armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ախոտի

Ախոտի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում է Քեբանմադեն գյուղաքաղաքից հյուսիս-արևելք, սարահարթի վրա, Արածանիի ձախ ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բիսկայան ծոց

Բիսկայան ծոց (իսպ.՝ golfo de Vizcaya, ֆր.՝ golfe de Gascogne, բասկ.՝ Bizkaiko Golkoa, գալ.՝ golfo de Biscaia, օքս.՝ golf de Gasconha, բրետոներեն՝ Pleg-mor Gwaskogn), Ատլանտյան օվկիանոսի ծոց Ֆրանսիայի և Իսպանիայի ափերի միջև։ Մակերեսը 200․000 կմ2 է, երկարությունը 400 կմ, խորությունը՝ մինչև 5.100 մ։ Ծոցն են թափվում Լուար և Գարոն խոշոր գետերը։ Հիմնական նավահանգիստներն են Բորդո (Ֆրանսիա), Սան Սեբաստիան, Բիլբաո (Իսպանիա)։


== Անվանում ==
Ֆրանսերեն կոչվում է Golle de Gasvonge, իսպաներեն՝ Golfo de Viscaya։ Անվանման առաջացման վերաբերյալ կա երկու կարծիք․ ըստ մեկի՝ բասկ ժողովրդի անունից, ըստ երկրորդի՝ Պիրենեյների լեռնային մի շրջանի տրվող Բիզկարգուն (բասկերեն bizar «լեռնաշղթա» բառից) հին անունից։ Սկզբում անվանումը վերաբերում էր ծոցի միայն հարավային մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նեժոդա

Նեժոդա (ռուս.՝ Нежода), խուտոր Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռոտոր (տեխնիկա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռոտոր (այլ կիրառումներ)
Ռոտոր (լատ.՝ roto), մեքենայի պտտվող մաս, սովորաբար տեղադրվում է ստատորի ներսում։ Բացի ռոտորավոր մեքենաներից ռոտորները ունեն նաև էլեկտրաշարժիչներ, տուրբիններ, օդափոխիչներ, որոշ ներքին այրման շարժիչներ ու պոմպեր, կոմպրեսորները և այլ մեքենաներ։ Նշված բոլոր մեքենաներում աշխատանքային օրգանը ռոտորն է։ Օրինակ, հիդրոտուրբինի ռոտորը բաղկացած աշխատանքային անվից և լիսեռից, ծառայում է ջրի մեխանիկական էներգիան պտտվող լիսեռի էներգիայի փոխակերպելու և այդ էներգիան հիդրոգեներատորի ռոտորին հաղորդելու համար։
Մերի Ռել

Մերի Ջոդի Ռել (անգլ.՝ Mary Jodi Rell, հունիսի 16, 1946(1946-06-16), Նորֆոլկ, Վիրջինիա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, որը ներկայացնում է Հանրապետական կուսակցությունը։  2004-2011 թվականներին եղել է Կոնեկտիկուտ նահանգի 87-րդ նահանգապետը։


== Կենսագրություն ==
Ջոդի Ռելը ծնվել է Վիրջինիա նահանգի Նորֆոլք քաղաքում։ Սովորել է Old Dominion համալսարանում, սակայն թողել է այն՝ 1967 թվականին ամուսնանալով ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի օդաչու Լու Ռելի հետ։ 1969 թվականին տեղափոխվել է Բրուքֆիլդ, որտեղ ուսանել է Արևմտյան Կոնեկտիկուտի համալսարանում, սակայն չի ավարտել այն։ Ռելը Հարթֆորդի համալսարանի իրավունքի դոկտորի պատվավոր աստիճան է ստացել 2001 թվականին և Նյու Հեյվենի համալսարանի՝ 2004 թվականին։
1985-1995 թվականներին Ռելը եղել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ, որտեղ զբաղեցրել է առանցքային ղեկավար պաշտոններ, այդ թվում՝ փոքրամասնության առաջնորդի տեղակալի պաշտոնը։ 1994 թվականին դարձել է փոխնահանգապետ, վերընտրվել է 1998 և 2002 թվականներին։ 2004 թվականին նահանգապետ Ջոն Ռոուլենդի հրաժարականից հետո Ռելը զբաղեցրել է նրա տեղը։ 2006 թվականի նոյեմբերի 7-ի հերթական համընդհանուր ընտրություններում նա ընտրվել է լրիվ ժամկետով՝ ստանալով 710 000 ձայն, ինչը Կոնեկտիկուտի նահանգապետի ընտրությունների պատմության մեջ ամենաբարձր արդյունքն է։
2008 թվականին Ռելը դիտարկվել է որպես Հանրապետական կուսակցությունից ԱՄՆ փոխնախագահի պաշտոնի հնարավոր թեկնածու։ 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ռելը հայտարարել է, որ 2010 թվականին չի վերընտրվի հաջորդ ժամկետով։


=== Անձնական կյանք ===
Ջոդի Ռելը ամուսնացած է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի օդաչու Լու Ռելի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Connecticut Office of the Governor M. Jodi Rell official state site
«Biography, interest group ratings, public statements, vetoes and campaign finances» (անգլերեն)։ Project Vote Smart։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30  
«Issue positions and quotes» (անգլերեն)։ On the Issues։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30  
«Campaign contributions» (անգլերեն)։ FollowTheMoney.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30  
«Appearances» (անգլերեն)։ C-SPAN programs։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30  
«Collected news and commentary» (անգլերեն)։ The New York Times։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30  
Jodi Rell, John Rowland. (2002)։ «Campaign contributions» (անգլերեն)։ FollowTheMoney.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-30-ին։ Վերցված է 2012-05-30
Վելիկիե Լուկի (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)

Վելիկիե Լուկի (ուկրաիներեն՝ Великі Луки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Լուկի գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պրոգրես (Եգորլիկսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պրոգրես (այլ կիրառումներ)Պրոգրես (ռուս.՝ Прогресс), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Եգորլիկսկի շրջանում։ Մտնում է Եգորլիկսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մոլոդովայա

Մոլոդովայա (ուկրաիներեն՝ Молодова), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1635 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոլոդովայա գյուղում բնակվում էր 659 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,63 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 250,57 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կալիևսկի գյուղական խորհուրդ (Շոստկինսկի շրջան)

Կալիևսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Каліївська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալիևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 321 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ֆրանսիս Բեբեյ

Ֆրանսիս Բեբեյ (անգլ.՝ Francis Bebey, հուլիսի 15, 1929(1929-07-15)[…], Դուալա, Կամերուն - մայիսի 28, 2001(2001-05-28)[…], Փարիզի 13-րդ շրջան, Փարիզ), կամերունցի քանդակագործ, երաժիշտ, երգիչ և գրող։


