Սյուզան Ֆրեկելտոն

Սյուզան Ֆրեկելտոն (անգլ.՝ Susan Stuart Goodrich Frackelton, հունիսի 5, 1848(1848-06-05) կամ 1848[…], Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ - ապրիլի 14, 1932(1932-04-14) կամ 1932[…], Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ, ով մասնագիտացել է խեցեգործական նկարչության մեջ։ Եղել է ԱՄՆ-ի «Արվեստների ու արհեստների շարժման» ղեկավար, «Tried by Fire» (Փորձություն) ճենապակյա իրերի զարդագործերի ամենահայտնի ձեռնարկի հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Սյուզան Ստյուարտ Գուդրիչը ծնվել է 1848 թվականին Վիսկոնսին նահանգի Միլուոքի քաղաքում Էդվին Հ. Գուդրիչի և Մարի Ս. Գուդվիչի ընտանիքում։ Սովորել է Միլուոքիի և Նյու Յորքի մասնավոր դպրոցներում։
1869 թվականի հուլիսի 19-ին ամուսնացել է Ռիչարդ Ֆրեկելտոնի հետ, ով ծնվել էր Լոնդոնում, սակայն 1857 թվականին գաղթել էր ԱՄՆ։ Նրանք ապրել են Միլուոքիում, որտեղ էլ հասակ են առել նրանց երեք որդիներն ու դուստրը։ Ամուսինը կորցրել է իր հաջողակ բիզնեսը, սակայն Սյուզանի գործունեության շնորհիվ ընտանիքի ֆինանսական հարցերը կարգավորվել են։ Ընտանիքին աջակցելու անկարողության, ինչպես նաև դաժան և անմարդկային վերաբերմունքի համար Սյուզանն ամուսնալուծվել է։ 1899 թվականին նրանք արդեն ունեցել են երկու չափահաս որդի (երեքից մեկը մահացել էր) և 11 տարեկան դուստր։ Ռիչարդ Ֆրեկելտոնը մահացել է 1907 թվականին։ 1920 թվականին Սյուզանն ապրել է Իլինոյս նահանգի Չիկագո քաղաքում, երեք ամիս արձակուրդն անց է կացրել Հայիթիում։ Եղել է «Ամերիկյան հեղափոխության դուստրեր» և Չիկագոյի կանանց ակումբի անդամ։


== Մահ ==
Մահացել է 1932 թվականի ապրիլի 14-ին Իլինոյիս նահանգի Քենիլուրֆի իր տանը։ Թաղված է Միլուոքիի «Անտառային գերեզմանատանը» (Forest Home Cemetery):


== Գործունեություն ==
Միլուոքիում Սյուզանը Հենրի Վայնդենի մոտ սովորել է լանդշաֆտային նկարչություն։ Պատրաստել է զամբյուղներ, ժանյակներ, ոսկեղեն։ Նախքան 1876 թվականին խեցեգործության վրա կենտրոնանալը, աշխատել է կաշվով, փորագրված փայտով, գործված և ներկված կտորով, մետաղով։ Մեծ լսարանների առջև հանդես է եկել դասախոսություններով։
1883 թվականին ստեղծել է «Frackelton China» և «Decorating Works» ընկերությունները, որտեղ հաջողությամբ իրականացրել է ճենապակյա իրերի արտադրություն, միաժամանակ՝ Միլուոքիի կենտրոնում նկարչության դասեր է տվել։ «Ֆրեկելտոն չոր գույները» արտոնագրել է 1894 թվականին։ Ֆրեկելտոնը նախագծել և արտոնագրել է տնային հնոցասարք։ Նա ստեղծել է հատուկ ոճի «խեցեղենի արվեստ», որը կոչվում է Ֆրեկելտոնի «կապույտ և գորշ»՝ գորշ փայլով կապույտ ներկված իր։ Ֆրեկելտոնի յուրաքանչյուր ապրանքի հակառակ կողմում նկարված է նրա "SF" նշանը։

		
		
1892 թվականին Ֆրեկելտոնը հիմնադրել է Հանքային նկարիչների ազգային լիգան, որտեղ ներառված էին Ադելաիդ Ռոբինյոն և Մերի Չեյս Պերին։ Ֆրեկելտոնը եղել է պրոֆեսիոնալ նկարիչների տեղական ընկերակցության նախագահը, որը միավորվել է Միլուոքիի արվեստի ինստիտուտին, այնուհետև՝ Միլուոքիի արվեստի թանգարանին, ինչպես նաև նախագահել է Վիսկոնսինի արվեստի դպրոցը։ 1893 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսին ներկայացրել է իր կերամիկական աշխատանքները և արժանացել 9 մրցանակների։ 1880-1890-ական թվականներին Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում արժանացել է մեդալների։ Իտալիայի թագուհի Մարգարիտա Սավոյը նամակով շնորհավորել է նրան աշխատանքների համար և նրա աշխատանքներից ընդգրկել իր պալատի ցուցադրությունում։
1899 թվականին կերամիկական համատեղ աշխատանքներ է իրականացրել Ջորջ Էդգար Օհրի հետ։ 1900 թվականի Փարիզի ցուցահանդեսում ներկայացրել է իր դելֆտյան ճենապակե գործերը։ Սյուզան Ֆրեկելտոնի աշխատանքները գտնվում են Վիսկոնսինի պատմական ընկերությունում, Միլուոքիի հանրային թանգարանում, Միլուոքիի համայնքային պատմական ընկերությունում և Sinsinawa Mound-ում։
2005 թվականին Սյուզան Ֆրեկելտոնը հետմահու արժանացել է Վիսկոնսինի վիզուալ արվեստի կյանքի համար նվաճումներ մրցանակին՝ իր նորարարական կերամիկական, ճենապակյա աշխատանքների, ինչպես նաև 19-րդ դարում խեցեգործական արվեստի շարժման համար։


== Գրականություն ==
Lynette Korenic. The Decorative Fire of Susan S. Frackelton: China Painting, Art Pottery, and Book Illumination. University of California—Santa Barbara; 2006.
Patricia Marks. Susan S. Frackelton: Inventive Artist in Milwaukee's Past. 1995.
George Weedon. (1975). Susan S. Frackleton and the American Arts and Crafts Movement. Milwaukee: Milwaukee Box Press.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Susan S. Frackelton (1848-1932), Pottery of Frackelton
Susan S.Frackleton Collection at the MCHS Archived 2016-07-21 at the Wayback Machine.