armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Mortal Kombat 3

«Mortal kombat 3» (թարգ.՝ Մահացու կռիվ 3), մենամարտային արկադային խաղ՝ մշակված «Midway» ստուդիայի կողմից՝ 1995 թվականին։ «Mortal Kombat» խաղաշարերերի թվով երրորդ խաղն է։ Խաղը թողարկված է Sega Mega Drive խաղային համակարգի համար։
Խաղն հաջորդում է «Mortal kombat 2»-ին։ Ի տարբերություն նախորդի՝ այստեղ ասպարեզները և կերպարները գրաֆիկորեն ավելի իրական են և ժամանակակից։ Խաղում կան մի քանի առանձնահատկություններ՝ ավելացել է կերպարների վազքի հնարավորությունը, ավելացել է կռվի նոր ձև, այսպես կոչված կոբինացիան, որը հատուկ է բոլոր կերպարներին և նոր վերջնարդյունք՝ բացի ավանդական Fatality-ից, կերպարներոը կարող են օգտագործել նաև Animality կոչվող ֆինիշերը։


== Սցենարը ==
Արտաքին աշխարհի կայսր Շաո կանը խախտելով մահացու գոտեմարտի կանոնը՝ կայսրուհի Սինդելի օգնությամբ դուրս է գալիս մեր աշխարհ, վերջնականապես երկիրը գրավելու նպատակով։ Երկրային պաշտպան Ռեյդենը հավաքելով երկրային լավագույն զինվորներին, ամեն ինչ անում է Կաննին կանգնեցնելու համար։ Սկսվում է մահացու կռիվը երկրի և արտաքին աշխարհի միջև։


== Կերպարներ ==
Խաղում առկա են նախորդ խաղերի կերպարները, որոնց ավելացել են բազմաթիվ նոր կերպարներ՝


=== Հին կերպարներ ===
Շանգ Տսունգ - Կայսր Շաո Կանի գլխավոր կախարդը։
Լյու Քենգ - մահացու գոտեմարտի մրցման չեմպիոն։
Ջաքս - Ոստիկանության մայոր։
Սոնյա - Ոստիկանության լեյտենանտ։
Կունգ Լաո - Շաոլինյան տաճարի վանական։
Կանո - «Սև Վիշապ» ընկերության գլխավոր անդամ։


=== Նոր կերպարներ ===
Սինդել - Էդինինի թագուհին։
Ստրայկեր - անկարգապահներին ճնշող ջոկատի հրամանատար։
Սաբ Զիրո (առանց դիմակի) - օրգինալ Սաբ Զիրոյի փոքր եղբայրը։ Լին Կուեյի խմբից դուրս եկած նինջան։
Սայրեքս - ռոբոտ-մարտիկ Լին Կուեյի խմբից։ Նպատակը Սաբ Զիրոյին գտնելն ու ոչնչացնելն է։
Սեկտոր - ռոբոտ-մարտիկ Լին Կուեյի խմբից։ Նպատակը Սաբ Զիրոյին գտնելն ու ոչնչացնելն է։
Նայթվուլֆ - Հյուսիսամերիկյան շաման։
Շիվա - ռասայով՛ Շոկան։
Կաբալ - Սև Վիշապ ընկերության նախկին անդամ։
Սմոուք (ռոբոտ)- ռոբոտ-մարտիկ Լին Կուեյի խմբից։ Նպատակը Սաբ Զիրոյին գտնելն ու ոչնչացնելն է։Որոշ ասպարեզներում կռվելիս, հակառակորդին օպերկոտ հասցնելու դեպքում կերպարները հայտնվում են նոր ասպարեզում, որը խաղի ևս մի առանձնահատկություն է։ Առանձին ասպարեզներում կան ֆոնային առանձնահատկություններ։


== Արտաքին հղումներ ==
«Mortal Kombat 3»-ը - Մորտալ Կոմբատ Վիքիում
Իգոր Մենշիկով

Իգոր Մենշիկով (հուլիսի 26, 1970(1970-07-26), Սուրգուտ, Խանտի-Մանսիական Ինքնավար Շրջան, Տյումենի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուսական ֆուտբոլիստ, ներկա ժամանակ՝ ֆուտբոլային մարզիչ։ Հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։


== Կարիերա ==
Իգոր Մենշիկովը Վոլգոգրադի սպորտինտերնատի սան է։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Վոլգոգրադի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ակադեմիա։


=== Ակումբային ===
Կարիերան սկսել է Վոլգոգրադի «Ռոտորում», որի կազմում դարձել է Ռուսաստանի 1993 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր և 1994/95 Ռուսաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից։ Խաղացել է այնպիսի ակումբներում, ինչպիսիք են Լիպեցկի «Մետալուրգը», Ռամենսկի «Սատուրնը», «Ռուբինը», «Ուրալանը», Սմոլենսկի «Կրիստալը», «Լիսմա-Մորդովիան», «Լադա-Սոկը»։ Ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան Վլադիմիրի «Տորպեդոյում»։


=== Մարզչական ===
2008-2009 թվականներին մարզել է հարազատ «Ռոտոր» ակումբը։ 2010 թվականին՝ Իժևսկի «ՍՈՅՈՒԶ-Գազպրոմ» ակումբը, երկրորդ դիվիզիոնում զբաղեցրնելով երրորդ տեղը։ 2010 թվականի նոյեմբերի 11-ին պայմանագիր է կնքել Սարատովի «Սոկոլի» հետ։ 2011 թվականի հունիսի 11-ին առաջնության անհաջող մեկնարկից (մեկ հաղթանակ ինը խաղերում և վերջին տեղը մրցաշարային աղյուսակում) և մի շարք պարտություններից հետո հրաժարական է տվել։ 2012/2013 մրցաշրջանում ընդգրկվել է «Տյումենի» մարզիչ Եվգենի Դուրնևի մարզչական շտաբ։ 2013-2018 թվականներին կրկին աշխատել է Իժևսկում՝ «Զենիթ-Իժևսկ» ակումբում։ 2018 թվականի հունիսից՝ «Ռոտոր-Վոլգոգրադ-2» թիմի գլխավոր մարզիչ։ 2019 թվականի հունվարի 17-ին նշանակվել է «Ռոտոր» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչ (ընդ որում, մինչև սեպտեմբերի 11-ը ֆուտբոլային ազգային լիգայի առաջնությունում թիմը փաստացի գլխավորում էր Պավել Մոգիլևսկին, ով ավագ մարզիչ էր համարվում անհրաժեշտ արտոնագրի բացակայության պատճառով)։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հեռացել է «Ռոտորի» գլխավոր մարզիչի պաշտոնից, որը հրաժարականի պահին գլխավորում էր ՖԱԼ առաջնությունը։ Դեկտեմբերի 19-ին հայտնի է դարձել «Տյումենի» գլխավոր մարզիչի պաշտոնում Մենշիկովի նշանակման մասին։


== Ձեռքբերումեր ==


=== Որպես խաղացող ===
«Ռոտոր»Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր - 1993
Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 1994/95


=== Որպես մարզիչ ===
«Զենիթ-Իժևսկ»ՊՖԼ առաջնության «Ուրալ Պովոլոժե»/«Ուրալ-Պրիվոլժե» տարածաշրջանի արծաթե մեդալակիր (3) - 2014/15, 2015/16, 2016/17


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում
Անդրեյ Սիդորենկով

Անդրեյ Սիդորենկով (էստ․՝ Andrei Sidorenkov, փետրվարի 12, 1984(1984-02-12), Սիլլամյաե, Sillamäe City, Իդա-Վիրումաա, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, «Նիմմե Կալյու» ակումբի ձախ կիսապաշտպան և պաշտպան։ Հանդես է եկել Էստոնիայի ազգային հավաքականում։


