armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Անիի եկեղեցիների ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Անի քաղաքի եկեղեցիների ցանկը։


== Բուն քաղաքի եկեղեցիները․ Սմբատաշեն պարիսպներից ներս ==


== Սմբատաշեն պարիսպներից դուրս գտնվող տարածք ==


== Ժայռափոր եկեղեցիներ և մատուռներ ==


=== Ծաղկոցաձոր ===


=== Իգաձոր ===


=== Բագնայրի ձոր ===


=== Ախուրյանի կիրճ ===


=== Գայլիձոր ===


== Գրավոր աղբյուրներում հիշատակված եկեղեցիները ==
Անիի եկեղեցիների շարքին կարելի է նաև դասել Հոռոմոսի, Բագնայրի, Արջոառիճի բազմաթիվ եկեղեցիները, քանի որ այդ վանքերը եկեղեցական վարչատարածքային և հոգևոր-մշակութային սերտ կապերի մեջ էին Անիի հետ և ըստ որոշ հետազոտողների՝ հանդիսանում էին քաղաքի հեռավոր արվարձանները։ Անիի մոտերքում պետք է գտնվեր նաև Խոռաս կրտսերի 1266 թվականի արձանագրության մեջ հիշատակվող Ջրձորիկ վանքը։


== Անիի եկեղեցիների թվի հարցը ==
Անիում մինչև 20-րդ դարը կանգուն կամ ավերակ վիճակում պահպանված և կամ տարբեր սկզբնաղբյուրներում հիշատակված եկեղեցիները բավականին մեծ թիվ են կազմել։ Հայ և օտար միջնադարյան մի շարք հեղինակների մոտ հիշատակվում է՝ հազար, կամ հազար ու մեկ եկեղեցիների գոյության մասին վկայություններ քաղաքում։ Ուսումնասիրողներից մի քանիսն այդօրինակ վկայությունները համարել են իրականության արտացոլում, մյուսներն ընդունել են որպես ճշմարտությունից հեռու ակնհայտ չափազանցություն, իսկ հետազոտողներից շատերն էլ եկել են այն եզրակացության, որ «հազար ու մեկ եկեղեցի» ասվածը Անիի եկեղեցիների բազմաքանակությունն արտահայտելու միջոց է եղել և կապ չունի եկեղեցիների իրական թվի հետ (այս կարծիքն առավել տարածվածն ու ընդունվածն է)։ Միևնույն ժամանակ, հետազոտողներից ոչ ոք մինչ այժմ չի զբաղվել Անիի եկեղեցիների թվի մասին պահպանված աղբյուրագիտական տեղեկութոյւնների համակարգմամբ և առկա նյութերի համակողմանի քննությամբ։ Այս առումով, ամենահետևողական հեղինակը Ղևոնդ Ալիշանն է, սակայն, նրան մատչելի աղբյուրներն ու օժանդակ տվյալները սահմանափակ են եղել, որի պատճառով միանշանակ եզրակացության չի եկել։


== Մատենագրական վկայությունները Անիի եկեղեցիների թվի վերաբերյալ ==
Այստեղ ներկայացվում են այն վկայությունները, ուր նշվում է Անիի եկեղեցիների թիվը․


== Ծանոթագրություններ ==
Կարա Բողազ Գյոլ

Կարա-Բողազ-Գյոլ (թուրքմ.՝ Garabogazköl, սև-երախ-լիճ), Կասպից ծովի ծոց-ծովալճակ Թուրքմենստանում։ Միացած է ծովին համանուն նեղ ու ծանծաղ նեղուցով։ Տարածությունը 12 հազար կմ² է, առավելագույն խորությունը՝ 3,5 մ, աղիությունը՝ 280-305%։ Ծովային տիպի աղերի խոշորագույն հանքավայրն է աշխարհում։ Արդյունահանվում է միրաբիլիտ։


== Անվանում ==
Անվանումն առաջացել է թուրքերեն Կարա ― «սև», բողազ ― «կոկորդ, նեղուց» և գոլ (գյոլ) ― «լիճ» բառերից («Սև կոկորդով լիճ» կամ «Սև նեղուցով լիճ»)։ Այդպես է կոչվել այն պատճառով, որ ծոցն անհագ երախի նման կլանել է Կասպից ծովի ջրերը։


== Տեղագրական քարտեզներ ==
Քարտեզ թերթ K-39. Սանդղակ 1։1 000 000
Քարտեզ թերթ K-40. Սանդղակ 1։1 000 000.


== Արտաքին հղումներ ==
История исследования и освоения Кара-Богаз-Гола Archived 2007-01-27 at the Wayback Machine.
Каспий: загадки уровня.
Константин Георгиевич Паустовский. Кара-Бугаз.


== Ծանոթագրություններ ==
Դեմք (քերականություն)

Դեմք, բայի, դերանվան (անձնական, որոշ յուրահատկությամբ՝ նման ցուցական), մի շարք լեզուներում (օրինակ, ցուցական)՝ նաև գոյականի քերականական կարգ, որով արտահայտվում է գործողության կամ առարկայի հարաբերությունը խոսողի նկատմամբ։ Լեզուներում կա 3-րդ դեմք։
Բայի առաջին դեմք ցույց է տալիս, որ գործողությունները կատարվում է խոսողի կողմից (գրում եմ), երկրորդը՝ որ գործողություն կատարողը խոսակիցն է (գրում ես), երրորդը՝ որ գործողություն կատարողը ոչ խոսողն է, ոչ խոսակիցը, այլ մի երրորդ անձ, առարկա (գրում է, ծաղկում է)։ Հայերենում բայի դեմքը ժամանակային համադրական կազմություններում արտահայտվում է վերջավորություններով (գրեմ, գրես, գրի), իսկ վերլուծական կազմություններում՝ օժանդակ բայով (գրում եմ, գրում ես, չեմ գրի)։ Գրաբարում բայի դեմքը առավելապես արտահայտվել է վերջավորություններով։ 
Սեմական լեզուների բայերի մեջ հնարավոր է դիմային 2 վերջավորություն՝ նշանակելու համար թե՛ գործող սուբյեկտի, թե՛ գործողության օբյեկտի դեմքը։ Դերանուններից դեմքի կարգը հատուկ է մասնավորապես անձնականներին։ Առաջին դեմքին ցույց է տալիս խոսողին (ես, ինքս), երկրորդը՝ խոսակցին (դու, ինքդ), երրորդը՝ երրորդ անձի (նա, ինքը)։ Դիմային հարաբերության յուրահատուկ իմաստ կա նաև ցուցական դերանունների մեջ։ Հայերենի կառուցվածքային յուրահատկություններից է դեմքի կարգի արտահայտումը հոդերի միջոցով (մենք՝ աշակերտներս, դուք՝ աշակերտներդ)։
(5047) Զանդա

(5047) Զանդա (անգլ.՝ Zanda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,53071 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1822 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8792 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1470,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244816 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,49° անկյուն։


== Անվանում ==
Աստերոիդն անվանվել է Փարիզի Բնական պատմության ազգային թանգարանի երկնաքարերի բաժնի կուրատոր և Ռատգերսի համալսարանի դասախոս Բրիջիտ Զանդայի (ֆր.՝ Brigitte Zanda) պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5047) Զանդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վոլոֆ

