armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արջամկան օր

Արջամկան օր (անգլ.՝ Groundhog Day), ավանդական ժողովրդական տոն ԱՄՆ-ում և Կանադայում, տոնվում է ամեն տարվա փետրվարի 2-ին։ Ընդունված է այդ օրը հետևել իր բնից դուրս եկող արջամկանը։ Նրա պահվածքից դատելով կարելի է իմանալ՝ գարունը շուտ կգա, թե ոչ։
Ըստ լեգենդի, եթե օրը ամպամած է, և արջամուկը չի տեսնում իր ստվերը ու հանգիստ դուրս է գալիս բնից, ապա գարունը շուտ է գալու։ Եթե օրը արևոտ է, արջամուկը վախենում է իր ստվերից ու նորից ետ է մտնում, ապա դեռ վեց շաբաթ ձմեռ կլինի։ ԱՄՆ-ում և Կանադայում այս օրը կազմակերպվում են տեղական օդերևութաբան արջամկանը նվիրված տոնախմբություններ, որոնք գրավում են մեծ թվով զբոսաշրջիկների։


== Տոնի ծագման պատմությունը ==
Հին Հռոմում փետրվարի 2-ին տոնում էին ոզնու օրը։ Օդերևութաբանական կանխագուշակումը այդ օրը կազմվում էր ձմեռային քնից արթնացած ոզնու պահվածքով, որը տեսնում կամ չէր տեսնում իր ստվերը։ Արևմտյան Եվրոպայի ժողովուրդները այս տոնը պահպանել էին երկար ժամանակ։ Հյուսիսային Գերմանիայում հետևում էին փորսուղի պահվածքին։ Ամերիկայում արջամկան լեգենդի հիշատակումները հանդիպում են XVIII դարում Գերմանիայից գաղթած փենսիլվանական հոլանդացիների պատումներում։ Հյուսիսային Ամերիկայում, որտեղ ոզնիներ և փորսուղներ շատ չկային, ավանդույթը շուռ եկավ արջամկան վրա։ Այս լեգենդի վրա էլ հիմնվեց ավանդույթը, որը զարգացրին Փանքսաթոնիի Արջամկան ակումբի անդամները։ Արջամկան օրը պաշտոնական տոն դարձավ 1886 թ.։
Ըստ Գրիգորյան օրացույցի՝ կաթոլիկ քրիստոնեությունը տոնում է Տեառնընդառաջը և այդ առթիվ ԱՄՆ-ում ժողովրդականություն է վայելում շոտլանդական ասացվածքը՝ If Candlemas Day is bright and clear, there’ll be two winters in the year (Տեառն ընդ առաջը լուսավոր է և պարզ, ուրեմն տարվա մեջ երկու ձմեռ կլինի)։
Փենսիլվանիա գաղթած գերմանացիները ասում են՝ Wann die Grundsau ihre Schatte seht, noch sechs Wochen Winter ist was es meent (Եթե արջամուկը տեսնում է իր ստվերը, նշանակում է էլի վեց շաբաթ ձմեռ կլինի)։


== Ծանոթագրություններ ==
Love Me Harder

«Love Me Harder», ամերիկացի երգչուհի Արիանա Գրանդեի և կանադացի երգիչ The Weeknd-ի երգն է։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, որպես Արիանա Գրանդեի «My Everything» կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Մաքս Մարտինի, Սավան Կոտեչայի, Փիթեր Սվենսոնի, Ալի Փեյեմիի, The Weeknd-ի և Բելլիի կողմից։


== Տեսահոլովակ ==
2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Արիանա Գրանդեն հայտարարեց, որ աշխատում է երգի տեսահոլովակի վրա, իսկ նրա մենեջեր Սքութեր Բրաունն Ինստագրամի իր էջում տեղադրեց լուսանկար նկարահանման ընթացքից։ Հաջորդ օրերին Արիանան ինքը համացանցում տեղադրեց լուսանկարներ նկարահանումներից։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Հաննա Լաքս Դևիսը, ով նաև Արիանայի, Ջեսսի Ջեյի և Նիքի Մինաժի «Bang Bang» երգի տեսահոլովակի ռեժիսորն է եղել։
Հոկտեմբերի 18-ին երգի բառերով հոլովակը տեղադրվեց Արիանայի VEVO ալիքում, հոկտեմբերի 28-ին տեղադրվեց նկարահանման ընթացքի տեսանյութը։ Նոյեմբերի 3-ին կայացավ տեսահոլովակի պրեմիերան։


== Երգի տարբերակներ ==
Թվային ներբեռնում - մինի ալբոմ«Love Me Harder» (The Weeknd-ի հետ) – 3։56
«Cadillac Song» – 2։52
«Too Close» – 3։35


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումներ ==
 Since May 2013 RIAA certifications for digital singles include on-demand audio and/or video song streams in addition to downloads.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
Վայշենֆելդ

Վայշենֆելդ  (գերմ.՝ Waischenfeld), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3165 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 55,65 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 197։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Շումիխայի շրջան (Կուրգանի մարզ)

Շումիխայի շրջան (ռուս.՝ Шумихинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրգանի մարզում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շումիխա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2809 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31347 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,16 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Տուչա (գյուղ, Կազատինի շրջան)

Տուչա (ուկրաիներեն՝ Туча), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1870 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տուչա գյուղում բնակվում էր 157 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6214 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 25,27 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հառաջ (քաղաքական թերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հառաջ (այլ կիրառումներ)«Հառաջ», լրիվ անվանումը՝ «Մեր նշանաբանն է հառաջ», քաղաքական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1957-1964 թվականներին։ Արտոնատեր՝ Նեսիբ Նիմր։ Պատասխանատու տնօրեններ՝ Աբդալոս Հոշեյմի, Գասպար Տերտերյան։ Պատասխանատու խմբագիրներ՝ Գառնիկ Աբգարյան, Հովհաննես Աղպաշյան, Հարություն Մասեյան։


== Գործունեությունը ==
Արտահայտել է Լիբանանի կոմունիստական կուսակցության և նրա հայ անդամների տեսակետները։ Լուսաբանել է արաբական երկրների ժողովուրդների ազգային-ազատագրական պայքարը, Լիբանանի և Մերձավոր Արևելքի մյուս երկրների կոմունիստական կուսակցությունների գործունեությունը, միջազգային կոմունիստական շարժման հարցերը։ Մեծ տեղ է հատկացրել Լիբանանի ներքին կացությանն ու արտաքին հարաբերություններին։ Ներկայացրել է խորհրդահայ գրականության նվաճումները, տպագրել սփյուռքահայ գրողների գործեր, բանախոսություններ նրանց մասին։
Ծանոթացրել է ռուս դասական ու ժամանակակից գրողներին, գեղանկարչության, երաժշտության ասպարեզի նշանավոր հայ գործիչներին։ 1964 թվականին ունեցել է «Հառաջ-Գրական» շաբաթական հավելվածը (խմբագիրներ՝ Գ. Տերաերյան, Ա. Դարյան, Պ. Մինասյան)։
19-րդ հյուսիսային զուգահեռական

