armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բարդի բեռլինյան

Բարդի բեռլինյան (լատ.՝ Populus berolinensis), ուռազգիների ընտանիքի, բարդի ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ ծառ է՝ մինչև 25-35 մ բարձրությամբ, 1-1,5 մ բնի տրամագծով և լայն բրգաձև սաղարթով, որը կազմված է բարակ ճյուղերից։ Բնի ներքևի մասը ծածկված է մուգ մոխրագույն, ճաքճքված կեղևով։ Ընձյուղները ձիթագույն են, սկզբնական շրջանում անկյունավոր, ավելի ուշ՝ գլանաձև։ Բողբոջները խոշոր են, սրածայր, գորշավուն գագաթով։ Տերևները ձվաձև են, երկարավուն գագաթով, 8-15 սմ երկարությամբ և 5-7 սմ լայնությամբ, վերևի կողմից բաց կանաչավուն, փայլուն, 270 ներքևի կողմից ավելի բաց գույնի և անփայլ, սղոցաեզր, երկարացած ընձյուղների վրա ալիքավոր։ Տերևակոթունները տափակ են, կողքերից սեղմված։


== Տարածվածություն ==
Հիբրիդային ծագում ունի։ Ստացվել է Բեռլինի բուսաբանական այգում բրգաձև և դափնետերև բարդիների տրամախաչումից։ Լայնորեն է տարածված երկրագնդի բարեխառն գոտում։ Հայաստանում առայժմ քիչ է տարածված, չնայած մեծ հեռանկար ունի որպես արագաաճ և բարձր դեկորատիվ ծառատեսակ։ Աչքի է ընկնում նաև մեծ գազադիմացկունությամբ և լավ է հարմարվել քաղաքների յուրահատուկ պայմաններին։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլեսնիկովո (այլ կիրառումներ)

Կոլեսնիկովո, կարող է վերաբերել՝

Կոլեսնիկովո - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում
Կոլեսնիկովո - գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի քաղաքային խորհուրդում
Միկլոշ Կրաշո

Նիկոլաս Կրաշո (անգլ.՝ Nicolas Krassó, իսկական անունը՝ Միկլոշ Կրաշո (հունգ.՝ Krassó Miklós), 29 նոյեմբերի, 1930, Բուդապեշտ – 10 հունվարի, 1986, Լոնդոն), հրեական ծագմամբ հունգարացի-բրիտանացի ձախ փիլիսոփա, բանաստեղծ, թարգմանիչ և քաղաքական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Նիկոլաս Կրաշոն ծնվել է 1930 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բուդապեշտում, հրեայի ընտանիքում։ Նրա եղբայրն է բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ Դյորդ Կրաշոն (1932-1991)։ 1945 թվականին 15-ամյա Միկլոշ Կրաշոն անդամակցում է Հունգարիայի կոմունիստական կուսակցությանը։ Կուսակցության կենտրոնական թերթում տպագրվում է Կրաշոյի հակակղերական հոդվածը, ինչի շնորհիվ նա ձեռք է բերում որոշակի ճանաչում և 17 տարեկան հասակում արդեն տպագրվում էր մարքսիստական «Ֆորում» ամսագրում, որի խմբագիրն էր մարքսիստ-փիլիսոփա Դյորդ Լուկաչը։ Վերջինիս օգնությամբ Միկլոշ Կրաշոն ընդունվում է Բուդապեշտի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ։ Այդպես Միկլոշ Կրաշոն միանում է Լուկաչի խմբակին։ 1949 թվականին նա զորակոչվում է բանակ։
Իր ընկերոջ՝ Իշտվան Մեսարոշի հետ Միկլոշ Կրաշոն գերմաներենից հունգարերեն է թարգմանել Լուկաչի աշխատությունները։ Հոդվածներ է տպագրել գրական ու հասարակական-քաղաքական տարբեր ամսագրերում, մասնակցել է Պետեֆիի խմբակի գործունեությանը։
1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ժամանակ Միկլոշ Կրաշոն ակտիվ մանսակցություն է ունեցել իրադարձությունների զարգացմանն ու հակաստալինյան ձախ ուժերի գործունեության կազմակերպմանը։ Ընտրվել է շրջանային հեղափոխական խորհրդի պատվիրակ Բուդապեշտի արվարձաններում և կարողացել է ձևավորել Կենտրոնական բանբորական խորհուրդը։ Սակայն նա չի կարողացել համոզել, որ բանակցությունները վարեն ոչ թե Յանոշ Կադարի՝  նոր ձևավորված կառավարության, այլ անմիջապես խորհրդային զինված ուժերի հետ։ Միկլոշ Կրաշոն հեղափոխությունը համարում էր ստալինիզմից ազատվելու հնարավորություն, բայց դրան ցանկանում էր հասնել բանվորական շարժումն ուժեղացնելու և հակակոմունիստական պրովոկացիաներին չենթարկվելու միջոցով։
Հեղափոխության ճնշումից ու իր եղբոր ձերբակալությունից հետո Միկլոշ Կրաշոն ստիպված է եղել մեկնել Ավստրիա։ Վիեննայում որոշ ժամանակ մնալուց հետո տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա։ Իսայա Բեռլինի աջակցությամբ Միկլոշ Կրաշոն ընդունվել է Օքսֆորդի համալսարան։ Այդ ժամանակ էլ նա ծանոթացել է իր առաջին կնոջ հետ, որ անգլուհի էր և սերում էր բանվորական դասից։ Շփվելով նոր ձախերի հետ՝ կապ է հաստատել «New Left Review» ամսագրի հետ և 1965 թվականին ընդգրկվել է նրա խմբագրությունում։ Անգլերեն է թարգմանել Աթիլա Յաժեֆի բանաստեղծությունները։ 1968 թվականին որպես դասախոս մասնակցել է հակահամալսարանական շարժման դասախոսություններին և ծանոթացել է իր երկրորդ կնոջ հետ, որ ծագումով Պաղեստինից էր։
«New Left Review» ամսագրի էջերում Միկլոշ Կրաշոն մասնակցել է Էռնեստ Մանդելի հետ բանավեճին Լև Տրոցկու մարքսիզմի վերաբերյալ, որը հետագայում տպագրվել է առանձին գրքով և թարգմանվել մի քանի լեզուներով։ Ուսումնասիրել է Մարքսի, Տրոցկու աշխատությունները, գաղաթարախոսության խնդիրը մարքսիզմում և Իշտվան Բիբոյի գործունեությունը։
Միկլոշ Կրաշոն մահացել է 1986 թվականի հունվարի 10-ին Լոնդոնի իր տանը բռնկված հրդեհից։


== Մատենագրություն ==
Trotsky: The Great Debate Renewed. — New Critics Press, 1972.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Blackburn R. Nicolas Krassó 1930—86 // New Left Review. — 1986, January-February. — Vol.1, № 155.
Աբդրեզյակովո

Աբդրեզյակովո (ռուս.՝ Абдрезяково, բաշկիրերեն՝ Әбдрәзәк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 40 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիլյավյուդաս

Վիլյավյուդաս (իսպ.՝ Villaviudas) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Պալենսիա պրովինցիայում (Կաստիլաի և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Սեռատո Պալենտինո շրջանում։ Տարածքը կազմում է 37.36 կմ2։ Բնակչությունը՝ 389 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիյայի վարչաական կենտրոնից 18 կմ։ Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Իսիդրո Լաբրադորը։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Norte de Castilla
Página del Ayuntamiento
Բևեռլի Ադլենդ

