Ռուսաստանի լեզուների ցանկ

Ռուսաստանի Դաշնության լեզուներ, այս պետության տարածքում տարածված լեզուներ։ Պատկանում են 14 լեզվաընտանիքի՝ հնդեվրոպական, ալթայան, ուրալյան, յուկագիրյան, քարթվելական, աբխազա-ադըղեական, դաղստանյան, չին-տիբեթական, սեմական, էսկիմոս-ալեուտյան, չուկոտկա-կամչատկյան, ենիսեյան, ավստրոասիական, այնույան։ Ռուսաստանի լեզուների մեծ մասը պատկանում է չորս լեզվաընտանիքի՝ հնդեվրոպական (89 %), ալթայան (7 %), կովկասյան (2 %) և ուրալյան (2 %)։
Ցանկում յուրաքանչյուր լեզվից հետո տրված է խոսողների քանակը։


== Պաշտոնական լեզու ==
Ռուսերեն


== Հնդեվրոպական ընտանիք ==
Հնդեվրոպական լեզուները Ռուսաստանում առկա են սլավոնական, իրանական, գերմանական, հայկական, հունական, հնդարիական, ռոմանական, բալթյան և ալբանական ճյուղերով։ Ընդհանուր՝ 40 կենդանի լեզու և 1 գրքային։

Սլավոնական ճյուղ
բելառուսերեն 173 980
ուկրաիներեն 1 129 838
ռուսերեն 137 494 893
ռուսիներեն 225
բուլղարերեն 22 906
սերբախորվաթերեն 11 043
սլովակերեն 1445
չեխերեն 13 074
լեհերեն 67 446
հին եկեղեցական ռուսերեն ?
ալբաներեն 1209
Հայկական ճյուղ 660 935
արևելահայերեն ~600 000
Աստրախանի բարբառ ~1 000
արևմտահայերեն ~240 000
Համշենի բարբառ ~200 000
Դոնի բարբառ ~40 000
Բալթյան ճյուղ
լատիշերեն 22 079
լիտվերեն 31 295
Գերմանական ճյուղ
շվեդերեն 7395
հոլանդերեն 3356
անգլերեն 7 574 303
իդիշ 20 505 (ներառյալ՝ եբրայերեն)
գերմաներեն 2 069 949
ցածր գերմաներեն
Հունական ճյուղ 42 518
Իրանական ճյուղ
օսերեն 451 431
շունգաներեն 34
ռուշաներեն 2
փաշթո (աֆղաներեն) 4649
թալիշերեն 3 402
պարսկերեն 13 073
տաջիկերեն 141 938
թաթերեն 2012
քրդերեն 34 699
բելուջերեն 26
Հնդիրանական ճյուղ
բենգալերեն (բենգալի) 393
հինդի 6331
բոշաների լեզու 128 197
Ռոմանական ճյուղ
ռումիներեն 21 201
մոլդովերեն 96 061
պորտուգալերեն 11 207
ֆրանսերեն 616 394
իտալերեն 83 202
իսպաներեն 152 147


== Աբխազա-ադըղեական ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի լեզու և 2 մեռնող

աբխազերեն 6786
սաձյան բարբառ †
աբազերեն 37 831
ադիգերեն 117 489
կաբարդա-չերքեզերեն 515 672
ուբիխերեն †


== Դաղստանյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 42 լեզու

ավարա-անդյան ճյուղ
ավարերեն 715 297
անդյան խումբ
ախվախերեն 210
կարատիներեն 255
գոդոբերերեն 128
բոտլիխերեն 206
անդիերեն 5800
բագվալիներեն 1447
թինդիերեն (թինդալերեն) 2152
չամալիներեն 500
Ցեզյան խումբ
գինուխերեն 5
հունզիբերեն 1012
խվարշիներեն 1737
բեժտիներեն 6072
ցեզերեն 12 467
Դարգինյան ճյուղ 485 705
մուգիներեն ~6571
կադարերեն ~18 963
գապշիմին-բուտրիներեն ~27 083
ցուդախարերեն ~39 225
ուրախիներեն ~73 420
մուիրիներեն ~79 938
մյուրե-գուբդեներեն ~81 814
ակուշիներեն ~95 795
գրական դարգիներեն
մեգեբերեն ~1300
կունկիներեն ~1200
ամուխ-խուդուցերեն ~1 600
իցարիներեն ~1800
սիրխիներեն ~20 497
չիրագերեն ~1 280
կայտագերեն ~43 648
աշտիներեն ~2300
կուբաչիներեն ~7089
լակերեն 145 895
Լեզգիական ճյուղ
արչիներեն 970
ագուլերեն 29 287
թաբասարաներեն 126 136
լեզգիերեն 473 173
ցախուրերեն 10 596
ռուտուլերեն 30 360
ուտիերեն 2 266
Նախյան ճյուղ
ինգուշերեն 305 868
չեչեներեն 1 354 705
ակկինսյան-օրստխոյան բարբառ ~90 000


== Քարթվելական ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 4 լեզու

վրացերեն 170 659
մեգրելերեն 1529
լազերեն 25
սվաներեն 71


== Ուրալյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 23 կենդանի և 5 մեռնող լեզու

