Վահե Վահյան

Վահե Վահյան (Վահէ-Վահեան, ծնվ.՝ Սարգիս Աբդալյան դեկտեմբերի 28, 1908(1908-12-28), Կյուրին, Սիվասի մարզ, Թուրքիա - օգոստոսի 19, 1998(1998-08-19), Բեյրութ, Լիբանան), հայ բանաստեղծ, գրող, խմբագիր, հասարակական գործիչ, մանկավարժ և հռետոր։


== Կենսագրություն ==
Վահե Վահյանը ծնվել է Սեբաստիայի նահանգի Կյուրին քաղաքում։ 1915 թվականի ջարդերի ժամանակ ենթարկվել է հայկական կոտորածների սարսափազդու արհավիրքներին։ 1918 թվականին վերադարձել է Այնթապ, մի քանի ամիս արհեստ է սովորել, մտել է Վարդանյան վարժարան, սակայն խռովությունների և կռիվների պատճառով չի ավարտել այն։ 1920 թվականին հաստատվել է Հալեպում, սովորել և ավարտել է ամերիկացիներին փոխանցած հայ բողոքականների վարժարանում։ 1925 թվականին նրան հաջողվել է մտնել Բեյրութի ամերիկյան համալսարան, հետևել ճարտարագիտության, մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների դասընթացներին։ 1930 թվականին Պսակավոր արվեստից տիտղոսով ավարտել է համալսարանը։ Նույն թվականին աշխատել է Բրումմանայի անգլիական գիշերօթիկ երկրորդական վարժարանում՝ որպես մաթեմատիկայի, բնագիտության և տարրաբանության ուսուցիչ։ 1934 թվականին Անթիլիասի դպրեվանքում հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել։ 1935 թվականից պաշտոնավարել է Մելքոնյան կրթական հաստատությունում։


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
Գրականություն է մուտք գործել Սարգիս Մեհյան, Ս. Հ. Հարզվարթյան, 1933 թվականից՝ Վ-Վ. գրական կեղծանուններով։ Աշխատակցել է «Անահիտ», «Զվարթնոց», «Արագած» և այլ պարբերականների։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, իր «Անի» ամսագրով դարձել է սփյուռքահայ գրական շարժման առաջնորդներից մեկը և միաժամանակ շարունակել ուսուցչական գործունեությունը Բեյրութի ՀԲԸՄ երկրորդական վարժարաններում։
Բանաստեղծությունների առաջին հատորը՝ «Արև-անձրև» ժողովածուն, լույս է տեսել 1933 թվականին, Բեյրութում, երկրորդ հատորը՝ «Ոսկի կամուրջ»-ը, 1945 թվականին, նույնպես Բեյրութում, որից հետո հրապարակել է «Հարալեզներու հաշտությունը» (1952) և բավական ընդմիջումից հետո՝ 1968 թվականին բանաստեղծությունների երրորդ ժողովածուն՝ «Մատյան սիրո և մորմոքի»։ 1974 թվականին Բեյրութում հրատարակել է չորրորդ ժողովածուն՝ «Հուշարձան Վահրամիս»-ը։ Կազմել և խմբագրել է բազմաթիվ պատկառելի և արժեքավոր գեղարվեստական հատորներ։


== Երկեր ==


=== Բանաստեղծությունների ժողովածուներ ===
Արև-անձրև, Բեյրութ, 1933
Ոսկի կամուրջ, Բեյ­րութ, 1946։
Ոսկի կամուրջ (բանաստեղծություններ, հուշեր և քննադատություն), Երևան, 1958։
Մատեան սիրոյ և մորմոքի, Բեյրութ, 1968։
Մատյան սիրո և մորմոքի, Երևան, 1971։
Յուշարձան Վահրամիս Բեյրութ, 1977։
Հատընտիր, Բեյրութ, 1986։
Ղօղանջ ու մրմունջ վերջալուսային, Բեյրութ, 1990։


=== Արձակ ===
Յարալէզներու հաշտութիւնը (Հուշեր հայրենիք այցից), Բեյրութ, 1953
Բերքահաւաք (էսսեներ 3 հատորով), հատ. I, Երուսաղեմ, 1978, հատ. II, Բեյրութ, 1987, հատ. III Բեյրութ, 1993


=== Հետմահու հրատարակված գրքեր ===
Հրաժեշտի քերթուածներ, Բեյրութ (Լիբանան), 2009։
Բանաստեղծին սիրտը (նամակներ), Բեյրութ, 2012։


=== Խմբագրումներ ===
Հայ գրականութիւնը - պատմուածքներ, հատ. I, Բեյրութ (Լիբանան), 1978
Ծաղկաքաղ արձակի (3 հատորով), Բեյրութ (Լիբանան), 1984, 1985 և 1988


=== Թարգմանություններ ===
Անծանօթ գլուխ-գործոցը (Le Chef-d'Oeuvre Inconnu Honore de Balzac, ֆրանսերեն բնօրինակից), Բեյրութ (Լիբանան), 1950
Մարգարէն (The Prophet by Gebran Khalil Gebran, անգլերենից), Բեյրութ (Լիբանան), 1984
Պարտիզպանը, Կիթանճալի և Մրգահաւաք (The Gardener, Gitanjali & Fruit-gethering Rabindranath Tagore, անգլերենից), Բեյրութ, 1985
Տորիան Կրէյի պատկերը (The Picture of Dorian Gray Oscar Wilde, անգլերեն բնօրինակից), Բեյրութ (Լիբանան), 1992։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Վահե-Վահյան, Ծննդյան 75 և գրական գործունեության 50-ամյակը, Նյու Յորք, 1985։