Դմիտրի Լիխաչով

Դմիտրի Սերգեևիչ Լիխաչով (ռուս.՝ Дмитрий Сергеевич Лихачёв, նոյեմբերի 15 (28), 1906, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 30, 1999(1999-09-30), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս բանասեր, արվեստաբան, սցենարիստ, ակադեմիկոս։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
Ռուս գրականության և մշակույթի պատմությանը նվիրված հիմնարար աշխատությունների հեղինակ է, տպագրել է քառասունից ավելի գրքեր, 500 գիտական և 600 հրապարակախոսական աշխատություններ։ Խոշոր ներդրում ունի հին ռուսական գրականության և արվեստի ուսումնասիրման զարգացման գործում։
Իր գործունեության ողջ ընթացքում հանդես է եկել որպես մշակույթի ակտիվ պաշտպան, բարոյականության և մտավորականի խղճի քարոզիչ։
1973 թվականից բազմիցս եղել է Հայաստանում, բարձր է գնահատել հայ մշակույթը, սերտ կապեր է ունեցել Հայաստանի և հայ գործիչների հետ։


== Ժամանակագրություն ==


=== Վաղ շրջան ===
1914-1915 թվականներին սովորել է Կայսերական բարեգործական միության գիմնազիայում, այնուհետև մինչև 1923 թ․ հաճախել է խորհրդային միացյալ Աշխատանքի դպրոց (նախկին՝ Լ․ Դ․ Լենտովսկոյի գիմնազիա, որն այժմ կոչվում է Լիխաչովի անվան թիվ 47 միջնակարգ դպրոց)։ Մինչև 1928 թվականին․ եղել է Լենինգրադի պետական համալսարանի լեզվաբանություն և գրականության ֆակուլտետի սոցիալական գիտությունների ռոմանագերմանական և սլավոնա-ռուսական բաժանմունքի ուսանող։
1928 թվականին փետրվարի 8-ին ձերբակալվել է «Տիեզերական գիտությունների ակադեմիա» ուսանողական շարժմանը մասնակցելու համար, ձերբակալությունից քիչ առաջ հանդես է եկել կոչով՝ հին ռուսական ուղղագրությունը աղավաղելու և ոտնահարելու դեմ։ Դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման՝ մեղադրվելով «հակահեղափոխական գործունեության» մեջ։ Մինչև 1931 նոյեմբերի սլավոնական ճամբարում քաղբանտարկյալ է եղել։ 
1931 թվականին նոյեմբերին տեղափոխվել է Բելբալտալգ ճամբար, աշխատել է որպես հաշվապահ և երկաթուղային շինարարության դիսպեչեր։ Ազատ է արձակվել 1932 թվականին, և վերադարձել է Լենինգրադ։ 1932 - 1933 թվականներին եղել է «Լեզու և միտքը» գրական խմբագիր։
1936 թվականին Լիխաչովի բոլոր դատվածությունները արդարացվում են՝ ԽՍՀՄ-ի նախագահին ուղղված Ա․ Պ․ Կարպինսկովոյի խնդրանքով։
1937 թվականին ծնվում են Լիխաչովի զույգ աղջիկները՝ Վերա Դմիտրևնա Լիխաչովան և Լյուդմիլա Դմիտրևնա Լիխաչովան։
1938-1954

Կրտսեր, 1941 թ․՝ ավագ գիտաշխատող է եղել ռուսաց գրականության ինստիտուտում (Պուշկինյան տան) ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի (ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա)։Աշուն 1941- Գարուն 1942

Գտնվել է ընտանիքի հետ Լենինգրադի բլոկադայում։
Առաջին գրքի հրատարակումը «Հնագույն քաղաքների պաշտպանությունը» (1942), Գրվել է Մ․ Ա․ Տիխանովոյի հետ։Հունիս 1942

