armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խաչատուր Ավագյան (այլ կիրառումներ)

Խաչատուր Ավագյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Խաչատուր Ավագյանց (1825-1865), հայ բանաստեղծ, բժիշկ։
Խաչատուր Ավագյան (1925-2012), հայ թատերագետ, դրամատուրգ, երգիծաբան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
Գիշերը Հին Մեքսիկայում

Գիշերը Հին Մեքսիկայում (իսպ.՝ Una noche en el Viejo México), Էմիլիո Արագոն Ալվարեզի իսպանա-ամերիկյան ֆիլմն է, որի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 18-ին։
Գլխավոր դերակատարներն են Ռոբերտ Դյուվալը, Ջերեմի Իրվինը, Էնջի Սեպեդան և այլք։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը ստիպված է լինում թողնել իր երկիրը և միակ տունը։ Թողնելով Տեխասի իր ագարակը նա գնում է Մեքսիկա` իր օտարացած որդու մոտ։ Ճանապարհին նա հանդիպում է երկու կարտելների առաջնորդների, որոնք թմրանյութի ապօրինի առք ու վաճառքի միջոցով $ 150,000 գումար էին ձեռք բերել։
Նա սկսում է հետևել Մեքսիկա ուղևորվող կարտելների առաջնորդներին` թմրաբիզնեսի գործունեությունը կասեցնելու նպատակով։ Այդպիսով սկսվում է նրա հետապնդումները և արկածները Մեքսիկայում։


== Դերերում ==
Ռոբերտ Դյուվալ` Red Bovie
Ջերեմի Իրվին` Ջելի
Էնջի Քեփեդա` Patty Wafers
Լուիս Թոսար` Պանամա
Ջիմի Փարաք` Մուն
Ջեյմս Հեբերթ ` J.T.


== Ծանոթագրություններ ==
Մյունխենի ֆոնդային բորսա

Մյունխենի ֆոնդային բորսա (գերմ.՝ Börse München), ֆոնդային բորսա՝ տեղակայված Մյունխենում, Գերմանիա։ Հիմնադրվել է 1830 թ.։ 1935 թ. սկսած՝ միացել է Աուգսբուրգի բորսային և մինչև 2003 թ. կրել «Բավարական բորսա» անվանումը (գերմ.՝ Bayerische Börse)։
Մյունխենի ֆոնդային բորսայում կատարվում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և ներդրումային ֆոնդերի փայերի առքուվաճառք։ Մյունխենի ֆոնդային բորսան հազարատ բորսա է (գերմ.՝ Heimatbörse) հանդիսանում այնպիսի բաժնետիրական ընկերությունների համար, ինչպիսիք են BMW-ն, Allianz-ը, Munich Re-ը և Siemens-ը։


== Արտաքին հղումներ ==
Բորսայի պաշտոնական կայք(գերմ.)
Եղիսաբեթ Իսաբեկյան

Եղիսաբեթ Եփրեմի Իսաբեկյան-Շավարշյան (1890, Իգդիր - 1976, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ։ Եղել է մանկավարժ, պրոֆեսոր Արշավիր Շավարշյանի կինը։


== Կենսագրություն ==
Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը ծնվել է 1890 թվականին Իգդիրում,  Իգդիրի քաղաքագլուխ Եփրեմ Իսաբեկյանի բազմազավակ ընտանիքում։ Սերում է Իսաբեկյանների հայտնի տոհմից՝ գեղանկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի հորաքույրն է։
Նախնական կրթությունը 1905-1907 թվականներին ստացել է տեղի ծխական դպրոցում։ 1907-1909 թվականներին սովորել է Երևանի Գայանյան օրիորդաց դպրոցում։ Վերադառնալով Իգդիր՝ որոշել է ուսումը շարունակել և մեկնել է Թիֆլիս, ընդունվել և 1910-1912 թվականներին սովորել է Մարիամյան-Հովնանյան օրիորդաց դպրոցում, որը համարվում էր հայկական լավագույն կրթական օրիորդաց դպրոցը։
Մասնագիտանալով ուսուցչության մեջ, նա մանկավարժ աշխատելու առաջարկ է ստացել Դրանդայի հայկական ծխական դպրոցում։ Եղիսաբեթ Իսաբեկյանն ընդունել է առաջարկը և մեկնել Աբխազիա։ Ուսուցչական գործունեությունը Դրանդայում տևել է 1912 թվականից մինչև 1914 թվական։ Վերադառնալով Իգդիր՝ Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) ծխական դպրոցում աշխատելու առաջարկ է ստացել․ 1914-1915 ուսումնական տարին ուսուցչություն է իրականացնում Ղարաքիլիսայում։
1916 թվականին ամուսնացել է Արշավիր Շավարշյանի հետ, որն ուսումն ավարտել և Լայպցիգից նոր էր վերադարձել։ 1916 թվականին ամուսնական զույգն Իգդիրից ճանապարհվել է Էջմիածին, որտեղ Ա. Շավարշյանը հրավիրվել էր աշխատելու Գևորգյան ճեմարանում որպես մանկավարժ։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, 1919 թվականին Շավարշյանը հրավիրվել է Երևան և նրանք ընտանիքով տեղափոխվել և մշտական բնակություն են հաստատատել Երևանում։
Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը՝ ընտանեկան, կենցաղային հոգսերով ծանրաբեռնված լինելով, որոշ ժամանակ ընդհատել է մասնագիտական գործունեությունը, ապա՝ 1930 թվականին ընդունվել է Երևանի Պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո 1936 թվականից քիմիա առարկա է դասավանդել Ս.Սպանդարյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։
Մահացել է 1976 թվականին, Երևանում։


== Վաստակ ==
Մեծ է եղել Եղիսաբեթ Իսաբեկյանի վաստակը մանկավարժության ոլորտում։ Դեռևս Դրանդայում աշխատելու տարիներին մեծապես նպաստել է ծխական դպրոցների կրթադաստիարակչական գործընթացի զարգացմանը։ Հետագայում էլ, անգամ հայրենիքի համար ամենադժվար տարիներին, ամուսնու հետ լծվել է ուսուցչական գործին՝ նախադպրոցական և դպրոցական հաստատությունների հիմնադրմանը։
Ներգրավված է եղել 1919-1920-ական թվականներին առաջին բակային մանկապարտեզների, ճամբարների ստեղծման գործում։
Մոտ ժամանակներս հրատարակվելու է գիրք՝ նրա հուշերի հիման վրա, որում ներառվելու է նաև Արշավիր Շավարշյանի կյանքն ու գործունեությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը Էդուարդ Իսաբեկյանի «Իգդիրի Երևելիները» գեղանկարում» (հայերեն)։ Վերցված է 2021-09-02   CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
Սադովկա (այլ կիրառումներ)

Սադովկա, կարող է վերաբերել՝

Սադովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Սադովկա - գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Ռոզետո դելյի Աբրուցի

Ռոզետո դելյի Աբրուցի (իտալերեն՝  Roseto degli Abruzzi), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Տերամո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 24 083 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 417 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 52 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 664037, հեռախոսային կոդ՝ 085։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում նշվում է Ամենասուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.roseto.org/ Archived 2008-08-07 at the Wayback Machine.
Սեզար Սեմփսոն

Սեզար Սեմփսոն (օգոստոսի 18, 1983(1983-08-18), Լինց, Ավստրիա), ավստրիացի երգիչ, երգահան և մոդել։ Նա է ներկայացրել Ավստրիան Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում՝ "Nobody but You" երգով։


