Բողոքի ցույցեր Վրաստանում (2023)

Բողոքի ցույցեր Վրաստանում, 2023 թվականի մարտի 6-ից Վրաստանում անցկացվող փողոցային ցույցերի շարունակական շարք՝ պայմանավորված «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» նոր օրենքին խորհրդարանի աջակցությամբ, որը պահանջում է հասարակական կազմակերպություններին գրանցվել որպես «օտարերկրյա ազդեցության գործակալներ», եթե իրենց ընդհանուր եկամտի ավելի քան 20%-ի չափով նրանք ֆինանսավորվել են արտասահմանից։ Հաղորդվում է, որ ոստիկանությունը ջրցան մեքենաներ և արցունքաբեր գազ է կիրառել բողոքի ցույցերը ցրելու համար, հատկապես մայրաքաղաք Թբիլիսիում։


== Նախապատմություն ==
Խնդրահարույց օրինագծի նախաձեռնությամբ և մշակմամբհանդես են եկել «Ժողովրդի ուժը» շարժման պատգամավորները՝ այս շարժումը առանձնացել է իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունից, բայց միևնույն ժամանակ աջակցում է կառավարությանը։ «Օտարերկրյա գործակալների» գաղափարի հեղինակները պնդում են, որ որպես մոդել են ընդունել ամերիկյան նմանատիպ օրենքը (հայտնի է որպես FARA): Սակայն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը նախաձեռնության մեջ որևէ ընդհանրություն չի տեսել ամերիկացի տարբերակի հետ։ ԱՄՆ գերատեսչության մամուլի քարտուղար Նեդ Փրայսը նշել է, որ այն շատ ավելի շատ նմանություններ ունի Ռուսաստանում և Հունգարիայում ընդունված նմանատիպ օրենքների հետ։ Ընդդիմադիր քաղաքական գործիչները, իրավապաշտպանները և բազմաթիվ լրատվամիջոցներ մտավախություն են հայտնել, որ այս օրենքը կծառայի որպես բռնաճնշման գործիք, որը կկիրառվի ընդդիմության և անկախ լրագրողների դեմ։ Չնայած դրան, իշխանությունները որոշել են օրինագշին ընթացք տալ։ Այս որոշումն ընդունվել է փետրվարի 20-ին խորհրդարանի բյուրոյի նիստում։ Ընդդիմադիր «Ստրատեգիա Աղմաշենեբելին» և «Միացյալ ազգային շարժումը» դեմ են արտահայտվել։ Օրինագծին աջակցել է իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունը։ Այս քննարկումներն ուղեկցվել են ծեծկռտուքով։
Մարտի 7-ին նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է 76 կողմ ձայներով։ 13 պատգամավոր դեմ է արտահայտվել. Ընդդիմության մի մասը բոյկոտի ռեժիմում է եղել։
ԱՄՆ-ը և Եվրամիությունը հայտարարել են, որ Վրաստանի համար դժվար կլինի անդամակցել ՆԱՏՕ-ին կամ Եվրամիությանը, եթե օրենքը ընդունվի։ Օրենքի նախագծի վերաբերյալ մտահոգություն են հայտնել միջազգային կազմակերպությունները՝ նշելով, որ այն հակասում է Վրաստանի ժողովրդավարական զարգացմանը։


== Ժամանակագրություն ==


=== Մարտի 7 ===
Երեքշաբթի օրը Վրաստանում, Թբիլիսիի կենտրոնում,  Վրաստանի խորհրդարանի շենքի մոտ ոստիկանությունը ընդդեմ ցուցարարների, որոնք  դեմ էին առաջարկվող օրենքին, և որը ոմանց կարծիքով, խոչընդոտում է մամուլի ազատությանը,  արցունքաբեր գազ և ջրցան մեքենաներ է կիրառել։
Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին աջակցել է ցուցարարներին. և հայտարարել՝

Ցուցարարները փորձել են ներխուժել Վրաստանի խորհրդարանի շենք։ Կեսգիշերին ոստիկանները ցուցարարներին հեռացրել են կառավարական շենքերից, իսկ հատուկ ջոկատայինները սկսել են ազատել տարածքը։


=== Մարտի 8 ===
Բողոքի ցույցերին միացել են Վրաստանի այլ քաղաքներ, Բաթումում ցույցի են դուրս եկել ուսանողները։ Երեկոյան ընդդիմությունը հավաքվել է Եվրոպայի հրապարակում։ Մարտի 8-ի երեկոյան Թբիլիսիում հանրահավաքի մասնակիցները պահանջներ են ներկայացրել գործող իշխանություններին.

խորհրդարանից հանել օտարերկրյա գործակալների մասին օրինագիծը,
ազատ արձակել մարտի 7-ին Թբիլիսիի ցույցերի ժամանակ բերման ենթարկվածներին։Ցուցարարները մեկ ժամ ժամանակ են տվել իշխանություններին իրենց պահանջները կատարելու համար՝ սպառնալով դիմել «այլ քայլերի»։


=== Մարտի 9 ===
Առավոտյան օրինագիծը հետ է կանչվել Վրաստանի խորհրդարանից։ Այս մասին ասվում է իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության, «Ժողովրդի իշխանություն» հասարակական շարժման և խորհրդարանական մեծամասնության համատեղ հայտարարության մեջ։
Նույն օրը Թբիլիսիում նոր ակցիա է հայտարարվել։ Ընդդիմությունը պահանջել է ավելի հստակություն օրինագծի հետկանչման և կալանավորների ազատ արձակման վերաբերյալ։


== Արձագանք ==
 ՌուսաստանՄարիա Զախարովան քննադատել է Եվրամիության դիրքորոշումը Վրաստանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ և մեղադրել Ժոսեպ Բորելին պարկեշտության սահմաններից դուրս գալու և Վրաստանի քաղաքացիների վրա ճնշում գործադրելու մեջ։
Մարտի 10-ին Սերգեյ Լավրովն ասել էր, որ Վրաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները հիշեցնում են 2014 թվականի Կիևի մայդանը, ինչպես նաև ասաց, որ ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար Ժոսեպ Բորելի արձագանքը տեղի ունեցողին ակնհայտ կեղծավորություն է։
Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման նախարարությունը Ռուսաստանի քաղաքացիներին խորհուրդ է տվել ձեռնպահ մնալ Վրաստան մեկնելուց։ ՈւկրաինաՈւկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին աջակցել է ցուցարարներին՝ ընդդեմ «օտարերկրյա գործակալների մասին» օրինագծի, և ասել է՝ 

 ԱՄՆՆեդ Փրայսը սատարել է բողոքի ցույցերին և հայտարարել, որ «ԱՄՆ-ն ունի գործիքներ՝ պատասխանատվության ենթարկելու նրանց, ովքեր հակասում են վրաց ժողովրդի կամքին»՝ ակնարկելով վրացի պաշտոնյաների դեմ հնարավոր պատժամիջոցների մասին։

 ԱբխազիաԱբխազիայի ինքնահռչակ Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Ինալ Արձինբան ասել է, որ՝ 


== Ծանոթագրություններ ==