Լեոն Բատիստա Ալբերտի

Լեոն Բատիստա Ալբերտի (Իտալերեն: [leˈon batˈtista alˈbɛrti], փետրվարի 14, 1404, Ջենովա, Իտալիա - ապրիլի 25, 1472, Հռոմ, Պապական մարզ), իտալացի գիտնական, նկարիչ, ճարտարապետ, փիլիսոփա, լեզվաբան, արվեստի տեսաբան, գրչագրության մասնագետ, կաթոլիկ հոգևորական, գրող և երաժիշտ, հումանիզմի գաղափարների ջատագով։ Վերածննդի մշակույթի և գիտության ականավոր գործիչ։ Բազմաթիվ ուսումնասիրողների կարծիքով նրան կարելի է համարել Վերածննդի դարաշրջանի բազմաքանքար մարդու մարմնացում։ Ալբերտիի կյանքի պատմությունը ներկայացված է Վերածննդի նշանավոր հեղինակ Ջորջո Վազարիի «Լավագույն նկարիչների, քանդակագործների, ճարտարապետների կյանքը» գրքում։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
Ծնվել է 1404 թվականի փետրվարի 18-ին, Ջենովայում։ Տեսական տրակտատներում («Արձանի մասին», 1435 թ., «Գեղանկարչության մասին», 1435–1436 թթ., «Ճարտարապետության մասին», մոտ 1452 թ., հրատարակված 1485 թ.) ընդհանրացրել է գիտության նվաճումներով հարստացած իր ժամանակի արվեստի փորձը, արվեստի պատմության մեջ առաջին անգամ տվել հեռանկարի մաթեմատիկական հիմունքների ձևակերպումները։ 1466 թվականին գրած «Տրակտատ գրչագրերի մասին» գրքում առաջ է քաշել բազմայբուբեն գրչագրեր գործածելու գաղափարը։ Գրել է «Փառասերը» (1426 թ.) կատակերգությունը։ «Ընտանիքի մասին» (1437–1441 թթ.) քառահատոր աշխատության մեջ զարգացրել է օրինակելի ընտանիքի և ներդաշնակ մարդու վերաբերյալ իր գաղափարը։
Առանձնապես նշանակալի է Ալբերտիի ներդրումը ճարտարապետության բնագավառում։ Լեոնի նախագծերով կառուցված շինությունները՝ Ֆլորենցիայի Ռաչելլաիի պալատը (1446–1451 թթ.), Ռիմինիի Սան Ֆրանչեսկո եկեղեցին (1447–1468 թթ.), Մանտուայի Սան Սեբաստիանո (1460 թ.) և Սանտ Անդրեա (1472–1494 թթ.) եկեղեցիները, կարևոր քայլ են Վաղ Վերածննդի ճարտարապետության կողմից անտիկ ճարտարապետության ավանդույթների յուրացման ու զարգացման գործում։ Լեոն Ալբերտին նաև հեղինակել է «Տասը գիրք ճարտարապետության մասին» տեսական աշխատությունը։
Մահացել է 1472 թվականի ապրիլի 25-ին, Հռոմում։


== Աշխատություններ ==
Albertiana, Rivista della Société Intérnationale Leon Battista Alberti, Firenze, Olschki, 1998 sgg.
Альберти Леон Баттиста. Десять книг о зодчестве: В 2 т. — М., 1935—1937.
Альберти Леон Баттиста. Книги о семье. — М.: Языки славянских культур, 2008.
Гуманизм второй половины XIV века — первой половины XV века: Сборник источников / Сост. и пер. Ревякина Н. В. — Новосибирск. 1975.
Мастера искусств об искусстве. Т. 2: Эпоха Возрождения / Под ред. А. А. Губера, В. Н. Гращенкова. — М., 1966.
Сочинения итальянских гуманистов эпохи Возрождения (XV в.) / Под ред. Л. М. Брагиной. — М., 1985.