== Կենսագրություն ==


=== Ակումբային կարիերա ===
Անդրեյ Սիդորենկովը մեծահասակների մակարդակում ելույթներն սկսել է 2001 թվականին Սիլլամյաեի «Կալևի» կազմում, որը հանդես էր գալիս Էսիլիգայում։ Նույն թվականին «Նառվա Տրանսի» կազմում անցկացրել է մեկ հանդիպում բարձրագույն լիգայում։
2002 թվականին տեղափոխվել է Տալլինի «Ֆլորա», որտեղ այդ մրցաշրջանում անցկացրել է 11 հանդիպում և դարձել երկրի չեմպիոն, բայց հաջորդ մրցաշրջաններում երկար ժամանակ է անցկացրել վարձավճարով՝ հանդես գալով բարձրագույն և առաջին լիգայի ակումբներում։ 2005-2008 թվականներին եղել է «Ֆլորայի» հիմնական կազմի խաղացող։
2008 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է դանիական «Սաններյույսկ»՝ կնքելով եռամյա պայմանագիր։ Առաջին մրցաշրջանում հիմնական խաղացողը չի եղել, բայց հետո տեղ է գրավել թիմի կազմում, ընդհանուր առմամբ այնտեղ անցկացրել 54 հանդիպում և մեկ գոլ խփեց Դանիայի առաջնությունում։ Դրանից հետո մասնակցել է դիտումների լեհական «Վիձևում», բայց թիմը նրան չի ընտրել։ 2011 թվականի սեպտեմբերին եռամսյա պայմանագիր է կնքել դանիական առաջին դիվիզիոնի «Վիբորգ» ակումբի հետ, ձմռանը նրան առաջարկել են երկարաձգել պայմանագրի ժամկետը, բայց նա հրաժարվել է։ 2012 թվականի սկզբին դիտումների է մասնակցել Բուխարեստի «Դինամոյում», սակայն դրանից հետո վերադարձել է Դանիա և միացել առաջին դիվիզիոնի «Ֆրեդերիսիա» ակումբին, որտեղ անցկացրել է 2012 թվականը։
2013 թվականին խաղացել է Բելառուսի առաջնությունում «Գոմելի» կազմում։
2014 թվականին վերադարձել է Էստոնիա, հանդես է եկել «Կալև» (Սիլլամյաե) և «Նիմմե Կալյու» ակումբներում։


=== Կարիերան հավաքականում ===

Էստոնիայի հավաքականում նորամուտը նշել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Հունգարիայի դեմ խաղում, որն անցկացվել է  Թայլանդում՝ «Թագավորի գավաթի» մրցաշարի շրջանակներում։ Հավաքականի կազմում խաղացել է 2004-2013 թվականներին, բայց հիմնական խաղացող չի եղել, այդ ընթացքում անցկացրել է 23 հանդիպում, գոլ չի խփել։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Սլովենիայի ընտրանու հետ խաղում (0:1) դարձել է ինքնագոլի հեղինակ։


== Ձեռքբերումներ ==
Էստոնիայի չեմպիոն (1) – 2002
Էստոնիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (2) – 2007, 2014
Էստոնիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (3) – 2006, 2016, 2017
Էստոնիայի գավաթակիր (1) – 2008


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)Ֆուտբոլիստի էջը ԷՖՄ կայքում
Սանդուգաչ (այլ կիրառումներ)

Սանդուգաչ, կարող է վերաբերել՝

Սանդուգաչ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Սանդուգաչ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
The Boring Company

The Boring Company (TBC, նաև To Be Continued, Tunnels R Us  եւ American Tubes and Tunnels), ենթակառուցվածքների և թունելների ընկերություն է, որը հիմնադրվել է Իլան Մասքի կողմից 2016 թվականի վերջին, այն բանից հետո, երբ նա իր Թվիթերյան էջում նշել է, թունելներ ստեղծելու գաղափարը ։ Մասքի ոգեշնչման աղբյուր ծառայեց Լոս Անջելես-ի երթևեկության դժվարությունները և սահմանափակումներ ընթացիկ 2-D տրանսպորտային ցանցում։


== Պատմություն ==
 2017 թվականի փետրվարի դրությամբ, ընկերությունը սկսել է փորել 9.1 մ լայնությամբ, 15 մ երկարությամբ, և 4.6 մ խորությամբ խրամատ տարածքում ՍփեյսԷքսի տարածքում, քանի որ շինարարությունն իր տեղամասում թույլտվության չի պահանջում։
Ըստ Մասքի, ընկերության նպատակն է ավելացնել թունելավորման ընթացքի արագությունը, որպեսզի ստորգետնյա թունելների ցանցերի ծախսը լինի իրագործելի:

Ted-ի հարցազրույցի ժամանակ , Մասքը ասաց, որ այս նախագիծը զբաղեցնում է իր ժամանակի ընդամենը  2% -ը, դարձնելով այն անձնական հոբբի։
2017 թ.-ի մարտին, Մասքը հայտարարել է , որ ընկերությունը ապրիլին կսկսի օգտագործել tunnel boring machine (TBM) ՍփեյսԷքսի տարածքում թունել փորելու համար։ 2017թ.-ի ապրիլի վերջում ՍփեյսԷքսի տարածքում նկատվել է TBM ընկերության անունով : TBM անվանվել է "Գոդո", Գոդոյին սպասելիս պիեսի անունով։ Ապագա TBM-ները անվանվելուն են բանաստեղծությունների, պիեսների, պոետների և դրամատուրգների անուններով։
2017 թվականի մայիսին, Մասքը ասել է, որ առաջին երթուղին, կանցնի  LAX- ից մինչև Culver City, ապա Santa Monica և կավարտվի Westwood- ում։  Մասքը պնդում է, թունելի ուղևորությունը կտևի հինգ րոպե, համեմատած սովորական երթևեկությանը, որը կարող է տևել  45 րոպե LAX- ից մինչև Westwood : Այս ուղևորության ընթացքում ավտոմեքենան կտեղադրվի էլեկտրական սալիկների վրա և 200 կմ / ժ արագությամբ կուղևորվի թունելներում։
2017 թ.-ի հուլիսին , Մասկը հայտարարել է, որ The Boring Company  Նյու Յորքը, Ֆիլադելֆիան, Բալթիմորը և Վաշինգտոնը կապող ստորգետնյա   hyperloop-ի կառուցման համար ստացել է բանավոր կառավարության հավանությունը։ Նյու Յորքը,Վաշինգտոն ԿՇ -ին կապող hyperloop-ը , որի տևողությունը զկկազմի 29 րոպե, կկառուցվի զուգահեռ Լոս Անջելեսի թունելների համակարգին, այս մասին հայտարարվել է մայիսին։ Կան նաև այլ նախագծեր, այդ թվում ՝ Սան-Ֆրանցիսկո, Լոս-Անջելեսին  hyperloop-ը և Տեխաս hyperloop-ը, որոնք նախատեսված են ավելի ուշ փուլում։
Հուլիսին, Մասկքը վերբեռնել է տեսագրությունը, որը ցուցադրում է The Boring Company-ի ավտոմոբիլային վերելակի  հաջող փորձարկումը :
Ապագա boring գործառնությունները կիրականացվեն ժամանակակից թունելի ամրապնդման  գործարկումներով, թունելային գործառնությունների ծախսերի կրճատման համար։ Բացի թունելի չափերի փոքրացումից, թունելի կառուցման համար հողային նյութերը կվերաօգտագործվեն հետագա թունելների կառուցման վրա և հետագա տեխնոլոգիաների բարելավման վրա։


== Հղումներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
{{{1}}} The Boring Company. պաշտոնական կայք
Ցուցակը ձանձրալի ընկերության հաճախ տրվող հարցեր Archived 2020-11-12 at the Wayback Machine.
The future we're building -- and boring | Elon Musk TED Talks ՅուԹյուբում
Բալանկա Խոլչեքեն

Բալանկա Խոլչեքեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվեց և բնակիչները ոչնչացվեցին 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1875-1873 թվականներին ուներ 9 տուն, իսկ XX դարի սկզբին 20 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և կտավագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Բալանկա Խոլչեքենն ուներ Ս. Հռիփսիմե անունով հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պորոխնյա (գյուղ, Վոլոչիսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊորոխնյաՊորոխնյա (ուկրաիներեն՝ Порохня), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պորոխնյա գյուղում բնակվում էր 443 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1721 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 257,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ճագար (այլ կիրառումներ)

Ճագար, կարող է վերաբերել՝

Ճագար - նապաստականմանների կարգի կաթնասուն կենդանի
Ճագար - ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչ Էդուարդ Մանեի կտավը՝ նկարված 1881 թվականին
Մարտին Ահարոնյան

