armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թորոս Թորամանյանի հուշակոթող

Թորոս Թորամանյանի հուշակոթող, Թորոս Թորամանյանի հիշատակը հավերժացնող կոթող Երևանում։ Գտնվում է Կենտրոն համայնքում՝Պուշկինի փողոցի  թիվ 31 շենքի մոտ։ Հուշակոթողը տեղադրվել է 1985 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Ռուզան Քյուրքչյան
Ճարտարապետ՝  Ստեփան Քյուրքչյան


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ջիվանի (այլ կիրառումներ)

Ջիվանի, կարող է վերաբերել՝

Ջիվանի - գյուղական համայնք Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Մարտունու շրջանում
Ջիվանի - հայ աշուղական երգարվեստի ազգային դպրոցի ներկայացուցիչ, ժողովրդական երգիչ
Նիժնի Մույնակ

Նիժնի Մույնակ (ռուս.՝ Нижний Муйнак, բաշկիրերեն՝ Түбәнге Муйнак), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 88 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սան Միկելե Սերինո

Սան Միկելե Սերինո (իտալերեն՝ San Michele di Serino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2394 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 599 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83020, հեռախոսային կոդ՝ 0825:


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Ծանոթագրություններ ==
Աճարկուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Աճարկուտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 89 հուշարձան (16 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Կարլ Ույմետ

Կառլ Ուիլյամ Ույմետ (ֆր.՝ Karl William Ouimette, հունիսի 18, 1992(1992-06-18), Terrebonne, Lanaudière, Քվեբեկ, Կանադա), կանադացի ֆուտբոլիստ, NASL-ի  «Սան Ֆրանցիսկո Դելտաս» ակումբի և Կանադայի հավաքականի պաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==

Ույմետը «Մոնրեալ Իմպակտ» ակումբի սան է։ 2012 թվականի հուլիսի 22-ին «Հյուսթոն Դինամոյի» դեմ խաղում կատարել է իր նորամուտը MLS-ում։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 19-ին «Ֆիլադելֆիա Յունիոնի» դեմ խաղում Կարլը խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում։ 2013 և 2014 թվականներին նա երկու անգամ դարձել է Կանադայի առաջնության հաղթող։
2015 թվականի սկզբին Ույմետը տեղափոխվել է ամերիկյան «Նյու Յորք Ռեդ Բուլզ»։ Մայիսի 3-ին «Նյու Ինգլենդ Ռևոլյուշն» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը նոր թիմի կազմում։ 2015 և 2016 մրցաշրջաններում Ույմետը նյույորքցիների ֆարմ-ակումբի կազմում պարբերաբար խաղացել է United Soccer League-ում՝ երրորդ դիվիզիոնում։ 2016 մրցաշրջանի երկրորդ կեսը նա վարձավճարով անցկացրել է NASL-ի «Ջեքսոնվիլ Արմադա» ակումբում։ 2016 մրցաշրջանի ավարտին «Ռեդ Բուլզը» չի երկարացրել խաղացողի հետ կնքված պայմանագրի ժամկետը։
2017 թվականի հունվարին Ույմետը պայմանագիր է կնքել NAS-ի «Սան Ֆրանցիսկո Դելտաս» ակումբի հետ։ 2017 թվականի մարտի 25-ին նա կատարել է իր դեբյուտը թիմի կազմում՝ մասնակցելով «Ինդի Իլևեն» ակումբի դեմ խաղին․ դաշտ է դուրս եկել մեկնարկային կազմում և խաղացել աջ պաշտպանի դիրքում։


== Միջազգային կարիերիա ==
2013 թվականի նոյեմբերի 19-ին Ույմետը կատարել է իր դեբյուտը Կանադայի հավաքականում՝ Սլովենիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղի երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Ադամ Սթրեյթին։ Նույն թվականին Ույմետը ընդգրկվել է հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու ԿՕՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթի խաղարկությանը, որտեղ մասնակցել է Կոստա Ռիկայի հավաքականի դեմ խաղին։


== Ձեռքբերումներ ==
Թիմային «Մոնրեալ Իմպակտ»

 Կանադայի ֆուտբոլի առաջնություն — 2013
1 Կանադայի ֆուտբոլի առաջնություն — 2014 «Նյու Յորք Ռեդ Բուլզ»

MLS-ի պարբերական առաջնության հաղթող — 2015


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)Ֆուտբոլիստի էջը Կանադայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կայքում(անգլ.)
Ջրհեղեղներ Հնդկաստանում (2021)

Ջրհեղեղներ Հնդկաստանում, ջրհեղեղներ և սելավներ, որոնք սկսվել են 2021 թվականի հուլիսի 18-ին Հնդկաստանի Մահարաշտրա նահանգում և տարածվել երկրի այլ նահանգներում։ Տարերային աղետների հետևանքով երեք շաբաթվա ընթացքում զոհվել են հարյուրավոր մարդիկ ։


== Նախապատմություն ==
Մուսոնային տեղատարափ անձրևների հետևանքով առաջացած ջրհեղեղները Հնդկաստանում տեղի են ունենում ամեն տարի և հաճախ լուրջ հետևանքներ են ունենում։
2021 թվականի հուլիսին ջրհեղեղը տեղի է ունեցել միաժամանակ Եվրոպայի, Չինաստանի, Ռուսաստանի հարավում ջրհեղեղների և տարբեր երկրներում այլ տարերային աղետների հետ, ինչը պայմանավորված է կլիմայի փոփոխությամբ ամբողջ աշխարհում։ Ջրհեղեղի պատճառներից մեկը համարվում է գլոբալ տաքացումը։


