Կատին (ֆիլմ)

«Կատին» (լեհ.՝ Katyń), ռեժիսոր Անջեյ Վայդայի գեղարվեստական ֆիլմը, որը պատմում է Կատինի գնդակահարության հետ կապված իրադարձությունների մասին։ Ֆիլմի համար գրական հիմք է ծառայել Անջեյ Մուլյարչիկի «Post Mortem – Կատինյան պատմություն» (լատ.՝ Post Mortem — մահվանից հետո) վիպակը։ Թողարկվել է 2007 թվականի սեպտեմբերին։ 


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են 1939 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և ավարտվում է 1945 թվականի աշնանը։
Լեհ քաղաքացիական բնակչության՝ փախստականների զանգվածները հանդիպում են կամրջի վրա։ Բնակչության մի մասը շարժվում է դեպի արևելք՝ փախչելով գերմանական զորքերից, իսկ մյուս մասը շարժվում է դեպի արևմուտք՝ փախչելով Կարմիր բանակի զորքերից, որոնք մտել են Արևմտյան Բելառուսի և Արեւմտյան Ուկրաինայի տարածք։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին՝ Աննան, իմանում է, թե որտեղ են գտնվում Կրակովի 8-րդ գնդի սպաները՝ ուլանը, որտեղ ծառայում է նրա ամուսինը, և հանդիպում է նրա հետ։ Նա հրաժարվում է փախչել կնոջ հետ և վերադառնում է իր ծառայակից սպաների մոտ։
Այդ ժամանակ ժամանում է Վերմախտի ներկայացուցիչը, որը փոխանցում է ՆԳԺԿ ներկայացուցչին լեհ սպաներին, որոնց թվում են ֆիլմի հերոսները։ Լեհ սպաներին ՆԳԺԿ-ի զորքերի աշխատակիցները տեղավորում են կալանավորների վագոններում և տեղափոխում ԽՍՀՄ տարածք՝ ՆԳԺԿ Կոզելյան փոխաբեռնման կայան, որտեղ տեղակայում են լեհական զինծառայողներին, իսկ հետո գնդակահարում։
Ֆիլմում, ըստ էության, առկա են չորս հիմնական գծեր։ Դրանք չորս լեհ սպաների ճակատագրերն են և առաջին հերթին նրանց հարազատների ճակատագրերը, որոնք չգիտեն ճշմարտությունը, բայց գլխի են ընկնում դրա մասին։ Սա ֆիլմ է այն կանանց մասին, ովքեր սպասում են, չեն հավատում նրանց մահվանը և չեն կորցնում հույսը։


== Դերերում ==


== Ստեղծման պատմություն ==
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2006 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, երբ Անջեյ Վայդեն 80 տարեկան էր։ Ֆիլմը նվիրված է ռեժիսորի ծնողներին։ Նրա հայրը՝ Յակուբ Վայդան, զոհվել է Կատինում։
Ֆիլմի նախապատրաստման ընթացքում օգտագործվել են Կոզելյան ճամբարում պահված լեհ սպաների օրագրերը, մասնավորապես, մայոր Ադամ Սոլսկիի օրագիրը։ Մեկ այլ ռազմագերու տրված սվիտերի պատմությունը նկարագրված է Վացլավ Կրուկի օրագրում։
Ֆիլմում օգտագործվել է Քշիշտոֆ Պենդերեցկու երաժշտությունը՝ Երկրորդ սիմֆոնիան և «Լեհական ռեքվիեմից» «Հովհաննես Պողոս II-ի հիշատակին նվիրված չակոնան»։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Վարշավայում 2007 թվականի սեպտեմբերի 17-ին՝ 1939 թվականին խորհրդային զորքերի՝ Լեհաստան ներխուժելու օրը։


== Մրցանակներ և քննադատություն ==
Ֆիլմը Լեհաստանի կողմից առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի  2008 թվականին Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ անվանակարգում և ընդգրկվել է մրցանակի հավակնող ֆիլմերի հնգյակում։
Դենվերի միջազգային կինոփառատոնում ստացել է հանդիսատեսի մրցանակ լավագույն ֆիլմի համար (2008)։
Հոկտեմբերին պաշտպանության նախարար Ալեքսանդր Շչիգլոյի կարգադրությամբ կազմակերպվել է ֆիլմի պարտադիր դիտում Լեհաստանի զինված ուժերի զինծառայողների համար։
Ռուսաստանում ֆիլմը լայնորեն լուսաբանվել է մամուլում և ընդհանուր առմամբ ստացել է դրական արձագանքներ։ Միևնույն ժամանակ ֆիլմը քննադատության է արժանացել ձախ քաղաքական կողմնորոշում ունեցող ԶԼՄ-ների կողմից, որոնք ժխտում են ՆԳԺԿ-ի  մասնակցությունը Կատինի գնդակահարությանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի պաշտոնական կայքը(անգլ.)(լեհ.)
Անջեյ Վայդան իր «Կատին» ֆիլմի մասին
Ալեքսեյ Մակարկին. Ֆիլմ ցավի մասին
Գրախոսական – «Le Monde diplomatique»