Մարտիրոս (Մարտին) Վարդգեսի Ահարոնյան (մարտի 24, 1954(1954-03-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգահան, կիթառահար, նկարիչ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014)։


== Կենսագրություն ==
1967-1970 թվականներին հաճախել է կիթառի մասնավոր դասընթացների՝ պրոֆեսոր Սուրեն Ադամյանի մոտ։ 1969-1973 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարչության բաժնում, 1973-1974 թվականներին` Երևանի թիվ 26 պրոֆտեխնիկական ուսումնարանում, 1974-1979 թվականներին` Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի արդյունաբերական էսթետիկայի բաժնում։ 1979 թվականին հեռակայել է նաև Մոսկվայի Ժողովրդական արվեստների հեռակա համալսարանի կոմպոզիցիայի և էստրադային խմբերի ղեկավարման բաժնում։ 1981-1988 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության հանրապետական գիտամեթոդական կենտրոնի ցուցադրական ագիտացիայի, հետագայում՝ կերպարվեստի և կիրառական արվեստի բաժնի վարիչը։ 1982 թվականին հաճախել է Մոսկվայի արվեստի գործիչների վերապատրաստման դասընթացներին։ 1985 թվականին Մոսկվայում՝ երիտասարդության և ուսանողության 12-րդ միջազգային փառատոնի ժամանակ, եղել է Հայաստանի տաղավարի կիրառական արվեստի բաժնի պատասխանատուն և արժանացել մեդալի ու պատվոգրի։


== Երաժշտական գործունեություն ==
Նվագել է տարբեր վոկալ գործիքային անսամբլներում՝ որպես սոլո կիթառահար։ 1975-1979 թվականներին ղեկավարել է «Արեգակ» և «Դեկա» վոկալ գործիքային խմբերը, շրջագայել և մասնակցել է բազմաթիվ համերգային ծրագրերի։ Ստեղծագործական տարիներին համագործակցել է հանրաճանաչ և լեգենդար անձանց հետ։ Ունի շուրջ 150 բազմաժանր երգեր և շուրջ 50 գործիքային ստեղծագործություններ։ Նրա ստեղծագործություններում զետեղված են նաև ֆիլմի երաժշտություններ, հեռուստանախագծերի հիմներ, սոլո, դուետ և խմբային կատարողական երգեր, ունի նաև եզակի իր բնույթի մեջ ռոք-օրատորիա՝ նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին։ 1988-2000 թվականներին եղել է «Պարադիզ» ընկերության երաժշտական խմբագիրը, 2000-2004 թվականներին` «Պրոմեթևս» հեռուստաընկերության «Ձեղնահարկ» հանրամատչելի հեղինակային հաղորդաշարի ռեժիսորը և հեղինակը, 2010-2018 թվականներին` «Հայհեղինակ» հասարակական կազմակերպության խորհրդի անդամ։


== Նկարչական գործունեություն ==
1983 թվականից ԽՍՀՄ Նկարիչների միությանը կից արվեստագետների և նկարիչների երիտասարդական միավորման անդամ է։ 2006 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ Մասնակցել է բազմաթիվ համահայկական, համամիութենական, միջազգային նկարչական ցուցահանդեսների։


== Պարգևներ ==
Սայաթ-Նովայի անվան համահայկական երգի փառատոնի դափնեկիր (2000, 2001, 2003)
Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարտին Ահարոնյանի պաշտոնական կայքը(չաշխատող հղում)
Մարտին Ահարոնյանի ստեղծագործությունները youtube կայքում
Բախտիդա

Բախտիդա կամ Էլ Համդանիա կամ Կարակոշ (արաբ․՝ بغديدا‎‎, ասորերեն՝ ܒܓܕܝܕܐ), քաղաք Իրաքի հյուսիսում, գտնվում է մուխավազների տարածքում։ Էլ-Համդանիա նահանգի վարչական կենտրոնն է։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Քաղաքը գտնվում է նահանգապետարանի արևմտյան մասում՝ Տիգրիս և Մեծ Զաբ գետերի միջև, ծովի մակարդակից 273 մետր բարձրության վրա։Բախդիդան գտնվում է մոտ 14 կիլոմետր հարավ-արևելք (ESE) Մոսուլից՝ նահանգի վարչական կենտրոնից և 330 կիլոմետր հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք երկրի մայրաքաղաքից՝ Բաղդադից։


== Բնակչություն ==
Համաձայն ամենավերջին՝ 1965 թվականի Պաշտոնական մարդահամարի՝  բնակչությունը կազմում էր 7410 մարդ։
Բնակչության թիվը ըստ տարիների։

Էթնիկական կազմի մեջ գերակշռում են ասորիները, դավանականում՝ քրիստոնյաները։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հայտնի է հին ժամանակներից և ենթադրաբար համապատասխանում է հնագույն ասորական Ռասին քաղաքին (Rasin): Բնակչությունը, որը սկսել է քրիստոնեություն դավանել համեմատաբար վաղ, և ի սկզբանե հարել է Նեստորական ճյուղին սկսած 7-րդ դարից և մեծ մասամբ արդեն դավանել է Սիրիական Ուղղափառություն։ XI դարում երկրի հարավային շրջաններից քրիստոնյաները, որոնք ստիպված էին լքել իրենց տները չափազանց մեծ հարկերի պատճառով, սկսել են ժամանել քաղաք։Հետագա XIII և XIV դար դարերում քաղաքը և նրա շրջակայքը գրոհել են  քրդերը և  մոնղոլները, իսկ 1743 քաղաքը թալանվել է Նադիր շահի զորքերի կողմից։1580-ին տեղի հոգևորականության որոշ ներկայացուցիչներ սկսել են կապեր հաստատել  հռոմեական կուրիայի հետ, իսկ 19-րդ դարում  սիրիական կաթոլիկները կազմում էին քաղաքային բնակչության զգալի մասը։ 2014 թվականի օգոստոսի սկզբին քաղաքը գրավել է  Իսլամական պետությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Տոման

Մեծ Տոման (ռուս.՝ Большой Томан), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Եվդա գետի աջ ափին 85 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 25 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000080345
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008034
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Լեջունո

Լեջունո (իտալերեն՝ Leggiuno), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2859 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 220 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21038։ Հեռախոսային կոդը` 0332։


== Հայտնի մարդիկ ծնված Լեջունո քաղաքում ==
Լուիջի Ռիվա (ծնվել է 1944 թվականին) , նախկինում հայտնի իտալական ֆուտբոլիստ։ Լավագույն ֆուտբոլիստ է եղել պատմության մեջ, խաղացել է Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում` Կալյարի ակումբում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նաումովկա (գյուղ, Բոբրովիցայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆաումովկաՆաումովկա (ուկրաիներեն՝ Наумівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Նաումովկա գյուղում բնակվում էր 246 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 527,9 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լուկայցտալ

Լուկայցտալ (գերմ.՝ Luckaitztal), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։
Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Ալտդյոբերնի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 875 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 41,72 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 66 202։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 4 գյուղական համայնքների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջը
Մ.թ.ա. 128


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Նեոկեսարիա

Նեոկեսարիա, քաղաք Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստան]]ում, Սեբաստիայի վիլայեթի Նիքսարի գավառակում։ Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոն։ Քաղաքը գտնվում էր Եվդոկիա քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևելք, Գայլ գետի աջափնյա մասում, Մատրու և Չանաքլը ձորերի միջև ընկած կանաչապատ հարթավայրում։


== Պատմություն ==
Հնում մտել է Պոնտոսի թագավորության կազմում։ Մինչև VI դարը եղել է Պոլեմոնյան Պոնտոս երկրամասի կենտրոնը։ Բյուզանդական կայսր Հուստիանոս I-ի (527-528) վերափոխումով մտավ Առաջին Հայք պրովինցիայի մեջ։
Ըստ հիշատակությունների քաղաքը հիմնահատակ կործանվել է 344 և 499 թվականների ահեղ երկրաշարժերից, իսկ հետո վերականգնվել։
Հայերը երջանիկ պատահականությամբ ազատվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի արհավիրքից։ Մինչև 1930-ական թվականները քաղաքում ապրում էին 250-300 հայեր։


