Սյուզան Հիլլեր

Սյուզան Հիլլեր (անգլ.՝ Susan Hiller, մարտի 7, 1940(1940-03-07)[…], Թալահասի, ԱՄՆ - հունվարի 28, 2019(2019-01-28), Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն ), ամերիկացի կոնցեպտուալ նկարիչ և գրող։ Աշխատուել է ինստալյացիոն, լուսանկարչական, վիդեոարտ, փերֆորմանս ժանրերում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1940 թվականին Ֆլորիդայի մայրաքաղաքում Թալահասի քաղաքում։ Սյուզան Հիլլերը մեծացել է Քլիվլենդում և Օհայոյի բազմաթիվ այլ քաղաքներում։ 1950 թվականին տեղափոխվել է Ֆլորիդա, Կորալ Գեյբլս, որտեղ և սովորել է Կորալ Գեյբլսի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1957 թվականին։ Այնուհետև սովորել է Մասաչուսեթս նահանգի Նորթհեմփթոնի Սմիթի քոլեջում, որտեղ 1961 թվականին ստացել է բակալավրի կոչում։ Նա կինոարվեստ և լուսանկարչություն է սովորել Քուփեր Յունիոն քոլեջում և հնագիտություն, լեզվաբանություն բաժիններն ուսումնասիրել է Նյու Յորքի Հանթեր քոլեջում։ Այնուհետև Հիլլերը շարունակել է իր կրթական զարգացումը Նյու Օռլեանի, Լուիզիանա նահանգի Թուլեյնի համալսարանում՝ դառնալով Ազգային գիտական հիմնադրամի մարդաբանության անդամ։ Ասպիրանտուրան ավարտել է 1965 թվականին։
Մեքսիկայում, Գվատեմալայում և Բելիզում դաշտային աշխատանքներից հետո Կենտրոնական Ամերիկայի հետազոտական ինստիտուտի դրամաշնորհով (1962-1965 թթ.), Հիլլերը սկսել է քննադատական վերաբերմունք ցուցադրել ակադեմիական մարդաբանությանը. նա ցանկություն չի ունեցել իր հետազոտությունը «կենդանի իրադարձությունների հակասությունների օբյեկտիվացմանը, [որոնք] պետք է լինեն «ապացույցների» հյուսվածքի մեջ հյուսված մեկ այլ թել, որն օգնում է մարդաբանությանը դառնալ գիտություն»-ի մաս կազմեր։ Եվ աֆրիկյան արվեստի մասին դասախոսության ժամանակ Հիլլերը վերջապես որոշել է նկարիչ դառնալ։ Նա զգացել է, որ արվեստը «նախ և առաջ իռացիոնալ է, առեղծվածային, գերբնական… [նա] որոշել է լինել ոչ թե մարդաբան, այլ նկարիչ. փաստացիությունը իր տեղը կզիջի ֆանտազիային»։ Գեղարվեստական պրակտիկա սկսելու այս որոշումը փորձ է եղել, ինչպես հետագայում հիշել է Հիլլերը, «գտնելու միջոց՝ միավորելու իմ բոլոր հետաքրքրությունները»։
Սյուզան Հիլլերի գեղարվեստական կարիերան սկսվել է 70-ականների սկզբին։ Նա զարգացել է մինիմալիստական և կոնցեպտուալիստական գեղագիտության ազդեցության ներքո՝ քննադատաբար մտածելով արվեստի մասին մարդաբանության և ֆեմինիստական տեսության պրիզմայով, որի հետ նա շարունակում է սերտորեն կապված լինել մինչ իր մահվան օրը։ Իր ճանապարհորդության հենց սկզբում նա, ամուսնանալով, տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ շարունակել է ապրել մինչ խոր ծերություն։