== Կենսագրություն ==
Ֆրենսիս Բեբեյը ծնվել է Դուալայում՝ Կամերունում։ Ավարտել է Սորբոնի համալսարանը Ֆրանսիայում և այնուհետև շարունակել է կրթություն Միացյալ Նահանգներում՝ Նյու Յորքի համալսարանում։ 1957 թվականին Բեբեյը Գանա էր տեղափոխվել Քվամե Նքրումաի հրավերով և նշանակվել էր ռադիոյի հաղորդավար և լրագրող։
1960 թվականների սկզբին Բեբեյը տեղափոխվել է Ֆրանսիա և սկսել աշխատել արվեստի բնագավառում՝ իրեն ցուցադրելով որպես երաժիշտ, քանդակագործ և գրող։ Նա նաև աշխատել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համընդհանուր երաժշտական ծրագրի խորհրդատու։ Գրել է մի շարք գեղարվեստական ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ «Le Fils d 'Agatha Moundio» վեպը, որի համար 1968 թվականին արժանացել է սև Աֆրիկայի գրականության գծով մրցանակի։
Իր առաջին երաժշտական ալբոմը պատրաստել է 1969 թվականին, այն ձայնագրել է 1972 թվականին և 1974 թվականից որոշել է իրեն ամբողջությամբ նվիրել երաժշտությանը։ Նվագել է հիմնականում կիթառ, չնայած իր ելույթները ուղեկցել է նաև ավանդական աֆրիկյան երաժշտական գործիքներով։ Նրա ոճը այս առումով նորարարական էր, որը կամերունյան ավանդական քաղաքային մակոսսի երաժշտության համադրությունն էր դասական կիթառի, ջազի և փոփ երաժշտության հետ։ Իր երգերը, որոնք կարող էին լինել փիլիսոփայական, հումորային կամ ժամանակակից խնդիրներին նվիրված՝ նա Դուալայում կատարում էր անգլերենով և ֆրանսերենով։ Իր հումորային երգերից մեկի համար 1977 թվականին ստացել է Sacem մրցանակը։ Իր կյանքի ընթացքում ձայնագրել է ավելի քան 20 ալբոմ, երաժշտություն է գրել մի քանի կամերունյան ֆիլմերի համար, համերգներ է ունեցել աշխարհի 75 երկրներում։ Մահացել է Փարիզում սրտի կաթվածից։


== Ծանոթագրություններ ==
48

48 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 48 թվականն է, 
I դարի 48-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Նիկոլայ Սլավյանով (այլ կիրառումներ)

Նիկոլայ Սլավյանով, կարող է վերաբերել՝

Նիկոլայ Սլավյանով - ռուս գյուտարար, մետաղների աղեղային էլեկտրաեռակցման ստեղծողներից
Նիկոլայ Սլավյանով - սովետական հիդրոերկրաբան
Լա Կավալրի

Լա Կավալրի (ֆր.՝ La Cavalerie), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1021 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 40.56 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 550 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 60 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 680 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 532-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 148։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 532 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 454 անձ (262 տղամարդ և 192 կին)։ Գործազուրկ են եղել 78 անձ (24 տղամարդ և 54 կին)։ 148 անաշխատունակներից 49-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 38-ը` թոշակառուներ, իսկ 61-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Քալաղալի

Քալաղալի (վրաց.՝ ქალაღალი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Ծալենջիխայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 350 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծալենջիխայից հեռու է 38 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 292 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վեսլի Սնեյդեր

Ուեսլի Բենյամին Սնեյդեր (հոլ.՝ Wesley Benjamin Sneijder, արտասանություն [ˈʋɛsli ˈsnɛidər]; Հունիսի 9 1984, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ, «Գալաթասարայ» ակումբի կիսապաշտպան և Նիդեռլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող։


== Կարիերայի վիճակագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջամբո

Ջամբո (անգլ.՝ Jumbo՝ մոտավորապես 1860 թվականի դեկտեմբեր, Էրիթրեա - 1885 -ի սեպտեմբերի 15, Սեյնթ-Թոմաս, Օնտարիո, Կանադա)՝ սավանայան փիղ (լատ.՝ Loxodonta africana) (համարվում է աֆրիկական փղերի (Elephas africanus rotschildi) անցյալում անհայտ տեսակ) , պատմության մեջ համաշխարհային ճանաչում ստացած առաջին կենդանաբանական այգու և կրկեսային կենդանին։ 1862 թվականին բերվել է Աֆրիկայի փարիզյան բուսաբանական այգու մոտ գտնվող գազանանոց։ 1865 թվականից պահվում էր Լոնդոնի կենդանաբանական այգում, որտեղից 1882 թվականին վաճառվել է ամերիկացի ձեռնարկատեր և հաղորդավար Ֆինաես Թեյլոր Բարնումին։ Մահացել է երկաթուղու վրա դժբախտ պատահարի պատճառով։ 19-րդ դարի վերջից մինչ օրս Թաֆթսա համալսարանի (ԱՄՆ) թալիսմանն է։


== Կենսագրություն ==
Մինչև 19-րդ դարը աֆրիկյան ծագման փղերը Եվրոպայում հայտնվում էին հազվադեպ. եվրոպական գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է Ջամբոյի ընդամենը 3 նախորդների մասին։ 13-րդ դարում Թաուերի գազանանոցում պահվում էր մի աֆրիկյան փիղ, որին 1255 թվականին Անգլիայի Հենրիխ III թագավորին նվիրել էր Ֆրանսիայի Լյուդովիկոս IX թագավորը։ 15-րդ դարի եվրոպական նկարազարդումների շարքում, այդ թվում՝ գերմանացի նկարիչ Մարտին Շոնհաուերի «Փիղ» (մոտ 1485) հայտնի փորագրության մեջ հանդիպում են աֆրիկական փղերի պատկերներ, որ Պորտուգալիայի արքա Ժունար III-ի կողմից ուղարկվել էին Հռոմեական Սրբազան կայսրության Ֆրիդրիխ III կայսերը։ 1668 թվականին Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIV-ը նույնպես աֆրիկական փիղ է նվեր ստացել Պորտուգալիայից։
1862 թվականի փետրվարին Սետիտե գետի ափին՝ Աբիսինիում (ներկայիս Էրիթրեայի տարածք) խամրան ցեղի արաբ որսորդները, որոնց վարձել էր կոլեկցիոներ Յոհան Շմիդտը (գերմ.՝ Johann Schmidt), որսացին աֆրիկյան փղի ձագ, որի հասակը կազմում էր մոտավորապես 1 մետր։ Նույն թվականին Շմիդտը փղին վաճառեց Աուստերլից կայարանին կից բուսաբանական այգու գազանանոցին։ 1865 թվականի հուլիսի 28-ին փիղը և զույգ եքիդնաներ փոխանակվեցին Լոնդոնի կենդանաբանական այգուց բերված ռնգեղջյուրի հետ և տեղափոխվեցին Լոնդոն։ 
Լոնդոն տեղափոխվելու շնորհիվ կենդանիները փրկվեցին բռնի մահից. Ֆրանկո-պրուսական պատերազմների (1870-1871 թթ.) ընթացքում գերմանացիների կողմից Փարիզի պաշարման ժամանակ Փարիզի քաղցած բնակիչները սպանեցին ու կերան գազանանոցում պահվող բոլոր կենդանիներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Francis Storrs. The Great Barnum Fire: An Oral History. January 17, 2017 (անգլ.)
Բաշգյուղ (այլ կիրառումներ)

