։


== Մշակույթում ==
1989 թվականին PBS-ի եթեր է հեռարձակվել Հյորսթոնի կյանքի մոտիվներով «Զորան իմ անունն է» դրաման։
1992-1995 թվականներին հեռարձակվել է PBS «Ghostwriter» մանկական հեռուստասերիալը, որում մեծ ուշադրություն է հատկացվել կարդալու և գրելու հմտություններին։ Նրա գլխավոր հերոսները հաճախել են Զորա Նիլ Հյորսթոնի մտացածին դպրոցը։
2004 թվականի «Ինչպես եղբայրը եղբորը» ֆիլմում, որի գործողությունները մասամբ կատարվել են հարլեմական ռենեսանսի ժամանակ, նրա դերը խաղացել է Օնժանյու Էլիսը։
2008 թվականի ապրիլի 9-ին PBS-ը հեռարձակել է 90-րոպեանոց փաստագրական ֆիլմ Zora Neale Hurston: Jump at the Sun՝ ստեղծված Քրիստի Անդերսենի կողմից, որը American Masters սերիալի մասն է։
2009 թվականին Հյորսթոնը ցուցադրվել է WPA Writers' Project մասին պատմող 90-րոպեանոց փաստագրական ֆիլմում՝ վերնագրված Soul of a People: Writing America’s Story, which premiered on the Smithsonian Channel. Her work in Florida during the 1930s is highlighted in the companion book, Soul of a People: The WPA Writers' Project Uncovers Depression America.:
2017 թվականին Ջեկի Քեյը ներկայացրել է 30-րոպեանոց ռադիոհաղորդում A Woman Half in Shadow BBC Radio-ով Զորա Հյորսթոն մասին։ Առաջին հաղորդումը ապրիլի 17-ին էր, իսկ հետագայում՝ փոդքասթը։
Ռոզոնդա Թոմասը խաղացել է Հյորսթոնի դերը 2017 թվականի Մարշալ ֆիլմում։


== Գրականություն ==
Abcarian, Richard and Marvin Klotz. «Zora Neale Hurston.» In Literature: The Human Experience, 9th edition. New York: Bedford/St. Martin’s, 2006: 1562-3.
Baym, Nina (ed.), «Zora Neale Hurston.» In The Norton Anthology of American Literature, 6th edition, Vol. D. New York, W. W. Norton & Co., 2003: 1506—1507.
Beito, David T. "Zora Neale Hurston, " American Enterprise 6 (September/October 1995), 61-3.
Boyd, Valerie (2003). Wrapped in Rainbows: The Life of Zora Neale Hurston. New York: Scribner. ISBN 0-684-84230-0.
Ellis, C. Arthur Zora Hurston And The Strange Case Of Ruby McCollum, 1st edition. Lutz, FL: Gadfly Publishing, 2009. ISBN 978-0-9820940-0-6.
Hemenway, Robert E. Zora Neale Hurston: A Literary Biography. Urbana, Ill: University of Illinois Press, 1977. ISBN 0-252-00807-3.
Hemenway, Robert E. «Zora Neale Hurston.» In The Heath Anthology of American Literature, 5th edition, Vol. D. Paul Lauter and Richard Yarborough (eds.). New York: Houghton Mifflin Co., 2006: 1577—1578.
Jones, Sharon L. A Critical Companion to Zora Neale Hurston: A Literary Reference to her Life and Work (New York: Facts on File, 2009)
Kaplan, Carla (ed.). Zora Neale Hurston: A Life in Letters. New York: Random House, 2003.


== Ծանոթագրություններ ==