== Ջրհեղեղներ ==
Հուլիսի 18-ին Մումբայում և նրա արվարձանում տեղատարափ անձրևների պատճառով փլուզվել են մի քանի բնակելի տներ, ինչի հետևանքով զոհվել է 33 մարդ։ Հուլիսի 17-ի լույս 18-ի գիշերը տեղացել է շուրջ 200 մմ տեղումներ։
2021 թվականի հուլիսի 22-ից ի վեր Մահարաշտրա նահանգի արևմտյան շատ շրջաններում տեղատարափ անձրևներ են տեղացել։ Հուլիսի 23-ին գրանցվել է վերջին 40 տարվա ընթացքում ամենամեծ տեղումների քանակը։ Նահանգի որոշ շրջաններում մեկ օրում տեղացել է մինչև 600 մմ տեղումներ, ինչն այստեղ գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է։ Մումբայում կրկին շենք է փլուզվել՝ որի հետևանքով զոհվել է 7 մարդ։ Ջրհեղեղը սողանքներ Է առաջացրել նահանգի տարբեր հատվածներում։ Տուժել են նաև Ռայգադ, Ռատնագիրի, Սատարա շրջանները։
Գոայում նաև գրանցվել են վերջին 50 տարվա ընթացքում խոշորագույն տեղատարափ անձրևները՝ որոնց հետևանքով կան զոհեր։
Հուլիսի 27-ին ջրհեղեղի զոհերի ընդհանուր թիվը հասել է 192-ի, առնվազն 48 մարդ տուժել է, 25-ն անհետ կորել է։ Տարահանվել է 229 074 մարդ։ Ամենից շատ զոհեր են գրանցվել Ռայգադ շրջանում։
Հուլիսի 28-ին տեղատարափ անձրևները, որոնք հանգեցրել են հեղեղումների և առնվազն 16 մարդու մահվան, սկսվել են երկրի հյուսիսում՝ Հիմաչալ-Պրադեշ նահանգում և Ջամուի ու Քաշմիրի միութենական տարածքում։
Նույն օրը հայտարարվել է, որ Մահարաշտրա նահանգում զոհերի թիվը հասել է 209-ի, 8-ը համարվում են անհետ կորած։
Հուլիսի 31-ին Մադհյա-Պրադեշ նահանգում տեղատարափ անձրևների պատճառով փլուզվել է բանտի պատը։ Տուժել է ավելի քան 20 բանտարկյալ։
Օգոստոսի 3-ին Արևմտյան Բենգալիայում տեղատարափ անձրևների հետևանքով զոհվել է 23 մարդ ։ Փրկարարական աշխատանքներին մասնակցում են զինվորականները։
Օգոստոսի 7 -ին Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նյու Դելիում հայտարարվել է անձրևի և ամպրոպի վտանգ։
10 և հարյուր գյուղեր ջրասույզ են եղել Ուտար Պրադեշ նահանգում։ Զոհվել է մոտ 9 մարդ։
Օգոստոսի 11-ին Հիմաչալ-Պրադեշ նահանգում անձրևների պատճառով սողանք է տեղի ունեցել։ Փլատակների տակ են հայտնվել մի քանի ավտոմեքենաներ, այդ թվում՝ 40 ուղևորներով ավտոբուսը։
Ջրհեղեղների հետևանքով զոհերի ընդհանուր թիվը գնահատվում է մոտ 400 մարդ։ Միայն Մահարաշտրա նահանգում զոհվել է 213 մարդ, 8-ն անհետ կորել են։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարայա Գուտա (գյուղ, Մալինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստարայա ԳուտաՍտարայա Գուտա (ուկրաիներեն՝ Стара Гута), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարայա Գուտա գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,462 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 64,94 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրիշա Սմբատյան

Գրիշա Սերյոժայի Սմբատյան (հոկտեմբերի 18, 1953(1953-10-18), Շիկահող, Ղափանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պատմաբան, բանահավաք, մանկավարժ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012 թ.), Կապանի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն։


== Կենսագրություն ==
Գրիշա Սմբատյանը ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 18-ին (անձնագրով՝ նոյեմբերի 7) Կապանի Շիկահող գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Սովորել է տեղի  միջնակարգ դպրոցում, այն ավարտելուց հետո  աշխատանքի է անցել ճանապարհաշինությունում՝ որպես բանվոր։
1972 թվականին ընդունվել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետ։ Ուսանողական տարիներին եղել է Վահանավանքում պեղումներ իրականացնող ուսանողական շինջոկատի ղեկավարը։
Բուհն ավարտելուց հետո  Դավիթ Բեկ գյուղի  միջնակարգ դպրոցում աշխատել որպես պատմության ուսուցիչ։ Երեք տարի անց նշանակվել է Ծավ գյուղի միջնակարգ դպրոցի փոխտնօրեն, իսկ 1981-1988 թվականներին եղել է նույն դպրոցի տնօրեն։ 1988 թվականի վերջերին եղել է  գյուղական խորհրդի նախագահ։ Այնուհետև  շարունակել է աշխատել որպես պատմության ուսուցիչ Ծավի, ապա Կապանի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցներում։
2000 թվականին նշանակվել է Կապանի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն։ Զբաղվել և զբաղվում է բանահավաքությամբ և Սյունիքի  նորագույն շրջանի պատմության ուսումնասիրությամբ։
2012 թվականի սեպտեմբերին Հանրապետության նախագահի հրամանագրերով արժանացել է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչման։


== Աշխատություններ ==
«Հարյուրամյա  պատերազմ. Օրեր և մարդիկ», (Երևան, 2003 թ. «Զանգակ» հրատարակություն)
«Դարձ ի շրջանս  յուր», (Հովհաննես Ղուկասյանի հուշագրությունը, Երևան, 2007 թ. «Զանգակ» հրատարակչություն)
«Երկաթե վարագույրից այս կողմ», (Երևան, 2009 թ. «Զանգակ» հրատարակչություն)
«Դարձ ի շրջանս յուր. Մինասյան-Ղուկասյան տոհմի հետքերով», (Երևան, 2016 թ. «Զանգակ» հրատարակչություն)
«Սյունիքը փորձության մեջ. Հայ –թաթարական բախումները» (Երևան, 2017 թ., «Անտարես» հրատարակչություն)


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Կապանի երկրագիտական թանգարանի արխիվ
Իվոլգինսկ

Իվոլգինսկ (ռուս.՝ Иволгинск), գյուղ Ռուսաստանի, Բուրյաթիա հանրապետության Իվոլգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8251 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գազ ոսկեզօծ

Գազ ոսկեզօծ (լատ.՝ Astragalus aureus), բակլազգիներ ընտանիքի, գազ ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ թուփ է կամ թփիկ, 40-50 սմ բարձրությամբ, շատ փշոտ է։ Ճյուղերը մազմզուկապատ են և խիտ տերևակալած։ Տերևները երկարավուն-ձվաձև են, մազմզուկապատ զույգ փետրաձև, տերևի առանցքն ավարտվում է փշով։ Ծաղիկները նստադիր են, ոսկեգույն, հավաքված 2-15-ական՝ կազմելով յուրահատուկ ծաղկաբույլեր։ Ունդը կլորավուն է կամ ձվաձև, մեծ մասամբ մեկ սերմ է պարունակում։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Կովկասում, Իրանում և Փոքր Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Ախուրյանի վերին հոսանքներում, Տաշիրի, Ստեփանավանի շրջաններում, Արագածում, Սևանի ավազանում, Գեղարդում, Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում։ Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում, չոր, քարքարոտ և խճապատ թեքությունների վրա։ Շատ փոփոխական տեսակ է։ Տարբեր վայրերում առանձնյակները միմյանցից զգալիորեն տարբերվում են։ Կովկասում և Հայաստանում մեծ տարածություններ է գրավում։ Աչքի է ընկնում արտակարգ չորադիմացկունությամբ։ Թուփը երբեմն բարձիկանման է։ Հողային պայմանների նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Լուսասեր է և շոգադիմացկուն, բայց լավ է աճում նաև ստվերոտ վայրերում։ Ապրում է 40-50 տարի։


== Կիրառություն ==
Չափազանց արժեքավոր խեժատու բույս է։ Խեժն օգտագործվում է տեխնիկայում և բժշկության մեջ։
:


== Ծանոթագրություններ ==
ԲՏՌ-3Ս

ԲՏՌ-3Ս, ուկրաինական զրահապատ բժշկական մեքենա, որը մշակվել է ԲՏՌ-3Е1 զրահափոխադրիչի հիման վրա։