== Կյանքը և կարիերան ==


=== Վաղ կյանք և կարիերայի սկիզբ ===
Սեմփսոնը ծնվել է Ավստրիայի Լինց քաղաքում։ Նա երկար տարիներ աշխատել է որպես սոցիալական աշխատող։ Երաժշտական տիրույթում նա կազմել է Symphonix International և Electric Church-ի երաժշտական ձևավորումների մի մասը։


=== Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ ===
2017 թվականի դեկտեմբերի 5-ին նա հայտարարվել է որպես Եվրատեսիլ 2018 մրցույթում Ավստրիայի ներկայացուցիչ։ Նա կատարեց "Nobody but You" (Ոչ ոք, բացի քեզանից) երգը և մրցույթում գրավեց երրորդ տեղը։ Երգը գրվել է Բորիս Միլանովի և Սեբաստիան Արմանի կողմից։


== Սկավառակագրություն ==


=== Սինգլներ ===


=== Որպես հյուր ելույթներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Զուևո (գյուղ, Բիրսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶուևոԶուևո (ռուս.՝ Зуево, բաշկիրերեն՝ Зуев), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Միխիլ վան Մյուսսեր

Միխիլ վան Մյուսսեր (հոլ.՝ Michiel van Musscher), հունվար 1645 կամ 1645, Ռոտերդամ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ - հունիսի 20, 1705(1705-06-20)[…] կամ 1705, Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն), հոլանդացի գեղանկարիչ և գրաֆիկական արվեստի ներկայացուցիչ։ Մեկն է հոլանդացի խոշորագույն գեղանկարիչներից, որ ստեղծագործել է բարոկկո ոճով։ Նկարչի աշակերտներն են եղել Գաբրիել Մետսյուն, Ադրիան վան Օստադեն և Աբրահամ Լամբերտսոնը։ Ստեղծագործել սկսել է դեռևս Ռոտերդամում, իսկ 1678 թվականից ապրել և ստեղծագործել է Ամատերդամում։ Նրա կտավները գտնվում են Ամստերդամի Պետական թանգարանում, Մաուրիցհեյսում և Ռոտերդամի Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարանում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Բարոկկո


= Ծանոթագրություններ = =


== Գրականություն ==
Winkler-Prins': Geïllustreerde Encyclopaedie, Derde Druk, Uitgevers-Maatschappy «Elsevier», Amsterdam 1910. Zwölfter Teil, S.18
Ահիսիլլա

Ահիսիլլա (էստ․՝ Ahisilla), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կոսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 39 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հաբայա

Հաբայա (էստ․՝ Habaja), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 311 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Փոքր Սեպասար

Փոքր Սեպասար (նախկին անվանումը` Փոքր Շիշթափա),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 23 կմ հյուսիս` Ախուրյան գետի աջ ափին։ Փոքր Սեպասար է վերանվանվել 1946 թ. նոյեմբերի 12-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Փոքր Սեպասարի մշտական բնակչությունը կազմել է 173, առկա բնակչությունը` 159 մարդ։
Բնակիչերը հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը եկել է Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի, Բասենի և Մուշի գավառների գյուղերից։
Փոքր Սեպասարի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Փոքր Սեպասարում է գտնվում «Դարի սուրբ» մատուռը։


== Տես նաև ==
Փոքր Սեպասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տարածաշրջանի քարտեզ
Մարկոս Ուլպիուս Տրայանոս

Մարկոս Ուլպիուս Տրայանոս, (լատ.՝ Marcus Ulpius Traianus, մոտ 30, Իտալիկա - մոտ 100), հռոմեական կայսր 98 թվականից։ Անտոնինոսների դինաստիայից։ Հաջորդել է Ներվային։ Նրա օրոք Հռոմեական կայսրությունը հասել է իր սահմանների առավելագույն ընդարձակմանը։ 101–102 և 105–106 թվականների ընթացքում նվաճել է դակերի երկիրը (կազմվել է Դակիա պրովինցիան), 106 թվականին՝ Նաբատեայի թագավորությունը (կազմվել է Արաբիա պրովինցիան), 117 թվականին՝ Միջագետքը (Տրայնոսի մահից հետո նրա նվաճած տարածքները, բացի Դակիայից և Արաբիայից, անջատվել են կայսրությունից)։ Կառավարել է ծերակույտի հետ համաձայնեցված, լայնորեն հռոմեական քաղաքացիության իրավունք է շնորհել պրովինցիաների բնակչությանը։ Միջին և մանր հողատերերի ու քաղաքացիների քայքայման ընթացքը կասեցնելու նպատակով տարածել է ալիմենտացիայի (չունևոր ծնողների անչափահաս զավակներին դրամական օգնություն պետական միջոցներից) համակարգը։ Ծավալել է լայն շինարարություն Հռոմում (Տրայնոսի ֆորումը) և պրովինցիաներում։ Տրայնոսը 114 թվականին գրավել է Հայաստանը և հայտարարել պրովինցիա, սակայն նրա հաջորդ Ադրիանոս (Հադրիանոս) կայսրը, չկարողանալով պահպանել հռոմեական գերիշխանությունը, հարկադրված ընդունել է (117) Հայաստանի անկախությունը և թագավոր ճանաչել Վաղարշ Ա–ին։ 1966-ին ՀԽՍՀ տարածքում, Փոքր Վեդի գյուղում, հայտնաբերվել է Տրայնոսի լատիներեն արձանագրությունը, որը նա թողել է Արտաշատում։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրանի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օրանի (այլ կիրառումներ)Օրանի (իտալերեն՝ Orani), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 2.921: Բնակչության խտությունը կազմում է 24.15 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 130.52 կմ² տարածք։ Սահմանակից է Բենետուտի, Բոլոտանա, Իլորաի, Մամոյադա, Նուորո, Օնիֆերի, Օրոտելի, Օտանա, Սարուլե համայնքներին։ Փոստային ինդեքս՝ 8026։ հեռախոսային կոդ՝ 0784։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Անդրեաս առաքյալն է։ Տոնը նշում են ամեն տարի նոյեմբերի 30-ին։
Օրանիի տեսարժան վայրերից է նկարիչ, քանդակագործ Կոստանտինո Նիվոլայի տուն-թանգարանը (այդ արվեստագետը ծնվել է Օրանիում)։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Անվանի օրանեցիներ ==

Կոստանտինո Նիվոլա (1911-1988), նկարիչ, քանդակագործ
Սալվատորե Նիֆոի (1950), գրող


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
cita web|http://www.comunas.it/orani/%7CLa(չաշխատող հղում) scheda del comune nel portale Comunas della Regione Sardegna
Ալբինա լիճ

Ալբինա լիճ, սառցադաշտային լիճ Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Ձյունոտ լեռներում։ Լիճը գտնվում է Կոսցյուշկո ազգային պարկի և Ավստրալիական Ալպեր ազգային պարկի ու արգելավայրի միջև։
Ալբինա լիճը գտնվում է Ավստրալիայի ամենաբարձր լեռ՝ Կոսցյուշկոից 2,5 կիլոմետր հյուսիս։ Լճի հայելու մակերեսը 6600 քառակուսի մետր է, երկարությունը մոտավորապես 500 մ, լայնությունը՝ 50 մ։
Այն գտնվում է կիրճում, որի արևմուտքից Թաունսենդ լեռն է, իսկ արևելքից՝ Լի և Նորսքոթ լեռները։ Ալբինա լեռը ունի հյուսիսային հոսք։ Լեյդի Նորսքոթ կանյոնով հոսում է դեպի Ջիհի գետը։