Ուգրո-ֆիննական ճյուղ
վոդերեն 68
իժորերեն 123
վեպսերեն 3613
էստոներեն 15 583
ֆիններեն 38 873
կարելերեն 25 605
լյուդիկովյան բարբառ ~4 000
լիվվիկովյան բարբառ ~20 000
собственно карельское наречие ~2800
կարելերենի տվերյան բարբառ ~10 000
Մարիյան լեզուներ 388 378
մարիերեն 365 316
լեռնամարիերեն 23 062
մերյաներեն †
սաամյան լեզուներ 353
բաբինյան սաամերեն (ակկալա) †
յոկան-սաամերեն ~6
կիլդինյան սաամերեն ~750
կոլտտա-սաամերեն ~28
մորդվական լեզուներ 431 692
էրզյաներեն (էրզյա-մորդվերեն) ~400 000
մոկշաներեն (մոկշամորդվերեն ) ~200 000
կոմիպերմյակերեն 63 106
կոմիզիրյաներեն 156 099
ուդմուրտերեն 324 338
մանսիերեն 938
խանտիերեն 9584
հունգարերեն 6888
Սամոդիական ճյուղ
յուրացերեն †
էնեցերեն 43
նգանասաներեն 125
նենեցերեն 21 926
կամասիներեն †
մատորերեն †
սելկուսքերեն 1023


== Ալթայան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 41 լեզու

տունգուս–մանջուրական ճյուղ
նեգիդալերեն 74
էվեներեն 5656
էվենկիերեն 4802
օրոկերեն (ուլտա) 47
ուդեգեյերեն 103
օրոչերեն 8
ուլչիերեն 154
նանայերեն 1347
Մոնղոլական ճյուղ
մոնղոլերեն 8829
կալմիկերեն 80 546
բուրյաթերեն 218 557
Թյուրքական ճյուղ
չուվաշերեն 1 042 989
ույղուրերեն 1 049
ուզբեկերեն 273 451
տոֆալարերեն 93
դոլգաներեն 1054
տուվիներեն 253 673
յակուտերեն 450 140
չուլիմերեն 44
շորերեն 2 839
խակասերեն 42 604
ալթայան խումբ 55 720
հյուսիսալթայան լեզու 1048
քումանդինյան բարբառ 738
չելկանյան բարբառ (կուու) 310
ալթայերեն ~50 500
տուբալարյան բարբառ ~3 000
ալթայ կիժի ??
տելեուտյան բարբառ 975
տելենգիտյան բարբառ ~3 000
ղփչաղերեն 2
գագաուզերեն 5917
թուրքմեներեն 30 767
թուրքերեն 146 363
ադրբեջաներեն 473 044
կարաիմերեն 3
կարակալպակերեն 867
ղազախերեն 401 455
նողայերեն 88 328
բաշկիրերեն 1 152 404
Ղրիմի թաթարերեն 308
կարաչայ-բալկարերեն 305 364
կումիկերեն 426 212
ղրղզերեն 80 306
թաթարերեն 4 280 718
սիբիրյան թաթարերեն (ներառյալ **բարաբինյան բարբառ) ~??
ճապոներեն 33 855
կորեերեն 42 384


== Ենիսեյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 2 (1) կենդանի լեզու

կետերեն 213
յուգերեն 1 (или †)
արիներեն †
պումպոկոլերեն †
կոտտերեն †


== Յուկագիրյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 2 կենդանի լեզու

յուկագիրերեն 370
օմոկերեն †
չուվաներեն †


== Չուկոտկա-կամչատկյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի և 3 մեռնող լեզու

չուկչերեն 5095
կերեկերեն †
ալյուտորերեն 25
կորյակերեն 1665
իտելմեներեն 82
արևելյան †
հարավային †


== Էսկիմոս-ալեուտյան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 4 կենդանի և 2 մեռնող լեզու

ալեուտերեն 45
մեդնի-ալեուտյան լեզու 5
էսկիմոսյան ճյուղ 508
նաուկաներեն ~70
չապլիներեն ~340
ինուպիակ †
սիրենիկերեն †


== Այնույան ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 2 մեռնող լեզու

սախալինայնույան լեզու †
կուրիլայնույան լեզու †


== Սեմական ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 2 լեզու և 1 գրքային

նորարամերեն 7762
արաբերեն 8216
իվրիտ 21 981


== Չին-տիբեթական ընտանիք ==
Ընդհանուր՝ 2 կենդանի լեզու և 1 գրքային

դունգաներեն 1088
չինարեն 59 235
հին տիբեթերեն


== Ավստրոասիական ընտանիք ==
վիետնամերեն 26 197


== Տես նաև ==
Ռուսաստանի լեզուներ
Լեզուների ցանկեր
Եվրասիայի լեզուներ
Աֆրիկայի լեզուներ
ԽՍՀՄ լեզուներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Languages of European Russia (անգլ.)
Languages of Asian Russia (անգլ.)
Indigenous Minority Languages of Russia: Bibliographical guide (անգլ.)
Алпатов В. Языковая ситуация в регионах России «Отечественные записки», № 2, 2005 (ռուս.)