== Պատմություն ==
ԲՏՌ-3Ս մշակվել է Կիևի զրահատանկային գործարանում։
2007 թվականին Укрспецэкспорт ընկերությունը շահել է տենդեր Թայլանդի զինված ուժերին 96 հատ ԲՏՌ-3Ե1 զրահափոխադրիչ և դրանց հիման վրա հատուկ մեքենաներ մատակարարելու համար, այդ թվում նաև անիտարական ԲՏՌ-3Ս։ Երեք ԲՏՌ-3Ս մատակարարվել են Թայլանդ 2012 թվականին, ևս մեկը՝ 2015 թվականին, իսկ երկուսը՝ 2016 թվականին։
2014 թվականի հոկտեմբերի 23-ին «Укроборонпром» պետական կոնցեռնը հայտարարել է զրահատեխնիկայի արտադրությամբ զբաղվող գործարանների աշխատանքը միասնականացնելու մասին։ Հետագայում ԲՏՌ-3Ս զրահամեքենաները հայտնվել են Ժիտոմիրի զրահատանկային գործարանի արտադրանքների ցանկում։


== Նկարագրություն ==
ԲՏՌ-3Ս-ը նախատեսված է վիրավորներին (այդ թվում նաև ծանր վիրավորներին) նախաբժշկական օգնություն ցույց տալու և դժվարամատճելի վայրերից, վթարի, տարերային աղետների ու մարտական գործողությունների վայրերից նրանց տեղափոխման համար։
Զրահամեքենայի անձնակազմը բաղկացած է երեք մարդուց (վարորդ, բժիշկ և բուժակ)։
ԲՏՌ-3Ս-ը կարող է ընդունել 4-6 վիրավոր (կամ չորս պառկած ծանր վիրավորներ, կամ էլ վեց թեթև վիրավորներ նստած դիրքով)։
Որպես զպառազինություն՝ ԲՏՌ-3Ս-ի վրա տեղադվում է 12,7-միլիմետրանոց НСВТ գնդացիր К-10Т կոլիմատորային նշանառությամբ (մարտական լրակազմը՝ 300 փամփուշտ) (դրանից բացի՝ վթարային լրազմում ներառված է մեկ 26-միլիմետրանոց ազդանշանային ատրճանակ)։
Գծային ԲՏՌ-3 զրահափոխադրիչի համեմատ՝ ԲՏՌ-3Ս-ի ներքին կորպուսի ծավալն ավելի մեծ է, բժշկական բաժնի ներսում տեղադրված են սանիտարական պատգարակներ, «Ա» խմբի բժշկական դեղամիջոցների պահպանության համար նախատեսված չհրկիզվող պահարան, բժշկական սարքավորումներ (թթվածնային շնչառության ապարատ, դեֆիբրիլյատոր, դեղամիջոցների և բժշկական սարքավորումների պահպանման համար նախատեսված տուփ և այլն), լվացարան, սառնարան, տաքացուցիչ-օդաձեռուցիչ և օդորակիչ։
Զրահամեքենան ունի նաև VРG-950 ռադիոկայան և կարող է ունենալ վերհան սարքավորում։
Արտաքին կողմից մեքենայի կորպուսին ամրացված է արկղ պահեստային մասերի, սարքավորումների ու այլ անհրաժեշտ պարագաների պահպանության համար։


== Շահագործող երկրներ ==
 Թաիլանդ – 6


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Броньована медична машина БТР-3С(չաշխատող հղում) // официальный сайт ГК "Укроборонпром"
(3387) Գրինբերգ

(3387) Գրինբերգ (անգլ.՝ Greenberg), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 20-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,599381 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1096 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0891 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1530,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235179 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,87° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3387) Գրինբերգ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչներ

Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչներ, արագացուցիչների տիպի էլեկտրաֆիզիկական տեղակայումներ, որոնք նախատեսված են մասնիկների և հակամասնիկների (էլեկտրոններ և պոզիտրոններ, պրոտոններ և հակապրոտոններ) փնջերը սևեռված շառավղով փակ ուղեծրերի շուրջը կուտակելու և բախման մեջ դնելու համար՝ բարձր էներգիայի տարրական մասնիկների փոխազդեցությունները անիհիլացման պրոցեսներում հետազոտելու նպատակով։
Կազմված են նշանափոխ կիզակետումով օղակաձև էլեկտրամագնիսներից (հաստատուն կամ քվազիհաստատուն մագնիսական դաշտով), որոնց բևեռների արանքում տեղադրվում է ~10−9 տոր մնացորդային ճնշումով վակուումային խցիկը (դրանում են կուտակվում մասնիկները), ներարկող համակարգից և արագացող համակարգից, որը նախատեսված է սինքրոտրոնային ճառագայթման հետևանքով մասնիկների էներգիայի կորուստները հավասարակշռելու համար։
Նույն էներգիայի արագացուցիչների համեմատությամբ լիցքավորված մասնիկների կուտակիչների առավելությունն այն է, որ բախվող մասնիկների ողջ էներգիան օգտագործվում է երկրորղային մասնիկների ծնման ռեակցիաներում։ Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչները բնութագրվում են 

  
    
      
        L
        =
        
          
            
              
                N
                
                  2
                
              
              S
            
            f
          
        
      
    
    {\displaystyle L={\frac {N^{2}S}{f}}}
  լուսատվությամբ (N-ը մասնիկների թիվն է յուրաքանչյուր փնջում, Տ-ը՝ փնջերի կտրվածքը բախման տեղում, f-ը՝ բախումների հաճախականությունը)։
ժամանակակից կուտակիչները նախագծվում են Լ= 1032 սմ−2վրկ−1 լուսատվությամբ։


== Հզորությունը ==
Ներկայումս գործում են մինչև 4,5 ԳէՎ էներգիայով էլեկտրոնների և պոզիտրոնների կուտակիչներ Սթենֆորդում (ԱՄՆ), Նովոսիբիրսկում (նախկին ՍՍՀՄ)], նախագծվում և կառուցվում են 20—40 ԳէՎ էներգիայով էլեկտրոնների ու պոզիտրոնների 200—400 ԳէՎ էներգիայով պրոտոնների ու հակապրոտոնների կուտակիչների համալիրներ։


== Կիրառությունները ==
Լիցքավորված մասնիկների կուտակիչներում ծագող մագնիսաարգելակման կամ սինքրոտրոնային ճառագայթումը օգտագործվում է պինդ մարմնի ֆիզիկայի, աստղաֆիզիկական, կենսաբանական, բժշկական խնդիրների հետազոտման համար։


== Տես նաև ==
Լիցքավորված մասնիկների արագացուցիչներ
Տոկոսադրույքի սվոպ

Տոկոսադրույքի սվոպը (անգլ. interest rate swap, IRS) ածանցյալ ֆինանսական գործիք է երկու կողմերի միջև համաձայնագրի տեսքով, ըստ որի՝ որոշակի ամսաթվին մի կողմը մյուս կողմին կվճարի ֆիքսված տոկոս որոշակի գումարի համար և կստանա վճարում լողացող տոկոսադրույքով տոկոսների չափով (օրինակ, LIBOR տոկոսադրույքով) երկրորդ կողմից ։
Ապագա տոկոսադրույքի վերաբերյալ համաձայնագիրը՝ (անգլ․ Forward Rate Agreement) ստանդարտացված տոկոսադրույքի սվոպ է ։
Տոկոսադրույքների սվոպները սովորաբար օգտագործվում են ակտիվների և պարտավորությունների հետ գործարքների ապահովագրման համար՝ ֆիքսված տոկոսադրույքները լողացող տոկոսադրույքներին փոխադարձ փոխանցելու համար և հակառակը։ Տոկոսադրույքի սվոպի վերաբերյալ դիրքորոշումը պարունակում է տոկոսային և վարկային ռիսկեր պայմանագրի կողմերի համար ։