Վոլոֆ (ուոլոֆ, յաոլոֆ), ժողովուրդ Սենեգալ Հանրապետությունում։ Բնակվում են գլխավորապես Սենեգալի կենտրոնական ծովափնյա գոտում՝ Սենեգալ գետի ձախ ափից մինչև Դակար քաղաքը։ Որոշ մասը բնակվում է հարևան երկրներում (Գամբիա, Մալի, Մավրիտանիա, Գվինեա)։ Ընդհանուր թիվը՝ 7,7 միլիոն։ Խոսում են վոլոֆ լեզվով։ Մեծ մասը դավանում է իսլամ, մասամբ՝ քրիստոնեություն (կաթոլիկություն)։ Զբաղվում են հիմնականում արևադարձային հողագործությամբ (գետնընկույզ, վարսակ, բրինձ), առափնյա շրջաններում՝ ձկնորսությամբ։
Խաբեություն ամերիկյան ձևով

«Խաբեություն ամերիկյան ձևով» (անգլերեն՝ American Hustle), քրեական տրագիկոմեդիա է նկարահանված Դեվիդ Օ. Ռասսելլի կողմից։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թ-ի դեկտեմբերի 13-ին։ Գլխավոր դերակատարներն են Քրիստիան Բեյլը, Էմի Ադամսը, Բրեդլի Քուփերը, Ջեննիֆեր Լոուրենսը և Ջերեմի Ռենները։ Ֆիլմը ներկայացվել է Օսկարի տասը և Ոսկե Գլոբուսի յոթ անվանակարգում։


== Ծանոթագրություններ ==
Զիրկա (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶիրկաԶիրկա (ուկրաիներեն՝ Зірка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
1982 թվականի տվյալներով Զիրկա գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կարտլազմա

Կարտլազմա (ռուս.՝ Картлазма, բաշկիրերեն՝ Ҡартлаҙма), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նորէպինեֆրին (դեղամիջոց)

Նորէպինեֆրին (դեղամիջոց), հայտնի է նորադրենալին անվանմամբ, կիրառվում է շատ ցածր զարկերակային ճնշում ունեցող մարդկանց շրջանում։ Այն սեպսիսի ժամանակ հիմնական կիրառվող դեղամիջոցն է, եթե ճշումը հնարավոր չի լինում կարգավորել ներերակային լուծույթների միջոցով։ Իր կառուցվածքով նույն մոլեկուլն է, ինչ հորմոն և նյարդային գրգիռ փոխանցող նորէպինեֆրինը։ Կիրառվում է դանդաղ ներերակային ներարկմամբ։
Հիմնական կողմնակի ազդեցություններին են պատկանում գլխացավը, դանդաղասրտությունը, և անհանգստությունը։ Այլ կողմնակի ազդեցույթուններից են սրտի անկանոն աշխատանքը։ Նորէպինեֆրինի երակային արտահոսքը կարող է առաջացնել վերջույթի իշեմիա (սակավարյունություն)։ Արտահոսքի պատճառով տուժված տարածքի արյունամատակարարումը կարող է բարելավվել ֆենտոլամինի կիրառման միջոցով։ Նորէպինեֆրինի ազդեցության մեխանիզմը ալֆա ադրենոռեցեպտորների կապելն և դրդելն է։
Նորէպինեֆրինը հայտնաբերվել է 1946 թվականին և անցել է բժշկական կիրառման 1950 թվականին ԱՄՆ-ում։ Այն համարվում է ջեներիկ դեղամիջոց։ Զարգացող երկրներում 4 միլիգրամի մեծածախ արժեքը 2015 թվականին կազմում էր 0․42 ԱՄՆ դոլար։ Մեծ Բրիտանիայում դրա արժեքը կամում է 4․4 ֆունտ։


== Բժշկական կիրառություն ==
Նորէպինեֆրինը կիրառվում է որպես սիմպաթոմիմետիկ դեղամիջոց, սեպտիկ շոկի վազոդիլատացիայի (անոթալայնացմանան) փուլում ինչպես նաև նեյրոգեն շոկի ժամանակ, և դոպամինային բուժման համեմատ ունի ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ։


== Ազդեցության մեխանիզմ ==
Դրդելով α-1 և α-2 ադրենընկալիչները առաջացնում են անոթների հարթ մկանների կծկում, այդպիսով մեծանում է ծայրամասային անոթային դիմադրությունը և զարկերակային ճնշումը։ Այս մեխանիզմով նվազում է երիկամների և ստամոքս-աղիքային համակարգի արյունամատակարարումը։ Նորէպինեֆրինը ազդում է նաև β-1 ադրենընկալիչների վրա մեծացնելով սրտի կծկման հաճախականությունը և արտամղումը։ Սակայն սրտի հաճախասրտությունը ժամանակավոր է, քանի որ անոթների ճնշընկալիչների դրդման հետևանքով կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից մեծացվում է թափառող նյարդի (nervus vagus) տոնուսը ինչը բերում է ՍԿՀ-ի նվազման։ Նորէպինեֆրինը β-ադրենընկալիչների համեմատ առավելապես ազդում է α ընկալիչների վրա .


== Անվանումներ ==
Նորէպինեֆրինը ըստ Բրիտանական անվանակարգման հայտնի է նորադրենալին անվամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոոռիցա

Պոոռիցա (էստ․՝ Pööritsa), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կոնգուտա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սեմիմոգիլի (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)

Սեմիմոգիլի (ուկրաիներեն՝ Семимогили), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սեմիմոգիլի գյուղում բնակվում էր 271 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1905 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 142,26 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էգրեն

Էգրեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Էքս ան Պրովանս, Ֆրանսիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, հուշարձան Ֆրանսիայի Էքս-ան-Պրովանս քաղաքի Հայաստան հրապարակում։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 1983 թվականին, կառուցվել է տեղի ֆրանսահայ համայնքի ջանքերով։ Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է ծնկաչոք գրկաբաց տղամարդու՝ տեղակայված փոքր պատվանդանի վրա՝ բարձր պատի դիմաց։ Հուշարձանի պատվանդանին մակագրված է. 


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Թորոս Ռասթկելենյան


== Ծանոթագրություններ ==
Խալիֆ (Մարդինի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խալիֆ (այլ կիրառումներ)Խալիֆ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհաննես եպիսկոպոս Աղբիանոսյան

Հովհաննես եպիսկիպոս Աղբիանոսյան կամ Հոհան եպիսկոպոս (գրաբար՝ Յոհան եպիսկոպոս, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, 4-րդ դար), եպիսկոպոս Մեծ Հայքում, Փառեն Ա Աշտիշատցի (348-352) կաթողիկոսի որդին, Աղբիանոսյանների տոհմից։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես եպիսկոպոսի մասին, «նրա վարքի ու անմտության, վատ խոսքերի ու գործերի մասին» 3 առանձին գլուխ է հատկացրել Փավստոս Բուզանդը իր «Հայոց պատմության» վեցերորդ դպրությունում։

Բուզանդը Հովհաննեսի մասին գրում է՝. «Սա մի կեղծավոր մարդ էր. մարդկանց աչքում իրան ձևացնում էր պահեցող խարազնազգյաց, մինչև անգամ կոշիկներ չէր հագնում, այլ ամառը (ոտներին) հեսկ էր փաթաթում, իսկ ձմեռը կեմ։ Բայց չափից դուրս ընկղմված էր ագահության մեջ.»


