armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մարտկոց

Մարտկոցները էլեկտրաքիմիական հոսանքի աղբյուր են, որոնք կազմված է մեկ կամ մի քանի գալվանական էլեմենտներից։ Մարտկոցի վոլտաժը մեծացնելու համար օգտագործվում են բազմակի էլեմենտներ, ինչպես 12–Վ ավտոմոբիլային մարտկոցներում։ Երբ էլեմենտները միացված են հաջորդաբար (ինչը նշանակում է, որ մեկի կատոդը միացված է մյուսի անոդին), մարտկոցի լարումը հավասար է առանձին էլեմենտների լարումների գումարին։ Մարտկոցների էլեկտրոդները նշվում են + (կատոդի համար), – (անոդի համար)։


=== Աշխատելու ձևը ===
Մարտկոցների աշխատանքի հիմքում ընկած են օքսիդավերականգնման ռեակցիաները։ Միացությունները, որոնք օքսիդանում են անոդի վրա և վերականգնվում կատոդի վրա, որոշում են լարումը, իսկ մարտկոցի օգտագործման տևողությունը կախված է մարտկոցում առկա այս նյութերի քանակությունից։ Օքսիդացման և վերականգնման շնորհիվ էլեկտրոդների միջև տեղի է ունենում էլեկտրոնների փոխանակում, որի շնորհիվ էլ մարտկոցը ապահովում է հոսանք։


=== Տեսակները ===
Ըստ շահագործման մարտկոցները բաժանվում են երկու տեսակի՝

Առաջնային, որոնք լիցքաթափվելուց հետո չեն կարող վերալիցքավորվել և պետք է վերաթողարկվեն կամ դեն նետվեն, երբ վոլտաժը կնվազի՝ հասնելով զրոյի։
Երկրորդային, որոնք լիցքաթափվելուց հետո կարող են վերալիցքավորվել և օգտագործվել կրկին։


=== Կապար-թթվային մարտկոցներ ===

Կապար-թթվային 12 Վ մարտկոցները օգտագործվում են ավտոմեքենաներում։ Նրանք կազմված են վեց գալվանական էլեմենտներից, որոնցից յուրաքանչյուրի լարումը 2 Վ է։ Ամեն էլեմենտի կատոդը պատրաստվում է կապարի երկօքսիդից (PbO2), իսկ անոդը կապարից։ Երկու էլետրոդները գտնվում են ծծմբական թթվի մեջ։
Լիցքաթափման ժամանակ ընթացող ռեակցիաներն են.

Կատոդ.PbO2 (պ) + HSO4– (ջր) + 3 H+ (ջր) + 2 e- --> PbSO4(պ) + 2 H2O(հ)

Անոդ.Pb(պ) + HSO4– (ջր) --> PbSO4 (պ) + H+ (ջր) + 2 e-
Ընդհանուր ռեակցիան.PbO2 (պ) + Pb (պ) + 2 HSO4– (ջր) + 2 H+(ջր) --> 2 PbSO4 (պ) + 2 H2O (հ)
Կապար-թթվային մարտկոցը երկրորդային մարտկոց է։ Վերալիցքավորելու համար օգտագործվում է արտաքին հոսանքի աղբյուր էլեմենտի հակադարձ ռեակցիան տանելու համար՝ վերականգնելով Pb(պ)–ը մի էլեմենտում և PbO2(պ)–ը մյուսում.
2 PbSO4(պ) + 2 H2O(հ) --> PbO2(պ) + Pb(պ) + 2 HSO4–(ջր) + 2 H+(ջր)
Ավտոմեքենայում փոփոխական հոսանքի գեներատորն ապահովում է անհրաժեշտ էներգիա մարտկոցը վերալիցքավորելու համար։ Վերալիցքավորումը հնարավոր է, քանի որ լիցքաթափման ընթացքում առաջացած PbSO4–ը մնում է էլեկտրոդների վրա։ Երբ արտաքին աղբյուրը էլեկտրոնները տեղաշարժում է մի էլեկտրոդից մյուսը, PbSO4–ը մի էլեկտրոդի վրա վերածվում է Pb–ի, իսկ մյուսի վրա PbO2–ի։
Ալեքսանդր Մանուչարյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանուչարյան (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդր Մանուչարյան (սեպտեմբերի 25, 1908(1908-09-25), Գալաց, Ռումինիա - նոյեմբերի 10, 1979(1979-11-10)), հայազգի խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1963)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը 1956-1959 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի անասնապահության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1965 թվականին եղել է ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և կազմակերպման ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ՝ գիտության գծով, 1965-1975 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի գյուղատնտեսական արտադրության էկոնոմիկայի և կազմակերպման ամբիոնի վարիչ։	Նա ապացուցել է, որ տեղական տավարի, շվիցի և զեբուի խառնածինների և հիբրիդների նպատակադիր ընտրությամբ ու զույգ ընտրությամբ «իր մեջ» բուծումից ստացված սերունդը համատեղում է մսատվության, կաթնառատության և կաթի բարձր յուղայնության հատկություններ։ Դրա հիման վրա Ադրբեջանի ԽՍՀ-ում ստեղծվեց կովկասյան գորշ տավարի ցեղը, որի հեղինակներից է նաև Մանուչարյանը։
Ալուկ (լեռ)

Ալուկ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների հարավային մասում, Քաջարան քաղաքից 6 կմ հարավ–արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ 39°06′38″ հս․. լ. 46°05′38″ ավ. ե.։ Բարձրությունը 3707 մ է։ Բարձրությամբ յոթերորդն է Հայաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շինարարական կլիմայագիտություն

Շինարարական կլիմայագիտություն, շինարարական ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է կլիմայական գործոնների ազդեցությունը շենքերի և կառույցների վրա։ Շինարարական կլիմայագիտությունը զարգանում է մթնոլորտի ֆիզիկայի և ընդհանուր կլիմայագիտոության նվաճումների հիման վրա։
Վիսթալ

Վիսթալ  (գերմ.՝ Wiesthal), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Մայն Շպեսարտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1393 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը 17,99 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 6 77 200։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Անտոն Չեխովի հուշարձան (Յալթա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտոն Չեխովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Անտոն Չեխովի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Антону Чехову), հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքի Յուրի Գագարինի անվան ծովամերձ զբոսայգու գլխավոր ծառուղու մոտ գտնվող ոչ մեծ հրապարակում։ Կանգնեցվել է 1953 թվականին ռուս մեծանուն գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատվին։ Հեղինակներն են քանդակագործ Գեորգի Մոտովիլովը և ճարտարապետ Լեոնիդ Պոլյակովը (նախագծել է պատվանդանը)։


== Հուշարձան ==
1953 թվականի հուլիսի 15-ին, Անտոն Պավլովիչ Չեխովի մահվան 49-րդ տարելիցի օրը, Յալթա քաղաքի Յուրի Գագարինի անվան ծովամերձ զբոսայգու գլխավոր ծառուղու կենտրոնում բացվեց մեծ գրողի հուշարձանը։ Արարողությանը ներկա էին և ելույթ ունեցան գրողի քույրը՝ Մարիա Չեխովան, և կինը՝ Օլգա Կնիպպեր-Չեխովան։
Գրողը պատկերված է ժայռի վրա նստած, ոտքը ոտքին գցած, ձախ ձեռքին՝ նոթատետրով։ Նրա հայացքն ուղղված է ծովի անսահման հեռուները։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ, ԽՍՀՄ պետական ​​մրցանակի դափնեկիր, պրոֆեսոր Գեորգի Մոտովիլովը և ճարտարապետ Լեոնիդ Պոլյակովը, որը նախագծել է հուշարձանի պատվանդանը։ Քանդակը տեղադրված է «Չեխովին» մակագրությամբ դիորիտե պատվանդանին։


