Կապույտ թռչունը (ֆիլմ, 1976)

«Կապույտ թռչունը» (ռուս.՝ «Синяя птица», անգլ.՝ The Blue Bird), խորհրդա-ամերիկյան երաժշտական գեղարվեստական ֆիլմ-հեքիաթ, որը նկարահանվել է 1976 թվականին ռեժիսոր Ջորջ Քյուքորի կողմից Մորիս Մետերլինկի համանուն պիեսի հիման վրա։ Խորհրդային «Լենֆիլմ» ու «Սովինֆիլմ» կինոստուդիաների և ամերիկյան «20th Century Fox» ու «Էդվարդ Լյուիս Փրոդաքշն» կինոընկերությունների համատեղ արտադրություն է։ Ֆիլմում նկարահանվել են հոլիվուդյան աստղեր Էլիզաբեթ Թեյլորը, Ջեյն Ֆոնդան և Ավա Գարդները։


== Ստեղծման պատմություն ==
Ֆիլմը նկարահանվել է միջազգային լարվածության լիցքաթափման ժամանակաշրջանում՝ «Լենֆիլմ» և 20th Century Fox կինոստուդիաների համատեղ ջանքերով։ Ի տարբերություն նախորդ էկրանավորումների՝ Մետերլինկայի պիեսի այս չորրորդ էկրանավորումը ձախողվել է վարձույթում և ուշադրության չի արժանացել քննադատների կողմից։
Ֆիլմն ամբողջությամբ նկարահանվել է ԽՍՀՄ-ում՝ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Պուշկինում, Պավլովսկում (մասնավորապես՝ Եկատերինինսկի այգում՝ «Էրմիտաժ» տաղավարի մոտ և Պիլլ-աշտարակի մոտ և Պավլովյան այգում՝ Սպիտակ Կեչիների շրջանում) և Յալթայում՝ «Ծիծեռնակի բույն» ամրոցի մոտ։
Սկզբում Շան դերի համար հրավիրվել էր ամերիկացի դերասան Ջեյմս Կոկոն։ Սակայն նա, մեկնելով գալով Խորհրդային Միություն, չի կարողացել ուտել տեղի սննդից ոչինչ, բացի կարագով հացից։ Այդ պատճառով դերասանի մոտ սկսվել է լեղապարկի հիվանդության նոպան, և Կոկոյին փոխարինել է Ջորջ Քոուլին։
Պարերը կատարել են Լենինգրադի Ս․ Կիրովի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի և Լենինգրադի մանրապատումների խորեոգրաֆիկ անսամբլի արտիստները։
Նկարահանվել է «Թաուեր Ինթերնեյշնլի» հետ համատեղ՝ «Բլյուբերդ Փրոդաքշնզ Լթդ․» ընկերության կողմից։ Նկարահանումներն իրականացվել են «Պանավիժն» տեսախցիկով։ Ժապավենի մշակումը և տպագրությունը կատարվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի լաբորատորիայում և «Դե Լյուքսում»։


== Սյուժե ==
Մի օր փոքր քույր ու եղբայր Տիլտիլին ու Միտիլին այցելում է խորհրդավոր ծեր կին՝ պատմելով հիվանդ աղջկա մասին, որին կարող է բուժել միայն կապույտ փետուրներով թռչունը։ Կախարդը դիմում է երեխաներին՝ խնդրելով գտնել ու բռնել այդ թռչունին, որպեսզի նրան տա աղջկան։ Վերածվելով Լույս անունով գեղեցիկ կախարդուհու՝ նա Տիլտիլին նվիրում է կախարդական ադամանդ, որն ունակ է մարդկային հատկանիշներ հաղորդել ինչպես կենդանիների, այնպես էլ տարբեր առարկաների, նույնիսկ հացին, ջրին, կրակին, շաքարին և կաթին։ Երեխաները պատրաստվում են Կախարդուհու և կենդանացած առարկաների ուղևորվել որոնելու կապույտ թռչունին։


== Դերերում ==
Փեթսի Քենզիթ – Միտիլ
Թոդ Լոքինլանդ – Տիլտիլ
Էլիզաբեթ Թեյլոր – մայր / կախարդ / Լույս / Մայրական սեր (հնչյունավորել է Իրինա Կարտաշյովան)
Ջորջ Քոուլ – Տիլո շուն
Սիսելի Թայսոն – կատու Տիլետտա (հնչյունավորել է Գալինա Չիգինսկայան)
Ռիչարդ Պիրսոն – Հաց (հնչյունավորել է Լև Լեմկեն)
Մարգարիտա Տերեխովա – Կաթ
Գեորգի Վիցին – Շաքար
Վալենտինա Գանիբալովա – Ջուր
Եվգենի Շչերբակով – Կրակ
Նադեժդա Պավլովա – Կապույտ Թռչուն
Ուիլ Գիր – պապ (հնչյունավորել է Իգոր Եֆիմովը)
Մոնա Ուոշբորն – տատ
Ջեյն Ֆոնդա – Գիշեր
Ավա Գարդներ – Հաճույք
Օլեգ Պոպով – ծաղրածու
Հարրի Էնդրյուս – Կաղնի
Ռոբերտ Մորլի – Ժամանակ
Լեոնիդ Նևեդոմսկի – հայր


=== Էպիզոդներում ===
Գլիկերիա Բոգդանովա-Չեսնոկովա – Ուտելու Հաճույք 
Սերգեյ Ֆիլիպով – Ոչինչ Չհասկանալու Հաճույք
Վլադիմիր Կազարինով – Ոչինչ Չանելու Հաճույք
Գրիգորի Շպիգել – Հարուստ Լինելու Հաճույք
Իգոր Դմիտրիև – Գեղեցիկ Լինելու Հաճույք
Լյուդմիլա Քսենոֆոնտովա – Ոչինչ Չիմանալու Հաճույք
Յուրի Շեպելև – Խմելու Հաճույք


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակներ՝ Ալեքսեյ Կապլեր, Հյու Ուայթմոր, Ալֆրեդ Հեյս
Գլխավոր օպերատորներ՝ Ֆրեդի Յանգ, Յոնաս Գրիցյուս
Նկարիչ՝ Վալերի Յուրկևիչ
Կոստյումների նկարիչներ՝ Մարինա Ազիզյան, Էդիթ Հեդ
Երգերի և բալետային երաժշտության հեղինակ՝ Անդրեյ Պետրով
Երգերի ռուսերեն տեքստի հեղինակ՝ Տատյանա Կալինինա
Կոմպոզիտոր և դիրիժոր՝ Իրվին Կոստել
Բանաստեղծությունների հեղինակ՝ Թոնի Հարիսոն
Ֆիլմի գլխավոր տնօրեն՝ Ալեքսանդր Արշանսկի
Պրոդյուսեր՝ Փոլ Մասլանսկի


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Я. Л. Бутовский. Фредди Янг: Кинооператор — профессия замечательная // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1975. — № 11. — С. 28—31. — ISSN 0040-2249.


== Արտաքին հղումներ ==
««Синяя птица»»։ Государственный регистр фильмов։ Министерство Культуры Российской Федерации։ Վերցված է 2013-02-04 (չաշխատող հղում)
«Синяя птица» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»