== Կիրառում ==
Տոկոսադրույքների սվոպներն օգտագործվում են ներդրումային ռազմավարությունների լայն տեսականիում։ Դրանք հայտնի հեջավորման և ֆինանսական շահարկման գործիք են։


== Հեջավորում ==
Սվոպ պայմանագրով նախատեսված տոկոսադրույքի արգելափակումը թույլ է տալիս պաշտպանել տոկոսադրույքների անկումը։ Մյուս կողմից, կոնտրագենտը կշահի տոկոսադրույքների նվազելուց ։


== Շահարկումներ ==
Տոկոսադրույքի սվոպի դիրքում մտնելու ցածր շեմի պատճառով դրանք լայն տարածվածություն ունեն թրեյդերների մոտ, ովքեր շահարկում են տոկոսադրույքների շարժը ։
Այսպիսով, հիմքում ընկած ակտիվի վրա լիարժեք կարճ դիրք բացելու փոխարեն, որի համար ակնկալվում է գնի անկում, թրեյդերը միայն պետք է կնքի սվոպ համաձայնագիր, որը ֆիքսում է տոկոսադրույքը նույն ժամանակահատվածի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Զորգեի փողոց (Դոնի Ռոստով)

Զորգեի փողոց (ռուս.՝ Улица Зорге), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Խորհրդային շրջանի տարածքում։ Սկսվում է Կոմունիստիչեսկի պողոտայից և ավարտվում Երյոմենկոյի փողոցի հետ խաչմերուկում։ Փողոցի ուղղությունը հարավից դեպի հյուսիս է, Սոդրուժեստվոյի փողոցին զուգահեռ։ Երթևեկելի մասի շերտերի քանակը տատանվում է երկուսից չորսի սահմաններում։


== Անվանում ==
Փողոցն իր անվանումը ստացել է ի պատիվ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների խորհրդային հայտնի հետախույզ, Խորհրդային Միության հերոս (1964 թվական, հետմահու) Ռիխարդ Զորգեի (1895-1944)։ Զորգեն համարվում է XX դարի աշխարհի մեծագույն հետախույզներից մեկը։


== Տրանսպորտ ==
Զորգեի փողոցը Արևմտյան բնակելի զանգվածի գլխավոր մայրուղին է։ Այստեղ կազմակերպված է թիվ 26, 67, 71, 94, 96 ավտոբուսների, ինչպես նաև մեծ թվով երթուղային տաքսիների երթևեկությունը։


== Կառուցապատում ==
Փողոցի զույգ կողմում հիմնականում տարբեր հարկայնության բնակելի շենքեր են, ներառյալ` Հարավային դաշնային համալսարանի հանրակացարանները, կան նաև հասարակական-կենցաղային նշանակության շենքեր։ Փողոցի կենտ կողմում, բացի բնակելի շենքերից, գտնվում են` Պլևեն քաղաքի անվան զբոսայգին, Հարավային դաշնային համալսարանի ֆակուլտետները, Պրիվոզ շուկան,  համալսարանի ուսանողական ավանի նորակառույց շենքերը, «Տալեր» առևտրի կենտրոնը։


== Ուշագրավ օբյեկտներ ==
Խորհրդային շրջանի վարչակազմի նստավայրը
Բուլղարիայի Պլևեն քաղաքի անվան զբոսայգին
Հարավային դաշնային համալսարանի ֆակուլտետների մի մասը և ուսանողական ավանը


== Ծանոթագրություններ ==
Հովակիմ Փորքշեյան

Հովակիմ Քրիստափորի Փորքշեյան (1911, Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1995, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայ դատական բժիշկ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1950), պրոֆեսոր (1956): ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974):


== Կենսագրություն ==
Հովակիմ Փորքշեյանը ծնվել է 1911 թվականին, Դոնի Ռոստովում։ 1935 թվականին ավարտել է Դոնի Ռոստովի բժշկական ինստիտուտը։ 1939-1948 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, եղել է խորհրդային բանակի ախտաբան-անատոմ, դատաբժշկական փորձագետ, ապա՝ նավատորմի գլխավոր փորձագետ, դատաբժշկական կենտրոնի լաբորատորիայի պետի տեղակալ, 1948-1959 թվականներին՝ Չելյաբինսկի բժշկական ինստիտուտի դատական բժշկության ամբիոնի վարիչ, 1956-1958 թվականներին, միաժամանակ՝ Չելյաբինսկի բժշկական ինստիտուտի փոխտնօրեն, 1959-1981 թվականներին՝ Լենինգրադի բժշկական ակադեմիայի դատական բժշկության ամբիոնի վարիչ (պրոֆեսոր՝ 1981 թվականից)։ Ամբիոնին կից կազմակերպել է իրեղեն ապացույցների դատաբժշկական փորձաքննության դասընթացներ։
Աշխատանքները վերաբերում են դատաբժշկական վնասվածքաբանության հարցերին։ Առաջինն է գործնական դատաբժշկության մեջ ուսումնասիրել լազերային վնասվածքները։ Հեղինակ է դասագրքերի և ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։


== Մահ ==
Հովակիմ Փորքշեյանը մահացել է 1995 թվականին, Սանկտ Պետերբուրգում։


== Անդամակցություն ==
Չելյաբինսկի դատական բժիշկների ընկերության հիմնադիր-նախագահ (1950-1959)։
Դատաբժիշկների համամիութենական գիտական ընկերության վարչության անդամ (1961-1976)։
Լենինգրադի բաժանմունքի վարչության նախագահ (1968-1981)։
Դատաբժիշկների համառուսաստանյան գիտական ընկերության նախագահության անդամ (1974-1981)
Դատաբժշկական փորձաքննություն» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
Մեդալներ։


== Երկեր ==
Судебно-медицинская экспертиза повреждений сердца: дисс... канд. мед. н., 1948.
Экспертиза трупа, обнаруженного на железнодорожном полотне: дисс... док. мед. н., 1954.
Судебно-медицинская экспертиза трупов лиц, погибших от автомобильной травмы: Методическое пособие для врачей-курсанто. Ленинград: [Б. и.], 1970.
Осмотр места происшествия при смертельных железнодорожных происшествия при смертельных железнодорожных повреждениях : Методические указания для врачей врачей-курсантов / О.Х. Поркшеян; Ленинградский государственный институт усовершенствования врачей им. С.М. Кирова. Ленинград: [Б. и.], 1970.
Судебная медицина в буржуазных странах.
Судебная медицина в дореволюционной России.
Судебная медицина. Учебник (համահեղինակ).
Судебники Мхитара и Смбата Спарапета - памятники применения медицины в следственной и судебной практике средневековой Армении.
О некоторых особенностях переломов трубчатых костей при перекатывании через конечности колес железнодорожного транспорта.
Курс судебной медицины. - Юриздат, 1959 (համահեղինակ).


