Աղաթթու

Աղաթթու կամ HCl, քլորաջրածնի լուծույթը ջրում, ուժեղ, միահիմն թթու։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Քլորաջրածինը շատ լավ լուծվում է ջրում, նորմալ պայմաններում 1 ծավալ ջրում լուծվում է 500 ծավալ քլորաջրածին և լուծվելիս ստացվում է առավելագույնս 40 %-անոց աղաթթու, որի խտությունը p=1,19 գ/մլ։ Խիտ աղաթթուն խոնավ օդում ծխում է, քանի որ քլորաջրածինը ցնդում է ու անոթի բերանի մոտ ջրի գոլորշիների հետ աղաթթվի մանրագույն կաթիլներ է առաջացնում։


== Քիմիական հատկություններ ==
Աղաթթուն օժտված է թթուներին բնորոշ բոլոր քիմիական հատկություններով.

Փոխազդում է ջրածնից ձախ բոլոր մետաղների հետ.Zn+2HCl=ZnCl2+H2↑
Fe+2HCl=FeCl2+H2↑

Փոխազդում է մյուս այլ մետաղների հետ.
  
    
      
        
          2
          N
          a
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
          2
           
          N
          a
          C
          l
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          ↑
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {2Na+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H_{2}\uparrow } }
  

  
    
      
        
          M
          g
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
           
          M
          g
          C
          
            l
            
              2
            
          
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          ↑
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Mg+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl_{2}+\ H_{2}\uparrow } }
  

  
    
      
        
          2
          A
          l
          +
          6
           
          H
          C
          l
          ⟶
          2
           
          A
          l
          C
          
            l
            
              3
            
          
          +
          3
           
          
            H
            
              2
            
          
          ↑
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {2Al+6\ HCl\longrightarrow 2\ AlCl_{3}+3\ H_{2}\uparrow } }
  

Փոխազդում է հիմնային և ամֆոտեր օքսիդների հետ.
  
    
      
        
          N
          
            a
            
              2
            
          
          O
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
          2
           
          N
          a
          C
          l
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Na_{2}O+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H_{2}O} }
  

  
    
      
        
          M
          g
          O
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
           
          M
          g
          C
          
            l
            
              2
            
          
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {MgO+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl_{2}+\ H_{2}O} }
  

  
    
      
        
          A
          
            l
            
              2
            
          
          
            O
            
              3
            
          
          +
          6
           
          H
          C
          l
          ⟶
          2
           
          A
          l
          C
          
            l
            
              3
            
          
          +
          3
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Al_{2}O_{3}+6\ HCl\longrightarrow 2\ AlCl_{3}+3\ H_{2}O} }
  
CuO+2HCl=CuCl2+H2O

Փոխազդում է լուծելի և անլուծելի հիմքերի հետ.
  
    
      
        
          N
          a
          O
          H
          +
           
          H
          C
          l
          ⟶
           
          N
          a
          C
          l
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {NaOH+\ HCl\longrightarrow \ NaCl+\ H_{2}O} }
  

  
    
      
        
          M
          g
          (
          O
          H
          
            )
            
              2
            
          
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
           
          M
          g
          C
          
            l
            
              2
            
          
          +
          2
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Mg(OH)_{2}+2\ HCl\longrightarrow \ MgCl_{2}+2\ H_{2}O} }
  

  
    
      
        
          A
          l
          (
          O
          H
          
            )
            
              3
            
          
          +
          3
           
          H
          C
          l
          ⟶
           
          A
          l
          C
          
            l
            
              3
            
          
          +
          3
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Al(OH)_{3}+3\ HCl\longrightarrow \ AlCl_{3}+3\ H_{2}O} }
  
Cu(OH)2+2HCl=CuCl2+2H2O

Փոխազդում է աղերի հետ.
  
    
      
        
          N
          
            a
            
              2
            
          
          C
          
            O
            
              3
            
          
          +
          2
           
          H
          C
          l
          ⟶
          2
           
          N
          a
          C
          l
          +
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
          +
           
          C
          
            O
            
              2
            
          
          ↑
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {Na_{2}CO_{3}+2\ HCl\longrightarrow 2\ NaCl+\ H_{2}O+\ CO_{2}\uparrow } }
  
CaCO3+2HCl=CaCl2+H2O+CO2↑

AgNO3-ի հետ փոխազդելիս առաջացնում է AgCl լոռանման սպիտակ նստվածք, որը չի լուծվում ոչ ջրում, ոչ թթուներում.HCl+AgNO3=AgCl+HNO3Ag++Cl-=AgCl
այս ռեակցիան Cl--ի որակական ռեակցիան է, բացի AgCl և PbCl2-ից մնացած քլորիդները ջրում լուծելի են։

Փոխազդում է նաև կալիումի պերմանգանատի հետ.
  
    
      
        
          2
          K
          M
          n
          
            O
            
              4
            
          
          +
          16
           
          H
          C
          l
          ⟶
          5
           
          C
          
            l
            
              2
            
          
          ↑
          +
          2
           
          M
          n
          C
          
            l
            
              2
            
          
          +
          2
           
          K
          C
          l
          +
          8
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {2KMnO_{4}+16\ HCl\longrightarrow 5\ Cl_{2}\uparrow +2\ MnCl_{2}+2\ KCl+8\ H_{2}O} }
  

Աղաթթուն դրսևորում է վերականգնիչ հատկություն ուժեղ օքսիդիչների հետ.4HCl+MnO2=MnCl2+Cl2↑+2H2O
6HCl+KClO3=KCl+3Cl2↑+3H2
  
    
      
        
          2
          K
          M
          n
          
            O
            
              4
            
          
          +
          16
           
          H
          C
          l
          ⟶
          5
           
          C
          
            l
            
              2
            
          
          ↑
          +
          2
           
          M
          n
          C
          
            l
            
              2
            
          
          +
          2
           
          K
          C
          l
          +
          8
           
          
            H
            
              2
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {2KMnO_{4}+16\ HCl\longrightarrow 5\ Cl_{2}\uparrow +2\ MnCl_{2}+2\ KCl+8\ H_{2}O} }
  


== Աղաթթվի աղերը ==

KClO3-ի բաղադրությունը պարզաբանել է ֆրանսիացի գիտնական Բերթոլեն (ի պատիվ իրեն կոչվում է բերթոլետյան աղ), այն հալվում է 334°С-ում։ Նա քլորի ամենակարևոր և տարածված թթվածնավոր աղն է։ Այն անգույն ջրում լավ լուծվող նյութ է։
2KClO3→ (t,MnO2)2KCl+3O2↑
առանց կատալիզատորի- 4KClO3=3KClO4+KCl
Երբ քլորը փոխազդում է Ca(OH)2-ի հետ, առաջացնում է քլորակիր կամ սպիտակեցնող կիր՝ քլորի հոտով փխրուն սպիտակ փոշի, ուժեղ օքսիդիչ, օգտագործվում է բամբակյա գործվածքների, թղթի սպիտակեցման համար, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոց է զանազան վարակիչ բակտերիաների հնարավոր տարածման դեմ.
2Cl2+2Ca(OH)2=Ca(ClO)2+CaCl2+2H2O


== Տես նաև ==
Պարբերական աղյուսակ
Հալոգեններ
Քլոր


== Ծանոթագրություններ ==