== Պատմություն ==
Անտոն Պավլովիչ Չեխովը Յալթա մշտական ​​բնակության համար եկել է 1898 թվականին բժիշկների խորհրդով։ Աուտկա գյուղում (այժմ քաղաքի մաս է) տուն կառուցելու նպատակով նա գնել է հողակտոր և 1899 թվականին սկզբում բնակություն է հաստատել պատրաստի կողաշենքում, ապա, որոշ ժամանակ անց, երկհարկանի տանը։ Տունը նախագծել ու կառուցել էր ճարտարապետ Լ. Ն. Շապովալովը, որը նոր էր եկել Յալթա։
Մինչ այդ Անտոն Չեխովը երկու անգամ էր այցելել Յալթա՝ 1889 և 1894 թվականներին։
Անտոն Պավլովիչը որպես մշտական ​​բնակիչ Յալթայում ապրել է միայն հինգ տարի։ Սակայն այդ կարճ ժամանակահատվածում գրողը ստեղծել է իր հիմնական աշխատությունները։ Կյանքի ստեղծագործական և անձնական բոլոր գլխավոր իրադարձությունները տեղի են ունեցել հենց «Յալթայի ժամանակաշրջանում»։
Չեխովի մեծ և բացառիկ բեղմնավոր հանրային-լուսավորչական գործունեությունը Յալթայի քաղաքացիները արժանիորեն են գնահատել՝ նրան անվանելով «քաղաքի ամենաառաջին քաղաքացին»։ Նրա հիշատակը անմահացվել է ոչ միայն հուշարձանի տեսքով. գրող, բժիշկ, քաղաքացի Անտոն Պավլովիչի անունով կոչվում են քաղաքի թատրոնը, փողոցներից մեկը, կենտրոնական գրադարանը, առողջարանը և հակատուբերկուլոզային դիսպանսերը։


== Տես նաև ==
Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը


== Ծանոթագրություններ ==
Ահա այսպիսի երաժշտություն

«Ահա այսպիսի երաժշտություն» (ռուս.՝ «Вот такая музыка»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է կինոռեժիսոր Օլգերդ Վորոնցովը 1981 թվականին։


== Սյուժե ==
Երաժշտական-մանկավարժական ուսումնարանի ակորդեոնի դասարանի շրջանավարտ, երգչուհի Լյուդմիլան աշխատանքի է ուղարկվում Գորբաչի Նեչեռնոզեմյա գյուղում որպես ակումբի ղեկավար։ Գետային նավամատույցից նրան տեղափոխում է կոլտնտեսության նախագահ դարձած երիտասարդ վարորդը։ Կոլտնտեսությունում անում են հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի պահեն երիտասարդ մասնագետին. ապահովում են կահավորված սենյակ, միացնում են հեռախոսը, տեղադրում գունավոր հեռուստացույց, ակորդեոն նվիրում։ Չնայած գյուղում ամեն ինչի նկատմամբ թերահավատորեն տրամադրված Լյուդմիլան նպատակ է դնում արագ վերադառնալ քաղաք, երիտասարդ և վերջերս ամուսնալուծված կոլտնտեսության նախագահը չի պատրաստվում նրան թողնել նախատեսված երեք տարվա ժամկետից ավելի շուտ, և միևնույն ժամանակ սիրահարվում է նրան։ Աստիճանաբար ծանոթանալով տեղական կենցաղին, հոգալով բնակիչների հոգսերը և զգալով նախագահի հանդեպ ծագած պատասխան զգացմունքը՝ Լյուդմիլան սկսում է տատանվել հետ գնալու իր որոշման մեջ։


== Դերերում ==
Իրենա Դուբրովսկայա – Լուսյա, Լյուդմիլա Բելյաևա (լուսագրերում՝ Իրենա Կոկրյատսկայա)
Բորիս Նևզորով – Ստեպան Անդրեևիչ Կազարին, կոլխոզի նախագահ
Վերա Տիտովա – մորաքույր Նյուրա, Պավելի մայրը
Եվգենի Շուտով – Դենիս Տրոֆիմովիչ Դիտյատին, կոլտնտեսության վարչության անդամ
Սեմյոն Մորոզով – Պավել, նավաստի, Նյուրա մորաքրոջ որդին
Ալեքսեյ Կոժևնիկով – Կորոբով, գրականության ուսուցիչ
Գալինա Գուդովա – Դուսյա, Կրավցովի հարսնացուն
Օլգա Լեբզակ – պառավ Մարիա
Կոնստանտին Ադաշևսկի – Մաքսիմ պապ
Գեորգի Անտոնով – Սերգեյ Կրավցով, անասնաբույժ
Վիկտոր Իլիչյով – Ֆեդյա, կինոմեխանիկ
Յուրի Մեդվեդև – Իվան Դմիտրիևիչ
Իրինա Մուրզաևա – Անիսյա Պետրովնա, հավաքարար
Սլավա Խովանով – Վենկա, հարմոնիստ
Լյուբով Տիշչենկո – էպիզոդ


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Բորիս Շուստրով
Բեմադրող՝ Օլգերդ Վորոնցով
Գլխավոր օպերատոր՝ Բարիս Շապիրո
Բեմադրող նկարիչ՝ Վլադիմիր Խոտինենկո
Երաժշտության հեղինակ՝ Գեորգի Պորտնով
Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Գլեբ Գորբովսկի


== Ծանոթագրություններ ==
Մուստիե Սենտ Մարի

Մուստիե Սենտ Մարի (ֆր.՝ Moustiers-Sainte-Marie, օքս.՝ Mostiers Santa Maria), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Մուստիե Սենտ Մարի կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Դին լե Բեն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04135։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 710 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 478 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 372-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 106-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 77,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 77,6 %)։ 372 աշխատունակ բնակիչներից 312-ը աշխատում էին (173 տղամարդ և 139 կին), անաշխատանք էին 60-ը (19 տղամարդ և 41 կին)։ 106 անգործ մարդկանցից 21-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 42-ը թոշակառու, 43-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։


== Տեսարժան Վայրեր ==
Հնագիտական թանգարան, ստեղծվել է 1930 թվականին
Ծխական եկեղեցի Նոտր Դամ, պատմական հուշարձան
Աստծո մոր վերափոխման եկեղեցի
Ժամատուն Նոտր Դամ դը Բովուար
Ժամատուն Կլաստր (XIII—XIV դարի)
Ռուինների վանք Սեն Մարտեն Դ՛Ուրբե


== Քույր-քաղաքներ ==
Կաղապար:Իտալիա Մոնտելուպո Ֆիորենտինո (Իտալիա)


== Լուսանկարներ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն Մուտե Սենտ Մարի» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-10-02-ին։ Վերցված է 2012-8-18 
«Մուտե Սենտ Մարի» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-22-ին։ Վերցված է 2013-01-12
Խվուրակ

Խվուրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայկազ

Հայկազ, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Առաջացել հայկական Հայկ անունից և «ազն» ՝ «ցեղ», «զարմ»,«սերունդ» բառից, նշանակում է «Հայկի ցեղից»։ Այժմ հիմնականում գործածվում է Հայկազ ձևը, որից էլ ստեղծվել են Հայկազունի և Հայկազյան ազգանունները։ Այս անվան մի տարատեսակ էլ կա՝ «Հայկազուն», որը երևում է իբրև առանձին անձնանուն։


