Լյուիս Հայն

Լյուիս Հայն (անգլ.՝ Lewis Wickes Hine, սեպտեմբերի 26, 1874(1874-09-26)[…], Օշկոշ, Վիսկոնսին, ԱՄՆ - նոյեմբերի 3, 1940(1940-11-03)[…], Հաստինգս-օն-Հադսոն, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի լուսանկարիչ և սոցիոլոգ, վավերագրական լուսանկարչության վարպետ։


== Կենսագրություն ==
Լյուիս Հայնը ծնվել է Վիսկոնսին նահանգի Օշկոշ քաղաքում։ Այն բանից հետո, երբ հայրը մահացել է դժբախտ պատահարից, տղան երկար ժամեր աշխատել է գործարանում և խնայել իր գումարը քոլեջի կրթության համար՝ անմիջականորեն ճանաչելով և բացահայտելով այն, ինչն ավելի ուշ սկսել է լուսանկարել։ Նա սովորել է հայրենի քաղաքի դպրոցում, ապա Չիկագոյի և Նյու Յորքի համալսարաններում, որտեղ և ստացել է մագիստրոսի աստիճան։
1901 թվականին Հայնը սկսել է դասավանդել Նյու Յորքի էթիկական մշակույթի դպրոցում։ Երկու տարի անց նա ձեռք է բերել ֆոտոխցիկ և ատրճանակ՝ մագնեզիումի բռնկման համար։ Փորձերի և սխալների ճանապարհով սովորել է տիրապետել իր գործիքներին և լուսանկարներ անել, որոնք պետք է ցուցադրեին դպրոցական կյանքը։
20-րդ դարի սկզբին Լյուիս Հայնն աշխատել է որպես սոցիոլոգիայի ուսուցիչ Նյու Յորքի հրեական-սլավոնական գետտոյում։ Նա սկսել է լուսանկարել 1905 թվականին։ Նրա առաջին լուսանկարները պատմում էին ներգաղթյալների ճակատագրի մասին, որոնք անընդհատ գաղթում էին դեպի ԱՄՆ, ցույց էին տալիս նրանց աղքատությունը, շփոթվածությունը, և ավելի լավ ապագայի հանդեպ ունեցած անհագ հույսը եթե ոչ իրենց, ապա գոնե իրենց երեխաների համար։ Նրա աշխատանքները տոգորված էին հումանիստական պաթոսով, և սոցիալական օրենսդրության շուտափույթ իրականացման համար պայքարող նոր պարբերագրերը սիրով տպում էին դրանք։ Հաջողությամբ ոգեշնչված՝ Հայնը հեռացել է դպրոցից և դարձել պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ։

1908 թվականին Լյուիս Հայնը դարձել է ԱՄՆ-ի Մանկական աշխատանքի ազգային կոմիտեի (National Child Labor Committee) հաստիքային լուսանկարիչ, որը սկսել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ առաջին արշավը արտադրության մեջ երեխաների շահագործման դեմ։ Գրեթե 10 տարի նա շրջել է ԱՄՆ-ի ամբողջ տարածքով՝ ատլանտյանից մինչև խաղաղօվկիանոսյան ափ։ Տարբեր պատրվակներով՝ ձևանալով ապահովագրական գործակալ, վաճառող, քարոզիչ կամ ծայրահեղ դեպքում՝ որպես արդյունաբերական լուսանկարիչ, նա ներթափանցել է գործարաններ և ֆաբրիկաներ, որտեղ օգտագործվում էր մանկական աշխատանքը։ Հայնը լուսանկարել է մանկահասակ աշխատողներին. հանքափորների, ջուլհակների, նավահանգստային բեռնակիրների, հնոցապանների, բատրակների, աղբահավաքների։ Հայտնի «Տեսիլք» լուսանկարը, որտեղ ներկայացված է ջուլհակի դազգահից դեպի ֆաբրիկայի պատուհանը շրջված փոքրիկ աղջիկ, դարձել է մանկական աշխատանքի դեմ պայքարի խորհրդանիշ։ Այս ժամանակաշրջանի իր լուսանկարները լուսանկարիչը հակիրճ անվանել է «կորած սերնդի պատկերասրահ»։
1918-ին Հայնը մտել է Կարմիր խաչ, որից հետո նա ուղարկվել է Ֆրանսիա, որտեղից մեկնել է Իտալիա, ապա՝ Հունաստան։ Նյու Յորք նա վերադարձել է արդեն 1919 թվականին։ 1920-1930-ականներին Հայնը շարունակում էր լուսավորել Ամերիկայի աշխատավորների կյանքը։ Այս ժամանակի ամենահայտնի աշխատանքներից է լուսանկարների շարքը, որը նվիրված է Նյու Յորքի 102-հարկանի Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգ երկնաքերի կառուցմանը։ Զբաղվելով կիսակառույց երկնաքերի նկարահանումներով՝ նա իր վրա է վերցրել բոլոր ռիսկերն ու ողջ պատասխանատվությունը։ Առավել որակյալ ու յուրահատուկ լուսանկարներ ստանալու համար Հայնը ստիպված է եղել նկարահանել կողովից, որը հատուկ նրա համար են նախագծել։ Ընդ որում այդ զամբյուղը գտնվում էր ավելի քան 304 մետր բարձրության վրա և կախված էր Հինգերորդ պողոտայի վրա։ Այս աշխատանքներն այլևս չեն արտացոլում աշխատանքային դասի ծանր վիճակը, դրանք ավելի շուտ ողողված են ամերիկյան շինարարների նվաճումների հանդեպ հպարտությամբ։ Լուսանկարիչն ավելի շատ ուշադրություն է սկսել հատկացնել կադրի կառուցվածքի և հորինվածքի վրա։
Նրա կյանքի վերջին տարիները լի էին մասնագիտական պայքարով՝ պետական և կորպորատիվ հովանավորության կորստի պատճառով։ Նա մահացել է 1940 թվականի նոյեմբերի 3-ին Նյու Յորքի Դոբբս-Ֆերի հիվանդանոցում վիրահատությունից հետո։ Լյուիս Հայնը 66 տարեկան էր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Sampsell-Willmann K. Lewis Hine as social critic. Jackson: University Press of Mississippi, 2009


== Արտաքին հղումներ ==
Լուսանկարի պատմություն. սոցիալիդեալիստը ֆոտոխցիկով՝ Լյուիս Հայն Archived 2016-12-20 at the Wayback Machine.(ռուս.)
Լյուիս Հայնի լուսանկարները ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանից(անգլ.)