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 3, Ցուցակ 1, Էջ 539
«Հայոց պատմություն», Փավստոս Բուզանդ, (գրաբար և աշխարհաբար թրգմ.), Երևան, 1987, Դպրություն Զ, գլուխ ը-ժ.
Մարջան Ֆարսադ

Մարջան Ֆարսադ (պարսկերեն՝ مرجان فرساد, 1983, Թեհրան, Իրան), իրանցի իրավաբան, մուլտիպլիկատոր, պատկերազարդող, երգչուհի և երգահան, որը ներկայումս բնակվում է Կանադայում։


== Կյանքը ==
Մարջան Ֆարսադը ծնվել է 1983 թվականին Թեհրանում, Իրան։ 2009 թվականին գաղթել է Կանադա և մինչև օրս ապրում է Մոնրեալում։ Նրա «Khooneye Ma» (պարսկերեն՝ خونه ی ما , թարգմանաբար՝ «Մեր տունը») երգը սոցիալական մեդիայում շատ դիտումներ է հավաքել։ Իր դեբյուտային ալբոմը «Կապույտ ծաղիկներ»-ն է (պարսկերեն՝ گلهای آبی), որը թողարկվել է 2014 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Չերնոբրովկինսկի գյուղական խորհուրդ (Պուտիլվսկի շրջան)

Չերնոբրովկինսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Чорнобривкинська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերնոբրովկինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 612 մարդ։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Եգոր Լետով

Եգոր Ֆեոդորովիչ Լետով (ռուս.՝ Его́р Ле́тов, սեպտեմբերի 10, 1964(1964-09-10), Օմսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 19, 2008(2008-02-19), Օմսկ, Ռուսաստան), ռուս ռոք-երաժիշտ և բանաստեղծ։
Սերգեյ Լետովի եղբայրը։ «Գրաժդանսկայա օբորոնա» խմբի հիմնադիր։
Ռուսական պանկի լեգենդներից. գործունեությունը հիմնականում կրել է ընդհատակյա բնույթ։ ԽՍՀՄ օրոք ստիպողաբար տարվել է հոգեբուժարան։ Հայտնի երգերից են «Ես ատում եմ կարմիր գույնը», «Ամեն ինչ համաձայն պլանի է», «Երգիր, հեղափոխություն», «Մեռածները»։


== Հղումներ ==
Официальный сайт Егора Летова и группы «Гражданская Оборона» Archived 2011-05-10 at the Wayback Machine.
Неофициальный сайт Егора Летова и группы «Гражданская Оборона» Archived 2006-01-10 at the Wayback Machine.
Ալերակ

Ալերակ (ֆր.՝ Alairac), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1322 մարդ, բնակչության խտությունը` 80.76 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.37 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 630 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 145 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 10 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 833 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 635-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 198։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,2 %։ 635 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 550 անձ (290 տղամարդ և 260 կին)։ Գործազուրկ են եղել 85 անձ (37 տղամարդ և 48 կին)։ 198 անաշխատունակներից 54-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 80-ը` թոշակառուներ, իսկ 64-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Շփրե

Շփրե, հանդիպում են նաև Շպրեե, գերմ.՝ Spree, Սպրևա անվանաձևերը (German: [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈʃpʁeː]]] ( ) SHPRAY; Կաղապար:Lang-wen, չեխ․՝ Spréva), []  և ստորին սորբերեն Sprjewja), գետ Գերմանիայի արևելյան մասում՝ Լուժիցա պատմական երկրամասում։ Էլբայի ավազանին պատկանող Հաֆել գետի ձախ վտակներից է։
Ավազանի մակերեսը՝ 10100 կմ², երկարությունը՝ 397 կմ, ջրի միջին ծախսը՝ շուրջ 40 մ³/վրկ.:
Սկիզբ է առնում Լուժիկյան լեռներում (Չեխիայի Ուստեցկի երկրամասում), երեք ակունքների ջրերի միախառնումով։ Հոսում է հիմնականում դեպի հյուսիս, անցնում Գերմանիայի Սաքսոնիա, Բրանդենբուրգ երկրամասերով ու մայրաքաղաք Բեռլինով, Շպրևալդ պատմական մարզով։ Բեռլինը հատելուց հետո՝ նրա արևմտյան հատվածում միանում է Հաֆելին։ 
Շփրեն նավարկելի է, հանդիսանում է Էլբա — Օդեր ջրուղու մի հատվածը։ Նրա ջրերի հոսքը կարգավորելու, ջրհեղեղները կանխելու նպատակով 1958—1965 թվականներին կառուցվել է Շպրեմբերգ ամբարտակը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Шпрее»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Արտաքին հղումներ ==

Panorama Spree - Panoramic view of the river in Berlin
«Spree»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ 1911
Չուբարի

Չուբարի (վրաց.՝ ჩუბარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օգոստոսի 10

Օգոստոսի 10, տարվա 222-րդ (նահանջ տարիներին՝ 223-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 143 օր։


== Դեպքեր ==
1539 - Ֆրանսուա I թագավորը լատիներենի փոխարեն երկրում պետական լեզու է դարձնում ֆրանսերենը
1793 - Փարիզում տեղի է ունենում Լուվրի թանգարանի պաշտոնական բացումը
1821 - Միսուրին դառնում է ԱՄՆ 24-րդ նահանգը
1920 - Փարիզի Սևր արվարձանում կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որի 88-93րդ հոդվածներում ճանաչվում էր Հայաստանի անկախությունը։
2009 - Սլովակիայի ածխահանքում տեղի ունեցած պայթյունից զոհվում է քսան մարդ


== Ծնունդներ ==
1839 - Ալեքսանդր Ստոլետով Александр Столетов ռուս ֆիզիկոս
1865 - Ալեքսանդր Գլազունով Александр Глазунов ռուս կոմպոզիտոր
1874 - Հերբերտ Հուվեր Herbert Hoover Միացյալ նահանգների 31-րդ նախագահը
1897 - Ռուբեն Նակյան Reuben Nakian ամերիկահայ քանդակագործ
1899 - Մկրտիչ Խերանյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ
1901՝ (Հին տոմարով) Նիկոլայ Խմելյով Николай Хмелев ռուս խորհրդային դերասան
1913 - Վոլֆգանգ Պաուլ, գերմանացի ֆիզիկոս
1916 - Էռնեստ Դերվիշյան, ամերիկակահայ զինվորական (մ. 1984)
1924 - Երվանդ Մանարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ
1926 - Պողոս Ակոպով Погос Акопов խորհրդային և ռուսաստանյան դիվանագետ
1928 - Ալբերտ Արիստակեսյան, հայ գրականագետ
1948 - Վյաչեսլավ Հարությունյան, գեներալ-մայոր
1960 - Անտոնիո Բանդերաս Antonio Banderas իսպանա-ամերիկացի կինոդերասան
1969 - Մարիամ Պետրոսյան, գրող, նկարիչ
1973 - Խավիեր Զանետտի Javier Zanetti արգենտինացի ֆուտբոլիստ
1982 - Լուկա Անտոնինի Luca Antonini իտալացի ֆուտբոլիստ
Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
1950 - Սլավիկ Աբրահամյան
1959 - Կառլեն Եղիազարյան
1972 - Աշոտ Չախոյան
1982 - Շոն Մորֆի, անգլիացի սնուկերիստ
1984 - Արսեն Աբլյամետով, ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1950 - Հայկ Կանայան, ակնաբան-վիրաբույժ
1995 - Խաչատուր Աբյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
1999 - Էդվարդ Ջրբաշյան, հայ գրականագետ


