Կովրայ (գյուղ, Զոլոտոնոշայի շրջան)

Կովրայ (ուկրաիներեն՝ Коврай), գյուղ Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Զոլոտոնոշայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։
Չճշտված տվյալներով Կովրայ գյուղում բնակվել է 851 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30606 կմ²։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը գտնվում է Կավրայեց գետի վրա, շրջկենտրոնից՝ Զոլոտոնոշա  քաղաքից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք և Գլադկովշչինա երկաթուղային կայարանից 22 կմ հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնադրվել է 18-րդ դարի առաջին քառորդում։ Այն հիմնադրել է Պերեյասլավի գնդապետ Ստեպան Տոմարան՝ հարյուրավոր հողեր գնելով Գելմյազևսկում։ Սկզբում Կովրայը փոքր է եղել։ 1731 թվականին Վասիլի Տոմարան այստեղ ունեցել է ընդամենը 35 տնտեսություն։
1754-1759 թվականներին Կովրայում ապրել է փիլիսոփա-մանկավարժ Գրիգորի Սավվիչ Սկովորոդան, ով եղել կալվածատեր Ստեփան Տոմարայի որդու՝ Վասիլի Տոմարայի ուսուցիչը։ Այստեղ նա գրել է մի շարք բանաստեղծություններ իր հայտնի «Աստվածային երգերի այգին» ժողովածուում, դրել իր փիլիսոփայական ու մանկավարժական համակարգերի հիմքերը։ Գյուղում տեղադրվել է մտածողի կիսանդրին, դպրոցի շենքի պատին բացվել է հուշատախտակ, 1972 թվականին բնապատմական համալիրի «Լանդշաֆտային արվեստի հուշարձան Ա. Գ. Սկովորոդա՝ 14,3 հա մակերեսով»։ Տոմարա նախկին կալվածքի տարածքում պահպանվել է Սկովորոդայի ժամանակաշրջանի մառան։
1779 թվականից գյուղում գործում է Նիկոլայ եկեղեցին :
Կովրայը քարտեզի վրա նշված է 1800 թվականին։
1874 թվականին բացվել է Զեմստվոյի տարրական դպրոցը։ 1923 թվականին քառամյա զեմստվոյի և եռամյա ծխական դպրոցների հիման վրա ստեղծվել է յոթամյա դպրոց։
1922 թվականին գյուղն ունեցել է 520 տնտեսություն՝ 2484 բնակիչ։
1928 թվականին ստեղծվել է ՏՍՕՍ-ը, որի կազմակերպիչներն ու ղեկավարներն են եղել Մ. Յու. Մոսկալենկոն և Ի. Պ. Ռեզնիկը։
1932-1933 թվականների սովի ժամանակ գյուղում զոհվել է մոտ 300 մարդ։
Հայրենական մեծ պատերազմի՝ օկուպացիայի ժամանակ, գեստապոյի կողմից գնդակահարվել են 26 ակտիվիստներ, բազմաթիվ երեխաներ տարվել են ծանր աշխատանքի Գերմանիա։ Պատերազմին մասնակցել է 532 համագյուղացի, 160-ը պարգևատրվել է մարտական շքանշաններով և մեդալներով, 275-ը զոհվել է։ Նրանց անունները փորագրված են 1960 թվականին գյուղի կենտրոնում տեղադրված Փառքի օբելիսկի վրա։
Ամենայն հավանականությամբ, Կովրայ II-ը առանձնացել է Կովրայից 1992 թվականին, 1992 թվականի սկզբի և ավելի վաղ քարտեզների վրա այն, նշված չէ, մինչև 1945 թվականը չի եղել Կովրայ-Լևադա, որը համընկնում է կոորդինատներով, որին միևնույն ժամանակ միացված է եղել Դուբինը, որը նույնպես հետագայում մտել է Կովրայ II-ի կազմի մեջ։ 
Կովրայ գյուղի վերագրավված գյուղում վերածնվել են «Դրուժբա» կոլտնտեսությունը, և Շևչենկոն Լեոնիվշչինա ֆերմայում, որը 1965 թվականին միավորվեց մեկ կոլտնտեսության «Սլավա»-ի մեջ։ Կոլտնտեսությունը հատկացրել է 4500 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողեր, այդ թվում՝ 4300 հա վարելահող։ Աճեցրել են հացահատիկային կուլտուրաներ, զարգացած է եղել անասնապահությունը։
1958 թվականից գյուղում գործել է ութամյա դպրոց, 1990 թվականից՝ միջնակարգ։ 2003 թվականի հունվարից միջնակարգ դպրոցը վերակազմավորվել է «Կովրայսկայա ՕՇ I-III մակարդակների՝ նախադպրոցական հաստատություն» կրթահամալիրի։
1972 թվականին գյուղում ապրել է 2076 մարդ, գործել է 150 հոգանոց ակումբ, գրադարան՝ 19500 գրքի ֆոնդով, ծննդատուն, բուժկետ-մանկաբարձական կայան, մսուր։


== Հայտնի մարդիկ ==
Վասիլի Պեդկո - Խորհրդային Միության հերոս։
Լիսովոյ Միխայիլ Պավլովիչ - Ուկրաինայի Ագրարային գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Ուկրաինայի պետական մրցանակի դափնեկիր (1992):


== Գրականություն ==
История городов и сел Украинской ССР. Главная редакция Украинской Советской энциклопедии. Киев.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)