19-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 19°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 19° (հս.լ. 19°) կոորդինատը։
Այս զուգահեռականի լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 105 292 մ, ընդհանուր երկարությունն է 37 905 կմ, ինչը կազմում է հասարակածի երկարության 94.6%-ը


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 13 ժամ 17 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 10 ժամ 59 րոպե


== Տես նաև ==
20-րդ հյուսիսային զուգահեռական
18-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Դևոչկի (գյուղ, Չեռնյախովսկի շրջան)

Դևոչկի (ուկրաիներեն՝ Дівочки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1624 թվականին։
2010 թվականի տվյալներով Դևոչկի գյուղում բնակվում էր 423 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2093 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 354,04 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օլեմա (գետ)

Օլեմա (ռուս.՝ Олема ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաշկա գետի ձախ ափին՝ 74 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  03030000112103000048273 
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004827
Ավազանի կոդը - 03.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
One More Night (երգ, Maroon 5)

«One More Night», ամերիկյան Maroon 5 փոփ ռոք խմբի երգը։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի հունիսի 19-ին՝ որպես խմբի «Overexposed» (2012) կոչվող չորրորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Ադամ Լևինի, Shellback-ի, Մաքս Մարտինի և Սավան Կոտեչայի կողմից։ Երգը 9 շաբաթ շարունակ գլխավորել է ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ շքերթը։ Այն նաև զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Նոր Զելանդիայի, Հարավային Կորեայի և Բուլղարիայի հիթ շքերթներում։


== Տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Փիթեր Բերգը, նկարահանվել է 2012 թվականի ապրիլի 20-ին և ներկայացվել է հունիսի 25-ին MTV հեռուստաալիքի եթերում։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է ամերիկացի դերասանուհի Մինկա Քելլին։


== Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբում
Երգի տեքստը Archived 2015-12-12 at the Wayback Machine. MetroLyrics կայքում
Մարիա Չեխովա

Մարիա Պավլովնա Չեխովա (ռուս.՝ Мари́я Па́вловна Че́хова, օգոստոսի 19 (31), 1863 կամ 1863, Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 15, 1957(1957-01-15), Յալթա, Ղրիմի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Անտոն Չեխովի քույրը, ուսուցիչ, նկարիչ, Յալթայում  Անտոն Չեխովի տուն-թանգարանի հիմնադիրը,  ՌՍՖՍՀ  արվեստի վաստակավոր գործիչ (1953)։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Չեխովան ծնվել է 1863 թվականի հուլիսի 31-ին  (հին տոմարով օգոստոսի 12-ին) Տագանրոգում (այժմ ՝ Ռոստովի մարզ)։ 1872 թվականին ընդունվել է Տագանրոգի Մարիանյան կանանց գիմնազիա։ Ընտանիքի սնանկացումից և 1876 թվականին Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո միջնակարգ կրթությունը շարունակել է Ֆիլարետովի կանանց թեմական դպրոցում, որն ավարտել է 1884 թվականին։ 1882-1885 թվականներին սովորել է պրոֆեսոր Վ. Ի. Գիրեյի կանանց բարձրագույն դպրոցում։
1886-1904 թվականներին նա դասավանդել է պատմություն և աշխարհագրություն Մոսկվայի  Լ. Ֆ. Ռժևսկայայի կանանց մասնավոր գիմնազիայում։ 1903 թվականին Չեխովան ստացել է ոսկե մեդալ՝ «Եռանդուն կրթության» համար, Ստանիսլավսկու ժապավենի վրա։

Մարիա Չեխովան լրջորեն զբաղվել է գեղանկարչությամբ։ 1890-ականներին  նա գեղանկարչություն էր սովորել Ստրոգանովի ուսումնարանում և Ա. Ա.Խոտյանցևայի մասնավոր ստուդիայում։ Գեղանկարչության մեջ նրան օգնել են Վալենտին Սերովը, Կոնստանտին Կորովինը, Իսահակ Լևիտանը։ Մելիխովոյում նա օգնել է իր եղբորը՝ Անտոն Չեխովին դպրոցներ կառուցելիս, գյուղացիներին բուժելիս և տնտեսական աշխատանքներ կատարելիս։ Եղբոր մահից հետո նա իր կյանքը նվիրել է նրա գրական և նամակագրական  ժառանգության հավաքագրմանը և հրատարակմանը։
1914 թվականին Մարիա Չեխովան Անտոն Պավլովիչի անձնական իրերը նվիրել է Տագանրոգի թանգարանին, ինչպես նաև ներկա է գտնվել Տագանրոգում գրադարանի և թանգարանի նոր շենքի բացմանը և օծմանը, որը կառուցվել է Անտոն Չեխովի ընկերոջ՝ ակադեմիկոս Ֆեոդոր Շեխտելի նախագծով։ 1921 թվականից եղել է իր կողմից ստեղծած Անտոն Չեխովի Յալթայի տուն-թանգարանի մշտական տնօրենը։
1935 թվականին Օլգա Կնիպեր-Չեխովայի հետ միասին նա եկել է հայրենի  Տագանրոգ՝ մասնակցելու Անտոն Չեխովի ծննդյան 75-ամյակին նվիրված տոնակատարություններին։ Տագանրոգի թիվ 2 դպրոցը կոչվել է Անտոն Չեխովի անունով։ Յալթայի տուն-թանգարանի պահպանման և Անտոն Չեխովի գրական ժառանգությունը հրատարակելու երկար տարիների աշխատանքի համար 1944 թվականի հուլիսի 14-ին Մարիա Չեխովան պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Նա մահացել է  1957 թվականի հունվարի 15-ին Յալթայում ՝ սրտի կաթվածից և թաղված է մոր`Եվգենյա Չեխովայի կողքին, Յալթայի  քաղաքային գերեզմանատանը։


== Հուշագրություններ ==
Воспоминания об А. П. Чехове: Из далёкого прошлого. — Государственное издательство художественной литературы СССР, 1960. — 290 с. — 75 000 экз.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Мария Павловна Чехова. Фото в мае 1944 года


== Աղբյուրներ ==
Шапочка Е. А. Чехова Мария Павловна // Энциклопедия Таганрога. — Таганрог: Антон, 1998. — С. 538. — ISBN 5-88040-017-4.
Թուսկալուսա շրջան (Ալաբամա)