Ընտանիքի հետ միասին տարհանվել են կյանքի ճանապարհ օղակված Լենինգրադի Կազան։1942

Պարգևատրվել է մեդալով «Լենինգրադի պաշտպանության համար»։1942

Լենինգրադի բլոկադայում մահացել է հայրը՝ Սերգեյ Միխայելովիչ Լիխաչովը։


=== Գիտնական ===
1945

Հրապարակվել է գիրք «Ազգային ինքնակազմումը հին Ռուսաստանում»։1946

Մեդալ է ստացել «Մեծ Հայրենական պատերազմում աշխատանքի համար 1941-1945»։
Հրապարակումը գրք «Ռուսաստանի Մշակույթի ձևավորման ընթացքը Ռուսաստանի ազգային պետությունում (XIV Վերջին և XVI սկզբին)։1946-1953

1951 թվականից Լենինգրադի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։1947

Նա պաշտպանել է Դիսերտացիա «Ակնարկներ XI-XVI դդ․ գրական ձեւերի քրոնիկները» թեմայի վերաբերյալ։
Գրքի հրատարակում « Ռուսական քրոնիկները, և մշակութային և պատմական նշանակությունները»։1948-1999

ԽՍՀՄ-ում գիտական խորհրդի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։1951

Ստացել է պրոֆեսորի կոչում։1952

«Հին Ռուսաստանի մշակույթի պատմությունը» աշխատության համար պարգևատրվել է Ստալինի մրցանակով։
Հրատարակել է «Ռուսական գրականության երևույթները» գիրքը։1952-1991

1971 թվականից ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում խմբագրական խորհրդի անդամ է։1953

ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։1954

Պարգևատրվել է «Ռուսական գրականության առաջացումը» աշխատանքի համար։
Պարգևատրվել է «քաջության համար» մեդալով։1954-1999

1986 թվականից ԽՍՀՄ-ի գիտությունների ակադեմիայի «հին ռուսական գրականության» բաժնի վարիչ։1955

(«Գրական թերթում» 15 հունվար 1955 թ․) առաջին անգամ հանդես է եկել հնագույն հուշարձանների պաշտպանության համար1956-1999

ԽՍՀՄ-ում Գիտությունների ակադեմիայում Բյուրոյի վարչության գրականության և լեզվի անդամ։
ԽՍՀՄ-ում գրողների միության անդամ էր։
1992 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգում գրողների միության անդամ էր։
ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում Արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։
1974 թվականից՝ Բյուրո արխեոգրաֆիայի հանձնաժողովի անդամ էր։1958

Հրատարակվել է «Մարդը հին ռուսական գրականության մեջ» գիրքը։1959

Անդրեյ Ռուբլյովայի անվան՝ Հին ռուսական արվեստի թանգարանում գիտակների խորհրդի անդամ էր։1959

Ծնվել է թոռնիկը՝ Վերան (Լյուդմիլ Դմիդեևնայի աղջիկը)1960

Մասնակցել է I Միջազգային պոետիկայի համաժողովին։1961-1962

Լենինգրադի քաղաքում պադգամավոր է։1963

Մասնակցել է V Միջազգային նիստին։1963-1969

Նկարչության խորհուրդի անդամ է։1965

Գնացել է Պոլշա՝ կարդալու լեկցիաներ։1966

Ծնվել է Թոռնիկը՝ Զինան (Վերա Դմիտրևնայի աղջիկը)։1968

Ավստրիական գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է թղթակից-անդամ։


=== Ակադեմիկոս ===
1970

ԽՍՀՄ-ում գիտությունների ակադեմիայում ընտրվել է անդամ։1971

Հրատարակվել է «Նկարչական ժառանգություն հին ռուսասնանից» գիրքը։1971

Մահացավ Մայրիկը՝ Վերա Սեմյոնովնա Լիխաչյովը։1971-1978

«Գրական հանրագիտարան»-ում խմբագրական խորհրդի անդամ էր։1973

Հասարակական դպրոցում ընտրվել է պատվավոր անդամ։1975

Մենագրության համար պարքևատրվել է Ոսկե մեդալով։1976

Հրատարակվել է ««Ծիծաղաշարժ աշխարհը» Հին Ռուսաստանում» գիրքը։1978

Ավագ դպրոցի գրական ակումբում ընտրվել է պատվավոր անդամ։
Հրատարակվել է ««Խոսք Իգորևի դարակի մասին» և նրա ժամանակի արվեստը» գիրքը։1979