Բևեռլի Էլեյն Ադլենդ (անգլ.՝ Beverly Elaine Aadland), (սեպտեմբերի 16, 1942(1942-09-16), Հոլիվուդ, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - հունվարի 5, 2010(2010-01-05), Լանքասթեր, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Հոլիվուդում Գերբերտ և Ֆլորենս (1914-1965) Ադլենդների ընտանիքում։ Առաջին անգամ կինոէկրաններին հայտնվել է 1951 թվականին 9 տարեկանում։ 8 տարիների ծավալած գործունեության ընթացքում Ադլենդը նկարահանվել է 5 կինոնկարներում, այդ թվում նաև` «Խաղաղ օվկիանոսի հարավում» (1958 թվական) և «Կուբայի ապստամբները» (1959 թվական) ֆիլմերում։ Վերջինս նկարահանումների ժամանակ սիրավեպ է սկսել դերասան Էրոլ Ֆլինի հետ։ Այս ամենը շարունակվել է մինչև Ֆլինի հանկարծակի մահը (1959 թվական)։ Նրանց սիրավեպի հիման վրա նկարահանվել է «Վերջին Ռոբին Հուդը» ֆիլմը և Ադլենդի դերը խաղացել է Դակոտա Ֆենինգը։ 1959 թվականից հետո Ադլենդն այլևս չէր նկարահանվում։ 
1960 թվականին էլ Ադլենդը սիրավեպ է սկսել Ուիլյամ Ստանչի հետ, որը մահացել է՝ Ադլենդի հետ վիճաբանության ժամանակ իր վրա կրակելով։ Հետագայում դերասանուհին երեք անգամ ամուսնացել է և վերջին ամուսնուց՝ Ռոնալդ Ֆիշերից դուստր է ունեցել։ Բևեռլի Էլեյն Ադլենդը մահացել է 2010 թվականին շաքարախտից առաջացած բարդություններից և սրտային անբավարարությունից՝ 67 տարեկանում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բևեռլի Ադլենդ Internet Movie Database կայքում
Beverly Aadland
Կաչաղակների ծագումը

Կաչաղակների ծագումը, բալլադ, որը մեզ է հասել Հովհաննես Թումանյանի մշակմամբ։


== Պատմություն ==
Բալլադի հիմքը ժողովրդական է։
Գրվելու ճշգրիտ թվականն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ բալլադը գրվել է 1890-ական թվականներին։
Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում պահվում է մի ինքնագիր` «Հին զրույց» ենթավերնագրով։ Բնագիրն ավարտելուց հետո Թումանյանը գրել է` «Թե որտեղից են կաչաղակները. հունական ժողովրդական առասպել»։
Թումանյանի ընտանիքի համար 23 արխիվում պահվում է սևագիր չթվագրված մի հատված, որը շատ նման է հիմնական բնագրի 9-16 և 25-28 տողերին։ Բալլադի երկու տները հեղինակը գրել է թղթի մի երեսին, իսկ մյուս տունը` թղթի հակառակ երեսին։ Առաջին անգամ լույս է տեսել Հովհաննես Թումանյանի գեղարվեստական երկերի 118-119, ապա` Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 492-493 էջերում։


== Սյուժե ==
Բալլադը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են մի օր Պիերոսի աղջիկները երգի մրցույթի հրավիրում Օլիմպոսի մուսաներին։ Օլիմպոսի մուսանները շատ լավ էին երգում, իսկ Պիերոսի աղջիկները ճղճղում էին` ինչպես կաչաղակներ։ Որպես պատիժ իրենց համաձարկության համար` աղջիկները վեր են ածվում կաչաղակների։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրոր (Քղիի գավառ)

Օրոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում: Գտնվում էր Քղի գյուղաքաղաքից 10 կմ հարավ-արևելք, Փերի գետի ձախակողմյան Օրոր վտակի ձախ անտապատ ափին:
Գյուղի մոտ գտնվում էր Օրոր լեռնանցքը:


== Պատմություն ==
1985 թվականին թուրքերը ավերել են եկեղեցին և կողոպտել հայ բնակչությանը: 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ թուրքերը կոտորել են 380 հայի: 460 հայից փրկվել է հաջողվել միայն 80-ին:


== Բնակչություն ==
1873 թվականին ուներ 78 տուն հայ և 12 տուն թուրք, իսկ 1909 թվականին՝ 90 տուն՝ 630 հայ և 140 այլազգի բնակչով:


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր:


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Օրորն ուներ 1131 թվականին կառուցված Ս. Գևորգ կամ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի: Գյուղի մոտակայքում գտնվում էր Քահանայի կամուրջը:


== Անվանի մարդիկ ==
Օրորում է ծնվել գրող, հասարակական գործիչ Սեդրակ Շահենը (1887-1975):


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նուկուալոֆա

Նուկուալոֆան, Տոնգայի Թագավորության մայրաքաղաքն է և ամենամեծ քաղաքը։ Տեղակայված է Տոնգատապու կղզու հյուսիսում։
Փափազյան

Փափազյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արուսյակ Փափազյան (ծննդյան անունը՝ Մարիամ Պեզիրճյան, 1841-1907), դերասան։
Բեդրոս Փափազյան (1947-2018), դիրիժոր, թավջութակահար։
Գրիգոր Փափազյան (1893-1965), բժիշկ, հասարակական և ազգային գործիչ։
Դենիս Նահապետի Փափազյան (1931), պատմաբան, հասարակական գործիչ։
Խաչիկ Փափազյան (1875-1916), բժիշկ։
Կարապետ Փափազյան (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), 19-րդ դարի արևմտահայ առաջին կոմպոզիտորներից և դիրիժորներից։
Կարպիս Փափազյան (1920-2019), գործարար, ազգային բարերար, հասարակական գործիչ։
Կիրկոր Հովսեփի Փափազյան (1936-1993), բանաստեղծ, լրագրող։
Հակոբ Փափազյան
Հակոբ Դավթի Փափազյան (1919-1997), հայագետ, արևելագետ, պատմաբան։
Հակոբ Փափազյան (1878-1957), քանդակագործ։
Համբարձում Փափազյան (1830–անհայտ), բանաստեղծ։
Հարություն (Արթուր) Կարապետի Փափազյան (ծնվ․ 1954), դաշնակահար։
Հրանտ Փափազյան (ծնվ․ 1968), տառաստեղծ։
Հրաչ Փափազյան (1892-1960), հասարակական-քաղաքական գործիչ։
Մարտի Փափազյան (ծնվ․ 1976), կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկահայ դերասան։
Մեսրոպ (Մարտիրոս) Հայրապետի Փափազյան (1823-1891), մանկավարժ, գրող, հրապարակագիր։
Մերի Փափազյան (ծնվ․ 1959), Նյու Հևենի Հարավային Կոնեկտիկուտի պետական համալսարանի 11-րդ ռեկտորը։
Նորա Փափազյան
Նորա Փափազյան (1890), գեղանկարիչ։
Նորա Փափազյան (1923-2017), գեղանկարիչ։
Նուպար Փափազյան (?-1915), բժիշկ։
Ջոն Ժուլի Փափազյան (1914), գեղանկարիչ։
Ռոզա Փափազյան (1935), գեղանկարիչ։
Վազգեն Փափազյան (?-1915), բժիշկ։
Վահան Փափազյան
Վահան Հակոբի Փափազյան (ծնվ․ 1957), հայ պետական և քաղաքական գործիչ։
Վահան Մեսրոպի Փափազյան (1876-1973), ազատագրական շարժման գործիչ, բժիշկ, լուսանկարիչ։
Վահրամ Փափազյան
Վահրամ Գամերի Փափազյան (1888-1968), դերասան, գրող, արձակագիր։
Վահրամ Փափազյան (1892-1986), թեթևաթլետ։
Վրթանես Մեսրոպի Փափազյան (1866-1920), գրող, գրաքննադատ, խմբագիր, գրականության պատմաբան, թարգմանիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (114301-114400)