Թուսկալուսա (անգլ.՝ Tuscaloosa County), ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3.424 կմ² է, բնակչությունը՝ 194.656 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թուսկալուզա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1818 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official City of Tuscaloosa Homepage
Tuscaloosa County District Attorney's Office
Chamber of Commerce of West Alabama Archived 2004-08-23 at the Wayback Machine.
Tuscaloosa Convention and Visitor's Bureau
Tuscaloosa County Industrial Development Authority
Tuscaloosa Public Library
Official Tuscaloosa County Sheriff's Office Homepage
Tuscaloosa County Probate Records
Online Tuscaloosa
Arts Council of Tuscaloosa
Tuscaloosa Symphony Orchestra
Tuscaloosa County Jail Information Archived 2014-12-18 at the Wayback Machine.
Destination Tuscaloosa Magazine Archived 2008-08-20 at the Wayback Machine.
Tuscaloosa County map of roads/towns (map © 2007 Univ. of Alabama).
[1] Tuscaloosa County School System
Սևլիևվո

Սևլիևվո (բուլղար․՝ Севлиево), քաղաք Բուլղարիայի հյուսիսկենտրոնական մասում, Գաբրովոյի մարզի` մեծությամբ երկրորդ, Սևլիևվո համայնքի կենտրոնական քաղաքը։
Քաղաքի բնակչությունը 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 24 065 մարդ։


== Պատմություն ==
Միջնադարում Ռոսիցա գետի աջ ափին գտնվում էր Խոտալիչ բերդը։ 17-րդ դարում քաղաքի ձախ ափը կոչվում էր Սերվի - Սելվի - Սևլիևվո։ Ռուս հին գրականության մեջ հայտնի է որպես Սելվի։


== Քաղաքական իրավիճակ ==

Սևլիևվո համայնքի կմետը (քաղաքապետ) 2011 թվականի ընտրությունների արդյունքներով Իվան Իվանովն է։


== Հայտնի բնիկներ ==
Մառա Բելչևա (1868-1937), բուլղարացի բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի
Իլարիոն (Արաբաջիև), միտրոպոլիտ
Իվանիչկա Պետրովա Գեորգիևնա (ծնվել է 1937 թվականին), բուլղարացի պատմաբան, ազգագրագետ
Մալինա (ծնվել է 1967 թվականին), բուլղարացի երգչուհի


== Քույր քաղաքներ ==
Քույր քաղաքներն են՝

 Բիլ (Շվեյցարիա)
 Սոֆադես (Հունաստան)
 Բոբրույսկ (Բելառուս)
 Վալաշսկե Մեզիրժիչի (Չեխիա)
 Լեգիոնովո (Լեհաստան)
 Մալկարա (Թուրքիա)
 Գևգելիա (Մակեդոնիա)


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Քարտեզներ ==
Положение на электронной карте bgmaps.com(չաշխատող հղում)
Положение на электронной карте emaps.bg(չաշխատող հղում)
Положение на электронной карте Google


== Արտաքին հղումներ ==
Община Севлиево
Севлиево представя
VisitSevlievo.com — Неофициален пътеводител и онлайн презентация на град Севлиево Archived 2008-03-20 at the Wayback Machine.
Ֆիդեիզմ

Ֆիդեիզմ (լատ.՝ fides - հավատ), բանականության նկատմամբ հավատի առավելության պնդումը, բնորոշ է կրոնական աշխարհայացքին, որը
հենվում է հայտնության վրա։
Սահմանափակելով գիտության գործողության ոլորտը՝ ֆիդեիզմը ժխտում է գիտության ճանաչողության աշխարհայացքային նշանակությունը՝ աշխարհի ըմբռնման մեջ որոշիչ դեր հատկացնելով կրոն, հավատին։
Ֆիդեիզմը հատուկ է իդեալիստական փիլիսոփայության շատ ուղղությունների։
Աստերոիդների ցանկ (247501-247600)

Աստերոիդների ցանկ (247401-247500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (247601-247700)
 Աստերոիդների ցանկ (247401-247500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (247601-247700)
138,6 mm/45 Model 1891

138,6 mm/45 Model 1891, 138,6 միլիմետրանոց ռազմածովային հրետանի՝ մշակված և արտադրված  Ֆրանսիայում։ Դասվել է Ֆրանսիայի ռազմածովային սպառազինության կազմում։ Դրանով զինվել են «Շարնե» և «Պոտյունո» տեսակի ականակիր հածանավերը։ Այն հետագայում փոխարինվել է 138,6 mm/45 Model 1893 ռազմածովային հրետանիով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
138.6 mm/45 (5.46") Models 1888, 1891 and 1893


== Գրականություն ==
Friedman N. Naval weapons of World War One. — Yorkshire: Seaforth Publishing, 2011. — ISBN 978-1-84832-100-7
Կարաչիևցի

Կարաչիևցի (ուկրաիներեն՝ Карачіївці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարաչիևցի գյուղում բնակվում էր 644 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2944 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 218,75 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ատնականց

Ատնականց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Թիմարի գավառում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից հյուսիս։


== Պատմություն ==
Գյուղի բնակիչները անձնուրաց մասնակցություն են ունեցել 1915-1916 թվականի Վանի և նրա շրջակայքի ինքնապաշտպանական կռիվներին։ Բնակիչների մի մասը Մեծ Եղեռնի տարիներին զոհվել է, մյուս մասը գաղթել ե բնակություն է հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Բնակչություն ==
1850-ական թվականներին ուներ 21 տուն՝ 128 հայ բնակչով, իսկ 1909 թվականին ուներ 40 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղում կար Ս. Ստեփանոս անունով քարաշեն եկեղեցի, որի տապանագրերից մեկը 1471 թվականի է։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կրոտի (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)

Կրոտի (ուկրաիներեն՝ Кроти), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրոտի գյուղում բնակվում էր 340 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2023 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,07 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դինա Կատաբի

Դինա Կատաբին (անգլ.՝ Dina Katabi, 1970, Դամասկոս, Սիրիա), պրոֆեսոր է ՄՏԻ-ի էլեկտրական ճարտարագիտության և համակարգչային գիտությունների ֆակուլտետներում և ՄՏԻ-ի անլար կենտրոնի ղեկավարն է։


== Ակադեմիական կենսագրություն ==
Կատաբին ստացել է բակալավրի աստիճան Դամասկոսի համալսարանից 1995 թ. և համակարգչային գիտությունների թեկնածու ՄՏԻ-ից 2003 թ.։ 2003 թ., Կատաբին միացավ ՄՏԻ-ին, որտեղ նա արդեն համալրում է պրոֆեսորների շարքը։ Նա ղեկավարն է ՄՏԻ-ի անլար ցանցի և շարժական համակարգիչների ֆակուլտետների և գիտական հետազոտող է ՄՏԻ-ի համակարգչային գիտությունների ու արհեստական բանականության լաբորատորիայում։