== Բնակչություն ==
Շատ հին ժամանակներում եղել է վաճառաշահ և բարգավաճ քաղաք ու ունեցել է 10000 բնակիչ, որից 3000-ը՝ հայեր, մյուսները՝ թուրքեր և հույներ։


== Տնտեսություն ==
Հայերը զբաղվում էին երկրագործությամբ, արհեստներով և առևտրով։ Քաղաքում հիմնականում վաճառում էին ցորեն, գարի, ծխախոտ, հաշիշ և արհեստագործական այլ ապրանքներ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Նեոկեսարիան ուներ Ս. Աստվածածին անունով հայկական եկեղեցի և Ս. Նիկողայոս անունով հունական եկեղեցի։ Քաղաքում և շրջակայքում կան պատմահնագիտական կառույցներ՝ հին կամրջի հետքեր, բնակատեղիներ, իսկ հին բարձունքի վրա՝ հին բերդի մնացորդներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կապույտ լեռների գաղտնիքը

«Կապույտ լեռների գաղտնիքը» (ռուս.՝ «Тайна синих гор»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, Ասխաբ Աբակարովի լիամետրաժ նորամուտը կինոյում։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1982 թվականի հունիսին։
Բացի երկրորդ պլանի մի քանի դերերից, ֆիլմում նկարահանվել են քիչ հայտնի կամ ոչ պրոֆեսիոնալ դերասաններ, այդ թվում՝ Դաղստանի ԻԽՍՀ Սովետսկի շրջանի բնակիչները։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են Դաղստանի աուլում ամռանը՝ ավարտական քննություններից անմիջապես հետո։ Մուրադը, որը նոր է ավարտել դպրոցը, վաղուց սիրահարված է Մայսարատ անունով դասընկերուհուն։ Տղան նրան նույնպես դուր է գալիս, սակայն ծնողներն արդեն վաղուց խոստացել են նրան ամուսնացնել իրենց համագյուղացի Ուսմանի որդու հետ, որը վաղուց հեռացել է գյուղից և ապրում է քաղաքում։ Քանի որ աղջիկն ավարտել է դպրոցը, Ուսմանն առաջարկում է արդեն մտածել հարսանիքի մասին։
Մուրադն մեծացել է առանց հոր, որը վաղուց է մահացել, սակայն շատ է շփվում պապիկի հետ։ Վերջինս պատմում է, թե ինչպես է ժամանակին լեռնային սովորությամբ հարսնացու փախցրել։ Պապը Մուրադին նաև պատմում է այն լեգենդի մասին, թե ինչպես է ջիգիթը կապույտ լեռան մյուս կողմում գտել աուլ և սիրահարվում այնտեղ ապրող աղջկան, որին խոստացել էին ամուսնացնել ուրիշի հետ։ Սակայն երբ նա փախցնում է աղջկան, փեսայի տոհմը պատերազմի է սկսում ջիգիթի տոհմի հետ, և շատ արյուն է թափվում։
Մի օր Մուրադը Մայսարաթին առաջարկում է միասին հեռանալ։ Նա սպասում է աղջկան կանգառում, սակայն ճանապարհին նրան բռնում ու տուն են բերում հարազատները։ Մուրադին խնդրում են ժամանակավորապես հեռանալ գյուղից։ Նա անցնում է լեռներով, գիշերում հովիվների մոտ, իսկ առավոտյան ուղղաթիռը նրան հասցնում է Մախաչկալա (ճանապարհին ուղղաթիռը թռչում է Չիրկեյի ՀԷԿ-ի վրայով)։ Այնտեղ Մուրադը կանգ է առնում մոր հարազատների մոտ։ Տանտերերի դուստրը՝ Ամինան, փորձում է նրան ծանոթացնել իր ընկերուհու՝ Սոնյայի հետ։ Շուտով Մուրադը աշխատանքի է ացնում շինհրապարակում, որտեղ աշխատում է Ամինայի ընկերը՝ Սուլթանը։
Հանգստյան օրերին ծովի ափին հանգստանալուց հետո Մուրադն ընկերների հետ վերադառնում է քաղաք։ Սոնյան խնդրում է ուղեկցել իրեն։ Ամինան տանը Մուրադի համար հեռագիր է տեսնում և վազում նրա հետևից։ Մահացել էր Մուրադի պապը, և նա վերադառնում է աուլ։ Հուղարկավորությունից հետո նա չի ուզում վերադառնալ քաղաք։ Նա վերցնում է պապի հրացանը և գնում լքված գյուղ։ Նրա հետևից գալիս է Մայսարաթը և նստում նրա կողքին՝ տան պատի մոտ։


== Դերերում ==
Գաիրբեկ Ալիև – Մուրադ
Նանիշ Գաջիևա – Մայսարաթ
Մագոմեդ Մագոմեդով – Սուրխայ
Մագոմեդ Պոլուպանով – Մագոմեդ պապ
Ալի-Ասխաբ Հաջիև – էպիզոդ
Պատիմատ Խիզրոևա – էպիզոդ
Վալերի Կարավաև – Մուրադի հորեղբայրը
Ինեսա Կուրումովա – Մուրադի մորաքույրը
Կոնստանտին Բուտաև – համր հովիվ 
Միրզա Ալիև – էպիզոդ


== Լրացուցիչ փաստեր ==
Ֆիլմում հնչում է Ռասուլ Համզաթովի «Ահա ես վերադարձա ճանապարհից...» (ռուս.՝ «Вот я вернулся с дороги…») բանաստեղծությունը։
Այն դրվագում, որտեղ Մուրադը ընկերների հետ հանգստանում է ծովի ափին, մեքենայից հնչում է «Վերջին անգամ» (ռուս․՝ «В последний раз») երգը «Весёлые ребята»  խմբի կատարմամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ян Кушнирский — «Вот я вернулся с дороги…» (рецензия на фильм) // Советский экран, № 13, июль 1982. — стр. 4


== Արտաքին հղումներ ==
«Тайна синих гор»։ Megabook։ Վերցված է 2016-11-06 
Кино и горцы
Ուոլիսը և Գրոմիտը. Ճագարի անեծքը

Ուոլիսը և Գրոմիտը։ Ճագարի անեծքը (անգլ.՝ Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit)՝ բրիտանական արտադրության մուլտֆիլմ է՝ Ուոլիսի և իր շուն ընկեր Գրոմիտի մասնակցությամբ։ Ֆիլմը 2005 թվականին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի որպես լավագույն անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմ։


== Սյուժե ==
«Անտի-պեստոն» Ուոլիսի և Գրոմիտի վնասատուների վերահսկման ձեռնարկությունն է։ Երբ խենթ տիկին Թոթինգթոնը կանչում է նրանց, որ լուծեն իր ճագարային պրոբլեմը, Ուոլիսը հակասությունների մեջ է մտնում տիկնոջ ապագա ամուսին, ստոր Վիկտոր Քուոթերմեյնի հետ։ Սկզբում թվում է՝ Ուոլիսի և Գրոմիտի մոտ ամեն ինչ կարգին է։ Բայց Ուոլիսի մտքի տեղափոխիչի անսարքության պատճառով նա Քուոթերմեյնի կողմից բռնվելու վտանգի մեջ է։ Ուոլիսը կործանման շեմին է, և իր չորքոտանի ընկեր Գրոմիտը կացությունը փրկելու համար հայտնվում է անհաղթահարելի դժվարությունների առջև։


== Դերերը հնչունավորել են ==
Փիթեր Սալիս - Ուոլիս
Ռալֆ Ֆիենս - Վիկտոր Քուոթերմեյն
Հելենա Բոնհամ Քարթեր - Տիկին Կամպանուլա Թոթինգթոն
Փիթեր Քեյ - PC Mackintosh
Նիկոլաս Սմիթ - Ռեվերենդ Կլեմեն Հեդջիս
Լիզ Սմիթ - Տիկին Մալչ
Ջոն Թոմսոն - Պարոն Ուինդֆել


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==
2006 «Օսկար» մրցանակ լավագույն անիմացիոն լիամետրաժ ֆիլմ
2006 «Էննի» 10 մրցանակ և 6 նոմինացիա
2006 «BAFTA» Ալեքսանդր Կորդաի մրցանակ և BAFTA մանուկների մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Եվրոպայում Archived 2008-07-23 at the Wayback Machine.
Պաշտոնական կայք
Տեսահոլովակ
Movie Reviews
Իբրաևո (այլ կիրառումներ)

