Իգուանոդոնտներ

Իգուանոդոնտներ (լատ.՝ Iguanodontia), նախայուրային և վաղ կավճային դարաշրջանի օրնիտապոնդների խմբի դինոզավրեր, որոնք ապրել են մայրցամաքներում մոտ 164—65,5 միլիոն տարի առաջ։


== Էվոլյուցիա ==
Իգուանոդոնտների քարացածության վիճակը հայտնի է յուրային դարաշրջանից, սակայն կավճային դարաշրջանի ժամանակ նրանք միանգամից, հաջողությամբ մերվեցին խոտակերությանը և ցրվեցին ամբողջ աշխարհով։ Ներկայումս, արդեն գույություն ունի երկար տաքսոնների ցուցակ «առաջադեմ» իգուանոդոնտների մասին, որը վերաբերում է վաղ Ասիայում տարածված կավճային դարաշրջանի այս խմբերին։ Այդ խմբերի բազմազանությունը և առատությունը հնարավորություն է տալիս ենթադրել, որ իգուանոդոնտները առաջին անգամ հայտնվել են Ասիայում, այնուհետև տարածվել են ամբողջ աշխարհում։
Չնայած նրանց այդ տարածումը ամբողջ աշխարհում, նրանց մնացորդները հազվադեպ են հանդիպում Հյուսիսային Ամերիկայում։ Նրանք հիմնականում կենտրոնացված են Յուտայի նահանգում, որն ընդգրկում է 40 մլն տարվա էվոլյուցիա (օրինակ՝Hippodraco scutodens և Iguanacolossus fortis):


== Տաքսոնոմիա ==

Iguanodontia-ների առաջին տաքսոնը առաջարկել է Dollo-ն 1888 թվականին։ Մինչև հիմա բոլորի կողմից ընդունված տաքսոն չկա։ Իգուանոդոնտները հաճախ նշված են Ornithopoda-ների ամենատարածված ինֆրակարգում, թեև Բենտոնի (2004) ցուցակում դրա մասին նշված չէ։ Ավանդաբար, իգուանոդոնտները խմբավորված են եղել Iguanodontoidea-ների ենթաընտանիքի և Iguanodontidae-ների ընտանիքի մեջ։ Այնուամենայնիվ, ֆիլոգենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ արդեն ավանդական դարձած «Իգուանոդոնտներ»-ները հանդես են գալիս պարաֆիլետական խումբ, որոնք հանդրազավիդների առաջնային խումբն է («Բադակտուց դինոզավրեր»)։ Այսպիսի խմբերը, ինչպիսին է իգուանոդոնտները, դեռ երբեմն օգտագործվում են գիտական հանրագիտարանում որպես անաստիճան գանձեր, թեկուզ և ավանդական «իգուանոդոնտները» ընդգրկվել են ավելի ընդգրկուն Hadrosauroidea-ների խմբի մեջ։
Այն ներառում է մի քանի խմբեր.

Ankylopollexia, «Iguanodontia» խմբի ներկայացուցիչներից մեկը, որը ներառում է երկու տեսակի դինոզավրեր՝
Styracosterna, թռչնակոնքավորների խմբի դինոզավր, որն ապրել է յուրային չ կավճային դարաշրջաններում բոլոր մայրցամաքներում, բացառությամբ Անտարկտիդայից, ինչպես նաև Camptosauridae-ները։
Dryomorpha, Iguanodontia խմբի ներկայացուցիչ, որը ներառվում է Dryosauridae-ների ընտանիքին։


=== Տաքսոնոմիա ===

Ինֆրակարգ։ Օրնիպոդներ (Ornithopoda)

Խումբ։ Iguanodontia
Albisaurus albinus
Barilium
Bihariosaurus
Muttaburrasaurus
Osmakasaurus
Proplanicoxa
Sellacoxa
Tenontosaurus
Ընտանիք։ Rhabdodontidae
Mochlodon
Rhabdodon
Zalmoxes
Խումբ։ Dryomorpha
Ընտանիք։ Dryosauridae
?Callovosaurus
Dryosaurus
Planicoxa
Valdosaurus
Խումբ։ Ankylopollexia
Ընտանիք։ Camptosauridae
Camptosaurus
Cumnoria
Draconyx
Խումբ։ Styracosterna
Տեսակ։ Dakotadon
Տեսակ։ Hippodraco
Տեսակ։ Hypselospinus
Տեսակ։ Iguanacolossus
Տեսակ։ Kukufeldia
Տեսակ։ Lanzhousaurus
Տեսակ։ Lurdusaurus
Տեսակ։ Uteodon
Խումբ։ Hadrosauriformes
Տեսակ։ Dollodon
Տեսակ։ Xuwulong
Ընտանիք։ Hadrosauroidea
Ընտանիք Iguanodontoidea*
Altirhinus
Bolong
Delapparentia
Lurdusaurus
Lanzhousaurus
Mantellisaurus
Խումբ։ Euiguanodontia
Macrogryphosaurus
Talenkauen
Ընտանիք։ Iguanodontidae
Iguanodon
Amblydactylus
Gypsichnites
Hadrosauropodus
Iguanodontipus
Ornithopodichnus
Sinoichnites
Sousaichnium


=== Ներկայացուցիչների դիագրամ ===
Պատկերված դիագրամը ստեղծել է Էնդրյու Մաք Դոլնդը իր կոլեգաների հետ 2011 թվականին.


== Ծանոթագրություններ ==