Հրատարակվել է «Շնորքի էկոլոգիա» հոդվածը։1981

Հրապարակվել է հոդվածների հավաքածու։1981

Ծնվել է Ծոռնիկը՝ Սերգեյը (Վեռա Տոլցի թոռնիկի տղան)։1981]], [[սեպտեմբեր

Ավտովթարից մահացել է աղջիկը՝ Վերան։1982

Բորդո համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
Հրապարակվել է «Այգիների պոեզիա» գիրքը։
Ցուրիխսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
Հրապարակվել է «Հայրենի Հող» ուսումնական գիրքը։1985

Հրապարակվել է«Անցյալը՝ ապագայում» գիրքը։1986

Մասնակցել է խորհրդային-ամերիկյան-իտալական «Գրականությունը ավանդույթ է և արժեք է» սիմպոզիումին։
Մասնակցել է «Խոսք Իգորևի դարակի մասին» նվիրված կոնֆերանսին։
Հրատարակվել է «Հետազոտություններ հին ռուսաստանի գրականության մասին» գիրքը։նոյեմբերի 12]], 1986 - 1993, [[մայիս

Խորհրդային մշակույթի հիմնադրամի վարչության նախագահ։1987

Պարգևատրվել է դիպլոմով «այգիների պոեզիա» ֆիլմի համար։
Հրատարակվել է «Մեծ ճանապարհ» գիրքը։1987-1996

«Նոր աշխխարհ» խմբագրական խորհրդում անդամ է։1988

Սֆիսկովոյի ինստիտուտում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
Հրատարակվել է «Երեկվա, այսօրվա և վաղվա երկխոսությունները» գիրքը։1987

Ծնվել է ծոռնիկը՝ Վերան։
Հրատարակվել է «գրառումներ և դիտարկումներ․ վերցված տարբեր տարիների նոթատետրերից» գիրքը։1989-1991

ԽՍՀՄ-ում խորհրդային մշակույթի հիմնադրմում՝ ժողովրդական պատգամավոր է։1990

Ֆյուդժի քաղաքի միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել։
Հրատարակվել է «Դպրոց Վասիլևսկայում․ ուսուցիչների համար» գիրքը։1991

Հրատարակվել է «Ես հիշում եմ» գիրքը։1992

Սիենսկոյի համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
Հրապարակվել է «Ռուսական արվեստը հնագույն ժամանակներից մինչև ավանգարդ» գիրքը։1993

Սանկտ-Պետերբուրգում հումանիտար համալսարանում ընտրվել է պատվավոր բժիշկ։
Հրատարակվել է «Վաղ տարիների հոդվածներ» գիրքը։1994

Հրատարակվել է «Մեծ ռուսաստան․ պատմություն և գեղարվեստական մշակույթ X-XVII դար» գիրքը1995

Հրատարակվել է «Հիշողություն» գիրքը։1996

Հրատարակվել է «գրառումներ գերաղարվեստական փիլիսոֆայության վերաբերյալ» գիրքը։1997

Հրատարակվել է «Մտավորականության մասին․ հոդվածների ժողովածու» գրիքը1997

Ծնվել է ծոռնիկը՝ Խաննան1999
Հրատարակվել է «Մտորումներ Ռուսաստանի մասին», «Նովգորոդի ալբոմ» գրքերը։
Դմիտրի Սերգևիչ Լիխաչյովը մահացել է Սեպտեմբերի 30-ին 1999 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում։ Հոկտեմբերի 4-ին նա թաղվել է Կամարովո գերեզմանոցում։ Գիտնականի գերեզմանի վրայի իր հուշարձանը քանդակել է՝ հայտնի քանդակագործ Վ․ Ս․ Վասիլկովսկին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լիխաչով