Ջոն Մաքսվելլ Կուտզե

Ջոն Մաքսվելլ Կուտզե (անգլ.՝ John Maxwell Coetzee, փետրվարի 9, 1940(1940-02-09)[…], Քեյփթաուն, Հարավաֆրիկյան Միություն), հարավաֆրիկացի գրող, գրաքննադատ, լեզվաբան։ 2003 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ջոն Մաքսվելլ Կուտզեն ծնվել է 1940 թ. փետրվարի 9-ին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Քեյփթաուն քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Զաքարիս Կուտզեն իրավաբան էր, իսկ մայրը՝ Վերա Կուտզեն ուսուցչուհի։ Կուտզեի ընտանիքն անգլախոս էր։ Ջոն Մաքսվելլ Կուտզեն միջնալարգ կրթությունն ստացել է Քեյփթաունի կաթոլիկ դպրոցներից մեկում, այնուհետեւ մաթեմաթիկա եւ անգլերեն ուսումնասիրել Քեյփթաունի համալսարանում, որն էլ ավարտել է 1963 թ.՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։ 1962 թ. Կուտզեն տեղափոխվում է Լոնդոն։ 1960-ականների վերջերին նա տեղափոխվում է Միացյալ նահանգներ, որտեղ էլ Տեքսասի համալսարանում պաշտպանում է թեկնածուական ատենախոսություն Սեմյուել Բեքեթի ստեղծագործությունների վերաբերյալ։ Այնուհետեւ շուրջ երկու տարի անգլերեն և գրականություն է դասավանդում Նյու-Յորքում։ 1971 թ. Կուտզեն ստիպված է լինում լքել ԱՄՆ-ն, քանի որ Վիետնամի պատերազմի դեմ բողոքներին մասնակցելու պատճառով այլեւս հնարավոր չի լինում երկարաձգելու կեցության իրավունքը։ Վերադառնալով հայրենիք Քեյփթաունի համալսարանում մինչեւ 2001 թ. զբաղեցնում է անգլիական գրականության պրոֆեսորի պաշտոնը։ 2002 թ. Կուտզեն թոշակի է անցնում եւ տեղափոխվում է Ավստրալիա, իսկ 2006 թ. մարտի 6-ին ստանում է Ավստրալիայի քաղաքացիություն։


== Մատենագիտություն ==


=== Գեղարվեստական ստեղծագործություններ ===
Մշուշապատ երկիր / Dusklands (1974)
Երկրի սրտում / In the Heart of the Country (1977)
Բարբարոսներին սպասելիս / Waiting for the Barbarians (1980)
Միքայել Կ.-ի կյանքը և ժամանակը / Life & Times of Michael K (1983)
Միստեր Ֆո / Foe (1986)
Երկաթե դար / Age of Iron (1990)
Աշունը Պետերբուրգում / The Master of Petersburg (1994)
Անպատվություն / Disgrace (1999)
Էլիզաբեթ Կոստելլո / Elizabeth Costello (2003)
Դանդաղ մարդը / Slow Man (2005)
Վատ տարվա օրագիրը / Diary of a Bad Year (2007)
Հիսուսի մանկությունը / The Childhood of Jesus (2013)


=== Գեղարվեստական ինքնակենսագրություն ===
Boyhood։ Scenes from Provincial Life (1997)
Youth։ Scenes from Provincial Life II (2002)
Summertime (2009)


=== Էսեներ ===
White Writing։ On the Culture of Letters in South Africa (1988)
Doubling the Point։ Essays and Interviews (1992)
Giving Offense։ Essays on Censorship (1996)
Stranger Shores։ Literary Essays, 1986—1999 (2002)
Inner Workings։ Literary Essays, 2000—2005 (2007)


=== Թարգմանություններ ===
A Posthumous Confession by Marcellus Emants (Boston։ Twayne, 1976 & London։ Quartet, 1986)
The Expedition to the Baobab Tree by Wilma Stockenström (Johannesburg։ Jonathan Ball, 1983 & London։ Faber, 1984).
Landscape with Rowers։ Poetry from the Netherlands (Princeton, NJ։ Princeton University Press, 2004).


=== Առաջաբաններ ===
Դանիել Դեֆոի «Ռոբինզոն Կրուզո» վեպի առաջաբանը (Oxford World’s Classics)
Գրեմ Գրինի «Բրայտոնյան սառույց» վեպի առաջաբանը (Penguin Classics)
Սոլ Բելլոուի «Երկնքի եւ երկրի միջեւ» վեպի առաջաբանը (Penguin Classics)
«Landscape with Rowers: Poetry from the Netherlands» ժողովածուի առաջաբանը (2004)


=== Գրաքննադատություն ===
«The Making of Samuel Beckett» // The New York Review of Books. 30 April 2009. No. 56(7)։ 13-16, Martha Dow Fehsenfeld and Lois More Overbeck (eds) (2009). The Letters of Samuel Beckett, Volume 1։ 1929—1940. Cambridge University Press.


=== Ֆիլմագրություն ===
Կուտզեի երկու ստեղծագործություններն էկրանավորվել են.