== Ծանոթագրություններ ==
Նիգերի դրոշ

Նիգերի դրոշը 1959 թվականից ի վեր, Արևմտյան Աֆրիկայի Նիգերի Հանրապետության ազգային խորհրդանիշն է, Ֆրանսիայի պաշտոնական անկախությունից մեկ տարի առաջ։ Այն օգտագործում է նարնջագույն, սպիտակ և կանաչի ազգային գույները հավասար հորիզոնական խմբերի մեջ, կենտրոնում նարնջի շնչափող։ Դրոշը ձևավորում է Նիգերի Հանրապետության պաշտոնական ազգային խորհրդանիշներից մեկը, Նիգերի զենքը, Ազգային օրհներգը ("Լա Նիգերիա") և կարգախոսը (Եղբայրություն, աշխատանք, առաջադիմություն)։ Այս ձևը 1999 թվականի Նիգերի սահմանադրության առաջին մասի 1-ին հոդվածն է։ Դրոշը նման է Հնդկաստանի դրոշին, չնայած հարաբերակցությունը, նարնջի երանգը և կենտրոնում խորհրդանիշը տարբերվում են։


== Իրավական սահմանում ==
Նիգերի դրոշը ընդունվել է 1959 թ. Նոյեմբերի 23-ին Ֆրանսիայի Արեւմտյան Աֆրիկայից անկախությունից առաջ Նիգերի գաղութի տարածքային ժողովի կողմից։ Դրոշը նախագծվել է 1958 թվականին։ Այն պահպանվել է 1960 թվականին անկախության ժամանակ և անփոփոխ է մնացել 1999 թ. Հինգերորդ Սահմանադրության միջոցով։


== Սիմվոլիզմ ==
Մի շարք աղբյուրներ նկարագրել են դրոշի խորհրդանշական մտադրությունը, թեև պաշտոնական աղբյուրները լռում են։ Ընդհանուր մեկնաբանությունն այն է, որ վերին նարնջագույն խումբը ներկայացնում է Սահարայ անապատի հյուսիսային շրջանները, կենտրոնի սպիտակ խումբը ներկայացնում է մաքրությունը և ստորին կանաչ խումբը ներկայացնում է հույս և հարավային Նիգերի բուսական շրջանները։ Կենտրոնում գտնվող նարնջագույն շրջանակը նշում է արևի կամ անկախության մասին։
Նիգերի դրոշը եռագույն է, ընդհանուր առմամբ Ֆրանսիայի նախկին կախյալության եւ գաղութների հետ։


== Հարաբերակցություն ==
Դրոշի ավանդական դրվագը անսովոր 6։ 7 հարաբերակցությամբ ունի անհայտ նշանակություն և չի օգտագործվում հետևողականորեն Նիգերիայի կառավարության տպագիր ծրագրերում։
Բրոնիկի (գյուղ, Շեպետովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲրոնիկիԲրոնիկի (ուկրաիներեն՝ Бронники), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրոնիկի գյուղում բնակվում էր 150 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3125 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գումբինո

Գումբինո (ռուս.՝ Гумбино, բաշկիրերեն՝ Гөмбә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 154 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(1795) Վոլտեր

(1795) Վոլտեր (անգլ.՝ Woltjer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,792448 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2685 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3164 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1704,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211216 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,53° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1795) Վոլտեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մետկալֆ շրջան (Կենտուկի)

Մետկալֆ շրջան (անգլ.՝ Metcalfe County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 754 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.099 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Էդմոնտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1860 թ.։
Ձաննիս Ձաննետակիս

Ձաննիս Ձաննետակիս (հուն․՝ Τζαννής Τζαννετάκης, սեպտեմբերի 13, 1927(1927-09-13), Յիտիոն, Laconia Regional Unit, Պելոպոնես - ապրիլի 1, 2010(2010-04-01), Աթենք, Հունաստան), հույն քաղաքական գործիչ, Հունաստանի վարչապետը 1989 թվականին։


== Կենսագրություն ==
Գործունեությունը սկսել է ծովային նավատորմում։ Ռազմածովային ակադեմիայի ավարտից հետո եղել է ծովային սպա։ 1967 թվականի ռազմական հեղաշրջման հաջորդ օրը Գեորգիոս Պապադոպուլոսի գլխավորությամբ ազատվել է զինվորական ծառայությունից՝ ի նշան «սև գնդապետների» խունտայի իշխանության գալու դեմ բողոքի։ 1969 թվականին և 1971 թվականին եղել է կալանքի տակ։ Հետո՝ արտագաղթի։
1974 թվականին ռազմական ռեժիմի անկումից հետո անդամագրվել է «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցությանը։
1974-1977 թվականին եղել է Հունաստանի զբոսաշրջության ազգային կազմակերպության (EOT) գլխավոր քարտուղար։
1977-2007 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։
Եղել է «Նոր ժողովրդավարության» հասարակական-քաղաքական բաժնի ղեկավար, ինչպես նաև ավելի ուշ բազմիցս կուսակցական ընտրարշավների ղեկավար (1989, 1993 և 1996 թվականներ)։
1980-1981 թվականներին եղել է հասարակական աշխատանքների նախարար։
1989 թվականի հուլիս-հոկտեմբեր ամիսներին եղել է կոալիցիոն կառավարության վարչապետը՝ «Սինասպիզմոս» ձախ միավորման հետ, և միաժամանակ Հունաստանի արտաքին գործերի նախարարը և զբոսաշրջության նախարարը։
1989-1990 թվականներին՝ պաշտպանության նախարար, զբոսաշրջության նախարար։
1990-1993 թվականներին եղել է Կոնստանտինոս Միցոտակիսի կառավարությունում վարչապետի տեղակալ, միաժամանակ 1990-1991 թվականներին եղել է Հունաստանի մշակույթի նախարար։
Լինելով մշակույթի նախարար՝ Ձաննիս Ձաննետակիսը պաշտպանում էր Միջազգային Դելֆիական խաղեր անցկացնելու գաղափարը։


== Մահ ==
Ձաննիս Ձաննետակիսը մահացել է 2010 թվականին Աթենքում։


== Ծանոթագրություններ ==
(579) Սիդոնիա

(579) Սիդոնիա (անգլ.՝ Sidonia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի նոյեմբերի 3-ին Աուգուստ Կոպֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,011905 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7675 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2563 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1909,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188557 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,01° անկյուն։
Սիդոնիա աստերոիդը պատկանում է Էոսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 4400 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,99 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 7:3 ուղեծրային ռեզոնանսին, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,03, որը համապատասխանում է 9:4 ռեզոնանսին։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(579) Սիդոնիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լուզայի շրջան

Լուզայի շրջան (ռուս.՝ Лузский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կիրովի մարզում։
Ստեղծվել է 1941 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Լուզա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 5360 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 19898 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,71 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Կարապետ Ոսկյան

