Պելպլինի թեմական թանգարան

Պելպլինի թեմական թանգարան (լեհ.՝ Muzeum Diecezjalne w Pelplinie), միջնադարյան արվեստի լավագույն հավաքածուները ներառող թանգարան Լեհաստանում։ Գտնվում է Տչևի վարչական շրջանի (Պոմերանյան վոեվոդություն) Պելպլին քաղաքում և կառավարվում է Պելպլինի հռոմեական կաթոլիկ թեմի եպիսկոպոսության կողմից։ Թանգարանը կրում է իր հիմնադրի՝ եպիսկոպոս Ստանիսլավ Վոյցեխ Օկոնևսկու (1870-1944 թթ.) անունը, ով մահացել է Լիսաբոնում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Թանգարանը հիմնադրվել է Լեհաստանի երկրորդ Հանրապետության օրոք՝ 1928 թվականին։ 1988 թվականից թանգարանի հավաքածուները տեղավորված են ժամանակակից ոճով կառուցված համալիրում։


== Հավաքածու ==
Հավաքածուի զգալի մասը գոթիկայի ոճի քանդակներ են Կուլմի նախկին թեմական եկեղեցուց, որը 1925 թվականին անվանափոխվել է Պելպլինի եպիսկոպոսության և Տորունի հռոմեական կաթոլիկ թեմից։ «Խաչելության» թեմատիկայով գոթիկա նկարներից են (ոսկեզօծված տերևներով) «Խարազանում» (1380 թ.), «Խաչից իջեցում» (1495 թ.) Տորունի Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի և Հովհաննես Ավետարանչի մայր տաճարից, հավաքածուն համալրվել է նաև Հերման Հանի (1570-1628 թթ.) և Անդրեաս Ստեխի (1635–1697 թթ.) աշխատանքներով։ 1420-1695 թվականների կտավների կանխարգելիչ կոնսերվացման համար թանգարանը ֆինանսական աջակցություն է ստացել Լեհաստանի մշակույթի և ազգային արժեքների պահպանման նախարարությունից։
Թանգարանում գտնվող Գուտենբերգի Աստվածաշունչը, որն ի սկզբանե գտնվել է Լյուբավա քաղաքի Ֆրանցիսկյան միաբանության վանքում, 48 օրինակներից մեկն է, որ պահպանվել է մինչև մեր օրեր։ Դրանցից միայն 20-ն են ամբողջական և յուրաքանչյուրի արժեքը կազմում է մինչև 100 միլիոն դոլար։ Սա այն 9 նմուշներից մեկն է, որը պահպանվել է 15-րդ դարի իր բնօրինակ կազմի մեջ[p. 157]։ Տպված է երկկողմանի, ունի 641 էջ (folios), երկու սյունակներով՝ յուրաքանչյուրը 285 մմ × 85 մմ, 40-42 հատվածներ, ընդհանուր՝ տեքստային 1282 էջեր։ Գրքի կազմը կաղնի փայտից է և կարմիր այծի կաշվից։
Լեհական կառավարությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կարողացել է փրկել Պելպլինի աստվածաշունչը, և այն, Փարիզով ու Լոնդոնով անցնելով, հասել է Կանադա։ Պահվել է Օտտավայի Մոնրեալ բանկում և Լեհաստանին չի վերադարձվել մինչև 1959 թվականը։
Թանգարանի վաղ տպագրական հավաքածուն ներառում է Ավրելիոս Օգոստինիոսի անգին ձեռագիրը, որը 1425 թվականից կոչվում է «Աստծո քաղաքը» (De civitate Dei)։ Հավաքածուի արժեքավոր բարեպաշտական նմուշներից են մասունքներ, ճաճանչախաչեր, նվիրական հուշաիրեր Գդանսկից, Տորունից, Նյուրնբերգից։ Հավաքածուում ներառված են նաև ծիսական հանդերձներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
Roman Ciecholewski։ Skarby Pelplina, Wydaw. Diecezjalne, Pelplin 1997, ISBN 8385087524.
Roman Ciecholewski։ Quis ut Deus. Treasures from the Diocesan Museum Pelplin. Art at the time of the Teutonic Order։ Nordostdeutsches Kulturwerk, Lüneburg, 2000; ISBN 3932267273.
Bogna Derkowska-Kostkowska, Szczepan Warmijak։ Gotycka rzeźba pomorska i starodruki z XV wieku ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego i Biblioteki Diecezjalnej w Pelplinie (Gothic Pomeranian Sculpture and Early Prints), Muzeum Okręgowe in the. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, MO, 1992.


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Muzeum Diecezjalne, Historia. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Sztuka Średniowiecza. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Sztuka Nowożytna. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Tkaniny. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Skarbiec. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Biblia Gutenberga. Pelplin.
Muzeum Diecezjalne, Pracownia Konserwatorska. Pelplin.
Culture.pl, Muzeum Diecezjalne w Pelplinie.
Ks. Robert Kaczorowski, Akademia Muzyczna, Gdańsk (2009)։  ks. Adam Świeżyński, ed.։ «Msze per annum (I-V) ze „Zbioru pieśni nabożnych katolickich  do użytku kościelnego i domowego” opublikowanego  w 1871 roku w Pelplinie»։ STUDIA GEDANENSIA (Gdańsk-Oliwa: Gdańskie Seminarium Duchowne)։ pp. 253–264 (239–250 in PDF)։ ISSN 0137-4338