== Lեռնադահուկային հանգստավայր ==
Ալբինա լճի լեռնադահուկային հանգստավայրը ստեղծվել է 1951 թվականին «The Ski Tourers Association»-ի (հետագայում անվանափոխվեց «The Australian Alpine Club») կողմից։ 1952 թվականին առաջին անգամ կայացել է Ալբինայի ամառային լեռնադահուկային առաջնությունը` օգտագործելով եղանակի համար անսովոր պայմաններ։
Լեռնադահուկային սպորտի իրադարձությունները ևս երեք տարի շարունակվում էին մեկ Կոսցյուշկո լեռան վա, մեկ՝ Թաունսենդի։ 1969 թվականին ազգային պարկեր և վայրի բնության ծառայությունը (NPWS) պահանջել որ ակումբը լքի հանգստավայրը, որն աստիճանաբար վեր էր ածվում ավերակների։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլոկոլ

Կոլոկոլ (ռուս.՝ «Колокол», «Հնչակ»), ռուսական հեղափոխական առաջին թերթը։ Հրատարակել են Ալեքսանդր Գերցենը և Նիկոլայ Օգարյովը 1857-1865 թվականներին՝ Լոնդոնում, 1865-1867 թվականներին՝ Ժնևում (սկզբում որպես «Պոլյարնայա զվեզդա» տարեգրքի հավելյալ թերթիկ)։ 
«Կոլոկոլ»-ի ծրագիրը նախատեսում էր «գյուղացիության ազատագրում» և «համայնքային հողատիրություն, գրաքննության և մարմնական պատիժների վերացում»։ 
Տպագրել է Գերցենի և Օգարյովի ռեֆորմին դեմ արտահայտվող հոդվածներ, թռուցիկներ, ռուսական հեղափոխական ընդհատակի փաստաթղթեր։ Խմբագրության կապը ռուսական հեղափոխական մտավորականության հետ նպաստեց վերջինիս համախմբմանն ու «Զեմլյա ի վոլյա» գաղտնի ընկերության ստեղծմանը։ 
«Կոլոկոլ»-ի թղթակիցներից և տարածողներից են եղել Նիկոլայ Դոբրոլյուբովը, Ն. Սերնո-Սոլովևիչը, Մ. Միխայլովը, դեկաբրիստներ, գրողներ (Ի. Ակսակով, Յ. Սամարիկ, Ա. Կոշելև, Իվան Տուրգենև), հեղափոխական վտարանդիներ։ 1867-1869 թվականներին հրատարակվել են. «Колокол. Прибавочный лист к первому десятилетию», «Колокол. Pyccкoe прибавление» (6 համար) և «Supplement du Kolokol» ֆրանսերեն։
1870 թվականին Օգարյովը և Ս. Նեչաևը լույս են ընծայել «Կոլոկոլ»-ի ևս 6 համար, որոնք զգալիորեն տարբերվում էին գերցենյան «Կոլոկոլ»-ից։
Թերթն անդրադարձել է նաև Թուրքիայում ապրող հայերի վիճակին։ Միքայել Նալբանդյանը բարեկամական կապեր է ունեցել «Կոլոկոլ»-ի շուրջ համախմբված ռուս հեղափոխական դեմոկրատների հետ (Գերցեն, Օգարյով, Բակունին, Սերնո-Սոլովևիչ և ուրիշներ)։
Գարբինե Մուգուրուսայի կարիերայի վիճակագրություն

Գարբինե Մուգուրուսայի կարիերայի վաճակագրությունը ներկայացնում է իսպանացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի, աշխարհի նախկին թիվ 2 ռակետ Գարբինե Մուգուրուսայի կարիերայի ընթացքում մրցաշարերում հաղթանակները և մասնակցությունները Մեծ Սաղավարտի և WTA մրցաշարերի եզրափակիչներում։ Մուգուրուսան հաղթանակ է տարել WTA 3 մենախաղի մրցաշարերում, որոնցից առավել նշանակալիցը 2016 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունն է։ Նա հաղթանակ է տարել նաև WTA զուգախաղի 4 մրցաշարերում։ Մուգուրուսան դուրս է եկել նաև 2015 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարի եզրափակիչ, 2014 և 2015 թվականների Ֆրանսիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ։ Զուգախաղի մրցաշարերում նա եզրափակիչ է դուրս եկել 2014 և 2015 թվականների Մադրիդի մրցաշարերում և կիսաեզրափակիչ 2014 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում՝ Կարլա Սուարես Նավարոյի հետ։


== Գլխավոր եզրափակիչներ ==


=== Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի ելրափակիչներ (2) ===


==== Մենախաղ 2 (1 տիտղոս, 1 պարտություն) ====


=== Տարվա վերջի մրցաշարի եզրափակիչներ ===


==== Զուգախաղ 1 (1 պարտություն) ====


=== WTA Premier Mandatory & Premier 5 մրցաշարերի եզրափակիչներ ===


==== Մենախաղ 2 (1 տիտղոս, 1 պարտություն) ====


==== Զուգախաղ 3 (3 պարտությունs) ====


== WTA մրցաշարերի եզրափակիչներ ==


=== Մենախաղ 6 (3 տիտղոս, 3 պարտություն) ===


=== Զուգախաղ 10 (5 տիտղոս, 5 պարտություն) ===


== ITF Circuit մրցաշարերի եզրափակիչներ ==


=== Մենախաղ 12 (7 տիտղոս, 5 պարտություն) ===


=== Զուգախաղ 2 (1 տիտղոս, 1 պարտություն) ===


== Արդյունքներ Թոփ 10 թենիսիստուհիների հետ հանդիպումներում ==
Գարբինե Մուգուրուսայի հանդիպումները թենիսիստուհիների հետ, ովքեր տեղ են զբաղեցրել WTA մենախաղի վարկանիշային Թոփ 10-ում։


=== Հաղթանակ թիվ 1 ռակետի նկատմամբ ===


=== Հաղթանակներ Թոփ 10-ի թենիսիստուհիների նկատմամբ ===


== Մրցաշարերի վիճակագրություն ==


=== Մենախաղ ===


=== Զուգախաղ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գարբինե Մուգուրուսայի անձնական կայք Archived 2019-03-31 at the Wayback Machine.
Գարբինե Մուգուրուսան WTA կայքում
Գարբինե Մուգուրուսան ITF կայքում Archived 2018-04-21 at the Wayback Machine.
Գարբինե Մուգուրուսան Ֆեդերացիայի գավաթի մասնակցի կայքում Archived 2017-02-13 at the Wayback Machine.
Հովհաննես Գրիգորյան

Հովհաննես Երվանդի Գրիգորյան (օգոստոսի 7, 1945(1945-08-07), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 7, 2013(2013-02-07), Երևան, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1975 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես Գրիգորյանը ծնվել է 1945 թվականին, Գյումրիում։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ Գրել և տպագրվել սկսել է դպրոցական տարիներից։ «Երգեր առանց երաժշտության» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն հրատարակվել է 1975 թվականին։ Գրիգորյանի բանաստեղծությունները թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Առանձին գրքերով թարգմանաբար լույս են տեսել Ռուսաստանում՝ «Չուղարկված նամակներ» (1985), Ֆրանսիայում՝ «Constitution» (2007), Իրանում՝ «Բոլորովին ուրիշ աշուն» (2009)։
Մահացել է փետրվարի 7, 2013-ին, Երևանում։


