Վիլլեմ դե Սիթեր

Վիլլեմ դե Սիտեր (անգլ.՝ Willem de Sitter, մայիսի 6, 1872(1872-05-06)[…], Սնեկ, Ֆրիսլանդիա, Նիդերլանդներ - նոյեմբերի 20, 1934(1934-11-20)[…], Լեյդեն, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), հոլանդացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ։


== Կենսագրություն ==
Ֆրիզլանդի Սնեկ պրովինցիայում ծնված դե Սիտերը մաթեմատիկա է սովորել Գրոնինգենի համալսարանում, այնուհետև միացել Գրոնինգենի աստղագիտական լաբորատորիային։ Աշխատել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփ աստղադիտարանում (1897-1899)։ Այնուհետև 1908 թվականին դե Սիտերը նշանակվում է Լեյդենի համալսարանի աստղագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։ Նա Լեյդենի աստղադիտարանի տնօրենն էր մինչև իր մահը` 1919 թվականը։


== Գիտական ներդրում ==
Դե Սիտերը մեծ ներդրում է ունեցել ֆիզիկական տիեզերագիտության ոլորտում։ Նա 1932 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնի հետ համահեղինակել է մի աշխատություն, որտեղ նրանք քննարկում են տիեզերքի կորության վրա տիեզերական տվյալների հետևանքները։ Նա նաև հորինել է դե Սիտերի տարածության և դե Սիտերի տիեզերքի հայեցակարգը, որը լուծում է Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության համար, որտեղ չկա նյութ և դրական տիեզերական հաստատուն։ Սա հանգեցնում է էքսպոնենցիալ ընդարձակվող, դատարկ տիեզերքի։ Դե Սիտերը հայտնի էր նաև Յուպիտերի արբանյակների շարժումների վերաբերյալ իր հետազոտություններով։
Վիլեմ դե Սիտերը մահացել է կարճատև հիվանդությունից հետո 1934 թվականի նոյեմբերին։


== Կոչումներ ==
1912 թվականին դարձել է Նիդեռլանդների Արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ


== Պարգևներ ==
Ջեյմս Քրեյգ Ուոթսոնի մեդալ (James Craig Watson Medal, 1929)
Բրյուսի մեդալ (1931)
Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ (1931)
Ժյուլ Յանսենի անվան մրցանակ` Ֆրանսիայի աստղագիտական ​​ընկերության Société astronomique de France-ի բարձրագույն մրցանակը (1934)։


== Անվան հետ կապված անվանումներ ==
Դե Սիտեր խառնարան Լուսնի վրա
1686 De Sitter աստերոիդ
Դե Սիտերի տիեզերք
Դե Սիտերի տարածություն
Անտի-դե Սիտերի տարածություն
Դե Սիտերի ինվարիանտ հատուկ հարաբերականության տեսություն
Այնշտայն-դե Սիտեր տիեզերք
Դե Սիտերի կրկնակի աստղի փորձ
Դե Սիտերի պրեցեսիա կամ Գեոդեզիկ էֆեկտ
Դե Սիտեր-Շվարցշիլդի չափականություն«Երազներ վհուկների տանը»  (The Dreams in the Witch House) պատմվածքը, հավանաբար, ոգեշնչված է Վիլեմ դե Սիտերի «Տիեզերքի չափը» դասախոսությունից, որին Լավքրաֆթը ներկա է եղել պատմությունը գրելուց երեք ամիս առաջ։


== Ընտանիք ==
Վիլլեմ դե Սիտերի որդիներից մեկը՝ Ուլբո դե Սիտերը (1902-1980), հոլանդացի երկրաբան էր, իսկ Ուլբոյի որդիներից մեկը՝ հոլանդացի սոցիոլոգ Ուլբո դե Սիտերն (1930-2010) էր։
Վիլլեմի մեկ այլ որդին՝ Աերնուտ դե Սիտերը (1905 - 1944 թ. սեպտեմբերի 15), եղել է Ինդոնեզիայի Լեմբանգ քաղաքում (այն ժամանակ՝ հոլանդական Արևելյան Հնդկաստան) Բոսշայի աստղադիտարանի տնօրենը, որտեղ նա ուսումնասիրել է Messier 4 Գնդաձև աստղակույտը։


== Հրապարակումների ընտրանի ==

1911 - «Գրավիտացիոն աստղագիտության վրա հարաբերականության սկզբունքի կրման մասին»
1913  - «Լույսի արագության հաստատունության ապացույց»«Լույսի արագության հաստատունության աստղագիտական ապացույց»
«Լույսի արագության կայունության մասին»
«Այն ճշտության մասին, որի շրջանակներում կարելի է պնդել, որ լույսի արագությունն անկախ է աղբյուրի շարժումից»
Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին.
«Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Առաջին փաստաթուղթ»
«Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երկրորդ փաստաթուղթ»
«Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երրորդ փաստաթուղթ»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
P.C. van der Kruit Willem de Sitter (1872 – 1934) in։ History of science and scholarship in the Netherlands.
A. Blaauw, Sitter, Willem de (1872–1934), in Biografisch Woordenboek van Nederland.
Bruce Medal page
Awarding of Bruce Medal: PASP 43 (1931) 125
Awarding of RAS gold medal: MNRAS 91 (1931) 422
de Sitter's binary star arguments against Ritz's relativity theory (1913) Archived 2009-01-29 at the Wayback Machine. (four articles)


=== Մահախոսականներ ===
AN 253 (1934) 495/496
JRASC 29 (1935) 1
MNRAS 95 (1935) 343
Obs 58 (1935) 22
PASP 46 (1934) 368
PASP 47 (1935) 65