Լիգիտան

Լիգիտան (մալայերեն՝ Pulau Ligitan — Լիգիտան կղզի), կղզի Սուլավեսի ծովում։ Այն գտնվում է Լիգիտանյան կղզիների կազմում, որոնք Մալայան կղզեխմբի կազմում են։ Լիգիտան կղզին պատկանում է Մալայզիային և մտնում է Սաբահ վարչատարածքային միավորի մեջ։ 
Տարածքը 0,079 կմ², մշտական բնակչություն չկա՝ ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների։ Երկար ժամանակ կղզու պատկանելիությունը վիճարկում էին Ինդոնեզիան և Մալայզիան։ 2002 թվականին ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանի կողմից կղզին անցավ Մալայզիայի գերիշխանության տակ։ Կղզում զարգանում են զբոսաշրջային ենթակառուցվածքները։


== Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր ==


=== Աշխարհագրական դիրք ===
Լիգիտան կղզին գտնվում է հետևյալ աշխարհագրական կոորդինատներում՝ 4°09′00″ հս․ լ. 118°53′10″ ավ. ե.։ Այն տեղակայված է Սուլավեսիում՝ Կալիմանտան կղզու հարավարևելյան վերջավորությունում (ամենամոտ կետը Տուտոպ հրվանդանն է, որի հեռավորությունը կազմում է 39 կմ), ոչ հեռու Մալայզիայի և Ինդոնեզիայի ջրային սահմանից։ Տարածքը կազմում է 0,079 կմ²։ Լիգիտանն ունի գրեթե հավասար ձվածրի տեսք, որն ուղղված է հարավ-հարավ-արևմուտքից հյուսիս-հյուսիս-արևելք։ Առավելագույն երկարությունը 550 մետր է, իսկ լայնությունը՝ 200 մետր։ Կղզին գտնվում է համանուն կորալային խութի հարավ-արևելքում, որի կազմում ևս մի քանի մանր կորալային ատոլներ կան և ընդհանուր կոչվում են Լագիտանյան կղզիներ։


=== Կլիմա ===
Լիգիտան կղզու կլիման հասարակածային է, խոնավ, որը բնորոշ է Կալիմանտանի հյուսիս-արևելքին։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանի առավելագույնը կազմում է +39 °C, նվազագույնը՝ +17 °C։ Միջին օրական ջերմաստիճանը՝ +27—29 °C։ Օրական միջին ջերմաստիճանների առավելագույնի և նվազագույնի տարբերությունը կազմում է 5 °C։


=== Բնություն ===
Կղզին ավազային ծագում ունի, գրեթե ողորկ մակերևույթ։ Առավելագույն բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 9 մետր։ Լիգիտանի մակերեսի զգալի հատվածը ծածկված է արևադարձային բուսականությամբ՝ արմավենիներ, մացառուտներ։ Ծովափը համատարած պատված է ավազային լողափներով, որոնք մի քանի տասնյակ մետր լայնություն ունեն։ Լիգիտանի աքվատորիային բնորոշ են ափամերձ հոսանքները, որոնք ունեն 5կմ/ժամ արագություն։ Ափերին գոյանում են նաև շատ ջրապտույտներ, որոնցով այն տարբերվում է Սաբահի մյուս բոլոր կղզիներից։
Կղզու կենդանական աշխարհը բավականին աղքատիկ է՝ մեծ կենդանիներ չկան, կան մի շարք կրծողներ, սողուններ և երկկենցաղներ։ Դրան հակառակ, իրենց հարստությամբ են աչքի ընկնում ծովափնյա ջրերը։ Բազմաթիվ ձկնատեսակներ կան այս ջրերում, այդ թվում՝ լատ.՝ Callionymidae, ցլիկաձկներ (լատ.՝ Gobiidae), ջրային աքլորներ (լատ.՝ Triglidae), կատվաձկներ, ինչպես նաև խաչափառներ և ջրային օձեր։


== Տարածքային պատկանելիություն ==
Սկսած 1969 թվականից կղզու պատկանելությունը վիճարկում էին Մալայզիան և Ինդոնեզիան։ Երկու կողմերն էլ հին քարտեզներ ու զանազան փաստեր՝ մասնավորապես Միացյալ Թագավորության և Նիդերլանդների ճանապարհորդների քարտեզներ էին ներկայացնում, թե ում է պատկանում Լիգիտան (բացի Լիգիտանից, վիճաբանության առարկա էր նաև մոտակա Սիպադան կղզին։ 1997 թվականին երկու երկրներն էլ որոշեցին դիմել Միավորված Ազգերի Կազմակերպությանը, որպեսզի Արդարադատության միջազգային դատարանը վճիռ կայացնի Լիգիտանի և Սիպադանի պատկանելության համար։ 2002 թվականի դեկտեմբերին որոշում ընդունվեց հօգուտ Մալայզիայի՝ երկու կղզիներն էլ անցան նրա գերիշխանության ներքո։ Դատարանի վճիռը աներկբա կերպով ընդունվեց Ինդոնեզիայի կառավարության կողմից։
Վարչական առումով Լիգիտանը մտնում է Սեմպորնայի շրջանի մեջ (մալայերեն՝ Daerah Semporna), որը Տավաու օկրուգի կազմում է (մալայերեն՝ Bahagian Tawau), իսկ դրանք էլ իրենց հերթին մտնում են Սաբահ նահանգի կազմի մեջ (մալայերեն՝ Negeri Sabah)։


== Տնտեսական յուրացում ==
Լիգիտան կղզում մշտական բնակչություն չկա։ Մինչև 2002 թվականը կղզու յուրացումը խիստ դժվար խնդիր էր հանդիսանում, քանի որ դեռևս հստակ չէր տարածքային պատկանելիությունը։ 2002 թվականից հետո մալայզական իշխանությունները քայլեր ձեռնարկեցին, որպեսզի կղզու տարածքում ստեղծվեն առողջարանազբոսաշրջային կենտրոններ, որոնք հատկապես վերաբերում են դայվինգին, նամանավանդ որ այդպիսի փորձ արդեն կար Սիպադան և Մաբուլ կղզիներում։ Սակայն, չնայած բարենպաստ ստորջրյա պայմաններին, զբոսաշրջային հոսքը դեռ այդքան արագ չի մեծանում այստեղ, քանի որ լիակատար ենթակառուցվածքներ դեռևս չկան ու Կալիմանտանից բավականին հեռու է ու ափամերձ հատվածներում հաճախակի են ծովային հոսանքներն ու ջրապտույտները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
F. Spadi Current Legal Development: International Court of Justice—Pulau Ligitan and Pulau Sipadan: New Parameters for the Concept of Dependency in the Maritime Environment?(անգլ.) // The International Journal of Marine and Coastal Law. — Leiden: Martinus Nijhoff Publishers, 2003-06-01. — Т. 18, № 2. — С. 295-310. — ISSN 0268-0106. —