Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին

«Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին» (դան․՝ Sommeraften på Skagen Sønderstrand), դանիացի գեղանկարիչ Պեդեր Սևերին Կրոյերի նկարը։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1893 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 100 × 150 սմ։ «Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Սկագենի թանգարանում (Դանիա)։


== Կտավի ստեղծման նախապատմություն ==
Պեդեր Սևերին Կրոյերը ծնվել է 1851 թվականին Ստավանգերում (Նորվեգիա), սակայն մանկությունն անցկացրել է հարազատների մոտ Կոպենհագենում (Դանիա)։ Ստանալով նկարչական կրթություն, 1877-ից 1881 թվականներին հովանավոր Հենրիխ Հիրշպրունգի մեկենասությամբ Կրոյերը եղավ Նիդերլանդներում, Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Իտալիայում, որտեղ ծանոթացավ հին նկարիչների արվեստի հետ։ Նկարիչը առաջին անգամ Սկագեն եկավ 1882 թվականին։ Նրա հայտնվելը այստեղ չվրիպեց «Սկագենյան նկարիչներ» խմբի անդամների աչքից։ Արդյունքում նկարիչը դարձավ այդ խմբի անդամներից մեկը։ 1883 թվականին Պեդերը մեկնում է Ֆրանսիա, որտեղ ծանոթանում և հմայվում է իմպրեսիոնիզմով։ Ստեղծում է իր ուրույն ոճը և վերադառնում Դանիա։ Այստեղ հռչակվում է որպես ռեալիստ-նկարիչ՝ շնորհիվ նկարաշարի, որտեղ լողափին պատկերաված են նկարիչների կենդանացած հանդիպումները, ձկնորսները։ Հիանալով Սկագենով, նրա տեսարաններով և Ժողովրդի կյանքով, նկարիչը ամեն ամառ գալիս է այստեղ և նկարում։ Կրոյերի արվեստի ամենահաջողված նկարներից մեկը կրկին նկարված է այդտեղ՝ Սկագենում և կոչվում է «Ամառային երեկոն Սկագենի լողափին։ Նկարիչն ու իր կինը». այն նկարվել է 1899 թվականին։


== Ստեղծման պատմություն ==

Նկարչի մոտ այս կտավը ստեղծելու գաղափարը ծնունդ է առել այն բանից հետո, երբ Սոֆուս Սկանդորֆին և և նրա կնոջը՝ Իդային հրավիրում է իրենց տուն։ Ճաշկերույթը նվիրված էր վերջիններս ամուսնության արծաթե հոբելյանին։ Ճաշելուց հետո հյուրերը դուրս են գնում ու ուղևորվում դեպի լողափ՝ որպեսզի զմայլվեն ամառային երեկոյի գեղեցկությամբ։ Աննա Անկերն ու Մարիա Կրոյերը իրար թևանցուկ արած լողափի երկայնքով զբոսնելու մեկնեցին։ Կտավի համար հիմք ծառայեցին անձամբ նկարչի կողմից կատարած երկու լուսանկարահանումները։ Պեդեր Սևերին Կրոյերը այդ տարիներին հրապուրվել էր լուսանկարչությամբ և հենց այդ երկու լուսանկարներն էլ արեց 1885 թվականին ձեռք բերած լուսանկարչական ապարատով։
Նկարիչը տեսնելով կնոջ և նրա ընկերուհու արդեն պատրաստ լուսանկարը, որոշեց, որ անհապաղ այն պետք է հանձնի կտավին։ Բնականաբար նկարիչը կտավի չափերը մեծ արեց լուսանկարից։ Պեդեր Սևերին Կրոյերը նկարեց կտավի երեք տարբերակներ։ Դրանցից գլխավորը նա ավարտին հասցրեց 1893 թվականին։


