Կորեական պոեզիա

Կորեական պոեզիան կատարվել է կամ գրվել է կորեերեն լեզվով կամ կորեացիների կողմից։ Կորեական ավանդական պոեզիան երգել են։ Մինչ 20-րդ դարը կորեական պոեզիայի մեծ մասը գրված է եղել հանջայով (չինական հերոգլիֆները (հանցզիներ))՝ դասական չինարենով։


== Ծագում ==
Կորեացի ուսուչիցները (պոետները) գրել են բանաստեղծություններ չինական դասական ոճով, ինչպես մեր թվարկությունից առաջ 4-րդ դարում՝ չինական քառյակների հիմքով։ Պահպանված ամենահին օրինակը թվագրվում է մ.թ.ա 17 թվականին՝ «Թագավոր Յուրի երգը դեղին թռչունների մասին» (Hwangjoga, 황조가/黃鳥歌): Մի քանի կորեացի հեղինակներ հետևել են Տան դինաստիայի պոեզիայի լիրիկական ոճին, օրինակ՝ պոեզիայի ձև շին։ Հետաքրքիր է այն, որ կորեական պոեզիան սկսում է ծաղկել Գորյոյի  կոնֆուցիական ուսմունքների ժամանակաշրջանում (սկսած 935 թվականից)։ Բանաստեղծական ժողովածուները տպագրվել են շատ հազվադեպ.


== Հյանգա ==
Հյանգան կորեական բանաստեղծության գրական ժանրն է, գրված իդուի միջոցով։ Մինչև մեր օրերը պահպանվել է հյանգայի 25 բանաստեղծություն, որոնցից 14-ը «Սամգուկ Յուսա» հին ժողովածուում և 11-ը՝ «Կյոնեջոն»-ում։ Հայտնվել են Միասնական Սիլլայի պետականության ժամանակաշրջանում։


== Գորյոյի երգեր ==
Գորյոյի ժամանակաշրջանը առանձնացվել է չինարեն հիերոգլիֆների օգտագործումով։ Հյանգա, որպես կորեական գրականության ձև, հիմնականում անհետացել է , շատ հայտնի են դարձել՝ «Գորյոյի երգերը» (Goryeo gayo): Գորյոյի երգերի մեծամասնությունը փոխանցվել է բանավոր և մեծամասնությունը պահպանվել է Չոսոնի ժամանակաշրջանում, երբ նրանցից մի քանիսը գրի են առնվել՝ օգտագործելով հանգըլը։ Գորյոյի երգերի բանաստեղծական ձևը հայտնի է եղել փխյոլգոկ անունով։ Կա երկու տարբեր ձև՝ տալլյոնչխե (단련체) և յոնջանչխե (연잔체): Ստանդարտ է համարվում կարճ ձևը, մինչդեռ վերջինը համարվում է ավելի երկար տարբերակը։ Գորյոյի երգերը բնութագրվում են մաքուր ձևի բացակայությամբ և իրենց աճող երկարությամբ։ Մեծամասնությունը ուղղված են իրենց անցումին և բնութագրում են կյանքի ընդհանուր հարցերը։


== Սիջո ==
Սիջոն կամ Սիչոն կորեական պոեզիայի քնարական ժանր է, ի սկզբանե անվանվել է տանգա (բառացիորեն՝ կարճ երգ)։ Սիջոն մոտ է ճապոնական հայկու ոճին։ Սիջո ոճի յուրաքանչյուր բանաստեղծություն պարունակում է 14-16 հիերոգլիֆ (կամ հանգըլի վանկեր), ընդամենը 44-46 վանկ՝ երեք տողում։ Յուրաքանչյուրի մեջտեղում դադար է արվում, այդ պատճառով այլ լեզուներով թարգմանելիս հաճախ օգտագործում են վեց տող՝ երեքի փոխարեն։ Սիջոյի առավել հայտնի հեղինակ է Յուն Սոնգ Դոն։


== Կասա ==
Կասան կորեական միջնադարյան պոեզիայի ժանր։ Կասան իրենից ներկայացնում է խոշոր բանաստեղծական ստեղծագործություն անցյալի նշանակալի իրադարձությունների, երկրի տեսարժան վայրերի, Կորեայի ժողովրդի և հարևանների կյանքի մասին։ Բանաստեղծական ձևը զարգացել է Չոսոնի դինաստիայի ժամանակաշրջանում, իսկ հայտնվել է ավելի վաղ՝ Գորյոյի դինաստիայի ժամանակ։
Պոեզիայի ամենահայտնի հեղինակն է եղել Չոն Չխոլը (1536-94)։


== Ժամանակակից պոեզիա ==
Եղել են փորձեր իմաժիզմը և ժամանակակից պոեզիան ներկայացնել արտակարգ միջոցներով. 20-րդ դարի սկզբին ամերիկացի ժամանակակիցների թարգմանություններով, ինչպիսիք են՝ Էզրա Փաունդը և Թ. Ս Էլիոթը։ Վաղ հանրապետական ժամանակաշրջանում (սկսած 1953 թվականից՝ Կորեական պատերազմից հետո), հայրենասիրական թեմաները եղել են շատ հայտնի։ Քնարերգական պոեզիան զարգացավ 1970 թվականից և հետո։ Պոեզիան բավականին հայտնի է Կորեայում 21-րդ դարում և հիմք ընդունելով հրապարակված աշխատանքների քանակը և գրել շարունակողներից։ Ժամանակակից կորեական պոեզիայի թափքը դադարեցվել է։ Աշխատանքները ապահոված են լեզվաբանական տեղեկությունով կորեական 10300 պոեմներում։


== Տես նաև ==
Կորեացի բանաստեղծների ցանկ


== Գրականություն ==
Современная корейская поэзия. М., 1950.
На корейской земле. Стихи корейских поэтов. М.- Л.: ДЛ, 1952
Корейская классическая поэзия. Пер. А. Ахматовой. 2 изд., М., 1958.
Корейские лирики. Алма-Ата,1958.
Пэкрён чхохэ (Антология лирических стихотворений рён-гу с корейским переводом). Изд. текста, пер. и коммент. Д. Елисеева. М.: ИВЛ, 1960 (Памятники литературы народов Востока. Тексты. Малая серия. VI)
Бамбук в снегу. Корейская лирика VIII—XIX вв. М.:ИВЛ, 1978 (сост. Л. Концевич, научные переводы и коммент. Л. Концевича и М. Никитиной; поэтич. пер. А. Жовтис)
Корейские шестистишия. Алма-Ата: Казахское гос. изд-во ХЛ, 1956. Пер. А. Л. Жовтис и П. А. Пак Ир
Чон Чхоль. Одинокий журавль. Из корейской поэзии XVI в. М.: ХЛ, 1975 (сост. и коммент. Л. Концевич, научн. пер. Н. Ицкова и Л. Концевич; поэтич. пер. А. Жовтис)
Никитина М. И. Древняя корейская поэзия в связи с ритуалом и мифом. М., 1982.
Галкина Л. В. Модернизм в корейской поэзии 30-х годов XX века //Востоковедение. Вып. 17. Ленинград, 1991. C.50-55.
Lee Peter. Antology of Korean poetry. New York, 1964.
Ko Won. Contemporary Korean poetry. Seoul, 1970.
The Immortal Voice: An antology of modern Korean poetry. Seoul, 1974.


== Արտաքին հղումներ ==
An outline history of Korean poetry
Korean poems in English translations Archived 2007-04-29 at the Wayback Machine.