== Տոներ ==
Էկվադոր՝ – Անկախության օր
Հունգարիայի զինանշան

Հունգարիայի Հանրապետության զինանշան, հանրապետության պետական ինքնիշխանության, նրա տարածքում ապրող ժողովուրդների պետական միասնության, կառուցվող ագատ, իրավական պետության խորհրդանիշն է. հաստատվել է Հունգարիայի Հանրապետության գլխավոր խորհրդի կողմից 1990 թվականի հուլիսի 3-ի որոշմամբ։


== Տես նաև ==
Հունգարիա
Հունգարիայի դրոշ


== Աղբյուրներ ==
Coat of arms of Hungary (անգլ.)
Lovely (երգ, Twenty One Pilots)

«Lovely», Twenty One Pilots ամերիկյան երաժշտական խմբի կողմից ձայնագրված և գրված երգ, նրանց «Vessel» երրորդ ստուդիական ալբոմի համար։ Չնայած այն թողարկվել է «Regional at Best» ալբոմում, այդուհանդերձ երգը վերաձայնագրվել և վերաթողարկվել է «Vessel» երրորդ ստուդիական ալբոմում։ «Lovely»-ն թողարկվել է Ճապոնիայում խմբի շրջագայության համար։ Թողարկումը կայացել է ապրիլի 17-ին Warner Japan լեյբլի վրա։ Երգը ճապոնական հիթ-շքերթում 67-րդ հորիզոնականն է զբաղեցրել։


== Հեռուստատեսության մեջ ==
«Lovely»-ն օգտագործվել է «Right-on» ճապոնական հեռուստատեսական գովազդում, թողարկումից քիչ առաջ։


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շքերթ ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Թագուհի Կարապետյան

Թագուհի Կարապետյան (սեպտեմբերի 30, 1956(1956-09-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոպրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==
1977 թվականին ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների պետական ինստիտուտի Ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուների ֆակուլտետը։ Հաճախել է Կոնստանտին Սարաջևի անվան երաժշտական դպրոց (դաշնամուրի բաժին)։ 2001 թվականից առ այսօր աշխատում է «Մոսկվա կինոթատրոն» ՍՊԸ-ում՝ որպես գլխավոր տնօրենի տեղակալ։ Որպես կինոպրոդյուսեր մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային կինոփառատոների։ Կինոպրոդյուսերների հայկական ասոցիացիայի անդամ է։ 2017 թվականից «Հայկական Ալիանս Ֆրանսեզ»-ի մշակութային ծրագրերի պատասխանատուն է։ Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։


== Ֆիլմագրություն ==
Հանդիսանում է ստորևէ թվարկված ֆիլմերի գործադիր պրոդյուսերը։


== Պարգևներ ==
2014 - ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգիր և «Գրիգոր Նարեկացի հուշամեդալ» - (Թատերական Լոռի - 2014 միջազգային փառատոնի շրջանակներում)
2014 - Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության «Արվեստի և գրականության ասպետական շքանշան» - (Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարություն)
2014 - «Հայակ» ազգային կինոյի մրցանակաբաշխության մրցանակ - («Փարաջանով» ֆիլմի համար)
2013 - Հայաստանի Հանրապետության պետական մրցանակ` կինոարվեստի ոլորտում  («Փարաջանով» ֆիլմի համար)
2012 - Հայաստանի Թատերական Գործիչների Միության ոսկե մեդալ - (Թատերական Լոռի - 2012 փառատոնի շրջանակներում)


== Ծանոթագրություններ ==
Մասկարոն

Մասկարոն (ֆրանսերեն՝ mascaron, իտալերեն՝ mascherone - մեծ դիմակ), դիմակ, մարդու դեմքի և կենդանու գլխի տեսքով դեկորատիվ ռելիեֆ։ Մասկարոնները առավելապես տեղադրվում են պալատների կամարակողպեքներին, լուսամուտների և դռների բացվածքների վերևում, շատրվանների ցայտիչների, ինչպես և կահույքի ու անոթների վրա։
Էրեշին

Էրեշին  (պորտ.՝ Aratiba), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էրեշինի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 92944 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 430,764 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 232,7 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 1 136 812.739,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 12 050,04 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,826։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1918 թվականի ապրիլի 30-ին։


== Արդյունաբերություն ==
Քաղաքի մեջ է մտնում Comil ավտոբուսների գործարանը։
Պլեշչեևի տուն

Պլեշչեևի տուն (ռուս.՝ Дом Плещеева), տեսարժանություն Մոսկվայում։
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 7733887000)։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գտնվում է Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջան, Նովայա Բասմաննայա փողոց, տուն 12, շինություն 2ա հասցեով (Բասմաննի շրջան)։


== Պատմություն ==
XVIII դարի երկրորդ կեսին այս վայրում կառուցվել է քարե ապարանք։
Տունը կառուցվել է 1797 թվականին Գրիգորի Գրիգորևիչ Գոգելի պատվերով։ Նա դատակերտի սեփականատերն էր։ 1797 թվականին Գոգելին նրա ղեկավարած Մոսկվայի դաստիարակչական տանն արձանագրված չարաշահումների պատճառով հեռացրել են աշխատանքից։ Նույն թվականին նա տեղափոխվել է այստեղ։ 1799 թվականին Գոգելը մահացել է։
Նույն թվականին տունն անցել է պետական խորհրդական Սերգեյ Իվանովիչ Պլեշչեևին։ 1798 թվականին Պլեշչեևը միապետի կողմից շնորհազրկվելու պատճառով ազատվել է աշխատանքից։ Նա մեկնել է դաստակերտ, որտեղ էլ սկսել է բնակվել։ Սերգեյ Իվանովիչն այդ տանն ապրել է մինչև Ռուսական կայսրության կայսր Պավել I-ի մահը։
XX դարի սկզբին առանձնատանը կցակառուցվել է եկամտաբեր տուն, որի շինարարության ժամանակ հեռացվել է գլխավոր սանդուղքը։


== Ճարտարապետություն ==
Տարիների ընթացքում եռահարկ շինության արտաքին տեսքն առանձնապես չի փոխվել։ Այն կառուցված է կլասիցիզմի ոճով, զարդարված է պատշգամբներով։ Շենքն ունի կցակառույց։ Առանձնատնից ձախ կանգնած են զույգ սյուներ։


