Thriller

Thriller («Թրիլլեր») - ը Մայքլ Ջեքսոնի 6-րդ ստուդիական ալբոմն է։ Այն թողարկվել էր 1982 թվականի նոյեմբերի 30-ին Epic Records-ի կողմից։ Thriller-ը Off the Wall-ի նման կատարված է ֆանկ, սոուլ, փոփ, ռոք, առ-ն-բի և դիսկո ոճերում։
Ալբոմի ձայնագրությունը արվել է 1982 թվականին Westlake Recording ստուդիայում (Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա), ալբոմի թողարկման համար ծախսվել է 750 000 դոլլար։ Քունսի Ջոնսի օգնությամբ Ջեքսոնը գրեց ալբոմի 9 երգերից 4-ը։ Ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում ալբոմը դարձավ բոլոր ժամանակների ամենավաճառվող ալբոմը և չի զիչում այդ տեղը մինչ այսօր։ Ալբոմի 9 երգերից 7-ը թողարկվեցին սինգլների տեսքով և բոլորը մտան Billboard Hot 100-ի թոփ 10։ Ալբոմը ստացել է 8 Գրեմմի 1984 թվականին։


== Երգացանկ ==
Բոլոր երգերի հեղինակն է Մայքլ Ջեքսոնը, բացառությամբ նշված դեպքերի. 