== Մրցանակներ ==
2013 թ. Կատաբին Grace Murray Hopper մրցանակը, ճանաչվելով ամենաերիտասարդ պրոֆեսոր համակարգչային ոլորտում։
2013 թ. սեպտեմբերին Կատաբին ստացել է ՄակԱրտուրի "genius grant" կոչումը իր աշխատանքի համար։ 2013 թվականին նա նաև դարձել է գիտաշխատող Մաչիներիի ասոցիացիայում։
2014 թ., Մեք նախագծի 50-րդ տարեդարձի արարողությունում, նրա ներդրումը Ռենտգենային ճառագայթման գործում գնահատվեց և այն ներառվեց «ՄՏԻ-ի 50 համակարգչային գիտությունների ոլորտում կատարած հեղաշրջումների» ցանկին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դինա Կատաբիի կայքէջը
ՄՏԻ-ի անլար կապի կենտրոն
む

Հիրագանայում՝ む, կատականայում՝ ム, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «մու» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /mu/ ձայնին։
Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի み(մի) և め(մէ) կանաների միջև։ Իսկ կատականայում՝ ミ(մի) և メ(մէ)կանաների միջև։
Պոկշա (Վոլգայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պոկշա (այլ կիրառումներ)Պոկշա (ռուս.՝ Покша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլգա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 89 կմ է, ավազանի տարածքը 731 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010300412110000013261
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110001326
Ավազանի կոդը - 08.01.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Աստախովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Աստախովո (ռուս.՝ Астахово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 344 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մածուն

Մածուն, կաթնամթերք, որի պատմությունը ձգվում է հազարամյակներ։ Օժտված է բարձր բիոքիմիական ակտիվությամբ և պարունակում է կենդանի կաթնաթթվային մանրէներ, որոնք չեզոքացնում են օրգանիզմում առկա բացասական բակտերիաների ազդեցությունը։ Հարուստ է նաև վիտամիններով և օրգանիզմի համար օգտակար բազմաթիվ տարրերով։
Մածունի հայրենիքը համարվում է Հայկական լեռնաշխարհը։ Մածուն բառի հիմքում ընկած է մած արմատը, որից և կազմվել են մածանել, մածնուլ բայերը՝ կպչել, թանձրանալ, մակարդվել իմաստներով։
Հայաստանում սննդի մեջ կաթնամթերքների, մասնավորապես՝ մածունի լայն գործածության մասին են վկայում հնագիտական բազմաթիվ գտածոները։ Նախնադարում մարդիկ կաթի ավելցուկը թողել են երկար ժամանակ, կաթը վերափոխվել է «թթու կաթի»՝ մածունի։ Պատահական այդ հայտնագործությունն էլ աստիճանաբար լայն կիրառություն է ձեռք բերել։
Այսօր էլ մածունի ստացման՝ մածուն մերելու եղանակը նույնն է, ինչ հազարամյակներ առաջ։ Եռացրած կաթի մեջ քիչ քանակությամբ թթված մածուն խառնելով՝ մակարդում են կաթը։ Շնորհիվ մանրէասպան հատկության, 5-6 օրական մածունը հրաշալի դեղամիջոց է աղեստամոքսային հիվանդությունների, թունավորումների, այրվածքների, խոցերի դեմ։
Հայտնի է, որ Կոստանդնուպոլսից հրավիրված բժիշկը մածունով է բուժել Ֆրանսիայի արքա Ֆրանցիսկ Առաջինի վաղահաս ծերությունը։ Մեր նախնիներին հայտնի է եղել նաև մածունից խնոցու մեջ հարելով կարագ ստանալը։
Հայաստանում իմացել են նաև մածունի երկարատև պահպանման միջոցները։ Ամռանը մածունը տոպրակով քամել են, լցրել կճուճների մեջ և անօդաթափանց դարձնելու նպատակով վրան ճարպ լցրել։ Պահպանման եղանակներից մեկն էլ չորթանն է, որից թանապուր են եփել։
Ավանդական հայկական մածունը բարելավում է մարսողությունը, բարձրացնում իմունիտետը։ Մածունը հանդիսանում է հայ ընտանիքի սննդակարգի անբաժանելի մասը։


== Տես նաև ==
Թան
Կաթնամթերք


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հրաչյա Աճառյանի բառարան
Ֆաթոս Արապի

Ֆաթոս Արապի (ալբ․՝ Fatos Arapi, հուլիսի 19, 1929(1929-07-19), Վլորա, Ալբանիա - հոկտեմբերի 11, 2018(2018-10-11), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, լրագրող, «Ոսկե պսակ» մրցանակի դափնեկիր (2008)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1930 թվականի հուլիսի 19-ին Վլյորայի մոտ գտնվող Զվերնեց գյուղում։ 1949-1954 թվականներին Սոֆիայում սովորել է տնտեսագիտություն, որից հետո որպես լրագրող աշխատել է Տիրանայում։ Շուտով նա ճանաչում է ձեռք բերում որպես բանաստեղծ և որպես գիտական ախատակից սկսում է աշխատել Տիրանայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում։ Ներկայումս ապրում է Տիրանայում։


== Գրքեր ==
Shtigje poetike, 1962
Partizani pa emër, 1962
Poema dhe vjersha, 1966
Ritme të hekurta, 1968
Patat e egra, 1969
Dhjetori i shqetësuar, 1970
Dikush më buzëqështë, 1972
Poezi të zgjedhura, 1974
Drejt qindra shekujsh shkojmë 1977
Shokët, 1977
Cipa e borës, 1985
Deti në mes, 1986
Ku shkoni ju statuja, 1990
Qezari dhe ushtari i mirë Shvejk, në front diku, 1995
Gjeniu pa kokë, 1999


=== Թարգմանություններ ===
Թարգմանել է Սաֆոյի, Պաբլո Ներուդայի, Նիկոլա Վապցարովի ստեղծագործությունները։

Këngë për njeriun, Nikolla Vapcarov, 1981,
Poezi, Pablo Neruda, 1989,
Safo, 1990,
Antologji e poezisë turke։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Robert Elsie Historical Dictionary of Albania
Կենսագրությունն ու բանաստեղծությունները ալբանական գրականությանը նվիրված կայքում Archived 2014-03-01 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Խոսե Ռոն

Խոսե Ռոն (իսպ.՝ Édgar José Ron Vásquez, օգոստոսի 6, 1981(1981-08-06), Գվադալախարա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի դերասան։