=== Հայտնի անվանակիրներ ===
Հայկազ Բաղմանյան
Հայկազ Հակոբջանյան


== Հղումներ ==
Խորզոն

Խորզոն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սևերեկի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դարպաս (սարավանդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դարպաս (այլ կիրառումներ)Դարպաս, սարավանդ Լոռիում, պատմական Լոռի քաղաքի ավերակների շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պերիկլես Ռոդակիս

Պերիկլես Ռոդակիս (հուն․՝ Περικλής Ροδάκης, 1923, Lykouria, Kalavryta Municipality, Ախեյա, Արևմտյան Հունաստան, Decentralized Administration of Peloponnese, Western Greece and the Ionian, Հունաստան - ապրիլի 14, 2013(2013-04-14)), հույն գրող, թարգմանիչ, պատմաբան, հասարակական գործիչ։
1941-1944 թվականներին մասնակցել է Հունաստանի Դիմադրության շարժմանը։ Պատերազմից հետո հալածվել է իշխող վարչակարգերի կողմից, բազմիցս բանտարկվել։ Հունարեն է թարգմանել Էրենբուրգի «Իններորդ ալիքը» վեպը, Վիկտոր Հյուգոյի, Էռնեստ Հեմինգուեյի ստեղծագործություններից, ասուրաբաբելական «Գիլգամեշ» դյուցազներգությունը, Համմուրաբիի օրենսգիրքը, տարբեր բնույթի գիտաշխատություններ։ Ռոդակիսը Հունաստանի պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող ուսումնասիրությունների հեղինակ է։ Մասնակցել է «Հասարակագիտական և տնտեսական բառարան»-ի հրատարակության աշխատանքներին։ Եղել է «Հիդրիա Հունական և համաշխարհային մեծ հանրագիտարանի» գլխավոր խմբագիրը։
(7433) Պելեգրինի

(7433) Պելեգրինի (անգլ.՝ Pellegrini), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մայիսի 21-ին Ֆարրա դ'Իսոնզո աստղադիտարանի կողմից Ֆարրա դ'Իսոնզոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,384155 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9599 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8084 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1344,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267733 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7433) Պելեգրինի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կավկազ (այլ կիրառումներ)

Կավկազ, կարող է վերաբերել՝

Կավկազ, գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզնեգովատոեի շրջանում
Կավկազ, գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում
Ռաֆայել Մանվելյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանվելյան (այլ կիրառումներ)Ռաֆայել Լևոնի Մանվելյան (հունիսի 3, 1896(1896-06-03), Գանձակ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 30, 1978(1978-04-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային բժիշկ, ինֆեկցիոնիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1961), պրոֆեսոր (1962)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ (1943)։ 


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Դոնի Ռոստովի Վարշավյան համալսարանի բնագիտության (1919) և Բաքվի համալսարանի բժշկական (1923) ֆակուլտետները։ 1926-1933 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ներքին հիվանդությունների պրոպեդնաիկայի ամբիոնում, 1937-1973 թվականներին՝ վարակիչ հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են աղիքային վարակի կլինիկա-համաճարակաբանական ուսումնասիրություններին։ Մանվելյանը ՀԽՍՀ-ում ինֆեկցիոն ծառայության հիմնադիրն է, եղել է առողջապահության մինիստրության ինֆեկցիոնիստը, ՀԽՍՀ ինֆեկցիոնիստների ընկերության պատվավոր նախագահ (1973 թվականից)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Տոորա-Խեմ

Տոորա-Խեմ (ռուս.՝ Тоора-Хем), սումոն Ռուսաստանի Տիվա հանրապետության Տոջինսկի կոժունի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2233 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Պետական վիճակագրական ֆեդերալ ծառայության պաշտոնական կայք Archived 2010-12-03 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Ռուսաստանի ժամային գոտիները Archived 2013-09-06 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Ավրյուզտամակ

Ավրյուզտամակ (ռուս.՝ Аврюзтамак, բաշկիրերեն՝ Әүрезтамаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 84 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կամիլո Գոլջի

Կամիլո Գոլջի (իտալերեն՝ Camillo Golgi, հուլիսի 7, 1843(1843-07-07)[…], Կորտենո Գոլջի, Բրեշիա, Լոմբարդիա, Լոմբարդո-Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն[…] - հունվարի 21, 1926(1926-01-21)[…], Պավիա, Լոմբարդիա, Իտալիայի թագավորություն[…]), իտալացի հյուսվածաբան, Պավիայի համալսարանի պրոֆեսոր (1875 թվականից)։
Մշակել է նյարդային հյուսվածքի մանրադիտակային պատրաստուկների ստացման քրոմարծաթային մեթոդը (1873)։ Ուսումնասիրել և դասակարգել է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի կեղևի նեյրոնների ձևերը։ Նկարագրել է ներբջջային հատուկ օրգանոիդ՝ Գոլջիի համալիրը։ 1906 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոբինզոն Կրուզոյի հետագա արկածները

«Ռոբինզոն Կրուզոյի հետագա արկածները», Դանիել Դեֆոյի՝ Ռոբինզոն Կրուզոյի մասին պատմող առաջին գրքի շարունակությունը։ Գրքի ամբողջական վերնագիրն է՝ «Ռոբինզոն Կրուզոյի հետագա արկածները, որոնք կազմում են նրա կյանքի երկրորդ և վերջին մասը, և որն ընդգրկում է երեք աշխարհամասերով նրա ճանապարհորդությունների շարադրանքը՝ գրված նրա կողմից»։ Գիրքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1719 թվականին առաջին մասի հետ միասին, քանի որ Դեֆոն դրանք գրել է միաժամանակ։
Ենթադրվում է, որ այս պատմությունը մասամբ հիմնված է Մոսկվայի դեսպանատան քարտուղար Ադամ Բրանդի օրագրի վրա, որը մանրամասն նկարագրում է դեսպանատան ուղևորությունը Մոսկվայից Պեկին 1693 թվականից մինչև 1695 թվականը։


== Սյուժե ==
Գրքում Ռոբինզոնը, վերադառնալով Անգլիա և հարստանալով, սկսում է ապրել չափավոր կյանքով։ 1694 թվականի հունվարին նա սարքավորում է նավը և Ուրբաթի հետ նորից մեկնում իր կղզի։ Այնտեղ նա գտնում է վերաբնակների մեծաթիվ գաղութ (մոտ 70 մարդ), բարեփոխումներ է իրականացնում։  Վայրենիների հետ բախումներից մեկում ուրբաթ օրը զոհվում է։  Առևտրային գործերով հասնելով Հարավարևելյան Ասիայի ափերին՝ Ռոբինզոնը ստիպված է Եվրոպա հասնել՝ անցնելով ամբողջ Ռուսաստանով և Սիբիրով (այն ժամանակվա աշխարհագրագետների պատկերացումներին համապատասխան՝ կոչվում է «Մեծ Տարտարիա»)։ Մասնավորապես, նա 8 ամսվա ընթացքում նա սպասում է ձմեռվա անցնելուն Տոբոլսկում։ 1704 թվականի ամռանը Կրուզոն հասնում է Արխանգելսկ և մեկնում Անգլիա՝ Լոնդոն ժամանելով 1705 թվականի հունվարին 72 տարեկանում։ Գրքի իրադարձությունները ձգվում են շուրջ 11 տարի։
Գիրքը պարունակում է Չինաստանի և Սիբիրի նկարագրությունները, որոնք, որպես կանոն, հորինված են և քիչ հավաստի։ Նշվում են այնպիսի քաղաքներ, ինչպիսիք են Տյումենը, Սոլիկամսկը, Ենիսեյսկը, Ներչինսկը, ինչպես նաև գոյություն չունեցող մի շարք բնակավայրեր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Расшифровка маршрута путешествия Робинзона Крузо по России
Отсканированное 1-e издание романа на Google Books
 The Farther Adventures of Robinson Crusoe Գուտենբերգ նախագծի կայքում
Բահարլու (Զանգեզուրի գավառ, այլ գյուղ)

Բահարլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում էր Սիսիանի ոստիկանական շրջանում, Սիսիան քաղաքից արևելք։
1920-ական թվականներին ձուլվել է Վաղուդի գյուղի հետ


== Բնակչություն ==
1831 թվականին ուներ 9, 1897-ին՝ 124, 1908-ին՝ 123, իսկ 1914-ին՝ 49 ադրբեջանցի բնակիչ։


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մեդիսոն շրջան (Ջորջիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեդիսոն շրջան (այլ կիրառումներ)Մեդիսոն շրջան (անգլ.՝ Madison County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 736 կմ² է, բնակչությունը՝ 25.730 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դանիելսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1811 թ.։
Մնացական Նալբանդյանց

Մնացական Մովսեսի Նալբանդյանց (ծննդյան և մահվան թթ.-ը անհայտ), հայազգի հասարակական, քաղաքական գործիչ։ 


== Գործունեություն ==
1905 թ.-ին աշխատել է Թիֆլիսում լույս տեսնող հայկական «Առաջ» թերթի խմբագրի պաշտոնում։ Ծնվել և աշխատել է Թիֆլիսի նահանգի Բորչալուի գավառի Շուլավեր բնակավայրում։ 1912 թ.-ի հունվարի 17-ից մինչև մարտի 20-ը տևած դատավարության ժամանակ 159 հայերի հետ մեկտեղ ներգրավված է եղել մեղադրյալի կարգավիճակով, և Ցարական Ռուսաստանի դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվել «Հայ հեղափոխական դաշնակցության կազմում անջատողական ու հակապետական գործունեություն իրականացնելու» համար։


== Գրականություն ==
Սերգեյ Երեմյանց, «Գանձակ 1905-1907, 1917-1921», Երևան 2009 թ.։ (ռուս.)
Խոլմ (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽոլմԽոլմ (ռուս.՝ Холм), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
CNN Chile

CNN Chile, շուրջօրյա լրատվական հեռուստաալիք Չիլիյում, ամերիկյան CNN հեռուստաալիքի տարբերակը։ Հեռարձակվում է 2008 թվականի դեկտեմբերի 4-ից Չիլիի կաբելային ցանցերում։ Կենտրոնը գտնվում է Սանտյագոյում։


== Տես նաև ==
CNN en Español
CNN Latino
CNN Türk


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Գետիկդաղ

Գետիկդաղ, լեռնաշղթա Հայկական Տավրոսի արևելյան, Վանից հարավ-արևմուտք, Սարանց գյուղի հյուսիսային կողմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բախիլի (գյուղ, Զավյալովսկի շրջան)

Բախիլի (ռուս.՝ Бахилы), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ստուդյոնայա (գյուղ, Պեսչանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստուդյոնայա (այլ կիրառումներ)Ստուդյոնայա (ուկրաիներեն՝ Студена), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պեսչանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1742 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստուդյոնայա գյուղում բնակվում էր 2 308 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4885 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 472,47 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անոթի խաղեր (եռագրություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քաղցած խաղեր (այլ կիրառումներ)«Անոթի խաղեր» (անգլ.՝ The Hunger Games) ամերիկյան գրող Սյուզեն Քոլլինզի եռագրությունը։ Եռագրության մեջ են մտնում երեք վեպեր. «Անոթի խաղեր» 2008 թվականին, «Անոթի Խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը» 2009 թվականին, «Ճայ-ծաղրասայրակ» 2010 թվականին։ Կարճ ժամանակում դրանք դարձան լավագույնս վաճառվող գրքեր։ Առաջին երկու վեպերը երկու տարի շարունակ գտնվում էին ԱՄՆ-ի գրքերի վաճառման լավագույն տասնյակում։ Lionsgate ընկերությունը գնեց էկրանիզացման իրավունք եռագրության բոլոր վեպերի համար։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2012 թվականի մարտի 12-ին («Քաղցած խաղեր»)։ Երկրորդ վեպը՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ին («Քաղցած խաղեր։ Եվ բռնկվում է կրակը»), երրորդի առաջին մասը՝ 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ին («Քաղցած խաղեր։ Ճայ-ծաղրասայրակ. մաս 1»), իսկ երրորդ գրքի երկրորդ մասը՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 19-ին («Քաղցած խաղեր։ Ճայ-ծաղրասայրակ. մաս 2»)։


== Ստեղծման պատմություն ==
Գրքի հեղինակ Սյուզեն Քոլլինզը եռագրության ստեղծման մասին պատմել է մի քանի պատնություններ։ Առաջին հերթին նրան ոգեշնչել է Հունական դիցաբանության Թեսևսի և Մինոտավրոսի մասին միֆը, որի համաձայն յութ տղաների և յոթ աղջիկների ուղարկում էին Կրետե և փակում լաբիրինթոսում։ Երկրորդ հերթին Քոլլինզին ոգեշնչել է իր հայրիկը, որը զինվորական էր, ВВС վետերան, ում հետ Քոլլինզը գնում էր հայտնի մարտական վայեր։ Քոլլինզը նշում է նաև, որ իրեն ոգեշնչել են Հին Հռոմի գլադիատորների մարտերը։
Սյուզենը նաև ասում է, որ գրիքը սկսել է գրել հանկարծակի։ Հեռուստացույցի ալիքները թերթելով՝ նա տեսնում է ռեալիթի շոու, որտեղ պատմվում էր իրական պատերազմի մասին, որը տեղի էր ունեցել Իրաքում։


== Գրքերը ==


=== Քաղցած խաղեր ===
«Քաղցած խաղեր» վեպը ԱՄՆ-ում հրատարակվել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։
Կարճ ժամանակահատվածում գիրքը դառնում է ԱՄՆ-ում ամենաշատ կարդացվող գրքերից մեկը։ Գիրքը նաև մեծ ճանաչում է ձեռք բերում նաև ամբողջ աշխարհում։ Կես տարվա ընթացքում գիրքը վաճառվում է մոտ 800 հազար անգամ։
Գիրքը հաղթող է ճանաչվել մի շարք մրցանակաբաշխությունների տարբեր նոմինացիաներում։


=== Եվ բռնկվում է կրակը ===
«Եվ բռնկվում է կրակը» վեպը ԱՄՆ-ում հրատարակվել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։ Կարճ ժամանակում վաճառվել է մոտ 750 հազար օրինակ։ Այս գիրքը նույնպես ունեցավ մեծ ճանաչում։
Ըստ «Թայմս» ամսագրի գիրքը գտնվում էր լավագույն գրքերի տասնյակում։


=== Ճայ-ծաղրասայրակ ===
«Ճայ-ծաղրասայրակ» վեպը ԱՄՆ-ում հրատարակվել է 2010 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Առաջին իսկ շաբաթում վաճառվել է գրքի 450 հազար օրինակ։ Անվանումը ստացել է թռչունի անունից։ Վեպում Ճայ-ծաղրասայրակ են անվանում գլխավոր հերոսուհուն, ով ոգեշնչում էր ժողովրդին։
Ճայ-ծաղրասայրակը մուտանտ-թռչուն է, որին ստեղծել են լաբորատոր պայմաններում։ Խոսող ճայի և ծաղրասայրակի հիբրիդ։ Նա կարողանում է ընկալելով մարդու ձայնը վերարտադրել այն։ Թռչունի միջոցով դիստրիկտներում կարողնում են փոխանցել ինֆորմացիա։


