Մարիա Սոֆյա Դելագարդի

Մարիա Սոֆյա Դելագարդի (Դե լա Գարդի) (շվեդերեն՝ Maria Sofia De la Gardie, 1627[…], Տալլին, Շվեդիա - օգոստոսի 22, 1694(1694-08-22), Ստոկհոլմ), շվեդ ազնվական, կոմսուհի։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Դելագարդին ծնվել է 1627 թվականին Թալինում՝ Յակոբ Դելագարդիի և նրա կնոջ՝ Էբբա Բրագեի ընտանիքում։ Եղել է Մագնուս Դելագարդիի քույրը և Մարիա Եֆրոսինյա Ցվեյբրյուկենցիի հարսը:
1643 թվականի փետրվարի 12-ին Ստոկհոլմում նա ամուսնացել է Գուստավ Օքսենշերնայի հետ, որը եղել է Ակսել Օքսենշերնայի ազգակիցը։ 1648 թվականին Գուստավի մահից հետո Մարիա Դելագարդին դարձել է միակ մարդը, որը պատասխանատու էր իր երկու դստրերի ճակատագրի համար։ 1652 թվականից Մարիան նաև պատասխանատվություն է կրել այն ունեցվածքի համար, որը նա ժառանգել էր իր հայրիկից՝ դառնալով Շվեդիայի խոշորագույն կալվածատերերից մեկը։ Դելագարադին ամուսնու մահից հետո Քրիստինա թագուհուց ստացել է որոշ արտոնություններ, որը դրական է անդրադարձել իր ֆինանսական վիճակին։ 1951 թվականին նա նշանակվել է ավագ պալատական օրիորդ՝ սկզբնապես գոյֆմեստերուհի տիտղոսով, իսկ հետո օբեր-գոյֆմեստերուհի։ Մարիա Դելգարդին հաճախ ընդունում էր թագուհուն իր Tyresö Palace աթոռանիստում, որտեղ միապետը սիրում էր որս անել։
Մարիա Սոֆյա Դելագարդին եղել է գեղեցկուհի և տաղանդավոր անձնավորություն, ազատ խոսել է գերմաներեն և ֆրանսերեն։ 1649 թվականին նորություններ են հայտնվել նրա և Շվեդիայի ապագա թագավոր Կառլ Գուստավի հետ հնարավոր ամուսնության մասին։ Այդ պլանները չէին կարող իրագործվել, բայց հնարավոր ամուսնության մասին խոսում էին մինչև 1652 թվականը։ 1654 թվականին Քրիստինա թագուհու հրաժարականից հետո Մարիա Սոֆյան նույնպես լքել է թագավորական բակը, որպեսզի կյանքը նվիրեր իր նոր հետաքրքրություններին, որոնց շնորհիվ նա հայտնի է դարձել շվեդական պատմությունում։

Շարունակելով ապրել Tyresö Palace պալատում, նա կառավարում էր իր շատ սեփականությունները։ Իր եղբայրների առաջարկով՝ Դելագարդին իրականացրել է ճանաչողական ճանապարհորդություն Նիդերլանդներ, որպեսզի ուսումնասիրեր արդյունաբերական կյանքը։ Մարիան հետաքրքրվում էր նաև անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Նրա ամենահաջող ձեռնարկությունը դարձել է տեքստիլ արդյունաբերությունը. Մարիան արտադրում էր բանակի համար նախատեսված հագուստ և գործվածքներ։ 1650-ական թվականներին Մարիա Սոֆյա Դելագարդին զվաղվել է բանկային գործունեությամբ և մրցել է Stockholm Banco-ի հետ։ Սկոնե նահանգում Դելագարդին ձեռք է բերել մի քանի կալվածքներ, գնել է Krapperups slott ամրոցը, արդյունահանել է ածուխ, կառուցել է նավեր, արտահանել է բնափայտ և հացահատիկ, հիմնադրել է թղթային ֆաբրիկաներ և արտադրել է կտավատի յուղ։
Բայց Մեծ ռեդուկցիայի ժամանակ, որը անցկացրել էր թագավոր Կառլոս XI-ը, 1980-ական թվականներների նրա ունեցվածքի մեծ մասը, ինչպես նաև նրա եղբայրների ունեցվածքները բռնագրավվել են, որը խորը ցնցել է Դելագարդիին և նա հեռացել է գործերից։
Մարիա Սոֆյա Դելագարդին մահացել է 1694 թվականի օգոստոսի 22-ին Ստոկհոլմում։


== Գրականություն ==
Du Rietz, Anita. Kvinnors entreprenörskap: under 400 år, 1. uppl., Dialogos, Stockholm, 2013.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(շվեդ.) Maria Sofia De la Gardie
(շվեդ.) Mer om Maria Sophia De la Gardie
(շվեդ.) Anteckningar om svenska qvinnor — De la Gardie, Maria Sofia


== Աղբյուրներ ==
Marie Sophie De la Gardie, urn:sbl:17384, Svenskt biografiskt lexikon (art av B, BoiiTHius.), hämtad 2013-11-28. Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine.
Ellen Fries: Svenska Kvinnor ['Swedish women'], utg av S.Björklund, (1920)  (շվեդ.)
Jan Guillou: Häxornas försvarare ['Defender of the witches'] (շվեդ.)
Wilhelmina Stålberg: Anteckningar om svenska qvinnor ('Notes on Swedish women'] (շվեդ.)