Աստերոիդների ցանկ (114201-114300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (114401-114500)
 Աստերոիդների ցանկ (114201-114300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (114401-114500)
Դեղոյնի խաչքար (Մայր Աթոռ)

Դեղոյնի  խաչքար, որը գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մայր Աթոռի գանձատան գլխավոր մուտք տանող ճանապարհի աջ կողմում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.5)։


== Տեղադրություն ==
Մայր Աթոռի գանձատան գլխավոր մուտք տանող ճանապարհի աջ կողմում։ Կանգնեցված է պատվանդանին։ Կանգնեցված է եղել Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից մոտ 7 կմ հարավարևելյան հատվածում գտնվող Թանահատի վանքում։


== Վիմական արձանագրություն ==
Միատող վիմական արձանագրությունը երիզում է ողջ խաչքարը.
Թ[ՎԻՆ] ՇՂԷ. (1148), ԽԱՉՍ ԴԵՂՈՅՆԱ [Է], ՈՐ ՍՊԱՆԻՆ, ՍԲ [ԽԱՉՍ] ԻՆԻՍԱՐԻՆ ՅԻՇԵԱ Ի ՔՍ։                                                                                       
Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը պատվիրել է Ինիսարն, ի հիշատակ սպանվածծ Դեղոյնի։ Խաչքարը կանգնեցվել է 1148 թվականին։


== Այլ տեղեկատվություն ==
Համաձայն պատվանդանին փակցված ցուցանակի՝ խաչքարը ծագումով Գլաձորից է և կրում է 1279 թվականը, մինչդեռ ըստ վիմագրի` այն կերտվել է 1148 թվականին (հավանաբար այլ ցուցանակ է փակցված)։
Եռաստիճան պատվանդանին կանգնած հիմնախաչի խաչաթևերի հատման կետում առկա է հավասարաթև խաչ։ Նման օրինակ խաչ է պատկերված նաև արձանագրության մեջ` «ՍԲ» բառից հետո, որը հավանաբար «ԽԱՉՍ» բառի խորհրդանշման մի ձև է։
«Ինիսար» անձնանվան այլ հիշատակություններ հայտնի չեն։
Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից մոտ 7 կմ հարավարևելյան հատվածում գտնվող Թանահատի վանքից Մայր Աթոռ տեղափոխվել է նաև Քուրդաշահի խաչքարը։


== Տես նաև ==
Էջմիածնի Մայր Տաճար
Քուրդաշահի խաչքար (Մայր Աթոռ)


== Ծանոթագրություններ ==
1139

1139 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1139 թվականն է, 
XII դարի 39-րդ տարին։
Զիմյոնկի (գյուղ, Մուրոմսկի շրջան)

Զիմյոնկի (ռուս.՝ Зимёнки), գյուղ Ռուսաստանի, Վլադիմիրի մարզի Մուրոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 914 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (73901-74000)

Աստերոիդների ցանկ (73801-73900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (74001-74100)
 Աստերոիդների ցանկ (73801-73900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (74001-74100)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (70001)-(75000)»։ www.minorplanetcenter.net
Կաստիոնս դի Ստրադա

Կաստիոնս դի Ստրադա (իտալերեն՝  Castions di Strada), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3858 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 116 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 32 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Սուրբ Հովսեփը համարվում է կոմունայի հովանավոր սուրբը։ Տոնակատարությունը մարտի 19-ին է։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 0432 768011
Էլեկտրոնային փոստ։ protocollo@comune.castionsdistrada.ud.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.castionsdistrada.ud.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Յաշելտաու

Յաշելտաու (ռուս.՝ Яшельтау, բաշկիրերեն՝ Йәшелтау), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նատրիումի սուլֆիտ

Նատրիումի սուլֆիտ, անգույն բյուրեղներ ծծմբային թթվի նատրիումական չեզոք աղը՝ Na2SO3 բանաձևով, լուծվում է ջրում, առաջացնում է բյուրեղահիդրատ։


== Հատկութունները ==
Նատրիումի սուլֆիտը ուժեղ վերականգնիչ է։ Սովորական ջերմաստիճանում ջրային լուծույթից անջատվում Na2SO3×7H2O բյուրեղահիդրատը։ Ջրային լուծույթներում հեշտությամբ օքսիդանում է օդի թթվածնի հետ։ Ջրային լուծույթներում Na2SO3 միանում է ծծմբի հետ առաջացնելով նատրիումի տիոսուլֆատ


== Ստացումը ==
Նատրիումի սուլֆատ ստանում են․

Նատրիումի կարբոնատի (Na2CO3) և ծծմբի երկօքսիդի (SO2) փոխազդեցությամբNa2CO3 + SO2 → Na2SO3 + CO2↑

նատրիումի հիդրոսուլֆիտի (NaHSO3) և նատրիումի հիդրօքսիդի չեզոքացմամբ 38–40 °C ջերմաստիճանում, հաջորդաբար սառեցմամբ և հեպտահիդրատի բյուրեղացմամբNaHSO3 + NaOH → Na2SO3 + H2O

նատրիումի հիդրօքսիդի և ծծմբի երկօքսիդի փոխազդեցությամբ2NaOH + SO2 → Na2SO3 + H2O
Անջուր աղ

առանձնացնում են բյուրեղացմամբ 95-100° ջերմաստիճանում կամ հեպտահիդրատի ջրազրկմամբ։
ստանում են նատրիումի հիդրոսուլֆիտի և կալցիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ։
ստացվում է որպես կողմնակի նյութ բենզոլսուլֆոթթվից ֆենոլ ստանալիս։Այս ռեակցիաները իրականացնեկուց հետո կարող ենք ամփոփել․

  
    
      
         
        
          S
          
            O
            
              2
            
          
          
            
              →
              
                N
                a
                H
                C
                
                  O
                  
                    3
                  
                
              
            
          
           
          N
          a
          H
          S
          
            O
            
              3
            
          
          
            
              →
              
                N
                a
                O
                H
              
            
          
           
          N
          
            a
            
              2
            
          
          S
          
            O
            
              3
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~\mathrm {SO_{2}{\xrightarrow {NaHCO_{3}}}\ NaHSO_{3}{\xrightarrow {NaOH}}\ Na_{2}SO_{3}} }
  


== Կիրառությունը ==
Օգտագործվում է լուսանկարչության (հայտածիչ), դեղանյութերի և արհեստական մանրաթելերի արտադրության մեջ։ Նատրիումի հիդրոսուլֆիտը՝ NaHSO3, օգտագործվում է սննդի (պահածոյացնող միջոց), կաշվի և կտորեղենի (սպիտակեցման և ներկման ժամանակ) արտադրության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 244


