Կալիարի

Կալիարի (, also UK: , US: , {{IPA-it|ˈkaʎʎari|lang|It-Cagliari.ogg; սարդ.՝ Casteddu. սարդիներեն՝ kasˈteɖːu, լատ.՝ Caralis), քաղաք և նավահանգիստ Իտալիայում, Սարդինիա կղզու հարավում, Կալիարի գավառում։ Հանդիսանում է Սարդինիա կղզու, Սարդինիայի մարզի ու ինքնավար տարածաշրջանի մայրաքաղաքը, ինչպես նաև Կալիարիի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Զբաղեցնում է 85, 45 կմ2 տարածք։
Կալիարիի սարդինյան անվանումը Casteddu է, որ նշանակում է ամրոց։ Բուն քաղաքն ունի շուրջ 155.000 բնակիչ, իսկ նրա մետրոպոլիսային տարածքում, որն ընդգրկում է Կալիարին և նրա մերձակա 16 բնակավայրեր, ապրում է ավելի քան 431.000 մարդ։ Եվրոստատի (Eurostat) տվյալների համաձայն՝ Կալիարիի ընդարձակ քաղաքային տարածքի բնակիչների թիվը հասել է 476.975-ի։ Կալիարին Սարդինիայի խոշորագույն բնակավայրն է և բնակչության թվով  26-րդը Իտալիայում։


== Պատմություն ==
Քաղաքի ներկայիս տարածքում ու նրա շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս նորքարեդարյան ժամանակներում։ Բնակավայրն ունի առնվազն հինգ հազար տարվա պատմություն։ 
1324-ից մինչև 1848 թվականը Կալիարին եղել է Սարդինիայի թագավորության մայրաքաղաքը։ Ներկայումս տարածաշրջանային նշանակության մշակութային, կրթական, քաղաքական և արվեստների կենտրոն է՝ հարուստ ճարտարապետական Art Nouveau և այլ  ոճերի բազմազան հուշարձաններով։ Միաժամանակ Սարդինիայի տնտեսական, արդյունաբերական խոշոր կենտրոնն է, տրանսպորտային կարևորագույն հանգույց, որտեղ գործում են միջերկրածովյան ամենամեծ նավահանգիստներից մեկը, միջազգային Էլմաս օդանավակայանը... Քաղաքն իր ունեցած եկամտով Իտալիայի 8.092 համայնքների մեջ զբաղեցնում է 106-րդ տեղը և այդ տեսակետից կարող է համեմատվել երկրի հյուսիսային որոշ քաղաքների հետ։
Տեղի համալսարանը հիմնադրվել է 1607 թվականին և հներից մեկն է Իտալիայում։ Կալիարին 5-րդ դարից մինչև օրս հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու արքեպիսկոպոսական նստավայր է։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Անվանում ==
Փյունիկյան Կարալիս գաղութն է, որի անվանումն ունի նախահնդեվրոպական ծագում․ անվանման հիմքում ընկած է Cara «ժայռ» բառը։ Այդ անվանումը ժամանակի ընթացքում ձևափոխվելով դարձել է Կալիարի։


== Կլիմա ==
Կալիարին ունի շոգ, չոր ամառներով ու մեղմ ձմեռներով միջերկրածովյան կլիմա (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ Csa), որով նմանվում է ծովափնյա պատմական այլ բնակավայրերի։ Տեղումների տեսակետից այդ կլիման մոտ է կիսաչորային պայմաններին։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Անգլերեն

Andrews Robert, The Rough Guide to Sardinia, Publisher: Rough Guide Ltd, 2010, 1848365403.
Ashby Thomas (1911)։ «Carales»։  in Chisholm Hugh։ Encyclopædia Britannica 5 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջեր 300–301 
Dyson, Stephen L. - Roland Jr. Robert, Archaeology and History in Sardinia from the Stone Age to the Middle Ages: Shepherds, Sailors, and Conquerors, 2007.
Freytag-Berndt, Sardinia Travel Map.
Lawrence D. H., Sea and Sardinia
Parker, Philip M., The 2011 Economic and Product Market Databook for Cagliari, Italy, Icon Group International, 2011 9781157065692
Stein Eliot, Sardinia: Cagliari & the South, Publisher: Footprint Travel Guides, United Kingdom, 2012, 1908206535Իտալերեն

Alziator Francesco, La città del sole, editrice La Zattera, Cagliari, 1963.
Atzeni Enrico, Cagliari preistorica, editrice CUEC, Cagliari, 2003.
Barreca Ferrucio, La Sardegna fenicia e punica, editore Chiarella, Sassari, 1984
Boscolo Alberto, La Sardegna bizantina e altogiudicale, editotr Chiarella, Sassari, 1982
Francesco Cesare Casula (1994)։ La storia di Sardegna։ Sassari: Delfino Editore։ ISBN 88-7138-063-0 
Cossu Giuseppe, Della città di Cagliari, notizie compendiose sacre e profane, Stamperia Reale, Cagliari 1780
Del Piano Lorenzo, La Sardegna nell'ottocento, editore Chiarella, Sassari, 1984
Gallinari Luciano, Il Giudicato di Cagliari tra XI e XIII secolo. Proposte di interpretazioni istituzionali, in Rivista dell'Istituto di Storia dell'Europa Mediterranea, n°5, 2010
Hunno Baeza Roderigo, Il Caralis Panegyricus, edited by Francesco Alziator, Tipografia, Mercantile Doglio, Cagliari, 1954.
Manconi Francesco, La Sardegna al tempo degli Asburgo, Il Maestrale, Nuoro, 2010, 9788864290102
Manconi Francesco, Una piccola provincia di un grande impero, CUEC, Cagliari, 2012, 8884677882
Manconi Francesco (edited by), La società sarda in età spagnola, Edizioni della Torre, Cagliari, 2003, 2 vol.
Mastino Attilio, Storia della Sardegna Antica, Il Maestrale, Nuoro, 2005, 9788889801635


== Արտաքին հղումներ ==
{{{1}}} Կալիարի. պաշտոնական կայք  (իտալերեն)
Կալիարիի զբոսաշրջային գործակալության կայքէջը Archived 2012-07-23 at the Wayback Machine.