== Ծանոթագրություններ ==
I'm A Joker

«I'm A Joker» (Ես ջոկեր եմ), վրացի երգչուհի Անրի Ջոխաձեի երգն է, որով ներկայացրել է Վրաստանը Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթում։
Երգը մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 14-րդ հորիզոնականը 36 միավորով, ինչը թույլ չի տվել որ երգն անցնի եզրափակիչ փուլ։
Կվատրո Կանտի

Կվատրո Կանտի (իտալերեն՝ Quattro Canti), պաշտոնապես հայտնի է որպես Պիացա Վիլյենա, հրապարակ Պալերմո քաղաքում, Սիցիլիա, Հարավային Իտալիա։ Կառուցված է բարոկկո ոճով։
Պիացա Վիլյենան գտնվում է Կորսո Վիտտորիո Էմանուելե և Վիա Մակեդա փողոցների հատման տեղում։ Հրապարակը ձևավորվել է 1600 թվականին, երբ ըստ իսպանացի փոխարքա Մակեդայի հրամանի հին Պալերմոյի փողոցների լաբիրինթոսով ուղղահայաց ձևով հատվեց ճանապարհ, որն ավելի ուշ կոչվեց նրա անունով։ Հրապարակն իրենից ներկայացնում է ճարտարապետական համալիր՝ կառուցված բարոկկո ոճով, որը նախագծվել է 1609 թվականին Ջուլիո Լասոոն։ 1620 թվականին նախագիծն իրագործվել է Ջուզեպե դե Ավանցատոյի կողմից։ Այն ժամանակ, երբ կառուցվեց Պյացա Վիլյենան, Եվրոպայում քաղաքաշինության առաջին խոշոր օրինակն էր։
Պյացա Վիլյենայի բոլոր չորս շինությունների անկյունները այնպես են կառուցված, որ հրապարակը ձեռք է բերել ութանկյան տեսք։ Բոլոր չորս «անկյունային» ճակատամասները կառուցված են միևնույն ոճով։ Դրանց ստորին հարկը զարդարված է շատրվաններով՝ որոնք ձևավորված են չորս եղանակների արձաններով։ Շենքերի միջին հարկի որմնախորշերում տեղադրված են Ֆիլիպ II, Ֆիլիպ III, Ֆիլիպ IV և Կառլոս V իսպանացի արքաների արձանները։ Վերին հարկը ձևավորված է Սուրբ Ագաթայի, Քրիստինայի, Տրիֆոնի և Օլիվիայի արձաններով։ Վերջիններս մինչև 17-րդ դարը համարվում էին Պալերմոյի պահապան սրբեր, ապա դարձան Պալերմոյի չորս թաղամասերի հովանավորները։ Դրանց երևում են գտնվում իրենց թաղամասերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (567)

Ձեռագրի անվանումը (567), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 567 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Սահակ կրոնավոր, Մովսես քահանա գրիչների կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18×13,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 317 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ սպիտակ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 5բ, 316բ։


== Բովանդակություն ==
Յովհ. Երզնկացւոյ Նախադրութիւն գրոյս։
Ան․ Սանահնեցւոյ Հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակաց։
Խոսրովկայ թարգմանչի առ այնոսիկ, որ ասեն բնութեամբ անձև։
Յովհաննիսի քհյ-ի Յաղագս նշանակ հաւատոյ, Ճառք։
Քաղուածք յԵկեղեցական պատմութենէ Եւսերիոսի Կեսարացւոյ։
Ներս. Շնորհալւոյ Դաւանութիւն հավատոյ։
Հայհոյութիւնք Նեստորի։
Վկայութիւնք դաւանաբանականք (Յուղիա, Աթանաս, Ոսկեբերան, Տիմոթէոս, Գր. Կեսարացի, Գր. Աստուածաբան, Կիւրեղ)։


== Ծանոթագրություններ ==
Խնդրառություն

Խնդրառություն, բառերի ստորադասական կապակցության եղանակ, որն իրացվում է լրացումների հոլովական և կապային ձևավորմամբ՝ պայմանավորված գերադաս անդամի քերականական իմաստով։ Ժամանակակից հայերենում խնդրառությունը հատուկ է բայերին, մասամբ նաև՝ ածականներին ու գոյականներին։ Խնդրառությունը կարող է լինել ուժեղ (երբ գերադաս բառը պահանջում է որոշակի հոլովով կամ կապով ձևավորված խնդիր), թույլ (երբ լրացումների հոլովական ձևավորումը ավելի շատ կախված է նրանց գործառությունից, շարահյուսական դերից ու պաշտոնից, և լրացյալը կարող է զուգակցվել տարբեր հոլովներով ու կապերով լրացումների հետ), միակի (այն ուժեղ խնդրառություն, որի դեպքում լրացյալը պահանջում է մեկ լրացում), բազմակի (երբ գերադաս բառը պահանջում է մեկից ավելի՝ տարբեր հոլովներով ու կապերով ձևավորված լրացումներ)։
Nightmare (երգ, Հոլզի)

Nightmare, ամերիկացի երգչուհի Հոլզիի սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2019 թվականի մայիսի 17-ին Capitol Records լեյբլով։ Այն գրել է Հոլզին պրոդյուսեր Բենի Բլանկոյի, Cashmere Cat-ի և Happy Perez-ի հետ միասին։ Երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Հաննա Լյուքս Դևիսը, որը թողարկվել է նույն օրը։  2019 թվականի օգոստոսին երաժշտական տեսանյութը ՅուԹյուբում հավաքել է ավելի քան 60 միլիոն դիտում, ինչպես նաև Spotify-ում 77 միլիոն սթրիմ։


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==


== Չարթեր ==
Illegal chart entered CIS|13

Illegal chart entered Russia|12


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման ամսաթիվը ==


== Ծանոթագրություններ ==
Արթուր Պողոսյան (պետական գործիչ)

Արթուր Հմայակի Պողոսյան (դեկտեմբերի 28, 1968(1968-12-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ (2009-2018 թվականներ)։


== Կրթություն ==
1975-1985 թվականներ - սովորել և ոսկե մեդալով ավարտել է Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 16 միջնակարգ դպրոցը։
1986-1993 թվականներ - սովորել է Կիևի առևտրատնտեսագիտական ինստիտուտում։
1993-1995 թվականներ - ուսանել է Կիևի առևտրատնտեսագիտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում՝ «Տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ։ Տնտեսագիտության թեկնածու (2009)։
2002-2006 թվականներ - սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։
2006-2007 թվականներ - սովորել և ավարտել է «Եվրասիա» միջազգային համալսարանի մագիստրատուրան՝ «Ֆինանսների կառավարում» մասնագիտությամբ։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1987-1989 թվականներ - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1993-1995 թվականներ - «Էդելվեյս» ՍՊԸ տնօրեն (Կիև)։
1997-1999 թվականներ - ՀՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի նախարարության երիտասարդության հարցերի վարչության առաջատար մասնագետ։
1998-2009 թվականներ - Համահայկական երիտասարդական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն։
1999-2001 թվականներ - ՀՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի նախարարության երիտասարդության հարցերի վարչության գլխավոր մասնագետ։
2000-2002 թվականներ - Հայաստանի երիտասարդության ազգային խորհրդի նախագահության անդամ։
2001-2002 թվականներ - ՀՀ մշակույթի, երիտասարդության հարցերի և սպորտի նախարարության ծրագրավորման և համագործակցության գլխավոր վարչության պետ։
2001 թվականից - «Տեղեկագիր Հայաստանի երիտասարդության» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։
2002 թվական - ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի նախագահի խորհրդական։
2002 թվականի օգոստոսին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակավել է ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ՝ պաշտոնավարելով մինչև 2005 թ. հուլիս։
2005-2007 թվականներ - ՀՀ մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարարի տեղակալ։
2007-2008 թվականի մայիս - ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարի տեղակալ։
2009 թվականի մայիսի 4-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Հայաստանի Հանրապետության սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարի տեղակալի պաշտոնից։
2009 թվականի մայիսի 4-ին ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարի տեղակալ։
2018 թվականի մայիսի 29-ին ազատվել է ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալի պաշտոնից։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Մովսես Խորենացու մեդալ (2013)։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պլայա դե Պալմա

