armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կոկորդիլոսը (հեքիաթ)

«Կոկորդիլոսը» (ռուս.՝ Крокодил), Կոռնեյ Չուկովսկու բանաստեղծական ոճով գրված մանկական հեքիաթը, հեղինակի առաջին մանկական ստեղծագործությունը։


== Ստեղծման պատմություն ==
Հեքիաթը գրվել է 1916-1917 թվականներին։ Առաջին անգամ թողարկվել է «Վանյան և կոկորդիլոսը» վերնագրով, որը տեղադրվել է «Նիվա» ամսագրի «Երեխաների համար» հավելվածում։ 1919 թվականին «Կոկորդիլոս Կոկորդիլոսովիչի ճանապարհորդությունները» վերնագրով գիրքը Պետրոսովետ հրատարակչատան կողմից տպագրվել է մեծ տպաքանակով, նկարիչ Ռե-Միի պատկերազարդմամբ և  տարածվել է անվճար։
Ստեղծագործությունն իր մեջ արտացոլում է 1905-1907 թվականների հեղափոխության իրադարձությունները։ Հետազոտողները համաձայն են այն հարցում, որ կոկորդիլոսի կերպարի վրա ազդեցություն է ունեցել այդ ժամանակների ամենահանրահայտ «Փողոցով քայլում էր մեծ կոկորդիլոս» երգը, ինչպես նաև` Ֆեոդոր Դոստոևսկու Կոկորդիլոս պատմվածքը ։
Հետագայում հրապարակվել է «Հին, շատ հին հեքիաթ» ենթավերնագրով, քանի որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Պետրոգրադում տեղի ունեցած իրադարձությունները այքան էլ հասկանալի չէին 1920-ական թվականների երեխաների համար։ Ըստ հեքիաթի նկարաահանվել է «Վանյան և կոկորդիլոսը» մուլտֆիլմը։
Հայտնի է, որ Գրիգորի Բելիխի և Լեոնիդ Պանտելեևի «ՇԿԻԴ հանրապետություն» ստեղծագործության մանկավարժներից մեկը սաների կողմից ստացել է «Կոկորդիլոս Կոկորդիլոսովիչ» մականունը` հեքիաթի չափազանց պաթոսային ընթերցման համար։
«Կոկորդիլոսի» համար Չուկովսուն մամուլում քննադատել են.` քննադատներն այս ստեղծագործության մեջ ակնարկ են տեսել Կոռնիլովյան ապստամբությանը։ «Զվեզդա» պարբերականում հայտնվել է «Что такое „чуковщина“?» վերնագրով հրապարակումը. ըստ հոդվածի հեղինակի դա հակահասարակական երևույթ էր, որը «տրավմատիկ» է անդրադարձել երեխաների վրա։


== Մեջբերումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Константин А. Богданов О крокодилах в России. Очерки из истории заимствований и экзотизмов. — Новое Литературное Обозрение, 2014. — С. 331-332.
Петровский М. С. Крокодил в Петрограде // Книги нашего детства. — М.: Книга, 1986. — С. 7-56. — 288 с. — (Судьбы книг). — 75 000 экз.
Сергей Неклюдов Городская песня: память детства // Живая старина. — 2011. — № 1. — С. 19-22.


== Արտաքին հղումներ ==
[1] и [2] Հեքիաթի տեքստը
С. Е. Ляпин «„Крокодил“ Чуковского и русский балладный стих»
Виталий Киселев «Исторические анекдоты: „Крокодил“ Чуковского»
А. Веселова «По улице ходила большая крокодилa»
М. Петровский «Книги нашего детства» Глава «Крокодил в Петербурге»
Արհեստական ֆլաժոլետ

Արհեստական ֆլաժոլետ (կրճատ ԱՖ), երաժշտական գործիք նվագելու մեթոդ, որն իր մեջ ներառում է ձայնի հնչերանգներ։ Արհեստական ֆլաժոլետի և բնական ֆլաժոլետի (որը կատարվում է բաց լարը 2, 3, 4, 6 և այլ մասերի բաժանման կետում մասամբ սեղմելով, հպվելով) տարբերությունն այն է, որ արհեստականը կիրառվում է ոչ թե բաց լարի, այլ լադերի վրա՝ լարը մատով սեղմելով։
Այն լայնորեն օգտագործվում է ջութակ, կիթառ, դոմրա, բալալայկա և այլ լարային գործիքներ նվագելու ժամանակ։


== Օգտագործում տարբեր ոճերում ==
Ե՛վ կոմպոզիտորի, և՛ կատարողի հմուտ կիրառմամբ այն հիանալի կերպով զարդարում է երաժշտությունը։ Ֆլաժոլետ ոճը դեռ գոյություն չունի, այն միայն զարդարանք է։
Արհեստական ֆլաժոլետը լայնորեն կիրառվում է հարդ ռոք և հևի մետալ ոճերի երաժիշտների կողմից։ Դժվար չէ ճանաչել ԱՖ-ի ձայնը․ էլեկտրակիթառի վրա նվագարկվող մեներգի ժամանակ (սովորաբար դիստորշն էֆեկտով կամ օվերդրայվով), դուք կարող եք լսել գործիքի հանկարծակի «ճռռոց» շատ բարձր հաճախականությամբ։ ԱՖ-ն նաև լայնորեն օգտագործվում է ռիթմիկ օրինաչափություն (կիթառի ռիֆ) հաղորդելու համար՝ բնորոշ կոշտությամբ և մուգ հնչողությամբ (հատկապես բնորոշ է էքստրեմալ մետալ ոճերին՝ բլեք մեթալ, դեթ մեթալ և գոթիկ մեթալ, ինչպես նաև բավականին տարածված է ալտերնատիվ ռոքի կամ նու մետալի մեջ)։
Ավելացնենք, որ ԱՖ-ն, բացի ձայնի հաճախականության և ծավալի կտրուկ աճի, կրում է նաև ձայնային ալիքը ամպլիտուդի մեջ սահմանափակելու էֆեկտ (ինչպես «դիստորշն» և «օվերդրայվ» էֆեկտներում)։ Հենց այստեղից է գալից նրա տեմբրի սրությունը։


== Առբերման մեթոդներ տարբեր լարային գործիքների վրա ==
Կիթառի վրա արհեստական ֆլաժոլետ կատարելիս բաժանման կետում հպումն այլևս կատարվում է ոչ թե ձախ ձեռքով (ինչպես բնականի դեպքում), այլ աջ ձեռքով, որը պետք է միաժամանակ ձայն արտադրի։ Այն պահանջում է հավելյալ հմտություն. եթե բնական ֆլաժոլետ նվագելիս կատարողը հաստատ գիտի, որ լարը կիթառի ծայրից մինչև հենարանը երկու մասի բաժանելու կետը գտնվում է 12-րդ լադում, երեք մասինը՝ 7-րդ և 19-րդ, չորս մասինը՝ 5-րդ և 24-րդ, այնուհետև, արհեստական ֆլաժոլետ նվագելով, նա պետք է հաշվի սեղմված լադից մինչև հենարան հեռավորությունը։ Այսինքն, երբ նոտան պահվում է, օրինակ, երկրորդ լադում, ֆլաժոլետի լադերը կլինեն՝ 
  
    
      
