Մոխրոտ չորեքշաբթի

Մոխրոտ չորեքշաբթի (լատ.՝ Dies Cinerum), Մեծ պահքի մեկնարկման օրն է ըստ լատինական արարողակարգի։ Տոնը նշում են կաթոլիկ եկեղեցիները, անգլիական եկեղեցիները և մի շարք լյութերական եկեղեցիներ։ Տևողությունը կազմում է 46 օրացուցային օր (շուրջ 1,5 ամիս)։ Ավարտվում է Զատիկով։ Կաթոլիկության կանոններով այդ օրը պահպանվում է խիստ պահքով։


== Նշանակություն ==
Այդ օրվա ավետարանական ընթերցումը Հովհաննես Մկրտչի քարոզից է ապաշխարության մասին. 

Պատարագիչները այդ օրը զգեստավորվուն են մանուշակագույն հանդերձանքով։ Կաթոլիկական պատարագի ժամանակ այդ օրը կատարվում է հատուկ ծիսակարգ։ Հավատացյալների գլուխներին օրհնված մոխիր են շաղ տալիս։ Երբեմն ուղղակի քահանան մոխրով խաչ է պատկերում հավատացյալների ճակատներին։ Այս ծիսակարգը խորհրդանշում է այն, որ հավատացյալները պահքի ընթացքում ապաշխարհեն ու տրտմեն Քրիստոսի չարչարանքների համար։ Արարողակարգի ընթացքում քահանան յուրաքանչյուր հավատացյալին ասում է Մարկոսի ավետարանի այս հատվածը. «Ժամանակը հասել է  և մոտեցել է Աստծու արքայությունը. ապաշխարեցեք և հավատացեք Ավետարանին» (Մարկոս 1։15)։ Կամ էլ Ծննդոց գրքից կարդում է հետևյալ նախադասությունը. «Քո երեսի քրտինքով ուտես հացդ մինչև հող դառնալդ, որից ստեղծվեցիր, որովհետև հող էիր և հող էլ կդառնաս» (Ծննդոց 3։19)։
Մոխիրը ստանում են նախորդ տարվա ծաղկազարդի ճյուղերի այրումից։
Մոխրոտ չորեքշաբթիին նախորդում է այսպես կոչված «յուղոտ երեքշաբթին»։ Այդ օրը վերջին օրն է դիմակահանդեսների և հաճույքների, քանի որ հաջորդ օրը սկսվում է Մեծ պասը։ Ի դեպ հայկական իրականության մեջ «յուղոտ երեքշաբթին» համապատասխանում է Բուն Բարեկանդանին։
Գլուխներն ու երեսները մոխրով պատելն ունի շատ հին պատմություն։ Հին Կտակարանի մեջ այդ արարողությունը նկարագրվում է որպես ապաշխարության և հնազանդության սիմվոլներ։


== Պատմություն ==
Մոխրոտ չորեքշաբթին մեծ պահքի մեկնարկն է համարվում։ Այն կիրառության մեջ է մտել IV դարում։ Սկզբանական ժամանակաշրջանում պասը տևում էր քառասուն օր, սակայն VIII դարում նրան ավելացավ ևս մի քանի օր։ Դրա հետևանքով էլ պահքը սկսվեց չորեքշաբթի օրը։ Պատմության մեջ կա նաև վարկած, որ ավելի վաղ են սկսել Մեծ պասը չորեքշաբթի օրերից սկսել։ Այս արարողակարգը շատ հաճախ կապում են Հռոմի պապ Գրիգոր Մեծի հետ։ Սակայն գլուխներին մոխիր շաղ տալը գործնականորեն կիրառության մեջ է մտել միայն X դարում։ Էլֆրիկ Էբինգդոնցին՝ Քենտրբերիի արքեպիսկոպոսը, 995-1005 թվականներին գրել է.


== Մոխրոտ չորեքշաբթիի օրեր ==
2014 — մարտի 5
2015 — փետրվարի 18
2016 — փետրվարի 10
2017 — մարտի 1
2018 — փետրվարի 14
2019 — մարտի 6
2020 — փետրվարի 26
2021 — փետրվարի 17
2022 — մարտի 2
2023 — փետրվարի 22
2024 — փետրվարի 14
2025 — մարտի 5
2026 — փետրվարի 18
2027 — փետրվարի 10
2028 — մարտի 1
2029 — փետրվարի 14
2030 — մարտի 6


== Տե՛ս նաև ==
Կաթոլիկ եկեղեցի
Մեծ Պահք
Զատիկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Rupert Berger։ Neues Pastoralliturgisches Handlexikon. Herder, Freiburg im Breisgau / Basel / Wien 1999, ISBN 3-451-26603-2, S. 38–39.
Günter Schenk։ Mainzer Fastnachts-ABC։ Fakten – Legenden – Anekdoten. Leinpfad, Ingelheim 2011, ISBN 978-3-942291-10-1.


== Արտաքին հղումներ ==
Пепельная среда.
История и смысл Пепельной среды Archived 2007-02-08 at the Wayback Machine..
Ashes To Go։ Taking Worship to the Streets
A Roman Catholic Ash Wednesday Service
An Episcopal Ash Wednesday Service
The Text This Week։ Ash Wednesday
Dates of Ash Wednesday from 1583–9999 Archived 2007-10-14 at the Wayback Machine.
Lent։ Ash Wednesday – All Saints' King's Lynn Archived 2012-04-28 at the Wayback Machine.
Ash Wednesday 2014 Archived 2013-06-02 at the Wayback Machine. Update by Jason Nguyen
Ash Wednesday 2014 Archived 2014-02-10 at the Wayback Machine. HugoTalk