Սոս Էլբակյան

Սոս Փայլակի Էլբակյան (հունվարի 31, 1992, Մարմաշեն, Շիրակի մարզ, Հայաստան - հուլիսի 14, 2020, Տավուշի մարզ, Հայաստան, հայ-ադրբեջանական պետական սահմանագոտու հյուսիսարևելյան հատված, Տավուշի հատված), Հայաստանի զինված ուժերի սպա, կապիտան։ Զոհվել է Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախման ընթացքում՝ Ադրբեջանի կողմից արձակած կրակից։


== Կենսագրություն ==
Սոս Էլբակյանը ծնվել է 1992 թվականի հունվարի 31-ին Շիրակի մարզի Մարմաշեն համայնքում։
2009 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մարմաշենի միջնակարգ դպրոցը։
2013 թվականին ավարտել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանը, անցել է ծառայության ՀՀ ՊՆ N զորամասում։
Կապիտան Էլբակյանը Տավուշի սահմանապահ զորամասում ծառայության 7 տարիների ընթացքում զբաղեցրել է հրամանատարական տարբեր պաշտոններ, 2019 թվականից զորամասի հրետանու շտաբի պետի-հրետանու պետի տեղակալն էր։ 
Իր գործի նվիրյալ կապիտանը ծառայության ընթացքում արժանացել է բազում պարգևների ու պատվոգրերի, նրա ստորաբաժանումը լավագույնն է ճանաչվել մի շարք ստուգատեսներում։
Սոս Էլբակյանը մահացու վիրավորում է ստացել 2020 թվականի հուլիսի 14-ին հայ-ադրբեջանական պետական սահմանագոտու հյուսիսարևելյան հատվածում՝ հակառակորդի սադրիչ գործողությունների հետևանքով։


== Սխրանքի նկարագրություն ==
2020 թ․ հուլիսի 12-ին վաղ առավոտյան իր զինանոցում ունեցած բոլոր զինատեսակները գործի դնելով՝ հակառակորդը փորձել է գրավել Հայաստանի հյուսիսարևելյան հատվածում տեղակայված ԱՆՎԱԽ մարտական դիրքը, սակայն մեծ մարդկային կորուստներ կրելով ետ է շպրտվել։
Կապիտան Սոս Էլբակյանը, զբաղեցնելով մարտակարգը, իր գրագետ և հմուտ ղեկավարմամբ կառավարել է հրետանու կրակը։ Նրա հմուտ գործողությունների արդյունքում՝ հրետանային մարտկոցների ճիշտ, նպատակային կրակով ճնշվել են հակառակորդի ականանետային մարտկոցների կրակները, ավերվել է ՀԴԿ-ն՝ ոչնչացնելով գրոհող հակառակորդի կենդանի ուժը։
Չկարողանալով հասնել առավելության ցամաքային զորքերի միջոցով՝ հակառակորդը սկսել է կիրառել անօդաչու սարքեր, որոնք էլ 14․07,2020-ին ժամը 13։30-ի սահմաններում հայտնաբերել են կապիտան Էլբակյանի զբաղեցրած ՀԴԿ-ն և կամիկածե կոչվող անօդաչու թռչող սարքով հարվածել։


== Պարգևներ ==
ՀՀ Պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի հրամանով Սոս Էլբակյանը 2019 թվականի հունվարի 17-ին պարգևատրվել է ՀՀ Զինված ուժերի «Անբասիր ծառայության համար» I աստիճանի մեդալով։
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով կապիտան Սոս Էլբակյանը 2020 թվականի հուլիսի 15-ին հետմահու պարգևատրվել է «Արիության» մեդալով։


== Հիշատակի հավերժացում ==
Կապիտան Սոս Էլբակյանը 2020 թվականի հուլիսի 16-ին հուղարկավորվել է ծննդավայրի՝ Շիրակի մարզի Մարմաշեն գյուղի գերեզմանոցում։
Մոմավառություն է կազմակերպվել Գյումրու Վարդանանց հրապարակում՝ ի հիշատակ Տավուշում հայ֊ադրբեջանական սահմանին ռազմական գործողությունների ժամանակ զոհված 4 զինվորների։
Հայերը աշխարհի խոշոր քաղաքներում բազմամարդ ցույցեր են արել՝ ընդդեմ ադրբեջանական ագրեսիայի և հարգանքի տուրք մատուցելով զոհված հերոսներին։
2020 թվականի օգոստոսին կապիտանի հիշատակին նվիրված հուշաքար է տեղադրվել Տավուշի մարզի Այգեձոր համայնքում հարազատների կողմից։

