Մանֆրեդ ֆոն Արդենն

Մանֆրեդ ֆոն Արդենն (գերմ.՝ Manfred Baron von Ardenne,  հունվարի 20, 1907(1907-01-20)[…], Համբուրգ, Գերմանական կայսրություն - մայիսի 26, 1997(1997-05-26)[…], Դրեզդեն, Գերմանիա), գերմանացի գյուտարար, կիրառական ֆիզիկայի մասնագետ, պրոֆեսոր,
Ստալինյան մրցանակի կրկնակի (1947 և 1953) դափնեկիր, ԳԴՀ Ազգային մրցանակի կրկնակի (1958, 1965) դափնեկիր։ Մոտ 600 պատենտի հեղինակ էլեկտրոնային մանրադիտակների, բժշկական տեխնոլոգիաների,  միջուկային տեխնոլոգիաների,պլազմայի ֆիզիկայի և հեռուստատեխնոլոգիաների բնագավառներում, բարոն։


== Կյանքը և գործունեությունը ==
Ծնվել է բարոն Էգմոնտ ֆոն Արդեննի և նրա կնոջ՝ Ադելի ընտանիքում։ Պապը զբաղվել է գուանոյի ներկրմամբ։
Նախնական կրթությունը ստացել է տանը մասնավոր պարապմունքներով, որից հետո երեք տարի սովորել է Ֆրիդրիքս ռեալական գիմնազիայում (Friedrichs-Realgymnasium, ներկայումս դա Բեռլինի Կրոյցբերգ շրջանի  Լեյբնից դպրոցն է:)
Վայմարյան Հանրապետության շրջանում արդեն հետաքրքրվում էր բնական գիտություններով և մանավանդ էլեկտրականությամբ։ Պատրաստում է լուսանկարչական սարք, ձայնային ազդանշանի սարք, բայց իր առաջի արտոնագիրը ստանում է 16 տարեկանում անթել հեռագրի հետ կապված  գյուտի համար։ Այս բնագավառում նրան սկսում է հովանավորել արդյունաբերական ռադիոտեխնիկայի պիոներներից մեկը համարվող Զիգմունդ Լյովը (Loewe AG գերմանական ընկերությն հիմնադիրը)։