== Գրականություն ==
Այս առանձնատունը ռուս ճարտարապետ Մատվեյ Ֆեոդորովիչ Կազակովը գրանցել է իր «Մոսկվա քաղաքի քաղաքացիական շինությունների ալբոմ» գրքում։ Այստեղ նա գրանցում էր Մոսկվայի, իր կարծիքով, լավագույն շինությունները, որոնք կառուցվել էին XVIII-XIX դարերում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ելք (այլ կիրառումներ)

Ելք, կարող է վերաբերել՝

Ելք, Հին Կտակարանի երկրորդ գիրքը
Ելք, լեռնագագաթ Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում
«Ելք», ընդդիմադիր քաղաքական դաշինք Հայաստանում։
Օտավգան

Օտավգան, լեռ Արդահանի բարձրավանդակում։ Բարձրություն 2525 մ։ Արդահան քաղաքից 25 կմ արևելք, Ծովակ լճի հյուսիսս–արևմտյան ափից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արդահան-Ախալքալաք ճանապարհի աջ կողմում։ Նշանակված է Կովկասի 5– և 10-վերսւոանոց քարաեզներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Խնամակալություն (գործակալություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խնամակալություն (այլ կիրառումներ)Խնամակալություն, պայլություն, արքունի գործակալություն Կիլիկյան Հայաստանում (XII դարի 1-ին կեսից)։ Գործակալը կոչվել է «պայլ» կամ «հայր»։ Նա կրել է «ավագ պարոն» տիտղոսը՝ ի տարբերություն երկրի մյուս իշխանների կամ պարոնների։ Պայլը եղել է թագավորի առաջին խորհրդականը և գահաժառանգի խնամարկուն, իսկ գահակալի անչափահասության դեպքում՝ նրա հովանավորն ու պետության կառավարիչը։ Խնամակալությունը պետությունը կառավարել է նաև երկրից թագավորի բացակայության ժամանակ, հաճախ վարել է Սեղանապետության գործակալությունը։
(226) Վերինգիա

(226) Վերինգիա (անգլ.՝ Weringia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1882 թվականի հուլիսի 19-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,712039 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2636 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1631,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,220679 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,92° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(226) Վերինգիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆաթել

Ֆաթել, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայերի դեպքը։ Կից՝ Ֆրանսիս Սեյմուր Սթիվենսոնի ծանոթագրությունը

Հայերի դեպքը։ Կից՝ Ֆրանսիս Սեյմուր Սթիվենսոնի ծանոթագրությունը լրիվ անունը Հայերի դեպքը։ Կից՝ Ֆրանսիս Սեյմուր Սթիվենսոնի ծանոթագրությունը, լրիվ անունը՝ Ֆրանսիս Սեյմուր Սթիվենսոնի ծանոթագրությունը (Անգլո-Հայկական Ասոցիացիայի Նախագահ), 1893 թ. մայիսի 12-ին կայացած երեկույթի ելույթների հավաքածու, տպ. Անգլո-Հայկական ասոցիացիայի համար։ 1893 թվականին Նյու Յորքում հրատարակած գրքույկն է հայերի ցեղասպանության մասին։


== Գրքույկի մասին ==
1893 թ. մայիսի 23-ին տեղի ունեցավ Ջեյմս Բրայսի՝ Հայկական հարցի լուծման համար տարիներ շարունակ նվիրված աշխատանքի և ասոցիացիայի նախագահությունից թոշակի անցնելու կապակցությամբ կազմակերպված երեկույթ, որին մասնակցում էին Անգլո-Հայկական ասոցիացիայի անդամները։ Նախագահությունը ստանձնեց պրն. Ֆ.Ս. Սթիվենսոնը։
Սույն գրքույքը երեկույթի ժամանակ մասնակիցների կարդացած զեկույցների հավաքածուն է, որոնցում մասնավորապես խոսվում է 1878 թ. Բեռլինի Կոնգրեսում ընդունված 61-րդ հոդվածի կետերի իրականացման անհրաժեշտության մասին։


== Քաղվածքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Լեբեդինսկոե (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)

Լեբեդինսկոե (ուկրաիներեն՝ Лебединське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լեբեդինսկոե գյուղում բնակվում էր 718 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գաֆուրովո

Գաֆուրովո (ռուս.՝ Гафурово, բաշկիրերեն՝ Ғәфүр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1022 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սլանցևի Ռուդնիկ (գյուղ, Օզինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սլանցևի ՌուդնիկՍլանցևի Ռուդնիկ (ռուս.՝ Сланцевый рудник), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Օզինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1514 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոստարևո (գյուղ, Բիրսկի շրջան)

Կոստարևո (ռուս.՝ Костарево, բաշկիրերեն՝ Костарев), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 227 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Երշովկա (Տոշնյայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երշովկա (այլ կիրառումներ)Երշովկա (ռուս.՝ Ершовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոշնյա գետի աջ ափում՝ 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000006486
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000648
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մ.թ.ա. 619


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Հմայակ Ջանփոլադյան

Հմայակ Ջանփոլադյան (1886, Վայոց Ձորի մարզ, Հայաստան - 1905, Բաքու, Ռուսական կայսրություն), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։ 1903-1904 թվականներին մասնակցել է Արևելյան Հայաստան զենք փոխադրելու գործին։ 1904 թվականի օգոստոսին ահաբեկել է Օլթիի սահմանագծի կազակական վաշտի պետին, որը, թուրքերի հետ համագործակցած, սահմանի վրա մայիսին սպանել էր Թումանի խմբի անդամներին։ 1904 թվականի աշնանը Թիֆլիսում կազմակերպել է հայ հեղափոխականներին հետապնդոդ պրիստավի ահաբեկումը։ 1905 թվականի փետրվարին Բաքվում հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ կռվել է՝ պաշտպանելով հայ բնակչությանը։ Զոհվել է Բաքվում՝ հայատյաց նահանգապետ Նակաշիձեի դեմ կազմակերպած մահափորձի ժամանակ։
Էշենբախ (Վերին Պֆալց)

Էշենբախ (գերմ.՝ Eschenbach in der Oberpfalz), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Վալդնաբի Նոյշթաթ շրջանի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4160 մարդ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 35,16 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդն է՝ 09 3 74 117։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ռիիցիլլա

Ռիիցիլլա (էստ․՝ Riitsilla), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ալ-Սաուրայի գավառ

Ալ-Սաուրայի գավառ կամ ալ-Տաբակայի գավառ (արաբ․՝ منطقة الثورة‎‎, արաբ․՝ منطقة الطبقة‎‎), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Ռակկայի մարզի 3 գավառներից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Ալ-Սաուրա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 159,840 բնակչություն։
Ալ-Սաուրայի գավառը բաղկացած է 3 շրջաններից՝

