Մուշիրա Խաթաբ

Մուշիրա Խաթաբ (արաբ․՝  مشــيرة محـمود خطـاب ‎‎, հուլիսի 16, 1944(1944-07-16), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի իրավապաշտպան և հասարակական գործիչ, նախկին քաղաքական գործիչ և դիվանագետ։ 2009-2011 թվականներին զբաղեցրել է Եգիպտոսի ընտանեկան և բնակչության գործերով նախարարի պաշտոնը։ Նախքան նախարար նշանակվելն աշխատել է որպես արտաքին գործերի նախարարի օգնական միջազգային-մշակութային կապերի գծով։ Ղեկավարել է Մանկության և մայրության ազգային խորհուրդը՝ Եգիպտոսում երեխաների ու կանանց գործով ազգային ամենաբարձր օրգանը։
Որպես դեսպան Եգիպտոսը ներկայացրել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, Չեխոսլովակիայում, իսկ այնուհետև նոր ձևավորված Չեխիայի և Սլովակիայի Հանրապետություններում։ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության ԱԳՆ կազմում դիվանագիտական ծառայություն է կատարել Ավստրալիայում, Հունգարիայում, Ավստրիայում, ինպես նաև ՄԱԿ-ի ժնևյան և Վիեննայի դիվանագիտական ներկայացուցչություններում։ Միջազգային հանրությանը քաջ հայտնի է որպես մարդու իրավունքների ակտիվիստ և մարտիկ, մասնավորապես պաշտպանել է երեխաների ու կանանց իրավունքները, եղել է ՄԱԿ-ի երեխաների իրավունքների կոմիտեի նախկին նախագահ։
2016 թվականի հուլիսի 19-ին Եգիպտոսի վարչապետ Շերիֆ Իսմայիլը Մուշիրա Խաթաբին ներկայացրել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի՝ 2017 թվականի ընտրությունների պաշտոնական թեկնածու։


== Կրթություն ==
Մուշիրա Խաթաբը Կահիրեի համալսարանում արժանացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան (Ph.D): Պաշտպանել է ատենախոսություն «Երեխաների իրավունքների մասին կոնվենցիայի իրագործման ընդհանուր միջոցառումները` եգիպտական հեռանկարները»։
Արվեստի մագիստրոսի կոչում ստացել է Չափել Հիլլի Հյուսիսային Կարոլինա համալսարանի (University of North Carolina at Chapel Hill, USA) միջազգային հարաբերություններ բաժնում։
Արվեստի բակալավրի աստիճան ստացել է Կահիրեի համալսարանի (Եգիպտոս) քաղաքական և տնտեսական գիտությունների ֆակուլտետում։


== Դիվանագիտական կարիերա ==
Նելսոն Մանդելայի նախագահության օրոք Եգիպտոսը Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ներկայացնող առաջին դեսպանն է։ Դաշնային պետության խաղաղ փլուզման ժամանակ եղել է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության դեսպանը Չեխոսլովակիայում, իսկ հետագայում միաժամանակ Չեխիայի և Սլովակիայի Հանրապետություններում։ Դիվանագիտական իր կարիերան ավարտել է որպես արտաքին գործերի նախարարի օգնական միջազգային-մշակութային կապերի գծով։ Դիվանագիտական առաքելություն է կատարել Բուդապեշտում, Վիեննայում և Մելբուրնում։ Աշխատել է ՄԱԿ-ի նյույորքյան և ՄԱԿ-ի Արդյունաբերական զարգացման կազմակերպության՝ Վիեննայում գտնվող կենտրոնակայաններում։


== Նախարարի կարիերա ==
2009 թվականի մարտից մինչև 2011 թվականի փետրվարը Մուշիրա Խաթաբը զբաղեցրել է Եգիպտոսի ընտանեկան և բնակչության գործերով նախարարի պաշտոնը։
2005-2011 թվականներին եղել է Երեխայի իրավունքների միջազգային բյուրոյի (անգլ.՝ International Bureau for Children’s Rights, «IBCR») փոխնախագահ, այդ ոչ կառավարական կազմակերպությունը տեղակայված է Մոնրեալում (Կանադա)։
Մերձավոր Արևելքի ու Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրները (MENA) ներկայացրել է «Երեխաների օգնության գիծ» (անգլ.՝ Child Helpline International) միջազգային կազմակերպության կառավարման խորհրդում։
Մերձավոր Արևելքի ու Հյուսիսային Աֆրիկայի (MENA երկրներ) շրջանային կոմիտեի և Երեխաների նկատմամբ բռնությունների հարցերով Եգիպտոսի ազգային կոմիտեի նախագահ է (երեխաների նկատմամբ բռնությունների վերաբերյալ Գլխավոր քարտուղարի ուսումնասիրություններ)։
2002-2010 թվականներին եղել է ՄԱԿ-ի երեխայի իրավունքների կոմիտեի նախագահի տեղակալ, մշտական անդամ և զեկուցող։
2008 թվականին եղել է ՄԱԿ-ի մարդկանց, այդ թվում և երեխաների թրաֆիքինգի դեմ պայքարի խորհրդի անդամ (անգլ.՝ United Nations Global Initiative to Fight Human Trafficking):
2005 թվականին գլխավորել է հանցագործությունների զոհ և ականատես դարձած երեխաների արդարադատության հարցերի շուրջ սկզբունքներ ու ուղեցույցներ մշակող (ընդունված ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի կողմից) միջգերատեսչական աշխատանքային խումբը։
2008-2011 թվականներին եղել է «Աֆլատուն» միջազգային կազմակերպության փոխնախագահ (Ամստերդամ)։


