Մ40 անհետգլորք թնդանոթ

Մ40 անհետգլորք թնդանոթ, թեթև քաշով թնդանոթ, որը մշակվել է 1950-ական թվականների սկզբին և ԱՄՆ բանակում սկսվել է օգտագործվել 1953 թվականին։ Նախատեսված է հակառակորդի կրակակետերը և կենդանի ուժերը ոչնչացնելու, ինչպես նաև զրահատեխնիկայի դեմ պայքարելու համար։ 1970-ական թվականների սկզբին՝ սպառազինության մեջ TOW հակատանկային համակարգն ընդունելուց հետո, այն դուրս է բերվել սպառազինությունից։
Մ40-ը դրսևորվել է որպես արդյունավետ զենք։ Այն իր դասի աշխարհում ամենատարածված մոդելներից մեկն է։ Մ40-ն աշխարհի ավելի քան 50 երկրների բանակների սպառազինության մասն է կազմում։


== Կառուցվածք ==
Թնդանոթն ունի ակոսավոր փող և մխոցային փակաղակ՝ ելքային 4 ծայրափողակներով։ Այս սարքում օգտագործվել է փոքր բացվածքներով հորատման պարկուճ։ Գազի մի մասը անցնել է դրա միջով և հետ շպրտվել հատուկ ծայրափողակների միջով՝ դրանով իսկ ստեղծելով ռեակտիվ պահ, որը ճնշում է հետահրման ուժը։
Մ40-ն առաջին անհետգլորք թնդանոթն է, որն ունի նշանոցի հարմարություն ինչպես ուղիղ նշանառությամբ, այնպես էլ փակ կրակակետերից կրակելու համար։ Ուղիղ նշանառությամբ և փակ դիրքերից կրակելու համար թնդանոթի վրա տեղադրված է հեռադիտակային նշանոց։ Թնդանոթի դարձկեն և ամբարձիչ մեխանիզմներին կցված են ձեռքի շարժակներ։
M79 հրետասայլը սարքավորված է երեք շարժական հրետասայլերով, որոնցից մեկին կցված է անիվ, իսկ մյուս երկուսին՝ ծալովի բռնատեղ։
Բացի այդ, Մ40 անհետգլորք թնդանոթը հաճախ տեղադրվել է բարձր անցանելիությամբ ավտոմեքենաների և զրահատեխնիկայի վրա. M38A1, M151, AIL «Storm» «ջիպեր», «Land Rover» և HMMWV, M113 ACAV զրահավոր փոխադրիչ մեքենաներ, ինչպես նաև «Օնտոս» և «տիպ 60» ինքնագնաց հրետանային սարքերի վրա։
Կրակելու համար թնդանոթի վերևում տեղադրվել է Մ8 12,7 միլիմետրանոց նշանափորձման գնդացիր (որն օգտագործվում է բալիստիկ հատուկ փամփուշները կրակելու համար՝ 106 միլիմետրանոց Մ40-ի կրակոցի հետագծին համապատասխան)։
1968 թվականի վերջին ԱՄՆ-ում Մ40 անհետգլորք թնդանոթի համար ստեղծվել է գիշերային նշանոց։


== Ներառված կառույցներ ==
Թնդանոթի և զինամթերքի արտադրությամբ զբաղվել են հետևյալ կառույցները.

ԹնդանոթՀրանոթ –  Ուոտերվլիտի արսենալ (պետական ձեռնարկություն), Ուոտերվլիտ, Նյու Յորք,
Հենոց – Bouligny Co., Շառլոթ, Հյուսիսային Կարոլինա։ՌազմամթերքՊարկուճ – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի, FMC Corp., Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա; Harvey Aluminum Sales, Inc., Թորենս, Կալիֆոռնիա, Kisco Co., Inc., Սենթ Լուիս, Միսսուրի,
Արկ – Firestone Tire & Rubber Co., Ակրոն, Օհայո, Northrop Corp., Nortronics Div., Անահայմ, Կալիֆոռնիա, Whirlpool Corp., Էվանսվիլ, Ինդիանա,
Պոչամաս – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի,
Պայթուցիչ – Hamilton Watch Co., Լանկաստեր, Փենսիլվանիա։


== Մարտավարատեխնիկական բնութագիր ==
Թնդանոթի զանգվածը՝ 16,9-18,25 կգ
Բարձրացման անկյունն անսահմանափակ է։
Հորիզոնական ուղղորդման անկյունն առանց սահմանափակումների է։


== Ռազմամթերք ==
Մ40 անհետգլորք թնդանոթից կրակելու համար օգտագործում են ունիտար կրակոցներ, մշակվել են ռազմամթերքի մի քանի տարբերակներ.