Բաշգյուղ, կարող է վերաբերել՝

Բաշգյուղ - գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 34 կմ հյուսիս-արևելք
Բաշգյուղ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում
Ցախակեռաս թաթարական

Ցախակեռաս թաթարական (լատ.՝ Lonicera tatarica), ցախակեռասազգիներ ընտանիքի, ցախակեռասների ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ թուփ է՝ 1-4 (երբեմն՝ 6) մ բարձրությամբ, սնամեջ ճյուղերով, որոնք ծածկված են շերտերով անջատվող մոխրագույն կեղևով։ Երիտասարդ ընձյուղները մերկ են, մոխրագորշավուն կամ դեղնագորշավուն, ծածկված մանր, սևավուն ոսպնյակներով։ Բողբոջները ձվաձև-կոնաձև են։ Տերևները ձվաձև են, կամ ձվաձև-նշտարաձև, սրածայր, հազվադեպ՝ բութ գագաթով, կլորավուն կամ թեթևակի սրտաձև հիմքով, 3-6 սմ երկարությամբ և 1,5-3 սմ լայնությամբ, կարճ կոթունավոր, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, ներքևի կողմից՝ բաց կանաչավունից մինչև կապտավուն, երկու կողմից էլ մերկ։ Ծաղիկները ծոցային են, զույգերով, երկշուրթ, մուգ վարդագույնից մինչև սպիտակավուն, ուղղաձիգ, մերկ ծաղկակիրներով, որը միշտ տերևակոթունից երկար է (1,5-2 սմ)։ Բաժակը մերկ է, 5 երկարավուն, սուր ատամիկներով։ Սերմնարանը ազատ է կամ հիմքում սերտաճած, կլորավուն կամ լայն երկարավուն, հիմքում ազատ ծաղկակիցներով։ Պտուղները զույգերով են, ազատ կամ մի փոքր սերտաճած, կարմիր, նարնջագույն կամ դեղին, 1-8 սերմերով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուլիս-օգոստոսին։ Դեկորատիվ և սակավապահանջ թփատեսակ է։
Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1-32:


== Տարածվածություն ==
Տարածված է միջին և ստորին Վոլգայից, հարավային Ուրալից մինչև Բայկալ, հարավում մինչև կենտրոնական-ասիական լեռնային զանգվածների նախալեռները։


== Կիրառություն ==

Մեր հանրապետությունում մշակվում է ամենուրեք։ Ամենատարածված դեկորատիվ թփատեսակն է, որը հավասարապես օգտագործվում է ինչպես անտառային, այնպես էլ դեկորատիվ տնկարկներում։ Ցրտադիմացկուն է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, բավականին ստվերատար է և շոգադիմացկուն, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Վիրուսային հիվանդությունների դեմ պայքարելու համար անհրաժեշտ է պարբերաբար հիվանդ թփերը ոչնչացնել։ Ունի մի շարք այլատեսակներ և պարտիզային ձևեր, որոնց մեծ մասը հանդիպում է մեր հանրապետության բուսաբանական այգիներում, դենդրարիներում և այլ տնկարկներում։ Դրանք աչքի են ընկնում լայն տերևներով (մինչև 10 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ), վառ-կարմիր, սպիտակ, դրսի կողմից վարդագույն, ներսի կողմից՝ բաց վարդագույն կամ դրսի կողմից բաց վարդագույն, ներսի կողմից՝ սպիտակ, խոշոր ծաղիկներով, դեղին պտուղներով (ծաղիկները մաքուր սպիտակ), թզուկ թփերով և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Վակոլովո

Վակոլովո (ռուս.՝ Вакколово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 24 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(8701) 1993 LG2

(8701) 1993 LG2, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունիսի 15-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,17322 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7275 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,619 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2064,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174363 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8701) 1993 LG2 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Եկատերինկի (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Եկատերինկի (ռուս.՝ Екатеринки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(4910) Կավասատո

(4910) Կավասատո (անգլ.՝ Kawasato), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի օգոստոսի 11-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,438806 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6406 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,237 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1391,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258784 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,99° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4910) Կավասատո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Արշակ և Շապուհ

«Արշակ և Շապուհ», ժողովրդական ավանդազրույց։


== Սյուժե ==
Ավանդազրույցի համաձայն՝ Պարսից Շապուհ II Սասանյան թագավորը զրադաշտականության ամենանվիրական երդումով, խաբեությամբ գերել է հայոց թագավոր Արշակ Բ-ին։ Վերջինս հավատարմությունը փորձելու համար Շապուհը վհուկների ու աստղահմանների խորհրդով հրամայել է Հայաստանից երկու ուղտաբեռ հող բերել և փռել իր ճեմասրահի հատակի կես մասի վրա, և Արշակի հետ զբոսնել այնտեղ։ Շապուհի այն հարցին, թե ինչո՞ւ է Հայոց թագավորը մերժել Պարսից հետ բարեկամություն հաստատելու առաջարկները և երեք տասնամյակ պատերազմել իր դեմ, Արշակը պարսկական հողի վրա մեղա է եկել և ներում է խնդրել, իսկ հայկական հողի վրա ըմբոստացել է։ Շապուհը բանտարկել է Արշակին։
Ըստ զրույցի վերջաբանի՝ Արշակի պալատական ներքին Դրաստամատը, որը պարսկական բանակում մեծամեծ քաջագործություններ էր արել քուշանների դեմ մղված պարսից պատերազմներում, հրաժարվել է պարգևից և փոխարենը մեկ օրով Պարսկաստանի Անհուշ բերդում Արշակին այցելելու իրավունք խնդրել։ Նրան թույլատրվել է տեսակցել Արշակի հետ։ Դրաստամատն արձակել է Արշակի կապանքները, հագցրել արքայավայել, կազմակերպել պատվո ճոխ խնջույք, որի ժամանակ անձնասպան են եղել թե՛ Արշակը, թե՛ ինքը։