== Միջազգային զեկուցող ==
2011 թվականից դեսպան Խաթաբը միջազգային հարթակներում ներկայացել է որպես ակտիվ մասնակից և զեկուցող՝ քննարկելով երեխաների ու կանանց իրավունքների զարգացման ոլորտի հիմնական իրադարձություններն ու խնդիրները։ Հռչակ և մասնագիտական փորձ ունենալով ինչպես միջազգային դիվանագիտության մեջ, այնպես էլ որպես իրավապաշտպան, պարբերաբար մասնակցում է սոցիալական և մարդկային զարգացման խնդիրների հետ կապված միջազգային բանավեճերի և քննարկումների։
2011-2014 թվականներին եղել է ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից ստեղծված «Կանայք քաղաքացիական ծառայության մեջ» ծրագրի փորձագետ և ուսուցիչ։
2011 թվականին որպես մարդու իրավունքների այցելու ուսուցիչ աշխատել է Պերուջայի (Իտալիա) օտարերկրացիների համալսարանում։
2012 թվականին Վուդրո Վիլսոնի գիտնականների աջակցության միջազգային կենտրոնում (Վաշինգտոն) աշխատել է որպես այցելու պրոֆեսոր պետականության քաղաքականության բնագավառում։
Մուշիրա Խաթաբն ունի ծառայության երկար ցանկ տարբեր ոլորտներում, ներառյալ կրթության և մշակույթի բնագավառներում։ 2013 թվականի դեկտեմբերին ընդգրկվել է Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում մարդու իրավունքների ոլորտի գլխավոր ակտիվիստների հնգյակում։


== ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնի թեկնածու ==
2016 թվականի հուլիսի 19-ին Եգիպտոսի վարչապետը Մուշիրա Խաթաբին պաշտոնապես ներկայացրել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնի թեկնածու 2017 թվականին սպասվող ընտրություններում։
Հայտարարությունն ընթերցվել է Կահիրեի կենտրոնում՝ Եգիպտական թանգարանի ֆոնին, որ խորհրդանշում է Եգիպտոսի հնագույն մշակույթն ու հարուստ ժառանգությունը։ Տեղն ընտրել էին ոչ թե պատահական, այլ նպատակ ունեին ընդգծել երկրի՝ որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հիմնադիր անդամներից և առաջին գործընկերներից մեկի երկարատև և ամուր կապը։ Պատմության ընթացքում երկիրն արդեն ուներ միջազգային կազմակերպության հետ համատեղ աշխատելու փորձ (1964 թվականին Աբու Սիմբել տաճարների տեղափոխումը բազմաթիվ գործընկերների աջակցությամբ)։
Մուշիրա Խաթաբի թեկնածությունը հաստատվել է Աֆրիկյան Միության 27-րդ ժողովում, որ տեղի է ունեցել Կիգալիում 2016 թվականի հուլիսի 10-18-ը։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
Դեսպան Խաթաբը կրթության և մշակույթի, սոցիալ-մարդկային բնագավառներում ունեցած մեծ ավանդի ու ձեռքբերումների համար պարգևատրվել է միջազգային մրցանակներով.

2010 թվական – «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ։
2008 թվական – ԱՄՆ պետքարտուղարության կանանց միջազգային մրցանակի դափնեկիր։
2007 թվական – «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի կոմանդոր։
1999 թվական – Բարի հույսի շքանշան։ Պարգևատրվել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահի կողմից (օտարերկրյա քաղաքացիներին տրվող բարձրագույն կարգի շքանշան)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.dailynewsegypt.com/2016/07/10/egypt-nominates-moushira-khattab-for-unesco-director-general/(անգլ.)
http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/02/womens-rights-egypt-sisi.html/(անգլ.)
https://www.wilsoncenter.org/person/moushira-khattab/(անգլ.)