 M368 – իներտ մարտագլխիկով պրակտիկ կրակոցները կիրառվում են հրաձգության ուսուցման ժամանակ։
 M344 High-Explosive Anti-Tank (HEAT) – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց (հանվել է սպառազինությունից, չի արտադրվում)։ Կրակոցի զանգված՝ 16,711 կգ, մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, հեռահասողություն՝ 998,5 մմ, արկի սկզբնական արագություն՝ ~ 500 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ մինչև 1200 մ։
 M344A1 High-Explosive Anti-Tank (HEAT) – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 503 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ 1350 մ։
 M346A1 High Explosive Plastic-Tracer (HEP-T) – զրահահար-ֆուգասային կրակոց, այն «Composition A3» պլաստիկ պայթուցիկ նյութով լիցքավորված բեռնարկղ է։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 498 մ/վ։
 M581 Antipersonnel (Canister) – հակահետևակային հետագծող բեկորային կրակոց։ Այն բարակապատ կոնտեյներ է, որը պարունակում է 13 գրան քաշով և պողպատե նետերի տեսքով 6000 հատ խոցող տարրեր։
 RAT 700 – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։
 M-DN11 – ֆուգասային կրակոց։
 PFF – բեկորա-ֆուգասային կրակոց, նախատեսված է հետևակի, ոչ զրահապատ և թեթև զրահապատ մեքենաների դեմ պայքարի համար։
 106 3A – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Արտադրվում է «Bofors» կորպորացիայում։ Ներթափանցումը՝ 700 մմ։Մ40-ի ռազմամթերք արտադրվել և արտադրվում են նաև Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Շվեդիայում և մի շարք այլ երկրներում։


== Արտադրող երկրներ ==
ԱՄՆ-ում Մ40 թնդանոթ արտադրվել է «Watervliet Arsenal» զենքի արտադրամասում, բացի այդ, թնդանոթ և ռազմամթերք թողարկվել են նաև մի շարք այլ երկրներում.

Իսրայելում Մ40 թնդանոթների և ռազմամթերքի արտադրությունը կազմակերպել է IMI ընկերությունը։
Իրանում Մ40Ա2-ի արտադրությամբ (ANTI-TANK GUN 106 անվանմամբ) սկսել է զբաղվել «Defense Industries Organization» ընկերությունը։
Պակիստանում Մ40Ա1 թնդանոթի արտադրությունը ձեռնարկել է «Wah-2» ընկերությունը, բացի այդ, թողարկվում էին թնդանոթի ռազմամթերք։
Ճապոնիայում արտադրությունը կազմակերպում էր «Japan steel works» ընկերությունը։


== Շահագործող երկրներ ==
 Բանգլադեշ – 238 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Բահրեյն – 25 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Բրազիլիա – 194 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Բոլիվիա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Վենեսուելա – 175 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Գաբոն – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Գվատեմալա – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Հոնդուրաս – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Հունաստան – 581 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Ջիբութի – 16 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Դոմինիկյան Հանրապետություն – 20 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Իսրայել – 1956-1973 թվականներին М40-ը եղել է Ցահալի հետևակային բրիգադների հակատանկային զենքի հիմքը։
 Հնդկաստան – ավելի քան 3000 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Իրան – ոչ պակաս 200 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Ինդոնեզիա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Կամերուն – 40 միավոր М40A2 2016 թվականի դրությամբ
 Կոտ դ'Իվուար – ոչ պակաս 12 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Եգիպտոս – 144 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Կոլումբիա – 73 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Կորեայի Հանրապետություն– որոշակի քանակությամբ М40A2 2016 թվականի դրությամբ
 Լաոս – որոշակի քանակությամբ М40 2016 թվականի դրությամբ
 Լեսոթո – 6 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Լիբանան – 113 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Լիբիա – որոշակի քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Մավրիտանիա – ոչ պակաս 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Մադագասկար – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Մալայզիա – 24 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Մարոկկո – 350 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Մեքսիկա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա
 Մյանմա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Նիգեր – 8 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Նիգերիա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Պակիստան – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 ԱՄԷ – 12 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Պերու – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Պորտուգալիա – 45 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Սալվադոր – 20 միավոր Մ40Ա1 (դրանցից 16-ը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա) 2016 թվականի դրությամբ
 Սաուդյան Արաբիա – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Սինգապուր – 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Սուդան – 40 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Չինաստանի Հանրապետություն – 500 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Թաիլանդ – 150 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Թուրքիա – 2329 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն
 Ուրուգվայ – 69 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Ֆիլիպիններ – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն – 14 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Չադ – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Չիլի – 213 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Շրի Լանկա – ոչ պակաս 30 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
 Էկվադոր – 24 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Էստոնիա – 30 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
 Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրաM40 ահաբեկիչների կողմից օգտագործվել է Լիբիայում և Սիրիայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
(JAH) Terry Gander and Ian Hogg (ed.), Jane's Ammunition Handbook 1994, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 1993.
(JIW) Richard Jones and Leland Ness (ed.), Jane's Infantry Weapons 2007–2008, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 2007.
Neville Leigh (19 Apr 2018)։ Technicals: Non-Standard Tactical Vehicles from the Great Toyota War to modern Special Forces։ New Vanguard 257։ Osprey Publishing։ ISBN 9781472822512 
International Institute for Strategic Studies (February 2016)։ The Military Balance 2016 116։ Routlegde։ ISBN 9781857438352 


== Արտաքին հղումներ ==
Technical Manual TM9-1005-221-20P — ԱՄՆ բանակի ուղեցույց Մ40Ա2 և Մ40Ա4 վերանորոգման ու շահագործման համար (1969 թվականի հուլիսի 27-ից)
Bob Stoner. M40A1 106mm Recoilless Rifle with M8C Spotting Rifle // «Ordnance Notes», 2005
M40 106mm Recoilless Rifle (сайт Global Security)
106 միլիմետրանոց անհետգլորք թնդանոթ Մ40