armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ջաչինտո Ֆակետտի

Ջաչինտո Ֆակետտի (իտալերեն՝ Giacinto Facchetti, հուլիսի 18, 1942(1942-07-18), Տրևիլիո, Բերգամո, Լոմբարդիա, Իտալիայի թագավորություն - սեպտեմբերի 4, 2006(2006-09-04), Միլան, Իտալիա), իտալացի ֆուտբոլիստ, Իտալիայի հավաքականի և «Միլանի» պաշտպան, խաղի ժամանակ հաճախակի մասնակցել է հարձակումերին, Եվրոպայի չեմպիոն (1968), Իտալիայի քառակի չեմպիոն (1963), (1965), (1966), (1971), Չեմպիոնների լիգայի կրկնակի չեմպիոն (1965), (1966), ընդգրկվել է ՖԻՖԱ 100 ցանկի մեջ։


== Կենսագրություն ==

Ֆակետտին ծնվել է 1942 թվականին իտալական Տրևիլո քաղաքում։ Իր առաջին քայլերը ֆուտբոլում եղել են «Տրևիլեզե» սիրողական ակումբում, որտեղ նա խաղացել է հարձակման գծում։ Ֆակետտի տաղանդը «Միլան»-ի նորանշանակ մարզիչ Էլենիո Էրրերան և 18 տարեկան Ֆակետտիին հրավիրել է «Միլան»։ Առաջին մրցաշրջանը Ինտերի կազմում անց է կացրել 1960/1961 թվականներին։ Առաջին խաղում Միլանի ֆուտբոլիստները հաղթել են 2-0 հաշվով։ Ֆակետին մինչև իր կարիերայի ավարտը (1978) մնացել է «Ինտեր»ի կազմում։ Ընդհանուր հաշվով նա Միլանի կազմում անց է կացրել 634 պաշտոնական խաղ և խփել 75 գնդակ։ Ֆակետտին խաղում էր և կենտրոնական և ձախ եզրային պաշտպանի դերում։ Նրա առաջխաղացումները հաճախակի են ավարտվել գոլերով։ Ջիաչինտոյին ֆուտբոլասերները հիշում են ոչ որպես կոպիտ ֆուտբոլիստ։ Նա հարձակվողներին չի վնասել ետևից։ Իր կարիերաի ժամանակ նա մեկ անգամ է խաղադաշտից հեռացվել, այն էլ երկրպագուների ծափահարությունների ներքո։ Հեռացման պատճառն այն է, որ նա փորձել է վիճել մրցավարի հետ։ Ֆակետտիի մուտքը հավաքական 1963 թվականի մարտի 23-ին էր։ Այդ օրը Իտալիայի հավաքականը խաղում էր Թուրքիայի հավաքականի հետ (1-0)։ Իր կարիերայի ընթացքում Ֆակետտին հավաքականում անց է կացրել 94 խաղ, որոնցից 74-ի ժամանակ եղել է թիմի ավագ։ Այդ ցուցանիշը համարվում էր լավագույն, սակայն նրան գերազանցեցին Դինո Զոֆֆը, Պաոլո Մալդինին, Ֆաբիո Կաննավարոն։


== Ծանոթագրություններ ==
Խօսք (շաբաթաթերթ)

«Խօսք», քաղաքական, հասարակական և գրական շաբաթաթերթ։ Երևանի բոլշևիկյան կազմակերպության օրգան (1918-ից)։ Լույս է տեսել 1913 - 1914, 1918 - 1919 թթ.-ին, Երևանում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ա. Մելիքյան։
Լուսաբանել է միջազգային բանվորական շարժումը, կոչ արել կազմակերպված պայքարի ընդդեմ կապիտալի, խրախուսել գործադուլները Երևանի նահանգում։ «Խօսքը» նպաստել է Հայաստանում մարքսիզմի տարածմանը, ծանոթացրել Լենինի աշխատություններին ու Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխության նպատակներին։ Թերթը հանդես է եկել դաշնակցականների, մենշևիկների ու մուսավաթականների դեմ, պրոպագանդել Հարավային Կովկասի ժողովուրդների եղբայրություն ու համագործակցություն, նրանց ազատագրումը կապել ռուս ժողովրղի և Սովետական Ռուսաստանի հետ։ Անդրադարձել է նաև գրականության հարցերին ու ժամանակի մամուլի նյութերին, տպագրել գրախոսականներ, ֆելիետոններ, ակնարկներ։ Թերթի հրատարակմանն աջակցել են Ս. Մարտիկյանը, Ս. Ալավերդյանը, աշխատակցել՝ Ղ. Ղուկասյանը, Ա. Կարինյանը, Ա. Խանջյանը, Հ. Ազիզյանը և ուրիշներ։
Սելեզնևկա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)

Սելեզնևկա (ուկրաիներեն՝ Селезнівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սելեզնևկա գյուղում բնակվում էր 67 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վանանդի դիմադրություն (1054)

Վանանդի դիմադրություն 1054, կազմակերպել է Կարսի հայոց թագավոր Գագիկ Աբասյանը՝ իր տերությունը ներխուժած սելջուկյան թուրքերի դեմ։ Տուղրիլ սուլթանը, խոշոր բանակով ավերելով ու կողոպտելով Տարոն, Խորձյան, Անձիտ, Դերջան գավառները և Տայք նահանգը, ներխուժել է Վանանդ։ Գագիկ Աբասյանը Վանանդի սահմանի մոտ իր սակավաթիվ զինված ուժերով, ընդառաջ ելնելով թշնամուն, սկզբում հաջողության է հասել, սակայն մարտի վերջում ընկել է շրջապատման մեջ։ Քաջությամբ հատկապես աչքի է ընկել իշխան Թաթուլ Վանանդեցին։ Սելջուկյան բանակը, զգալի կորուստներ կրելով այդ մարտում, այնուհետև չի փորձել նվաճել Կարսը։ Վանանդի դիմադրությունը եղել է Հայաստանում Տուղրիլ սուլթանին տրված առաջին լուրջ հակահարվածը։
Դեսմոնդ

Դեսմոնդ (անգլ. Kingdom of Desmond, իռլ. Deas-Mhumhain), պատմական թագավորություն Իռլանդիայի հարավ-արևմուտքում, Մանստերեի գավառում։
Թագավորություն, Հետագայում Դեսմոնդ կոմսությունը զբաղեցնում էին ժամանակակից իռլանդական կոմսությունները՝ Կորկ և Կերրի։ Գոյատևել է 1118 թ–ից մինչև 1596 թ.։1606 թ․ Դեսմոնդի տարածքը բաժանվեց երկու նոր կոմսությունների։ Սկսած XIV դարից Դեսմոնդ կոչումը օգտագործվում է Հելսկ–իռլանդական տարածքի Մակկարտի–Մոր տոհմի անվանման համար։ Այդ տիտղոսը կրում էին Դեսմոնդի թագավորները ինչպես–որ Դեսմոնդի Կոմսերը։ Դեսմոնդի կոմսերի և Մակկարտի տոհմի հարաբերությունները հարյուր տարվա ընթացքում լարված էին։ 1169 թ․ Նորմանդիայի ՝ Իռլանդիայի վրա հարձակումից հետո 1329 թվականին կոմս Դեսմոնդ տիտղոսը հանձնվեց Մորիս Ֆիցջերալդին։
Զեքի փաշա