Իր հրապարակումներից ու արտոնագրերից ստացվող հասույթը նա ներդնում է հաջորդ հետազոտությունների մեջ։ Այս հետազոտությունները նրան բերում են նոր հաջողություններ հեռուստատեսության և ռադիոտեղորոշման բնագավառում։ Արտոնագիր նրան այս հետազոտությունների համար չտվեցին, քանի որ խնդիր էր առաջացել նախնական հրատարակման հետ։ Խնդիրներ առաջացան նաև  Բեռլինի համալսարան դիմելու հետ կապված, քանի որ դպրոցը նա չէր ավարտել։ Այս հարցում նրան օգնեց Նոբելյան մրցանակակիր Վալտեր Նեռնստը և Գեորգ ֆոն Արքոն:Այնտեղ նա սկսեց ուսումնասիրել ֆիզիկա, քիմիա և մաթեմատիկա։ Չորս սեմեստր հետո նա ընդհատեց ուսումը և նորից իրեն նվիրեց կիրառական ֆիզիկային։ 1928 թվականին նա հիմնադրում է ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիա Villa Folke Bernadotte-ում, որտեղ զբաղվում է  ռադիո և հեռուստատեխնոլոգիաների հետազոտմամբ:Այս հետազոտությունների արդյունքները կիրառվեց 1936 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի հեռարձակման ժամանակ։ Այս լաբորատորիայում նա հայտնագործում է սկանավորող էլեկտրոնային մանրադիտակը։ Միջուկային ֆիզիկայի ու բարձր հաճախականությունների հետազոտման համար նրան ֆինանսապես աջակցում է նաև Փոստի կայսերական նախարարությունը (Reichspostministerium): Իր լաբորատորիայում աշխատելու համար Արդեննին հաջողվում է ներգրավել մի շարք բարձրակարգ մասնագետնրի՝ այդ թվում միջուկային ֆիզիկոս Ֆրիդրիխ Գեորգ Հոտերմանսին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա մասնակցում էր ռադարների հետազոտմանն ու կիրառմանը ուղղված աշխատանքներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Albrecht, Ulrich, Andreas Heinemann-Grüder,  and Arend Wellmann Die Spezialisten: Deutsche Naturwissenschaftler und Techniker in der Sowjetunion nach 1945 (Dietz, 1992, 2001) ISBN 3-320-01788-8
Barkleit, Gerhard Manfred von Ardenne. Selbstverwirklichung im Jahrhundert der Diktaturen (Duncker & Humblot, 2006)
Barwich, Heinz and Elfi Barwich Das rote Atom (Fischer-TB.-Vlg., 1984)
Beneke, Klaus Die Kolloidwissenschaftler Peter Adolf Thiessen, Gerhart Jander, Robert Havemann, Hans Witzmann und ihre Zeit (Knof, 2000)
Heinemann-Grüder, Andreas Die sowjetische Atombombe (Westfaelisches Dampfboot, 1992)
Heinemann-Grüder, Andreas Keinerlei Untergang: German Armaments Engineers during the Second World War and in the Service of the Victorious Powers in Monika Renneberg and Mark Walker (editors) Science, Technology and National Socialism 30-50 (Cambridge, 2002 paperback edition) ISBN 0-521-52860-7
Hentschel, Klaus (editor) and Ann M. Hentschel (editorial assistant and translator) Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources (Birkhäuser, 1996) ISBN 0-8176-5312-0
Herbst, Wilhelm Manfred von Ardenne - Eine Anthologie -: Auswahl-Dokumentation historischer Fachartikel 1925-1938 (Funk Verlag, 2007)
Holloway, David Stalin and the Bomb: The Soviet Union and Atomic Energy 1939–1956 (Yale, 1994) ISBN 0-300-06056-4
Kruglov, Arkadii The History of the Soviet Atomic Industry (Taylor and Francis, 2002)
Maddrell, Paul "Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961" (Oxford, 2006) ISBN 0-19-926750-2
Naimark, Norman M. The Russians in Germany: A History of the Soviet Zone of Occupation, 1945-1949 (Hardcover — Aug 11, 1995) Belknap
Oleynikov, Pavel V. German Scientists in the Soviet Atomic Project, The Nonproliferation Review Volume 7, Number 2, 1 – 30  (2000).  The author has been a group leader at the Institute of Technical Physics of the Russian Federal Nuclear Center in Snezhinsk (Chelyabinsk-70).
Riehl, Nikolaus and Frederick Seitz Stalin's Captive: Nikolaus Riehl and the Soviet Race for the Bomb (American Chemical Society and the Chemical Heritage Foundations, 1996) ISBN 0-8412-3310-1.  This book is a translation of Nikolaus Riehl's book Zehn Jahre im goldenen Käfig (Ten Years in a Golden Cage) (Riederer-Verlag, 1988); Seitz has written a lengthy introduction to the book. This book is a treasure trove with its 58 photographs.
Schaaf, Michael Wir haben die russische Atombombe beschleunigt (We accelerated the building of the Russian atomic bomb) Interview with Manfred von Ardenne, in: Heisenberg, Hitler und die Bombe - Gespräche mit Zeitzeugen (GNT Verlag, Berlin 2001)


== Արտաքին հղումներ ==
aerzteblatt.de - Krebsforschung: Scheitern eines innovativen Ansatzes
Experimental Oncology Archived 2008-02-27 at the Wayback Machine. – To the 100 Birthday of M. von Ardenne
Frontal21 Interview Archived 2008-06-23 at the Wayback Machine. - Der Historiker Dr. Rainer Karlsch über den Atomphysiker Ardenne
Literatur von und über Manfred von Ardenne(չաշխատող հղում) im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
MDR Figaro - Zum 100. Geburtstag von Manfred von Ardenne
Oleynikov, Pavel V. German Scientists in the Soviet Atomic Project, The Nonproliferation Review Volume 7, Number 2, 1 – 30  (2000).
sachen.de Archived 2008-01-24 at the Wayback Machine. - Zur Ehrung von Manfred von Ardenne
Von Ardenne – Deutsches Historisches Museum
Von Ardenne - Dieter Wunderlich
Von Ardenne – Journal of Microscopy
von Ardenne Archived 2012-02-05 at the Wayback Machine. – Sächsische Biografie
Biography – Von Ardenne biography on official VON ARDENNE Corporate Website.