== Ստեղծագործություն ==
Սյուզան Հիլլերը աշխատանքների գլխավոր թեման և ոգեշնչման աղբյուրն անվանում է «սովորական բաներ, որոնք միաժամանակ ճառագում են ինչ-որ այլ, անսովոր և ոչ ամենօրյա իմաստ»։ Նկարչուհին իր աշխատանքներն անվանում է «պարակոնցեպտուալ», քանի որ առօրյա կյանքի երևույթներն ուսումնասիրում է որպես լեզու՝ օգտագործելով կոնցեպտուալիզմի մեթոդաբանությունը։ Այս ուսումնասիրությունների արդյունքն են ինստալյացիաները, աուդիո նախագծերը, ներկայացումները, գրքերը։ Շատերի համար Հիլլերը «հետազոտությունների վրա հիմնված արվեստի» մոդել է, որն ասոցացվում է ոչ այնքան նոր մի աշխատանքի ստեղծման, որքան արդեն գոյություն ունեցող բանաստեղծական ուսումնասիրության հետ։ Նրա գործերում միշտ զգացվում է թանգարանի (ոչ թե արվեստագիտական, այլև պատմագիտական կամ ազգագրական), հանրագիտարանի, գրքի համատեքստի հետ կապը, դրանք հաճախ ցուցադրվում են նաև զուտ գեղարվեստական կոնտեքստից դուրս գտնվող սենյակներում (Ֆրեյդի թանգարան, բապտիստական եկեղեցի)։ Ինքը՝ Սյուզան Հիլլերը, մեկնաբանում է իր գործունեությունը որպես մշակույթի «անգիտակցականի» բացահայտում, որն ունի իր սեփական և յուրահատուկ օբյեկտիվությունը։
Հիլլերի ստեղծագործության կենտրոնական թեմաներից մեկը օկուլտային և պարանորմալ պատկերների արտացոլումն է զանգվածային և առօրյա մշակույթում։ Պահպանելով մտքի հստակությունը, ռացիոնալիզմը և միայն հավատքով չսահմանափակվելով՝ նկարիչը հարգանքով և առանց որևէ հեգնանքի վերլուծում է չբացահայտված թռչող օբյեկտների մասին պատմությունները, կլինիկական մահվան պահին մարդկանց փորձառությունները, մարգարեական երազները, մայրության դիցաբանությունը և այլն։ Նման թեմաների ընտրությունը պայմանավորված է արտիստի գլոբալ հետաքրքրությամբ առօրյա կյանքի և առօրյայի թեմայի նկատմամբ։ «Պատրիարխալ հասարակությունը կնոջը մղում է առօրյա կյանքի և ընտանիքի ոլորտ՝ ողորմաբար թողնելով նրան «բնական», իռացիոնալ, զգայական և զգացմունքայինի ոլորտը, որը միևնույն ժամանակ գրավում է տղամարդկանց և թույլ է տալիս կնոջը համարել երկրորդական մակարդակի մի էակ։ Հիլլերն անկեղծորեն երդվում է հավատարմության այս «կանացի» ոլորտին, բայց, առաջին հերթին, նա ցույց է տալիս դրա համընդհանուրությունը, և երկրորդը, նա աշխատում է դրա հետ,այլ ոչ միայն և միայն ապրում է դրա ներքո, նա իրեն թույլ է տալիս դուրս գալ դեպի «արական» (ինչպես հասաչակությունն է համարում) դիտորդի և հետազոտողի դիրքորոշումը։


== Աշխատանքները գտնվում են հավաքածուներում ==
Կենտրոն Պոմպիդու, Փարիզ,
Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Նյու Յորք,
Թեյթ պատկերասրահ, Լոնդոն,
Լյուդվիգի թանգարան, Քյոլն,
Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Ստոկհոլմ,
Նորվեգիայի ազգային թանգարան, Օսլո,
Իսրայելի թանգարան, Երուսաղեմ,
Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան, Լոնդոն։


== Ընտրված անհատական ցուցահանդեսներ ==
1986 --Լոնդոնի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտ,
1998 - Ֆիլադելֆիա, Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտ,
2006 - Ժամանակակից արվեստի թանգարան «Castello di Rivoli», Ռիվոլի ամրոց, Թուրին,
2007 - Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Ստոկհոլմ,
2011 - Թեյթ Բրիտանիա, Լոնդոն,
2016 - Սուրսոկ թանգարան, Բեյրութ։


== Ընտրյալ խմբակային ցուցահանդեսներ ==
1975 - «The Video Show», Serpentine Gallery, Լոնդոն,
1987 - «State of The Art», Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտ, Լոնդոն,
1991 - «Ուսումնասիրելով անհայտ եսը», Տոկիոյի լուսանկարչության թանգարան, Տոկիո,
1998 - «Գործողություններից դուրս. ներկայացման և օբյեկտի միջև, 1949-1979», Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Լոս Անջելես,
2002 - Սիդնեյի ժամանակակից արվեստի 13-րդ բիենալե, Սիդնեյ,
2007 - Վա՜կ Արվեստը և ֆեմինիստական հեղափոխությունը, Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Լոս Անջելես,
2009 - «Polyglottolalia», Kunsthalle Tensta, Ստոկհոլմ,
2011 - Մոսկվայի ժամանակակից արվեստի 4-րդ բիենալե, Մոսկվա,
2012 - «DOCUMENTA (13)», Կասել,
2016 - «Մանիֆեստա 11», Ցյուրիխ,
2017 - «Documenta 14», Աթենք և Կասել։


== Ծանոթագրություններ ==

Սյուզան Հիլերի պաշտոնական կայքը
Հարցազրույց The Guardian-ի հետ(անգլերեն) )
Նկարչի էջը Lisson Gallery-ում(անգլերեն) )
Ռիչարդ Գրիսոնի հետ զրույցի տեսագրություն(անգլերեն) )
Թեյթ Բրիտանիայի հետահայաց ցուցադրության ակնարկ — aroundart.ru
Ստեղծագործության ակնարկ «Այն, ինչ դուք պետք է իմանաք» բաժնում - openspace.ru,
Ֆոմենկո Ա. «Սյուզան Հիլեր» // Art Journal - 2001