Իբրաևո, կարող է վերաբերել՝

Իբրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Իբրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Իբրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Իբրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Իբրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Երկվալենտ

Երկվալենտ, գենետիկայում հոմոլոգ քրոմոսոմների զույգ, որոնք քրոմոսոմների կրկնապատկվելուց հետո մեյոզի ընթացքում հատուկ համալիրի տեսքով միացած են իրար հետ։ Մեյոզի ընթացքում (առաջին բաժանման պրոֆազ) ընթանում է սինապսիս՝ երկվալենտների գոյացման գործընթաց։ Օրգանիզմների մեծամասնության մոտ երկվալենտի կազմի մեջ մտնող յուրաքանչյուր քրոմոսոմ արդեն կրկնապատկված է և կազմված է երկու քրոմատիդներից։
Երկվալենտների գոյացմանը կարող է հաջորդել տրամախաչման միջոցով երկու հոմոլոգ քրոմոսոմների  վերախմբավորվումը (ռեկոմբինացիա)։ Քրոմոսոմները շարժվում են այնպես, որ վերախմվավորման ենթարկված հատվածներում մնում են իրար կապված։ Այդ կապերը ապահովում են սպիտակուցային համալիրները (սինապտոնեմային համալիրները), որոնք կազմված են ZIP1 կամ ZYP1 սպիտակուցից (տեսակից կախված)։
D. melanogaster և C. elegans մոդելային օրգանիզմներում սինապսիսից հետո ընթանում է վերախմբավորվում։ Մարդու, մկան, եգիպտացորենի, դրոժների, շուշանների և այլ օրգանիզմներում երկվալենտները գոյանում են ԴՆԹ-ի ռեպարացիայի և վերախմբավորման (ռեկոմբինացիայի) արդյունքում։
Վերախմբավորման (ռեկոմբինացիայի) արդյունքում առաջանում են խիազմներ, որոնք քրոմոսոմները պահում են իրար կպած սինապտիկ համալիրի քայքայումից հետո (մեյոզի առաջին պրոֆազի դիպլոտենա)։
Չզույգված քրոմոսոմներին, ի տարբերություն երկվալենտների, երբեմն ասում են ունիվալենտ։


== Գրականություն ==
Богданов Ю. Ф., Коломиец О. Л. Синаптонемный комплекс - индикатор динамики мейоза и изменчивости хромосом. — М.: КМК, 2007. — 360 с. — 600 экз. — ISBN 978-5-87317-370-9
Friedrich W. Stöcker, Gerhard Dietrich (Hrsg.): Brockhaus abc Biologie. 6. überarb. und erw. Auflage. VEB F. A. Brockhaus Verlag, Leipzig 1986, ISBN 3-325-00073-8.
Clarence E. McClung: Chromatid. In: Kansas University Quarterly/A, Jg. 9 (1900), S. 78, The term ‘chromosome’ being..restricted to the units of the division figures, there remains no name for the parts composing these when they are compound, as in tetrads and diads… I should like, therefore, to propose the term ‘chromatid’ for each of these. Zitiert nach: Eintrag 'Chromatid' im Oxford English Dictionary, second edition 1989.
James H. McGregor: Bivalent. In: Journal of Morphology, Jg. 15 (Suppl., (1899), S. 81, The only possibility of a true reduction..is by conceiving the chromosomes to be ‘bivalent’..and to assume that the halves of these bivalent chromosomes form new connections before the final mitosis. Zitiert nach: Eintrag 'Bivalent' im Oxford English Dictionary, second edition 1989.


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիա Քվիստ

Մարիա «Մայա» Մոնսոն (շվեդերեն՝ Maria «Maja» Månsson, ի ծնե` Քվիստ (շվեդերեն՝ Qvist, սեպտեմբերի 5, 1879(1879-09-05), Övraby, Շվեդիա - հոկտեմբերի 9, 1958(1958-10-09), Västerled, Շվեդիա), շվեդ կին քաղաքական գործիչ, Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության և նրա «Երիտասարդների լիգայի» ակտիվ մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Քվիստը ծնվել է 1879 թվականի սեպտեմբերի 5-ին զինվորականի ընտանիքում, որտեղ նա 11 եղբայրներից և քույրերից ավագն էր։ Նմանատիպ ընտանեկան ծագմամբ շատ աղջիկներ այդ ժամանակ չեն ստացել պաշտոնական կրթություն։ Բայց դպրոցից հետո Մարիան մասնակցել է Մալմյո քաղաքում անցկացված փոքր գյուղական դպրոցների ուսուցիչների ներածական դասընթացին։ Այնուհետև հաճախել է նաև Գվիլանի ժողովրդական ավագ դպրոց, որը Շվեդիայի ամենահին նմանատիպ ուսումնական հաստատություններից է։ Մարիան 15 տարեկանից ստիպված էր աշխատել՝ հիմնականում Սկոնեում որպես աղախին կամ սպասավորուհի, սակայն արդեն 25 տարեկանում նա լիովին նվիրվել է քաղաքական գործունեությանը։ Նրա քաղաքական համոզմունքները իրեն մղել են Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանն անդամագրվելու և 1902 թվականին կանանց ընտրական իրավունքի համար ազգային ասոցիացիային անդամագրվելու։ Մյուս համախոհների հետ Քվիստը Ստոկհոլմում հիմնել է կին-տնաշխատողների ասոցիացիան և 1904 թվականին դարձել նրա առաջին նախագահը։ 1910 թվականին դարձել է առաջին կինը, որն ընտրվել է Եվլեի քաղաքային խորհրդում։
Մարիա Քվիստը մտահոգված էր, հատկապես, կանանց իրավունքներով և պայքարել է կին աշխատավորների իրավունքների, աշխատանքային ժամի սահմանափակման և աշխատողների կրթության համար։
Դարասկզբին ծանոթացել է ձախ լրագրող, գրող և նախկին զինվորական Ֆաբիան Մոնսոնի հետ։ Նրանք սկսել են ապրել միասին, բայց պաշտոնապես չեն ամուսնացել։ Դա բողոք էր այն ժամանակվա ամուսնական օրենքների դեմ, քանի որ կանայք ամուսնանալով կորցնում էին ինչպես պատասխանատվությունը, այնպես էլ ունեցվածքը։ Նրանց հարաբերությունները համապատասխանել են քաղաքացիական ամուսնության շվեդական տարբերակին։ Ավելի ուշ` 1922 թվականին, երբ Ֆաբիանը դարձել է 50 տարեկան, նրանք արքեպիսկոպոս Նատան Սյոդերբլոմին խնդրել են օրհնել իրենց հարաբերությունները։ Նրանք ամուսնացել են 1925 թվականին` Շվեդիայի ամուսնության օրենքների փոխվելուց հետո։ Ամուսիններն ունեցել են նույն քաղաքական համոզմունքները. երկուսն էլ եղել են սոցիալ-դեմոկրատական երիտասարդական լիգայի վարչության անդամներ դրա հիմնադրման պահից։ Մարիան նաև կարևոր ներդրում է ունեցել Ֆաբիանի աշխատանքում` ուսումնասիրելով պատմական փաստերը, ինչպես նաև կարդալով և տպագրելով նրա աշխատանքները։


== Ծանոթագրություններ ==
Ագլուտինացիա (այլ կիրառումներ)

Ագլուտինացիա (լատ.՝ agglutinatio - սոսնձում)

Ագլուտինացիա (բժշկություն), հեղուկներում կախված մասնիկների (մանրէներ, էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ և այլ բջիջներ) միմյանց կպչելու երևույթ։Ագլուտինացիա տեղի է ունենում օրգանիզմում (հատկապես արյան շիճուկում) տարբեր հիվանդությունների ժամանակ առաջացած ագլուտինինների ազդեցությամբ։ Ագլուտինացիայի հետևանքով փորձանոթում վերցրած պղտոր կախույթը պարզվում է, առաջանում է հեղուկի բաց գույնի շերտ և նստվածք։
Ագլուտինացիան կարևոր է առանձին վարակիչ հիվանդությունների (որովայնային տիֆ, պարատիֆեր, բրուցելոզ, տուլարեմիա) ախտորոշման, մանրէների տեսակների որոշման համար։