== Բանաստեղծական ժողովածուները ==
1975 - Երգեր առանց երաժշտության
1979 - Բոլորովին ուրիշ աշուն
1982 - Անձրև մի տխուր առիթով
1986 - Դանդաղ ժամեր
1992 - Հրեշտակներ մանկության երկնքից
1996 - Երկու ջրհեղեղի արանքում
2002 - Կես ժամանակ
2006 - Գիշերահավասար
2010 - Երբեք չմեռնես - ահա թե ինչ կասեմ քեզ


== Մանկական բանաստեղծությունների ժողովածուները ==
1980 - Քո առաջին բառերը
1987 - Ամենա, ամենա Սոնան


== Արձակ ժողովածուները ==
2004 - Մաեստրոն
2008 - Բաց դռների օր Մհերի քարայրում (էսսեներ եւ հոդվածներ)
2013 - Գերեզմանիա (վիպակ), Երևան, «Անտարես»


== Մամուլ ==
Բանաստեղծություններ (Աշուն; «Թե ունենայի սեփական անապատ...», «Մենք հանդիպեցինք գետափին...», Լուսնահարները)։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 43-44։


== Հրատարակումներն օտար լեզուներով ==
1985 - "Потерянные письма", Ռուսաստան
2007 - "Constitution, Ֆրանսիա


== Կատարած թարգմանություններն իսպաներենից ==
1979 - Կարլոս Ֆուենտես, Արտեմիո Կրուսի մահը (վեպ)
1983 - Խուլիո Կորտասար, Վիճակախաղ (վեպ)
1999 - Խոսե Օրտեգա ի Գասետ, Մշակույթի փիլիսոփայություն (էսսեների ժողովածու)
2007 - Ֆեռնանդո դե Ռոխաս, Սելեստինա (դրամա)


== Կատարած թարգմանությունները ռուսերենից ==
Նիկոլայ Տիխոնով, Կավ և կրակ (բանաստեղծություններ, պոեմներ, վիպակներ։ Մի մասը թարգմանել է Հ. Գրիգորյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 251 էջ։
Օլեգ Շեստինսկի, Իմ Հայաստանը (բանաստեղծությունների մի մասը թարգմանել է Հ. Գրիգորյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1979, 162 էջ։
Քնար եղբայրության։ Ուկրաինայի բանաստեղծները Հայաստանի մասին (ժողովածուի մի մասը թարգմանել է Հ. Գրիգորյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 164 էջ։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
1975 - ՀԼԿԵՄ մրցանակի դափնեկիր
1987 - Ավետիք Իսահակյանի անվան գրական մրցանակ
1998 - Մովսես Խորենացու մեդալ
2002 - «Վահագն» մրցանակի դափնեկիր
2005 - Արցախի պետական մրցանակ
2011 - Հայաստանի պետական մրցանակ


== Գրականություն ==
Սուրեն Դանիելյան. Բանաստեղծի ապրված ժամանակը, «Գարուն», 1987, № 1:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Հովհաննես Գրիգորյանի բանաստեղծությունների հավաքածու
Հովհաննես Գրիգորյանի «Թե ինչպես «ԱՆՀԵՏԱՑԱՎ» բանաստեղծությունը» հոդվածը
Հովհաննես Գրիգորյանի պաշտոնական կայքը
Շողակաթ հեռուստաընկերության ԵՐԲԵՔ ՉՄԵՌՆԵՍ. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ երկմասանի ֆիլմ
Աստերոիդների ցանկ (303301-303400)

Աստերոիդների ցանկ (303201-303300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (303401-303500)
 Աստերոիդների ցանկ (303201-303300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (303401-303500)
Կաշինետե դ'Իվրեա

Կաշինետե դ'Իվրեա(իտալերեն՝ Cascinette d'Ivrea), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 1.448 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 724 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 


== Արտաքին հղումներ ==
կայք (իտալ.)(չաշխատող հղում)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Նիգեր (այլ կիրառումներ)

Նիգեր անվանումը կարող է վերաբերել.


== Աշխարհագրություն ==
Նիգեր, երկիր Աֆրիկայում
Նիգեր (գաղութ), նախկինում Ֆրանսիական գաղութային կայսրության մաս Աֆրիկայի տարածքում
Նիգեր (գետ), գետ Աֆրիկայում
Նիգեր (նահանգ), նահանգ Նիգերիայում


== Անձինք ==
Պեսցենիուս Նիգեր, Հին Հռոմի կայսր
Նիգեր (բանաստեղծ), օս գրող, իսկական անուն ազգանունը՝ Իվան Ջանաև
Շմուէլ Նիգեր, հրեա գրաքննադատ և հասարակագետ


== Աստղագիտություն ==
(8766) Նիգեր, աստերոիդների գոտու աստերոիդ։
Հոբ երանելի

Հոբ Երանելի (եբրայերեն՝ אִיּוֹב‎, հունարեն՝ Ἰώβ), ըստ Աստվածաշնչի՝ Հուս երկրում ապրել է Հոբ անունով մի աստվածավախ, արդար և բարեսիրտ մարդ։ Նա իր ընտանիքն ու ունեցածը կորցնելուց և բազում զրկանքների ենթարկվելուց հետո էլ՝ Աստծուց գոհ բացականչում էր՝ "օրհնյալ ըլլա Տիրոջ կամքը"։ Ըստ ավանդության Հոբն անցել է երանելիների շարքը և դարձել տոկունության ու համբերատարության խորհրդանիշ։


== Աղբյուր ==
Աստուածաշունչ, գիրք Յոբայ, գլուխ Ա.21։
Սոմոսիեռա (Մադրիդ)

Սոմոսիեռա (Մադրիդ) (իսպ.՝ Somosierra (Madrid)), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Բնակչությունը՝ 105 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Somosierra, en la Sierra Norte de Madrid
Միկրոէլեկտրաշարժիչ (գործարան)

«Միկրոէլեկտրոշարժիչ», էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերական ձեռնարկություն ՀՀ Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրիում (նախկինում՝ Լենինական)։ 
Հիմնադրվել է 1958 թվականին։ Արտադրել է «ՄԴ-54» և «ՈԴ-09» տիպատեսակների փոքր հզորության էլեկտրաշարժիչներ (առաջինը Խորհրդային Միությունում)։ 
1969 թվականին մտել է «Հայ-Էլեկտրաշարժիչ» արտադրական միավորման կազմի մեջ։
Գաղտնիքներ և ստեր (հեռուստասերիալ)

«Գաղտնիքներ և ստեր» (անգլ.՝ Secrets & Lies), ամերիկյան հեռուստասերիալ, որը թողարկվել է ABC-ում 2014-2015 թվականներին։ Գործողությունների կենտրոնում գտնվում է ընտանիքի մի օրինակելի հայր, որը գտնում է մահացած երեխայի դին և արագորեն դառնում սպանության գլխավոր կասկածյալը։ Այս սերիալը նույն անվանումով ավստրիալական սերիալի ամերիկյան հարմարեցումն է, որի գլխավոր հետոսը Մարտին Հենդերսոնն էր։ Սերիալը մեկնարկել է 2015 թվականի մարտի 1-ին, ավարտին հասնող «Վերակենդանացում» շոուի փոխարեն։ 2015 թվականի մայիսի 7-ին սերիալը երկարացվել է և 2016 թվականի սեպտեմբերի 25-ին մեկնարկել է սերիալի 2-րդ սեզոնը։
2017 թվականի մայիսի 11-ին 2 սեզոն թողարկելուց հետո ABC-ն փակել է սերիալը։