== Կենսագրություն ==
Խոսե Ռոնը ծնվել է Ռոմուլա Վասկես Կաստրոյի և Խասինտո Ռոն Ռորիգեսի ընտանիքում 1981 թվականին։ Ունի երեք եղբայր՝ Դանիել, Ալեխանդրո և Խուլիո Վասկեսները։
18 տարեկան հասակում հեռացել է հայրենի Գվադալախարա քաղաքից, որպեսզի դերասանություն սովորի «Տելեվիստայի» «Centro de Actuación»-ում։ Կարիերան սկսել է 2004 թվականին՝ «Mujer de madera» ֆիլմում հանդես գալով Էդիթ Գոնսալեսի, Անա Պատրիսիո Ռոխոյի, Խայմե Կամիլի և Գաբրիել Սոտոյի հետ։ 2005 թվականին մասնակցել է  «Bajo el mismo techo» հեռուստաշարքի նկարահանումներին՝ հանդես գալով 11 էպիզոդներում։ 2006 թվականին մասնակցել է մեքսիկական «Rebelde» ռեսուստանովելի երրորդ եթերաշրջանի նկարահանումներին՝ մարմնավորելով Էնզոյի կերպարը։ Հեռուստանովելներում հանդես է եկել Մաիտե Պարոնիի, Դուլսե Մարիայի, Անահիի, Քրիստ Չավեսի, Ալֆոնսո Էրերայի հետ։  2006 թվականին եղել է «Código postal» հեռուստանովելի գլխավոր դերակատարներից։ 2007 թվականին կրկնվող դեր է խաղացել «Muchachitas como tú» հեռուստանովելում։ 2008 թվականին գլխավոր դերով հանդես է եկել «Juro que te amo» հեռուստասերիալում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստանովելներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Բադիր

Բադիր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիա Գուլեգինա

Մարիա Աղասու Գուլեգինա (ռուս.՝ Гулегина Мария Агасовна, օրիորդական ազգանունը՝ Մեյթարջյան, օգոստոսի 9, 1959(1959-08-09), Օդեսա, Ուկրաինական ԽՍՀ), հայտնի օպերային երգչուհի (սոպրանո)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Օդեսայի երաժշտանոցը (Ա.Դ. Ժամագործյանի դասարան)։ Իր պրոֆեսիոնալ օպերային կարիերան սկսել է 1983 թ՝ դառնալով Բելառուսի պետական օպերային թատրոնի մեներգչուհի։ 1984 թ. Գլինկայի անվ. մրցույթում արժանացել է առաջին մրցանակի։ Բելառուսի վաստակավոր արտիստուհի (1987)։ 1987 թ-ից հանդես է գալիս Եվրոպայի և ԱՄՆ առաջատար օպերային թատրոններում (Լա Սկալա, Կովենտ գարդեն, Մետրոպոլիտեն օպերա, Մյունխեն, Ցյուրիխ, Վիեննայի օպերային թատրոն և այլն)՝ կատարելով գլխավոր դերերգերը Վերդիի, Պուչչինիի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։


== Տեսագրություններ ==
1990 - Ave Maria
1992 - Լիզա, Պյոտր Չայկովսկի «Պիկովայա դամա»
1998 - Մանոն Լեսկո, Ջակոմո Պուչչինի «Մանոն Լեսկո»
2000 - Տոսկա, Ջակոմո Պուչչինի «Տոսկա»
2001 - Ամելիա, Ջուզեպպե Վերդի «Պարահանդես-դիմակահանդես»
2001 - Աբիգաիլ, Ջուզեպպե Վերդի «Նաբուկկո»
2002 - Աբիգաիլ, Ջուզեպպե Վերդի «Նաբուկկո»
2005 - Լեդի Մակբեթ, Վերդի «Մակբեթ»
2006 - Մադլեն դը Կուանյի, Ումբերտո Ջորդանո «Անդրե Շենիե»
2007 - Աբիգաիլ, Ջուզեպպե Վերդի «Նաբուկկո»
2008 - Լեդի Մակբեթ, Ջուզեպպե Վերդի «Մակբեթ»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարիա Գուլեգինայի պաշտոնական կայքը
1903 թվականը գրականության մեջ


== Մրցանակներ ==
Նոբելյան մրցանակ — Բյոռնստեռնե Բյոռնսոն՝ «Բարձրարվեստ ազնիվ պոեզիայի համար, որ առանձնանում է ներշնչման թարմությամբ ու հոգու հազվադեպ մաքրությամբ, ինչպես նաև էպիկական ու դրամատիկական տաղանդի համար»
Գոնկուրյան մրցանակ — Ջոն Անտուան Նո, «Թշնամական ուժ»


== Գրքեր ==
«Բեթհովենի կյանքը» — Ռոմեն Ռոլանի գիրքը,
«Ժողովրդական թատրոն» — Ռոմեն Ռոլանի գիրքը,
«Մարդը» — Մաքսիմ Գորկու արձակ պոեմը։


=== Վեպեր ===
«Թոշակառուների ճանապարհորդությունը» — Ժյուլ Վեռնի վեպը


=== Վիպակներ ===
«Վասիլի Ֆիվեյսկու կյանքը» — Լեոնիդ Անդրեևի վիպակը


=== Փոքր արձակ ===
«Հարսնացուն» — Անտոն Չեխովի պատմվածքը


=== Պիեսներ ===
«Բալենու այգին» — Անտոն Չեխովի պիեսը,
«Փողի իշխանություն» — Օկտավ Միրբոյի պիեսը,
«Կգա ժամանակը» — Ռոմեն Ռոլանի պիեսը,
«Սուրբ Անտոնիոսի հրաշքը» — Մորիս Մետերլինկի պիեսը։


=== Պոեզիա ===
«Լինենք ինչպես արև։ Սիմվոլների գիրք» — Կոնստանտին Բալմոնտի բանաստեղծությունների գիրքը


== Ծնվել են ==
փետրվարի 13 — Ժորժ Սիմենոն, ֆրանսիացի գրող, կոմիսար Մեգրեի մասին վեպերի հեղինակը (մահացել է 1989 թվականին),
ապրիլի 29 — Պյատրաս Բաբիցկաս (Petras Babickas), լիտվացի բանաստեղծ, լիտվական ռադիոյի առաջին հաղորդավարը (մահացել է 1991 թվականին),
հունիսի 10 — Յոնաս Գրայչյունաս (Jonas Graičiūnas), լիտվացի խորհրդային բանաստեղծ և թարգմանիչ (մահացել է 1994 թվականին),
հունիսի 17 — Միխայիլ Սվետլով, խորհրդային բանաստեղծ (մահացել է 1964 թվականին),
հուլիսի 10 — Ջոն Ուինդեմ, անգլիացի ֆանտաստ գրող (մահացել է 1969 թվականին)։


== Մահացել են ==
մայիսի 20 — Կոնստանտին Ստանյուկովիչ, ռուս գրող (ծնվել է 1843 թվականին)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սասուն Պասկևիչյան

Սասուն Թադևոսի Պասկևիչյան (հոկտեմբերի 5, 1939(1939-10-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, լրագրող, Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2014)։