Ոսկյան Համազասպ (Անտոն) [հուլիսի 1, 1895, գյուղ Խանդաձոր (Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմ գավառ - փետրվարի 25, 1968, Վիեննա), հայ պատմաբան, բանասեր, ձեռագրագետ, մանկավարժ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ (1914 թ.), Վիեննայի համալսարանի աստվածաբանության դոկտոր (1922 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Վիեննայի Հայոց վանքի դպրոցում։ Եղել է Պլովդիվի (Բուլղարիա) Մխիթարյան վարժարանի ուսուցիչ (1928-1931 թթ.), տնօրեն (1931-1937 թթ.), ապա Բեյրութի Մխիթարյան վարժարանի տնօրեն (1947-1960 թթ.)։ 1920-ական թվականներին աշխատակցել է «Հանդես ամսօրյա», ապա դարձել նրա խմբագրապետը (1938-1946 թթ., 1963-1968 թթ.)։ 1932 թվականին Պլովդիվում հիմնել է ուսումնարան դպրոցական ամսագիրը։ Շուրջ կես դար զբաղվել է գիտական գործունեությամբ, հրատարակել բազմաթիվ հայագիտական երկեր։ Հատկապես արժեքավոր են Հայաստանի վանքերի պատմությանը վերաբերող աշխատությունները («Վասպուրական-Վանի վանքերը», մաս 1-3, 1940-1947 թթ., «Սեբաստիայի վանքերը», 1946 թ., «Բարձր Հայքի վանքերը», 1951 թ., «Տարոն-Տուրուբերանի վանքերը», 1953 թ., «Արցախի վանքերը», 1953 թ., «Կիլիկիայի վանքերը», 1957 թ., «Գուգարքի վանքերը», 1960 թ., «Սեբաստիայի, Խարբերդի, Դիարբեքիրի U.Տրապիզոնի նահանգներու վանքերը», 1962 թ.)։ Ուսումնասիրել է հայ նախարարական աների պատմությունը, հայ միջնադարյան մատենագիրներ Հովհաննես Սարկավագի, Ներսես Լամբրոնացու, Հովհաննես Վանականի, Վարդան Արևելցու, Մխիթար Գոշի, Կիրակոս Գանձակեցու կյանքն ու ստեղծագործությունը։ «Չորս հայ տաղասացներ և անոնց տաղերը» (1966 թ.) աշխատությունում ներկայացրել է հայ միջնադարյան բանաստեղծներ Հովհաննես Կարնեցուն, Գրիգոր Օշականցուն, Մովսես Կարնեցուն, Մարտիրոս Ղրիմեցուն և նրանց ստեղծագործությունները։ Աշխատասիրել և հրատարակել է «Երգ երգոցի առաջին և երկրորդ թարգմանությունը» (1924 թ.), «Սարդիկեի ժողովքի հայերեն կանոնները» (1945 թ.), Ստեփանոս Ռոշքայի «ժամանակտգրութիւն կամ Տարեկանք եկեղեցականք» (1964 թ.), Հովհաննես Ղրիմեցու «Պատմութիւն հռչակավոր վանից Հաղբատայ» (1965 թ.) գործերը, թարգմանել Զ․ Օբերտինսկու «Լեհահայերը և անոնց Անդրեաս արքեպիսկոպոսը Ցագլովեցի մեջ» (1963 թ.) աշխատությունը։ Հետազոտել, կազմել և հրատարակել է «Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց մատենադարանին ի Վիեննա» 1963 ձեռագրացուցակը, որը Հ․ Տաշյանի համանուն գործի շարունակությունն է։ Սփյուռքի հայերի համար կազմել է հայերեն դպրոցական ձեռնարկներ («Դասագիրք Հայոց պատմության», և այլն)։ Թողել է անտիպ գործեր («Արարատյան նահանգի վանքերը», «Սյունյաց աշխարհի վանքերը», «Հայ վանքեր ի սփյուռս» և այլն)։ Ո․ հետևել է Սովետական Հայաստանի գիտական կյանքին, «Հանդես ամսօրյա»-ում հրատարակած բազմաթիվ գրախոսականներով անդրադարձել սովետահայ պատմաբանների և բանասերների հայագիտական երկերին։
Աշոտ-Սարգիս Արծրունի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Արծրունի (այլ կիրառումներ)Աշոտ-Սարգիս Արծրունի (877 - նոյեմբերի 18, 903), Վասպուրականի վեցերորդ գահերեց իշխան։ Ծնվել է Վասպուրականում՝ Արծրունիների իշխանական կալվածքում։ Իշխել է 898-904 թվականներին։
Աշոտ-Սարգիս Արծրունին Գրիգոր-Դերենիկի ավագ որդին էր։ Նրա հետ զուգահեռ իշխել են եղբայրները՝ Ռշտունիքում` իշխան Գագիկ Գ-ն (898–904 թթ.), իսկ Պարսկահայքում` Գուրգեն Բ-ն (898–904 թթ.)։ Աշոտ-Սարգսի օրոք, նրա նվիրված ծառայության համար, Սմբատ Բ Բագրատունի թագավորը Վասպուրականին է միացրել Նախճավանը։ Նրան հաջորդում է Գագիկ Գ-ն (904–908 թթ.), իսկ հարավարևելյան մասում իշխում է Գուրգեն Բ-ն (904–925 թթ.)։
Ամուսնացել էր հոր խնամակալի՝ Գագիկ Բ-ի դստեր՝ Սեդա Արծրունու հետ։ Երեխաներ չեն ունեցել։


== Ընտանիք ==

Ստորև ներկայացված են Աշոտ Ա Մեծ թագավորի և Կատրանիդե Ա թագուհու 7 զավակներից երեքը՝ իրենց ընտանիքներով։ Ներառված չեն մյուս 4-ը՝ Սմբատ, Սահակ, Դավիթ և Մարիամ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Վասպուրական
Արծրունիներ
Վասպուրականի թագավորություն
Խոզերի ժանտախտ

Խոզերի ժանտախտ, արագ տարածվող վարակիչ հիվանդություն։ Հայտնի են դասական և աֆրիկական տեսակները։ Վերջինս մեր տարածքում չի արձանագրված։ 
Դասական ժանտախտին (ԽԴԺ) բնորոշ է տենդը, արյունահոսային դիաթեզը և հաստ աղիքի կրուպոզ–դիֆտերիտային բորբոքումները։ Հայաստանում որպես համաճարակ վերացված է, բայց հիվանդության առանձին բռնկումներ դեռես արձանագրվում են։ Հիվանդությունը կարող է բռնկվել տարվա բոլոր եղանակներին, ավելի հաճախ՝ աշնանը։ Հիվանդանում են բոլոր տարիքի վայրի ու ընտանի խոզերը։ 


== Ախտաբանություն ==
Հարուցիչը քիմիական և ֆիզիկական ազդակների նկատմամբ կայուն վիրուսն է։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ և վիրուսակիր կենդանիներն են։ Վիրուսն օրգանիզմ է թափանցում մարսողական, շնչառական ուղիներով, հազվադեպ՝ վնասված մաշկի և լորձաթաղանթի միջով։ 


== Կլինիկական նկարագիր ==
Գաղտնի շրջանը տնում է 3–7, երբեմն՝ 20 օր։ Ընթացքը սուր (առավել բնորոշ ձևը), ենթասուր և քրոնիկական։ Սուր ԽԺԴ–ի նախանշանը բարձր ջերմությունն է՝ 40,5–41°: Հիվանդ կենդանիների մոտ նկատվում է ախորժակի անկում, լուծ, փսխում, լորձաթաղանթների բորբոքում (ցանցաբորբ, քթաբորբ), մաշկի արյունազեղումներ, քթից արյունահոսություն, սակավարյունություն, հյուծվածություն են։ Հիվանդների 70– 90% –ը սատկում են 7–10 օրում։ 
Ախտորոշում են էպիզոոտոլոգիական, կլինիկական և ախտաբանա–անատոմիական մեթոդներով։ 