Ագլուտինացիա (լեզվաբանություն), բարդ բառերի և քերականական ձևերի կազմության եղանակ՝ արմատի վրա մասնիկների հավելման միջոցով։ Ագլուտինացիայի դեպքում յուրաքանչյուր մասնիկ օժտված է լինում քերականական մեկ իմաստով։ Ագլուտինացիան հատուկ է կցական լեզուներին։
Տերնովսկի (Չերտկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տերնովսկի (այլ կիրառումներ)Տերնովսկի (ռուս.՝ Терновский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Չերտկովսկի շրջանում։ Մտնում է Սոխրանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Սանահինի համալսարան

Սանահինի համալսարան (Սանահինի դպրոց), միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ուսումնադաստիարակչական և գրչության կենտրոն։ Հիմնադրվել է 966 թվականին՝ Աշոտ Գ Ողորմածի կնոջ՝ Խոսրովանույշ թագուհու պատվերով։
Սանահինի համալսարան են հրավիրվել հայտնի հոգևորականներ, գիտնական վարդապետներ և վարժ գրիչներ։ 10 տարի անց, Սանահինից ոչ հեռու կառուցվել է Հաղպատի մենաստանը (976)։ Ստեփանոս Ասողիկի վկայությամբ 1004 թվականին Սանահինի և Հաղպատի միաբանության ընդհանուր թիվը կազմել է 500 մարդ։
XI դարի 1-ին կեսին դպրոցում բացվել են հռետորական, փիլիսոփայության, երաժշտական, բժշկական վարժարանները, դասավանդվել «յոթ ազատ արվեստներ», տոմար և այլ գիտություններ։ Այդ շրջանում դպրոցի աճող հեղինակությունը կապված է Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու գործունեության հետ։ Նա ուներ իր դպրոց-ճեմարանը, ուր դասավանդում էր քառյակ արվեստներ, անդամազննություն և այլ առարկաներ։ Սանահինի համալսարանում XIV-XV դարերում բուռն զարգացում է ապրել գրչությունը։ Չնայած մեծ կորստին, մեզ է հասել շուրջ երեք տասնյակ ձեռագիր։ Առանձնապես կարևոր հուշարձան է Սանահինի «Քյոթուկը», որում արժեքավոր տեղեկություններ կան Սանահինի պատմության վերաբերյալ։ Դպրոցն ունեցել է նաև մատենադարան, որտեղ ձեռագրեր են հավաքվել աշակերտների ընդօրինակությունների, նվիրատվությունների և գնումների միջոցով։ Սանահինի դպրոցը կարճատև ընդմիջումներով գոյատևվել է մինչև մեր օրերը։ Նրա զարգացմանը նպաստել են րաբունապետեր Անանիա, Դիսկորոս, Հակոբ (Քարափնեցի) Սանահնեցիները, Սիմեոնը, Գրիգոր Տուտեորդին, Գրիգոր Արասաորդին, Վարդան Արևելցին, գրիչներ Մաթևոսը, Կարապետը, Խաչատուր և Ավետիք վարդապետները, Ղազարը, Հովհաննեսը, թուղթ կոկող Ստեփանոսը (նորոգել է 2 հզ․ տետր թուղթ, որը բավական էր միջին մեծության 100 ձեռագրի համար) և ժամանակի նշանավոր այլ գործիչներ։
Աստերոիդների ցանկ (306701-306800)

Աստերոիդների ցանկ (306601-306700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (306801-306900)
 Աստերոիդների ցանկ (306601-306700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (306801-306900)
Մ.թ.ա. 21


== Դեպքեր ==
Հնդկաստանը առևտրային պատվիրակություն է ուղարկել Հռոմ։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Էքյուզքյոյ

Էքյուզքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ունիեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Շոդերլո դը Լակլո

Պիեր Ամբրուազ Ֆրանսուա Շոդերլո դը Լակլո (ֆր.՝ Pierre Ambroise François Choderlos de Laclos, հոկտեմբերի 18, 1741(1741-10-18)[…], Ամյեն - սեպտեմբերի 5, 1803(1803-09-05)[…], Տարանտո), ֆրանիսացի գեներալ, գյուտարար և գրող, ով առավելապես հայտնի է իր «Վտանգավոր կապեր» նամակագրական վեպով։


== Կենսագրություն ==
առավելապես հայտնի է որպես «Վտանգավոր կապեր» վեպի («Les liaisons dangereuses», ամբողջական անունը՝ «Վտանգավոր կապեր կամ մի խումբ մարդկանց մոտ հավաքված նամակներ, որոնք հրապարակվում են պարոն Շ. դը Լ.-ի կողմից առ ի խրատս ոմանց» լույս է տեսել 1782 թ.) հեղինակ, որը թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում նաև հայերենով։
Վեպը պատկերում է XVIII դարի ֆրանսիական ազնվականության կենցաղը նախքան Ֆրանսիական հեղափոխությունը։ Բարձրաշխարհիկ մի փոքրիկ խմբի մեջ ծավալվող ինտրիգների պատմությամբ Լակլոն ստեղծել է իրեն ժամանակակից հասարակության պատկերը։


== Գրականություն ==
Kirsten von Hagen: Intermediale Liebschaften. Mehrfachadaptionen von Choderlos de Laclos' Briefroman "Les liaisons dangereuses". Stauffenburg-Verlag, Tübingen 2002 ISBN 3-86057-535-X
The Dangerous Memoir of Citizen Sade by A. C. H. Smith (A biographical novel, an account of the period of the Terror in the French Revolution, told by two writers who were incarcerated together and loathed each other: Laclos and the Marquis de Sade. 2000)
Gert Pinkernell: „Zur Funktion und Bedeutung der Dreiecksfiguration in Laclos' Les Liaisons dangereuses“, in: G. P.: Interpretationen. Universitätsverlag Winter, Heidelberg 1997, S. 111-124
Barbara Vinken: Unentrinnbare Neugierde. Die Weltverfallenheit des Romans. Samuel Richardson Clarissa, Laclos' Liaisons dangereuses. Rombach, Freiburg im Breisgau 1991 ISBN 3-7930-9065-5


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շոդերլո դը Լակլո
Կրասնի Կլյուչ (գյուղ, Նիժնեկամսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրասնի ԿլյուչԿրասնի Կլյուչ (ռուս.՝ Красный Ключ, թաթ.՝ Кызыл Чишмә), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Նիժնեկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2821 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անրի Թրուայա

Անրի Թրուայա (ֆր.՝ Henri Troyat, իսկական անունը՝ Լևոն Թորոսյան, նոյեմբերի 1, 1911(1911-11-01)[…], Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 3, 2007(2007-03-03), Փարիզի 17-րդ շրջան, Փարիզ), ֆրանսահայ անվանի գրող, գրականագետ։


== Կենսագրություն ==
Անրի Թրուայան ծնվել է 1911 թվականին, Մոսկվայում։ 1918 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է Ռուսաստանից և 1920 թվականից հաստատվել Ֆրանսիայում։ Ստացել է իրավաբանական կրթություն։
1959 թվականին Թրուայան ընտրվել է ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ. Նա «քառասուն անմահներից» մեկը լինելու պատվին արժանացած առաջին ոչ ֆրանսիացի գրողն է։ Եղել է «Հայաստան-Ֆրանսիա» ընկերության պատվավոր անդամ։ Արժանացել է նաև գրականության և մշակույթի հրամանատարի շքանշանին, 1997թ.՝ Ֆրանսիայի «Պատվավոր լեգեոն» Մեծ Խաչին և բազմաթիվ այլ պարգևների ու մրցանակների։ Մահացել է Փարիզում։