== Կենսագրություն ==
1957-1962 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետում։ 1963 թվականին եղել է ՀԽՍՀ կոմունալ մինիստրության նախագծա-կոնստրուկտորական բյուրոյի գեոդեզիական բաժնի պետ, ապա՝ «Հայկոմուննախագիծ» ինստիտուտի «Ստորգետնյա կոմունիկացիաների ինվենտարիզացիա» բաժնի պետ։ Աշխատել է Հայաստանի հաղորդակցության ճանապարհների նախարարության նախագծա-կոնստրուկտորական բյուրոյում, նախ՝ լաբորատորիայի վարիչ, ապա՝ հետազոտական խմբի պետ։ 1975-1977 թվականներին աշխատել է Երևանի մետաղահատ հաստոցների փորձարարական գիտահետազոտական հիմնարկում՝ որպես կապիտալ շինարարության բաժնի պետ, 1977-1980 թվականներին` Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության պետական կոմիտեում` որպես էստրադային սիմֆոնիկ նվագախմբի տնօրեն։
1958 թվականից սկսել է ստեղծագործել, ստեղծել է բազմաթիվ երգեր, որոնք կատարել են ժամանակի լավագույն երգիչները՝ Հովհաննես Բադալյանը, Օֆելյա Համբարձումյանը, Ռուբեն Մաթևոսյանը, Ֆլորա Մարտիրոսյանը, Պապին Պողոսյանը, Բելլա Դարբինյանը, Ռաիսա Մկրտչյանը, Լոլա Խոմյանցը, Արտաշես Ավետյանը, Գեորգի Մինասյանը և այլք։
1980-2004 թվականներին ապրել է Լոս Անջելեսում։ Մինչև 1988 թվականը զբաղվել է լրագրությամբ՝ «Սևան» երկշաբաթաթերթի խմբագրի տեղակալ, «Ասպարեզ», «Նոր օր», «Մասիս», «Հայ կյանք», «Նոր կյանք» պարբերականների թղթակից։ 1988 թվականին Լոս Անջելեսում հիմնադրել է «Հայաստան» հեռուստատեսությունը և մշակութային կենտրոնը, որը գործել է մինչև 2004 թվականը։ Համագործակցել է Հայկական միացյալ ֆոնդի և Հայաստան համահայկական հիմնադրամի հետ։


== Երգեր ==
«Դու հեռացար»
«Հայր իմ»
«Ներիր ինձ, մայրիկ»
«Ամեն տեսակ երգ երգեցի»
«Մինչև էգուց»
«Դու երկու տառ»
«Աշուղ Սայաթ-Նովի նման»
«Կարոտի պահին»
«Նարինե»
«Մայրս»
«Արագիլները»
«Ես չգիտեմ, թե ինչու»
«Մեր լեզուն»


== Ձայնասկավառակներ ==
«Հայր իմ», 1978 թ.
«Կարոտ», 1980 թ.
«Մայրս լիներ»
«Դու հեռացար», 1982 թ.


== Պարգևներ, պատվոգրեր ==
Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2014 թ.)։
«Jean Golden Award of High Esteem» և «Bronze Halo Award» (1996 թ.)
«Համո Սահյան» ոսկե հուշամեդալ (2010 թ.)
ՀՀ սփյուռքի նախարարության պատվոգիր (2011 թ.)
ՀՌԱԿ կուսակցության ոսկե հուշաշքանշան
Հայ ժողովրդի երախտագիտությունը իր արժանավոր զավակին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սասուն Պասկևիչյան
Լեգոգիե-Նասաջու

Լեգոգիե-Նասաջու (վրաց.՝ ლეგოგიე-ნასაჯუ), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 140 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 27 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 280 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դմիտրի Մաքսուտով

Դմիտրի Դմիտրիևիչ Մաքսուտով (ռուս.՝ Дмитрий Дмитриевич Максутов, ապրիլի 11 (23), 1896, Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 12, 1964(1964-08-12), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային գիտնական, աստղագիտական օպտիկայի մասնագետ։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1946 թ.)։
Ավարտել է Պետերբուրգի Ռազմաինժեներական ուսումնարանը (1914 թ.)։ Համաշխարհային առաջին պատերազմի ժամանակ ռուսական բանակի կազմում մասնակցել է Արևմտյան Հայաստանում թուրքական զորքերի դեմ մղվող մարտերին։ 1930 թվականին Լենինգրադի Օպտիկական ինստիտուտում կազմակերպել է աստղագիտական օպտիկայի լաբորատորիա։ 1952 թվականից աշխատել է Պուլկովոյի աստղադիտարանում։ Աշխատությունները վերաբերում են ստվերային և օպտիկական հետազոտման այլ մեթոդների կատարելագործման օպտիկական խոշոր սարքերի պատրաստման տեխնոլոգիայի հարցերին։ Ստեղծել է մենիսկային համակարգով օպտիկական սարքերը։ Մաքսուտովը գիտական գործարար կապեր է ունեցել Բյուրականի աստղադիտարանի և ՀԽՍՀ ԳԱ Բյուրականի օպտիկամեխանիկական լաբորատորիայի հետ։ Այստեղ Մաքսուտովի համակարգի դպրոցական աստղադիտակներ են պատրաստվել ՀԽՍՀ և այլ հանրապետությունների ու սփյուռքի դպրոցների համար։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1941 թ., 1946 թ.)։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիկսենդա

Վիկսենդա (ռուս.՝ Виксенда), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Պուդոժսկի շրջանում և Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չյորնայա գետի ձախ ափին՝ 16 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Հոսում է Կրասնոբորսկի գյուղի մոտ։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օնեժի լճի ավազան, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01040100612102000017123
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102001712
Ավազանի կոդը - 01.04.01.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ագրոնոմիա (գյուղ, Նիկոլաևի մարզ)

Ագրոնոմիա (ուկրաիներեն՝ Агрономія), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ագրոնոմիա գյուղում բնակվում էր 1 035 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռաուֆ Հաջիև

Ռաուֆ Հաջիև (ադրբ.՝ Rauf Hacıyev, մայիսի 15, 1922(1922-05-15), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - սեպտեմբերի 19, 1995(1995-09-19), Բաքու, Ադրբեջան), Ադրբեջանի կոմպոզիտոր , ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1978), Նա կարևոր դեր խաղաց ադրբեջանական երաժշտական կոմեդիայի զարգացման գործում։ Ադրբեջանի ԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ ԽՄԿԿ անդամ 1958 թվականից։