Պլայա դե Պալմա (կատ.՝ Platja de Palma, իսպ.՝ Playa de Palma,), զբոսաշրջային և ծովափնյա քաղաք Իսպանիայի Բալեարյան կղզում՝ Պալմայից 6 կմ հեռավորության վրա։ Մալյորկայի օդանավակայանից այստեղ կարելի է հասնել րոպեների ընթացքում։ Արևմուտքից հարակից է Կան Պաստիլյա, իսկ արևելքից՝ Արենալ լողափերին։ Էկոլոգիակական մաքրության համար պարգևատրվել է Կապույտ դրոշով։ Լողափերն այստեղ բաց են և անվճար։ Վճարովի լողափերում կան հովանոցներ և արժեն 5 եվրո։
Պլայա դե Պալման, ձգվելով Միջերկրական ծովի Պալմա ծովափի երկայնքով, անցնում է հետևյալ տարածքներով՝ Ս'Արենալ, Կան Պաստիլյա, Կան Պերե Անտոնի, Էլ Կոլ դեն Ռաբասա, Լես Մերավելես, Էլ Մոլինար։ Առօրյա կյանքում այս տարածքը նշելու համար օգտագործվում է Platja de Palma անվանումը։ Տարածքի իսպաներեն տարբերակը՝ Playa de Palma, օգտագործվում է որպես պաշտոնական անվանում միայն ֆրանկների ժամանակ։
Պլայա դե Պալմայում առկա են սպիտակ ավազով պատված լողափեր՝ ցանկացած հասակի զբոսաշրջիկի համար նախատեսված։ Ամբողջ տարածքը գտնվում է հյուրանոցների, բարերի և ժամանցային կենտրոնների հսկողության տակ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Պլայա դե Պալմայում կան աքվարիում (Palma Aquarium)՝ բազմատեսակ ձկներով, և կեդանաբանական այգի, որտեղ պահվում են փղեր, ընձուղտներ, էկզոտիկ կենդանիներ։

Պալմայի ակվարիում - Այն Եվրոպայի ամենամեծ ակվարիումն է։
Մալյորկայի տաճար - Մալյորկայի բնակիչների շրջանում այն հայտնի է Լա Սուե անունով։ Համարվում է կղզու ողջ ժամանակների կարևորագույն սիմվոլը։ Դա աշխարհի միակ տաճարն է, որն ընդամենը մի քանի մետր է հեռու ծովափից։
Ալմուդաինայի պալատ -
Ժամանակակից արվեստի թանգարան - Թանգարանը կոչվում է Էլ Բալուարդ։ Այստեղ առկա են ինչպես մշտական, այնպես էլ ժամանակավոր ցուցանմուշներ։
Պորտոպիի փարոս - Աշխարհի 3-րդ հնագույն փարոս։ Փարոսը կարող է լուսավորել 22 ծովային մղոն շառավիղով։
Բելվերի ամրոց - Գոթական ոճով կառուցված այս շենքը վերագրվում է 14-րդ դարին և համարվում է Եվրոպայի սակավաթիվ շրջանաձև կառույցներից։ Ներկայումս այստեղ գտնվում է Պալմայի պատմության թանգարանը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռեստորանների ցանց (ռուս.)
Ծովափ (ռուս.)
Հյուրանոցներ (ռուս.)
Տուրիստական փաթեթներ Archived 2012-10-01 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Տեսարժան վայրեր Archived 2014-04-13 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Հայկական ապրանքների մոսկովյան տոնավաճառ

«Ոսկե նուռ» Հայկական ապրանքների մոսկովյան տոնավաճառ (ռուս.՝ Ярмарка армянских товаров «Золотой гранат»), Մոսկվայում անցկացվող ամենամյա հայկական ապրանքների տոնավաճառ։ Տոնավաճառը սովորաբար տեղի է ունենում սեպտեմբերի վերջին։
Տոնավաճառի նպատակն է հայկական ապրանքների պոպուլյարիզացիան և Մոսկվայի և Երևանի միջև առևտրատնտեսական և մշակութահումանիտար կապերի զարգացումն ու ամրապնդումն է։ Բացի ապրանքների վաճառքից տոնավաճառին մշակութային ծրագրի ներքո հանդես են ունենում տարբեր կատարողներ, արվեստի վարպետներ և պարային համույթներ։
Տոնավաճառի ընթացքում տեղի է ունենում հայ նկարիչների ցուցահանդես։ Մասնակիցները հնարավորություն ունեն փորձել հայկական խոհանոցի տարբեր ճաշատեսակներ։


== Արտաքին հղումներ ==
Մոսկվայում հայ գեղանկարիչների աշխատանքների ցուցահանդես տեղի կունենա
Մոսկվայում սեպտեմբերի 21-23-ին տեղի կունենա հայկական ապրանքների «Ոսկե Նուռ» տոնավաճառը(չաշխատող հղում)


=== Տեսագրություններ ===
«Ոսկե նուռը» Մոսկվայում
Ախտա Մեծ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ախտա (այլ կիրառումներ)Ախտա Մեծ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսարևելյան կողմում, Հայկական պարի հարավային լանջին, Ախտա գետի վերին հոսանքի տարածքում։ Գյուղից արևմուտք գտնվում էր Ախտա Ներքին, իսկ հյուսիսում Ախտա Փոքր գյուղը։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքը լեռնային էր։


== Բնակչություն ==
1877-1878 թվականներին ունր 8 տուն եկվոր քուրդ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բաջիբեյ

Բաջիբեյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չերչիլի կղզին

«Չերչիլի կղզին» (անգլ.՝ Churchill's Island, ֆր.՝ La Forteresse de Churchill), 1941 թվականի քարոզչական ֆիլմ, որը ժամանակագրական առումով ներկայացնում է Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Ֆիլմը ռեժիսորը Սթյուարտ Լեգն է, որպես պրոդյուսեր հանդես է եկել Կանադայի ազգային կինոնկարի խորհուրդը (NFB) Կանադայի կառավարության Տեղեկատվության ղեկավարման համար։


== Համառոտ սյուժե ==
«Չերչիլի կղզին» նկարագրում է ռազմական և քաղաքացիական այն տարրերը, որոնք ներգրավված էին Բրիտանիայի ճակատամարտում։ Թագավորական օդուժը Լյուֆտվաֆեի պատմական ճակատամարտում կարողացել է իրենը դարձնել երկնքի վերահսկողությունը, իսկ Թագավորական նավատորմը վերահսկում էր կղզու շրջակայքի ծովային գոտիները։ Պատերազմի մյուս կողմերը, որոնք պատկերված են, ներառում են բրիտանական ծովափնյա պաշտպանությունը, մեխանիզացված հեծելազորի հիմնումը, առևտրական նավաստիների դերը և Դյունկերկի տարհանումից հետո քայքայված բրիտանական զորքերի վերազինումը։


