Դանկո

Դանկո, Մաքսիմ Գորկու «Պառավ Իզերգիլը» պատմվածքի երրորրդ մասի հերոսը, ով իրեն զոհաբերեց հանուն ժողովրդի և նրանց փրկեց իր վառվող սրտի օգնությամբ։ Ռոմանտիկ հերոսի կերպարը կապված է հեղինակի «հաղթահարված բայրոնիզմի» հետ, միաժամանակ տվել է նիցշեստական մոտիվներ։
Կրիվոյ Ռոգում  տեղադրվել է Ալեքսանդր Վասյակինի քանդակած հերոսի կիսանդրին։


== Գաղափար։ Կերպարի դիցաբանական և գրական հիմք ==

«Գեղեցիկ երիտասարդի» կերպարը մարդկանց կարողացել է դուրս բերել խավարից և ճահճուտներից։ Գորկին այս պատմվածքը գրել է Բեսարաբիայում և Ռումինիայում ճամփորդելուց չորս տարի հետո, որտեղ կիսվել է այնտեղ անցկացրած տպավորություններով։ «Դանկո» անունը, ըստ «Դառը և մոլդովական ժողովրդական բանահյուսություն» գրքի հեղինակ Գեորգե Բոգաչի, վերցված է գնչուական լեզվից և թարգմանաբար նշանակում է «փոքրիկ որդի»։ Վառվող սրտով պատանու մասին պատմության մեջ արտացոլված է սուպեր հերոսների մասին պատկերացնումները, որոնց արարքները հանգեցնում են մշակութային ճեղքմանը և մարդկության առաջ բաց են անում նոր գիտելիքներ։ Մաքսիմ Գորկու ստեղծագործությաունները հետազոտող Իրինա Գույսը համարում է, որ Դանկոյի դիցաբանական նախորդներից մեկը եղել է Պրոմեթևսը, որը մարդկանց տվել է կրակ՝ «նրանց միավորում է միևնույն տարրը»։ Ընդ որում, գրականագետը նշում է, հին հունական դիցաբանության տիտանի ընդհանուր ծավալները և Պառավ Իզերգիլը պատմվածքի հերոսի գործողությունները այնուամենայնիվ համեմատելի չեն։ Հին Հունաստանի ներկայացուցիչ փիլիսոփա Էմպեդոկլեսը շարունակում է գրականագետ Իրինա Երյոմինի գործը։ Գորկին լինելով կրակապաշտ, լավ ծանոթ էր  Էմպեդոկլեսի Բնության մասին աշխատանքին, որտեղ հիշատակվում էր, որ կրակի գոյությունը պատմվածքում ըստ էության հիմնավորված է՝

Գորկին Պառավ իզերգիլ ը պատմվածքի ստեղծելուց հետո խոստովանեց, որ Դանկոյի կերպարից անբաժանելի էր շվեդ գրող  XIX- XX դարերի ստեղծագործ, մտավորականության մտքի վարպետ Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգը։ Dagens Nyheter թերթում հրապարակված հոդվածում գրողը հերոսին համեմատում է Ստրինբերգի «Դանկոյի պոետ»֊ի հետ, քանի որ երկուսն էլ լուսավորեցին մարդկանց, և իրենց կյանքը զոհեցին ազատության ճանապարհին։ «Պոետ» բառը բացակայում է լեգենդից, և վերջին հիշատակումն այն է, որ հեղինակի դիզայնից դեպի մարմնացում ճանապարհին Դանկոյի կերպարը կարող է փոխվել։


== Նիցշեական մոտիվները Դանկոյի կերպարում ==
Ինչպես նշել է կենսագիր Պավել Վալերևիչը, խորհրդային գիտության մեջ պրոլետարական հեղինակի ստեղծագործություններում երկար ժամանակ եղել է  նիցշեական թեման։ Այնուամենայնիվ դա եղել է Պոլիշինելի գաղտնիքը։ Համայնքում լավ գիտեին երիտասարդ Գորկու վերաբերմունքը  Ֆրիդրիխ Նիցշեի ուսմունքի հանդեպ։ Գրականագետ Վսևոլոդ Կելդիշի խոսքերով 1890-ական թվականներին Ալեքսեյ Մաքսիմովիչը հետաքրքրված էր ապստամբ անատներով, քանի որ նրանք ունեն հզոր ստեղծագործական էներգիա։ Դանկոն ներառված է այդպիսի հերոսների ցանկում, ովքեր իրենց սիրտը տվեցին հանուն մարդկանց։
Գորկու երիտասարդ կուռքերից է եղել նաև բուլղարացի բանաստեղծ Պենչո Սլավեյկովը, քանի որ նա իր ստեղծագործություններում առաջ է քաշել ուժեղ անհատականության գաղափարը։ Սլավեյկովի գրած աշխատանքների թվում հետազոտողները առանձնացնում են «Սրտերի սիրտը» պոեմը, որտեղ նկարագրված է անգլիացի ռոմանտիկ պոետ Պերսի Բիշի Շելլիի կյանքը։ Ըստ Իրինա Երյոմինի, Շելլիի և Դանկոյի միջև գոյություն ունի կապ, նրանց սրտում «այրվում է արև»։


== Դանկո և Լարրա ==
Հետազոտողները նշել են, որ Լարրայի  և Դանկոյի պատմության մեջ հայտնվելը պատահական չէ։ Հերոսները համակցված են միմյանց հետ, ինչպես «սևն ու սպիտակը, կյանքն ու մահը, սերը և ատելությունը, բարին և չարը»։ Լարրան համեմատվում է  արծվի հետ, քանի որ նա սովոր է բոլորին վերևից նայել, իսկ Դանկոն նրա հակապատկերն է։ Լարրայի Պատմությունը զարգանում է, նա պատժվում է և դատապարտվում մենակությամբ։ Գրականագետ Բորիս Բյալիկը նշում է՝ ավելի վատ տառապանք չկա, քան մենակությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ерёмина И. Ф. М. Горький и П. Славейков. Черты ницшеанства в образах романтических героев // Неизвестный Горький / Барахов В. С.. — М.: Наследие, 1995. — С. 206—214. — ISBN 5-201-13207-3
Максимова В. А. Старуха Изергиль. Примечания // М. Горький. Собрание сочинений в 16 томах. — М.: Правда, 1979. — Т. 1. — С. 413—414.
Бялик Б. А. Судьба Максима Горького. — М.: Художественная литература, 1986.