== Կենսագրություն ==

Ռաուֆ Սոլթան օղլի Հաջիևը ծնվել է 1922 թվականի մայիսի 15-ին Բաքվում։ 18 տարեկանում նա գրել է իր առաջին օպերետը `«Ուսանողների հնարքները»։ 1948-1949 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում։ 1953 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի կոնսերվատորիան `կոմպոզիտորական դասարանում (ուսուցիչ Կարա Կարաևի դասարան)։ 1955-ին նա կազմակերպել է Ադրբեջանի պետական էստրադական նվագախումբը։ Մինչև 1964 թվականը եղել է նրա գեղարվեստական ղեկավարն։ 1964 թվականին նա դարձել է Բաքվի ֆիլհարմոնիայի տնօրեն, իսկ մեկ տարի անց դարձել է Ադրբեջանի ԽՍՀ մշակույթի նախարար, մինչ այդ աշխատել է մինչև 1971 թվականը։ Նա մահացել է 1995 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Երաժշտական կոմեդիներ, օպերետներ ===
Romeo mənim qonşumdur (Ռոմեոն իմ հարևանն է)-1960
Gülüşünü gizlətmə (Մի թաքցրեք ծիծաղդ)-1969
Mənim məhəbbətim – (Kuba Իմ սերը՛ Կուբա)-1963
Ana, mən evlənirəm (Մայրս, ես ամուսնանում եմ)-1976


=== բալետներ ===
"Yallı" (Յալլը)-1969
"Azərbaycan suitası" (Ադրբեջանական սյուիտ)
"Üç inqilab" (Երեք հեղափոխությունները)-1973
"Alov" (Կրակ)-1976
"Uriya" (Ուրիյա)-1978


=== Սիմֆոնիկ պոեմներ ===
"Şeyx Sənan" (Շեյխ Սենան)-1982
"Səbuhi" (Սաբուհի)-1983
"Həzi Aslanov" (Հազի Ասլանով)-1984


== Ծանոթագրություններ ==
Նյուխմիժ

Նյուխմիժ  (ռուս.՝ Нюхмиж), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Դվինա գետի ափին 466 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300112103000027326
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103002732
Ավազանի կոդը - 03.02.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Անժե ՖԱ

Անժե ՖԱ (ֆր.՝ Angers SCO), ֆրանսիական ֆուտբոլային ակումբ Անժեից։ Հիմնադրվել է 1919 թվականին։ Ներկայումս հանդես է գալիս Լիգա 1-ում՝ Ֆրանսիայի բարձրագույն դիվիզիոնում։ 1971-1972 մրցաշրջանում Անժեն զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը և հաջորդ մրցաշրջանում մասնակցել ՈՒԵՖԱ Գավաթին։


== Մասնակցություններ առաջնություններին ==
Լիգա 1. 1956–68, 1969–75, 1976–77, 1978–81, 1993–94, 2015–ներկա
Լիգա 2. 1945–56, 1968–69, 1975–76, 1977–78, 1981–93, 1994–96, 2000–01, 2003–05, 2007–15
Լիգա 3. 1996–2000, 2001–03, 2005–07
Ռեգիոնալ առաջնություն. 1931–39
Դիվիզիոն դ'Հոնյոր. 1919–31


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անժեի պաշտոնական կայքը
Անժեի պաշտոնական Տվիտերի էջը
Անժեի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
Անժեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Անժեն Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում
Անժեն transfermarkt-ում
Անժեն soccerway.com կայքում
Ավագ Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան)

Ավագ Պետրոսյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Սայաթ-Նովայի պողոտայի և Ավագ Պետրոսյան փողոցի խաչմերուկում, բացվել է 2014 թվականի հունիսի 11-ին։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Տիգրան Արզումանյան
Ճարտարապետ՝ Լևոն Ղալումյան


== Պատմություն ==
Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ, օպերային երգիչ Ավագ Պետրոսյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ Երևանի քաղաքապետարանի նախաձեռնությամբ 2014 թվականի հունիսի 11-ին Երևանի Սայաթ-Նովայի պողոտայի և Ավագ Պետրոսյան փողոցի խաչմերուկում բացվեց տենորի հուշարձանը։
Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, Ավագ Պետրոսյանի ընտանիքի անդամները, գործընկերները։
Հուշարձանի հետնամասում փորագրված են Ավագ Պետրոսյանի խոսքերը.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կուեզբաշևո

Կուեզբաշևո (ռուս.՝ Куезбашево, բաշկիրերեն՝ Көйәҙебаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 610 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շեյխ Հասինա

Շեյխ Հասինա (Բենգ. শেখ হাসিনা , սեպտեմբերի 28, 1947(1947-09-28), Tungipara Upazila, Gopalganj District, Dhaka Division, Պակիստանի դոմինիոն), բենգալացի քաղաքական-պետական գործիչ։ Բանգլադեշի Վարչապետը սկսած 2009 հունվարի 6-ից։ Ավամի Լիգ կուսակցության Ղեկավար։


== Աղբյուրներ ==
Շեյխ Հասինա


== Ծանոթագրություններ ==
(4037) Իկեյա

(4037) Իկեյա (անգլ.՝ Ikeya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի մարտի 2-ին Կենձո Սուզուկիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Տոյոտայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,770332 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3255 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2152 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1684,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21375 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,45° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4037) Իկեյա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բաբինո (գյուղ, Ձեռժինսկ քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲաբինոԲաբինո (ռուս.՝ Бабино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Ձեռժինսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պոլիկարպո Սկալիարինի

Պոլիկարպո Սկալիարինի (իտալերեն՝ Policarpo Scagliarini, ապրիլի 21, 1884(1884-04-21), Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1946, Գուարդիագրելե, Կիետի, Աբրուցցո, Իտալիա), 1922 թվականի սեպտեմբերին Քեմալ Աթաթուրքի հրամանատարությամբ քեմալական զորքերի կողմից քաղաքի քրիստոնյա բնակչության կոտորածների ժամանակ սեփական կյանքը վտանգելով հայերին և հույներին փրկող իտալացի կաթոլիկ քահանա։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Զմյուռնիայում (Իզմիր) 1884 թվականի ապրիլի 21-ին Տրանիից եկած ընտանիքում։ Դոն Պոլիակրպո Սկագլիարինին 1922 թվականի սեպտեմբերին Քեմալ Աթաթուրքի հրամանատարությամբ քեմալական զորքերի կողմից քաղաքի քրիստոնյա բնակչության կոտորածների ժամանակ սեփական կյանքը վտանգելով հայերին և հույներին փրկող իտալացի կաթոլիկ քահանա էր։ 
1922 սեպտեմբերի 8-ին հունական զորքը՝ նահանջելով լքել է Զմյուռնիան՝ անպաշտպան թողնելով Զմյուռնիայի քրիստոնյա բնակիչներին և այստեղ ապաստանած գաղթականներին քեմալական վերահաս հարձակումից։  1922թ․ սեպտեմբերի 9-ին Զմյուռնիան(Իզմիրը) շրջափակվել է քեմալական զորքերի կողմից, որոնք սկսեցին ավերել և թալանել քաղաքը՝ կոտորելով քրիստոնյա բնակիչներին, հատկապես հայերին և հույներին։ Աղետը շարունակվեց մի քանի օր, իսկ սեպտեմբերի 12-ին քաղաքը հրկիզվեց։
Պոլիկարպո Սկալիարինին, սեփական անձը վտանգելով, Զմյուռնիայի թուրք զիվորականներից մեկին կարողանում է համոզել, որ Սանտա Մարիա եկեղեցում ապաստանած մարդիկ կաթոլիկներ են և պատկանում են իր թեմին։ Այդպիսով նա շուրջ 4000 հայերի և հույների օգնում է օտարերկրյա նավերով հեռանալ հրկիզված Զմյուռնիայից։
Որպեսզի հայերին և հույներին անվնաս տեղափոխեն նավերի մեջ, դոն Պոլիկարպոն սովորեցնում է ուղղափառ հույներին և առաքելական հայերին խաչակնքվել կաթոլիկների պես՝ նրանց անվանակոչելով իտալական անուններով։ Քեմալականները բացահայտում են խաբեությունը և փորձում ձերբակալել Սկալիարինին։ Զմյուռնիայում իտալական հյուպատոսարանի պահանջով հոգևորականի ձերբակալությունը կասեցվում է։ Այրվող քաղաքից իտալական նավերով էվակուացվում է մոտ 7 հազար մարդ՝ 3000 իտալացիներ, 4000 հայեր և հույներ։
Իտալիա մեկնելու պահին՝ հասնելով Հունաստանի Պիրեուսի նավահանգստում, նրան ցնծությամբ ողջունում են հույն փախստականներ, որոնք փրկվել էին քեմալականների կոտորածներից։
Հոգևորականի սխրագործությունները ներկայացվել են Աքիլլե Բելտրամմեի կողմից 1922 թվականի հոկտեմբերի 1-8 Դոմենիկա դել Կորրիեր իտալական պարբերականում։ Վերադառնալով Իտալիա՝ Սկալիարինին դարձավ ծխական հոգևորական Գուարդիագրելում, որտեղ էլ նա վախճանվեց 1946 թվականին։