        2
        +
        (
        12
        ,
        19
        ,
        24
        )
      
    
    {\displaystyle 2+(12,19,24)}
  ։


=== Էլեկտրակիթառի վրա ===
Արհեստական ֆլաժոլետ կնտնտոցով․ կնտնտոցն ավելի մոտ պիտի լինի բթամատի եզրին, գրեթե հպվի լարին, այնուհետև լարը պետք է «հարվածել» և գրեթե միաժամանակ հպվել նույն լարին բթամատի ծայրով։
Արհեստական ֆլաժոլետ մատով․ ձախ ձեռքի օգնությամբ պետք է ֆիքսել լադը, աջի օգնությամբ բթամատն ու ցուցամատն օգտագործել այն տեղում, որտեղ անհրաժեշտ է լարը «կարճացնել»՝ ֆլաժոլետի դիրքը փոփոխելու համար։


=== Ակուստիկ կիթառի վրա ===
Աջ ձեռքի բթամատով պետք է հպվել բաժանման կետին և մյուս մատներից մեկով սեղմել։ Որպես այլընտրանք, կարելի է օգտագործել ցուցամատի և բթամատի հպումը։


=== Բալալայկայի վրա ===
Հպում ցուցամատի կողային մասով (բթամատի կողմից), «հարված» բթամատով։ Թույլատրելի է նաև հպումը բթամատով, «հարված» որևէ մատով։


=== Դոմրեի վրա ===
Հպում միջնամատով, «հարված» կնտնտոցով։


== Ծանոթագրություններ ==
Կլոդ Կարլիե

Կլոդ Կարլիե (ֆր. Claude Carliez; հունվարի 10, 1925(1925-01-10), Նանսի - մայիսի 17, 2015(2015-05-17), Սեն-Մանդե), ֆրանսիացի դերասան, ռեժիսոր, կասկադյոր։ Առավել հայտնի է, որպես հնարքների և սուսերամարտերի բեմադրիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նանսիում, սուսերամարտիկի ընտանիքում։ 18 տարեկանում ընդունվել է Ժուանվիլ լե Պոնում գտնվող սուսերամարտերի դպրոցը, որն ավարտել է 21 տարեկան հասակում։ Շնորհիվ հարևանությամբ գործող կինոստուդիային դպրոցի, Կլոդ արդեն պատանի ժամանակ դառնում է զենքերի և զգեստների խորհրդատու։
1959 թվականին Կլոդը Անդրե Յունեբելյայի նկարահանած «Սապատավոր մարդ»֊ը ֆիլմում ստանում է վարձու մարդասպանի դեր։ Իր հաջորդ՝ «Կապիտան» ֆիլմում ռեժիսորը Կարլիեին վստահում է բոլոր հնարքների և մենամարտերի բեմադրությունը։ Այս պահից ի վեր Կարլիեն դառնում է ֆրանսիական մի շարք ֆիլմերի մարտերի հիմնական բեմադրող դերասան, որտեղ խաղում էին նաև այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են օրինակ՝ Ժան Մարեն, Ալեն Դելոնը, Ժերար Բառեն և Ժան Պոլ Բելմոնդոն։
1969 թվականին Ժան Մարե Կարլիեի խորհրդով նա նկարահանվում է «Պարիա» ֆիլմում։
Վերջին տարիներին զբաղեցրել էր Ֆրանսիայի զենքերի Ակադեմիայի նախագահի պաշտոնը։
Կլոդ Կարլիեն համարվում է Արվեստի և գրականության շքանշանի դափնեկիր։
Նրա որդին դերասան և կասկադյոր Միշել Կարլիեն է։


== Ֆիլմագրություն ==
Դերասան1959 - Սապատավոր մարդը - վարձու մարդասպանՀնարքների բեմադրող1960 - Աուստերլից
1960 - Կապիտան
1961 - Բուրգունդյան արքունիքի գաղտնիքները
1963 - Ազնվաբարո Ստանիսլաս, գաղտնի գործակալ
1964 - Ֆանտոմաս
1965 - Ստանիսլասի մասին ամեն ինչ ճիշտ է
1973 - Ժոզեֆ Բալզամո
1980 - Ֆանտոմաս (մինի սերիալ, Ֆրանսիա-Գերմանի (ԳՖՀ))
1983 - Ֆրանսիական արքունիքի գաղտնիքները
1987 - Նապոլեոն և Ժոզեֆինա․ սիրո պատմություն
1994 - դ'Արտանյանի դուստրը


== Ծանոթագրություններ ==
Ձեռնակ

Ձեռնակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր փոքրիկ գետակի ձախ կողմում, Ֆարկին գյուղաքաղաքից 6-7 կմ արևմուտք, սարավանդի վրա։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունը, այգեգործությունն ու երկրագործությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայաստանում ԱՄԷ-ի դեսպանություն

Հայաստանում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների դեսպանություն (արաբ․՝ سفارة الإمارات العربية المتحدة في أرمينيا‎‎), Արաբական Միացյալ Էմիրությունների դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Հայաստանում։
Հայաստանում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների դեսպանությունը գտնվում է մայրաքաղաք Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում՝ Բաբայան փողոցի վրա։ Ներկայումս Հայաստանում ԱՄԷ-ի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնը զբաղեցնում է Ջասիմ Մուհամմադ Ալ Կասիմին։
Հայաստանի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1998 թվականի հունիսի 25-ին՝ Նյու Յորքում համապատասխան արձանագրության ստորագրմամբ։


== ԱՄԷ-ի մուտքի արտոնագիր ==
ՀՀ քաղաքացիները կարող են դիմել Արաբական Միացյալ Էմիրությունների վիզայի համար Արաբական Միացյալ Էմիրությունների դեսպանություն Հայաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Imperija

Imperija (Կայսրություն), մակեդոնացի երգիչներ Վլատկո Լոզանոսկիի և Էսմա Ռեդժեպովայի երգն է, որով պետք է ներկայացնեին Մակեդոնիան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում, սակայն 2013 թվականի մարտի 8-ին հայտարարվեց որ մրցույթում նրանք կատարելու են մեկ այլ երգ։
Ջենգա

Ջենգա (անգլ.՝ Jenga), սեղանի խաղ, որը ստեղծել է խաղերի դիզայներ, անգլիացի (ծագումով թանզանացի) Լեսլի Սքոթը։ Տարածվել է Parker Brothers ընկերության կողմից։ Խաղացողները աշտարակի հիմքից հերթով հանում են աղյուսներ և դնում վերևում` դարձնելով աշտարակը ավելի բարձր, բայց և ավելի անկայուն։
Jenga բառը kujenga բայի հրամայական եղանակն է, որը սվահիլի լեզվով նշանակում է «կառուցել»։