== Արտադրություն ==
Կանադայի ազգային կինոնկարի խորհուրդը (NFB) սկզբնապես արտադրել է այն «Canada Carries On» վավերագրական կարճամետրաժ ֆիլմերի շարքի համար, ինչը միջազգայնորեն թողարկվել է «Աշխարհը շարժման մեջ» շարքում։ NFB-ի շարքին բնորոշ ձևով «Չերչիլի կղզին» մեծապես կախված է կինխրոնիկայի կինոժապավենի երկարությանը։ Իրադարձությունների բրիտանական ընթացքը Բրիտանիայի տեղեկատվության նախարարությունից էին։ Թատրոնի դերասան Լորն Գրինի (մականունը՝ «Ճակատագրի ձայն») խորը բարիտոնային ձայնով ներկայացվում է պատմությունը։


== Ընդունելություն ==
«Չերչիլի կղզին» թողարկվել է 35 մմ-ով թատերական շուկայի համար։ Հաջորդականության յուրաքանչյուր ֆիլմ ցուցադրվել է վեցամսյա ժամանակահատվածում Կանադայի շուրջ 800 թատրոններում՝ որպես կարճամետրաժների կամ կինոխրոնիկաների հատվածների մաս։ NFB-ը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել Թատրոնների հայտնի խաղացողների հետ՝ երաշխավորելու, որ կանադացիները երկրի ծայրից ծայր կարող են տեսնել դրանք (հետագայում Columbia Pictures-ի տարածմամբ)։
Վեցամսյա թատերական շրջագայությունից հետո յուրաքանչյու կինոնկար 16 մմ-ով հասանելի է դարձել դպրոցների, գրադարանների, եկեղեցիների և գործարանների համար՝ երկարաձգելով այդ ֆիլմերի «կյանքը» ևս մեկ կամ երկու տարի։ Դրանք հասանելի են դարձել նաև կինոյի գրադարանների համար, որոնք գործում էին համալսարանական և մարզային իշխանությունների կողմից։ Մինչև 1959 թվականին շարքը չեղարկումը նկարահանվել է ավելի քան 199 ֆիլմ։


=== Նվաճումներ ===
«Չերչիլի կղզին» ստացել է առաջին «Օսկարը»՝ «Լավագույն վավերագրական կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում, պարգևատրվել է 1942 թվականին Ամերիկյան կինոկադեմիայի 14-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Այն իրենից ներկայացնում էր նաև NFB-ի առաջին «Օսկարը», որը ստեղծվել էր 1939 թվականից ընդամենը երկու տարի առաջ։


== Պահպանում ==
Կինոակադեմիայի արխիվը պահպանել է «Չերչիլի կղզին» 2005 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մատենագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Churchill's Island(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Churchill's Island»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
Watch Churchill's Island at NFB Web site
Canadian Film Encyclopedia
Ալենկուր (Արդենների գավառ)

Ալենկուր (ֆր.՝ Alincourt), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 144 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.71 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.62 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 160 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 50 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 50 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 77 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 65-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 84,4 %։ 65 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 57 անձ (34 տղամարդ և 23 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 12 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Դևեբոյնու լեռնանցք

Դևեբոյնու լեռնանցք, լեռնանցք Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Արածանիի ստորին հոսանքի ձախ կողմում, Ծովք լճից մի փոքր հյուսիս։ Բարձրությունը 1595 մ։ Այստեղով է անցնում Խարբերդ-Դիարբեքիր խճուղին։


== Ծանոթագրություններ ==
Շավան սյուր Ռեսուզ

Շավան սյուր Ռեսուզ  (ֆր.՝  Chavannes-sur-Reyssouze), կոմունա Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Պոն դե Վո կանտոնի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Բուրկ ան Բրես։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01094։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 340 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 80 կմ դեպի հյուսիս, 31 կմ հյուսիս-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։


== Կլիմա ==
Կլիման կիսացամաքային է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը՝ տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում՝ ամռան ամիսներին։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 680 մարդ։


== Ադմինիստրացիա ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող 429 մարդկանցից 328-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 101-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 76,5 % է, 1999 թվականին՝ 72,5 %)։ 328 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 317 -ը (177 տղամարդ, 140 կին), գործազուրկ է եղել 11 մարդ (5 տղամարդ և 6 կին)։ 101 պասիվներից 37 մարդ եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 33 -ը՝ թոշակառու, 31-ը պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Մարեսթի դղյակ


== Նկարներ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
cassini.ehess.fr. Проверено 12 мая 2014. Archived 2014-05-17 at the Wayback Machine.
Շլյախովոե (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇլյախովոեՇլյախովոե (ուկրաիներեն՝ Шляхове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1650 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շլյախովոե գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,103 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պիեռ Ֆոնտեն

Պիեռ Ֆոնտեն (ֆր.՝ Pierre François Léonard Fontaine, սեպտեմբերի 20, 1762(1762-09-20)[…], Պոնտուազ - հոկտեմբերի 10, 1853(1853-10-10)[…], former 8th arrondissement of Paris, Փարիզ), ֆրանսիացի ճարտարապետ, Ամպիրի առաջատար վարպետներից։ 1794 թվականից 1814 թվականներին համագործակցել է Շառլ Պերսիեի հետ (Հաղթակամար (1806) Փարիզի Կառուզել հրապարակում, կահույքի, ներսի հարդարանքի, տոնակատարությունների ձևավորման բազմաթիվ նախագծեր)։
Ինքնուրույն գործերից են՝ հոսպիտալ (1823– 1827) Պոնտուազում, Փարիզի Պալե Ռուայալ պալատի Օռլեանյան սյունասրահի վերակառուցումը (1828–1829)։ Ֆոնտենը շինարարությունում մետաղական (չուգունե) կոնստրուկցիաների առաջին կիրառողներից էր։
Սովորել է Փարիզի գեղեցիկ արվեստների դպրոցում, որտեղ ուսումնասիրել է անտիկ հուշարձաններ։ 1807 թվականից սկսած եղել է Նապոլեոն Բոնապարտի թագավորման առաջին ճարտարապետներից, ճանաչում է ձեռք բերել որպես Լուվրի և Թյուիլրիի ճարտարապետներից։
1780 թվականին ծանոթացել է Շառլ Պերսիեի հետ և սկսվել է նրանց երկարատև և բեղուն գործունեությունը։ 1792-1796 թվականներին ակտիվ մասնակցել է փարիզյան Օպերայի աշխատանքներին։
Ռուս կայսր Ալեքսանդր I-ը նամակագրության մեջ է եղելնրանց հետ, ովքեր 1890 թվականից սկսած նրան են ուղարկել 12 հատոր ճարտարապետա-դեկորատիվ նորույթներ։ 1814 թվականին նրանք Ռուսաստան են ուղարկել 13-րդ հատորը, այդ աշխատությունները ներկայումս պահվում են Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժում։
Թաղված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։


== Գրականություն ==
Популярная художественная энциклопедия. Под ред. Полевого В. М.; М.: Издательство "Советская энциклопедия", 1986.