Ալ-Սաուրայի շրջան (արաբ․՝ ناحية الثورة‎‎), կենտրոն՝ Ալ-Սաուրա, բնակչություն 69,425
Ալ-Մանսուրայի շրջան (արաբ․՝ ناحية المنصورة‎‎), կենտրոն՝ Ալ-Մանսուրա, բնակչություն 58,727
Ալ-Ջառնիայի շրջան (արաբ․՝ ناحية الجرنية‎‎), կենտրոն՝ Ալ-Ջառնիա, բնակչություն 31,688


== Ծանոթագրություններ ==
PSL (հրացան)

PSL (ռումիներեն՝ Puşcă Semiautomată cu Lunetă model 1974), ռումինական արտադրության ինքնալիցք դիպուկահար հրացան։ Կոմերցիոն տարբերակները հայտնի են PSL-54C, Romak III, FPK, FPK Dragunov և SSG-97 (գերմ.՝ Scharfschützengewehr - 1997) անվանումներով։ Չնայած խորհրդային ՍՎԴ հրացանի հետ ունեցած արտաքին ակնհայտ նմանությանը՝ զենքի կառուցվածքը հիմնված է Կալաշնիկովի ձեռքի գնդացրի վրա։


== Կառուցվածք ==
PSL դիպուկահար հրացանը և Կալաշնիկովի ինքնաձիգն օգտագործում են վառոդային գազերի ներգործությամբ գործող ավտոմատիկա գազային մխոց երկար շարժով (Դրագունովի դիպուկահար հրացանն ունի կարճ շարժով ավտոմատիկա) և երկու մարտական հենարաններով դարձկեկ փակաղակ։ Փողատուփի կառուցվածքը փոխառված է ՌՊԿ-ից։ Փողատուփը դրոշմոցած է։


== Շահագործող երկրներ ==


== Տես նաև ==
Զաստավա Մ76 – դիպուկահար հրացան, որ մշակվել է Հարավսլավիայում Կալաշնիկովի ինքնաձիգի հիման վրա, հարմարեցված է 7,92×57 մմ ավելի երկու ու հզոր փամփուշտների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Описание снайперской винтовки PSL на сайте Максима Попенкера world.guns.ru
Описание снайперской винтовки PSL на сайте weaponland.ru
Описание снайперской винтовки PSL на сайте calibr.ucoz.ru
Спецификация тактико-технические характеристики снайперской винтовки PSL на сайте www.arms.home.ro
Видеообзор использования снайперской винтовки PSL ՅուԹյուբում
Видеообзор настройки прицела ПСО-1 для снайперской винтовки PSL ՅուԹյուբում
Մայքլ Արթին

Մայքլ Արթին (անգլ.՝ Michael Artin, հունիսի 28, 1934(1934-06-28), Համբուրգ, Նացիստական Գերմանիա), ամերիկահայ մաթեմատիկոս և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի անվանի պրոֆեսոր, որը հայտնի է հանրահաշվական երկրաչափության մեջ իր ներդրմամբ։


== Կենսագրություն ==
Արթինը ծնվել է Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Նատալյա Նաումովնա Յասնայան (հետագայում անունը փոխել է՝ դարձնելով Նատաշա և առավել հայտնի է դարձել այդ անունով՝ 1909-2003), ծնվել է փաստաբանի, հետագայում՝ հայտնի տնտեսագետ Նաում Յասնու (անգլ.՝ Naum Jasny, 1883-1967)  ընտանիքում, Սանկտ Պետերբուրգում և 1921 թվականին, բոլշևիկների իշխանության գալուց հետո, արտագաղթել է Գերմանիա։
Համբուրգում Նատաշան հաճախել է գիմնազիա, այնուհետև դասընթացներ Համբուրգի համալսարանում, որոնք անցկացրել է հանրահաշվի 20-րդ դարի մեծագույն մասնագետներից մեկը՝ հայազգի Էմիլ Արթինը։ Արթինն ու Յասնայան ամուսնացել են 1929 թվականին, Մայքլ Արթինը նրանց երկրորդ որդին է։ 1937 թվականին Էմիլ Արթինը հեռացվել է համալսարանից (Նատաշան կիսով չափ հրեա էր), և նրանց ընտանիքն արտագաղթել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։
1955 թվականին Մայքլ Արթինը Փրինսթոնի համալսարանից ստացել է բակալավրի աստիճան։ Դրանից հետո նա տեղափոխվել է Հարվարդ և 1960 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում Օսկար Զարիսկու ղեկավարությամբ (թեզի թեման՝ On Enriques' Surfaces)։ Նա չի հրապարակել թեզը, քանի որ կարծում էր, որ այն բավականաչափ լավը չէ տպագրության համար։ Մինչև 1963 թվականը Արթինն աշխատել է Հարվարդի համալսարանում, այնուհետև որոշ ժամանակ անցկացրել է Ֆրանսիայում, Բարձրագույն գիտական ուսումնասիրությունների ինստիտուտում (IHES)՝ մանակցելով Միշել Դեմազյուրի Séminaire de Géométrie Algébrique du Bois Marie (SGA) գրքի 4-րդ հատորի ստեղծմանը։ 1966 թվականին ստացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի պրոֆեսորի պաշտոնը։ Սխեմաների կատեգորիայում ներկայացվող ֆունկտորները նկարագրելու խնդրի վերաբերյալ նրա աշխատանքը հանգեցրել է Արթինի մոտարկելի թեորեմի ապացուցմանը։ Նա նաև տվել է հանրահաշվական տարածության սահմանումը, որն ընդհանրացնում է սխեմայի սահմանումը և թույլ է տալիս հանրահաշվական երկրաչափության մեթոդները տարածել մոդուլների շատ տարածությունների վրա։ 1974 թվականին նա տվել է հանրահաշվական ստեկի նոր սահմանում։ 1980-ական թվականներից նրա հետազոտական հետաքրքրությունները տեղափոխվել են ոչ կոմուտատիվ երկրաչափության ոլորտ։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
1999՝ Չեռնի հրավիրյալ պրոֆեսոր
2002՝ Լերոյ Պ. Սթիլի մրցանակ ողջ կարիերայի ընթացքում ակնառու նվաճումների համար
2005՝ Հարվարդի համալսարանի բարձրագույն դպրոցի հարյուրամյակի մեդալ
2013՝ Վոլֆի մրցանակ
2013՝ ԱՄՆ-ի ազգային գիտական մեդալ


== Վաստակ ==
Մայքլ Արթինը ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի, Արվեստի և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի (1969), Ամերիկյան գիտության զարգացմանն օժանդակող միության անդամ է, Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության պատվավոր անդամ։ Նա նաև Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության իսկական անդամ է, 1991-1992 թվականներին եղել է նրա նախագահը։


== Ծանոթագրություններ ==
Գայլեդրունք

Գայլեդրունք, Գայլի դրունք, Գայլի Դուռ, լեռնանցք Հայաստանի և Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանի սահմանագլխին, Դահնա և Վելիդաղ սարերի միջև։ Արարատյան դաշտն այս լեռնանցքով է կապվում Շարուրի դաշտի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Քնած թագավորը