== Խաղի կանոններ ==

Աշտարակի կառուցման համար նախատեսված է փայտե 54 աղյուս, որոնցից յուրաքանչյուրի երկարությունը 3 անգամ մեծ է լայնությունից։ Խաղի սկզբում կառուցվում է 18 հարկանի աշտարակ։ Հարկերից յուրաքանչյուրը կազմվում է 3 աղյուսից, որոնք զուգահեռ դրվում են իրար կից։ Հաջորդ ամեն հարկի աղյուսները դրվում են նախորդի վրա։
Աշտարակի կառուցումից հետո սկսվում են խաղաքայլերը։ Առաջինը սկսում է այն մասնակիցը, ով կառուցել է աշտարակը։ Ամեն քայլով աշտարակի ցանկացած հարկից (բացի նախավերջին հարկից) հանվում է մեկ աղյուս, որը դրվում է վերևում։ Եթե վերևի հարկը լրացված չէ, չի կարելի աղյուսը տեղավորել նախորդող հարկերում։ Աղյուսը դուրս բերելու և հետագայում տեղավորելու համար խաղացողը կարող է օգտագործել միայն մեկ ձեռքը։ Խաղացողը, աշտարակի քանդման վտանգ զգալով, կարող է թողնել աղյուսը, որին դիպել էր, և դուրս բերել մեկ ուրիշը։ Խաղը շարունակվում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ աշտարակը չի քանդվել։ Խաղացողը պարտված է համարվում, եթե իր քայլի ժամանակ քանդվում է աշտարակը, կամ 10 վայրկյանի ընթացքում քայլ չի կատարում։ Սակայն եթե մի քանի աղյուս է ընկել, իսկ աշտարակը դեռ կանգուն է, խաղացողները փոխադարձ համաձայնությամբ կարող են շարունակել խաղը։


== Ծագում ==

Ջենգան մտածվել է Լեսլի Սքոթի կողմից։ Նրա հիմքում ընկած է մի խաղ, որ խաղացել են նրա ընտանիքում 1970-ական թվականների սկզբին` օգտագործելով փայտե մանկական խորանարդիկներ։ Սքոթը, ծնված լինելով Թանզանիայում, կրթվել է անգլերենով և սվահիլի լեզվով։ Խաղը մշակելով` նա այն անվանել է ջենգա։ 1983 թվականին խաղը թողարկվել է London Toy Fair ընկերության կողմից` հետագայում վաճառվելով Leslie Scott Associates ընկերությանը։


== Խաղի տարատեսակներ ==
Ներկայումս կան խաղի մի քանի տեսակներ, օրինակ` Jenga Boom, որտեղ աշտարակը կառուցվում է «ռումբի մեխամիզմ» ունեցող հարթակին. որոշակի ժամանակում «ռումբը» պայթում է` քանդելով աշտարակը։ Ջենգա-գրավախաղ տարատեսակում աղյուսների վրա տպված են տարբեր առաջադրանքներ, որոնք անհրաժեշտ է կատարել խաղի ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խաղի պաշտոնական կայք
Ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջ
Մենամարտ արևի տակ

Մենամարտ արևի տակ (անգլ.՝ Duel in the Sun), 1946 թվականին ռեժիսոր Քինգ Վիդորի նկարահանած ամերիկյան ֆիլմ։ Ֆիլմն իր ժամանակի ամենամեծ բյուջե ունեցող նախագիծն էր։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին Պեռլ Չավեսն է, ում հայրը սպանել էր կնոջը և նրա սիրեկանին տեսնելով նրանց իրար հետ։ Մահապատժից առաջ հայրը աղջկան ուղարկում է Տեխաս իր բարեկամների մոտ, ովքեր այդ տարածքի ամենահարուստ և ազդեցիկ մարդկանցից են։
Տանտիրուհին նրան դրական է ընդունում, սակայն տանտերը՝ սենատոր Ջեքսոն ՄակԿանլեսին դուր չի գալիս աղջկա իրենց տան հայտնվելը։ Շուտով Պեռլի ու սենատորի 2 որդիների՝ Լյուտոնի և Ջեսի միջև սիրային եռանկյունի է սկսվում, նրանք երկուսն էլ սիրահարվում են Պեռլին ...


== Դերերում ==
Ջենիֆեր Ջոնս - Պեռլ Չավես
Գրեգորի Պեկ - Լյուտ ՄակԿանլես
Ջոզեֆ Քոթեն - Ջեսսի ՄակԿանլես
Լայոնել Բերիմոր - Ջեքսոն ՄակԿանլես
Հերբերտ Մարշալ - Սքոթ
Լիլիան Գիշ - Լորա
Ուոլտեր Հյուսթոն - հոգևորական
Չառլզ Բիքֆորդ - Սեմ Պիրս
Գարրի Քերի - Լեմ Սմուտ
Ջոան Տետցել - Հելեն Լենգֆորդ
Բատերֆլայ Մակքուին - Վաշտի
Չառլզ Դինգլ - շերիֆ Հարդի
հեղինակի խոսքը կարդում է Օրսոն Ուելսը


== Մրցանակներ ==
1947 Օսկարի մրցանակաբաշխությանը ֆիլմը ներկայացված է եղել 2 անվանակարգում

Ջենիֆեր Ջոնս - Օսկար լավագույն դերասանուհու համար
Լիլիան Գիշ - Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհու համար


== Արտաքին հղումներ ==
«Մենամարտ արևի տակ»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։
Մենամարտ արևի տակ ֆիլմը Allmovie կայքում
Աղջիկները (ֆիլմ)

«Աղջիկները» (ռուս.՝ Девчата), 1961 թվականին Խորհրդային Միությունում նկարահանված կատակերգական ժանրի ֆիլմ, հիմքում Բորիս Բեդնիի համանուն գրվածքն է։
Պրեմիերան կայացել է 1962 թ. մարտի 7-ին Կանանց միջազգային օրվա նախօրեին Մոսկվայի կինոյի կենտրոնական տանը.


== Սյուժե ==
1960 թվականին Չուսովո քաղաքից ոչ հեռու գտնվող ուրալյան մի կոլտնտեսություն աշխատելու է գալիս խոհարարուհի Տոսյա Կիսլիցինան։ Գյուղի «առաջին տղան»՝ անտառահատ Իլյա Կովրիգինը գրազ է գալիս ընկերների հետ ընկերոջ գլխարկի վրա, որ Տոսյան կսիրահարվի իրեն։ Իմանալով այդ մասին, Տոսյան դադարեցնում է ամեն տեսակի հարաբերությունները Իլյայի հետ, իսկ Իլյան հասկանում է, որ իրականում սիրահարված է Տոսյային։


== Դերակատարներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Աղջիկները»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
Աղջիկները(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Աղջիկները»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հյուսիսային Մակեդոնիայի տնտեսություն

Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տնտեսություն (մակեդոներեն՝ Економија на Македонија), Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության արտադրության, բաշխման, փոխանակման և սպառման համակարգում դասավորվող և հասարակության տնտեսական բազա ձևավորող հարաբերությունների ամբողջություն, որի վրա հիմնված են երկրի քաղաքական բոլոր կառույցները։
Հյուսիսային Մակեդոնիան, որպես անկախ պետություն ձևավորվել է 1991 թվականի սեպտեմբերին։ Երկիրը հարավում սահմանակցում է Հունաստանին և Ալբանիային, իսկ հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում՝ Սերբիային և Բուլղարիային։ Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տնտեսությունը նման է նախկին հարավսլավական մյուս երկրներին, հատկապես՝ Սլովենիային և Խորվաթիային։
1993 թվականից ի վեր երկրում անց են կացվել մի շարք ֆինանսական բարեփոխումներ, որոնք բարելավել են Հյուսիսային Մակեդոնիայի տնտեսական և քաղաքական վիճակը։ Այս երկրի տնտեսությունը պահպանում է մակրոտնտեսական կայունություն, որին մի կողմից բնորոշ է ցածր արտաքին պարտքերի և գնաճի ցուցանիշը, իսկ մյուս կողմից՝ օտարեկրյա պետությունների ներդրումները։