2020 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Սոս էլբակյանի անունով է անվանակոչվել Մարմաշեն համայնքի կենտրոնական փողոցը։
2020 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Տավուշի մարզի Վերին Ծաղկավան համայնքում խաչքար է տեղադրվել՝ նվիրված հուլիսին Տավուշյան մարտերում զոհված հերոս տղաների հիշատակին։ Խաչքարի հեղինակը Ծաղկավան համայնքից Էրիկ Խառատյանն է։
2020 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Սոս Էլբակյանի հիշատակին նվիրված երգ ու տեսահոլովակ է թողարկվել՝ «Մամ ջան, չլացես» խորագրով։
2020 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հուլիսյան մարտերի հերոսներ Սոս Էլբակյանի, Գարուշ Համբարձումյանի, Գրիշա Մաթեւոսյանի, Սմբատ Գաբրիելյանի հիշատակին նվիրված խաչքար է տեղադրվել Շիրակի մարզի Կրաշեն համայնքի Սուրբ Սարգիս մատուռի հարևանությամբ։ Խաչքարի ու նախաձեռնության հեղինակը գյումրեցի Վարուժ Կարապետյանն է։
Հայաստանի զինված ուժերի կազմավորման և Սոս Էլբակյանի ծննդյան 29-ամյակի առթիվ «Զինուժ» Media-ի հերոսապատումը նվիրված է կապիտան Էլբակյանին։
2021 թվականի մայիսի 24-ին կապիտան Սոս Էլբակյանի հիշատակին նվիրված փառքի անկյուն է բացվել հայրենի գյուղի՝ Մարմաշենի միջնակարգ դպրոցում։
2021 թվականի օգոստոսի 8-ին լույս է տեսել գեղանկարիչ Գարիկ Հարությունյանի «Հավերժ ներկա» գիրքը, որում հուլիսյան մարտերի և 44-օրյա պատերազմի քաջարի մարտիկների դիմանկարներն են ու հերոսական պատմությունները։
2021 թվականի օգոստոսի 21-ին 3-րդ զորամիավորման զորամասերից մեկում բացվել է 2020 թվականի հուլիսյան մարտերում և 44-օրյա պատերազմում անմահացած հերոսների հիշատակին նվիրված հուշապատ։ Տավուշի թեմի առաջնորդ, գերաշնորհ Տեր Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանի ձեռամբ կատարվել է հիշատակի ոգեկոչման կարգ և խաչքարի օծման արարողություն։
2022 թվականի հունվարին լույս է տեսել Գագիկ Վարդանյանի և Աննա Բաբուջյանի «Հայրենիքի անմնացորդ նվիրյալները» գիրքը, որը պատմում է 2020 թվականին հայրենիքի պաշտպանության համար անմահացած Շիրակցի հերոսների մասին։ Գրքում տեղ է գտել նաև կապիտան Սոս Էլբակյանի կենսագրական տվյալներն ու անցած մարտական ուղու հերոսական դրվագները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սոսը վերադարձավ Տավուշ. հակառակորդի հարձակումից զոհված շիրակցի կապիտանի հուշաքարը տեղադրվել է Այգեձորում
Ուղնուծուծով բանակին նվիրված կապիտան Սոս Էլբակյանի մարմինը հանձնեցին հողին. հետմահու մեդալը հանձնեցին ծնողներին
Սոս Էլբակյանի մասին պատմող ֆեյսբուքյան էջը։
«Ազգիս համար արժե զոհվել, չէ՞...». զոհված կապիտանի՝ քրոջ հետ ունեցած նամակագրության վերջին բառերը
Երեկոյան խոսել էր ծնողների հետ. զոհված կապիտան Սոս Էլբակյանի մասին պատմում են համագյուղացիները
Հակառակորդի կրակոցից մահացած Սոս Էլբակյանը Շիրակի Մարմաշեն համայնքից էր
Շիրակի մարզի Մարմաշեն գյուղում հրաժեշտ են տալիս 28-ամյա կապիտան Սոս Էլբակյանին
Նախագահը հետմահու պարգևատրել է հակառակորդի կրակոցից զոհված 4 զինծառայողներին
Սոս Էլբակյան, Գարուշ Համբարձումյան, Սմբատ Գաբրիելյան, Գրիշա Մաթևոսյան, խոնարհվում եմ ձեր առաջ․ ՀՀ վարչապետ
Մարմաշենում վերջին հրաժեշտը տվեցին կապիտան Սոս Էլբակյանին
Տավուշ. Ադրբեջանի ռազմական արկածախնդրության սկիզբն ու վերջը
«ԿՈՖԵ ԵՄ ԽՄՈՒՄ, ՄԱ՛Մ ՋԱՆ». ԼԱՅՆ ԺՊԻՏՈՎ ԿԱՊԻՏԱՆԸ
Հերոսի մոր միակ ցանկությունն է՝ Սոսը հանուն հայրենիքի զոհված վերջին հայորդին լինի
Հոգեհանգստի կարգ Գարուշ Համբարձումյանի, Սոս Էլբակյանի, Սմբատ Գաբրիելյանի և Գրիշա Մաթևոսյանի համար
Նրա սխրանքն անմահ է. Արմեն Սարգսյանն այցելել է օրեր առաջ Ադրբեջանի սանձազերծած ռազմական գործողությունների հետևանքով զոհված Սոս Էլբակյանի ընտանիքին
Երկնքում՝ ևս չորս անմահացած անուններ
Դուք ձեր կռիվն արդեն արել եք, սա մեր կռիվն է․ Սոս Էլբակյան
Հուլիսյան մարտերին սահմանին մահացու վիրավորում ստացած կապիտանի անունով փողոց է անվանակոչվել Մարմաշենում
Այգեձոր գյուղում տեղադրվել է Տավուշում հուլիսի 14-ին զոհված կապիտան Սոս Էլբակյանի հուշաքարը
Հերոսապատում, որ նույնիսկ հետմահու է ապրում և ապրեցնում։ Կապիտան Սոս Էլբակյանի հրետանային յոթ տարին՝ «Զինուժ» Media-ի ռեպորտաժում։
«Գանձերս խզարում են». Սոս Էլբակյան
Կապիտան Սոս Էլբակյանն այսօր կդառնար 29 տարեկան
Փառքի անկյուն՝ ի հիշատակ մարմաշենցի հերոսների
Տոն՝ պատվի ու հերոսականության
Բացվել է 2020 թվականի հուլիսյան մարտերում և 44-օրյա պատերազմում անմահացած հերոսների հիշատակին նվիրված հուշապատ