== Տես նաև ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Փավստոս Բուզանդ, Պատմություն Հայոց, Երևան, 1982։
Նոսկովո-1

Նոսկովո-1 (ռուս.՝ Носково-1), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրանդ Էստ

Գրանդ Էստ կամ Մեծ արևելյան երկրամաս(ֆր.՝ Grand Est, ֆր.՝ Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, կրճատ ACAL կամ ALCA), երկրամաս և պատմական մարզ Ֆրանսիայի հարավում։ Ստեղծվել է 2014 թվականի ֆրանսիական շրջանների տարածքային բարեփոխումների շրջանակներում, Էլզաս, Լոթարինգիա և Շամպայն-Արդեն երկրամասերի միավորման արդյունքում։ Նոր երկրամասի ստեղծման ամսաթիվն է համարվում 2016 թվականի հունվարի 1-ը։
Խոշորագույն քաղաքն է Ստրասբուրգը, որը նաև երկրամասի վարչական կենտրոնն է։


== Դեպարտամենտներ ==
Բարեփոխումներից հետո առաջացած երկրամասի տարածքում են չորս պատմական շրջան, 10 դեպարտամենտով՝

Արդեններ (Շամպայն-Արդեն)։ 4 շրջան, 19 կանտոն, 463 կոմունա
Վերին Մարն (Շամպայն-Արդեն)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 438 կոմունա
Վերին Հռենոս (Էլզաս)։ 4 շրջան, 17 կանտոն, 377 կոմունա
Վոգեզներ (Լոթարինգիա)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 514 կոմունա
Մարն (Շամպայն-Արդեն)։ 5 շրջան, 23 կանտոն, 620 կոմունա
Մյոզ (Լոթարինգիա)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 501 կոմունա
Մյորթ և Մոզել (Լոթարինգիա)։ 4 շրջան, 23 կանտոն, 594 կոմունա
Մոզել (Լոթարինգիա)։ 6 շրջան, 27 կանտոն, 730 կոմունա
Ստորին Հռենոս (Էլզաս)։ 5 շրջան, 23 կանտոն, 527 կոմունա
Օբ (Շամպայն-Արդեն)։ 3 շրջան, 17 կանտոն, 433 կոմունա


== Ծանոթագրություններ ==
Ամոնիակատներ

Ամոնիակատներ, ամոնիակի և այլ նյութերի (սովորաբար՝ աղերի) միացմամբ ստացվող կոմպլեքսային միացություններ են։ Ամոնիկատներում ամոնիակի մոլեկուլը միացած է մետաղ իոնին և գտնվում է կոմպլեքսի ներքին ոլորտում։ Մետաղների մեծ մասը (հատկապես՝, քրոմը, կոբալտը և պլատինային խմբի տարրերը) առաջացնում են կայուն ամոնիկատներ։ Չափազանց անկայուն են ալկալիական և հողալկալիական մետաղների ամոնիկատները։ Տարբեր կայունություն և գույն ունենալու շնորհիվ ամոնիկատները օգտագործվում են մետաղների հայտնաբերման և բաժանման համար։ Գյուղատնտեսության մեջ ազոտական պարարտանյութերի (ամոնիումի նիտրատ, միզանյութ և այլն) ջրային լուծույթները հագեցնում են ամոնիակով և ստացված ամոնիկատները, որոնք չափազանց հարուստ են ազոտով (35—45%), օգտագործում որպես հեղուկ պարարտանյութ։
Գորոնդա

Գորոնդա (ուկրաիներեն՝ Горонда), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորոնդա գյուղում բնակվում էր 4 000 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 928,07 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կարաջա (Սուրմալուի գավառ)

Կարաջա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։ Գտնվում էր Օղրուջա գետի հովտում, Դարաքենդ-Փարչենի ոստիկանական շրջանում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բոևո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)

Բոևո (ռուս.՝ Боево), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 48 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էսպերանտոյի սիմվոլներ

Էսպերանտոյի վաղ օրերից ի վեր կանաչ գույնը օգտագործվել է որպես փոխադարձ ճանաչման սիմվոլ և այն կենտրոնական դեր է կատարում էսպերանտոյի բոլոր սիմվլոներում։
Կանաչ աստղը (verda stelo) առաջին անգամ առաջարկվել է որպես էսպերանտիստների միմյանց փոխադարձ ճանաչման սիմվոլ La Esperantisto (Էսպերանտիստը) թերթում 1892 թ. տպագրված հոդվածում։
Էսպերանտոյի դրոշը կազմված է կանաչ ֆոնի վրա վերին ձախ անկյունում տեղադրված սպիտակ քառակուսուց, որն իր հերթին պարունակում է կանաչ աստղ։ Կանաչ դաշտը խորհրդանշում է հույս, սպիտակը խորհրդանշում է խաղաղություն և չեզոքություն, և հնգաթև աստղը ներկայացնում է հինգ մայրցամաքները (ավանդական հաշվարկով)։ Դրոշը ստեղծվել է Բոլոնիայի Էսպերանտոյի Ակումբի կողմից իրենց օգտագործման համար, սակայն այնուհետև ընդունվել է համաշխարհային էսպերանտո շարժման համար 1905 թ. այդ քաղաքում անցկացվող առաջին Էսպերանտոյի Համընդհանուր Հանրագումարի որոշմամբ։

 Համաշխարհային Էսպերանտոյի Ասոցիացիայի խորհրդի սահմանմամբ՝ դրոշը պետք է ունենա հետևյալ հարաբերակցությունները։ Դրոշի լայնության, բարձրության և սպիտակ քառակուսի կողմի երկարության հարաբերակցությունները պետք է լինել 3։2։1։ Սպիտակ քառակուսու կողմի երկարության հարաբերակցությունը աստղը արտագծող շրջանագծի սառավիղին պետք է լինի 10։3.5։
Որոշ էսպերանտիստներ ավանդական դրոշը համարում եմ չափից շատ ազգայնական բնույթի, և այս պատճառով շատ կազմակերպություններ չեն խրախուսում սրա օգտագործումը, և փոխարենը օգտագործում են հոբելյանական սիմվոլը (երկու իրար ուղղված կանաչ «E» տառեր սպիտակ դաշտի վրա)։ Այս սիմվոլը ստեղծվել է 1987 թ. մի բրազիլացի էսպերանտիստի կողմից՝ էսպերանտոյի ստեղծման հարյուրամյակը նշելու համար։ Մյուս կողմից, այս սիմվոլը ծաղրաբար անվանվել է melono (եմիշ) որոշ մարդկանց կողմից։
Սակայն էսպերանտիստները մեծամասնությամբ շարունակում է verda stelo-ն համարել միջազգային կամ վերազգային համախոհության սիրված սիմվոլ և գտնում են, որ սիմվոլի նախընտրությունը զուտ անձնական նախապատվության խնդիր է։ Էսպերանտոյի համագումարների մեծամասնության ժամանակ երեք սիմվլոներն էլ ցուցադրվում են և օգտագործվում են որպես կրծքանծաններ։
Երբեմն էսպերանտո ճանապարհորդները ցուցադրում են դրոշը, կրծքանշան են կրում սիմվլոներից մեկով կամ կանաչ երանգների հագուստներ են հագնում որպեսզի ճանաչելի լինեն այլ էսպերանտո խոսողների կողմից։


