Խոսեֆա դե Օբիդոս

Խոսեֆա դե Օբիդոս (իսպ.՝ Josefa de Óbidos, 1630, Սևիլյա, Կաստիլիա և Լեոն - հուլիսի 22, 1684(1684-07-22), Օբիդուշ, Պորտուգալիայի թագավորություն), պորտուգալացի նկարիչ։ Ծննդյան անունը եղել է «Խոսեֆա դե Այալա Ֆիգուեիրա», սակայն իր աշխատանքներն ստորագրել է «Խոսեֆա էմ Օբիդոս» կամ «Խոսեֆա դե Այալա»։ Ստեղծագործել է Պորտուգալիայում, հոր հայրենի երկրում, որտեղ ապրել է 4 տարեկան հասակից։ Խոսեֆա դե Օբիդոսին են վերագրվում արվեստի շուրջ 150 գործեր։ 1696 թվականի իր գեղանկարչական տրակտատում Ֆելիքս դա Կոստա Միսեն Խոսեֆային համարել է Պորտուգալիայի կարևորագույն նկարիչներից մեկը, գրելով, որ «նրան ողջունում էին ամենուր, հեռու և մոտիկ, հատկապես հարևան երկրներում»։


== Կենսագրություն ==
Խոսեֆա դե Օբիդոսը մկրտվել է Սևիլյայում 1630 թվականի փետրվարի 20-ին։ Նրա կնքահայրը եղել է հայտնի սևիլյացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Էռերան։ Հայրը՝ Բալտասար Գոմես Ֆիգուեիրան, եղել է պորտուգալացի նկարիչ Օբիդոս գյուղից, ով 1620 թվականին մեկնել է Սևիլյա՝ բարելավելու իր նկարչական տեխնիկան։ Սևիլյայում ամուսնացել է Խոսեֆայի մոր՝ Կատարինա դե Այալան ի Կաբրերայի հետ։ 1634 թվականին ընտանիքը հաստատվել է Պենիշեյում, այնուհետև՝ Կոիմբրեում և մայիսի 3-ից՝ Ֆիգուեիրայի հայրենի Օբիդոսում։ 1644 թվականին Խոսեֆան ընդունվել է Կոիմբրեի Սուրբ Աննա մենաստան, իսկ հայրն աշխատել է մոտակա Մոնդեգոյում։ 1646 թվականին մենաստանում Խոսեֆան փորագրել է Սուրբ Կատարինեին և Սուրբ Պետրոսին, որոնք համարվում են նրա ամենավաղ ստորագրված պահպանված աշխատանքները։ Առաջին կտավը՝ «Սուրբ Կատարինեի առեղծվածային ամուսնությունը», ստորագրել է 1647 թվականին (Լիսաբոնի անտիկ արվեստի թանգարան), ստեղծել է Կոիմբրայի Սանտա Կրուս վանական համալիրի համար։ Նույն տարում պղնձի վրա ստեղծել է փոքրիկ աշխատանք, ինչպես նաև «Սուրբ Ֆրանցիսկն ու Սուրբ Կլարան երկրպագում են նորածին Հիսուսին» (մասնավոր հավաքածու)։
Մինչև 1653 թվականը ընտանիքը հաճախ Կոիբրայից տեղափոխվել է Օբիդոս, որտեղ նա շարունակել է նկարազարդել «Իմաստության» այլաբանությունները «Novos estatutos da Universidade de Coimbra» Կոիմբրայի համալսարանի կանոնադրությունների գրքում։

Հետագա տարիներին ստեղծել է կրոնական թեմաներով գործեր կենտրոնական Պորտուգալիայի եկեղեցիների ու մենաստանների համար, ինչպես նաև մասնավոր հաճախորդների համար ստեղծել է դիմանկարներ։
Խոսեֆան մահացել է 1684 թվականի հուլիսի 22-ին 54 տարեկան հասակում։ Թաղված է Օբիդոսի Սուրբ Պետրոս եկեղեցում։


== Ստեղծագործություններ ==
Իր գործունեության ընթացքում Խոսեֆան ստացել է տարբեր առաջարկներ ստեղծելու գործեր Կենտրոնական Պորտուգալիայի եկեղեցիների ու մենաստանների համար։ Սուրբ Կատարինեին նվիրված 6 կտավներ գտնվում են Օբիդոսի Սուրբ Մարիա եկեղեցում, Սուրբ Թերեզա Ավիլային (1672-1673) նվիրված 6 աշխատանք գտնվում է Կարմելիտի Կաշկաիշ քաղաքի մենաստանում, «Հովիվների երկրպագություն» կտավը՝ Ալկոբասայի Սանտա Մադալենա մենաստանում (1669), ստեղծել է 4 այլ կտավներ Պենիշի Casa de Misericórdia համար (1679)։
Խոսեֆայի նատյուրմորտ աշխատանքների մեծ մասը գտնվում է Լիսաբոնի անտիկ արվեստի ազգային թանգարանում։ Նրա ամենահայտնի դիմանկարը «Faustino das Neves» է (1670), գտնվում է Օբիդոսի քաղաքային թանգարանում։


== Ցուցահանդեսներ ==
«Խոսեֆա դե Օբիդոսի (Այալա) աշխատանքների ցուցադրություն», Լիսաբոնի անտիկ արվեստի ազգային թանգարան, 1949
«Խոսեֆա Օբիդոս և բարոկկո ժամանակաշրջան», Լուի թագավորի գեղանկարների պատկերասրահ, Լիսաբոն, 1991
«Սուրբ և աշխարհիկ. պորտուգալացի Խոսեֆա դե Օբիդոսը», Կանացի արվեստի ազգային թանգարան, Վաշինգտոն, 1997
«Խոսեֆա դե Օբիդոսը և պորտուգալական բարոկկոյի գյուտը», Լիսաբոնի անտիկ արվեստի ազգային թանգարան, 2015


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Review of Josefa de Óbidos e a invenção do Barroco Português exhibition
Review of The Sacred and the Profane: Josefa de Óbidos of Portugal exhibition


== Աղբյուրներ ==
De Óbidos, Josefa; National Museum of Women in the Arts (1997)։ The Sacred and the Profane: Josefa de Óbidos of Portugal։ Ministério da Cultura, Gabinete das Relações Internacionais։ ISBN 9789727580057