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Բայազետ Աղա Դաշլարի

Բայազետ Աղա Դաշլարի, լեռ Վասպուրականի լեռնահամակարգում, Վանա լճից արևելք, Աղգյոլ լճից հյուսիս-արևելք։ Այստեղից սկիզբ են առնում բազմաթիվ գետակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լոդովիկո Կարաչի

Լոդովիկո Կարաչի (ապրիլի 21, 1555 կամ 1555, Բոլոնիա, Պապական մարզ - նոյեմբերի 13, 1619(1619-11-13)[…], Բոլոնիա, Պապական մարզ), իտալացի նկարիչ, փորագրիչ և քանդակագործ, Բոլոնիայի դպրոցի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Պրոսպերո Ֆոնտանայի աշակերտ Լոդովիկո Կարաչին իր բազմաթիվ ճամփորդությունների ժամանակ ուսումնասիրել է իտալացի վարպետների աշխատանքները։ Վերադառնալով Բոլոնիա՝ արվեստը վերակենդանացնելու վեհ նպատակով, նա իր զարմիկների՝ Ագոստինոյի և Անիբալեի հետ հիմնեց նկարչության նոր դպրոց՝ «Academia degli Incamminati» (բառացիորեն՝ «Ճիշտ ուղին բռնածների ակադեմիա») որը, չնայած մաներիստների ծաղրանքին, շուտով դարձավ Իտալիայի գեղարվեստական ​​կրթության կենտրոնը։ Նրա սկզբունքների մաս էին կազմում բնության անմիջական դիտարկումը, հնագույն արվեստի ուսումնասիրությունը և մեծ վարպետների նմանակումը. գծագրության և շարժման մեջ՝ Միքելանջելոյին, գույնի մեջ՝ Տիցիանին, կոմպոզիցիայի և արտահայտման մեջ՝ Ռաֆայել Սանտիին։
Թեև այս ակադեմիայի նկարիչները (օրինակ՝ Կարաչիի առաջին օգնական Ջակոմո Կավեդոնեն), ում Լոդովիկո Կարաչին ինքն է անվանել «էկլեկտիկ», առանձնանում էին իրենց յուրօրինակ ոճով, նրանց աշխատանքում նմանություններ կային գեղանկարչության հայտնի գլուխգործոցների հետ։ Լոդովիկո Կարաչիի վաղ շրջանի աշխատանքներում (օրինակ՝ Բոսկոյի Սուրբ Միքելեի եկեղեցու ֆրեսկոներում) չափազանց նկատելի է Կորեջիոյի և Պարմիջանինոյի նմանակումը։ Իր ավելի հասուն ստեղծագործություններում զգացվում է, որ նա ավելի անկախ է գործում (օրինակ՝ «Սրբուհին փառքի մեջ» և Սուրբ Բենեդիկտի կյանքը Բոսկոյի Սուրբ Միքել մենաստանում ֆրեսկոներում)։ Էրմիտաժում են գտնվում «Սուրբ ընտանիքը», «Խաչակրում» և «Սուրբ Սեբաստիան» նկարները։ Նկարչին է վերագրվում հայտնի «Շախմատիստներ» կտավը, որն առանձնանում է հոգեբանական խոր գծերով և լույսի ու ստվերի նուրբ խաղով։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աշխատանքները աշխարհի թանգարաններում
Մալքոլմը կենտրոնում

«Մալքոլմը կենտրոնում» (անգլ.՝ Malcolm in the Middle), ամերիկյան հեռուստասերիալ, սիթքոմ։ Առաջին անգամ եթեր է հեռարձակվել 2000 թվականի հունվարի 9-ին և տևել շուրջ վեց տարի՝ ունենալով 7 եթերաշրջան (151 էպիզոդ)։
Հեռուստասերիալը մեծ հաջողություն է վայելում քննադատների շրջանում՝ հաղթելով 1 «փիբոդի», 7 «Էմմի», 1 Գրեմմի, ինչպես նաև 7 անգամ առաջադրվում Ոսկե գլոբուս մրցանակի։


== Դերերում ==
Ֆրենկի Մյունիզ - Մալքոլմ
Ջեյն Կաչմարեկ - Լոիս
Բրայան Քրենսթոն - Հալ
Քրիստոֆեր Մաստերսոն - Ֆրենսիս
Ջասթին Բեյրֆիլդ - Ռիս
Էրիկ Պեր Սալիվան - Դյուի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը IMDb-ում
Էջը TV.com-ում Archived 2014-03-24 at the Wayback Machine.
Հովսեփ Եգոյան

Հովսեփ Եգոյան (1933, Կահիրե, Եգիպտոս), հայ գեղանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
1948-1952 թվականներին սովորել է Աշոտ Զորյանի մոտ, ապա Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտում։ Եգիպտոսում 1950 թվականին բացել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսը Հերան Անդրանիկյանի հետ միասին։ Մի շարք կոմպոզիցիաների հեղինակ է։


== Մատենագրություն ==
IIeme exposition des Peintres Armeniens d'Egypte. Le Caire, 1958, Onnig Avedissian, Peitreset Scultures Armeniens, Le Caire, 1959.


== Ծանոթագրություններ ==
Գեղարքունիք (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեղարքունիք (այլ կիրառումներ)Գեղարքունիք, Բաշքենդիջուր, Գեղարքունիջուր, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գավառագետի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռնաշղթայի Սպիտակասար լեռնագագաթից՝ 3150 մ բարձրությունից Ե Գավար քաղաքից հարավ միանում մայր գետին։ Երկարությունը 29 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 58 կմ2։ Միջին ու ստորին հոսանքներում դանդաղահոս է։ Սնումը ստորերկրյա և ձնաանձրևային է, վարարումը՝ գարնանը։ Տարեկան միջին ծախսը 0,39 մ3/վ է։ Գետահովտում կան հանքային և սառը աղբյուրների ելքեր։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։


== Ծանոթագրություններ ==
Շոտկիի երևույթ

Շոտկիի երևույթ, պինդ մարմնից էլեկտրոնների ելքի աշխատանքի փոքրացումը՝ էլեկտրոններն արագացնող արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։ Շոտկիի երևույթը դրսևորվում է ջերմաէլեկտրոնային էմիսիայի հագեցման հոսանքի աճով, մակերևութային իոնացման էներգիայի նվազմամբ (տես Իոնային էմիսիա) և ֆոաէլեկտրոնային էմիսիայի շեմի տեղաշարժմամբ դեպի մեծ երկարության ալիքների կողմը։ Այս երևույթի դասական տեսությունը մետաղների համար ստեղծել է գերմանացի գիտնական Վ․ Շոտկին (անգլ.՝ W․ Schottky) 1914 թվականին։ Որպես կանոն, արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը էլեկտրոնների ելքի աշխատանքի վրա կիսահաղորդիչների համար ավելի մեծ է, քան մետաղների համար։ Շոտկիի երևույթն օգտագործում են պինդ մարմինների մակերևույթի էլեկտրոնային որոշ հատկությունների ուսումնասիրման համար։
Օլիվիե Նտշամ

Ժյուլ Օլիվիե Նտշամ (ֆր.՝ Jules Olivier Ntcham, փետրվարի 9, 1996(1996-02-09), Լոնժյումո) ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, Իտալիայի Ջենոա ակումբի կիսապաշտպան:


== Ակումբային կարիերա ==
Նտշամը Պարի Սեն-Ժերմեն ակումբի սան է:  2010 թվականին տեղափոխվել է Հավր ակումբի ակադեմիա:
2012 թվականին տեղափոխվել է Մանչեսթեր Սիթի անգլիական ակումբ, տրանսֆերի գինը կազմել է 1 միլիոն եվրո:
2015 թվականի ամռանը նա տեղափոխվել է Ջենոա  իտալական ակումբ՝ երկու տարվա վարձակալությամբ:: Օգոստոսի 23-ին նա իր նորամուտն  է կատարել թիմի կազմում ընդդեմ Պալերմո ակումբի:


== Միջազգային կարիերա ==
Խաղացել է Ֆրանսիայի տարբեր հավաքականներում:


== Վիճակագրություն ==
2015 թվականի նոյեմբերի 26-ի տվյալներով-ի դրությամբ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Շեֆթլարն

Շեֆթլարն (գերմ.՝ Schäftlarn), համայնք Գերմանիայում՝ Բավարիա հողում։ Ենթարկվում է Վերին Բավարիա շրջանին։ Գտնվում է Մյունխենի շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 5564 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010): Զբաղեցնում է 16,71 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝  09 1 84 142:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Կաստի (այլ կիրառումներ)

Կաստի անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Կաստի - գյուղ Էստոնիայի Մյառյամաա շրջանի կազմում։
Կաստի - գյուղ Էստոնիայի Կաառմա շրջանի կազմում։
Կարա Յաղուբ

Կարա Յաղուբ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Յոզղաթի գավառում։ Գտնվում էր Գերջանիս գետի հովտում։


== Պատմություն ==
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 75 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Կարա Յաղուբն ուներ Ս. Հակոբ անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր Վահանյան անունով վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
What Lovers Do

«What Lovers Do», ամերիկյան Maroon 5 փոփ-ռոք խմբի Red Pill Blues վեցերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլը SZA-ի մասնակցությամբ։ Սինգլը թողարկվել է 2017 թվականի օգոստոսի 30-ին Interscope Records և 222 երաժշտական լեյբլների կողմից։ Երգում պարունակվում է սեմփլ շվեդ երաժիշտ ու պրոդյուսեր Neiked-ի ու բրիտանացի երգչուհի ու համահեղինակ Dyo-ի «Sexual» երգից։ Այդ երգի բոլոր հեղինակներն ընդգրկված են «What Lovers Do» երգի համահեղինակների ցանկում։
2017 թվականի օգոստոսին Ադամ Լևինը տեղադրել է տեսանյութ Snapchat-ում, որում նա առաջին անգամ պատմել է, որ խումբը ձայնագրում է համատեղ երգ SZA-ի հետ։ Օգոստոսի 26-ին հայտնի է դարձել երգի անվանումը և սինգլի շապիկը, իսկ հաջորդ օրը խումբը 16 վայրկյան տևողությունով նախնական տեսանյութ է տեղադրել իր պաշտոնական կայքում։ Սինգլը թողարկվել է 2017 թվականի օգոստոսի 30-ին։
«What Lovers Do» երգը գրված է Սի-բեմոլ մաժոր տոնայնությոմբ, րոպեում 110 հարված տեմպով։ Ակորդների հերթականությունը՝ E♯5-Gm-F-B♯-E♯,  վոկալային դիապազոնն ընդգարկում է երկու օկտավ Ֆա3-ից մինչև Ռե5:


== Երգացանկ ==


== Դիրքերը հիթ-շքերթներում ==
«What Lovers Do» երգը Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում ընդգրկվելու առաջին շաբաթում զբաղեցրել է 10-րդ հորիզոնականը, ապա բարձրացել 9-րդ հորիզոնական՝ դառնալով Maroon 5 խմբի 13-րդ և SZA-ի առաջին երգը, որ հասել է լավագույն տասնյակ:2017 թվականի սեպտեմբերին երգն ԱՄՆ-ում վաճառվել է 116000 օրինակով՝ Nielsen SoundScan-ի տվյալներով։


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման ժամանակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գնիլիցա-Պերվայա

Գնիլիցա-Պերվայա (ուկրաիներեն՝ Гнилиця Перша), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գնիլիցա-Պերվայա գյուղում բնակվում էր 589 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1622 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 363,13 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լեսկուր Ժաուլ

Լեսկուր Ժաուլ (ֆր.՝ Lescure-Jaoul), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 258 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.52 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 90 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 37 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 138 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 96-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 42։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %։ 96 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 85 անձ (51 տղամարդ և 34 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (6 տղամարդ և 5 կին)։ 42 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Աղըլկայա

Աղըլկայա, բլրաշարք Կարսի սարահարթում, այժմյան Լենինական քաղաքից հարավ-արևմուտք։ Աղըլկայի ստորոտում է անցնում Լենինական-Կարս երկաթուղին։ Բարձրությունը մոտ 1723 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելեմեդիկ

Բելեմեդիկ, լեռ Լեռնային Կիլիկիայում, Բուլղար լեռներում։ Համարում է են հանգած հրաբուխ։ Ղ․ Ալիշանը արևմտահայ տառադարձույամբ կոչել է Պելեմետիկ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտվիլ

Մարտվիլ (վրաց.՝ მარტვილი), քաղաք Վրաստանի Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի երկրամասում։ Բնակչությունը՝ ▼4099 մարդ (հունվարի 1, 2022)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Պեդյա (գյուղ, Յիգևա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պեդյա (այլ կիրառումներ)Պեդյա (էստ․՝ Pedja), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Յիգևա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Նավակում (այլ կիրառումներ)

Նավակում, կարող է վերաբերել՝

Նավակում - ֆրանսիացի նկարիչ Էդուարդ Մանեի կտավը՝ նկարված 1874 թվականին
Նավակում - ռուս նկարիչ Կոնստանտին Կորովինի կտավը՝ ստեղծված 1888 թվականին
Օվոշչնոյ (Ազովի շրջան)

Օվոշչնոյ (ռուս.՝ Овощной ), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Օբիլնենսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Աստերոիդների ցանկ (88001-88100)

Աստերոիդների ցանկ (87901-88000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (88101-88200)
 Աստերոիդների ցանկ (87901-88000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (88101-88200)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (85001)-(90000)»։ www.minorplanetcenter.net
Կլարա Հասկիլ

Կլարա Հասկիլ (ռումիներեն՝ Clara Haskil, հունվարի 7, 1895(1895-01-07)[…], Բուխարեստ, Ռումինիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 7, 1960(1960-12-07)[…], Բրյուսել, Բելգիա), ռումինա-հրեական ծագում ունեցող շվեյցարական դաշնակահարուհի։ Առավելապես հայտնի է Դոմենիկո Սկարլատիի Մոցարտի, Բեթհովենի, Շուբերտի, Շումանի դաշնամուրային ստեղծագործությունների իր կատարումներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Շտորկով (Մարկ)

Շտորկով (Մարկ) (գերմ.՝ Storkow (Mark)), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 9077 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 179,96 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 481։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 13 քաղաքային համայնքի։