== Դերասաններ և կերպարներ ==


=== Հիմնական կազմ ===
Սեզոն 1Ռայան Ֆիլիպ՝ Բեն Քրոուֆորդ
Ջուլետ Լյուիս՝  Անդրեա Կորնել, խուզարկու
Քադի Սթրիքլենդ՝ Քրիստի Կրոուֆորդ
Նատալի Մարտինես՝ Ջես Մուլլեն
Դեն Ֆոգլեր՝ Դեյվ Քարլայլ
Բելլ Շույս՝ Էբբի Քրոուֆորդ
Ինդիանա Էվանս՝ Նատալի ՔրոուֆորդՍեզոն 2Մայքլ Իլի՝ Էրիկ Ուորներ 
Ջուլետ Լյուիս՝ Անդրեա Քորնելլ
Ջորդանա Բրյուստեր՝ Քեյթ Ուորներ
Մեկիա Կոկս՝ Ամանդա Ուորներ
Չարլի Բարնետտ՝ Պատրիկ Ուորներ
Թերրի Օ’Քուին՝ Ջոն Ուորներ


=== Երկրորդական կազմ ===
Սեզոն 1Դենիզ Դոուս՝ Էլեյն Ուիլյամս
Գրեգորի Ալան Ուիլյամս՝ Քեվին Ուիլյամս
Մելիսսա Գիլբերտ՝ Լիզա Դեյլի
Թեդ Քուլի՝ Մեթթ Դեյլի
Մայքլ Բիչ՝ Արթուր Ֆենտոն
Սթիվեն Բրենդ՝ Ջոզեֆ Տերներ
Էյդեն Մալիկ՝ Թոմ Մերֆի
Քեյթ Աշֆիլդ՝ Վանեսսա Տերներ
Միգան Ռատ՝ Նիկոլ Մալլեն
Տիմոտի Բասֆիլդ՝ Ջոն Գարներ


== Դրվագներ ==


=== Սեզոն 1 (2015) ===


=== Սեզոն 2 (2016) ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://abc.go.com/shows/secrets-and-lies Գաղտնիքներ և ստեր (հեռուստասերիալ). պաշտոնական կայք
Secrets and Lies(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Խմելևկա (այլ կիրառումներ)

Խմելևկա, կարող է վերաբերել՝

Խմելևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում
Խմելևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում
Խմելևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանում
Խմելևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում
Խմելևկա - գետ Ռուսաստանում, Մեծ Պոդիկովայի վտակը
Խմելևկա - գյուղ Ռուսաստանի, Տվերի մարզի Սելիժարովսկի շրջանի կազմում
Վարազատ

Վարազատ (ադրբ.՝ Vərəzət), գյուղ Ադրբեջանի  Շաքիի շրջանում, շրջանի վարչական կենտրոնն է։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Մեծ Կովկասի հարավահայաց նախալեռնային գոտում, Զեյզիդչայ գետի ափին, Շաքի քաղաքից արևելք և 76 կմ հյուսիս երկաթուղային հանգույց Եվլախից։


== Բնակչություն ==
Գյուղում բնակվում են հիմնականում ադրբեջանցիներ։
Բնակչություն 1790 մարդ է։


== Բնական աղետներ ==
2009 թվականի օգոստոսին հորդառատ անձրևների հետևանքով ավերվեց Վարազատ և Բաշ-Զեյզիտ գյուղերը կապող կամուրջը։


== Ծանոթագրություններ ==
(759) Վինիֆերա

(759) Վինիֆերա (անգլ.՝ Vinifera), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1913 թվականի օգոստոսի 26-ին Ֆրանց Կայզերի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,617635 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,078 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1573 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Վինիֆերա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0649 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1546,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232724 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(759) Վինիֆերա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ջորջ Սթիգլեր

Ջորջ Ստիգլեր (անգլ.՝ George Joseph Stigler, հունվարի 17, 1911(1911-01-17)[…], Սիեթլ, Վաշինգտոն, ԱՄՆ և Ռենտոն, Քինգ շրջան, Վաշինգտոն, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 1, 1991(1991-12-01), Չիկագո), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ արդյունաբերական կառուցվածքների, շուկաների գործողության, ինչպես նաև պետական կարգավորման արդյունքների և պատճառների վերաբերյալ ուսումնասիրությունների համար (1982)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Վաշինգտոնի և Հյուսիս-Արևմտյան համալսարաններում։ Չիկագոյի համալսարանի փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր։ Դասավանդել է Չիկագոյի, ինչպես նաև Այովայի, Մինեսոտայի, Կոլումբիայի համալսարաններում։
1964 թվականին եղել է Ամերիկայի տնտեսագիտական ասոցիացիայի նախագահ։ Ա․ Սմիթի անվան մրցանակի դափնեկիր (1987)։


== Աշխատություններ ==
The Theory of Price (1946)
A Theory of Oligopoly (1964)
Essays in the History of Economics (1965)


== Գրականություն ==
Блауг М. Стиглер, Джордж Дж. // Великие экономисты после Кейнса = Great Economists since Keynes: An introduction to the lives & works of one handred great economists of the past. — СПб.: Экономикус, 2009. — С. 281-285. — 384 с. — (Библиотека «Экономической школы», вып. 42). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-903816-03-3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակի կայքում
Խուռշունլու

Խուռշունլու, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Չարշամբայի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Տիգրան Սահակյան

Տիգրան Գալուստի Սահակյան (փետրվարի 17, 1972(1972-02-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի առողջապահության նախարարի տեղակալ։


== Կրթություն ==
1989 թ. ավարտել է Երևանի թիվ 185 միջնակարգ դպրոցը։
1989-1994 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը։
1994-1995 թթ. - սովորել է ինտերնատուրայում՝ ստանալով բժիշկ ստոմատոլոգի որակավորում։
2004-2008 թթ. - սովորել և ավարտել է Առողջապահության ազգային ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ «Հանրային առողջություն և առողջապահության կազմակերպում» մասնագիտությամբ։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1995-1997 թթ. - աշխատել է Երևանի թիվ 5 ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայում՝ որպես ընդհանուր բժիշկ-ստոմատոլոգ։
1997-2002 թթ. - Երևանի թիվ 5 ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայի գլխավոր բժշկի (տնօրենի) տեղակալ։
2002-2004 թթ. - Հայաստանի առողջապահության նախարարության աշխատակազմի բժշկական օգնության կազմակերպման վարչության պետի տեղակալ։
2004-2010 թթ. - Հայաստանի առողջապահության նախարարության աշխատակազմի կրթության, գիտության և անձնակազմի կառավարման վարչության պետ։
2004 թվականից - Հայաստանի առողջապահության նախարարության միջգերատեսչական բժշկական հանձնաժողովի նախագահ։
2010 թ. նոյեմբերի 30-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի առողջապահության նախարարի տեղակալ։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Միջազգային ստոմատոլոգիական ակադեմիայի թղթակից անդամ (2010)։
ՀՀ Պաշտպանության նախարարի պատվոգիր (2004)։
ՀՀ Առողջապահության նախարարի պատվոգիր (2004)։
ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր (2005)։
ՀՀԿ նախագահի պատվոգիր (2012)։Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։ Տիգրան Սահակյանը ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ Գալուստ Սահակյանի որդին է և ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության պետ Արման Սահակյանի եղբայրը։
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության խորհրդի անդամ է։ Ունի պահեստազորի լեյտենանտի կոչում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժան-Միշել Թիերի