== Ստեղծագործություններ ==
Նրա առաջին իսկ վիպակը՝ «Սարդը» (1938), մեծ հռչակ բերեց Թրուայային, և նա արժանացավ հանրահայտ Գոնկուր մրցանակի։ Թե՛ այս գործում, թե՛ հետագա երկերում՝ «Քանի աշխարհը կա» (1947), նա պատկերել է 20–րդ դարի սկզբի Ռուսաստանի պատմաքաղաքական իրավիճակը և վտարանդիների կացությունը։ «Արդարների լույսը» (1959-1963) պատմավեպերի շարքը նվիրված է դեկաբրիստներին, «Ապագայի ժառանգությունը» (1968-1970) եռագրությունը՝ ճորտատիրության վերացմանն ու նարոդնիկության շարժմանը։
Թրուայային ավելի մեծ հռչակ բերեցին «Սգավոր ձյունը» (1952, հայերեն՝ 1973) վիպակը և «Էգլեթիերների ընտանիքը» (1965-1967, հայերեն՝ 1980) եռագրությունը, որոնցից առաջինը ևս արժանացել է գրական հեղինակավոր մրցանակի, իսկ դրա մոտիվներով ռեժիսոր Յուրի Երզնկյանը նկարահանել է համանուն ֆիլմ՝ Արմեն Ջիգարխանյանի դերակատարմամբ։
Գրել է նաև կենսագրական վեպեր՝ «Տոլստոյ» (1965թ.), «Մեծն Եկատերինան» (1977թ.), «Պետրոս Մեծ» (1979թ.), «Ալեքսանդր Առաջին» (1981թ.) և այլն։ Նրա գրքերը թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով։ 


== Մատենագիտություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գորլովո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորլովոԳորլովո (ռուս.՝ Горлово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 226 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խաչված նահատակը (եռանկար, Բոսխ)

Խաչված նահատակը (Սբ․ Յուլիաննայի, Սբ․ Ունկումբերի եռանկար, Սբ․ Վիլգեֆորտի եռանկար, Սբ․ Լիբերատի եռանկար ), նիդերլանդցի նկարիչ Իերոնիմ Բոսխի եռանկարը։
Այս նկարի ամենահին հիշեցումը հանդիպում է Անտոնիո Մարիա Դզանետտիի «Վենետիկյան գեղանկարչության մասին» գրքում (1771 թ․), Դոժեի հավաքածուի նկարների նկարագրությունում։ XIX դարում եռանկարը տեղափոխվել է Վիեննա, և միայն 1919 թվականին, առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերադարձվել է բավական վնասված վիճակում հին վայրը։ Ընկնողի ներկայության բնույթը չի բացատրում պատկերի բարդ հակասությունները։ Ընդունված է կարծիք, որ եռանկարը նվիրված է Սբ․ Յուլիաննային, ում պաշտամունքը տարածված է Հյուսիսային Իտալիայում։ Այն վաճառվել է ստրուկ Եվսեբիոսի կողմից, ով թերևս, ներկայացված է կորցրած զգացմունքներով պերսոնաժում։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ այստեղ պատկերված է այլ հարգարժան սուրբ՝ Պորտուգալիայի թագավորի դուստր Լիբերատտան, ով խաչվել է հեթանոս հոր հրամանով այն բանի համար, որ դարձել է Քրիստոսի հարս։ Այդ դեպքում երիտասարդում կարելի է տեսնել սուրբ հավատքի հինգ հազար հետևորդներից մեկին։ Առաջին և վերջին անգամ Բոսխը պատկերել է նահատակի պատկերը խմբված հանդիսատեսի ներկայությումբ, որոնք ներկայացվել են տարատեսակ հագուստներով։ Կերպարների ամբողջ կտավով մեկ տարաբաշխումը, ներքևից վերև, առանց հեռանկարային պլանային հաջորդականությամբ դեպի խորք - միջնադարյան ավանդույթի տուրքը։ Սկզբում եռանկարի թևերին պատկերված են եղել բարերարները։ Բոսխի կողմից հարգանքի արժանացած Սբ․ Անտոնիոն, պատկերված է եռանկարի ձախ թևի կենտրոնական մասում, ով ոչ մի կերպ սյուժեի հետ, իսկ իսկ աջում համապատասխանաբար պատկերված են երկու ստրկավաճառները, բարերարների պատկերների վերևում։ Այս եռանկարում առկա է Բոսխի ստորագրությունը։ Այն կատարվել է գոթական տառերով և ավանդույթին համաձայն տեղադրված է նկարի աջ անկյունում, ինձպես և Մադրիդում Պրադոյի հավաքածուի աշխատանքներում։ «Յոթ մահացու մեղքերը» և « Խոտի տեղափոխումը»։

		


== Գրականություն ==
Տրեվին Կոպլստոուն․ Հիերոնիմուս Բոսխ․ Կյանքն ու ստեղծագործությունը․ — Մ։ «Լաբիրինտ-Կ», 1998․
Դեվիտին Ա․ Բոսխ։ Թարգ․ իտալերենից․/ Ա․ Դեվիտին — Մ։ ՕՕՕ «ԱՍՏ հրատարակություն»։ ՕՕՕ «Աստրելի հրատարակություն», 2002։
Բատտիլոտտի Դ․ Բոսխ։ Թարգ․ իտալերենից․/ Դ․ Բատտիլոտտի — Մ։ «Սպիտակ քաղաք», 2000 թ․
Վալտեր Բազինգ․ Բոսխ։ թարգ գերմաներենից․/ Վ․ Բազինգ— Մ։ Արվեստի Աղբյուր 2001։
Արտասահմանյան երկրների արվեստի պատմություն, միջին դարեր, Վերածնունդ / հրատ․ Ց․Գ․ Նեսսելշտրաուս Մ․, 1982
Ֆոմինգ Գ․ Ի․ Հիերոնիմ Բոսխ․ Մ․, 1974
Շ․ դե Տոլնայ․ Բոսխ․ Մ․, 1992
Գ․ Մարտին․ Բոսխ․ Մ․, 1992
Կ․ Ս․ Եգորով, Բոսխի երեք նկարներիը« Մտավորականն ու բնությունը» թեմայով, Սովետական արվեստաբանություն, 19, Մ, հրատ, 1985
Ռ․ Խ․ Մարեյնիսեն, Պ․ Ռեյֆելարե, Հերոնիմ Բոսխ։ Նկարչական ծառանգություն․ Մ․, 1998
Նովիցկու նռնակ

Նովիցկու համակարգի նռնակ (հայտնի է նաև «Հինգֆունտանի» կամ «Հնգաֆունտ» ոչ պաշտոնական անվամբ), Ռուսական կայսրության բարձր պայթունակության (ֆուգաս) ձեռքի նռնակ։


== Պատմություն ==
Նռնակը մշակել է շտաբս–կապիտան Նովիցկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկից առաջ։ Այն նախատեսված էր մետաղալարերի պատնեշները և այլ խոչընդոտներ ու ամրություններ ոչնչացնելու համար։ 1914 թվականի օգոստոսի 19-ին նռնակների գծագրությունը, նկարագրությունն և արտադրության պայմանները հաստատվել են Ռուսական կայսերական բանակի ԳՌՏՎ–ի (ռուս.՝ ГВТУ) տեխնիկական հանձնաժողովի կողմից։
1916 թվականին նռնակը կատարելագործել է ենթասպա Ֆեոդորովը․ դրա կառուցվածքում մի քանի փոփոխություններ են կատարվել՝ ավելացել են երկաթյա իրանի չափերը, փայտե բռնիչը փոխարինվել է 213.5 մմ երկաթյա խողովակով, պարզեցվել է զանկանաձգանային մեխանիզմը։ Փոխադրման համար բռնակի վրա ավելացվել է մետաղալարով բռնակ։ Կապսուլ-դետոնատորը միասնականացվել է Ռդուլտովսոկու ՌԳ–14 ռուս.՝ РГ-14 նռնակի հետ։
Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում օգտագործվել են Նովիցկիի նռնակների հիմնական պաշարները, օգտագործվել են նաև Խորհրդային-Լեհական պատերազմի համար։ Այսպիսով, 1920 թվականի մայիսին Կարմիր բանակի 5-րդ հետևակային դիվիզիայի 43-րդ հրաձգային գունդը՝ Վ. Ի. Չույկովի հրամանատարությամբ, ստացավ հարյուրավոր Նովիցկու նռնակներ, որոնք օգտագործվեցին Լեհաստանի բանակի Նովոգրուդսկյան գնդի դեմ Լեփել քաղաքից 3-5 կմ արևելք։