== Տնտեսական ցուցանիշներ ==
Հարավսլավիայի կազմում Հյուսիսային Մակեդոնիայի տնտեսության ցածր ցուցանիշները պայմանավորված էր Հունաստանի և Միավորված Ազգերի Կազմակերպության կողմից Հարավսլավիայի նկատմամբ կիրառվող առևտրային պատժամիջոցներով։
Հարավսլավական պետության անկումից հետո Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տնտեսական աճի ցուցանիշը աճել է մինչև 1996 թվականը, իսկ համախառն ներքին արդյունքի աճը շարունակվել է մինչև 2000 թվականը։ 2001 թվականին Մակեդոնիայում բռնկված էթնիկ հակամարտության պատճառով երկրի տնտեսական աճի ցուցանիշը նվազել է 4,5 %-ով։ Դրան հաջորդել է տնտեսական անկումը, որը պայմանավորված էր այլ երկրների հետ առևտրային հարաբերությունների կրճատմամբ և երկրում անկանոն քաղաքական իրավիճակի ստեղծմամբ։
2002 թվականին տնտեսական աճի ցուցանիշը կազմել է 0,3 %, 2003 թվականին`2,8 %։ 2003-2006 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում Մակեդոնիայի Հանրապետության միջին տնտեսական աճը կազմել է 4 %, իսկ 2007-2008 թվականներին՝ 5 %։ 2009 թվականին երկրի համախառն ներքին արդյունքը գնահատվում էր 9.238 միլիարդ դոլար, իսկ տնտեսական աճը նվազել էր 1.8 %-ով։
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության ՀՆԱ-ի ցուցանիշը ըստ ոլորտների հետևյալն է՝

Գյուղատնտեսություն՝ 12․1 %
Արդյունաբերություն՝ 21.5 %
Ծառայությունների ոլորտ՝ 58,4%։


== Տես նաև ==
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Զահա Հադիդ

Զահա Մոհամադ Հադիդ` (արաբ․՝ زها حديد‎‎ ; անգլ.՝ Zaha Mohammad Hadid հոկտեմբերի 31, 1950(1950-10-31)[…], Բաղդադ, Իրաքի թագավորություն - մարտի 31, 2016(2016-03-31)[…], Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ[…]), ծնունդով իրաքցի բրիտանացի ճարտարապետ և դիզայներ։ 2004 թ. դարձել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակին արժանացած առաջին կին ճարտարապետը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1950 թ. Բաղդադում, Իրաք։ Մաթեմատիկական կրթություն է ստացել Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում, իսկ 1972 թվականից 1977 թվականը սովորել է Լոնդոնի ճարտարապետական ասոցիացիայում։ Գործունեությունն սկսելով նշանավոր հոլանդացի ճարտարապետ Րիմ Քոոլհաասի ստուդիայում, 1980 թվականին Զահա Հադիդը հիմնում է իր սեփական ճարտարապետական Zaha Hadid Architects ֆիրման։


== Ստեղծագործական կյանքը ==
Իր ասելով, Զահա Հադիդի ստեղծագործությունների հանդեպ հետաքրքրությունն սկսվել է 1997 թ. Ֆրենք Գերիի նախագծով Բիլբաո քաղաքում Գուգենհայմի թանգարանի շենքի կառուցումից հետո։ Իսկ ահա, ԱՄՆ Սինսինաթի քաղաքում Րոզենթալի ժամանակակից արվեստի կենտրոնի շինարարությանը մասնակցելուց հետո նրա գաղափարները դառնում են իսկապես պահանջված։
Իր ստեղծագործություններին բնորոշ են սովորական տարածության ընդարձակված շրջանակները, աղավաղված հեռանկարները և կորագծերը։


== Հեղինակած շինությունները ==

1994` Դիզայներական կահույք արտադրող «Վիթրա» ընկերության հրշեջ մասը, Հռենոսի Վայլ, Գերմանիա
1998` Րոզենթալի ժամանակակից արվեստի կենտրոնը Սինսինաթիում, Օհայո, ԱՄՆ
2001` Hoenheim-North կայարան և ավտոկայանատեղի, Սթրասբուր, Ֆրանսիա
2002` Bergisel ցատկահարթակ, Ինսբրուք, Ավստրիա
2005`
Օրդրուփգաարդ արվեստների թանգարանի շենքի նոր թևը, Քոփենհագեն, Դանիա
Ճոպանուղու կայան, Ինսբրուք, Ավստրիա
«Ֆենո» գիտական կենտրոն, Վոլֆսբուրգ, Գերմանիա
BMW-ի գործարանի կենտրոնական շենք, Լայփցիգ, Գերմանիա
2006` «Պուերտա Ամերիկա» հյուրանոց, Մադրիդ, Իսպանիա
2008` Կամրջի տաղավար, Սարագոսա, Իսպանիա
2010`
XXI դարի արվեստի ազգային թանգարան, Հռոմ, Իտալիա
Galaxy SOHO, Բեյջին, Չինաստան
2012` Հեյդար Ալիևի կենտրոն, Բաքու, Ադրբեջան
2014` Dominion Tower բիզնես կենտրոն, Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրենկ Ուիթլ

Ֆրենկ Ուիթլ (անգլ.՝ Frank Whittle, հունիսի 1, 1907(1907-06-01)[…], Կովենտրի, Ուեսթ Միդլանդս, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 9, 1996(1996-08-09), Columbia, Հովարդ շրջան, Մերիլենդ, ԱՄՆ), բրիտանացի օդաչու, որն ընդամենը 23 տարեկան էր, երբ արտոնագրեց ռեակտիվ շարժիչը։ Նա երիտասարդ օդաչու էր Արքայական օդային ուժերում և չէր կարողանում համոզել վերադասներին, որ իր արտասովոր գաղափարն իրագործելի է։ Բայց Ուիթլը գիտեր, որ իր ժամանակի ինքնաթիռների շարժիչների հզորությունը սահմանափակ է և մեծ բարձրությունում նվազում է։ Ռեակտիվ շարժիչն խոստանում էր մեծ արագություն մեծ բարձրություններում, և 1936 թվականին Ուիթլը հիմնեց ընկերություն, որը զբաղվեց ռեակտիվ շարժիչի մշակմամբ։ 1944 թվականին ռեակտիվ շարժիչը կիրառվեց կործանիչ ինքնաթիռներում, սակայն արդեն ուշ էր, որպեսզի դա մեծ ազդեցություն ունենար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ընթացքի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
261-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիա

261-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիա, կազմավորվել է 1942 թվականի սեպտեմբերին, Երևանում՝ 45-րդ բանակի կազմում։ Դիվիզիայի հրամանատարներ են եղել գնդապետ Մ. Երյոմինը, գեներալ-մայոր Գ. Գուդկովը, գնդապետներ Ա. Իլյինը, Ա. Սերդյուկովը, Վ. Մասլովը, Տ. Վոլոկովիչը, Բ. Միտոյանը և Ն. Բալոյանը։ Հրատարակել է «Մարտ հանուն հայրենիքի» հայերեն թերթը։ Մինչև պատերազմի ավարտը դիվիզիան գտնվել է Հայաստանում, պաշտպանել պետական սահմանի մի հատվածը, միաժամանակ երթային գումարտակներ պատրաստել ռազմաճակատում մարտնչող զորամասերի համար։ Կազմացրվել է 1945 թվականի մայիսին։
Սերգեյ Ավագյանց