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Մինաս Բժշկյան

Մինաս Մանուկի Բժշկյան (հոկտեմբերի 15, 1777(1777-10-15), Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 26, 1851(1851-11-26), Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն), հայ բանասեր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագետ, երաժշտագետ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Մինաս Բժշկյանը եղել է ուսուցիչ տեղի, ապա՝ Ղարա–Սուի (կամ՝ Ղարասուբազար, այժմ՝ Բելոգորսկ) Մխիթարյան միաբանության դպրոցներում, 1814 թվականին տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, ծավալել թատերական գործունեություն։ Գրել է «Ճեմարան գիտելեաց» (1815), «Պատմութիուն Պոնտոսի, որ է Սեաու ծով» (1819), «Քերականութիւն ռուսերեն–հայերեն» (1828) աշխատությունները։ «Ճանապարհորդութիւն ի Լեհաստան» (1830) ուղեգրության մեջ ի մի է բերել պատմիչների թողած տեղեկությունները Անի քաղաքի և դեպի Լեհաստան (1062 և 1239 թվականերին) տեղի ունեցած գաղթերի մասին, օգտագործել Անիի և Շիրակի մի շարք պատմական հուշարձանների արձանագրությունները, հնագիտական, ազգագրական տեղեկություններ է հաղորդել XIX դարից Լեհաստանի, Ռումինիայի, Բուլղարիայի և Ուկրաինայի հայաբնակ վայրերի, հայերի կենցաղի, ազգային սովորույթների, դատավարության, եկեղեցական բարքերի, վանքերի և այլ հուշարձանների մասին։ Մինաս Բժշկյան գիտական հետաքրքրությունների շրջանակներում են եղել նաև ազգային երգարվեստի, միջնադարյան խազագրերի և հայկական ձայնագրության նոր համակարգի խնդիրները։ Լինելով երաժշտագետ Հ. Լիմոնջյանի ժամանակակիցը՝ Բժշկյան տեղեկություններ է արձանագրել նրա կյանքի և գործունեության մասին, նրա խորհրդով և օգնությամբ նոթեր շարադրել հայ երաժշտության վերաբերյալ։ Ունի երաժշտագիտական անտիպ մի աշխատություն՝ «Երաժշտութիւն, որ է համառօտ տեղեկութիւն երաժշտական սկզբանց և ելևէջութեանց եղանակաց և նշանազրաց խազից» (1815)։


== Գրականություն ==
Տայան Ղ., Հայ արդի ձայնագրությունը և Մինաս Բժշկեան, «Գեղունի», 1927։
Բդոյան Վ., Հայ ազգագրություն, Երևան, 1974։
Ջահուկյան Գ., Գրաբարի քերականության պատմություն (16-19-րդ դարեր), Երևան, 1974։


== Ծանոթագրություններ ==
Չելլարա

Չելլարա (իտալերեն՝ Cellara), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 527 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 105 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87050։ Հեռախոսային կոդը՝ 00984։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Սեբաստիանը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի վերջին կիրակի օրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոց

Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոց (ֆարսի՝ دژ شاپورخواست‎‎ Դեզ-է Շափուր խոասթ), ամրոց է համանուն բլրի վրա՝ Խորամաբադ քաղաքում՝ Իրանի Լոռեսթան նահանգի շրջանային կենտրոնում: Այս հսկայական շինությունը կառուցել են Սասանյանների իշխանության օրոք (224-651 թթ.): Խորամաբադ գետը, հոսելով ամրոցի բլրի արևելյան և հարավարևմտյան մասերով, նրա համար բնական պաշտպանական միջոց է հանդիսանում: Այսօր բլրի արևմտյան և հյուսիսային մասերը բնակեցված են:


=== Պատմություն ===
Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոցը Սասանյանների օրոք կառուցված կարևորագույն շինություններից մեկն է: Նախկինում՝ 1800 տարի շարունակ, տարբեր անվանումներ է ունեցել, որոնցից են Շափուր-Խասթ կամ Սաբր-Խասթ ամրոց, Դեզբազ, Խորամաբադի ամրոց և այլն: Ամրոցը գտնվում է Խորամաբադի կենտրոնում: Փահլավիների արքայատոհմի օրոք այն օգտագործել են որպես բանտ՝ մինչև 1968 թվականը, երբ այնուհետև այն վերածվեց թանգարանային համալիրի:


=== Ճարտարապետական հատակագիծ ===

Ներկայումս ամրոցի հիմքերի չափը մոտավորապես 300×400 մ է, բարձրությունը՝ բլուրը ներառյալ, 40 մ է: Տարածքը կազմում է 5300 մ², պարագիծը՝ 2860 մ, ամենաբարձր պատն ունի 22.5 մ բարձրություն: Տարածքը բաժանվում է չորս մեծ սրահների՝ հարակից սենյակներով և միջանցքներով: Բոլոր սենյակները գոտևորում են երկու բակ հետևյալ չափերով՝ առաջին բակի չափերն են՝ 31x22.5 մ, երկրորդինը՝ 29×21մ: Ի սկզբանե ամրոցն ունեցել է 12 աշտարակ, սակայն այսօր դրանցից կանգուն են միայն 8-ը: Շինության մուտքը հյուսիսից է:
Ամրոցի ջրհորը գտնվում է առաջին այգու ետնամասում և ունի 40 մ խորություն: Ջրհորի բնամասը փորված է ժայռի մեջ՝ Գոլեսթանի աղբյուրին հասնելու համար: Մինչ օրս, սակայն, ջրհորը չեն օգտագործում: Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոցի կառուցման համար օգտագործվել են աղյուս, մետաղ, փայտ և կրաշաղախ:
Այժմ Իրանի Մշակութային կազմակերպության պաշտպանության ներքո է:


== Ծանոթագրություններ ==
Կանև

Կանև (ուկրաիներեն՝ Канів), քաղաք Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Կանևի քաղաքային խորհրդում, մարզային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռոդեն։
2012 թվականի տվյալներով Կանև քաղաքում բնակվում էր 25 716 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17,42 կմ²։


== Անվանում ==
Հայտնի է 12-րդ դարից։ Անվանումն առաջացել է Ка́н կամ Ка́нь անձնանունից, որին ավելացվել է պատկանելիություն ցույց տվող ֊ев վերջածանցը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ունամեցա

Ունամեցա (էստ․՝ Unametsa), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Տառվաստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վերներ Հանս Ֆրիդրիխ Աբրահամսոն

Վերներ Հանս Ֆրիդրիխ Աբրահամսոն (դան․՝ Werner Hans Frederik Abrahamson, ապրիլի 10, 1744(1744-04-10), Շլեզվիգ, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա - սեպտեմբերի 22, 1812(1812-09-22), Կոպենհագեն, Դանիա), դանիացի գրող և հնագետ։
Վերներ Հանս Ֆրիդրիխ Աբրահամսոնը հայտնի է իր «Udwaigte danske Viser fra Middelalderen» դանիական ազգային երգերի ժողովածուով։
Նրա որդին՝ Իոսիֆ Նիկոլայ Վենիամինը, Ֆրանսիայում սովորել է Bell և Lancaster փոխադարձ ուսուցման եղանակը և Դանիայի տարրական դպրոցներում ստեղծել նոր գրական ուղղություն՝ «փոխադարձ ուսուցում»։


== Ծանոթագրություններ ==
Կառավարվող արկեր

Կառավարվող արկեր, անօդաչու թռչող ապարատներ՝ հանդերձված մարտական լիցքով և թռիչքի կառավարման սարքերով։ Կառավարվող արկերը բաժանվում են 4 դասի. 