== Ստեղծման պատմությունը ==
Ալբոմը թողարկվել է Epic Records լեյբլի ներքո, 1982 թվականի նոյեմբերի 30-ին, նախորդ ալբոմի թողարկումից 3 տարի անց։ Ալբոը Off the Wall-ի նման նույն ոճում է, սակայն երգերի տեքստերը ավելի սարսափազդու են։
Ալբոմը ձայնագրվել է 1982 թվականի ապրիլից-նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, Լոս անջելես քաղաքում։ 9 երգերից 4-ը ձայնագրվել են հայտնի պրոդյուսեր Քուինսի Ջոնսի մասնակցությամբ։ Ալբոմի ձայնագրումը արժեցավ 750 000 դոլլար։
Այս ալբոմի համար Ջեքսոնը ինքը գրել է 4 երգ՝«Wanna Be Startin’ Somethin’», «The Girl is Mine» (Փոլ Մքքարոնիի մասնակցությամբ), «Beat It», «Billie Jean»։ Ի տարբերություն շատերի Մայքլը երգերը չէր գրում թղթի վրա, այլ ձայնագրում էր դիկտոֆոնով, իսկ փորձերի ժամանակ երգում էր հիշողությամբ։
Ալբոմի ձայնագրման ժամանակ Ջեքսոնի և Ջոնսի հարաբերությունները լարվել էին։ Մայքլը շատ ժամանակ միայնության մեջ էր անցկացնում, պարային շարժումները կատարելագործելու համար։ Ձայնագրումից հետո Ջեքսոնը և Ջոնսը գոհ չէին արդյունքից, և որոշեցին բոլոր երգերը վերաձայնագրել, ամեն երգը մոտ մեկ շաբաթ ժամանակ էր խլում։ Ջոնսը համարում էր, որ «Billie Jean» երգը այնքան լավը չէ, որ ներառվի ալբոմի երգացանկ, բայց Մայքլը չհամաձայնվեց և ընդգրկեց երգը ալբոմ։ Ջոնսը ասաց Ջեքսոնին, որ «Thriller»-ը դժվար թե վաճառվի այնքան լավ, ինչքան «Off the Wall»-ը, քանզի սպառման շուկան թույլ է, ի պատասխան Մայքլը սպառնաց, որ ընդհանրապես չի թողարկի այս ալբոմը։
Ջեքսոնը ցանկանում էր ստեղծել այնպիսի ալբոմ, որում ամեն երգը լինի հիասքանչ։ Դա դարձավ «Thriller»-ի հիմնաքարը։ 2001 թվականի վերաթողարկման ժամանակ այն պարունակում էր Քուինսի Ջոնսի և Ռոդ Թեմփերթոնի հարցազրույցները։ Ջոնսը պատմում էր «Billie Jean» երգի մասին և թե ինչու է այդ երգը այդքան կարևոր Մայքլի համար, ով պետք է շփվեր բազմաթիվ երկրպագուների հետ։ Ջոնսը ցանկանում էր, որպեսզի երգի երկար նախաբանը կրճատեն, բայց Ջեքսոնը պնդեց որպեսզի երգը անփոփոխ մնա, քանզի նա ցանկանում էր պարել։ Այդ ժամանակ արդեն դիսկո ոճը շատերին դուր չէր գալիս, և հարկ եղավ այնպես անել, որ այս ալբոմը տարբերվի «Off the Wall»-ից, որը ձայնագրված էր «ծանր դիսկո» ոճում։ Ջոնսի և Ջեքսոնի նպատակն էր ստեղծել ռոք երգ, որը դուր կգա բոլորին։ Նրանք շատ ժամանակ ծախսեցին «Beat It» երգի համար գիթարիստ փնտրելու համար։ Այդ գիթարիսը եղավ Էդդի Վան Հելենը «Van Halen» ռոք խմբից։
Երբ Ռոդ Թեմփերթոնը գրեց «Thriller» երգը, նա ցանկանում էր երգը անվանել «Starlight» («Աստղային լույս») կամ «Midnight Man», սակայն կանգ առավ «Thriller» անվան վրա, քանզի զգաց, որ կարող է գրավել ունկնդիրների ուշադրությունը։ Ցանկանալով որ ինչ որ հայտնի մարդ արտասանի բանաստեղծությունը երգի վերջնամասում Ռոդը ներգրավեց դերասան Վինսենտ Փրայսին։ Ռոդը գրեց Փրայսի տեքստը տաքսիում, ձայնագրման ստուդիա գալու ճանապարհին։ Ջոնսի և Թեմփերթոնի խոսքերով մի քանի բան երգի վերջում կրճատվեց, ի տարբերություն ալբոմի այլ երգերի նկատմամբ այս մեկի պակաս արտահայտիչ լինելու պատճառով։
1983 թվականի մարտի 25-ին, Motown Records-ի 25-ամյակին նվիրված համերգի ժամանակ ցուցադրվեց սարսափ ժանրում նկարահանված «Thriller» երգի 14 րոպեանոց տեսահոլովակը։ Այդ նույն համերգի ժամանակ «Billie Jean» երգի կատարման ժամանակ Ջեքսոնը առաջին անգամ ցուցադրեց հետագայում իր այցեքարտ դարձած «Լուսնային քայլվածքը»։ Ալբոմի սինգլների հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակները ակտիվորեն ցուցադրվում էին MTV ալիքով, որի ստեղծումից դեռ անցել էր ընդամենը մեկ տարի։