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Ավագյանց ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Սերգեյ Իոսիֆի Ավագյանց (ծնվ. ապրիլի 6, 1957(1957-04-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ, Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), հայկական ծագումով ռուսական զորապետ։ 2010 թվականից խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար, իսկ արդեն 2014 թվականին ծովակալ։


== Կենսագրություն ==
Սերգեյ Իոսիֆի Ավագյանցը ծնվել է 1957 թվականի ապրիլի 6-ին, ՀԽՍՀ-ի Երևան քաղաքում։ 1975 թվականին նա ընդունվել է Պ. Ս. Նախիմովի անվան Սևծովյան  բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանը, որն ավարտել է 1980 թվականին։ Այնուհետև ուսանել է ՌԾՆ–ի բարձրագույն հատուկ սպայական դասընթացներում, ԽՍՀՄ նավատորմի ծովակալ Ն. Գ. Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիայում (1989—1991), ՌԴ ԶՈՒ ԳՇ Ռազմական ակադեմիայում (2005—2007)։
Ծառայության է անցել Հյուսիսային նավատորմի «Ծովակալ Յումաշև» մեծ հականավատորմային նավում՝ զենիթառակետային կառավարման դիվիզիոնի հրթիռահրետանային ռազմական միավորումում, որպես խմբի գեներալ։
2010 թվականի օգոստոսի 25-ին ՌԴ-ի նախագահը նշանակում է նրան խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի հրամանատար։2012 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը շնորհել է Սերգեյ Ավագյանցին փոխծովակալ զինվորական կոչում։2010 թվականի հոկտեմբերի 29-ից, ծովակալի հաստատումից հետո, Սիդենկոն, ղեկավարելով Արևելյան օկրուգի զինված ուժերը, կատարում էր Խաղաղօվկյանոսյան նավատորմի ղեկավարի պաշտոնը։
2014 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ստացել է ծովակալի կոչում։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի երկրորդ աստիճանի մեդալ
ԽՍՀՄ մեդալների դափնեկիր
«Ռազմական ծառայությունների համար» մեդալ
«Ծովային ծառայությունների համար» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Քթիշ (բերդ)

Քթիշ (նաև՝ Գթիշ, Գտիչ, Դողբերդ, Դողս, Կազիշ, Կբիշ, Տող, Գտչաբերդ), բերդ (ամրոց, բերդավան) Մեծ Հայքի Արցախ աշխարհի Մյուս Հաբանդ գավառում, Քթիշ լեռան վրա։ Բերդի ավերակները գտնվում են Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Տող գյուղի հյուսիսային կողմում, անտառապատ Տող (Քթիշ) լեռան վրա։ Այստեղ է գտնվում նաև Գտիչ վանքը (Քթիշ)։


== Հիշատակություն ==
Արաբ մատենագիր իբն Մասկավան հիշատակում է Կբիշ անվանումով, իսկ Տաբարին՝ Կազիշ։ Արաբ պատմիչների և Թովմա Արծրունու (9-10 դարեր) վկայությամբ՝ 853 թվականին արաբական բանակի հրամանատար Բուղա Շարաբին Քթիշ բերդը գրավելու համար ձեռնարկել է 28 հարձակում, սակայն բոլորն էլ ապարդյուն։ Այդ մարտերում՝ հայերը Եսայի Աբու-Մուսեի հրամանատարությամբ հաղթում են արաբներին։ Դրանից հետո Բուղան խաբեությամբ գրավել է բերդը և գերել Աշոտ Մսակերի որդի Սմբատ Խոստովանողին և Խաչենի տեր Ատրներսեհ Սյունուն։
10-րդ դարում Քթիշի բերդի վրա մեծ բանակով հարձակվել է արաբ Ավշին ոստիկանը, սակայն պարտվելով հետ է քաշվել Փայտակարան։
Հետագայում Քթիշը եղել է Դիզակի մելիքության գլխավոր բերդը և կոչվել Տող (Դող)։


== Կառուցվածք ==
Բերդի արևելյան կողմում կիսաանապատներ են, իսկ մյուս կողմերում՝ քարաժայռեր։ Քթիշ լեռան գագաթին եղել է 140 բնակարան և շրջապարիսպ։ Ներկայումս պահպանվել է շենքերի պատերի և պարիսպների մնացորդներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լեկարստվենոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Լեկարստվենոե (ուկրաիներեն՝ Лікарственне, Ղրիմի թաթարերեն՝ Ağaç Eli), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ագաչ-Էլի։
2001 թվականի տվյալներով Լեկարստվենոե գյուղում բնակվում էր 1 328 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իվաշկովցի (գյուղ, Շառգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻվաշկովցիԻվաշկովցի (ուկրաիներեն՝ Івашківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1460 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվաշկովցի գյուղում բնակվում էր 1 543 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23,45 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 65,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անգոբ

Անգոբ (ֆր.՝ engobe), բաց գույնի, նուրբ մշակված և ջրի մեջ լուծված կավե մածուկ։ Կիրառվել է հնագույն ժամանակաշրջանից, կավե անոթների մակերեսը ծածկելու համար։ Անգոբված անոթները ստանում են դուրեկան կաթնավուն ֆոն։
Անգոբումը կատարվում է թրծված և չթրծված անոթների վրա՝ բնական գույնը և մանր ճեղքվածքները ծածկելու նպատակով։ Հաճախ անգոբը կիրառվել է անոթների արտաքին մակերեսը զարդանկարելու համար։ Ուրարտական կարմրավուն երանգով, հաճելի տեսքով անոթները ծածկված են անգոբով և փայլեցված կոկիչով։


== Գրականություն ==
Eden, Victoria and Michael. (1999) Slipware, Contemporary Approaches. A & C Black, University of Pennsylvania Press, G & B Arts International. ISBN 90-5703-212-0
Hamer, Frank and Janet. (1991) The Potter's Dictionary of Materials and Techniques. A & C Black, 3rd ed. ISBN 0-8122-3112-0.
Wondrausch, Mary. (2001) [1986] Mary Wondrausch on Slipware. A&C Black, 2nd ed. ISBN 0-7136-2813-8


== Պատկերասրահ ==
Խոմենկովո (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽոմենկովոԽոմենկովո (ուկրաիներեն՝ Хоменкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խոմենկովո գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կասսի (գյուղ, Պաիստու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿասսիԿասսի (էստ․՝ Kassi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պաիստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Աստերոիդների ցանկ (96001-96100)

Աստերոիդների ցանկ (95901-96000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (96101-96200)
 Աստերոիդների ցանկ (95901-96000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (96101-96200)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (95001)-(100000)»։ www.minorplanetcenter.net
Լոգանի շրջան (Արկանզաս)

Լոգան (անգլ.՝ Logan County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.839 կմ² է, բնակչությունը՝ 22.353 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բունվիլ և Փարիզ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1871 թ.։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղում ==
Տվյալներ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի կայքում(չաշխատող հղում)
Մոնտերմե