Ժան-Միշել Թիերի (ֆր.՝ Jean-Michel Thierry de Crussol, օգոստոսի 13, 1916(1916-08-13), Բանիեր դը Լյուշոն - սեպտեմբերի 24, 2011(2011-09-24), Étampes), ֆրանսիացի բժիշկ և արվեստաբան։ Ժ. Թիերին մասնագիտացած էր բյուզանդագիտության և հայկական արվեստի ուղղությամբ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1916 թ. օգոստոսի 13-ին ֆրանսիական Բանեիեր-դե-Լյուշոն (Bagnères de Luchon) ավանում։ Սովորել է և իր մասնագիտական կրթությունն ստացել Փարիզում։ 1989 թ. հրատարակված Հայկական արվեստ ("Armenian Art") գրքի համահեղինակն է, գրել է մեծ թվով գիտական հոդվածներ հայկական արվեստի վերաբերյալ, հատկապես Ճարտարապետության։


== Աշխատանքները ==
Thierry, Jean-Michel (1989). Armenian Art. New York: Harry N. Abrams. ISBN 0-8109-0625-2. 
Thierry de Crussol Jean-Michel (2000)։ L'Arménie au Moyen-Âge [Armenia in the Middle Ages]։ Les Formes de la nuit (French)։ Éditions Zodiaque։ ISBN 2-7369-0268-8։ Արխիվացված է  2016-03-04-ին։ Վերցված է հունվարի 3, 2010։ lay summary |access-date= requires |url= (help)
Thierry de Crussol Jean-Michel (2005)։ Monuments arméniens de Haute-Arménie [Armenian Monuments in Upper Armenia]։ Les Formes de la nuit (French)։ Paris: CNRS Éditions։ ISBN 2-271-06187-3։ lay summary  |access-date= requires |url= (help)
Eglises et couvents du Karabagh
Monuments arméniens du Vaspurakan
Les Arts arméniens
Le Couvent arménien d'Horomos
La Cathédrale des Saints-Apôtres de Kars, 930-943


== Քաղվածքներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(French) Jean-Michel Thierry on ACAM's biographies of authors
(French) Jean-Michel Thierry de Crussol on Bibliomonde biographies of authors
Բաստաշ

Բաստաշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում։ Գտնվում էր Արևմտյան Եփրատի ձախ կողմի զառիթափ ափին, Կամախ քաղաքից 54-55 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լեպտա (Հյուսիսային Մալվայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լեպտա (այլ կիրառումներ)Լեպտա (ռուս.՝ Лепта), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Հյուսիսային Մալվա գետի աջ ափին 110 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 37 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000059898
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005989
Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Տրիդուբի

Տրիդուբի (ուկրաիներեն՝ Тридуби), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1743 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրիդուբի գյուղում բնակվում էր 2 157 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5973 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իշխան Նարեկ

Իշխան Նարեկը առաջին հայկական պատկերապատումն է, հրատարակվել է միայն մեկ գիրք։ Թեման հին Հայաստանի, զինվորների, հռոմեացիների, և մարտերի շուրջ է եղել։ Տպաքանակը 70 000 կազմ է եղել։


== Աղբյուրներ ==
Սպիլիտ

Սպիլիտ (եբրայերեն՝ σπίλος‎՝ բիծ), հնատիպ բազալտային ապար, որի մեջ դաշտային սպաթը ներկայացված է երկրորդային ալբիտով։ Առաջացել է ստորջրյա ժայթքումների հետեանքով։ Սպիլիտի ստրուկտուրան միկրոլիտային է, հազվադեպ դիաբազային, կազմված պլագիոկլազի նեղ երկար միկրոլիտներից, որոնց արանքները լցված են քլորիտով և հանքային միներալով։ Սպիլիտի կերատոֆիրների հետ մտնում են երկրակեղևի շարժուն գոտիների զարգացման գեոսինկլինալային փուլի սպիլիտ-կերատոֆիրային ֆորմացիայի կազմի մեջ։
Վիսոկայա Սլոբոդա

Վիսոկայա Սլոբոդա (ռուս.՝ Высокая Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռաֆըկ

Ռաֆըկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կուրուչայի գավառակում։ Գտնվում էր Կուրուչայ գյուղաքաղաքից 23 կմ հյուսիս-արևմուտք, ճանապարհի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժուկ ու ժամանակ

Ժուկ կամ Ժուկ ու ժամանակ, հայ դիցաբանության մեջ ժամանակի կարգավորողը։ Ժուկ ու ժամանակը ալեհեր ծերունի է՝ նստած բարձր սարի գագաթին։ Նրա մի ձեռքին սպիտակ, իսկ մյուսին՝ սև կծիկ կա։ Ըստ ավանդության, երբ Ժուկը լեռան մի կողմից գլորում է սպիտակ կծիկը և հավաքում սևը, ծագում է արևը, գալիս է ցերեկը։ Երբ նա գլորում է սև կծիկը և հավաքում սպիտակը, արևը մայր է մտնում, գալիս է գիշերը։
Գաբրիելա Մյունտեր

Գաբրիելա Մյունտեր (գերմ.՝ Gabriele Münter; փետրվարի 19, 1877(1877-02-19)[…], Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - մայիսի 19, 1962(1962-05-19)[…], Մուրնաու ամ Շտաֆելզեյ, Գարմիշ Պարտենկիրխեն, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն, գերմանացի նկարչուհի և գրաֆիկ, էքսպրեսիոնիզմի, քսաներորդ դարասկզբի մյունխենյան ավանգարդիստական արվեստի ներկայացուցիչ


== Կյանք և ստեղծագործություն ==
1895—1897 պարապմունքներ Դյուսելդորֆի համալսարանում
1898—1900 քրոջ հետ ապրել է ԱՄՆ-ում։
1901 տեղափոխվել է Մյունխեն, ընդունվել գեղարվեստի Ֆալանքս դպրոցը, աշակերտել Անժելո Յանկին և քանդակագործ Վիլհելմ Հյուսգենին
1902 հաճախել է Կանդինսկու դասերին։
1903 պսակվել է Կանդինսկու հետ, ով այդ պահին դեռևս ամուսնալուծված չէր։
1904—1908 Կանդինսկու հետ ճանապարհորդել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Հոլանդիայում, Թունիսում, բազմիցս՝ Ռուսաստանում
1908 — առաջին այցելությունը Մուռնաու
1909 — Մուռնաուում տուն է գնել, ծանոթացել Ալեքսեյ ֆոն Յավլինսկու և Մարինա Վերյովկինայի հետ, ընդունվել Մյունխենյան նոր գեղարվեստական միավորման մեջ, իր աշխատանքները ցուցադրել Փարիզում՝ Անկախության սրահում։
1911 — համերաշխություն դրսևորելով Կանդինսկու և Մարկի հետ՝ դուրս է եկել Մյունխենյան նոր գեղարվեստական միավորման կազմից, դարձել «Կապույտ հեծյալ» գեղարվեստական խմբի հիմնադիրներից մեկը։
1914 — Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո Կանդինսկու հետ մեկնել է Շվեյցարիա, իսկ այն բանից հետո, երբ Կանդինսկին մեկնել է Ռուսաստան, ինքը վերադարձել է Մուռնաու։
1915 — Ստոկհոլմում վերջին անգամ հանդիպել է Կանդինսկուն։
1916 — Կանդինսկին պաշտոնապես խզել է իր կապերը Մյունտերի հետ։
1917 — ապրել է Կոպենհագենում, Կանդինսկու հետ կապերի խզումից հետո մի քանի տարի դադարեցրել գեղարվեստական գործունեությունը։
1920 — վերադարձել է Մուռնաու;
1927 — վերսկսել է նկարել, մեկնել է Փարիզ;
1933—1945 — առանձնացել է Մուռնաուի իր տանը, իր հիմնական ժամանակը նվիրել նկարելուն։
1952 — սկսել է նկարել աբստրակցիոնիստների ոճով։
1957 — Մյունխենի քաղաքային Լենբախհաուզ պատկերասրահին է փոխանցել իր և Կանդինսկու նկարչական աշխատանքների մի մեծ հավաքածու։