«երկիր-երկիր» - բալիստիկ հրթիռներ և ինքնաթիռ-արկեր՝ մի քանի տասնյակից մինչև մի քանի հազար կմ թռիչքի հեռավորությամբ, նախատեսված են վերգետնյա օբյեկտներ խոցելու համար,
«երկիր-օդ» - զենիթային ռեակտիվ արկեր՝ օդային օբյեկտներ խոցելու համար,
«օդ-օդ» - ռեակտիվ արկեր՝ ինքնաթիռից օդային օբյեկտներ խոցելու համար,
«օդ-երկիր» - ինքնաթիռ-արկեր, տորպեդներ, ռումբեր՝ ինքնաթիռից վերգետնյա օբյեկտներ խոցելու համար։


== Պատկերասրահ ==
(21721) Ֆեյնիք

(21721) Ֆեյնիք, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(21721) Ֆեյնիք աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ժողովածու (1397)

Ժողովածու (1397), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է։ Ձեռագիրը գրվել է 1735-1737 թվականներին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16․8×10․5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 463 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 455բ-458ա։


== Բովանդակություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Դևիցա (Դոնի վերին վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դևիցա (այլ կիրառումներ)Դևիցա (ռուս.՝ Девица), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Դոն գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը մոտ 89 կմ է,ավազանի տարածքը 1520 կմ2 է։ ։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Իբիրապիտանգա

Իբիրապիտանգա (պորտ.՝ Ibirapitanga), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա նահանգի հարավային մարզում։ Մտնում է Իլեուս Իտաբունա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 18 817 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 470,264 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 40,0 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1961 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 49 430 365,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2 427,82 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,601 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Լա Բեզաս

Լա Բեզաս (ֆր.՝ La Besace), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 122 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.97 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 80 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 73 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 52-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,2 %։ 52 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 46 անձ (27 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (5 տղամարդ և 1 կին)։ 21 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Այն պահից, երբ դուք հեռացաք

«Այն պահից, երբ դուք հեռացաք» (անգլ.՝ Since You Went Away), ռեժիսոր Ջոն Քրոմվելի՝ 1940-ական թվականների առավել նշանակալից ռազմական կինոֆիլմերից մեկը։ Գլխավոր դերում խաղացել է Կլոդետ Կոլբերը։ «Այն պահից, երբ դու հեռացար. զինվորի նամակն իր կնոջը» վեպի էկրանավորումը` Մարգարետ Բիլլի Ուայլդերի։
Գրեթե երեք ժամ ձգվող ֆիլմի սյուժեն պտտվում է ամերիկյան սովորական ընտանիքի և նրա տանտիրուհու՝ տիկին Հիլթոնի շուրջը։ Վերջինիս ամուսինը՝ Թիմը, գնացել է պատերազմ։ Ինչպես նշել են կինոքննադատները, առավել անսպասելի և հետաքրքիր լուծումը ֆիլմի պրոդյուսեր Դեյվիդ Սելզնիկի՝ սիրեկանների դերասաններ Ջենիֆեր Ջոնսի և Ռոբերտ Ուոքերի ընտրությունն է եղել, ովքեր այդ ժամանակ օրինական ամուսիններ էին։
Ֆիլմն «Օսկար» մրցանակաբաշխության է ներկայացվել ինը անվանակարգերում. «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն դերասանուհի» (Կլոդետ Կոլբեր), «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» (Մոնտի Վուլի), «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» (Ջենիֆեր Ջոնս), «Լավագույն երաժշտություն» (Մաքս Սթայներ),՝ «Լավագույն օպերատորական աշխատանք» (Ստենլի Կորտես, Լի Գարմս), «Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ», «Լավագույն բեմադրող նկարիչ» (Մարկ-Լի Կիրկ, Վիկտոր Ա. Գանջելին) և «Լավագույն մոնտաժ», բայց շահել է միայն մեկ արձանիկ՝ Մաքս Սթայների լավագույն երաժշտության համար։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ական թվականներին ամերիկյան փոքրիկ քաղաքում։ Մինչ ամուսինը՝ Թիմը, իր երկրի խաղաղության համար կռվում էր ռազմաճակատում, տիկին Էնն Հիլթոնը (Կլոդետ Կոլբեր) զբաղված էր հանկարծակի իր գլխին թափված կենցաղային խնդիրներով։ Որպեսզի տանը դատարկ մահճակալ չմնա, նա վերցնում է կենվոր գնդապետ Վիլյամ Սմոլեթին (Մոնտի Վուլի)։ Ընտանեկան բյուջեն խիստ սահմանափակ է, շատ մթերքներ չէին բավարարում։ Տիկին Հիլթոնի համար այդ ամենը աննշան մանրուքներ են թվում, երբ նա տեղեկանում է, որ իր դուստեր Ջեյնի (Ջենիֆեր Ջոնս) և գնդապետի թոռան՝ Վիլյամի (Ռոբերտ Ուոքեր) միջև սիրավեպ է սկսվել։


== Դերերում ==


== Քննադատություն ==
Ֆիլմը տարբեր արձագանքներ է ստացել համաշխարհային կինոքննադատների կողմից։ Նրանց մեծամասնությունը նշել է  չափազանց գերզգայությունն ու անիրական սյուժեն, որ հատուկ է ֆիլմին։

«Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սենտիմենտալ քարոզչություն»՝ Բոբ Բլում, Journal and Courier:
«Աստեղային դերասանական կազմով ստեղծված ռազմական  հրաշալի դրամա»՝ Քեն Հանկե, Mountain Xpress:
«Ես փայփայել եմ այդ երեք ժամերը, որ տևում էր ֆիլմը, քանի որ դրանք ինձ ժամանակ են տվել, որպեսզի հասկանամ բոլոր կերպարներին և, հնարավոր է, նույնիսկ սիրեմ նրանց»՝ Մայքլ Վ. Ֆիլիպս–կրտսեր, Goatdog Movies:


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Դորիս Միլբերգ World War II on the Big Screen: 450+ Films, 1938-2008. — McFarland, 2010.
(5703) Հևելիուս

(5703) Հևելիուս (անգլ.՝ Hevelius), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի նոյեմբերի 15-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,584209 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1332 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0352 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1517,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237253 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,26° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5703) Հևելիուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գուրգեն Գումեդին

Գուրգեն Խորենի Մելիք-Դադայան (նոյեմբերի 20, 1902(1902-11-20), Գորիս, Հայաստան - 1938), առավել հայտնի որպես Գուրգեն Գումեդին, հայ կոմերիտական, կուսակցական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ (1919)։
1911-1917 թվականներին սովորել է Շուշիի ռեալական դպրոցում։ Վաղ հասակից հարել է հեղափոխական շարժումներին՝ պրոպագանդիստական ագիտացիոն աշխատանք տարել Գորիսի երիտասարդության շրջանում։ Մասնակցել է Արևելքի ժողովուրդների I (1920) և ՀամԼԿԵՄ 3-րդ (1920) համագումարներին։ Աշխատել է որպես Զանգեզուրի (1920), Ջիվանշիրի (Ադրբեջանական ԽՍՀ, 1921), Դիլիջանի (1923) գավառների ԼԿԵՄ կոմիտեների քարտուղար։ 1924-1926 թվականներին եղել է ԼԿԵՄ Կենտկոմի, 1926-1928 թվականներին՝ ԼԿԵՄ Անդրերկոմի քարտուղար։ 1928-1930 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոմունիստական ակադեմիայում։ 1930 թվականին՝ ՀԿԿ Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Կիրովական) օկրուգկոմի քարտուղար։ 1936-1937 թվականներին աշխատել է որպես ՀԽՍՀ հողագործության ժողկոմ։ Ընտրվել է կուսակցության Անդրերկրկոմի, ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի, ՀամԼԿԵՄ Կենտկոմի, Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմի անդամ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մելիք-Դադայան (Գումեդին) Գուրգեն Խորենի
Էլդար Մանսուրով