== Նկարագիր ==
Նկարը ստեղծվել է կտավից և յուղաներկից։ «Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափի» նկարում պատկերված են երկու կանայք, որոնց վրա ճերմակաթույր հանդերձանք է։ Նրանք միմյանց թևանցուկ արած զբոսնում են Սկագենի հարավային լողափի երկայնքով։ Նկարում Պեդեր Կրոյերը ներկայացրել է ծովի և ցամաքի տեսարան, որտեղ զգացվում է անդորրը։ Երկինքն ու ծովը նկարիչը նույն երանգավորմամբ է պատկերել, հորիզոնի գիծը շատ թույլ է արտահայտված։ Նկարում թեթևակի աղջամուղջ է զգացվում, իսկ բնապատկերը պարուրված է կապույտ գունավորմամբ։
Նկարի մնացյալ երեք տարբերակները գլխավոր նկարի տարատեսակներն են, որոնք մի քիչ են տարբերվում գլխավորից։ Դրանցից երկուսն ունեն քառակուսի հորինվածք։ Այստեղ պատկերված զբոսնող Մարիան ու Աննան առավել հեռու են գտնվում։ Իսկ երրորդ տեսակի մեջ նրանք առավել մոտ են գտնվում։


== Ազդեցություն ==

«Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին» նկարը համարվում է նկարչի «երկնագույն շրջանի» ստեղծագործություններից մեկը։ Այն դասվում է Կրոյերի ստեղծագործության գլուխգործոցներից մեկը։ Այս ստեղծագործությունը նկարելիս Կրոյերը ազդվել է ամերիկացի նկարիչ Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերից, ով նույնպես ունի նկարաշար, որտեղ արտացոլված է օրվա աղջամուղջային պահը։ Միքայել Անկերը այնպես է հիացել նկարով, որ իր համար նույնիսկ գաղտնի ստեղծել է դրա կրկնօրինակը։ Նկարիչի երկրորդ գլուխգործոցը, որը կրկին «երկնագույն շրջանին» է բնորոշ, համարվում է «Ամառային երեկոն Սկագենի լողափին։ Նկարիչն ու իր կինը» կտավը, որտեղ նկարիչն ու իր կինը, շան ուղեկցությամբ քայլում են դեպի դիտողը։ Նկարներում որոշակիորեն զգացվում է Նաև Էդվարդ Մունկի ազդեցությունը։


== Հետագա ճակատագիր ==

1895 թվականին Կրոյերը ցուցադրում է այս ստեղծագործությունը Սալոնե դյու Շամպ դը Մարս ցուցահանդեսին՝ Փարիզում։ Նույն տարում այն ցուցադրվում է նաև Գերմանիայում՝ Մյունխենում։ Այստեղ այն վաճառվում է օպերային երգչուհի Լիլլի Լեմանին։ Երկար տարիները նկարը կախված էր երգչուհու ավստրիական լեռնային տանը։ 1978 թվականին նկարը վաճառվեց գերմանացի մեդիամագնատ Ակսել Շպռինգերին 520 հազար դանիական կրոնով։ 1986 թվականին Շպռինգերի այրին նկարը նվիրում է դանիացի ժողովրդին՝ ի հիշատակ դանիացի հրեաներին։ Վերջիններս փրկվեցին 1943 թվականին նացիստների վայրագություններից. Դանիայի դիմադրության շարժումը 7800 հրեաների տարհանեց Շվեդիա։
Ներկա պահին ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Սկագենի թանգարանում։


== Տե՛ս նաև ==
Ամառային երեկոն Սկագենի լողափին։ Նկարիչն ու իր կինը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Lise Svanholm (2004)։ Northern Light: The Skagen Painters։ Gyldendal A/S։ ISBN 978-87-02-02817-1 
Harmony in Blue: P.S. Krøyer's Poetic Paintings from the 1890s։ Skagens Museum։ 2001։ ISBN 87-91048-03-6 


== Արտաքին հղումներ ==
«Ամառային երեկոն Սկագենի հարավային լողափին»։ Սկագենի թանգարան 
Het schilderij op de website van het Skagens Museum
Informatie op de website van de Hirschsprungske Samling Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine.
Informatie over Krøyer