Քնած թագավորը, հայկական ժողովրդական հեքիաթ։


== Սյուժե ==
Հեքիաթը պատմում է մի գյուղացու և թագավորի մասին։ Գյուղացին իր եզներն արձակում է գութանից, որ մի քիչ արածեն, ինքն էլ նստում է գետնին, որ մի քիչ հանգստանա։ Երբ որ վեր է կենում, տեսնում է, որ իր եզները գողացել են։
Դրանից հետո նա գնում է թագավորին գանգատվելու։ Նա թագավորին ասում է, որ իր եզները գողացել են ու նրան պատմում է իր վշտի մասին։ Թագավորն էլ հարցնում է, թե նա ինչ էր անում։ Գյուղացին պատասխանում է, թե ինքը քնած է եղել։ Թագավորը բարկանում է գյուղացու վրա։ Գյուղացին սկսում է արդանալ` ասելով, թե համոզված էր, որ թագավորն է արթուն, դրա համար էլ ինքը հանգիստ քնել է, եթե համոզված չլիներ, չէր քնի։ Թագավորը հրամայում է, որ իր ախոռից երկու եզ տան գյուղացուն, գողերին էլ բռնում են ու չորս եզան գին են առնում նրանցից։


== Կերպարներ ==
Թագավոր
Գյուղացի
Գողեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չելիկո

Չելիկո (իտալերեն՝ Celico), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3196 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 33 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 98 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87053։ Հեռախոսային կոդը՝ 00984։


== Ծանոթագրություններ ==
Բազալտային անդեզիտ

Բազալտային անդեզիտ (անդեզիտաբազալտ), հրաբխային հիմնային միջանկյալ ապար բազալտների ու անդեզիտների շարքում՝ կազմված պլագիոկլազ, ձիթակն, ամֆիբոլ, մագնետիտ միներալներից և հրաբխային ապակակուց։ Կառուցվածքը հոծ կամ բշտիկավոր է, գույնը՝ սև-մոխրագույն։ Տարբերում են ավգիտրային, ձիթակնային և ապակենման բազալտային անդեզիտներ։ Առաջանում է լավային հոսքերի ձևով հրաբուխների արտավիժումից։ Տարածված է Երևանի շրջակայքում, Լոռու, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։
(8349) 1988 DH1

(8349) 1988 DH1, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 19-ին Յոսիակի Օշիմայի կողմից Գեկկոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,242073 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9899 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4942 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1226,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293582 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,58° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8349) 1988 DH1 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հապաղում (երաժշտություն)

Հապաղում, նախորդ ակորդի տոնը (կամ տոները), որը, շարունակելով հնչել հաջորդ ակորդի ժամանակ, նրա հետ կազմում է ոչ ակորդային դիսոնանսող հնչյուն և լուծվում սեկունդա վար (հազվադեպ՝ վեր)՝ հաջորդ ակորդի համապատասխան ակորդային տոնի մեջ։ 
Հապաղումը գործածում են տակտի ուժեղ մասերում։ Տարբերում են հապաղման նախապատրաստված և չնախապատրաստված տեսակներ։ Նախապատրաստված հապաղումն ընթանում է 3 փուլով՝ նախապատրաստում (նախորդ ակորդում հապաղող տոնի կամ տոների առկայությունը), հապաղում (ակորդի հանդես գալը նախորդ ակորդից մնացած ակորդային հնչյունի հետ, որը նոր ակորդում դառնում է ոչ ակորդային դիսոնանս) և լուծում (դիսոնանսող՝ հապաղող հնչյունի անցումը նոր ակորդի համապատասխան ակորդային տոնին)։ Չնախապատրաստված հապաղման մեջ հապաղող հնչյունը նախորդ ակորդում կարող է հանդես գալ մեկ այլ ձայնում կամ ընդհանրապես չլինել, այսինքն՝ տակտի ուժեղ մասերի յուրաքան­չյուր ոչ ակորդային հնչյուն, եթե անցողիկ կամ օժանդակ չէ, կարելի է դիտել որպես չնախապատրաստված հապաղում։ 
Հապաղումը կիրառվում է նաև 2, 3, հազվադեպ՝ 4 ձայներում միաժամանակ։
Մարինա Սվիդերսկայա

Մարինա Իլինիչնա Սվիդերսկայա (հոկտեմբերի 18, 1937(1937-10-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ)՝ սովետական և ռուսաստանյան արվեստաբան, արվեստի պատմաբան։ Արվեստի դոկտոր, պրոֆեսոր։ Գիտական հետաքրքրությունների ոլորտ` վերածննդի Իտալիայի կերպարվեստ և XVII-XIX դարերի արևմտյան Եվրոպայի մշակույթ, արվեստի տեսություն, մշակույթի փիլիսոփայություն։ Ռուսաստանի Գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։


== Կենսագրություն ==
1960 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը` արվեստի պատմաբան մասնագիտությամբ։ Վ. Ն. Լազարևի ղեկավարությամբ մասնագիտացել է իտալական վերածննդի արվեստում։
1960-1962 թվականներին որպես հետազոտող աշխատել է Պուշկինի թանգարանի արվեստի մասսայականացման բաժնում։ Նա  Բ. Ռ. Վիպերի ղեկավարությամբ մասնագիտացել է 17-րդ դարի արևմտաևրոպական արվեստում։
1962-1965 թվականներին ավարտել է դասական արվեստի գծով ասպիրանտուրան։
1986 թվականին գիտական աստիճան ստանալու համար պաշտպանել է «Իտալական նկարչության մեջ 16-17-րդ դարերի շրջադարձի նոր գեղարվեստական ​​տեսլականի ձևավորում» (մասնագիտություն 17.00.04 - կերպարվեստ) թեմայով ատենախոսությունը։
1992 թվականին արվեստի քննադատության դոկտորի աստիճանի համար պաշտպանել է «17-րդ դարի Իտալիայի կերպարվեստը. հիմնական ուղղություններ և առաջատար վարպետներ» թեմայով ատենախոսությունը։ Համակարգի վերլուծության փորձ» (մասնագիտություն 17.00.04՝ կերպարվեստ)։ Պաշտոնական հակառակորդներն են՝ դոկտոր Ի. Ե. Դանիլովան, պրոֆեսոր Յու. Կ. Զոլոտովը, դոկտոր Ս. Մ. Դանիելը։
1996 թվականին աշխատել է Արվեստի ուսումնասիրությունների ինստիտուտում։ 2007 թվականին  արևմտյան դասական արվեստի ոլորտի ղեկավարն էր։
1998 թվականից Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի համաշխարհային մշակույթի պատմության և տեսության բաժնի պրոֆեսոր է։ Դասավանդում է Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանում։
2017 թվականին դարձել է Ռուսաստանի Արվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։
Մ. Վ. Լոմոնոսով մրցանակի դափնեկիր (2011)։