== Սիմվոլների սրահ ==

		
		


== Տես նաև ==
Էսպերանտո
Կոմարովցի (գյուղ, Բառի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոմարովցիԿոմարովցի (ուկրաիներեն՝ Комарівці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1917 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմարովցի գյուղում բնակվում էր 1 161 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,92 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 296,17 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(7764) 1991 AB

(7764) 1991 AB, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 7-ին Սիգերու Ինոդայի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Կարասույամայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,665632 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1295 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2017 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1589,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226466 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,26° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7764) 1991 AB աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հայաստանի գետերի ցանկ

Հայաստանի ջրային հաշվեկշռում մուտքի տարեկան քանակը 18.5 միլիարդ մ3 է, որի կեսից ավելին գոլորշիանում է։ Մնում է 7.1 միլիարդ մ3, որի մի մասը վերածվում է մակերեսային հոսքի՝ գետակների, գետերի, կուտակվում է լճերում։ Մուտք գործող ջրերի ավելի փոքր մասը ներծծվում է հողի մեջ և առաջացնում ստորերկրյա հոսք։ Հայաստանի գետերը պատկանում են Արաքսի և Կուրի ավազաններին, համապատասխանաբար 76 և 24 տոկոսներով։ Հայաստանի նշանակալի գետերն են.

Ախուրյան - 186 կմ, սկիզբ է առնում Արփի լճից։
Մեծամոր - կարճ (40 կմ), բայց հանրապետությունում ամենաջրառատ գետն է։
Քասախ - Մեծամորի ձախակողմյան խոշոր վտակն է, սկիզբ է առնում Արագած և Փամբակ լեռների լանջերից։
Հրազդան - 141 կմ, սկիզբ է առնում Սևանա լճից։
Արփա - հոսում է նեղ կիրճով, տեղ-տեղ ընդմիջվում է գոգավորություններով և հատելով Հայաստանի պետական սահմանը՝ Արաքսի մեջ է թափվում Նախիջևանի Հանրապետության տարածքում։
Որոտան - Զանգեզուրի ամենամեծ գետն է (178 կմ), հովտի խորությունը տեղ-տեղ հասնում է մի քանի հարյուր մետրի։
Դեբեդ - 178 կմ, որը կազմավորվում է Փամբակ և Ձորագետ գետերի միախառնումից։Հայտնի են նաև Ողջին, Մեղրիգետը, Աղստևը, Գետիկը և Ոսկեպարը։
Այս ցանկում ներկայացված են Հայաստանի հիմնական գետերը


== Ջրի որակի հետազոտություններ ==
2017 թ. կատարված ուսումնասիրությունները բազմաթիվ գետերում հայտնաբերել են վտանգավոր նյութերի թույլատրիելի կոնցենտրացիան գերազանցող քանակներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանի գետերը - Կրթադիտակ
Սիռումյաե

Սիռումյաե (էստ․՝ Sõrumäe), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իիսակու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Խոմենկովո (այլ կիրառումներ)

Խոմենկովո, կարող է վերաբերել՝

Խոմենկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում
Խոմենկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում
Նյուտոն (չափման միավոր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆյուտոնՆյուտոն (նշանակումը՝ Ն), ուժի չափման միավոր Միավորների միջազգային համակարգում։ Ընդունված միջազգային անվանումը - newton (նշանակումը՝ N).
Ելնելով Նյուտոնի երկրորդ օրենքից այն որոշվում է որպես ուժ, որը 1 վ-ի ընթացքում փոխում է 1 կգ զանգվածով մարմնի արագությունը 1 մ/վ-ով այդ ուժի կիրառման ուղղությամբ։ Այսպիսով, 1 Ն = 1 կգ·մ/վ2.
Միավորը այսպես է կոչվել անգլիացի ֆիզիկոս Իսահակ Նյուտոնի պատվին, որը հայտնաբերել է շարժման օրենքները և կապել է ուժի, զանգվածի և արագացման հասկացությունները։ Իր աշխատություններում, սակայն, Իսահակ Նյուտոնը չէր օգտագործում ուժի չափման միավոր, դիտարկելով այն որպես վերացական երևույթ։ Ուժի չափումը նյուտոններով սկսեցին մեծ գիտնականի մահվանից ավելի քան երկու հարյուր տարի անց, երբ ընդունվեց ՍԻ համակարգը։


== Այլ միավորների հետ կապը ==
Այլ չափման միավորների հետ նյուտոնը կապում են հետևյալ արտահայտությունները՝

1 Ն = 105 Դին։
1 Ն ≈ 0.10197162 կգու.
1 Ն = 10−3 սթեն.
1 Ն ≈ 8.262619 * 10−45 Fp.


== Ծանոթագրություններ ==
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1991

1991 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ, Եվրոպական գավաթի 36-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբը ընդհանուր ժամանակը ավարտվեց 0-0 հաշվով իսկ 11 մետրանոցներով 5–3 հաշվով հաղթեց՝ «Օլիմպիկ Մարսելին»։ Խաղը կայացել է Ստադիո Սան Նիկոլա մարզադաշտում, Բառի, Իտալիա։
Մարաղայի աստղադիտարան (Իրան)

Մարաղայի աստղադիտարան, հիմնադրվել է XIII դարի 2-րդ կեսին, Մարաղա քաղաքում (Իրանի հյուսիս-արեմուտքում), գործել է շուրջ հարյուր տարի։ Այդտեղ աշխատում էին տարբեր երկրների մի քանի տասնյակ գիտնականներ։ Աստղադիտարանում տեղակայված էին դիտման ու չափման 10 խոշոր գործիքներ, որոնք աչքի էին ընկնում իրենց մեծությամբ, յուրատիպ կառուցվածքով և այդ ժամանակների համար չգերազանցված ճշգրտությամբ։ Ուներ հարուստ գրադարան (շուրջ 40000 ձեռագիր)։ Հանրագիտակ և պետական գործիչ Նասրեդդին Թուսիի ղեկավարությամբ այստեղ թարգմանվել են կամ մեկնաբանվել հունական աստղագիտությանն ու հարակից գիտություններին վերաբերող կարևորագույն երկեր (Էվկլիդեսի, Արքիմեդի, Պտղոմեոսի և ուրիշների), գրվել ինքնուրույն աշխատություններ՝ աստղագիտության ու երկրաչափության վերաբերյալ։ Մարաղայի աստղադիտարանում, դիտողական նյութի հիման վրա, կազմվել են մոլորակների շարժման ու աստղերի դիրքերի ցուցակներ։ Հրատարակվել են 256 քաղաքների աշխարհագրական կոորդինատները և եռանկյունաչափական ֆունկցիաների վեցանիշ աղյուսակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնտերոսո Գրանա