== Արտաքին հղումներ ==
Percier and Fontaine
Percier and Fontaine Collection


== Ծանոթագրություններ ==
Կեչու ծառուղի (Պետրոզավոդսկ)

Կեչու ծառուղի (ռուս.՝ Берёзовая аллея), փողոց  Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքում, Դրևլյանկա բնակելի թաղամասում։ Ձգվում է Լոսոսինսկի խճուղուց մինչև Սիկտիվկարի փողոց, Պոպովի փողոցի և Լեսնոյ պողոտայի միջև։ Ներառված է Պետրոզավոդսկ քաղաքի հասցեների ցուցակում։


== Պատմություն ==
Կեչու ծառուղին Պետրոզավոդսկ քաղաքի Դրևլյանկա բնակելի թաղամասի մի մասն է։ Շենքերի կառուցումն իրականացվել է 1976 թվականից, Պետրոզավոդսկի խոշորապանել տնաշինության տրեստի ուժերով։ 1986 թվականի ապրիլի 25-ին փողոցը ստացել է իր անվանումը՝ Կեչու ծառուղի։ Մինչև 1987 թվականի հոկտեմբերի 13-ը սկսվել է Հեյկոնենի փողոցից (ներառում էր ներկայիս Ինտերնացիոնալիստների բուլվարը)։ 1997-1998 թվականներին ծառուղում կառուցվել է հորատանցքով շատրվան։ Մի քանի տարի անց հորատանցքը փակվել է։
2005 թվականին Կեչու ծառուղու վերջում հիմնադրվել է, իսկ 2010 թվականին օծվել է մեծ նահատակ Պանտելեիմոնի տաճարը։ Եկեղեցին օծել է Պետրոզավոդսկի և Կարելիայի արքեպիսկոպոս Մանուելը։ Եկեղեցին կառուցվել է ճարտարապետ Ի. Կաբանովայի նախագծով։ Սա Կարելիայի առաջին ուղղափառ եկեղեցին է, որն ունի մկրտարան։
2010 թվականին փողոոցի երկայնքով կառուցվել է ժամանակակից մանկական խաղահրապարակ։ Ծառուղում տեղակայված են բնակելի տներ, խանութներ, դպրոցներ, փոստային բաժանմունքներ, բանկեր և Էներգոսբիտի շենքը։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Петрозаводск: хроника трёх столетий, 1703—2003 / под общ. ред. Н. А. Кораблева и др., РАН, КарНЦ РАН, ИЯЛИ КарНЦ РАН. — Петрозаводск: Периодика, 2002. — 512 с. — ISBN 5-88170-057-0


== Ссылки ==
«История  микрорайона Древлянка.»։ Централизованная библиотечная система։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-10-25-ին։ Վերցված է 2017-10-25
Հարավկովկասյան երկաթուղի

Հարավկովկասյան երկաթուղի (նախկինում՝ Հայկական երկաթուղի), «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի դուստր ընկերությունն է։


== Պատմություն ==
2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքվել է կոնցեսիոն պայմանագիր՝ «Հայկական երկաթուղի» ՓԲԸ-ն «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ին կառավարմանը հանձնելու մասին։ Համաձայն պայմանագրի՝ կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է, քսան տարվա աշխատանքից հետո տասը տարի պռոլոնգացիայի իրավունքով՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն իր գործունեությունն սկսել է 2008 թվականի հունիսի 1-ից։


== Գործունեություն ==
«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի խնդիրների մեջ մտնում են ՀՀ-ի երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանին սահմանակից պետությունների հետ համագործակցության, ներհանրապետական և միջազգային ուղևորային և բեռնափոխադրումների հաղորդակացությունների զարգացումը։
«Հարավկովկասյան երկաթուղու» առաքելությունը նրա՝ որպես համազգային տրանսպորտային ընկերության զարգացումն է, որը դինամիկորեն բարելավում է ծառայությունների արդյունավետությունն ու որակը՝ իր ռազմավարական նպատակների իրականացման ճանապարհով։


=== Նպատակներ ===
երկարաժամկետ արդյունավետության և ֆինանսական կայունության բարձրացումը
ծառայությունների որակի բարձրացումը
ՀՀ-ի տարածքում տրանսպորտային արտադրության հզորության ավելացումը
եվրոպական-ասիական տրանսպորտային-լոգիստիկական համակարգում ինտեգրումը


== «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի տեխնիկական բնութագիրը ==
Հայաստանի երկաթգծի բաց ծավալուն երկարությունը կազմում է 1328,6 կմ, որից 780 կմ գլխավոր ուղիներն են։ «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի շահագործման երկարությունը 726 կմ է։
Բոլոր չորս կցվանքների աշխատանքի դեպքում «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի փոխադրական ունակությունը կազմում է տարեկան 50 միլիոն տոննա և 5,5 միլիոն ուղևորներ, իսկ Այրումի միայն մի կցվանքի թողունակությունը օրական 18 զույգ գնացք է։
«ՀԿԵ» ՓԲԸ-ն ունի 75 կայարան, որոնցից չորսը կցվանքային են՝

Այրում-Սադախլո (Վրաստան)
Ախուրյան-Դոգուկապի(Թուրքիա)
Երասխ-Վելիդաղ (Ադրբեջան)
Իջևան-Բարխուդարլի (Ադրբեջան)


== Շարժակազմը և երկաթուղագծերը ==
գլխավոր ուղու երկարությունը՝ 780 կմ, որից 2,56% երկուղի է
ռելսամեջի (աղուր) լայնությունը՝ 1520 մմ է
գծի էլեկտրաֆիկացումը՝ 98%
բեռնատար վագոնների քանակը՝ 1839,
էլեկտրաքարշերի քանակը՝ 49, որից 18-ը՝ (Թխ8), 31-ը՝ (Թխ10)
ուղևորատար վագոնների քանակը՝ 135
ջերմաքարշերի քանակը՝ 30


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ձմռան համեմատությամբ ամռանը Երևան-Թբիլիսի երկաթգծի ռելսերի երկարությունը ավելանում է 150 մետրով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
ՀՀ Կապի և տրանսպորտի նախարարության պաշտոնական կայք Archived 2010-05-24 at the Wayback Machine.
Հարավ կովկասյան երկաթուղու պաշտոնական կայք
(7790) Միսելի

(7790) Միսելի (անգլ.՝ Miselli), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի փետրվարի 28-ին Սանտա Լյուչիա Ստրոնկոնե աստղադիտարանի կողմից Ստրոնկոնեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,13628 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8622 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4103 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2028,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177452 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,25° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7790) Միսելի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
1221 (ալբոմ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 1221 (այլ կիրառումներ)«1221», Օկեան Էլզի խմբի ալբոմն է, որը թողարկվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Moon Records լեյբլով։ Ալբոմի անվանումը խորհրդանշում է 21-րդ հիթը, որը ձայնագրվել է խմբի գոյատևման 12 տարվա ընթացքում։


== Ստեղծագործությունների ցանկը ==
Long time ago (3:48)
Вона підійшла до вікна (4:33)
Там, де нас нема (3:29)
Поїзд «чужа любов» (3:59)
Йду на дно (3:35)
Янанебібув (3:17)
Той день (3:57)
Відпусти (3:50)
Ото була весна (4:48)
Вставай (2:57)
Друг (ч.1) (1:23)
Друг (ч.2) (4:06)
Вулиця (4:49)
911 (тихий океан) (3:39)
Майже весна (4:12)
Холодно (3:52)
Дівчина з іншого життя (3:40)
Без бою (4:20)
Відчуваю (версія 2) (3:58)
Вище неба (4:00)
Не питай (2:36)


== Ծանոթագրություններ ==