Էլդար Բահրամ ողլի Մանսուրով (ադրբ.՝ Mansurov Eldar Bəhram oğlu, փետրվարի 28, 1952(1952-02-28), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2012)։


== Կենսագրություն ==
Էլդար Մանսուրովը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 28-ին Բաքվում - Իչարի Շահարում երաժիշտի ընտանիքում։ 1968-1972 թվականներին սովորել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական միջնակարգ դպրոցի դաշնամուրային դասարանում։ 1974-1979 թվականներին սովորել է Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիայի (ներկա. Բաքվի երաժշտական ակադեմիա) կոմպոզիտորական ֆակուլտետում `պրոֆեսոր Ջովդեթ Հաջիևի դասարանում։ Էլդար Մանսուրովը ռոք օպերայի՝ «Յոթ գեղեցկուհի»-ի, ռոք բալետների՝ «Կլեոպատրա» և «Օլիմպ»-ի, 5 սիմֆոնիաների, սիմֆոնիկ մուղամի՝ «Մահուր հինդի»-ի և մի քանի խմբերգային ստեղծագործությունների հեղինակն է։ Նա կազմել է մի շարք երաժշտությունները ֆիլմերի և կատարումների համար։ Նա հեղինակ է ավելի քան 3000 երգ և գործիքային երաժշտություն։


== Գործունեություն ==
1881 թ. - ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ;
1990 թ. - Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության անդամ;
1990 թ. - Ադրբեջանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ;
2005 թ. - Ադրբեջանի Հանրապետության Արվեստի վաստակավոր գործիչ;
2012 թ. - Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ;
2012 թվականի փետրվարի 21-ից - Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի անձնական կենսաթոշակառու;
2007-2012 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի կոմպոզիտորների միության քարտուղար։


== Տես նաև ==
Աղաբաջի Ռզաևա
Աֆրասիաբ Բադալբեկլի
Հաջի Խանմամեդով
Ջովդեթ Հաջիև
Ռաուֆ Հաջիև


== Ծանոթագրություններ ==
Առաջին Հայք (աշխատություն)

Առաջին Հայք (լատ.՝ Armenia Prima), հռոմեական պրովինցիա, որը կազմվեց Թեոդոս I Մեծ կայսեր ժամանակ՝ 378–386 թվականների միջև։


== Պատմություն ==
Ընդգրկում էր Փոքր Հայքի հյուսիսային մասը՝ Գայլ գետի (Լյուկոս) վերին և միջին հոսանքի շրջանները և Հալիս գետի վերին հոսանքը։ Կենտրոնն էր Սեբաստիա քաղաքը։ Մյուս քաղաքներից էին Կողոնիան, Նիկոպոլիսը, Սատաղը, Սեբաստուպոլիսը և Վերիսան։ Ամրոցներից հայտնի էին Ուղեռ բերդը, Եղեգառիճը, Դաստեյրան (Դաստարակ) և Դասկուսան։ Հուստինիանոս I 536 թվականի օրենսդրությունից հետո Առաջին Հայք էր անվանվում շատ ավելի ընդարձակ երկրամաս։ Նախկին Առաջին Հայքի պրովինցիայից նոր վարչական միավորի մեջ մտան միայն Գայլ գետի վերին և միջին հոսանքի հովիտը և Հալիս գետի ակունքների շրջանը։ Առաջին Հայքում ընդգրկվեց նախկին Ներքին Հայքը (Armenia Interor) կամ Բարձր Հայքը և Պոնտոսի հիմնական մասը՝ Պողեմոնյան Պոնտոսը և Կապադովկիական Պոնտոսը, ներառյալ Խաղտիքը (Ճանիվը)՝ մինչև Ճորոխի գետաբերանը։ Առաջին Հայքի նոր տարածքում կար 7 քաղաք, կենտրոնն էր Հուստինիանուպոլիսը [այսպես կոչվեց Ծումինան (Չրմեսը), այժմ՝ Ճիմին գյուղ], այստեղ էր նստում կառավարիչը՝ պրոկոնսուլը, որ սովորաբար նշանակվում էր հայ նախարարներից։ Մյուս քաղաքներն էին՝ Թեոդոսուպոլիսը (Կարին), Սատաղը, Նիկոպոլիսը, Կողոնիան, Տրապիզոնը և Կերասունտը (Փառնակիա)։ Առաջին Հայքում էր Պավլիկյանների կենտրոնը (8-9-րդ դարեր)՝ Տևրիկե քաղաքը (այժմ՝ Դիվրիգ) և Արաբկիր ավանը։ Առաջին Հայքի նոր տարածքը 8-րդ դարում կորցրեց իր արևելյան գավառները՝ Կարինը, Դերջանը, Սանանաղին, որոնք նվաճեցին արաբները, և Թեոդոսուպոլիս քաղաքը դարձավ Հայաստանում արաբների ռազմական կենտրոնը։ Այնուհետև Առաջին Հայքը Բյուզանդիայի թիկունքը պաշտպանող երկիր էր և ուներ ուժեղ պաշտպանական կետեր արաբա–բյուզանդական սահմանագծի վրա։
Նեգատոր հայց

Նեգատոր հայց (լատ․ negatorius — մերժողական, ժխտողական), քաղաքացիական դատավարությունում գույքի տնօրինման և օգտագործման իրավունքի խախտումը վերացնելու սեփականատիրոջ հայցային պահանջը։ Նեգատոր հայցով դատարան դիմած քաղաքացին տիրապետման իրավունքը պահպանում է, բայց զրկվում է գույքն իր ցանկությամբ օգտագործելու կամ տնօրինելու հնարավորությունից։ Նեգատոր հայցի դեպքում իրավախախտման պրոցեսը ոչ թե ավարտվել, այլ շարունակվում է։ Ըստ որում մեղքի առկայությունը իրավախախտողի գործողություններում պարտադիր չէ։ Նեգատոր հայցի համար վաղեմություն չի կիրառվում։ Այն բավարարելու դեպքում ժողդատարանն իր որոշմամբ իրավախախտում կատարած անձին պարտավորեցնում է դադարեցնել կամ վերացնել իրավախախտումը, ինչպես նաև հատուցել իրավախախտման հետևանքով պատճառած վնասները։
Սատանա (այլ կիրառումներ)

Սատանա, կարող է վերաբերել՝

Սատանա - կերպար, որը հանդիպում է արբրահամական կրոնների տեքստերում
Սատանա - Վիկտոր Արիստովի հոգեբանական թրիլլերը, որի պրիմերան եղել է 1991 թվականին