== Գործերի ընտրանի ==
«Ունկնդիրը (Յավլենսկու դիմանկարը)» 1909, Մյունխեն, Լենբախհաուզ
«Բնանկար՝ ճերմակ պատով», 1910, Հագեն, Կառլ-Էռնստ-Օստհաուզ թանգարան
«Խոտի խուրձ» 1911, Մյունխեն, Լեմբախհաուզ
«Ծառուղի Սեն-Կլոդի զբոսայգում», 1906
«Տղամարդը սեղանի մոտ (Կանդինսկու դիմանկարը)» 1911 Մյունխեն, Լենբախհաուզ
«Լեռնային տեսարան» 1934 Մյունխեն, Լենբախհաուզ
«Գունավոր ճեպանկարներ» 1952, Մյունխեն, Լենբախհաուզ


== Գրականություն ==
Силина, М. М. Габриеле Мюнтер. — М.: Комсомольская правда / Директ-Медиа, 2017. — 72 с. — («Лучшие современные художники» / том 42). — 1000 экз. — ISBN 9785447002688
J.Eichner: Kandinsky und Gabriele Münter, München 1957
K.Roethel: Gabriele Münter, München 1957
D.Elger: Expressionismus, Koln 2007
Die Welt der Malerei, Koln 1990.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Աշխատանքները և կենսագրությունը, Galerie Ludorff, Düsseldorf, Germany Archived 2010-01-09 at the Wayback Machine.
"Գերմանական էքսպրեսիոնիզմ",  2009, Encyclopædia Britannica Online
Գաբրիելա Մյունտերի պրոֆիլը National Museum of Women in the Arts-ում Archived 2012-03-01 at the Wayback Machine.
Ընդունիր, իմ քույր...

«Ընդունիր, իմ քույր...», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։
Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում է Թումանյանի՝ Դարյա Գոլոշյանին նվիրած օրինակը, անվանաթերթի վրա «Յուր քույր Քալինկա (Դարյա) Գոլոշյանին Հովհաննես Թումանյանից» ընծայականով և հաջորդ էջի վրա այս վեց տողը։
Առաջին անգամ հրատարակել է Ա․ Ինճիկյանը։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։


== Ծանոթագրություններ ==
(8307) Պելտան

(8307) Պելտան (անգլ.՝ Peltan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի մարտի 5-ին Յանա Տիխայի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,16392 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,93 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3979 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1162,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,30963 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,2° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8307) Պելտան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տեմու Պուկկի

Տեմու Պուկկի (ֆիններեն՝ Teemu Pukki, մարտի 29, 1990(1990-03-29), Կոտկա, Կյումենլաակսո, Հարավ-Ֆինլանդական շրջան, Ֆինլանդիա), ֆինն ֆուտբոլիստ, անգլիական «Նորվիչ Սիթիի» և Ֆինլանդիայի հավաքականի հարձակվող։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային կարիերա ===
2008 թվականի հունվարին Պուկկին լքել է հարազատ «ԿօօՏեեՊեե» ակումբը և միացել իսպանական «Սեվիլյա» ակումբին, ստորագրելով 3,5 տարվա պայմանագիր։ «Սեվիլյայի» կազմում խաղացել է ընդամենը 1 խաղ։
2013 թվականի օգոստոսին Պուկկին տեղափոխվել է շոտլանդական «Սելթիկ»։
2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Պուկկին վարձավճարով տրվել է դանիական «Բրոնդբյու» ակումբին։ Հաջող հանդես գալով դարձել է մրցաշրջանի լավագույն ռմբարկուն՝ 9 գոլով։ 2015 թվականի հուլիսի 19-ին ակումբի հետ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր։
2018 թվականի հունիսի 30-ին Պուկկին լինելով ազատ գործակալ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր անգլիական «Նորվիչ Սիթի»-ի հետ։


=== Ազգային հավաքականի կարիերա ===
Հիմնական կազմում դեբյուտը նշել է Ճապոնիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում 2009 թվականի փետրվարի 4-ին, փոխարինման դուրս գալով 67-րդ րոպեին Յարի Լիտմանենայի փոխարեն։
2012 թվականի մայիսի 26-ին Թուրքիայի հավաքականի դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը Ֆինլանդիայի հավաքականի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սիլվանո Բուսոտի

Սիլվանո Բուսոտի (իտալերեն՝ Sylvano Bussotti, հոկտեմբերի 1, 1931(1931-10-01)[…], Ֆլորենցիա - սեպտեմբերի 19, 2021(2021-09-19), Միլան, Իտալիա), իտալացի կոմպոզիտոր, նկարիչ և օպերային ռեժիսոր։


== Կենսագրություն ==
4 տարեկանից սովորել է ջութակ նվագել։ 1940-1948 թվականներին սովորել է Լուիջի Քերուբինիի անվան Ֆլորենցիայի կոնսերվատորիայում։ 1956-1958 թվականներին Փարիզում ուսանել է Մաքս Դոյչի մոտ, այնտեղ էլ մտերմացել է երաժշտական ավանգարդի տեսաբան Հայնց Կլաուս Մեցգերի հետ։ 1954 թվականից եղել է կոմպոզիտոր Բրունո Բարտոլոցիի կողմից հիմնադրված «Ֆլորենցիայի դպրոց» ստեղծագործական միության անդամ։ 1958-1961 թվականներին մասնակցել է Դարմշտադտում կազմակերպվող նոր երաժշտությանը նվիրված ամառային դասընթացներին, որտեղ ծանոթացել է Պիեր Բուլեզի և Ջոն Քեյջի հետ, որոնց ազդեցությունն զգացել է իր ստեղծագործության վրա։
Առաջին ստեղծագործությունները, որոնք նշանավորվել են Լուիջի Դալապիկկոլիի և Ռոբերտո Լուպիի ազդեցությամբ, գրված են դոդեկաֆոնիայի տեխնիկայով։ Ավանգարդի հոսանքների ներկայացուցիչներից մեկն է։ Լինելով Ջոն Ջեյջի հետևորդ` նա լայնորեն օգտագործում էր ալեատորիկայի մեթոդը։ «Հակա-երաժշտության» համերգների մասնակից է, որոնց համար հորինում էր ստեղծագործություններ առանց որևէ հնչյունների։ Ստեղծագործությունների շարքում են բազմաթիվ վոկալ, գործիքային և խառը կազմի պիեսներ։ 1963 թվականին դարձել է «70 խումբ» (Ֆլորենցիա) հիմնադիրներից մեկը. խումբը մասնագիտացած էր կոնկրետ և վիզուալ պոեզիայի վրա, հրատարակել է բանաստեղծությունների մի շարք ժողովածուներ։
1964-1965թթ. վերապատրաստվել է ԱՄՆ-ում։ 1968-2001 թվականներին եղել է ռեժիսոր, զգեստների դիզայներ և դիզայներ Իտալիայի առաջատար այնպիսի օպերային թատրոններում, ինչպիսք են «Լա Սկալան» (Միլան), «Լա Ֆենիչեն» (Վենետիկ) (1975-1979 թվականներին եղել է այս թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը), «Մասսիմո» (Պալերմո), «Ռեջո» (Թուրին) և այլն։ Ընդհանուր առմամբ բեմադրել է 40 օպերային ներկայացում։ Աշխատել է նաև որպես խորհրդատու, իսկ 1982-1983 թվականներին եղել է Տորե դել Լագոյի Ջակոմո Պուչինի փառատոնի տնօրեն։ 1987-1991 թվականներին ղեկավարել է Վենետիկի բիենալեի երաժշտական բաժինը։ 1971-1974 թվականներին օպերայի պատմություն է դասավանդել Լ'Աքվիլայի կերպարվեստի ակադեմիայում, իսկ 1980-ին` կոմպոզիցիա և երաժշտական ձև` Ֆիեզոլեի երաժշտական դպրոցում։