== Գրականություն ==
Абрамсон М. Л. От Данте к Альберти / Отв. ред. член-корр. АН СССР З. В. Удальцова. Академия наук СССР. — М.: Наука, 1979. — 176, [8] с. — (Из истории мировой культуры). — 75 000 экз. (обл.)
Леон Баттиста Альберти: Сб. статей / Отв. ред. В. Н. Лазарев; Научный совет по истории мировой культуры, Академия наук СССР. — М.: Наука, 1977. — 192, [24] с. — 25 000 экз. (обл.)
Леон Баттиста Альберти // История культуры стран Западной Европы в Эпоху Возрождения / Под ред. Л. М. Брагиной. — М.: Высшая школа, 1999. — С. 40—43.
Аникст А. Выдающийся зодчий и теоретик искусства // Архитектура СССР. — 1973. — № 6. — С. 33—35.
Венедиктов А. И. Ренессанс в Римини. — М.: Изобразительное искусство, 1970. — 131 с.: фот. — (Страницы истории искусств).
Гарэн Э. Исследование о Леоне Баттиста Альберти // Гарэн Э. Проблемы итальянского возрождения: Избранные работы. Пер. с ит. — М.: Прогресс, 1986. — С. 173—213.
Данилова И. Е. Альберти и Флоренция. — М., 1997. (Чтения по истории и теории культуры. Выпуск 18. Российский государственный гуманитарный университет. Институт высших гуманитарных исследований). (Перепечатано с приложением: Данилова И.Е. «Исполнилась полнота времен...». Размышления об искусстве. Статьи, этюды, заметки. — М., 2004. — С. 394—450).
Зубов В. П. Альберти и культурное наследие прошлого // Мастера классического искусства Запада. — М., 1983. — С. 5—25.
Зубов В. П. Архитектурная теория Альберти. — СПб.: Алетейя, 2001. — ISBN 5-89329-450-5.
Маркузон В. Ф. Место Альберти в архитектуре раннего Возрождения // Архитектура СССР. — 1973. — № 6. — С. 35—39.
Савченко М. Р. К истории становления архитектурной метафизики — категориальный подход (Витрувий) и проектный подход (Альберти) // Очерки истории и теории архитектуры Нового и Новейшего времени / Под. ред. И. А. Азизян. — СПб.: Коло, 2009. — 656с. — Гл. 2. — С.13—34.
Павлов В. И. Л.-Б. Альберти и изобретение живописной линейной перспективы // Итальянский сборник 3. — СПб., 1999. — С. 23—34.
Ревзина Ю. Е. Инструментарий проекта. От Альберти до Скамоцци. — М.: Памятники исторической мысли, 2003. — 159 с., илл.
Ревзина Ю. Е. Церковь Сан Франческо в Римини. Архитектурный проект в представлении Альберти и его современников // Вопросы искусствознания. XI(2/97). — М.,1997. — С. 428—448.
Эненкель К. Происхождение ренессансного идеала «uomo universale». «Автобиография» Леона Баттисты Альберти // Человек в культуре Возрождения. — М., 2001. — С. 79—86.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Альберти, Леоне Баттисто»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Альберти в энциклопедии Кругосвет
Albertian Bibliography on line
MS Typ 422.2. Alberti, Leon Battista, 1404–1472. Ex ludis rerum mathematicarum : manuscript, [14--]. Houghton Library, Harvard University.
Palladio's Literary Predecessors Archived 2018-12-17 at the Wayback Machine.
"Learning from the City-States? Leon Battista Alberti and the London Riots", Caspar Pearson, Berfrois, September 26, 2011
Online resources for Alberti's buildings
Alberti Photogrammetric Drawings [1] Archived 2009-03-05 at the Wayback Machine.
S. Andrea, Mantua, Italy
Sta. Maria Novella, Florence, Italy
Alberti's works online
De pictura/Della pittura, original Latin and Italian texts (English translation)
Libri della famiglia – Libro 3 – Dignità del volgare Archived 2007-10-14 at the Wayback Machine. on audio MP3
Momus Archived 2010-11-15 at the Wayback Machine., (printed in Rome in 1520), full digital facsimile, CAMENA Project
The Architecture of Leon Battista Alberti in Ten Books Archived 2020-08-03 at the Wayback Machine., (printed in London in 1755), full digital facsimile, Linda Hall Library
Read online "Ten Books on Architecture by Leone Battista Alberti"
Works of Alberti, book facsimiles via archive.org