== Հիշատակ ==
2008 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Բարի համայնքը Տրիեստե գյուղի ներքին ճանապարհային համակարգը, Համաշխարհային II պատերազմի փախստականներին հյուրընկալող տարածքը, անվանեց Դոն Պոլիկարպոյ Սկագլիարինիի անունով ի պատիվ Զմյուռնիայում կատարած նրա սխրանքի։ Նրա քաջագործությունների մասին հիշատակում կա նաև Գայլզ Միլթոնի «Կորուսյալ դրախտ» գրքում, ինչպես նաև հունարեն շատ գրքերում և պարբերականներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոդնարովկա (գյուղ, Յարմոլինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոդնարովկաԲոդնարովկա (ուկրաիներեն՝ Боднарівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոդնարովկա գյուղում բնակվում էր 293 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բերդուս

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերդուս (այլ կիրառումներ)Բերդուս, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շատոնեֆ լե Մարտիգ

Շատոնեֆ լե Մարտիգ (ֆր.՝ Châteauneuf-les-Martigues), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 11564 մարդ, բնակչության խտությունը` 365.37 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 31.65 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 20 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 7362 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 5148-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 2214։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,9 %։ 5148 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 4552 անձ (2432 տղամարդ և 2120 կին)։ Գործազուրկ են եղել 596 անձ (242 տղամարդ և 354 կին)։ 2214 անաշխատունակներից 591-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 739-ը` թոշակառուներ, իսկ 884-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Բուշ դյու Ռոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիա Օրբելի

Մարիա Լևոնի Օրբելի (ռուս.՝ Мария Леоновна Орбели, դեկտեմբերի 2, 1916(1916-12-02), Պետրոգրադ, Ռուսական կայսրություն - 1949, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1946), Լևոն Օրբելու դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1916 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։
1938 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանը, որից հետո աշխատել է գեոֆիզիկական Գլխավոր աստղադիտարանի ակտինոմետրիկական ինստիտուտում՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող։ 1939-1949 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ռադիումիային ինստիտուտի գիտաշխատող։ 1942-1944 թվականներին եղել է Կազանում, ուր տարհանվել է ինստիտուտը (մյուսներից վաղ է վերադարձել Լենինգրադ, որպեսզի պատրաստվի տեղափոխությանը)։
Աշխատել է Վիտալի Խլոպինի խմբում՝ Պետրժակի լաբորատորիայում, դիսերտացիան պաշտպանելուց հետո դարձել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի լաբորատորիայի թղթակից անդամ։
Մահացել է 1949 թվականի օգոստոսի 9-ին ճառագայթային հիվանդությունից։ Թաղվել է Բոգոսլովսկի գերեզմանատանը։


== Գիտական գործունեություն ==
Գիտական հետազոտությունների բնագավառը ֆիզիկայի բաժիններից միջուկային ֆիզիկան է։ Պյոտեր Լուկիրսկիյի ղեկավարությամբ Կոստանդին Պետրժակի հետ ուսումնասիրել է նեյտրոնների գործողությունների արդյունքում ուրանի տրոհման գործընթացը։ Ուսումնասիրել է թորիումի միջուկի ռադիոակտիվ մասնիկների քիմիական բնույթը։
«Ռիտրոն» սպեկտրոմետրի գյուտարարն է (1948 թվական) (Բորիս Ջելեպովի հետ)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մարիա Օրբելի»։ Энциклопедия фонда «Хайазг»։ Վերցված է 2013-09-19
Կիրովա (խուտոր, Կուգարչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿիրովաԿիրովա (ռուս.՝ Кирова, բաշկիրերեն՝ Киров), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեցցո-տինտո

Մեցցո-տինտո ( իտալ․ mezzo — միջին և tinto — գունավորված, երանգավորված), մետաղի վրա փորագրության տեսակ, որն առնչվում է խորը տպագրությանը։ Մեցցո-տինտոյի փորագրանկարի տպակաղապարը պատրաստելիս թիթեղի ողորկ մակերեսը մեխանիկական կամ քիմիական եղանակով դարձվում է հատիկավոր։ Տպագրելիս այդօրինակ թիթեղից ստացվում է միահավասար սև երանգ։ Հատիկավորված թիթեղի վրա (մաքուր կամ ներկապատ) ասեղով կամ մատիտով գծվում է պատկերը, նախատեսված լուսավոր մասերը հարթեցվում են կամ քերելով կոկվում՝ ստեղծելով ստվերից դեպի լույս աստիճանական անցումներ։ Մ-տ․ տեխնիկայով կատարված փորագրանկարներն առանձնանում են երանգների խորությամբ ու թավշակերպությամբ, լուսաստվերի էֆեկտների հարստությամբ ու նրբությամբ։ Մեցցո-տինտոյի եղանակը կիրառվում է նաև գունավոր տպագրության համար։ Այդ տեխնիկան հնարել է գերմանացի վարպետ Լ․ Զիգենը, XVII դ․ կեսին։ Լայնորեն տարածվել է 18-19-րդ դարերում, հիմնականում նկարների վերատպության համար։