== Գիտական աշխատանքներ ==


=== Մենագրություններ ===
Свидерская М. И. Икусство Италии XVII века: Основные направления и ведущие мастера. — М.: «Искусство», 1999. — 175 с., 176 илл. (в сер. Из истории мирового искусства; серебряная медаль РАХ)
Свидерская М. И. Караваджо: Первый современный художник. Проблемный очерк. — СПб.: Дмитрий Буланин, 2001. — 240 с. — ISBN 5-86007-208-2.
Свидерская М. И. Пространственные искусства в западноевропейской художественной культуре XIII—XIX веков. В двух книгах. Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлению культурология. — М.: ГАЛАРТ, 2010. — 928 с. — 130 илл.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль М. И. Свидерской на сайте «ИСТИНА»
Профиль М. И. Свидерской на сайте ГИИ
Профиль М. И. Свидерской на сайте философского факультета МГУ
Профиль М. И. Свидерской на сайте РГГУ Archived 2020-12-01 at the Wayback Machine.
2021

2021 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 2021 թվականն է, 
XXI դարի 21-րդ տարին։


== Իրադարձություններ ==


=== Հունվար ===
հունվարի 6 – ԱՄՆ Կապիտոլիումի գրոհում, Դոնալդ Թրամփի կողմնակիցները Վաշինգտոն ԿՇ-ում հարձակվում են ԱՄՆ Կապիտոլիումի վրա ՝ 2020-ի նախագահական ընտրությունների պաշտոնական արդյունքները չեղյալ հայտարարելու համար և աջակցելու Թրամփի պահանջին փոխնախագահ Մայք Փենսին և Կոնգրեսին ՝ չճանաչել Ջո Բայդենի հաղթանակը։ Հարձակման ընթացքում զոհվել է 5 մարդ։
հունվարի 20 – Ջո Բայդենը ստանձնեց իր պաշտոնը որպես ԱՄՆ նախագահ։


=== Փետրվար ===
փետրվարի 25 – Հայ զինվորականները կոչ են անում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին հրաժարական տալ։ Փաշինյանը զինվորականներին մեղադրում է պետական հեղաշրջման փորձի մեջ։


=== Ապրիլ ===
ապրիլի 24 – Ջո Բայդենը ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը։
ապրիլի 25 – Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական է տալիս հունիսին արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու համար, թեև ընտրություններից առաջ մնացել է վարչապետի պաշտոնակատար։


=== Մայիս ===
մայիսի 6-21 – Իսրայելա-պաղեստինյան ճգնաժամ (2021)։
մայիսի 18-22 – Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթն անցկացվում է Նիդեռլանդների Ռոտերդամ քաղաքում։
մայիսի 26 – սպասվում է, 21-րդ դարի ամենակարճ ամբողջ լուսնի խավարումը։ Այն տեղի կունենա ընդամենը 14 րոպե և 30 վայրկյան տևողությամբ։


=== Հունիս ===
հունիսի 11 մինչև հուլիսի 11-ը – ՈՒԵՖԱ-ի 2020 թվականի Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնություն (Եվրո-2020)։
հունիսի 20 – Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)։


=== Հուլիս ===
հուլիսի 23 – 2020 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերը տեղի են ունենում Ճապոնիայի Տոկիո քաղաքում։ Դրանք նախատեսված են եղել 2020 թվականի հուլիսի 24-ից օգոստոսի 9-ը, սակայն հետաձգվել են COVID-19 համաճարակի պատճառով։
հուլիսի 28 – Թուրքիայում անտառային հրդեհներ են տեղի ունենում։


=== Օգոստոս ===
օգոստոսի 15 – Թալիբները գրավում են Քաբուլը, Աֆղանստանի կառավարությունը հանձնվում է։


=== Սեպտեմբեր ===
սեպտեմբերի 21 – Նշվեց Հայաստանի անկախության 30-ամյակը։
սեպտեմբերի 26 – Գերմանիայում դաշնային ընտրություններում, Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը հաղթում է CDU/CSU-ին։


=== հոկտեմբեր ===
հոկտեմբերի 5 – Մայքրոսոֆթ ընկերությունը թողարկեց Վինդոուզ 11 օպերացիոն համակարգը։


=== Դեկտեմբեր ===
դեկտեմբեր 8 – Օլաֆ Շոլցը դառնում է Գերմանիայի նոր կանցլերը։
դեկտեմբեր 19 – Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ, Հաղթում է հայաստանցի Մալենան։


=== Առանց հստակ ամսաթվի ===
Հնդկաստանը ցանկանում է իր առաջին տիեզերական թռիչքը կատարել դեպի տիեզերք։


== Մահեր ==
հունվարի 23 - Լարի Քինգ, ամերիկացի հեռուստալրագրող
Մարտի 31 - Արկադի Տեր-Թադևոսյան, հայ ռազմական գործիչ
Ապրիլի 9
DMX, ամերիկացի ռեփեր և դերասան
Արքայազն Ֆիլիպ, Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ի ամուսինը
Հուլիսի 6 - Ջիվան Գասպարյան,  հայ դուդուկահար և կոմպոզիտոր
Սեպտեմբերի 6 - Ժան Պոլ Բելմոնդո, ֆրանսիացի դերասան
Սեպտեմբերի 29 - Հայկո, հայ փոփ երգիչ և երգահան


== Տես նաև ==
2020
2022


== Ծանոթագրություններ ==
Թաղակապ

Թաղակապ, ավանդական հայկական ազգային կացարան։ Ի տարբերություն գլխատան՝ պատմական Հայաստանում ավելի քիչ տարածված կառույց էր։ Այն քարե բնակարան է` կամարակապ թունելանման առաստաղով։ Կառույցի լայնությունը չէր գերազանցում 2,5-3 մետրը, այդ իսկ պատճառով այսպիսի տունը հարմար էր միայն փոքր ընտանիքների համար, բայց ոչ բազմանդամ համայնքի համար։ Բնակարանի չափերից ելնելով՝ կենցաղային իրերը գտնվում էին բնակելի հատվածից դուրս, հաճախ` առանձին շինությունում։ Թաղակապը կառուցվում էր անապատային` աղքատ փայտանյութերի և հարուստ քարերի վայրերում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոկորդի կարկամում

Կոկորդի կարկամում, լարինզոսպազմ (հունարեն՝ λάρυΎξ-կոկորդ և հունարեն՝ σπασμόζ-կծկում), ձայնաճեղքի ջղաձիգ սեղմում (նեղացում), որը հաճախ առաջանում է երեխաների մոտ։ Լացից (նորածինների մոտ) և հազից հետո առաջանում է սուլող, աղմկոտ շնչառում, որը նշան է սեղմված ձայնային ճեղքով օդի դժվար թափանցման։ Երեխայի դեմքը գունատվում է, գլուխը թեքվում ետ, պարանոցային մկանները լարվում են, բերանը մնում է բաց։ Նոպան սկսվում և ընդհատվում է անսպասելիորեն։ Մեծահասակների մոտ կոկորդի կարկամում երբեմն առաջանում է կոկորդին լյապիս, մենթոլի լուծույթ քսելիս, թունավոր գազեր, երբեմն անուշադրի սպիրտ շնչելիս կամ սննդի կտորտանքները կոկորդի մեջ ընկնելիս։ Երբեմն կոկորդի կարկամումը հանդիսանում է ողնուղեղային չորուկի առաջին արտահայտություններից։
Բուժումը. 0,5%-անոց կալիումի բրոմիդի լուծույթ (1 թեյի զդալ, օրը 2 անգամ), քլորալհիդրատի հոգնա։