Մոնտերմե (ֆր.՝ Monthermé), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2498 մարդ, բնակչության խտությունը` 77.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.33 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 13 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1544 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1071-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 473։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,4 %։ 1071 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 857 անձ (477 տղամարդ և 380 կին)։ Գործազուրկ են եղել 214 անձ (99 տղամարդ և 115 կին)։ 473 անաշխատունակներից 102-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 179-ը` թոշակառուներ, իսկ 192-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կարմիրավան (վանք)

Կարմիրավան, կիսավեր հայկական վանական համալիր է  Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղի մոտ։ Ընդգրկված է Վաղուհասի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Եղել է մանրանկարչության կենտրոն։


== Տեղադրություն ==
Վաղուհաս գյուղից դեպի հարավ-արևմուտք՝ 1 կմ հեռու, վտակների խառնարանի մոտ մնում են հին եկեղեցու և գյուղատեղիի ավերակները, որը տեղացիները անվանում են հին Վաղուհաս։ Այդ ավերակներից էլ վեր, մոտ 2-3 կմ հեռու, բարձր սարալանջին գտնվում է մի փոքր վանական համալիր, որը անուն չունի։ Տեղացիները կոչում են Կարմիր վանք։


== Նկարագրություն ==
Համալիրը բաղկացած է եկեղեցուց, գավթից, փոքր մատուռից, խցերի և այլ կառուցվածքների ավերակներից։
Եկեղեցին մի փոքր երկարավուն թաղածածկ շենք է, որին արևմուտքից կցված է փոքր գավիթը։ իսկ հարավ-արևելքից՝մի փոքր մատուռ։ Բոլոր շինությունները կառուցված են տեղական սպիտակավուն կրաքարի ճեղքված բեկորներով, քանի որ կրաքարի այս տեսակը փխրուն է, մեծ բլոկներով և սրբատաշ մշակելու համար անհարմար։  Եկեղեցին ունի երկու մուտք՝ արևմուտքից և հարավից։
Հուշարձանի հարավային և հյուսիսային պատերը չափազանց հաստ են. դրանց մեջ, գավթում, շինված են մեծ խորշեր, որոնցից և մուտքերն են բացվում դեպի եկեղեցու պատերի մեջ տեղավորված ավանդատները։
Վանական համալիրի պատերը շարված են անտաշ քարերով. այստեղ էլ ինչպես և ԼՂՀ այլ հուշարձանների վրա, պատերի մեջ ագուցված են նույն կրաքարից տափակ շերտեր, որոնց վար և գրված են արձանագրությունները։
Վանական համալիրի եկեղեցի շինել տվող Սակռի գերեզմանը գտնվում է գավթի ներսում։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Խլեբորոբ (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խլեբորոբ (այլ կիրառումներ)Խլեբորոբ (ուկրաիներեն՝ Хлібороб), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խլեբորոբ գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աջափսանդալ

Աջափսանդալը, արևելյան և կովկասյան ուտեստ է։ Պատրաստվում է հատուկ բաղադրատոմսով. սմբուկ, լոլիկ, քաղցր պղպեղ, սոխ, սխտոր, մի պտղունց կորիանդր, ռեհան, բուսական յուղ, աղ և պղպեղ ըստ ճաշակի։ Ըստ ցանկության կարելի է նաև ավելացնել կարտոֆիլ և կծու պղպեղ։ Տարբեր անվանումներով այն հանդիպում է մի շարք կովկասյան և թյուրքական խոհանոցներում։ Թուրքիայում և Բուլղարիայում ուտեստին հաճախ անվանում են «Իմամբայալդի», իսկ Եվրոպայում անվանում են «Սոտե բանջարեղենից»։
Սվիդովեց

Սվիդովեց (ուկրաիներեն՝ Свидовець), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Սվիդովեց գյուղում բնակվում էր 593 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150,16 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տերնոպոլի շրջան

Տերնոպոլի շրջան (ուկրաիներեն՝ Тернопільський район), շրջան Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզում։
Ստեղծվել է 1966 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տերնոպոլ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 749 կմ²։


== Բնակչություն ==
2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 60810 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 81,19 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Զավալիե (այլ կիրառումներ)

Զավալիե, կարող է վերաբերել՝

Զավալիե - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում
Զավալիե - քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գայվորոնի շրջանում
Թխակարմիր աղավնի

Թխակարմիր աղավնի (լատ.՝ Patagioenas cayennensis) աղավնիների ընտանիքի խոշոր թռչուն, ապրում են Ամերիկայի խոնավ անտառներում։
Նախկինում այս տեսակը վերագրվում էր աղավնիների ցեղին, սակայն, ըստ ժամանակակից դասակարգման, ընդունված է առանձնացնել աղավնիների ընտանիքի առանձին ցեղ՝ Պատագիոենաներ (Patagioenas), որոնց ներկայացուցիչները տարածված են Հարավային, Կենտրոնական և Հյուսիսային Ամերիկայում։


== Բնութագիր ==
Թխակարմիր աղավնիներն ունեն 30-32 սմ, 230-250 գրամ քաշ։ Տարեց թռչունները, որպես կանոն, ունեն բաց մանուշակագույն փետուրներ մեղրագույն բծերով և կրծքավանդակի վրա սպիտակ կետեր։


== Տարածվածություն ==
Թխակարմիր աղավնին հիմնականում բնակվում է անտառների եզրերին, գետերի ափերին և բացատներում։ Արեալը տարածվում է Բրիտանական Կոլումբիայից, Յուտայից և Կոլորադոյից Մեքսիկայի և Կենտրոնական Ամերիկայի միջով մինչև Արգենտինայի հյուսիս։
Կոստա Ռիկայի հարավում տարածված տեսակը երբեմն համարվում է որպես իր սեփական տեսակ՝ Patagioenas albilinea:


== Կենսակերպ ==
Թխակարմիր աղավնին հիմնականում սնվում է սերմերով, հատապտուղներով և մանր պտուղներով։
Թխակարմիր աղավնիները միայնակ թռչուններ են, միայն երբեմն ջրային տարածքներում փոքր հոտեր են կազմում։ Բոլոր աղավնիներին բնորոշ այս թռչունների թռիչքը բավականին բարձր և արագ է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Չարչի

Չարչի, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Հայաբնակ գյուղ էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
AOA (խումբ)

AOA (հանգըլ՝ 에이오에이, Էյ-օ-էյ), հարավկորեական երաժշտական խումբ, որը ձևավորվել է FNC Entertainment ընկերության կողմից 2012 թվականին։ Խմբի անունը «Ace of Angels» բառակապակության հապավումն է։
Խմբում ընդհանուր 8 հոգի են, այն կազմված է երկու ենթախմբերից. «AOA Black» բենդից (որի անդամները ոչ միայն երգում են, այլ նաև նվագում են) և պարային «AOA White» խմբից։ «AOA Black»-ի կազմում հինգ աղջիկներ են՝ Ջիմինը, Չոան, Յունան, Յուկյոնն ու Մինան, իսկ «AOA White»-ի կազմում՝ 3 հոգի՝ Հեջոնը, Սոլհյոնն ու Չանմին։ Հիմնական խումբը, որը ելույթ է ունենում «AOA» անվան տակ բաղկացած է 7 հոգուց (բացի Յուկյոնից)։