Զեքի փաշա (թուրքերեն՝ Zeki Paşa, ինչպես նաև՝ Մեհմետ Զեքի Բարազ կամ Հալեպլի Զեքի փաշա (Mehmet Zeki Baraz կամ Halepli Zeki Paşa), 1934 թվականից պաշտոնապես՝ Զեքի Բարազ Կոլաչ Քիլիչօղլու (Zeki Baraz Kolaç Kılıçoğlu), 1862, Հալեպ, Օսմանյան կայսրություն - 1943, Ստամբուլ, Թուրքիա), Օսմանյան կայսրության ֆելդմարշալ։ Մասնակցել է Բալկանյան և Առաջին համաշխարհային պատերազմներին։


== Կենսագրություն ==
Զեքի փաշան ծնվել է Հալեպում։ 1883 թվականին ավարտել է Օսմանյան ռազմական ակադեմիան, իսկ 1887 թվականին՝ զինվորական սպայական քոլեջը։ 1894 թվականին, որպես 4-րդ Անատոլիական բանակի հրամանատար, մասնակցել է հայերի դեմ՝ Սասունի ինքնապաշտպանության ճնշմանը, որի համար նրան շնորհվել են պետական պարգևներ։ Զեքի փաշայի տրամադրության տակ գտնվող զորքի (12 հազար զինվոր) հետ միասին, Դիարբեքիրից Սասուն են շարժվել Օսման փաշայի հետևակային կորպուսը (3 հազար զինվոր), Երզնկայից ու Մուշից՝ հեծելազորային երկու գունդ, Էրզրումի 26-րդ հետևակային գունդը և կանոնավոր այլ ուժեր։ Այդ արշավանքին մասնակցում էին նաև մի քանի տասնյակ հազար քուրդ և թուրք բաշիբոզուկներ։ Հայերի կոտորածներն իրականացնելու առիթով Զեքի փաշան հայտարարել է. «Ես կոտորել եմ բոլոր ապստամբներին և այնպես եմ արել, որ նման իրավիճակ Թուրքիայում այլևս չի կրկնվի»։
1912-1913 թվականներին՝ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ, նա Վարդարյան (Վարդար գետի անունից) բանակի հրամանատարն էր։ Հետևելով Օսմանյան կայսրության բանակի շտաբի պետ Նազիմ փաշայի հրամանին, Զեքի փաշան ստիպված էր ներքաշվել ու մասնակցել Կումանովոյի ճակատամարտին, որտեղ ի դեպ Գարեգին Նժդեհի գլխավորությամբ մարտնչել են նաև հայ կամավորներ։ Չկարողանալով դիմագրավել սերբական հրետանու հարվածներին, Զեքի փաշայի բանակը պարտություն կրեց։ Նահանջի ժամանակ զինվորներից մեկը, զայրույթի պահին փորձել է սպանել Զեքի փաշային, որն ավելի է սաստկացրել խուճապը՝ թուրքական զորքերի մեջ։ Ողջ Վարդարյան բանակը, որը կազմված էր Ֆեթհի փաշայի 7-րդ, Ջավիդ փաշայի 6-րդ և Կարա-Սաիդ փաշայի 5-րդ կորպուսներից, նահանջել է դեպի Մոնաստիր (այժմ՝ Բիտոլա)։ Զեքի փաշան Մոնաստիրի հյուսիս-արևմտյան հատվածում զբաղեցրել է պաշտպանական դիրքավորումներ, սակայն կրկին պարտություն է կրել։ Բիտոլայի ճակատամարտում զոհվել է նաև Ֆեթհի փաշան։
1914 թվականի նոյեմբերի 21-ին Զեքի փաշան, Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի մոտ նշանակվել է համհարզի պաշտոնում և մեկնել է Գերմանիա։ Նա գլխավորել է Օսմանյան պատվիրակությանը, որն 1917 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ստորագրել է ՌԽՖՍՀ-ի հետ զինադադարի պայմանագիրը։ Գերմանիայի կապիտուլյացիայից հետո Զեքի փաշան վերադարձել է Ստամբուլ և 1920-1922 թվականներին զբաղեցրել է Օսմանյան կայսրության գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը։
Զեքի փաշան բանակից զորացրվել է 1923 թվականին, շարունակելով ապրել Ստամբուլում։ Մահացել է 1943 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուբանկա (այլ կիրառումներ)

Ռուբանկա, կարող է վերաբերել՝

Ռուբանկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում
Ռուբանկա - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում
Ռուբանկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում
Ռուբանկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում
Ահաբեկչություններ Սաուդյան Արաբիայում (2016)

Ահաբեկչություններ Սաուդյան Արաբիայում, 4 պայթյուններ, որոնք հնչեցին 2016 թվականի հուլիսի 4-ին Սաուդյան Արաբիայի Մեդինա, Էլ-Քաթիֆ և Ջիդդա քաղաքներում։


== Հարձակում ==
Ահաբեկիչներից մեկը՝ պակիստանցի Աբդուլա Կալզար Խանը, որը Սաուդյան Արաբիա էր եկել 12 տարի առաջ և աշխատում էր որպես վարորդ, պայթեցրեց իրեն Մարգարեի մզկիթի (Մասջիդ ան-Նաբավի) տարածք մուտք գործելու մոտ։ Զոհվեց 4 անձ։ 2 մահապարտներ որպես թիրախ ընտրեցին Էլ-Քաթիֆի շիաթական մզկիթը, սակայն նրանք չկարողացան վնասել որևէ մեկին, բացի իրենցից։ Չորրորդ մահապարտը պայթեցրեց իրեն այն բանից հետո, երբ ոստիկանությունը փորձեց ձերբակալել վերջինիս Ջիդդայի ԱՄՆ հյուպատոսության մոտ։ Սաուդյան Արաբիայի ոստիկանության երկու սպա վնասվածքներ ստացավ ։


== Արձագանք ==
Իսլամական շատ երկրների ղեկավարներ, ինչպես նաև այդ պետությունների արտաքին գործերի ղեկավարները վճռականորեն դատապարտեցին ահաբեկչությունները։


== Ծանոթագրություններ ==
Արթին Հինդլյան

Արթին Հինդլյան, հայ դեղագործ։


== Կենսագրություն ==
Դեղագործական կրթություն է ունեցել։ Տրապիզոնի նահանգի Սամսուն նավահանգստում դեղագործ է աշխատել։
1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։ Զոհվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։


== Գրականություն ==
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Արգենտինայի դրամահատարան

Արգենտինայի դրամահատարան պետական ընկերություն (իսպ.՝ Sociedad del Estado Casa de Moned;a), Արգենտինայի կառավարության կողմից վերահսկվող և Արգենտինայի Էկոնոմիկայի նախարարության անմիջական ենթակայության տակ գտնվող արգենտինական դրամահատարան։ Դրամահատարանը հիմնադրվել է 1779 թվականին՝ մինչև Արգենտինայի անկախացումը։ 1875 թվականի թիվ 733 օրենքով ստեղծվեցին երկու դրամահատարաններ, մեկը՝ Բուենոս Այրեսում, մյուսը՝ Սալտայում։ Բուենոս Այրեսի դրամահատարանը բացվեց 1881 թվականի փետրվարի 14-ին, որտեղ ճարտարագետ Կաստիլլան աշխատում էր որպես տնօրեն, իսկ Ջոն Ջոզեֆ Ջոլի Քայլը՝ որպես գլխավոր քիմիկոս։
Դրամահատարանն արտադրում է օրինական վճարամիջոց հանդիսացող մետաղադրամներ և թղթադրամներ։ Այն արտադրում է նաև մեդալներ և արժեթղթեր (այդ թվում՝ անձնագիր, մետրոպոլիտենի մետաղանիշներ, փոստային նամականիշներ), որոնք օգտագործվում և թողարկվում են կառավարության ծառայություններ մատուցողների կողմից։ Ներկայիս տպագրվող արժույթը արգենտինական պեսոն է՝ սկսած 1992 թվականից։
1927 թվականին բացվեց Արգենտինայի դրամահատարանի թանգարանը, որտեղ պահպանվում են պատմական մեծ արժեք ունեցող արժեթղթեր, մետաղադրամներ, փոստային և այլ դրամանիշներ, կնիքներ, մեդալներ և այլ արժեքավոր ցուցանմուշներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական վեբկայք Archived 2007-03-17 at the Wayback Machine.
Ռոգոժկին (Բոկովսկի շրջան)