== Երաժշտությունը ==
Ինչպես ասել Սթիվ Հյուն (Steve Huey) «Allmusic»-ից, «Thriller»-իը ունի այն բորոլ ուժեղ կոմերը ինչ «Off the Wall»-ը սակայն ավելի կատարելագործված։ Ռոք ոճի պարային երգերը դարձել են ավելի ագռեսիվ, սարնց թվում են «The Lady in My Life», «Human Nature» և «The Girl Is Mine» երգերը, ֆանկ ոճի երգերը՝ «Billie Jean», «Wanna Be Startin' Somethin’», «Baby Be Mine» և «P.Y.T. (Pretty Young Thing)» դիսկո ոճում են։ «Wanna Be Startin' Somethin»-ը դրեվել էր դեռ մի քանի տարի առաջ և հնչուղությամբ նման է «Off the Wall»-ի երգերին։ Ետին պլանում հնչում են բասս կիթառը և հարվածային գործիքները, իսկ առաջնային պլանում՝ սուխիլին (աֆրիկյան լեզու)։ Դա երգին տալիս է միջազգային տոն։ «The Girl Is Mine»-ը պատմում է երկու ենկերների մասին, որոնք պայքարում են կնոջ ուշադրության համար, վիճելով, թե ով է սիրում նրան ավելի շատ, երգի վերջնամասում ռեփ է հնչում։
Չնայած փոփ երգերը շատ մեղմ են հնչում, սակայն «Thriller»-ը ավելի լուրջ համեմատած «Off the Wall»-ին, այստեղ երևում են հակամարտող թեմատիկ էլեմենտները, որոնք բնութագրիչ են Ջեքսոնի ավելի ուշ գործերի համար։ Այս ալբոմում պատվում է խելացնոր և մութ ֆանտազիաների մասին։ Դա երևում է «Billie Jean», «Wanna Be Startin' Somethin'» և «Thriller» երգերում։ «Billie Jean» երգում Մայքլը երգում է մի աղջկա մասին, որը պնդում է, թե նա իր երեխայի հայրն է։ Մայքլը հրավիրել էր ջազային սաքսոֆոնիստ Թոմ Սքոթթին (Tom Scott) փողային սիթեզատորի վրա նվագելու համար lyricon։ Իսկ Լյուիս Ջոնսոնը նվագում էրYamaha բասս կիթառի վրա։ Երգի երկար նախաբաը դրամ-ն-բեսյս ոճում է արված։ «Thriller» երգում կարելի է լսել այնպիսի ձայնային էֆֆեկտներ, ինչպիսիք են ճռռացող դուռը, ամպրոպը, քամին, շան հաչոցը։
«Beat It» երգը ուղղված է մաֆիայի դեմ, այն Ջեքսոնի առաջին հաջողված ռոք երգն էր։ Ավելի ուշ երգիչը այդ երգի մասին կասի

70-նների վերջերին Մայքլի հավաքածուները արժանացան բարձր գնահատականի։ «Allmusic»-ը Ջեքսոնին նկարագրեց «չափազանց տաղադավոր երգիչ» բառերով։ «Rolling Stone»-ը համարում էր, որ հիմա Մայքլը երգեց ամբողջությամբ օգտագործելով իր հասուն ձայնը «մի քիչ թախիծոտ երանգով»։ «P.Y.T. (Pretty Young Thing)»ը, որը վերագրում են Ջեյմս Ինգրեմին և Քուինսի Ջոնսին, և Ռոդ Թեմփերթոնի «The Lady in My Life» երգերը առ-ն-բի ոճում են։ Թարաբորելլին (Taraborrelli) համարում էր, որ «The Lady in My Life» երգով Մայքլը կարողացել էր ստեղծել զգացմունքային բալլադ։ Motown Records-ից հոտո Ջեքսոնը արդեն օգտագործել էր «վոկալային զկրտոց» (vocal hiccup) հնարքը, որը կարելի է լսել «Thriller» երգում։ Օդի այդ յուրահատուկ կուլ տալու իմաստը այն է, որ այդպիսով կարելի է հաղորդել տարբեր զգացմունքներ՝ ուրախություն, անհամբեր սպասում, թախիծ, զայրույթ։