== Կանխարգելումը ==
Կենդանիների վակցինացում, ընդհանուր միջոցառումների կիրառում։ Անապահով տնտեսություններում՝ կարանտին, կլինիկական և քրոնիկ հիվանդների ու վիրուսակիրների մորթ։ Սպառնալիքի ենթակա տնտեսությունների կենդանիներին իմունացնում են, մատղաշներին կրկնավակցինացնում 6 ամիս, իսկ տարիքավորներին՝ մեկ տարի հետո։ Կարանտինը հանվում է վերջին հիվանդ կենդանու անկումից 60 օր հետո։ Խոզանոցները, վանդակները և կերամաններն ախտահանում են, գոմաղբը՝ կենսաջերմայրում։ 


== Տես նաև ==
Վարակիչ հիվանդություններ
4P/Ֆայե

4P/Ֆայե (նույնպես անվանվում է Ֆայեի գիսաստղ կամ Գիսաստղ Ֆայե), պարբերական Յուպիտերի ընտանիքի գիսաստղ է, հայտնաբերվել է 1843 թվականի նոյեմբերին Էրվե Ֆայեի կողմից Փարիզի աստղադիտարանում։ Վերջին անգամ անցել է պերիհելիով (Արեգակին ամենամոտ դիրք) 2014 թվականի մայիսի 29-ին, և հաջորդ անգամ այն կանցնի այդ կետով 2021 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։
Ֆայեն գիսաստղը առաջին անգամ դիտարկել է նոյեմբերի 23-ին, սակայն վատ եղանակի պատճառով նա կարողացավ հաստատել իր դիտարկումը միայն ամսի 25-ին։ Այն այնքան աղոտ էր, որ փաստորեն նկատվելուց մոտ մեկ ամիս առաջ արդեն անցել էր իր պերիհելին, և միայն նրա Երկրին մոտ անցումը թույլ տվեց հայտնաբերել այն։ Նոյեմբերի վերջում Օտտո Ստրուվեն հայտնեց, որ գիսաստղը տեսանելի է դարձել անզեն աչքի համար։ Գիսաստղը տեսանելի մնաց փոքր աստղադիտակների համար մինչև 1844 թվականի հունվարի 10-ը, և վերջնականապես կորավ մեծ աստղադիտակների տեսադաշտից 1844 ապրիլի 10-ին։
1844 թվականին Թոմաս Հենդերսոնը հաշվարկեց, որ գիսաստղը կարճ պարբերությամբ գիսաստղ է, և նրա պարբերությունը հաշվարկվեց հավասար 7,43 տարվան։ Ուրբեն Լե Վերյեն հաշվարկեց այս գիսաստղի 1851 թվականի հայտնության դիրքերը, հաշվարկելով նրա պերիհելին 1851 թվականի ապրիլին։ 1850 թվականի նոյեմբերի 28-ին գիսաստղը դիտարկվեց իր հաշվարկված դիրքին մոտ Ջեյմս Քելիսի կողմից։
Այս գիսաստղը հնարավոր չի եղել դիտարկել անբարենպաստ պայմանների պատճառով իր 1903 և 1918 թվականների հայտնությունների ժամանակ։ Իր ամենամեծ պայծառությանը գիսաստղը հասել է 2006 թվականին՝ 9 տեսանելի մեծություն։
Գիսաստղի տրամագիծը գնահատվել են մոտ 3,5 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris
4P/Faye at CometBase database
4P/Faye – Seiichi Yoshida @ aerith.net
4P/Faye history from Gary W. Kronk's Cometography
4P/Faye at the Minor Planet Center's Database
Չերվոնայա Ստեպ (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չերվոնայա ՍտեպՉերվոնայա Ստեպ (ուկրաիներեն՝ Червоний Степ), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1922 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնայա Ստեպ գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,12 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ստարովիժևի շրջան

Ստարովիժևի շրջան (ուկրաիներեն՝ Старовижівський район), շրջան Ուկրաինայի Վոլինի մարզում։
Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ստարայա Վիժևկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1121 կմ²։


== Բնակչություն ==
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 34188 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 30,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Սերգեյ Սինիցին

Սերգեյ Սինիցին (ռուս.՝ Серге́й Я́ковлевич Сини́цын, փետրվարի 3, 1932(1932-02-03) - հունիսի 21, 2017(2017-06-21)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1956 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1956 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1956-1961 թվականներ՝ Եթովպիայոմ եղել է ԽՍՀՄ դեսպանության փորձառու, ատտաշե։
1964-1966 թվականներին Զամբիայում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանության առաջին քարտուղար։
1971-ից մինչև 1977 թվականը Եթովպիայում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանության խորհրդական-դեսպանորդ։
1977 թվականից մինչև 1978 թվականը եղել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Աֆրիկայի բաժանմունքի մասնագետ։
1978-1986 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Աֆրիկայի բաժանմունքի վարիչի տեղակալ։
1986-1990 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության չմասնկացման շարժման հարցերով բաժանմունքի վարիչ։
1990 թվականի դեկտեմբերի 7-ից մինչև 1992 թվականի նոյեմբերի 2-ը Սան Տոմե և Պրինսիպիում եղել է ԽՍՀՄ, իսկ 1991 թվականից հետո՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։1992 թվականից թոշակառու է։


== Հրապարակումներ ==
Миссия в Эфиопии: Эфиопия, Африканский Рог и политика СССР глазами советского дипломата, 1956—1982 гг. / С. Я. Синицын; Ин-т Африки РАН, Совет ветеранов МИД РФ. — М. : XXI в. — Согласие, 2001. ISBN 5-201-04718-1
На заре африканской независимости: из воспоминаний дипломата. С. Я. Синицын; Ин-т Африки РАН, Совет ветеранов МИД РФ, 2003.
Оставленные рубежи = Forsaken positions: из воспоминаний дипломата. С. Я. Синицын; Ин-т Африки РАН, Совет ветеранов МИД РФ. — Москва : ИА, 2006. ISBN 5-201-04817-X
Русский «крест» России: (к вопросу о русской национальной идее и евразийской судьбе России) / С. Я. Синицын. — М. : РФК-Имидж Лаб, 2010. ISBN 978-5-93905-034-0.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դեսպանը գիտի ինչ անել
Վորոբյովկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վորոբյովկա (այլ կիրառումներ)Վորոբյովկա (ուկրաիներեն՝ Воробївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորոբյովկա գյուղում բնակվում էր 161 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 157,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրյազնովկա (Պաոզերի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրյազնովկա (այլ կիրառումներ)Գրյազնովկա (ռուս.՝ Грязновка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շաբալինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պաոզեր գետի ձախ ափին՝ 34 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է, ավազանի տարածքը 37,9 կմ2։
Գետի ակունքը գտնվում է հյուսիսային Զատովցա գյուղում, Լենինսկոե գյուղից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևելք։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վետլուգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010400112110000040717
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110004071
Ավազանի կոդը - 08.01.04.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Լեյլա Կիրակոսյան

Լեյլա Զենիկի Կիրակոսյան (փետրվարի 8, 1941(1941-02-08)), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (հուլիսի 11, 1984)։