Ռոգոժկին (ռուս.՝ Рогожкин), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բոկովսկի շրջանում։ Մտնում է Կարգինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
(574) Ռեգինհիլդ

(574) Ռեգինհիլդ (անգլ.՝ Reginhild), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,253006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7137 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7923 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1235,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291448 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,68° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(574) Ռեգինհիլդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սարալանջ (Հադրութի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարալանջ
Սարալանջ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Մտնում է Առաքել համայնքի մեջ։


=== Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020) ===

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։


== Բնակչություն ==
2015 թվականին Սարալանջ գյուղում կա 27 մարդ, կա 7 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Population of Nagorno-Karabakh Republic (2005)(հայ.)(անգլ.)(ռուս.)
Ուդոմլյայի շրջան

Ուդոմլյայի շրջան (ռուս.՝ Удомельский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տվերի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ուդոմլյա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2476,2 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40624 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ստարիե Կոշարի (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստարիե ԿոշարիՍտարիե Կոշարի (ուկրաիներեն՝ Старі Кошари), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1918 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարիե Կոշարի գյուղում բնակվում էր 218 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ուրվականների տունը 3D

Ուրվականների տունը 3D (հինդի՝ हॉन्टेड – 3डी, անգլ.՝ Haunted – 3D), սարսափ ժանրի հնդկական ստերեոկինո, որի ռեժիսորը, պրոդյուսերը, սցենարիստը հանդիսանում է Վիկրամ Բհատը։ Ֆիլմը թողարկվել է 2011 թվականի մայիսի 6-ին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում լեռներում տեղակայված Գլեն Մանորի առանձնատանը, որն ուներ անցյալի գաղտնիքներ և այնտեղ այցելում էին ուրվականները։ Ֆիլմի գլխավոր հերոս Ռեհանը մեկնում  է այնտեղ, որպեսզի հաստատի առանձնատան գնման գործարքը, որը սկսել էր դեռևս նրա հայրը։ Ինչ որ մի խորհրդավոր ուժ այս գործարքը վտանգի է ենթարկում։ Եվ նա սկսում է իր հետաքննությունը, որի արդյունքում սիրահարվում է։


== Դերերում ==
Միմոխ Չակրաբորտի՝ Ռեհան
Տիա Բաջպաի՝ Միրա
Աչինտ Կաուր՝ Մարգարետ Մալինի
Արիֆ Զաքարիա՝ պրոֆեսոր Իյեր
Կրիշա Բհատ՝ Սթիվենս
Պրաչի Շահ՝ միսիս Սթիվենս
Մոհան Կապուր՝ բանտարկյալ


== Սաունդթրեք ==


== Քննադատություն ==
Ֆիլմը արժանացել է տարբեր քննադատությունների։ «Թայմս օֆ Ինդիա» հեղինակավոր թերթը  հինգ  աստղից  երեք աստղ է գնահատել ֆիլմին։ Հնդիկ քննադատ և լրագրող Տարան Ադարշը «Bollywood Hungama» կայքում ֆիլմին գնահատել է երեք ու կես աստղ։  «Ինդիան էքսպրես» օրաթերթից Շուբրա Գուպտան ֆիլմին գնահատել է միայն երկու աստղ։ Նյու Դելիի Հեռուստատեսության կինոքննադատ Անուպամա Չոպրան այն նկարագրել է որպես զվարճալի սարսափ ֆիլմ, որն ավելի լավ է աշխատում, քան կատակերգությունը։ Պրիտի Արորան Rediff.com վեբ պորտալի ֆիլմին տվել մեկ ու կես աստղ և հայտարարել է, որ ֆիլմն առանձնապես նոր բան չի ցույց տվել այդ ժանրում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գեղանուշ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեղանուշ (այլ կիրառումներ)Գեղանուշ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն գեղ և անուշ բառերից։ Նորակերտ անուն է։ Գործածվում է Կոստանդնուպոլսում, ինչպես նաև Կովկասում, որտեղ փաղաքշական ձևերն են՝ Գեղուշ, Ղուշիկ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հրաբխային խառնարան

Հրաբխային խառնարան, թասանման կամ ձագարանման գոգավորություն հրաբխի գագաթին կամ ստորոտին։ Խառնարանի տրամագիծը կարող է լինել տասնյակ մետրից մինչև մի քանի կիլոմետր, իսկ խորությունը մի քանի մետրից մինչև մի քանի հարյուր մետր։ Խառնարանները ձևավորվում են հրաբխային գործունեության հետևանքով։ Խառնարանի հատակին գտնվում են մեկ կամ մի քանի մղանցք, որոնցով մակերևույթ է բարձրանում լավան և այլ հրաբխային արտադրությունները։ Երբեմն խառնարանի հատակը փակված է լինում լավային լճով կամ ոչ մեծ նոր ծագած հրաբխային կոնով։


== Արտաքին հղումներ ==
Ամեն ինչ երկրաբանության մասին
Սկիզեռլիի տուն (Տագանրոգ)

Սկիզեռլիի տուն (ռուս.՝ Дом Скизерли), ճարտարապետության, պատմության և մշակույթի հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Տուրգենևի նրբանցք, 3 հասցեում։


== Պատմություն ==
1840-ական թվականներին Տուրգենևի նրբանցք, 3 հասցեում ճարտարապետ Պատրիկոյի նախագծով կառուցվել է նոր երկհարկանի տուն։ Նրա առաջին սեփականատիրուհին էր թուրքահպատակի կին Մարիա Ռաֆաիլովնա Քսանտոպորսովան։ Այս հասցեում գտնվող բակային շինությունների մի մասը նշվում էր որպես Պալասովների ընտանիքի տնատիրություն։
1860-ական թվականներին առանձնատունը դարձավ տիտուլյար խորհրդականի տիկնոջ` Նադեժդա Իվկովայի սեփականությունը։
XIX դարի վերջում տունը կրկին փոխեց տիրոջը. այն ձեռք բերեց Տագանրոգի անձնական պատվավոր քաղաքացի Վասիլի Վլասովիչ Սկիզեռլին։ Նրա տան տարածքների մի մասը հատկացվել էր Ապահովագրության ռուսական ընկերության կարիքների և բեռների տեղափոխման համար։ Շենքը գնահատվել էր 12 հազար ռուբլի։ Սկիզեռլի ընտանիքին տունը պատկանել է մինչև 1920-ական թվականների սկիզբը։
1992 թվականին շենքը ճանաչվել է ճարտարապետության հուշարձան և պահպանվում է օրենքով։


== Նկարագրություն ==
Երկհարկանի տունը կառուցվել է քարե հիմքի վրա։ Տանիքին տեղադրվել էր ճաղաշար։ Տան ճակատը զարդարում էր զարգացած պսակող քիվը, որի տակ գտնվում էր ծեփածո ականթատերևներից ծոփորը։ Ճառագայթաձև և եռանկյունաձև զարդաքիվերը գտնվում էին պատուհանների վերևում։ Քարե կամարը վեր էր խոյանում դռնակի վրա, դարպասը զարդարված էր կիսասյուներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության վաստակավոր աշխատողների ցանկը

Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության վաստակավոր աշխատողների ցանկը։ Կոչումը սահմանվել է 2004 թ. օգոստոսի 20-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։
Մալիե Խուտորա

Մալիե Խուտորա (ռուս.՝ Малые Хутора), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մաևկա (գյուղ, Միշկինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄաևկաՄաևկա (ռուս.՝ Маевка, բաշկիրերեն՝ Маевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Air Van Airlines

Air Van Airlines, 2003 թվականին Հայաստանում գրանցված ավիաընկերությունը, որը գործունեությունը դադարեցրել է 2005 թվականին։ Air Van Airlines-ը դադարեցնել է գործունեությունը, երբ Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն չերկարաձգեց ընկերության օդային օպերատորի վկայականը։ Ընկերությունը շահագործել է երկու B747-200 և DC-10 չարթերային ուղիներ։
Air-Van ավիաընկերությանը արգելվել է վայրէջք կատարել Շվեյցարիայում և Բելգիայում։


== Արտաքին հղումներ ==
Air-Van ավիաուղիներ Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կալա (Ուելվա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կալա (այլ կիրառումներ)Կալա (իսպ.՝ Cala), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 84 կմ2, բնակչությունը՝ 1326 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 160 հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Cala
Դորթքիլիսայի առվակ

Դորթքիլիսայի առվակ, առվակ Ճորոխի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակը։ Մայր գետին միանալուց առաջ անցնում է համանուն գետի մոտով։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (239701-239800)

Աստերոիդների ցանկ (239601-239700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (239801-239900)
 Աստերոիդների ցանկ (239601-239700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (239801-239900)
Հայ երգ (ընկերություն)

«Հայ երգ», իրանահայ երաժշտական ընկերություն, որը գործել է 1961-1965 թվականներին Թեհրանում։ Հիմնադիրներն են եղել Լյուդվիգ Բազիլը (նաև երգչախմբի ղեկավար), Ա. Աղաբեկյանը, Վ. Խոջայանը։ 
Ընկերության նպատակն է եղել տարածել հայ ժողովրդական և դասական երաժշտությունը, երիտասարդ երաժիշտներ պատրաստել ու հովանավորել նրանց։ 
Կազմակերպել են երաժշտական դասընթացներ (երգ, ջութակ, դաշնամուր, կոմպոզիցիա, հայ երաժշտության տեսություն), համերգներ (մասնակցել են ընկերության երաժիշտ անդամերը, մեներգիչներն ու երգչախումբը)՝ նվիրված Կոմիտասին, Սայաթ-Նովային, Մ. Եկմալյանին, հրատարակել հանրամատչելի գրականություն («Հայ դասական երաժշտություն», 1961, «Հայոց եկեղեցական եղանակներ», 1962, և այլն)։
Ղարափունար (Ամասիայի գավառ)

Ղարափունար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լավրենտի Բարսեղյան

Լավրենտի Աշոտի Բարսեղյան (հունվարի 7, 1937(1937-01-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 6, 2014(2014-12-06), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1998)։ Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հիմնադիր-տնօրեն (1995)։


== Կենսագրություն ==
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։

1968-1972 թվականներին ղեկավարել է Էրեբունի ամրոցի, Գառնիի տաճարի, Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան (Դսեղ) վերականգնման աշխատանքները
1973-1978 թվականներին՝ ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության մշակութալուսավորչական հիմնարկների վարչության պետ
1978-1985 թվականներին` ՀԱՊԹ տնօրեն
1984-1985 թվականներին` միաժամանակ՝ ՀՊՊԹ տնօրեն
1988-1991 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության և օգտագործման գլխավոր վարչության պետ
1992-1995 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ փոխնախագահԼավրենտի Բարսեղյանը մի շարք թանգարանների գիտական ցուցադրությունների հեղինակ է։
Աշխատությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի ծագման ու կազմավորման հարցերին նվիրված պատմագիտական և աղբյուրագիտական հետազոտությունների ամփոփմանը, Հայոց ցեղասպանությանը։
Ազգային անվտանգության հիմնախնդիրների միջազգային ԳԱ նախագահության անդամ (1998), «Ազգային անվտանգության հիմնախնդիրների համահայկական ակադեմիա» հասարակական կազմակերպության նախագահ (2003)։


== Պարգևներ ==
Ֆրիտյոֆ Նանսեն միջազգային հիմնադրամի ոսկե հուշամեդալ (2002)
ՀՀ Մովսես Խորենացու մեդալ (2003)


== Երկեր ==
Հայ ժողովրդի ծագման և կազմավորման պրոբլեմը հայագիտության մեջ, Ե., 1974:
Պատմագրական վկայությունները Հայկական լեռնաշխարհի երկրաշարժերի մասին, Ե., 1995:
Հայ ժողովրդի ծագման և կազմավորման հարցերը պատմագիտության մեջ, Ե., 1996:
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, Հայոց ցեղասպանության դատապարտումը և թուրքական հակազդեցությունը, Ե., 2001:
Հայոց ցեղասպանության հրապարակայնորեն դատապարտման և ճանաչման ժամանակագրությունը (1915-2000 թվականներ), Ե., 2001:


== Ծանոթագրություններ ==
Յացկովկա (գյուղ, Կրասնոլիմանի շրջան)

Յացկովկա (ուկրաիներեն՝ Яцьківка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոլիմանի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յացկովկա գյուղում բնակվում էր 490 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ղարթա

Գարտա (վրաց.՝ ღართა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի երկրամասի Խաշուրի մունիցիպալիտետում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 980 մետր։ Բնակչությունը՝ 15 մարդ (ըստ 2014 թ. տվյալների)։ Հեռախոսային կոդ՝ +995։


== Տես նաև ==
Խաշուրի մունիցիպալիտետ
Շիդա Քարթլի


== Ծանոթագրություններ ==
Օդեսայի գեղարվեստի թանգարան

Օդեսայի գեղարվեստի թանգարան, Օդեսա քաղաքի կենտրոնում տեղակայված թանգարան, որը գտնվում է 19-րդ դարասկզբի ճարտարապետական հուշարձան հանդիսացող Նարիշկինների պալատում։


== Պատմություն ==

Օդեսայի գեղարվեստի թանգարանը բացվել է 1899 թվականի նոյեմբերի 6-ին Օդեսայի կերպարվեստի միության ջանքերով։ Թանգարանային հավաքածուն ձևավորվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի կողմից թանգարանին հատկացված նկարներից։


== Շենք ==
Թանգարանի շենքը՝ պալատը, կառուցվել է 1828 թվականին անհայտ հեղինակի նախագծով, հանրահայտ օդեսացի ճարտարապետ Ֆրանց Բոֆֆոյի վերահսկողությամբ։ Պալատի առաջին տիրուհին եղել է կոմսուհի Օլգա Ստանիսլավովնա Նարիշկինան՝ Պոտոցկայա օրիորդական ազգանունով։ 1840-ական թվականներին փոխվել են պալատի տերերը, իսկ 1888 թվականին այն գնել է քաղաքային իշխանավոր Գրիգորի Մարազլին ու հանձնել ժողովրդին։


