Մառլեն Դյումա

Մառլեն Դյումա (աֆրիկաանս՝  և հոլ.՝ Marlene Dumas, օգոստոսի 3, 1953(1953-08-03)[…], Քեյփթաուն, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի արվեստագետ և նկարիչ, որը ներկայումս բնակվում է Նիդերլանդներում։


== Կյանք և աշխատանք ==
Դյուման ծնվել է 1953 թվականին Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաունում, մեծացել է Արևմտյան Կապի Կուիլս գետի ափին, որտեղ նրա հայրը խաղողի այգի է ունեցել։ Դյուման մանկության տարիներին ականատես է եղել ապարտհեյդ համակարգին։ Դյուման սկսել է նկարել 1973 թվականին և ցույց տվել իր քաղաքական մտահոգությունները և մտորումները Հարավային Աֆրիկայում աֆրիկաանս ծագումով սպիտակամորթ կնոջ ինքնության վերաբերյալ։ 1972-1975 թվականներին Քեյփթաունի համալսարանում ուսանել է արվեստ, այնուհետև Հարլեմի Ateliers 63-ում, որն այժմ գտնվում է Ամստերդամում։ 1979 և 1980 թվականներին Ամստերդամի համալսարանում սովորել է հոգեբանություն։ Ապրում և ստեղծագործում է Նիդերլանդներում և հանդիսանում է երկրի ամենաբեղուն արվեստագետներից մեկը։
Դյուման նկարահանվել է նաև որոշ ֆիլմերում՝ Miss Interpreted (1997), Alice Neel (2007), Kentridge and Dumas in Conversation (2009), The Future is Now! (2011) և Screwed (2017): Մի քանի գրքերում ներառված են նաև Դյումայի նկարազարդումները` Myths and Mortals, Venus and Adonis (Մառլեն Դյումա), 25 Years (Դեյվիդ Զվիրներ), Against the Wall, Sweet Nothings, The Image as Burden, Measuring Your Own Grave, Experiments with Truth: Gandhi and Images of Violence  (Մառլեն Դյումա)։
Դյուման հաճախ օգտագործում է իր ընկերների և սիրահարների պոլարոիդ լուսանկարների տեղեկատու նյութերը, մինչդեռ նա հղում է անում նաև ամսագրերին և պոռնոգրաֆիկ նյութերին։ Նա նաև նկարում է երեխաների դիմանկարներ և սիրային տեսարաններ՝ ժամանակակից արվեստի աշխարհի վրա ազդելու համար։ Դյուման ասել է, որ իր գործերն ավելի լավ են գնահատում որպես բնօրինակներ, քանի որ իր փոքր սեռական գործերից շատերը շատ ինտիմ են։ Իր բազմաթիվ նկարներում նա պատկերում է իր ընկերներին, մոդելներին և ականավոր քաղաքական գործիչներին։
Դյումայի աշխատանքները դիմանկարներ են, որոնք ներկայացնում են ոչ թե մարդկանց, այլ հուզական վիճակ, որում կարելի է լինել։ Նրա արվեստը կենտրոնանում է ավելի լուրջ խնդիրների և թեմաների վրա, ինչպիսիք են սեքսուալությունը և ռասան, մեղքն ու անմեղությունը, բռնությունն ու քնքշությունը։

Դյումայի ոճը ավելի հին ռոմանտիզմի ավանդույթ է։ Նա օգտագործում է ազատ վրձնահարվածներ՝ երբեմն իր արվեստն աղավաղելով, բայց նաև մեծ մանրամասներ ավելացնելու համար։ Դյուման սիրում է օգտագործել թաց-թաց տեխնիկան, որը համատեղում է ներկի բարակ շերտերը հաստ շերտերի հետ։ Նրա նախընտրած միջոցը կտավի վրա յուղաներկ և թղթի վրա թանաքն է, թեմաները տատանվում են նորածին երեխաներից, մոդելներից, մերկապարուհիներից և ժողովրդական մշակույթի շատ գործիչներից։
Դյումայի Jule-die Vrou (1985) աշխատանքի վաճառքը Դյումային դասակարգել է որպես երեք կենդանի կին արվեստագետներից մեկը, ում ստեղծագործության վաճառքը կազմել է ավելի քան 1 միլիոն դոլար։
Դյուման դասավանդել է Թիլբուրխի Academie voor Beeldende Vorming (ABV)-ում, Էնսխեդեի Academie voor Kunst en Industrie (AKI)-ում, Ամստերդամի Rijksakademie Van Beeldende Kunsten-ում և De Ateliers-ում։
Դյումայի աշխատանքները գտնվում են Ժամանակակից արվեստի թանգարանի և Դորդրեխտսի թանգարանների հավաքածուներում։ Նրա աշխատանքն ընդգրկվել է 2022 թվականին Ֆորտ Ուորթի ժամանակակից արվեստի թանգարանում՝ «Կանայք նկարում են կանանց» ցուցահանդեսում։


== Կրթություն ==
Դյումային շնորհվել է Անտվերպենի համալսարանի պատվավոր կոչում։ Նա նաև ստացել է աստիճաններ Քեյփթաունի համալսարանից, Հարլեմի 63 Սեմինարից և Ամստերդամի համալսարանի հոգեբանության ինստիտուտից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Selma Klein Essink, Marcel Vos and Jan Debbaut, Miss Interpreted, exhibition catalogue, Van Abbemuseum, Eindhoven, 1992
Jonathan Hutchinson, Chlorosis, exhibition catalogue, The Dougles Hyde Gallery, Dublin, 1994
Catherine Kinley, Marlene Dumas, exhibition broadsheet, Tate Gallery, London, 1996
Gianni Romano, Suspect, Skira, Milan, 2003
Cornelia Butler, Marlene Dumas: painter as witness, Museum of Contemporary Art, Los Angeles, 2008
Ilaria Bonacossa, Dominic van den Boogerd, Barbara Bloom and Mariuccia Casadio, Marlene Dumas, Phaidon Press, London, 2009
Neal Benezra and Olga M. Viso, Distemper: Dissonant Themes in the Art of the 1990s. Hirshhorn Museum, Washington, D.C. 1996


== Արտաքին հղումներ ==
Մառլեն Դյումա, Measuring Your Own Grave Ցուցահանդես MoMA-ում
Մառլեն Դյումա (անգլ.) Internet Movie Database կայքում