== Հաջողությունը ==
Ալբոմի առաջին սինգլի թողարկումից հետո (The Girl Is Mine, զուգերգ Փոլ Մաքքարթնիի հետ) որոշ երաժշտագետներ համարում էին, որ ալբոմը հաջողությունների չի հասնի։ Սակայն Billie Jean սինգլի թողարկումից հետո ալբոմը հասավ հիթ շքերթների առաջին հորիզոնականներ։ Այն գնվում էր Billboard 200 հիթ շքերթում 2 տարուց ավել (122 շաբաթ), որից 9 ամիսը այն գնվում էի առաջին հորիզոնականում (37 շաբաթ)։ Բոլոր 7 երգերը որոնք թողարկվեցին սինգլի տեսքթով, տարբեր ժամանակահատվածում մտան Billboard Hot 100-ի առաջին 10-յակ։ Այս ալբոմի համար Ջեքսոնը ստացավ «Գրեմմիի» 8 մրցանակ (որոնց թվում էր ամեկարևոր նոմինացիան՝ «տարվա լավագույն ալբոմ») և American Music Awards-ի 7 մրցանակ։
1985 թվականին ալբոմը Գիննեսի ռեկորդների գրքի կողմից ճանաչվեց «ողջ պատմության ընթացքում ամենավաճառվող ալբոմ»։ 2001 թվականի դրությամբ ԱՄՆ-ում վաճառվել է ալբոմի 26 մլն. օրինակ։ Ինչը Ամերիկայի պատմության ընթացքում ամենաշատ վաճառված ստուդիական ալբոմն է ալբոմն է (29xՊլատինե), ամբողջ աշխարհում ալբոմը վաճառվել է 175 մլն. օրինակից ավել։


== Ալբոմի հեղինակներ ==
Բրայան Բարնս – ստեղնաշարային, սինթեզատոր, կազմող
Մայքլ Բադդիքեր – ստեղնաշարային, սինթեզատոր
Լեոն Չենքլեր – թմբուկ
Փաուլինո դա Քոսթա – հարվածային գործիքներ
Դեյվիդ Ֆոսթեր – ստեղնաշարային գործիքներ, սինթեզատոր
Գերի Գրանթ – շեփոր և ֆլյուգելհորն
Էդդի Վան Հելեն – կիթառ ("Beat It")
Ջերրի Հեյ – շեփոր և ֆլյուգելհորն
Մայքլ Ջեքսոն – պրոդյուսեր, թմբուկ
Փոլ Ջեքսոն] – կիթառ
Լուսի Ջոնսոն – բասս կիթառ
Քուինսի Ջոնս – պրոդյուսեր
Սթիվ Լույքեթոր – կիթառ, բասս կիթառ
Էնթոնի Մարինելլի – սինթեզատոր, կազմող
Փոլ Մաքքարթնի – վոկալ ("The Girl Is Mine")
Դեյվիդ Փեյչ – ստեղնաշարային, սինթեզատոր, կազմող
Դին Փարքս – կիթառ
Գրեգ Ֆիլինգեյնս – ստեղնաշարային, սինթեզատոր, կազմող
Ջեֆֆ Փորքարոու – թմբուկ, շեփոր
Սթիվ Փորքարոու – ստեղնաշարային, սինթեզատոր, կազմող
Վինսենտ Փրայս - ձայնը վերջնամասում ("Thriller")
Բիլլ Ռայչենբաք – տրոմբոն
Բրյուս Սվիդեն – մոնտաժող
Ռոդ Թեմփերթոն – ստեղնաշարային, սինթեզատոր
Դեյվիդ Ուիլիամս – կիթառ
Լերրի Ուիլիամս – սաքսոֆոն և ֆլեյտա
Բոլ Ոուլֆեռ – ստեղնաշարային, սինթեզատոր
Լա Տոյա Ջեքսոն - Բեկ վոկալ ("PYT")
Ջանեթ Ջեքսոն - Բեկ վոկալ ("PYT")


== Տես նաև ==
Աշխարհի ամենալավ վաճառված ալբոմների ցուցակ
ԱՄՆ-ի ամենալավ վաճառված ալբոմների ցուցակ
Մեծ Բրիտանիայի ամենալավ վաճառված ալբոմների ցուցակ
Ավստրալիայի ամենալավ վաճառված ալբոմների ցուցակ
Բոլոր ժամանակների լավագույն 500 ալբոմների ցուցակ, ըստ Rolling Stone ամսագր


== Սերտեֆիկացիա ==
2008 թվականի դրությամբ ալբոմը վաճառվել է 118 մնլ, օրինակով, 2009-ին 175 մնլ.։


== Աղբյուրներ ==