Մոնտերոսո Գրանա  (իտալ․՝ Monterosso Grana), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը 565 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 12 մարդ/կմ² է։ Տարածքը՝ 42 ։ Փոստային ինդեքս՝ 12020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0171։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սուրբ Հակոբոս առաքյալ Զեբեդյանը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 25-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0171 98713


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Պոսպելիխա (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոսպելիխաՊոսպելիխա (ռուս.՝ Поспелиха), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ակասի Կայկիո

Ակասի Կայկիո (չինարեն՝ 明石海峡大橋) կախովի կամուրջ Ճապոնիայում, իրար է միացնում Հոնսյու կղզու Կոբե քաղաքը Ավաձի կղզու քաղաքի հետ։ Կամրջի շինարարությունը սկսվել է 1988 թվականին և ավարտվել 1998 թվականի ապրիլի 5-ին։
Ճապոնական այս կառույցը աշխարհի ամենաերկար կախովի կամրջի տիտղոսը խլել է Դանիայի Սփրոգո և Զելանդիա կղզիների միջև գտնվող մեծ գոտի
(Սթորեբաելթ) կոչվող կամրջից։ Վերջինիս կենտրոնական մասը մոտավորապես 1700 մ էր։ Նրա շինարարությունն ավարտվել էր Ակասի-Կայկյոյից մի փոքր շուտ՝ 1998 թվականին։ Ակասի-Կայկյոն հայտնի է նաև որպես Մարգարտյա կամուրջ։ Նրա շինարարության մեջ ներգրավվել է 2 միլիոն մարդ։ Շինարարությունը տևել է տասը տարի՝ և այն արժեցել է 3,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Կամրջի շինարարության ժամանակ պետք էր հաշվի առնել, որ աշխարհի ամենածանրաբեռնված ծովային փոխադրումների ճանապարհի՝ Ակասի նեղուցի խորությունը գերազանցում է 100 մ, դրա արագ ծանծաղուտային հոսանքը, Ռիխտերի սանդղակով մինչև 8,5 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժերին դիմակայելու անհրաժեշտությունը և ժամում մինչև 180 մղոն 290 կմ արագությամբ թայֆունները։ 1995 թվականին կամուրջը դիմացավ Կոբեի երկրաշարժին, որի ուժգնությունը կազմում էր 7,3 բալ՝ ըստ Ռիխտերի սանդղակի, թեպետ երկրաշարժի արդյունքում կենտրոնական մասը երկարեց մոտավորապես 1 մ։ Ամենա մեծ հենասյունները ծովի մակերևույթից բարձր են 300 մ, իսկ կամրջի երկարությունը օրվա ընթացքում կարող է փոփոխվել ավելի քան 2 մ։


== Արտաքին հղումներ ==
Akashi Kaikyo Bridge at Structurae
Վերջին տոնածառերը

Վերջին տոնածառերը (ռուս.՝ «Ёлки Последние»), ռուսական կատակերգական ֆիլմ։ Գլխավոր դերերում՝ Իվան Ուրգանտ, Սերգեյ Սվետլակով, Դմիտրի Նագիև։
Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը ներկայացնում է ֆրանշիզի հայտնի հերոսների արկածների մասին Նոր տարվա նախաշեմին։ Ձյունանուշը փրկում է միայնակ պապիկին, տյումենցի հիփսթերը օգնում է հորեղբայր Յուրային ճիշտ ամուսնության առաջարկություն անել իր սիրելիին, Բորիսն ամեն ինչ անում է, որպեսզի իր ընկեր Ժենյան ընտանիքի հետ չտեղափոխվի Յակուտիա։ Պերմցի մարզիկները երազում են տեսնել գեղեցիկ աղջկա ժպիտը և հանուն դրա պատրաստ են ամբողջ քաղաքը ոտքի հանել, իսկ Վորոնեժի հասարակ բնակչուհին մեկնում է մայրաքաղաք, որպեսզի հանդիպի իր երազանքների տղամարդուն՝ դերասան Կոմարովսկուն։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կոխ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոխ (այլ կիրառումներ)
Կոխ, հայկական ազգային ըմբշամարտի տեսակ։ Մարզիկները մրցությանը մասնակցում են մարզաչուխաներով։
Նախքան գոտեմարտի սկիզբը ազգային երաժշտության ներքո մրցակիցները միմյանց հետ պարում են ազգային պարեր, որից հետո միայն սկսում են մրցամարտը։
Մարտի տևողությունը 8 րոպե է։ Մաքուր հաղթանակի է հասնում այն ըմբիշը, որն իր մրցակցին գցում է թիակների վրա կամ մրցակցի թիկունքի և մրցագորգի միջև եղած անկյունը հասնում է 90 աստիճանի, կամ մրցակցին դնում է «կամուրջ» դրության մեջ, կամ մրցակցի նկատմամբ ձեռք է բերում 10 և ավելի միավոր։ Եթե մինչև մարտի ավարտը մաքուր հաղթանակ չի գրանցվում, ապա հաղթանակը շնորհվում է ավելի շատ միավորներ վաստակած մարզիկին։ Ըմբիշները գոտեմարտում են 7-9 մետր տրամագիծ ունեցող մրցագորգի վրա։


== Գրականություն ==
Գ. Ս. Թումանյան, Կոխ։ Հայկական գոտեմարտ։ Ուսումն. ձեռնարկ, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 108 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
kokh.info Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine.
Բանբեր հայագիտության

Բանբեր հայագիտության, Հայաստանի հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիային կից «Գիտություն» հրատարակչության կողմից հրատարակվող մասնագիտական բազմալեզու հանդես, հրատարակվում է 2013 թվականից։


