Աբայի անվան օպերայի և բալետի ղազախական թատրոն

Աբայի անվան օպերայի և բալետի ղազախական թատրոն (ղազ.՝ Абай атындағы қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры):


== Ստեղծման պատմությունը ==
Թատրոնը ստեղծվել է 1934 թվականին Ալմա Աթայում մեկ տարի առաջ ստեղծված երաժշտական ստուդիայում։
1934 թվականի հունվարի 13-ին տեղի ունեցավ առաջին ներկայացումը։ Ցուցադրվել է Մուխթար Աուեզովի «Այման Շոլպան» երաժշտական կատակերգությունը։ Դրանում հնչել են ժողովրդական երգեր և կյուիներ, որոնք մշակել է Իվան Կոցիկը։
Եվգենի Բրուսիլովսկին թատրոնի առաջին կոմպոզիտորն է եղել, ով հիմնել է Ղազախստանի ազգային օպերան։ Հաջորդ ներկայացումները եղել են «Կիզ Ժիբեկը» (1934), «Ժալբիրը» (1935), «Էր Տարգինը» (1936)։
1935 թվականին Կույբիշևյան օպերային թատրոնում ստեղծվել է ռուսական օպերային թատերախումբը։ Պրոֆեսիոնալ կոլեկտիվը կարճ ժամանակահատվածում (1936-37) ցուցադրել է ռուսական թատրոնի 9 և համաշխարհային օպերային դասական ստեղծագործություններ։ Դրանք էին «Կարմեն», «Եվգենիյ Օնեգին», «Պիկովայա դամա», «Դեմոն», «Աիդա» և այլն։
1938 թվականին Պ. Չայկովսկու «Կարապի լիճը» ստեղծագործությունը դրեց բալետային թատերախմբի ստեղծման սկիզբը, այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է առաջին Ղազախական թատրոնը՝ Վ. Վելիկանովի «Կալկաման և Մամիռ»։
1941 թվականին թատրոնը ստացավ ակադեմիական կարգավիճակ և 1941 թվականին վերջացավ թատրոնի նոր շենքի կառուցումը, (ճարտարապետներ Ն. Կռուգլով, Ն Պրոստակով, Տ. Բասենով, Վ. Բիչկով, Պ. Պոլիվանով, նկարիչներ Վ. Կրոշին, Ն. Ցիվչինսկիյ), որն այդ ժամանակ Ալմաթիի ամենագեղեցիկ շինություններից մեկն է եղել։ Տեղակայված լինելով ոչ շատ բարձր, բայց հիմնականում լայն ստիլոբատի վրա, այն ունի չորս գագաթային պորտիկ լոդջիո գլխավոր ճակատի վրա։ 2000 թվականին տեղի ունեցած վերակառուցման ընթացքում փոխվել է նրա գլխավոր ճակատի պատկերի ձևը։ Երկրորդ ճակատի պատերը ուղիղ են դարձրել։ Առաջին ներկայացումը նոր շենքում կայացավ 1941 թվականի նոյեմբերի 7-ին։
1945 թվականին թատրոնին տրվել է Աբայի անունը։
Ղազախական ԽՍՄ-ի ժաղովրդական արտիստ Գազիզ Դուգաշովը երեք անգամ եղել է թատրոնի գլխավոր դիրիժորը (1950-1951, 1956-1958 և 1959-1971), դրա հետ միասին աշխատել է Մոսկվայում, Կիևում և Մինսկում։
1970-ական թվականներին հայտնի դիրիժոր և բեմադրող Բալերիյ Ռուտտերը բեմի վրա դրեց Ղազախստանի Աբայի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոն, 15 օպերա և բալետ։
2015 թվականի հունվարին թատրոնը ամբողջությամբ անցավ ավտոմատիզացված մեխանիզմի, առցանց ձևով Տիկետոնում տոմսեր վաճառելով։


== Կառավարումը ==
Մինչև ԽՍՀՄ-ի անկումը այն կառավարվել է Ղազախական ԽՍՀ-ի կուլտուրայի կառավարության կողմից։ Այսօր այն կառավարվում է Ղազախստանի կուլտուրայի և սպորտի կառավարության կողմից։


== Օպերային թատերախմբի աստղերը ==

Կուրմանբեկ Ջանդարբեկով (годы выступлений 1933-1944)
Կուլյաշ Բայսեիտովա (1933-1957)
Գալիֆուլլա Կուրմանգալիև (1934-1966)
Ժամալ Օմարովա (1934-1937)
Շարա Ժիենկուլովա (1934-1940)
Ռիժատ Աբդուլլին (1939-1985)
Բայգալի Դոսիմժանով (1941-1964)
Ժաբալ Բեյսեկովա (1941-1966)
Կաուկեն Կենժետաև (1946-1966)
Ռոզա Բագլանովա (1947-1949)
Երմեկ Սերբակով (1947-2006)
Ռոզա Ջամանովա (1953-1977)
Բիբիգուլ Տուլեգենովա (1954-1956), (1971-1982)
Ալիբեկ Դնիշև (1978-1997)
Նուրժամալ Ուսենբաևա (1984-1997)
Մայրա Մուհամեդ-կիզի (1996-2002)


== Բալետային երգչախմբի աստղերը ==
Ալեքսանդր Սելեզնյով (1937-1945)
Բուլատ Այուխանով (1957-1959)
Ռամազան Բապով (1966-1985)
Լարիսա Սիչյովա (1974-1978)
Ռաուշան Բայսեիտովա (1966-1986)
Գուլժան Տուտկիբաևա (1982-2002)
Սաուլե Ռախմեդովա (1987-1989)
Լեյլա Ալպիևա (1995-1996) և (2000-2009)
Սերժան Կաուկով (1998-1999)
Դոսժան Տաբիլդի (2003-2005)
Ֆարհադ Բուրիև (2005-2017)
Գուլվիրա Կուլբանովա (2004-մինչև մեր օրերը)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Казахский государственный академический театр имени Абая на страницах Национальной энциклопедии Казахстана Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Репертуар и онлайн-покупка билетов ГАТОБ им. Абая(չաշխատող հղում)