Կոռնել Ուեյսկի

Կոռնել Ուեյսկի (լեհ.՝ Kornel Ujejski, սեպտեմբերի 12, 1823(1823-09-12), Բերեմյանի, Բուչաչի շրջան, Տերնոպոլի մարզ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 19, 1897(1897-09-19), Պավլով, Q106929887?, Chervonohrad Raion, Լվովի մարզ, Ուկրաինա), լեհ բանաստեղծ, դրամատուրգ  և հրապարակախոս։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1823 թվականին Բերեմյանի գյուղում (այժմ՝ Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզի Բուչաչսկի շրջան), հարուստ ընտանիքում։ 1839 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լվովի մոտ գտնվող Դավիդով գյուղ։ Սկզբում կրթություն է ստացել տանը, այնուհետև՝ Բուչաչի վասլյան դպրոցում, հետագայում՝ Լվովում։ Այդ ժամանակահատվածում գրել է իր առաջին բանաստեղծությունները։ Լվովում ծանոթացել է լեհական մշակույթի ներկայացուցիչների հետ (Վինցենտի Պոլ, Լ. Դունին-Բորկովսկի և ուրիշներ)։ 1844 թվականին մեկնել է Վարշավա, որտեղ գրող Ավգուստ Բելյովսկու օգնությամբ մասնակցել է մայրաքաղաքի գրական կյանքին։ Լեհաստանի նշանավոր գրողների և բանաստեղծների հետ ծանոթությունը զգալի ազդեցություն է ունեցել Կ. Ուեյսկու ստեղծագործության և ազգային հայրենասիրական տրամադրության վրա։ Լվովում մասնակցել է ընդհատակյա գործունեությանը։ Նրա կողմից վաղ շրջանում՝ 1840-1845 թվականներին գրված ստեղծագործությունները ժողովվել են «Ծաղիկներ առանց հոտի» (լեհ.՝ Kwiaty bez woni) և «Թոշնած տերևներ» (լեհ.՝ Zwiędłe liście) պոեզիայի ընտրանիներում և հրատարակվել են 1848 և 1849 թվականներին։

1847 թվականին Ուեյսկին Բելգիայով մեկնել է Փարիզ, որտեղ ծանոթացել է Յոախիմ Լելևելի, Յուզեֆ Զալեսկու, Ֆրեդերիկ Շոպենի և Յուլիուշ Սլովացկու հետ։ Մասնակցել է Ֆրանսիայի 1848 թվականի հեղափոխական իրադարձություններին։ Վերադառնալով հայրենիք՝ 1848 թվականի նոյեմբերի սկզբներին մասնակցել է Լվովի ապստամբությանը։ Այդ շրջանի պոեզիայում արտացոլվել են Ուեյսկու հեղափոխական տրամադրությունները։ 1851 թվականին ամուսնացել է՝ բնակություն հաստատելով Պավլով գյուղում, որտեղ իր միջոցներով կառուցել է հուշարձան կախյալ աշխատանքների վերացման պատվին, որը գոյություն ունի մինչ օրս։ 1862 թվականին Պավլով գյուղում վերականգնել է այրված եկեղեցին։
1858 թվականից Ուեյսկին Լվովի քաղաքապետարանից վարձակալել է կալվածք Զուբրա գյուղում։ 1860 թվականին ճամփորդել է Յասսիում, որտեղ էլ գրել է «Լեհական քայլերգը» (լեհ.՝ Marsz polski): 1868 թվականին անկախության հաստատման գործում լեհերին օժանդակած ռուս սպաներին նվիրված «Ռուսներին» (լեհ.՝ Do Moskali) բանաստեղծությունների շարքի համար ցարական իշխանությունները նրան դատի են տվել։ Դատավճռի համաձայն՝ նրան կարճ ժամկետով կալանավորել են և ենթարկել դրամական տուգանքի՝ բռնագրավելով հրատարակությունների մի մասը։
Ուվեյսկին Լվովի թատրոնների համար գրվել են «Շոպենի արդարացումը» և «Նախերգանք» պիեսները։ 1860 թվականին գրել է «Նամակներ Լվովից» արձակ ստեղծագործությունը։ 1877-1878 թվականներին ընտրվել է Վիեննայի Պետական խորհրդի պատգամավոր։


== Մահ ==
Կյանքի վերջին տարիներին բնակվել է Ռադեխովի մոտակայքում գտնվող Պավլով գյուղում (այժմ՝ Լվովի մարզ), որտեղ էլ մահացել և թաղվել է։


== Ստեղծագործություն ==
Կ. Ուեյսկին հանդիսանում է ռոմանտիզմի ներկայացուցիչը լեհական գրականության մեջ։ Ուվեյսկու ամենահայտնի աշխատանքը «Հրդեհների ծխի հետ» (լեհ.՝ Z dymem pożarów) ստեղծագործությունն է, որտեղ լուսաբանվում են Եվրոպայի ժողովուրդների գարնան իրադարձությունները, իսկ Ավստրիական կայսրության լեհական մասում բանաստեղծությունը դարձել է 1863 թվականի հունվարյան ապստամբության ոչ պաշտոնական օրհներգը։


=== Պոեզիայի ժողովածու ===
Maraton (1845)
Pieśni Salomona (1846)
Skargi Jeremiego (1847)
Kwiaty bez woni (1848)
Zwiędłe liście (1849)
Melodie biblijne (1852)
Dla Moskali (1862)
Tłumaczenia Szopena (1866) (próba poetyckiego przełożenia muzyki)


=== Այլ աշխատանքներ ===
Eli, Eli, lama sabachtani (1866)
Ostatnia strofa (1866)
Modlitwa więźnia (1866)
Za zbłąkanych (1866)
Oda do Poezyi (1898)
Perły boleści (1898)


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Virtuti Militari շքանշանի արծաթե խաչով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մատենագիտություն ==
Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Wyd. VIII - 3 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 458-460, 675, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13848-6.