1985 — «Փոշի» / Dust (ռեժ. Մարիոն Հենզել) — ըստ «Երկրի սրտում» վեպի
2008 — «Անպատվություն» / Disgrace (ռեժ. Սթիվ Ջեյքոբս) — ըստ «Անպատվություն» վեպի


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
1987 - Երուսաղեմյան մրցանակ
1983 - Բուքերյան մրցանակ - «Միքայել Կ.-ի կյանքը և ժամանակը» վեպի համար
1999 - Բուքերյան մրցանակ - «Անպատվություն» վեպի համար
2003 - Գրականության Նոբելյան մրցանակ


== Գրականություն ==
Dovey Teresa (1988)։ The Novels of J.M. Coetzee: Lacanian allegories։ Johannesburg: Ad. Donker։ ISBN 0-86852-132-9 
Penner Dick (1989)։ Countries of the Mind: The Fiction of J. M. Coetzee։ New York, NY: Greenwood Press։ ISBN 0-313-26684-0 
Gallagher Susan VanZanten (1991)։ A Story of South Africa: J.M. Coetzee's Fictions in Context։ Cambridge, MA: Harvard University Press։ ISBN 0-674-83972-2 
Attwell David (1993)։ J. M. Coetzee: South Africa and the Politics of Writing։ Berkeley, CA: University of California Press։ ISBN 0-520-07812-8 
Kossew Sue (1996)։ Pen and Power: A Post-Colonial Reading of J. M. Coetzee and André Brink։ Amsterdam: Rodopi։ ISBN 978-90-420-0094-0 
Head Dominic (1997)։ J. M. Coetzee։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 978-0-521-48232-5 
Attridge Derek (2004)։ J. M. Coetzee and the Ethics of Reading: Literature in the Event։ Chicago, IL: University of Chicago Press։ ISBN 978-0-226-03117-0 
Canepari-Labib Michela (2005)։ Old Myths-Modern Empires: Power, Language, and Identity in J. M. Coetzee's work։ Oxford; New York, NY: Peter Lang։ ISBN 0-8204-7191-7 
Fiorella Lucia (2006)։ Figure del Male nella narrativa di J.M. Coetzee։ Pisa, Italy: ETS։ ISBN 88-467-1382-6 
Wright Laura (2006)։ Writing 'out of all the camps': J. M. Coetzee's Narratives of Displacement։ New York, NY: Routledge։ ISBN 978-0-415-97707-4 
Masłoń Sławomir (2007)։ Père-Versions of the Truth: The Novels of J.M. Coetzee։ Katowice: University of Silesia։ ISBN 978-83-226-1721-2 
Mulhall Stephen (2008)։ The Wounded Animal: J. M. Coetzee and the Difficulty of Reality in Literature and Philosophy։ Princeton, NJ: Princeton University Press։ ISBN 978-0-691-13737-7 
Poyner Jane (2009)։ J. M. Coetzee and the Paradox of Postcolonial Authorship։ Farnham; Burlington, VT: Ashgate։ ISBN 978-0-7546-5462-9 
Clarkson Carrol (2009)։ J. M. Coetzee: Countervoices։ Basingstoke; New York, NY: Palgrave Macmillan։ ISBN 978-0-230-22156-7 
Nashef Hania A.M. (2009)։ The Politics of Humiliation in the Novels of J. M. Coetzee։ New York, NY: Routledge։ ISBN 978-0-415-65260-5 
Marais Mike (2009)։ Secretary of the Invisible: The Idea of Hospitality in the Fiction of J. M. Coetzee։ Amsterdam: Rodopi։ ISBN 90-420-2712-6 
Head Dominic (2009)։ The Cambridge Introduction to J.M. Coetzee։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 978-0-521-68709-6 
Dooley Gillian (2010)։ J. M. Coetzee and the Power of Narrative։ New York: Cambria Press։ ISBN 978-1-60497-673-1 
van der Vlies Andrew (2010)։ J.M. Coetzee's 'Disgrace'։ New York, NY: Continuum։ ISBN 0-8264-0661-0 
Hayes Patrick (2010)։ J. M. Coetzee and the Novel: Writing and Politics After Beckett։ Oxford; New York, NY: Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-958795-7 
López María J. (2011)։ Acts of Visitation: The Narrative of J. M. Coetzee։ Amsterdam: Rodopi։ ISBN 978-90-420-3407-5 
MacFarlane Elizabeth (2013)։ Reading Coetzee։ Amsterdam: Rodopi։ ISBN 978-90-420-3701-4 
Hallemeier Katherine (2013)։ J. M. Coetzee and the Limits of Cosmopolitanism։ New York, NY: Palgrave MacMillan։ ISBN 978-1-137-35254-5 
Pawlicki Marek (2013)։ Between Illusionism and Anti-Illusionism: Self-Reflexivity in the Chosen Novels of J. M. Coetzee։ Newcastle Upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing։ ISBN 978-1-443-85304-0 
Zimbler Jarad (2014)։ J. M. Coetzee and the Politics of Style։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 978-1-107-04625-2 


== Արտաքին հղումներ ==
Ջ.Մ. Կուտզեի երկերը (ռուս.)
Համառոտ մատենագիտություն (ռուս.)
Ջ.Մ. Կուտզե, կենսագրություն, մատենագիտություն Archived 2015-05-11 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Ջ.Մ. Կուտզեն IMDB-ի էջում (անգլ.)
Գրականության Նոբելյան մրցանակի պաշտոնական կայքէջ (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==