Ժան դը Լաֆոնտեն

Ժան դը Լա Ֆոնտեն (ֆր.՝  Jean de La Fontaine, հուլիսի 8, 1621(1621-07-08)[…], Շատո Տյերի, Ֆրանսիայի թագավորություն - ապրիլի 13, 1695(1695-04-13)[…], Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն), ֆրանսիացի հռչակավոր առակագիր, բանաստեղծ։ Նա 17-րդ դարի ամենաընթերցված բանաստեղծն էր: Առաջին հերթին հայտնի էր իր առակներով, որոնք ողջ Եվրոպայի առակագիրների համար օրինակ հանդիսացան, իսկ Ֆրանսիայում նոր տարբերակների և բարբառային առակագրության սկիզբ դրեցին։ Ըստ Ֆլոբերի, մինչև Վիկտոր Հյուգոն, նա միակ բանաստեղծն էր, որ հասկանում էր և տիրապետում ֆրանսերեն լեզվի հյուսվածքին։
Լաֆոնտենի առակների 1644 թվականին հրատարակված ժողովածուն եկեղեցին 1703 թվականին ներառել է արգելված գրքերի ցանկում (արգելքը գործել է մինչև 1948 թվականը)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել ու հասակ է առել մեծահարուստ բուրժուայի ընտանիքում։ Ծնողների կամքին ենթարկվելով՝ սկսել է աստվածաբանություն ուսումնասիրել, սակայն որոշ ժամանակ անց թողել է և անցել իրավունքի ուսումնասիրմանը։ Դարձել է իրավաբան, բայց նրան անդիմադրելիորեն ձգել, հրապուրել է գրականությունը։ Սերտ կապեր է հաստատել Լյուդովիկոս XIV-ի ազդեցիկ նախարար Ֆուկեի հետ, որի անկումից հետո ժամանակ է անցկացրել բարձրաստիճան ազնվականների պալատներում՝ հաճախելով դրանց սալոններում կազմակերպվող հավաքույթներին (քսան տարի՝ համարյա մինչև իր մահը, անց է կացրել մադամ դը Շամպլիերիի պալատում)։
1684 թվականին ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ, մասնակցել է «հների ու նորերի վեճին» (Querelle des Anciens et des Modernes), հանդես եկել որպես «հների» կողմնակից։


== Ստեղծագործություններ ==
Լաֆոնտենը գրել է հեքիաթներ, պատմվածքներ, թատերախաղեր, բայց նրան փառք ու հռչակ են բերել իր առակները, որոնց նյութը հիմնականում վերցրել է Եզոպոսից, վարպետորեն ու մեծ արվեստով մշակել, վերակառուցել, մեծ մասամբ դարձրել չափածո, կիրառել բազում հետաքրքիր ոճաձևեր, հաղորդել հոգեբանական խորություն, կերտել ուշագրավ կերպարներ և իրավիճակներ։ Նրա առակները թարգմանվել են աշխարհի բոլոր զարգացած ժողովուրդների լեզուներով, բազմիցս հրատարակվել ու վերահրատարակվել են։


== Ժան դը Լաֆոնտենը հայերեն ==
Առակներ եւ յուշեր ու նիշեր, Իսթանպուլ, Ա. հ., 1949, 176 էջ։ Թարգմ.՝ Տիրան Անդրեասյան։


== Երկեր ==
L’Eunuque (1654), կատակերգություն
Adonis (1658, առաջին անգամ հրատարակվել է 1669 թվականին)
Les Rieurs du Beau-Richard (1659)
Élégie aux nymphes de Vaux (1660)
Ode au roi (1663), առակների ժողովածու
Contes (1665, 1666, 1671, 1674), հեքիաթների ժողովածու
Fables (1668, 1678, 1693), առակների ժողովածու
Les Amours de Psyché et de Cupidon (1669)
Recueil de poésies chrétiennes et diverses (1671)
Poème de la captivité de saint Malc (1673)
Daphné (1674)
Poème du Quinquina (1682)
Ouvrages de prose et de poésie (1685), ժողովածու
Astrée (1691), թատերախաղ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Jasinski R. La Fontaine et le premier recueil des Fables. — P.: Nizet. — 1966.
Collinet J.-P. Le Monde littéraire de La Fontaine. — Grenoble: Presses universitaires de Grenoble. — 1970.
Dandrey P. La Fabrique des Fables. — P.: Klincksieck. — 1992.
Duchêne R. Jean de La Fontaine. — P.: Fayard. — 1990.
Bury E. L’esthétique de La Fontaine. — P.: Sedes. — 1995.
Венгерова З. А. (1890–1907)։ «Лафонтен, Жан»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
Лукасик В. Ю. Жан де Лафонтен // История зарубежной литературы XVII века. — М.: Высшая школа. — 2005. С. 170—183.


== Արտաքին հղումներ ==

Ժան դը Լաֆոնտենի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
«La Fontaine»  – via Project Gutenberg  free, available formats : html, epub, kindle, text.
Լաֆոնտենի թանգարանը Շատո Տիերիում, Ֆրանսիա
(Ֆրանսերեն) Extensive information and works online Archived 2011-07-12 at the Wayback Machine.
(Ֆրանսերեն) Կենսագրությունը և առակները
Jean de La Fontaine at Waddesdon Manor