Ռոբերտ Ուայզ

Ռոբերտ Էրլ Ուայզ (անգլ.՝ Robert Earl Wise, սեպտեմբերի 10, 1914(1914-09-10)[…], Winchester, Ինդիանա, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 14, 2005(2005-09-14)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեժիսոր և պրոդյուսեր, «Օսկար» մրցանակի քառակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Ուայզը ծնվել է 1914 թվականին Ինդիանա նահանգում։ 1940 թվականին նա սկսել է աշխատել RKO Pictures կինոընկերությունում որպես մոնտաժող և 1942 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Քաղաքացի Քեյնը» ֆիլմի համար՝ «Լավագույն մոնտաժ» անվանակարգում։ Ուայզի ռեժիսորական դեբյուտը 1944 թվականի սարսափ ֆիլմն էր՝ «Կատու մարդկանց անեծքը»։ 1959 թվականի «Ես ուզում եմ ապրել» ֆիլմի համար նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում։
Ուայզը մրցանակ ստացել է 1962 թվականին, երբ «Վեստսայդյան պատմություն» մյուզիքլը, որը նա նկարահանել է Ջերոմ Ռոբինսի հետ համատեղ, արժանացել է «Օսկարի»՝ որպես լավագույն ֆիլմ։ Ուայզն ու Ռոբինսը հաղթել են նաև «լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում։ Ուայզի խոշոր կոմերցիոն հաջողությունը 1965 թվականի «Երաժշտության հնչյունները» երաժշտական ֆիլմն է, որն արժանացել է հինգ «Օսկարի»։ Նրա 1966 թվականի «Հրետանավակ» դրաման առաջադրվել է Ամերիկյան կինոարվեստի ակադեմիայի միանգամից 8 պարգևների, սակայն արդյունքում ոչ մի ոսկե արձանիկ չի ստացել։ Ռեժիսորի հետագա դերերն ավելի քիչ հաջող են եղել, և Ուայզի ամենաակնհայտ ուշ աշխատանքներից մեկը 1971 թվականի գիտաֆանտաստիկ ֆիլմն է՝ ««Անդրոմեդի» շտամմը»՝ Մայքլ Քրայթոնի վեպի հիման վրա, և պատմական աղետ ֆիլմը՝ «Հինդենբուրգը» (1975)։
1971 թվականից մինչև 1975 թվականն Ուայզը զբաղեցրել է Ամերիկայի ռեժիսորների գիլդիայի նախագահի պաշտոնը, իսկ 1985 թվականից մինչև 1988 թվականը եղել է ամերիկյան Կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի նախագահը։ 
Ռոբերտ Ուայզը մահացել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Լոս Անջելեսում, սրտի կաթվածից։


== Մրցանակներ ==
«Օսկար» մրցանակ

1962՝ լավագույն ռեժիսոր («Վեստսայդյան պատմություն»), Ջերոմ Ռոբինսի հետ միասին
1962՝ լավագույն ֆիլմ («Վեստսայդյան պատմություն»)
1966՝ ավագույն ռեժիսոր («Երաժշտության հնչյուններ»)
1966՝ լավագույն ֆիլմ («Երաժշտության հնչյունները»)
1967՝ Իրվինգ Թալբերգի անվան մրցանակ


== Ֆիլմագրություն ==
Ռեժիսոր1944՝ Օրիորդ Ֆիֆի / Mademoiselle Fifi
1944՝ Կատու մարդկանց անեծքը / The Curse of the Cat People
1945՝ Մարմնի գող / The Body Snatcher
1948՝ Արյուն լուսնի վրա / Blood on the Moon
1948՝ Առեղծված Մեքսիկայում / Mystery in Mexico
1950՝ Երեք գաղտնիք / Three Secrets
1950՝ Արևմուտքի երկու դրոշներTwo Flags West
1951՝ Այն օրը, երբ երկիրը կանգ առավ / The Day the Earth Stood Still
1951՝ Տուն հեռագրական բլրի վրա / The House on Telegraph Hill
1952՝ Ինչ–որ բան թռչունների համար / Something for the Birds
1952՝ Քաղաքը գերության մեջ / The Captive City
1953՝ Այնքան մեծ / So Big
1953՝ Նպատակ–Գոբի / Destination Gobi
1953՝ Անապատի առնետներ / The Desert Rats
1954՝ Վարչական իշխանություն / Executive Suite
1956՝ Այնտեղ ինչ-որ մեկը սիրում է ինձ / Somebody Up There Likes Me
1956՝ Հարգանքի տուրք չարագործին / Tribute to a Bad Man
1957՝ Մինչև դրանք չեն լողում / Until They Sail
1957՝ Անձրևոտ գիշեր / This Could Be the Night
1958՝ Գնա լոռ, գնա խորը / Run Silent, Run Deep
1958՝ Ես ուզում եմ ապրել / I Want to Live!
1959՝ Գործողություն վաղվա օրվա դեմ / Odds Against Tomorrow
1961՝ Վեստսայդյան պատմություն / West Side Story
1962՝ Երկուսը ճոճանակի վրա / Two for the Seesaw
1963՝ Հետապնդողը / The Haunting
1965՝ Երաժշտության հնչյուններ / The Sound of Music
1966՝ Հրետանավակ / The Sand Pebbles
1968՝ Աստղ / Star!
1971՝ «Անդրոմեդի» շտարմը / The Andromeda Strain
1973՝ Երկուսը / Two People
1975՝ Հինդենբուրգ / The Hindenburg
1977՝ Ուրիշի դուստրը / Audrey Rose
1979՝ Աստղային ճանապարհ / Star Trek: The Motion Picture
1986՝ Իմաստություն / Wisdom
2000՝ Ամառային փոթորիկ / A Storm in Summer


== Ծանոթագրություններ ==