Լոթե Լենյա

Լոթե Լենյա (անգլ.՝ Lotte Lenya, հոկտեմբերի 18, 1898(1898-10-18)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - նոյեմբերի 27, 1981(1981-11-27)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ավստրո-ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի։ Առավել հայտնի է Ջեյմս Բոնդի մասին «Ռուսաստանից սիրով» (1963) ֆիլմի ռուս չարագործի՝ Ռոզա Քլեբի դերով։


== Կենսագրություն ==
Կառոլինա Վիլհելմինա Շարլոտա Բլամաուերը (գերմ.՝ Karoline Wilhelmine Charlotte Blamauer) ծնվել է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում՝ կաթոլիկական ընտանիքում։ 1914 թվականին նա հեռացել է Ավստրիայից և տեղափոխվել Ցյուրիխ, որտեղ ստացել է դերասանական վարպետության դասեր։ Այնտեղ էլ նա առաջին անգամ հանդես է եկել որպես դերասանուհի և դրա հիման վրա վերցրել Լոթե Լենյա անունը։ 1921 թվականին դերասանուհին հաստատվել է Բեռլինում, բեռլինյան թատրոնում հանդես է եկել մի քանի փոքր դերերով, սակայն հաջողությունն այցելել է նրան միայն 1928 թվականին, երբ կատարել է Ջենիի դերը՝ Բերտոլդ Բրեխտի «Երեք գրոշանոց օպերա»-ի առաջին ներկայացման ժամանակ։ 1931 թվականին նա առաջին անգամ նկարահանվել է «Երեք գրոշանոց օպերա» (1931) ֆիլմում՝ կատարելով նույն դերը։ Լոթե Լենյան նույնպես գրել է մի քանի երաժշտություն «Weils» ստուդիայում։
1926 թվականին Լոթե Լենյան ամուսնացել է կոմպոզիտոր Կուրտ Վայլի հետ։ Գերմանիայի նացիստական իշխանություն տեղափոխվելուց հետո ամուսինները ստիպված էին արտագաղթել։ 1933 թվականի մարտին նրան հեռացան Գերմանիայից և հաստատվեցին Փարիզում։ 1935 թվականին Լոթե Լենյան ամուսնու հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ 1935 թվականին կրկին օրինականացրել էին ամուսնությունը, իսկ 1941 թվականին գնել էին իրենց սեփական տունը՝ Նյու-Յորքից 50 կմ հեռավորության վրա գտնվող փոքրիկ գյուղում։ Լոթե Լենյան ապրել է ամուսնու հետ մինչև նրա մահը, իսկ դրանից հետո ամուսնացել է ևս երեք անգամ՝ երկու անգամ դարձել է այրի, իսկ երրորդ անգամ բաժանվել է։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում դերասանուհին շարունակել է բեմ դուրս գալ, մասնակցել է տարբեր ռադիոբեմադրությունների, ինչպես նաև շարունակել է ձայնագրել նոր երգեր։ Շուտով կայացել է բրոդվեյյան (Բրոդվեյ, Նյու-Յորք) բեմելը։ 1956 թվականին Լոթե Լենյան դարձել է «Թոնի»-ի մրցանակակիր՝ «Երեք գրոշանոց օպերա» ներկայացման մեջ Ջենիի դերը կատարելու համար։
Դերասանուհուն մեծ ճանաչում են բերել 1960-ական թվականներին բրիտանական ֆիլմերում իր կատարած դերերը։ 1961 թվականին նա կատարել է դքսուհի Մագդայի դերը «Տիկին Սթոունի հռոմեական գարունը» ֆիլմում, որտեղ գլխավոր դերերում եղել են Վիվիեն Լին և Ուորեն Բիթին։ Այս ֆիլմում խաղալու համար արժանացել է «Օսկար» մրցանակին՝ որպես երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի և Ոսկե գլոբուս մրցանակին։ 1963 թվականին Լենյան կատարել է չարագործ Ռոզա Քլեբի դերը Ջեյմս Բոնդի մասին երկրորդ՝ «Ռուսաստանից սիրով» ֆիլմում, ինչը բերել է մեծ ճանաչում։ 1966 թվականին կատարել է Շնայդերի դերը «Կաբարե» մյուզիքլում, ինչի համար արժանացել է «Թոնի» մրցանակին։
Լոթե Լենյան մահացել է քաղցկեղից՝ 1982 թվականի նոյեմբերի 27-ին՝ 84 տարեկան հասակում։ Թաղվել է առաջին ամուսնու՝ Կուրտ Վայլի մոտ։
2007 թվականին Բրոդվեյում բեմադրվել է «Սիրային երաժշտություն» մյուզիքլը՝ հիմնված Լենյայի և Վայլի պատմության վրա։


== Ֆիլմագրություն ==

1931 — «Երեք գրոշանոց օպերա» — Ջենի
1961 — «Տիկին Սթոունի հռոմեական գարունը»  — Կոմսուհի
1963 — «Ռուսաստանից սիրով»  — Ռոզա Քլեբ
1969 — «Ժամադրություն»  — Էմմա Վալադեր


== Պարգևներ ==
«Թոնի» 1956 — «Մյուզիքլի երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» («Երեք գրոշանոց օպերա»)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լոթե Լենյա Internet Movie Database կայքում
FemBio: Lotte Lenya
Threepenny Opera Off-Broadway Archived 2010-03-30 at the Wayback Machine.
Register of papers of Kurt Weill and Lotte Lenya at Yale University Music Library