Գիգա Լորթքիփանիձե

Գիգա Դավիթի Լորթքիփանիձե (վրաց.՝ გიგა ლორთქიფანიძე, հոկտեմբերի 19, 1927(1927-10-19), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 13, 2013(2013-06-13), Թբիլիսի, Վրաստան), կինոյի և թատրոնի վրացի ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1979)։


== Կենսագրություն ==
Գիգա Լորթքիփանիձեն ծնվել է 1927 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի)։ 1950 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Թատերական արվեստի պետական ինստիտուտը (Ալեքսեյ Պոպովի կուրս)։
Որպես ռեժիսոր արխատել է Վիլնյուսի ռուսական թատրոնում, Գորիի Գ. Էրիսթավիի անվան թատրոնում։
1952-1954 և 1956-1963 թվականներին եղել է Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան թատրոնի ռեժիսոր, 1964-1967 թվականներին՝ տնօրեն և գլխավոր ռեժիսոր, 1976-1980 թվականներին՝ գեղարվեստական ղեկավար։
1954-1956 թվականներին եղել է Քութայիսի Լ. Մեսխիշվիլու անվան թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր, իսկ 1963-1964 և 1971-1973 թվականներին՝ Թբիլիսիի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր և գեղարվեստական ղեկավար։
1967-1976 թվականներին Գիգա Լորթքիփանիձեն եղել է Ռուսթավի դրամատիկական թատրոնի կազմակերպիչը, տնօրենը և գլխավոր ռեժիսորը, իսկ 1985 թվականից՝ Թբիլիսիի Վ. Աբաշիձեի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։
Գիգա Լորթքիփանիձեն ներկայացումներ է բեմադրել նաև Մոսկվայի «Սովրեմեննիկ», Մալայա Բրոնայայի և Պատանի հանդիսատեսի թատրոններում, ինչպես նաև Թբիլիսիի Թբիլիսիի Զ. Փալիաշվիլու անվան օպերայի և բալետի թատրոնում, Թբիլիսիի Նոդար Դումբաձեի անվան մանկական պետական թատրոնում։ Լորթքիփանիձեն է կազմակերպել Թբիլիսիի կրկեսի թատերախումբը։
Քառորդ դար Գիգա Լորթքիփանիձեն եղել է Վրաստանի թատերական գործիչների միության նախագահ։ Եղել է Թատերական միությունների միջազգային կոնֆեդերացիայի փոխնախագահ։
Գիգա Լորթքիփանիձեն մահացել է 2013 թվականի հունիսի 13-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Թբիլիսիի Դիդուբեի պանթեոնում։


== Բեմադրություններ ==


=== Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան թատրոն ===
1952 - «Վերադարձ», Սերգո Կլդիաշվիլի
1952 - «Հյուրանոցի տիրուհին», Կառլո Գոլդոնի
1953 - «Անդունդի եզրին», Վ. Գեբեսկիրի
1954 - «Կենդանի դիմանկար», Ագուստին Մորետո-ի-Կավանյա
1957 - «Էսկադրայի վախճանը», Ալեքսանդր Կորնեյչուկ
1958 - «Արշավանք», Լեոնիդ Լեոնով
1958 - «Մարինե», Մարիկա Բարաթաշվիլի (Լ. Շատբերաշվիլու հետ համատեղ)
1959 - «Ամերիկյան ողբերգություն», ըստ Թեոդոր Դրայզերի
1960 - «Ես, տատիկը, Իլիկոն և Իլարիոնը», Նոդար Դումբաձե և Գիգա Լորթքիփանիձե
1960 - «Կոլխիդայի արշալույսը», Կոնստանտինե Լորթքիփանիձե
1961 - «Աֆրոդիտեի կղզին», Ալեքսիս Պարնիս
1961 - «Ֆուտբոլիստներ», ըստ Լեոնիդ Զորինի
1962 - «Ես տեսնում եմ արևը», Նոդար Դումբաձե և Գիգա Լորթքիփանիձե


=== Քութայիսի Լ. Մեսխիշվիլու անվան թատրոն ===
1955 - «Տարիել Գոոլուա», Լեո Քիաչելի
1955 - «Յարովայի սերը», Կոնստանտին Տրենյով
1956 - «Օթելլո», Վիլյամ Շեքսպիր


=== Թբիլիսիի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոն ===
«Մարդն աստղից», Կ. Վետլինգեր
«Մենակ, առանց հրեշտակների», Լեոնիդ Ժուխովիցկի
«Կոմանդորի քայլերը», Վադիմ Կորոստիլյով
«Մի՛ վախեցիր, մայրիկ», ըստ Նոդար Դումբաձեի
«Այս սիրելի, հին տունը», Ալեքսեյ Արբուզով
«Եկամտաբեր պաշտոն», Ալեքսանդր Օստրովսկի


=== Ռուսթավի դրամատիկական թատրոն ===
«Սիրանո դը Բերժերակ», Էդմոն Ռոստան
«Հարյուր տարի անց սոճիների պուրակում», Վադիմ Կորոստիլյով
«Հատակում», Մաքսիմ Գորկի
«Մեղադրական եզրակացություն», Նոդար Դումբաձե
«Միայնության տոն», Վադիմ Կորոստիլյով


=== Մոսկվայի «Սովրեմեննիկ» թատրոն ===
1962 - «Հինգերորդ շարասյուն», ըստ Էռնեստ Հեմինգուեյի


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===
1977 – «Դաթա Թութաշխիա» (Գիզո Գաբեսկիրիայի հետ համատեղ)
1979 – «Մեր հայրերի հողը» (Գիուլի Ճոխոնելիձեի հետ համատեղ)
1980 – «Բարև բոլորին» (Ամիրան Դարսավելիձեի հետ համատեղ)
1983 – «Երդմնագիր» (Ամիրան Դարսավելիձեի հետ համատեղ)
1985 – «Մի փոքր քաղաքում»
1990 – «Սպիտակ դրոշներ»
1991 – «Պրեմիերա»
1997 – «Գիշերային զանգեր»
2003 – «Աստված, ինչի՞ համար»


=== Սցենարիստ ===
1959 – «Դեպք ամբարտակի վրա» (Լևան Խոտիվարիի հետ համատեղ)
1985 – «Մի փոքր քաղաքում» (Ալեքսանդր Չխեիձեի հետ համատեղ)
1990 – «Սպիտակ դրոշներ» (Նոդար Դումբաձեի հետ համատեղ)
1991 – «Պրեմիերա»
1997 – «Գիշերային զանգեր»
2003 – «Աստված, ինչի՞ համար»


== Ճանաչում և պարգևներ ==
Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)
Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1970)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1979)
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1981) – «Դաթա Թութաշխիա» (1977) բազմասերիանոց ֆիլմի համար
Վրացական ԽՍՀ Կ. Մարջանիշվիլու անվան պետական մրցանակ (1977)
Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ
Պատվո շքանշան (1996)
Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի (1996)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գիգա Լորթքիփանիձեն Internet Movie Database կայքում
Գիգա Լորթքիփանիձեն kino-teatr.ru կայքում
Григорий Давидович Лордкипанидзе // Энциклопедия кино