== Նկարագրություն ==
Նռնակը կազմված էր գլանաձև մետաղյա իրանից, պայթյուցիկ լիցքով (1,64 կգ պիրոքսիլինը դետոնատորով) և փայտե բռնակից, որը պարունակում էր գլանաձև զսպանակով հարվածիչը և հեռակառավարման խողովակը։
Նռնակի երկարությունը 135 մմ էր, իսկ բռնակի երկարությունը՝ 213,5 մմ։ Նռնակի ընդհանուր զանգվածը կազմել է 2,25 կգ։
Նռնակի զանգվածը սահմանափակում էր դրա նետման հեռավորությունը և դժվարացնում դրա օգտագործումը բաց տարածքներում ընթացող համազորային մարտերում, բայց դրանք կարող էին արդյունավետ օգտագործվել խրամատներում։


== Տարբերակներ և փոփոխություններ ==
Նովիցկու նռնակի  1914 թվականի տարբերակ։
Նովիցկու-Ֆեոդորովի նռնակ- 1916 թվականի տարբերակ։


== Շահագործող երկրներ ==
 -Ռուսական կայսրություն
 -ԽՍՀՄ


== Ծանոթագրություն ==


== Գրականություն ==
Борис Прибылов. "Немцы очень их не любят...". Ручные гранаты Русской армии в первую мировую войну // журнал "Калашников", № 3, 2010. стр.62-68


== Հղումներ ==
Novitsky-Fyodorov Grenade / Internet Movie Firearms Database (использование в кинофильмах)
Մարգագետնային մողես

Մարգագետնային մողես (լատ.՝ Darevskia praticola), մողեսների ենթակարգի իսկական մողեսների ընտանիքի մողես։ Տարբեր հետազոտողների կողմից դասվում Lacerta կամ Darevskia ցեղին։ ՀՀ-ում հանդիպում է Գեղարքունիքի, Լոռու և Տավուշի մարզերում։ Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (2,7-6,5 սմ), պոչը գրեթե կրկնակի երկար է։ Գլուխը տափակ չէ։ Երիտասարդի մարմինը մուգ է կամ սև։ Հասունի մեջքը գորշ շագանակագույն է՝ գորշ կամ շագանակագույն մանր սև բծերով։ Մեջքի, կողքերի ու պոչի վրայով անցնում են գորշ շերտեր։ Հասուն արուի փորիկը դեղնականաչավուն է, էգինը՝ սպիտակ։ Բնակվում է հիմնականում անտառային ու մարգագետնային բուսականությամբ ոչ շատ քարքարոտ վայրերում։ Թաքնվում է ծառերի արմատների ու քարերի արանքներում, փորող կենդանիների բներում։ Ձմեռում է նոյեմբերի վերջից մարտ։ Սնվում է մանր անողնաշարավորներով։ Բազմացումը սկսվում է հունիսից։ Ձվադրում է տարեկան 2 անգամ, դնում է 3-6 ձու, երկարությունը՝ մինչև 1 սմ։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսից սեպտեմբեր։ Սեռահասուն են դառնում 2 տարեկանում։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Բալկանյան թերակղզու հյուսիս-արևմուտքում, Կովկասում, Իրանի հյուսիս-արևմուտքում։ Հայաստանի հյուսիսում բնակվում են մեկուսացված պոպուլյացիաներ։


== Էկոլոգիա ==
Հանդիպում է նախալեռնային, հովտային և լեռնային՝ առավելապես սաղարթավոր անտառներում, որտեղ մնում է անտառեզրում և բացատներում, ճանապարհաեզրերում և թփուտներում։ Սնվում է միջատներով՝ մանր բզեզներով, մրջյուններով, ուղղաթևավորներով, թրթուրներով, սարդերով, որդերով, նպուկներով։ Ձմեռումից դուրս է գալիս ապրիլի վերջին, զուգավորում՝ մայիսի վերջին, հունիսի կեսերին-հուլիսի կեսերին ձվադրում է 2-6 ձու, ձագերը դուրս են գալիս օգոստոս-սեպտեմբերին։


== Պահպանություն ==
ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Թվաքանակի փոփոխությունները հայտնի չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններից են ապօրինի ծառահատումների հետևանքով բնորոշ էկոհամակարգերի և բիոտոպերի քայքայումը։
Պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Այ-Տոդոր

Այ-Տոդոր (ուկրաիներեն՝  Ай-Тодор, Ղրիմի թաթարերեն՝  Ay Todor, Ай Тодор, հունարեն՝  Άγιος Τόντορ), հրվանդան Ղրիմի հարավում, Յալթայից 8,5 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Արևմուտքից եզրափակում է Յալթայի ծոցը։ Այ-Տոդոր անվանումը հունարենից թարգմանած նշանակում է "Սուրբ Ֆյոդոր":

Այ-Տոդոր հրվանդանը բաղկացած է երեք ժայռոտ ելուստներից, որոնք կազմում են ծովից գրեթե անհասանելի զանգված։ Ելուստներից մեկում, Ավրորայի ժայռի վրա, գտնվում է XX դարի սկզբին պսևդոգոթական ոճով կառուցված հայտնի Ծիծեռնակի բույն պալատը։ Առավել գեղատեսիլ է Այ-Տոդորյան կենտրոնական ելուստը։ Վաղ միջնադարում այստեղ կանգնած էր Սուրբ Թեոդորոս վանքը, որից և հրվանդանն ստացավ իր անունը։ Միակ հարմարավետ կառամատույցը միայն մի փոքր լողափով ծովախորշ է։ Ուստի հրվանդանի ձախ (արևելյան) ելուստը կոչվում է Լիմեն-Բուրուն (ղրիմի թաթարերեն՝ «նավահանգստի հրվանդան»)։
Տեղումների միջին տարեկան քանակը 400 մմ-ից պակաս է և Սարիչ հրվանդանը, Այ-Տոդոր հրվանդանի հետ մեկտեղ, Ղրիմի հարավային ափերի առավել չոր վայրերից մեկն է։ Այ-Տոդոր հրվանդանի վրա բացակայում է խմելու ջուրը։ Այն այստեղ է հասնում Այ-Պետրիի վրա գտնվող աղբյուրներից ջրագծերով։
Պահպանվել են I—III դարերում գոյություն ունեցած Խառակս հռոմեական ռազմական ճամբարի մնացորդները։
1835 թվականին Սևծովյան նավատորմի հրամանատար Մ. Պ. Լազարևի մասնակցությամբ հրվանդանի ծայր հարավային ելուստի վրա հիմնադրվել է Այ-Տոդորյան փարոսը, որը գործում է մինչ օրս, և Սև ծովի հնագույն փարոսներից մեկն է ։


== Արտաքին հղումներ ==
«Այ-Տոդոր հրվանդանի ժայռոտ առագաստները»։ Крым на Перекоп.Инфо։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-08-ին։ Վերցված է 2011-10-04 (ռուս.)
«Ծիծեռնակի բույն»։ Ղրիմի Հանրագիտարան։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-08-ին։ Վերցված է 2011-10-04 (ռուս.)
http://www.planetofhotels.com/krym/yalta/mys-ay-todor
https://www.votpusk.ru/country/dostoprimap.asp?DST=3614


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дьяков В. Н. Древности Ай-Тодора. — Ялта: Сборник трудов Алупкинского историко-бытового музея., вып. 1, 1930.(ռուս.)
Կարագյոզ

Կարագյոզ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արոդես

Արոդես (հուն․՝ Αρόδες), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 130 մարդ։ Հեռավորությունը Պաֆոս քաղաքից կազմում է մոտ 23 կմ։ Արոդեսը բաղկացած է 2 փոքր բնակավայրերից՝ Պանո Արոդեսից և Կատո Արոդեսից։ 1995 թվականի 5.9 բալ երկրաշարժի պատճառով հողին հավասարեցվեց մոտ 20 քարե տներ։ Երկրաշարժից հետո բնակչությունը նվազել է, մեծ մասը տեղափոխվել է քաղաք։
Ռուբերտ Գուննիսը իր «Կիպրոսի պատմություն» գրքի 177-րդ էջում գյուղը նկարագրել է որպես քրիստոնյաներով բնակեցված գյուղ, որտեղ շատ էին եկեղեցիները։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==