== Հավաքածու ==
Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է գեղարվեստի բոլոր տեսակները՝ նկարչություն, գրաֆիկա, քանդակագործություն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, ընդհանուր առմամբ՝ ավելի քան 10 հազար աշխատանք։ 26 սրահներում ցուցադրված աշխատանքների թվում են XVI-XVІІІ-րդ դարերի սրբապատկեր ստեղծողների գործերը և XVІІ-րդ դարի բարձրաշխարհիկ դիմանկարներ, ինչպես նաև Հովհաննես Այվազովսկու բազմաթիվ աշխատանքներ, XIX-րդ դարի երկրորդ կեսի հայրենական արվեստում ժողովրդավարական ուղղության արվեստագետների գործեր, որոնք նախ և առաջ «Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության» անդամներ էին։ Դրանք նկարիչներ Իվան Կրամսկոյի, Ալեքսեյ Սավրասովի, Իսահակ Լևիտանի, Իվան Շիշկինի, Արխիպ Կուինջիի, Իլյա Ռեպինի, Վասիլի Սուրիկովի ու շատ այլոց աշխատանքներն են։ XIX-րդ դարավերջի և XX-րդ դարասկզբի արվեստը ներկայացված է  Վալենտին Սերովի, Միխայիլ Վրուբելի, Նիկոլայ Ռերիխի, Բորիս Կուստոդիևի, Ալեքսանդր Բենուայի, Կոնստանտին Սոմովի, Վասիլի Կանդինսկու աշխատանքներով և «Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության» անդամ նկարիչներ Կիրիակ Կոստանդիի, Նիկոլայ Կուզնեցովի  և այլոց գեղանկարչությամբ։ ХХ - XXI-րդ դարերի արվեստի բաժնում ներկայացված է Օդեսայի մշակութային կյանքը 1920-ական թվականներից մինչև մեր օրերը։


== Օդեսայի գեղարվեստի թանգարանի ստորգետնյա սենյակներ ==
Նարիշկինների պալատի տակ գոյություն ունեն մի քանի ստորգետնյա սենյակներ և սրահներ։ Դրանցից մեկում՝ պալատի կենտրոնական մասի տակ, գտնվում է ստորգետնյա քարանձավ, որն իր տեսակի մեջ միակն է Օդսայում, որտեղ կարելի է այցելել։ Մեր օրերում այնտեղ էքսկուրսիա է անցկացվում, որի ընթացքում կարելի է իմանալ պալատի պատմության, նրա տերերի ու պալատում թանգարան ստեղծելու մասին։
Թանգարանում բացվել է ուկրաինական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի սրահ և «Желтые великаны» պատկերասրահ։


== Ցուցանմուշներ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Одесского художественного музея
Վիերզի

Վիերզի (ֆր.՝ Vierzy), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Վիլե Կոտրե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սուասոն շրջանի օկրուգը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 02799։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 440 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 283 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 209-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 74-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 73,9 %, 1999 թվականին՝ 72,4 %)։ 209 բնակիչներից 172-ը աշխատում էին (106 տղամարդ և 66 կին), անաշխատունակ էին 37 (15 տղամարդ և 22 կին)։ 74 անգործունակ մարդկանցից 24-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 19-ը թոշակառու, 31-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ − Վիերզի (ֆր.)
Սուբստանց

Սուբստանց (լատ.՝  substantial subs-tare - գոյություն ունենալ), փիլիսոփայության կատեգորիա, որը նշանակում է աշխարհի մեջ եղած վերացականը, ընդհանուրը, հաստատունը, որն ապահովում է աշխարհի միասնությունը՝ ներառելով նրա կոնկրետ, եզակի, անցողիկ երևույթների բազմազանությունը։ Տեսական մտածողությունն իսկապես միտում ունի ի մի բերելու երևույթների բազմազանությունը․ Սուբստանցի կատեգորիան ծագում է, երբ այդ միտումը մտահայեցողաբար տարածվում է աշխարհի վրա ընդհանրապես։ Անտիկ փիլիսոփայության մատերիալիստական ավանդույթի մեջ (միլեթյան դպրոց, Հերակլիտ, Անաքսագորաս, Դեմոկրիտ, էլեացիներ, Էպիկուր և այլն) Սուբստանցին համարժեք են առաջնային տարրերը, նյութական մասնիկները, ատոմը և այլն, իսկ իդեալիստական ավանդույթի մեջ՝ պլատոնյան «գաղափարները», Արիստոտելի «անշարժ էությունը» և այլն, որոնք որպես իսկական կեցություն հակադրվում էին զգայական աշխարհի երևույթներին։ Կարևորագույն խնդիր էր նաև շարժման հարցը, ոմանք (Հերակլիտ, Էպիկուր և այլն) Սուբստանցն պատկերացնում էին իբրև ինքնաշարժվող, բայց մեծ մասը (էլեացիներ, Դեմոկրիտ, Արիստոտել և այլն) գտնում էր, որ միասնական, հավերժական, հաստատուն առաջնահիմքին փոփոխականություն (շարժում) վերագրելը տրամաբանական հակասություն կլիներ։ Միջնադարում սկիզբ է առնում երկու (հոգևոր-աստվածային և նրանից կախված՝ նյութական-մարմնական) Սուբստանցների տարբերակումը։ Դեկարտը, բացի բացարձակ Սուբստանցից (աստված) ընդունում է երկու արարյալ, բայց միմյանցից անկախ, ինքնաբավն հավատակից Սուբստանցներ՝ տարածական և մտածող։ Սպինոզայի ուսմունքում Սուբստանցը ինքը բնությունն է՝ վերցված իր միասնության տեսակետից և որպես աշխարհի բազմազանությունն առաջացնելու կարողություն, սուբստանց-բնությունն օժտված է այն բոլոր հատկություններով, որոնք վերագրվում էին աստծուն։ Գերմանական դասական փիլիսոփայությունը ընկալեց սպինոզյան Սուբստանցի գաղափարը՝ հատկապես շեշտելով Սուբստանցի ինքնաշարժումը և հաստատունի ու փոփոխականի, միասնականի ու բազմազանի դիալեկտիկան։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմի մեջ Սուբստանցի կատեգորիան համընկնում է մատերիայի հետ՝ վերցված նրա բոլոր դրսևորումների տեսակետից։ Սուբյեկտիվ իդեալիստական, ֆենոմենալիստական փիլիսոփայությունը (հյումիզմը, պոզիտիվիզմը, պրագմատիզմը) ժխտում է Սուբստանցի հասկացությունը, որպես վերացական-տեսական, մտահայեցողական-մետաֆիզիկական մտակառուցում։
Բայտալի

Բայտալի (ռուս.՝ Байталлы, բաշկիրերեն՝ Байталлы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուշնարենկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 485 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1961

1961 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ, Եվրոպական գավաթի 6-րդ խաղարկությունն է։ Որում հաղթեց «Բենֆիկա» ֆուտբոլային ակումբը 3-2 հաշվով՝ «Բարսելոնային»։ Խաղը կայացել է Վանկդորֆ մարզադաշտում, Բերն, Շվեյցարիա։
Կազանսկայա (Վերխնեդոնսկի շրջան)

Կազանսկայա (ռուս.՝ Казанская), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում։ Վերխնեդոնսկի շրջանի և Կազանսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 4954 մարդ։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1647 թ.։
Առնուսար

Առնուսար, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոսի արևելյան հատվածում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ավիացիոն հրետանային կայանք

Ավիացիոն հրետանային կայանք (ԱՀԿ), բարդ կառուցվածքային համակարգ է, որը գտնվում է թռչող սարքերի վրա նախատեսված օդային մարտում կրակային միջոցների (ավիահրանոթ, գնդացիր), էֆեկտիվ կիրառումով հակառակորդի օդուժի, թեթև զրահավորված տեխնիկայի և կենդանի ուժի ոչնչացման համար։ Մի ԱՀԿ-ն կարող է բաղկացած լինել մինչև 4 ավիահրանոթներից։