== Կազմ ==


=== Խումբ ու ենթախմբեր ===
AOA Cream - ենթախումբ

Հեջոն, Չանմի, ՅունաAOA Black — ենթախումբ, «բենդ-յունիթ» (կորեերեն՝ 밴드 유닛)

Ջիմին, Չոա, Յունա, Յուկյոն, ՄինաAOA White — պարային ենթախումբ, «դենս-յունիթ» (կորեերեն՝ 댄스 유닛)

Հեջոն, Սոլհյոն, ՉանմիAOA

Ջիմին, Չոա, Յունա, Հեջոն, Մինա, Սոլհյոն, Չանմի


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
2014: «Short Hair»
2014: «Like a Cat»
2015: «Heart Attack»
2016:《Good Luck》
2017: 《Angel's Knock》


=== Տեսահոլովակներ ===


== Մրցանակներ ու անվանակարգումներ ==


=== Շաբաթական երաժշտական շոուներ ===


==== Inkigayo ====


==== Show Champion ====


==== Show! Music Core ====


==== The Show ====


== Աղբյուրներ ==
http://fncent.com/AOA/b/introduce/1303 AOA. պաշտոնական կայք
AOA на сайте AllMusic
Պաշտոնական էջը Youtube-ում


== Ծանոթագրություններ ==
Երասխահունի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արմավիրի մարզի Երասխահուն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Այգեվան

Այգեվան, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում՝ մարզկենտրոնից 5 կմ հարավ-արևմուտք։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 875 մ բարձրության վրա հարթավայրային տեղանքում։ Շրջապատված է մրգատու և խաղողի այգիներով։


== Բնակչություն ==
Այգեվանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ և անասնապահությամբ։


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում Archived 2013-08-17 at the Wayback Machine.
Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում Archived 2013-08-17 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Պավել Յարաչ

Պավել Յարաչ (լեհ.՝ Paweł Jaracz, հուլիսի 22, 1975(1975-07-22), Kożuchów, Gmina Kożuchów, Nowa Sól County, Լեհաստան), լեհ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ 2010 թվականին դարձել է Արվիեում կայացած Շախմատի Բաց Առաջնության չեմպիոն։ Ամուսնացած է շախմատիստ Բարբարա Յարաչի հետ։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պավել Յարաչի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
Պավել Յարաչի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
Կիպրիանոս

Կիպրիանոս Կարթագենացի (լատ.՝ Thascius Caecilius Cyprianus, մոտ 200[…], Կարթագեն, Հռոմեական կայսրություն - 258, Carthage, Հռոմեական կայսրություն), Կարթագենի (Հյուսիսային Աֆրիկա) եպիսկոպոս, Ընդհանրական Եկեղեցու հայր։ Լինելով մեծահարուստի որդի՝ ստացել է իր ժամանակի լավագույն կրթությունը։ Դարձել է հռետոր, պերճախոսության ու փիլիսոփայության ուսուցիչ՝ դասավանդելով կարթագենյան դպրոցներից մեկում։ Քրիստոնեություն է ընդունել 46 տարեկանում, իսկ 248 թ. օծվել Կարթագենի եպիսկոպոս։ 258 թ.՝ Վալերիանոս կայսեր հալածանքների ժամանակ, մերժելով զոհ մատուցել կուռքերին՝ գլխատվել է։
Հեղինակ է աստվածաբանական մի շարք աշխատությունների և շուրջ 80 հովվական նամակների՝ գրված հալածանքի տարիներին տարբեր առիթներով։ Աստվածաբանների համար մեծարժեք է հատկապես Եկեղեցու մասին Կիպրիանոսի վարդապետությունը, որն արդի եկեղեցաբանության հիմնական աղբյուրներից մեկն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրբ Կիպրիանոս Կարթագենացի. Գիրք Եկեղեցու միասնության մասին Archived 2020-11-25 at the Wayback Machine.
Կրապիվնա (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրապիվնաԿրապիվնա (ուկրաիներեն՝ Кропивна), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1200 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրապիվնա գյուղում բնակվում էր 514 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 205,6 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(1378) Լեոնսե

(1378) Լեոնսե (անգլ.՝ Leonce), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի փետրվարի 21-ին Ֆերնանդ Ռիգոյի կողմից Ուքլում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,374091 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,018 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7302 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1336,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269438 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,59° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1378) Լեոնսե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գայանե Եղիազարյան

Գայանե եղիազարյան (հոկտեմբերի 11, 1975(1975-10-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամ, Երևանի ավագանու նախկին անդամ, ՀՀ 8-րդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր։


== Կենսագրություն ==
Գայանե Եղիազարյանը ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Երևանում։


== Կրթություն ==
Ունի միջնակարգ կրթություն։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 175 միջնակարգ դպրոցը։ Բարձրագույն կրթություն չի ստացել։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1993-1994 թվականներին որպես որակի պատասխանատու աշխատել է բնական քարերի արտադրամասում, այնուհետև նույն հաստիքով աշխատել է «Narek» լիակատար տնտեսական ընկերությունում, աշխատել է նաև տուրիստական գործակալությունում։


== Քաղաքական գործունեություն ==
2018 թվականին «Իմ քայլը» խմբակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։
2022 թվականի մայիսին Ազգային Ժողովի պատգամավոր Անուշ Բեղլոյանի մանդատը վայր դնելուց հետո նրան փոխարինել է Գայանե Եղիազարյանը։


== Հայտնի ելույթներ ==
«Իրավունք» թերթին տվաց հարցազրույցում պատգամավոր Գայանե Եղիազարյանը պատասխանելով Արցախի պատկանելիություն մասին հարցին` ասել է.

Այս հայտարարությունը լայնորեն լուսաբանվել է զլմ-ներով՝ արժանանալով հանրության քննադատությանը։


== Ընտանիք ==
Ամուսնալուծված է, ունի երկու զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոկչեմա

Մոկչեմա (ռուս.՝ Мокчема), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաշկա գետի աջ ափին՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000112103000048532
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004853'
Ավազանի կոդը -  03.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Նարդոդիպաչե

Նարդոդիպաչե  (իտալերեն՝ Nardodipace), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1419 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 44 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 32 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 88020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0963։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճ


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0963 313092


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ժողովածու (647)

Ժողովածու (647), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 647 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1692 թվականին, հավանաբար Կ. Պոլսում։ Ունի 20,3X14,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 90 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` ստվարաթուղթ,։ Հիշատակարաններ՝ 47բ։


== Բովանդակություն ==
Օգոստինոսի կանոնք յագաղս անհմտից խոստովանահարց։
Յովհաննէս Արճիշեցւոյ Մեկնութիւն պատարագի։


== Ծանոթագրություններ ==
Նեմիրինցի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆեմիրինցիՆեմիրինցի (ուկրաիներեն՝ Немиринці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեմիրինցի գյուղում բնակվում էր 359 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1561 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 229,98 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էրդմանի կղզիներ