== Ստեղծագործություններ ==
«Երկու ձայն» սոպրանոյի և Մարտենոյի ալիքների համար (1958 թվական)
«Յոթ թերթիկ» / Sette fogli (1959)
«Սիցիլիանո» (1962)
«Կրքեր դե Սադուի հանդեպ»/La Passion selon Sade (Պալերմո, 1965, ամբողջական խմբագրությամբ` Ստոկհոլմ, 1968)
«Լորենցաչո»/Lorenzaccio օպերա (ըստ Ալֆրեդ դը Մյուսեի, Վենետիկ, 1972), օպերայի երաժշտության հիման վրա` նաև «Լորենցաչո» սիմֆոնիան (1972)
Rara-Requiem  («Լա Ֆենիչ», 1969)
«Ոգեշնչում»/L'ispirazione (Ֆլորենցիա, 1988)
"Սիլվանո Սիլվանո։ Կենսապատում/Silvano Sylvano: Rappresentazione della vita (Հռոմ, 2007)


== Գրականություն ==
Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — с. 88 — ISBN 5-85270-033-9


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սիլվանո Բուսոտին Allmusic կայքում(անգլ.)
Սիլվանո Բուսոտի (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Սիլվանո Բուսոտին КиноПоиск կայքում
Էստերհազի (տորթ)

Էստերհազի (տորթ)  (Esterházy torte)- նշա-շոկոլադային տորթ, հայտնի է Հունգարիայում, Ավստրիայում և Գերմանիայում։ Անվանվել է ի պատիվ հունգարացի իշխան, դիվանագետ Էստերհազիի, ով ծառայել է որպես արտաքին գործերի նախարար՝ հունգարական հեղափոխության ժամանակ՝ 1848-1849 թվականներին։
Էստերհազի տորթը բաղկացած է հինգ Կորժից (Խոհարարություն), տորթեր շոգեխաշած և հարած ձվի սպիտակուց՝ սպիտակուցային զանգվածի հետ։ Բացի այդ՝ նուշ կարագ, կարագ և ալյուր, փոխկապակցված կարագ սերուցքով և կոնյակով։ Այլ ոճի՝ տորթ ծածկված հաստ շերտի սպիտակ գլազուրով (Խոհարարություն), գլազուր շաքարով, տիպիկ շոկոլադե հեղուկով տորթ, որը դիմել է Էստերհացին ԱՐՏ օրինակին։


== Արտաքին հղումներ ==
Рецепт торта «Эстерхази» Archived 2012-05-15 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Հարություն Մկրտչյան (ԽՍՀՄ հերոս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հարություն Մկրտչյան (այլ կիրառումներ)Հարություն Մկրտչյան (1922, գյուղ Ներքին Ղանլիջա (այժմ՝ Վահրամաբերդ - 2002), Խորհրդային Միության հերոս (մարտի 24, 1945), ավագ սերժանտ։ Խորհրդային Միության հերոս։ Ապրել է Էջմիածնի շրջանի Ջրառատ գյուղում։  Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 1942 թվականից (1943 թվականից՝ 89-րդ հայկական Թամանյան դիվիզիայի կազմում)։ Աչքի է ընկել Օրջոնիկիձեի, Նովոռոսիյսկի ուղղությամբ մղված մարտերում։ Հերոսի կոչմանն արժանացել է Ղրիմի ազատագրման ժամանակ ցուցաբերած սխրագործության համար։ Մասնակցել է նաև Լեհաստանի ազատագրմանը, Օդերի անցմանը, Ֆրանկֆուրտի և Բեռլինի գրավմանը։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Մկրտչյանը ծնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Ախուրյանի շրջանի Վահրամաբերդ գյուղում։  1941 թվականին ավարտել է Լենինական երկաթուղային տեխնիկումը։ Լենինականի Քաղաքային զինկոմիսարիատի կողմից 1942 թվականի հունվարի 20-ին զորակոչվել է խորհրդային բանակ։ Դեսանտային Մկրտչյանը մասնակցել է Մոզդոկի շրջանի մարտերին։ Օրջոնիկիձեի շրջանում մղած մարտերի համար պագևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Նովորոսիյսկի ուղղությամբ մղած մարտերի համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականի փետրվարի 4-ին Կերչի համար մղված մարտերում ոչնչացրել է հակառակորդի գնդացրորդներին, լռեցրել կրակակետը, ինչի համար պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ 1944 թվականի մայիսին Գորնայա բարձունքի մոտ (Սևաստոպոլ քաղաքի մոտ) Մկրտչյանի ջոկը ոչնչացրել է հակառակորդի դզօտը, իսկ մայիսի 12-ի մարտում` 40 զինվոր։ Գորնայա բարձունքի գրավման և Սևաստոպոլի ազատագրման համար մարտերում ցուցաբերած արիության և հերոսության համար ավտոմատավորների ջոկի (526-րդ Հրաձգային գունդ, 89-րդ Հրաձգային դիվիզիա, Առանձին Առափնյա բանակ, 4-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատ) հրամանատար, գվարդիայի ավագ սերժանտ Հ. Ռ. Մկրտչյանին ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախարարի 1945 թվականի մարտի 24-ի հրամանագրով շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով  և «Ոսկե աստղ» մեդալով։ Մասնակցել է Լեհաստանի ազատագրմանը, Օդերի գետանցմանը, Օդերի Ֆրանկֆուրտի և Բեռլինի գրավմանը։ 1945 թվականի փետրվարի 6-ին Օդերի շրջանում վիրավորվել է։ Զորացրվել է 1945 թվական։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ Աշխատել է Էջմիածնի ավտոգրասենյակի պետ, Դօսաֆի Էջմիածնի շրջկոմի նախագահ։ Եղել է պահեստազորի ինժեներ-մայոր։  Մահացել է 2002 թվականի մարտի 11-ին։


== Ընտանիք ==
Կինը` սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Մարիամ Պետրոսի Մարտիրոսյան


== Պարգևներ ==
Խորհրդային Միության հերոս (24.03.1945)
Կարմիր դրոշի շքանշան (6.11.1943)
Լենինի շքանշան (24.03.1945)
Կարմիր Աստղի շքանշան (2.05.1944)
Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (11.03.1985)
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (16.05.1945)
ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ (15.02.1943)
«Վարշավայի ազատագրման համար» մեդալ
«Բեռլինի գրավման համար» մեդալ


== Գրականություն ==
Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. — Ер., 2005. — ISBN 99930-4-342-7.


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնլյուել (կանտոն)

Մոնլյուել (ֆր.՝ Montluel), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 20103 մարդ էր։Կանտոնի համարը 120 է։ Կանտոնում կա 9 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)