== Դասակարգում ==

ԱՀԿ-երը լինում են

անշարժ
շարժականև կախված իրենց դիրքից դասակարգվում են երեք հիմնական խմբի՝

ներկառուցված ֆյուզելյաժային,
ներկառուցված թևային
կախովի։
Կործանիչ և ռմբակոծիչ-կործանիչ ինքնաթիռները հիմնականում զինված են անշարժ ԱՀԿ-ներով։ Անշարժ ԱՀԿ կարող են տեղադրվել նաև ռազմական ուղղաթիռների վրա։ Անշարժ ԱՀԿ-երի նշանառությունը կատարվում է թռչող սարքերի մանյովրի շնորհիվ։ Շարժական ԱՀԿ-ները թույլ են տալիս կրակային միջոցների տեղաշարժումը թռչող սարքերի նկատմամբ, որոշակի անկյան տակ։ Շարժական ԱՀԿ-ները լինում են մեկ կամ երկու հարթության մեջ նշանառվող՝ սեկտորային և կիսասֆերիկ նշանառության։ Թռչող սարքերի առաջամասի և պոչամասի ԱՀԿ-ները հիմնականում լինում են սեկտորային նշանառության, իսկ ֆլուզելյաժային ԱՀԿ-ները կիսասֆերիկ նշանառության։ Ըստ կիրառվող կրակային միջոցների, ԱՀԿ-ները լինում են զինված ավիահրանոթներով կամ խոշոր տրամաչափի գնդացիրներով, որոշ դեպքերում ուղղաթիռների վրա տեղադրվում են նաև ավտոմատ նռնականետերով զինված ԱՀԿ-ներ։ 


== Կառուցվածք ==
Ավիացիոն հրետանային կայանքը բաղկացած է շրջանակից, նշանառության համակարգից, զինամթերքի սնուցման համակարգից և կրակի ղեկավարման համակարգից։ Շրջանակը ուժային կառուցվածք է, որը ամրակցում է ԱՀԿ-ն թռչող սարքերին։ Շրջանակը բաղկացած է հաստոցից, ամրացման հանգույցներից, հետհարվածի մեղմիչից։ Նշանառության համակարգը բաղկացած է ապահամաձայնեցման չափիչից և կրակային միջոցների շարժման շարժաբերից, որը ապահովում է նրա շարժումը թռչող սարքերի նկատմամբ՝ ըստ նշանոցի։ Ապահամաձայնեցման չափիչի մեջ մտնում են նշանոցի անկյունային դիրքը հսկող տվիչը և հրազենի անկյունային դիրքը հսկող ընդունիչը։ Եթե նշանակետի և հրազենի անկյունային դիրքերը համաձայնեցված չեն լինում, ապա ապահամաձայնեցման չափիչի ազդակներով շարժաբերին հրաման է տրվում շրջել հրազենը նշանակետին համապատասխան ուղղության։ Զինամթերքի սնուցման համակարգը բաղկացած է, արկերի կամ փամփուշտների արկղից, սնուցման ճկափողերից և պարկուճա-հանգուցային հեռացման հավաքարանից։ Կրակի ղեկավարման համակարգը նախատեսված է կրակելու և կրակը դադարեցնելու, սեփական թռչող սարքին անցանկալի կրակից պահպանման, հրազենի վերալիցքավորման համար և զինամթերքի տնտեսման համար (կրակի դադարեցում ապահամաձայնեցման չափիչի միջոցով)։ Ներկայումս ԱՀԿ-երի կրակի ղեկավարման և մյուս համակարգերում լայնորեն կիրառվում են համակարգչային տեխնոլոգիաները։


== Ծանոթագրություններ ==
(2833) Ռադիշչև

(2833) Ռադիշչև (անգլ.՝ Radishchev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի օգոստոսի 9-ին Նիկոլայ և Լյուդմիլա Չեռնիխների կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,875164 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6841 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0662 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1780,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202167 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,34° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2833) Ռադիշչև աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կոժիմյու

Կոժիմյու  (ռուս.՝ Кожимъю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իլիչ գետի ձախ ափից 290 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 73 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000058396
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005839
Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Կլյուկվեննայա

Մեծ Կլյուկվեննայա (ռուս.՝ Большая Клюквенная), գետ Կամչատկա թերակղզի՝ Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 28 կմ է։ Թափվում է Կամչատկա գետի աջ ափին՝ 633 կմ հեռավորության վրա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -19070000112120000012997


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Եթե գիտենաս իմ ցավը, հոգիս․․․

«Եթե գիտենաս իմ ցավը, հոգիս…», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից, թվականը ստույգ հայնի չէ։


== Ստեղծման պատմություն ==
Թումանայանի ընտանիքի արխիվի 11-րդ համարում պահվում են մեզ հասած երկու ինքնագրերը, որի տեղեկությունները վերաբերում են 1891-1892 թվականներին։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ այս քառատողը գրվել է նույն ժամանակահատվածում։
Բանաստեղծությունը առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին, «Լրաբեր» ամսագրի առաջին համարի 34-րդ էջում։
Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ի առաջին հատորում տպագրվել է Բ ինքնագրից։


== Ծանոթագրություններ ==
Միլիս

Միլիս  (իտալերեն՝ Milis), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիա մարզում՝ Օրիստանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1670 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 88,78 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18,81 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 9070։ Հեռախոսային կոդը՝ 0783։
Կասառի (այլ կիրառումներ)

Կասառի անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Կասառի - գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեինա շրջանում։
Կասառի - գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանում։
Կասառի - գետ Էստոնիայի արևմուտքում։Ինչպես նաև՝

Կասառիցա - գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
1996 թվականը գրականության մեջ


== Մրցանակներ ==


=== Միջազգային ===
Գրականության նոբելյան մրցանակ- Վիսլավ Շիմբորսկայա


=== Մեծ Բրիտանիա ===
Բուկերյան մրցանակ- Գրեմ Սվիֆթ


=== Ռուսաստան ===
Ռուսական Բուկեր- Անդրեյ Սերգեև


=== ԱՄՆ ===
Պուլիտցերովսկյան մրցանակ պոեզիայի համար- Ջոնի Գրեմ, The Dream of the Unified Field


=== Ֆրանսիա ===
Գոնկուրյան մրցանակ - Պասկալ Ռոզ
Ռենոդո մրցանակ - Բորիս Շրայբեր, Un silence d’environ une demi-heure


== Գրքեր ==


=== Պոեզիա ===
Դիտվում է որպես - Էլդրիդ Լունդենի բանաստեղծությունների շարքը


== Մահեր ==
հունվարի 28 - Իոսիֆ Բրոդսկի, խորհրդային և ամերիկացի գրող (ծնվել է 1940)
փետրվարի 12 - Բոբ Շոու, անգլիացի գրող (ծնվել է 1931)
մարտի 3 - Մարգարետ Դյուրաս, ֆրանսիացի գրող (ծնվել է 1914)
մարտի 18 - Էլիտիս Օդիսեաս, հունացի պոետ, (ծնվել է 1911)
մայիսի 31 - Տիմոտի Լիրի, ամերիկացի գրող (ծնվել է 1920)
(7943) 1991 PQ12

(7943) 1991 PQ12, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 5-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,146996 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7558 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5382 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2039,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176547 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,09° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7943) 1991 PQ12 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օրդիխանե Ջալիլ