== Կենսագրություն ==
Լեյլա Կիրակոսյանը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 8-ին։ Ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանը։
Թատերական գործունեությունն սկսել է Տալինի ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ Այստեղ էլ ծանոթացել է ապագա ամուսնու՝ դերասան Էռնստ Ռոմանովի հետ։ 1969 թվականին ամուսնու հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ, սկսել է աշխատել Լենկոմ թատրոնում։ Միասին խաղացել են «Երեք հրացանակիրները» ներկայացման մեջ․ Լեյլան մարմնավորել է թագուհի Աննային, իսկ Էռնստը՝ դուքս Բեքինհեմին։ Այնուհետև դերասանուհին տեղափոխվել է Լենսովետի անվան թատրոն։
2003 թվականին ներկայացրել է «Հեքիաթ» մոնոներկայացումը՝ գրված Վլադիմիր Նաբոկովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Վերջին տարիներին աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգի պետական մանկական ֆիլհարմոնիայում։ Ամենահայտնի թատերական աշխատանքը «Խայտաբղետ թութակի հեքիաթները» ներկայացումն է։
Առաջին անգամ կինոյում խաղացել է 1962 թվականին, որը Հայֆիլմում նկարահանված ռեժիսոր Մոկո Հակոբյանի «Ջրերը բարձրանում են» ֆիլմն էր։ Խաղացել է Անահիտի դերը։ 1970-1980-ական թվականներին դերասանուհին պարբերաբար հայտնվել է հեռուստաէկրաններին՝ ֆիլմ-ներկայացումներում։ Խորհրդային շրջանում հազվադեպ է նկարահանվել կինոյում։ Նոր ժամանակաշրջանում ժամանակ առ ժամանակ նկարահանվում է սերիալներում՝ Հետաքննության գաղտնիքները 1, Կոտրված լապտերների փողոցը 6 և այլն։ Ամենահայտնի դերերից են Մարգոյի դերակատարումը «Տամբովյան գայլը» (2005) և Բրոնիսլավա Սմոլյանինովայի դերը «Հորձանուտ» (2007) սերիալներում է։


=== Անձնական կյանք ===
Լեյլա Կիրակոսյանի ամուսինը՝ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Էռնստ Ռոմանովն է։ Զույգն ունի 2 երեխա (դուստր և որդի)։ Դուստրը՝ Եկատերինան, մեդիամենեջեր է, ռեժիսոր և հեռուստալրագրող։


== Գործունեություն ==


=== Դերերը թատրոնում ===


=== Ֆիլմագրություն ===


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (հուլիսի 11, 1984)
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի երկրորդ աստիճանի մեդալ (փետրվարի 13, 2006)


== Ծանոթագրություններ ==
53

53 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 53 թվականն է, 
I դարի 53-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Սերգեյ Ակոպով

Սերգեյ Ակոպով (ռուս.՝ Серге́й Пого́сович Ако́пов, հունիսի 18, 1954(1954-06-18)), ռուսական դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը, որից հետո աշխատանքի է անցել ԱԳՆ-ում։

1976-1980 թվականներին՝ Կոստա Ռիկայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
1983-1988 թվականներին՝ Բրազիլիայում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
1990-1996 թվականներին՝ ԽՍՀՄ, ապա Չիլիում ՌԴ դեսպանատան աշխատակից։
1999-2003 թվականներին՝ Բրազիլիայում Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ
2005 թվականի ապրիլից-2010 թվականի փետրվար՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Լատինական Ամերիկայի դեպարտամենտի պետի տեղակալ։2010 թվականի թետրվարի 15-ից Բրազիլիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2010 թվականի մարտի 3-ից՝ Սուրինամում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։


== Ընտանիք ==
Հայրը՝ Պողոս Ակոպով, խորհրդային դիվանագետ, Քուվեյթում և Լիբիայում ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Ամուսնացած է։ Ունի երկու դուստր։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2002 թվականի հունվարի 15)
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012 թվականի սեպտեմբերի 17)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2015 թվականի օգոստոսի 25)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
Դեսպանի էջը Բրազիլիայում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում
Կիսլայա Դուբինա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)

Կիսլայա Դուբինա (ուկրաիներեն՝ Кисла Дубина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կիսլայա Դուբինա գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
.in

.in, Հնդկաստանի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .in whois տեղեկություն
Կազակական ջոկատ

Կազակական ջոկատ, Արցախյան պատերազմում հայկական կողմից մասնակցած ջոկատ, որը կազմավորված էր Կուբանից կամավոր Հայաստան մեկնած կազակներից։


== Պատմություն ==
1992 թվականին Կուբանից 85 կազակ Հայաստան է մեկնել, Արցախը պաշտպանելու նպատակով, որոնցից 14 զոհվել են Վանք և Վաղուհաս գյուղերի ազատագրության ժամանակ։


== Հիշատակ ==
Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղում զոհված 14 կուբանցի կազակների հիշատակին նվիրված խաչքար է տեղադրվել 2011 թվականին, որոնց անունները դաջված են խաչքարի վրա։ Խաչքարի բացումը նվիրված էր մայիսի 28-ին նշվող Հայաստանի առաջին հանրապետության օրվան և Սարդարապատում ու Բաշ-Ապարանում թուրք զավթիչների նկատմամբ հայ ժողովրդի մայիսյան հաղթանակներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժիրայր Պողոսյան (զինվորական)

Ժիրայր Համլետի Պողոսյան (հոկտեմբերի 24, 1974(1974-10-24), Ճարտար, Մարտունու շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի զինված ուժերի զինվորական, գեներալ։


== Կենսագրություն ==
Ժիրայր Պողոսյանը ծնվել է Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ 
1991 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և միացել գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատին և մասնակցել հարազատ գյուղի, Մարտունու, Հադրութի պաշտպանական գործողություններին և Ֆիզուլիի, Աղդամի, Հորադիզի ազատագրման համար մղված մարտերին։ 
1993 թվականին նշանակվել է տանկային դասակի հրամանատար և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Հետագայում Ժիրայր Պողոսյանը նշանակվել է վաշտի հրամանատար, իսկ մեկ տարի անց՝ գումարտակի հրամանատար։
Ավելի ուշ սովորել է ՌԴ համազորային ակադեմիայում, որն ավարտել է գերազանցության դիպլոմով։
Հայաստանի նախագահի հրամանագրով, 2018 թվականին Ժիրայր Պողոսյանը նշանակվել է ՀՀ ՊՆ 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատար։
2020 թվականի հուլիսի 7-ի Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Ժիրայր Պողոսյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։
2021 թվականի օգոստոսին Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով Ժիրայր Պողոսյանը ազատվել է 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատարի պաշտոնից։
Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։ Եղբայրը՝ Հրայրը, եղել է Ճարտարի 24֊րդ գումարտակի 1֊ին հրաձգային վաշտի հրամանատարը, զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 27֊ին, մարտական գործողությունների ժամանակ, հետմահու արժանացել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանի։ Նրա անունն է կրում Մարտունի քաղաքի դպրոցներից մեկը։


== Պարգևներ ==
«Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշան (Հայաստան)
Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան
«Արիության համար» մեդալ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ (Հայաստան)
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (Հայաստան)
Արիության մեդալ (Հայաստան)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նշանակվել է ՊՆ առաջին բանակային կորպուսի հրամանատար