== Պատմություն ==
Հանդեսի նպատակն է հայագիտական կենտրոնների միջև միջազգային համագործակցության սերտացումը, խթանելու Հայաստանի պատմության ու մշակույթի համակողմանի հետազոտությունների իրականացմանը, նոր հարցադրումներով համալրելու պատմական իրադարձությունների քննական վերլուծությունները, դիմագրավելու Հայաստանի պատմության խեղաթյուրումներին ու շահարկումներին, քննարկելու հայագիտության հետագա զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների ու հանգամանքների հաղթահարման ուղիները, նորովի լուսաբանելու Հայաստանի պատմության հիմնահարցերը,  օժանդակելու ձերբազատվել կաղապարներից և գիտական շրջանակներին ու հանրությանը ներկայացնել ճշմարտությունը։
Հատուկ կարևորություն է տրվում Հայաստանի և տարբեր երկրների
հայկական գաղթօջախների պատմությունը լուսաբանող հետազոտու
թյունների հրապարակմանը, հարակից երկրների ժողովուրդների լեզուներով Հայաստանի պատմության վերաբերյալ պահպանված սկզբնաղբյուրների աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների իրականացմանը,Հայաստանում ուրույն քաղաքակրթության զարգացման գործընթացի անընդհատության ցուցադրմանը։
Հանդեսում հրապարակվում են հայ և օտարազգի հայագետների աշխատություններ, ներկայացվում դասական հայագիտության երախտավորների գիտական ժառանգությունն ու հայագիտական նորագույն նվաճումները, հայագիտական տարբեր կենտրոնների ձեռքբերումներն ու խնդիրները։
Գիտական հանդեսը լայնորեն բաց է բոլոր երկրների գիտնականների
հայագիտական ուսումնասիրությունների համար և հրապարակում է հայագիտության բոլոր ճյուղերը ներկայացնող հետազոտություններ։


== Խմբագրական խորհուրդ ==
Խմբագրական խորհուրդը գլխավորում է Ալբերտ Խառատյանը, պատասխանատու քարտուղարը Վ․ Խաչատուրյանն է։


=== Հայաստանից ===
Աղասյան Արարատ
Բոբոխյան Արսեն
Գասպարյան Սեդա
Թորոսյան Վահե
Իսահակյան Ավետիք
Հովակիմյան Վաչե
Հովհաննիսյան Սուսաննա
Մուրադյան Հակոբ
Պողոսյան Գևորգ
Սիմոնյան Նեկտար
Սուվարյան Յուրի


=== Արտերկրից ===
Բարդակչյան Գևորգ
Խաչատրյան Սաթենիկ
Խոսրոևա Անահիտ
Մատթեոսյան Վարդան
Տոնապետյան Անահիտ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հանդեսի արխիվը
Լոոնե (գյուղ, Վալյալա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լոոնե (այլ կիրառումներ)Լոոնե (էստ․՝ Lööne), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մրգաստան

Մրգաստան (նախկին անվանումը` Հաջիլար),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Վաղարշապատի տարածաշրջանում, Վաղարշապատ քաղաքից մոտ 3 կմ հյուսիս։ Վերանվանվել է Մրգաստան 1935 թ. հունվարի 3-ին։


== Աշխարհագրություն ==
Հեռավորությունը Վաղարշապատից՝ 3 կմ, մարզկենտրոնից՝ 28 կմ։ Նախկինում ունեցել է Խոջիլար, Հաջիլար, Հաջիլեր անվանումները։
Գյուղից արևմուտք գտնվում է մի հին բնակատեղի, կան նաև միջնադարյան խաչքարեր։
Գյուղը տեղակայված է Միջինարաքսյան հարթավայրում՝ Քասաղ գետի հովտում, ծովի մակարդակից ունի 900 մ բարձրություն։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռներըն սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -15-ից -25։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24°-ից 26°, իսկ առավելագույնը՝ 42։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2022 թ. մարդահամարի արդյունքների` Մրգաստանի մշտական բնակչությունը կազմել է 1155, առկա բնակչությունը` 1012 մարդ։ Մինչև 1918 թ. գյուղն ունեցել է խառը հայ-ադրբեջանական բնակչություն, այնուհետ եղել հայաբնակ։ Ներկայիս բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1828-1829 թվականներին և 1915-1916 թվականներին տեղափոխվել է Արևմտյան Հայաստանի Մոկսի և Պարսկահայաստանի Խոյի և Սալմաստի շրջաններից։ Մրգաստանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Ստորին Հրազդանի ջրանցքի ջրերով։ Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը (144.47 հա), բազմամյա տնկարկներ (7 հա)։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 16 և 44 հեկտար։ Զբաղվում են պտղաբուծությաամբ, խաղողագործությամբ, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, անասնապահությամբ։ Տեխնիկական մշակաբույսերից աճեցնում են խորդենի, որն օգտագործվում է եթերայուղերի արտադրության մեջ։


== Համայնքի հիմանխնդիրներ ==
Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ գլխավորը ոռոգման ջրի հարցն է և ոռոգման, խմելու ջրի ջրագծերի, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը, դպրոցաշինության հարցը։ Կարևորվում է նաև գյուղտտնտեսական մթերքների իրացումը։ 


== Տես նաև ==
Մրգաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ Այդտեղ ապրում է Վաչիկը ==
Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
Կալինինո (գյուղ, Ուստ-Աբականսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿալինինոԿալինինո (ռուս.՝ Калинино), գյուղ Ռուսաստանի, Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2789 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վոեյկովո (գյուղ, Միլոսլավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎոեյկովոՎոեյկովո (ռուս.՝ Воейково), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միլոսլավսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շիբասաբուրո Կիտազատո

Շիբասաբուրո Կիտազատո (անգլ.՝ Kitasato Shibasaburo, ճապ.՝ 北里 柴三郎) (հունվարի 29, 1853(1853-01-29), Oguni, Հիգո, Ճապոնական կայսրություն - հունիսի 13, 1931(1931-06-13), Տոկիո, Ճապոնական կայսրություն), ճապոնացի մանրէաբան։ Սովորել է Տոկիոյի և Կումամուտոյի բժշկական դպրոցներում։ Բժշկի դիպլոմն ստացել է 1883 թվականին։


== Գիտական գործունեություն ==
1885-1891 թվականներին աշխատել է Գերմանիայում, Ռ. Կոխի ինստիտուտում։ 1893 թվականից՝ Տոկիոյի Բակտերիալոգիական ինստիտուտի տնօրեն։
1889 թվականին անջատել է փայտացման բացիլի մաքուր մշակույթը։ 1890 թվականին է. Բերինգի հետ ստացել է փայտացման և դիֆթերիայի անտիտոքսինը և շիճուկային բուժման հիմքը դրել։
1894 թվականին Աոյամի հետ (Իերսենի հետ միաժամանակ) բացահայտել է ժանտախտի հարուցիչը։
Սոմբա (Վոդլայի վտակ)

Սոմբա (ռուս.՝ Сомба), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Պուդոժսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոդլա գետի ձախ ափին՝ 78 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 67 կմ է, ավազանի տարածքը 693 կմ2։