Օրդիխանե Ջալիլ (հունիսի 24, 1932(1932-06-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 20, 2007(2007-10-20), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), եզդի գրող և ակադեմիկոս։ Ծնվել է Երևանում։ 1951-1956 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետում։ 1957 թվականին նշանակվել է Լենինգրադի համալսարանի քրդագիտության ամբիոնի վարիչ։ Երեք տարի աշխատել է Երևանի ռադիոյի քրդական ծրագրի ղեկավար։ 1958 թվականին այցելել է Իրաքի Քուրդիստան, որտեղ սկսել է զբաղվել քրդերենի ուսումնասիրություններով։ Բազում տարիներ նա՝ իր եղբոր Ջալիլե Ջալիլի և քրոջ՝ Ջեմիլե Ջալիլի հետ զբաղվել է քրդական ազգային պատմությունների և բանաստեղծությունների հավաքմամբ։ Նրա անձնական արխիվում առկա են ավելի քան 100 000 քրդական ասացվածքներ, որոնց մեծ մասը մինչ օրս անտիպ են։


== Գրքեր ==
Kategori։Ermenistan'daki KürtlerŞiyêr û poêm, Poetry, 114 pp., Haip'ethrat Publishers, Armenia, 1959.
Stranên Lîrîkên Gelêrîyên Kurd (Kurdish Lyrical and Folkloric Songs), 1964.
Курдский героический эпос "Златорукий хан"։ Дымдым (Dimdim Epic Poetry), 206 pp., Nauka Publishers, 1967.
Kurdskie poslovitsy i pogovorki։ na kurdskom i russkom iazykakh (Kurdish Proverbs and Sayings, 454 pp., Glavnaia redaktsiia vostochnoi literatury Publishers, Moscow, 1972. (with  Celîlê Celîl)
Çîrokên Cimaeta Kurda (Tales of Kurdish people), 234 pp., Haiastan Publishers, 1974.
Kela Dimdim (Castle of Dimdim).
Xanê Dest Zêrîn (Golden hand Khan).
Biwêj û Gotinên Pêşiyanên Kurd (Kurdish proverbs).
Zargotina Kurda (Kurdish Folklore), co-authored with Celîlê Celîl, Vol. I, II, Nauka Publishers, Moscow, 1978.
Celîl, O., C. Celîl & Z. Celîl, Kurdskie skazki, legendy i predaniia(Kurdish Fairy Tales and Legends), Nauka Publishers, Moscow, 1989.
Zargotina Kurdên Sûriyê (Folklore of Kurds in Syria), co-authored with Ahmet Omer and Celîlê Celîl, Jîna Nû Publishers, Uppsala, Sweden, 1989, 91-970927-3-8.
Dastanên Kurdî, coauthored with Celîlê Celîl, 244 pp., Zêl Publishers, Istanbul, 1994.
Istoricheskie pesni kurdov (Kurdish Folk Songs), 816 pp., Institut vostokovedeniia (Rossiiskaia akademiia), Orientalia Publishers, Saint Petersburg, 2003.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Biography, AmidaKurd (in Kurdish).
Interview with Jalile Jalil, KurdishMedia, July 2003.
Interview with Celîlê Celîl (in Kurdish).
Օլենովկա (գյուղ, Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕլենովկաՕլենովկա (ուկրաիներեն՝ Оленівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օլենովկա գյուղում բնակվում էր 550 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1344 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 409,23 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրեյ Շտոգարենկո

Անդրեյ Յակովլևիչ Շտոգարենկո (ուկրաիներեն՝ Андрій Якович Штогаренко, հոկտեմբերի 2 (15), 1902, Դնեպր, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 15, 1992(1992-11-15), Կիև, Ուկրաինա), ուկրաինացի խորհրդային կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1972)։


== Կենսագրություն ==
1936 թվականին ավարտել է Խարկովի կոնսերվատորիան։ 1954-1968 թվականներին Կիևի կոնսերվատորիայի ռեկտոր (1960 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1968 թվականից Ուկրաինայի կոմպոզիտորների միության վարչության նախագահ։ Հեղինակ է «Իմ Ուկրաինա» կանտատ-սիմֆոնիայի (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946 թ.), «Լեսյա Ուկրաինկայի հիշատակին» սիմֆոնիկ սյուիտի (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952 թ.), 3 սիմֆոնիաների, այդ թվում՝ Կիևյան սիմֆոնիա (Տ․ Շևչենկոյի անվան ՈւՄՄՀ պետական մրցանակ, 1974 թ.) և այլ վոկալ ու սիմֆոնիկ երկերի։ Շտոգարենկոն գրել է նաև «Հայկական էսքիզներ» կվարտետը (1958 թ.), ուր օգտագործել է ժողովրդական «Հոյ Նազան իմ» և «Շողեր ջան» երգերի մեղեդիները։


== Ծանոթագրություններ ==
Եռագույն

Եռագույն (ֆր.՝ tricolore — «եռագույն»), դրոշ՝ կազմված երեք տարբեր գույների շերտերից։
Համարվում է, որ առաջին եռագույնը, այսպես կոչված արքայազնի դրոշը, ստեղծվել է Նիդերլանդներում Յոթ գավառների՝ հանուն անկախության մղած պատերազմի ժամանակ։ Այն եղել է պաստառ՝ կազմված նարնջագույն, սպիտակ ու կապույտ հորիզոնական շերտերից, որոնց եղել են արքայազն Վիլհելմ Օրանցու հերալդիկ գույները։ Ստույգ հայտնի է, որ դրոշն օգտագործվել է 1573 թվականին Լեյդենի պաշարման ժամանակ։ Այդ դրոշի հիման վրա են ստեղծվել Նիդերլանդների ու Լյուքսեմբուրգի ներկայիս դրոշները, ինչպես նաև 1928-1994 թվականներին օգտագործված Հարավաֆրիկյան Հանրապետության դրոշը։ Նաև համարվում է, որ Օրանցի արքայազնի դրոշն է ոգեշնչել ստեղծել եռագույններ Ֆրանսիայում ու Ռուսաստանում։

Հավանաբար ամենահայտնի եռագույնը Ֆրանսիայի դրոշն է։ Այն կազմված է երեք ուղղահայաց շերտերից՝ կապույտ, սպիտակ և կարմիր, և ստեղծվել է Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։ Դրա համար հիմք է ծառայել նիդերլանդական եռագույնը, բայց ոչ միայն։ Հեղափոխության սկզբում՝ 1789 թվականին, հին դրոշը չեղարկվել է, սակայն նորը չի հաստատվել։ Ժողովուրդն օգտագործել է ամենատարբեր գույների ու դրանց համադրություններով գլխարկանշաններ՝ սպիտակ ու կարմիր, սպիտակ ու կանաչ, սև։ Քաղաքացիների շրջանում տարածված էին կապույտ ու կարմիր գլխարկանշանները, որոնք Փարիզի հերալդիկ գույներն էին։ Նույն 1789 թվականի վերջին թագավոր Լյուդովիկոս XVI-ը որպես հաշտության նշան ավելացրել է սպիտակը՝ ֆրանսիացի միապետների ավանդական գույնը։ 1790 թվականի հոկտեմբերի 21-ին նոր եռագույն դրոշը հաստատվել է Ազգային խորհրդի դեկրետով։ Ֆրանսիական դրոշի գույների հերթականությունն սկզբնական շրջանում փոփոխվել է, սակայն անփոփոխ է մնում 1812 թվականից։
Հետագայում եվրոպական բազմաթիվ երկրներ, ինչպես նաև արևմտյան ու կենտրոնական Աֆրիկայի երկրները, որ նախկինում եղել էին Ֆրանսիայի գաղութներ, որպես պետական դրոշներ հաստատել են եռագույններ։
Տարբերում են ուղղահայաց (Ֆրանսիա, Մեքսիկա, Ռումինիա, Բելգիա, Իտալիա, Մոլդովա) և հորիզոնական (Հայաստան, Նիդերլանդներ, Գերմանիա, Ռուսաստան) եռագույններ։