Էրդմանի կղզիներ, փոքրիկ կղզյախումբ Բերինգի ծովում։ Համարվում է Ռուսաստանի Դաշնության Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգի վարչատարածքային մաս։ Անմարդաբնակ կղզիներ են։ Հայտնաբերվել է 1887 թվականին։ Կրում է ռուսաստանցի դերծովակալ Գուստավ Ֆյոդորովիչ Էրդմանի անունը։
Առաջարկություն կա Էրդմանի կղզին ընդգրկելու պահպանվող բնական տարածքների ցանկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նորաշեն (գինի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նորաշեն (այլ կիրառումներ)«Նորաշեն», սեղանի կարմիր տեսակավոր գինի։ Մշակվում է 1943 թվականից, Վերին Արտաշատի գինու գործարանում։ Թնդությունը՝ 10—12 ծավ․ %, տիտրվող թթվությունը՝ 5,5 գ/լ։ Ունի սուտակի (բոլոր երանգների) գույն, դուրեկան տտիպություն։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 2 տարի։ Համամիութենական ու միջազգային մրցույթներում շահել է 1 ոսկե մեդալ։
Գորիցի (գյուղ, Դոբրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորիցիԳորիցի (ռուս.՝ Гори́цы), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 267 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խուլիկ (այլ կիրառումներ)

Խուլիկ, կարող է վերաբերել՝

Խուլիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառակում
Խուլիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում
Տոպոլա

Տոպոլա, գյուղ Սերբիայի Հանրապետության Յոգոդինա երկրամասի Տոպոլա համայնքում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչությունը կազմում է 1,363 մարդ։


== Ծանոթագրություներ ==
Իտամոնտի

Իտամոնտի  (պորտ.՝  Itamonte), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 13 801 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 430,597 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 32,1 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2004 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 75.741.285,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2004 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5.797,27 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2006 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,792 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Կոբեխա

Կոբեխա (իսպ.՝ Cobeja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո նահանգում (Կաստիլիյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Սագրա շրջանում։ Տարածքը 18 կմ² է։ Բնակչությունը 2444 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 29 կմ։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Վերա Բաևա

Վերա Միխայլովնա Բաևա (ռուս.՝ Вера Михайловна Баева, մարտի 29, 1936(1936-03-29), Ուֆա, ՌԽՖՍՀ, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս օպերային և կամերային երգչուհի (լիրիկո-կոլորատուրային սոպրանո), մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1986)։


== Կենսագրություն ==
Վերա Բաևան ծնվել է 1936 թվականի մարտի 29-ին Ուֆայում՝ բազմազավակ ընտանիքում։
1959 թվականին ավարտել է Ուրալի կոնսերվատորիան (Սվերդլովսկ, այժմ՝ Եկատերինբուրգ)։ Սոլո երգեցողության դասարանում սովորել է Պ. Նոզդրովսկայայի մոտ, իսկ կամերային երգեցողության դասարանում՝ Բ. Պևզների մոտ։
1959-2000 թվականներին եղել է Սվերդլովսկի պետական ֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի։
Երգչուհու ստեղծագործության մեջ հիմնականը նրա մենահամերգներն են՝ դաշնամուրի ուղեկցությամբ։ Երգացանկն ընդգրկում է մոտ հինգ հարյուր ստեղծագործություն՝ ռոմանսներ, օպերային արիաներ, ժողովրդական երգեր, արևմտաեվրոպական, ռուսական և խորհրդային կամերային-վոկալ և օպերային դասական երգեր, աշխարհի ժողովուրդների երգեր։
Երգչուհու ամենանշանավոր ձեռքբերումներից մեկը Ռեյնգոլդ Գլիերի նվագախմբի հետ ձայնի համար համերգի կատարումն է։ Ստեղծագործական առանձին էջ է երգեցողությունը երգեհոնի հետ։ Մասնակցել է վոկալ-սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների կատարմանը (Ջուզեպպե Վերդի, Վ. Ա. Մոցարտ և այլն)։ Նրա կատարմամբ Բախի, Գ. Ֆ. Հենդելի կանտատներից արիաները դարձել են վոկալ վարպետության օրինակ։
1968-1973 թվականներին  և 1982 թվականից դասավանդել է Ուրալի Մ. Պ. Մուսորգսկու անվան կոնսերվատորիայում (1996 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Աշակերտների թվում են Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստուհիներ Ի. Նաումովան, Մ. Սիլինան, Կոմիի Հանրապետության ժողովրդական արտիստուհի Ե. Լագոդան, Բուրյատիայի ժողովրդական արտիստուհի, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Ս. Կրուպինան, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Ն. Բելոուսովան։
1987 թվականին դարձել է Համառուսաստանյան երաժշտական ընկերության «Սվերդլովսկի մարզի երաժշտական միություն» տարածաշրջանային հասարակական կազմակերպության վարչության նախագահ։ Երիտասարդ վոկալիստների միջազգային մրցույթի՝ Եկատերինբուրգ քաղաքի մրցանակի ժյուրիի նախագահն է։
2006 թվականին Եկատերինբուրգի «Ուրալ» ստուդիայում լույս է տեսել «Սիրո ճանապարհներ» (ռուս.՝ «Дороги любви») կրկնակի ալբոմը, որում տեղ են գտել երգչուհու 42 ձայնագրություններ։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Մ. Ի. Գլինկայի անվան վոկալիստների 3-րդ համամիութենական մրցույթի դափնեկիր (2-րդ մրցանակ, Մոսկվա, 1965)
ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (27 մարտի, 1972)
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (12 սեպտեմբերի, 1979)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (31.12.1986)
Մեդալ «Անձնվեր աշխատանքի համար։ Ի նշանավորումն Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի»
Սվերդլովսկի մարզի նահանգապետի մրցանակ գրականության և արվեստի բնագավառում ակնառու նվաճումների համար (2004)
Եկատերինբուրգի պատվավոր քաղաքացի (1993)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Уральская государственная консерватория имени М.П. Мусоргского - Баева Вера Михайловна
Երգչուհու մասին տեղեկատվություն Եկատերինբուրգի պատվավոր քաղաքացիների կայքում
Баева Вера Михайловна // Вокально-энциклопедический словарь: Биобиблиография : в 5 т. / М. С. Агин. — М., 1991—1994.
Եռապետություն

Եռապետություն (լատ.՝ triumvirātus, որտեղ՝ trēs - երեք, vir - մարդ), քաղաքական և զինվորական երեք ազդեցիկ գործիչների համատեղ իշխանություն Հին Հռոմում։ Առաջին եռապետությունը ստեղծվել է մ.թ.ա. 60-ին՝ Հուլիոս Կեսարի, Գնեոս Պոմպեոսի և Մարկոս Կրասոսի միջև կայացած համաձայնությամբ։ Նրանք միմյանց և կողմնակիցների միջև բաժանել են պետական պաշտոններն ու նահանգների կառավարումը, հենվել լեգիոնների ուժի, պոպուլյարների, հեծյալների և նոբիլիտետի աջակցության վրա։ Կազմալուծվել է մ.թ.ա. 53-ին՝ Կրասոսի մահից հետո և Կեսարի ու Պոմպեոսի հարաբերությունների սրման հետևանքով։ Երկրորդ եռապետությունը ստեղծվել է մ.թ.ա. 43-ին և ունեցել պաշտոնական բնույթ։ Նրա կազմի մեջ մտել են Օկտավիանոսը, Մարկոս Անտոնիոսը և Մարկոս Լեպիդոսը։ Կազմալուծվել է մ.թ.ա. 36-ին։