== Վտակներ ==
Գետաբերանից 4 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Յունգա։
Գետաբերանից 33 կմ հեռավորության վրա, ձախ ափին թափվում է գետ՝ Կարնաչ։
Գետաբերանից 42 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Օտովոժա։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոդլա, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01040100412102000016890
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102001689
Ավազանի կոդը - 01.04.01.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Պիրկ

Պիրկ (գերմ.՝ Pirk), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Վալդնաբի Նոյշթաթ շրջանի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1794 մարդ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 26,17 տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 3 74 146։
Պիրկ համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1819 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ալեքսինո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱլեքսինոԱլեքսինո (ռուս.՝ Алексино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գալուստ Գյուլբենկյանի կիսանդրի (Երևան)

Գալուստ Գյուլբենկյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Արաբկիր համայնքում՝ Գյուլբենկյան-Խաչատրյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքում։


== Պատմություն ==
Հայ մեծ բարերար Գալուստ Գյուլբենկյանի կիսանդրին տեղադրվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Հուշարձանի բացման հանդիսությանը մասնակցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, Արաբկիր վարչական շրջանի ղեկավար Հրայր Անտոնյանը, «Գեղագիտության ազգային կենտրոն» ՊՓԲԸ գլխավոր տնօրեն, ճարտարապետ Լևոն Իգիթյանը, կիսանդրու հեղինակ, քանդակագործ Գարեգին Դավթյանը, ՀՀ սփյուռքի նախարարի խորհրդական Ստեփան Պետրոսյանը, նախարարության աշխատակազմի համահայկական, միջազգային և եկեղեցական կառույցների հետ կապերի վարչության պետ Կամո Սարգսյանը, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներ, մշակութային գործիչներ, համայնքի ներկայացուցիչներ։
ՀՀ սփյուռքի նախարարության նախաձեռնությամբ 2012 թվականին Երևանի Օղակաձև զբոսայգու 4-րդ հատվածում հիմնվել է «Հայ բարերարների ճեմուղի», որտեղ տեղադրված են Պողոս Նուբարի, Ալեքսանդր Մանթաշյանցի, Ալեք Մանուկյանի, Միքայել Արամյանցի, Հովհաննես Լազարյանի, Գալուստ Գյուլբենկյանի հուշարձանները, ինչպես նաև բարերարության հավաքական կերպարը խորհրդանշող հուշակոթողը։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Գարեգին Դավթյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Հայ բարերարների ճեմուղի


== Ծանոթագրություններ ==
Չեռնյախովսկի շրջան (Կալինինգրադի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չեռնյախովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)Չեռնյախովսկի շրջան (ռուս.՝ Черняховский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կալինինգրադի մարզում։
Ստեղծվել է 1946 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Չեռնյախովսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1285,75 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 51178 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
40-սանտիմետրանոց SKC/34

40-սանտիմետրանոց SKC/34, 406,4-միլիմետրանոց նավային հրանոթային զենք, ստեղծվել և արտադրվել է Գերմանիայում։ Կրիգսմարին սպառազինության տեսակ է։ Պլանավորվել է «Հ» տիպի գծանավերի սպառազինության կազմում։ «Հ» տիպի գծանավերի կառուցման դադարեցումից հետո սկսել է կիրառվել ջրափնյա պաշտպանության համար։ Օգտագործվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ ստեղծվել է 12 հրանոթ՝ մեկ փորձարարական, 3 նավային և 8 ջրափնյա։
Ենթադրվել է փողի՝ մինչև 420 միլիմետր ներտաշման հնարավորությունը «Հ» տիպի նավերի զարգացման համար (1941 թվականի նախագիծ)։


== Կառուցվածք ==
Զենքը մշակել է գերմանական «Կռուպ» կոնցեռնը հատուկ «Հ» տիպի գծանավերի համար։ Զենքը միաժամանակ ունեցել է և՛ ազատ փող, և՛ ազատ լեյներ՝ հրանոթի երկու ծայրերին փոփոխելով։ Լայների քաշը 20 800 կգ է։ Փակաղակը սեպաձև է, հորիզոնական տիպի, ունի տարբեր կողմեր բացվող փակաղակի մոդելներ՝ զրահաշտարակներում օգտագործման հարմարության համար։ Հրանոթի կայունությունը գնահատվում է ամբողջական լիցքավորմամբ 180-210 կրակոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Campbell J. Naval weapons of World War Two. — Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. — ISBN 0-87021-459-4


== Արտաքին հղումներ ==
40.6 cm/52 SK C/34
Հաբեթ Թադևոսյան

Հաբեթ Եփրեմի Թադևոսյան (1916, Խաչիկ, Շարուր-Դարալագյազի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1979), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Հաբեթ Թադևոսյանը ծնվել է 1916 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Խաչիկ գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը։ Խաչիկ գյուղի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։
1941 թվականի օգոստոսին զորակոչվել է ռազմաճակատ, ծառայել 48-րդ բանակի 139-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշանի, «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։ Մարտերում ցուցաբերած նրա հերոսությունների մասին 1945 թվականի հունվարի 28-ին «Զա ռոդինա» ճակատային թերթում տպագրվել է «Հայ ժողովրդի հավատարիմ զավակ Հաբեթ Թադևոսյանը» խորագրով հոդվածը։ 1941 թվականի նոյեմբերի վերջերին 17-րդ հրետգնդում մասնակցել է Տուլայի, ապա Մինսկի, Գոմերի, Բոբրույսկի և Դնեպր, Դեսնա, Վիսլա գետերի անցման համար մղվող մարտերին։ Հրետանավոր Թադևոսյանը ուղիղ նշանառությամբ ոչնչացրել է հակառակորդի շարասյունը, շարքից հանել զրահամեքենաներ, զենիթային սարքեր, հրանոթներ, ականանետներ, սայլեր և երկու տասնյակ հիտլերականներ։ Այդ մարտերից հետո պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1943 թվականին Թադևոսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Թադևոսյանը մասնակցել է հաղթանակի զորահանդեսին Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում։
Պատերազմից հետո Թադևոսյանն ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, ղեկավարել Խաչիկ, Մալիշկա, Արենի գյուղերի և Եղեգնաձորի շրջկենտրոնի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցները։


== Մահ ==
Հաբեթ Թադևոսյանը մահացել է 1979 թվականին։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
Կարմիր դրոշի շքանշան
«Խիզախության համար» մեդալ
«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
«Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ
Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Բուկատինկա

Բուկատինկա (ուկրաիներեն՝ Букатинка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1606 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուկատինկա գյուղում բնակվում էր 440 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2157 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 203,99 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)