== Եռագույնների օրինակներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Խարկովկա (գյուղ, Ստարոպոլտավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խարկովկա (այլ կիրառումներ)Խարկովկա (ռուս.՝ Харьковка), գյուղ Ռուսաստանի, Վոլգոգրադի մարզի Ստարոպոլտավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2001 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1347 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անատոլի Վլասով

Անատոլի Վլասով (ռուս.՝ Власов, Анатолий Александрович, հունիսի 17, 1929(1929-06-17), Արտի (քաղաքատիպ ավան, Արտինսկի քաղաքային օկրուգ), Սվերդլովսկի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 15, 2011(2011-03-15), Արտի (քաղաքատիպ ավան, Արտինսկի քաղաքային օկրուգ), Սվերդլովսկի մարզ, Ռուսաստան), արձակագիր և գրող։


== Կենսագրություն ==
Ապրել և աշխատել է Սվերդլովսկի մարզի Արտի աշխատանքային ավանում։ Ավարտել է Ս. Մակարովի անվան խաղաղօվկիանոսյան բարձրագույն ռազմածովային դպրոցը։ Ծառայել է նավի վրա որպես ղեկապետ։ Աշխատել է թերթերում և գործարաններում։
1959 թվականից սկսել է տպագրել «Ուրալ» և  «Ուրալական հետախույզ» թերթերում։ 13 արձակ գրքերի հեղինակ է, որոնք հրատարակվել են Մոսկվայում, Պերմում և Եկատերինբուրգում։ Գրողի հիմնական թեման եղել է ծայրամասերում ապրող ժողովրդի կյանքը, առօրյան և աշխատավորների աշխատանքը, բարոյականության խնդիրները և կանանց բնավորությունը։
Անատոլի Վլասովի գործերը բնութագրվում են հատուկ հոգեբանությամբ և բնապատկերների հուզականությամբ, նա մանրամասնորեն նկարել է նոր իրականության պատկերը։
Եկատերինբուրգի և Վլադիվոստոկի հեռուստատեսությամբ և ռադիոհաղորդումներով բեմադրվել են ներկայացումներ` ըստ «Սերեբրովկայի չոր աշունը», «Հավաքարարուհին և Գանեն» գրքերի։
Անատոլի Վլասովը 1977 թվականից դարձել է Ռուսաստանի գրողների միության անդամ, Սվերդլովսկի շրջանի նահանգապետի մրցանակի դափնեկիր (1999 թվական)` «Ոչխարի անունը» վեպի համար։


== Մատենագրություն ==
«Մութ և պայծառ ջուր»։ Պատմվածքներ. 1964 թվական։
«Ամառային կարճ գիշերը»։ Պատմվածքներ. 1973 թվական։
«Սերեբրովկայի չոր աշունը»։ Պատմվածքներ. 1977 թվական։
«Գարու ծուխը»։ Պատմվածքներ. 1979 թվական։
«Հեքիաթ փայփլուն սերպանտինի մասին». 1980 թվական։
«Սպիտակ մրրիկներ»։ Պատվմածքներ. 1981 թվական։
«Կարմիր ձյուն»։ Պատմվածքներ. 1985 թվական։
«Նարնջագույն երամակներ»։ Պատմվածքներ. 1985 թվական։
«Երկար ամառը»։ Պատմվածքներ. 1989 թվական։
«Ձմեռային այգին»։ Պատմվածքներ. Մ։ ժամանակորդ, 1983 թվական։
«Կյանքը Մալայա Ռոյայում»։ Պատմվածք. Հրատարակչություն «Թերթ»-ի համար, 1992 թվական։
«Հին հրացանը»։ Ժողովրդական կյանքի ուրվագծերը. — Եկատերինբուրգ։ Սկիզբ, 1996 թվական։
«Ոչխարների անունները»։ Վեպ. Եկատերինբուրգ։ Ուրալյան համալսարանի հրատարակչություն, 1999 թվական։
«Ագապիտի արկածները» «Ուրալ», № 1 2001 թվականի համար։
«Հավերժ անկման օրենքը»։ Պատվածք. «Ուրալ», № 6 2004 թվականի համար։
«Անվերջությունում փայլող աստղը»։ Պատմվածք. «Ուրալ», № 8 2004 թվականի համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ա. Վլասովի անձնական էջը
Ինքնագիր. եկատերինբուրգյան գրողներն իրենց մասին
Журнальный зал. Анатолий Власов
Մոթալ (պանրի տեսակ)

Մոթալ, հայկական շատ քիչ աղ դրած պանիր է՝ այծի կամ ոչխարի կաթից պատրաստված։ 2011 թվականին այդ պանիրն ընդգրկվել է «Համի տապան» ցուցակում՝ որպես անհետացման եզրին գտնվող մթերք։


== Պատրաստում ==
Մոթալ պանիրը ոչ մեծ քանակությամբ արտադրվում է Հայաստանում ամռանը։ Պատրաստման ընթացքում պանրային զանգվածին ավելացնում են սարի ծոթրինի տերևներ ու ցողուններ։ Հասունացումը տեղի է ունենում 3-ից 4 ամսվա ընթացքում, որի ընթացքում պանրային զանգվածը պահվում է սառը տեղում՝ այծի կամ ոչխարի կաշվից հատուկ ձևով պատրաստված տիկերի մեջ։ Պահման ընթացքում տիկերը շրջում են յուրաքանչյուր 4-5 օրը մեկ։ Որոշ ժամանակ պահելուց հետո պատրաստի անձև պանրային գլուխները, որոնք կշռում են 20-25 կգ, բաժանում են առավել փոքր մասերի՝ 0,5-ից 1 կգ քաշով և փաթեթավորում են հատուկ տարայի մեջ։


== Նկարագրություն ==
Պանրի գլուխները չունեն որոշակի ձև, նրանց նախնական քաշը կազմում է 20-25 կգ, սակայն հետագայում դրանք բաժանվում են ավելի փոքր կտորների՝ մոտ 1 կգ քաշով։ Պանրի գլուխների վրա բնական կամ արհեստական կեղևը բացակայում է։ Պանրի փափկամասն ունի սպիտակ կամ թույլ դեղին գույն, փխրուն կառուցվածք, որի մեջ տեղ տեղ դրված են համեմունքներ, կարող է նաև պարունակել պանրի փոքրիկ մակարդուկներ։ Պանրի յուղայնությունը կազմում է 35-40 %։ Պանիրն ունի աղի, մի փոքր էլ սուր համ և վառ արտահայտված կաթնաթթվային հոտ։ Համտեսվում է լավաշով փաթաթված, լավ է համադրվում սոխի, սխտորի, ռեհանի, ինչպես նաև չոր կարմիր գինու՝ մասնավորապես կախեթական գինիների հետ։


== Գրականության մեջ ==
Կարասներով կողակ, կճճներով պանիր ու ղավուրմա, աքաշներով զոխ, բոխ, ողորմակոթ, բղղներով եղ ու կարագ, մոթալներով պանիր,— ծո՜վ, ի՞նչ տուն։ Խաչատուր Աբովյան, Վերք Հայաստանի ― Գլուխ առաջինՎարդան Հակոբյան, Երկեր, հատոր Գ՝ «Տաճարն Աստծո»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Похлёбкин В. В. Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — 456 с. — ISBN 978-5-699-75127-3
Սվեր (Ճիաթուրայի շրջան)

Սվեր (վրաց.՝ სვერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 750 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==