Սուրբ Պատրիկի օր

Սուրբ Պատրիկի օր կամ Սուրբ Պատրիկի տոն (իռլանդերեն՝ Lá Fhéile Pádraig),մշակութային և կրոնական տոն է, որը տեղի է ունենում մարտի 17-ին, Սուրբ Պատրիկի մահվան օր (մ.թ. 385–461), կամ Իռլանդիայի սուրբ բարեխոսի օր։
Սուրբ Պատրիկի օրը առաջացել է XVII դարում և ղեկավարվում է կաթոլիկ եկեղեցու կողմից, անգլիական եկեղեցու անդամների հաղորդությամբ (հատկապես Իռլանդիայի եկեղեցու), արևելան Օրթոդոքս եկեղեցու և լութերական եկեղեցու կողմից։ Օրը հիշատակում է սուրբ Պատրիկին և քրիստոնեության մուտքը Իռլանդիա, բացի այդ  նշվում է նաև իռալնադական հարստությունները և մշակույթը։ Ընդհանուր առմամբ, տոները ներառում են հանրային շքերթներ և փառատոներ,որի ժամանակ կրում են կանաչ զգեստ կամ երեքնուկ։ Քրիստոնյաները, ովքեր հետևում են հոգևոր ծեսերին մասնակցում են եկեղեցական պատարագներին և պատմականորեն պահում են ծոմ, սահմանափակելով ուտելիքը և  ալկոհոլի օգտագործումը, որը խրախուսում  և քարոզում է տոնի ավանդույթը։
Սուրբ Պատրիկի օրը հանրային տոն է Իռալնդիայի հանրապետությունում, հյուսիսային Իռալնդիայում, Նյուֆաունդլենդի և Լաբրադորի կանադական նահանգում (նահանգի կառավարության աշխատակիցների համար) և Մոնտսերատի բրիտանական անդրծովյան տարածքում։ Այն նաև մեծ շուքով նշվում է  իռլանդիայի սփյուռքի կողմից ամբողջ աշխարհում, հատկապես Մեծ Բրիտանիայում, Կանադայում, Միացյալ Նահանգներում, Արգենտինայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում։ Սուրբ Պատրիկի տոնը նշվում է ավելի շատ երկրներում, քան այլ ազգային տոն։ Իռլանդիայի սփյուռքը մեծ ազդեցություն է ունենում ժամանակակից տոների վրա։ Վերջին տարիներին, եղել են քննադատություններ սուրբ Պատրիկի օրվա տոնի վերաբերյալ, այն դառնալով չափազանց կոմերցիալացված և խթանելով իռլանդական բացասական կարծրատիպերը։


== Սուրբ Պատրիկ ==
Պատրիկը եղել է 5-րդ դարի ռոմանա-բրիտանական քրիստոնեության միսիոներ և եպիսկոպոս Իռլանդիայում։ Սուրբ Պատրիկի վերաբերյալ տեղեկությունները գալիս է հռչակագրից, որը գրվել է  հենց նրա կողմից։ Ենթադրվում է, որ նա ծնվել է հռոմեական Բրիտանիայում IV դարում, հարուստ ռոմանա-բրիտանական ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է սարկավագ, իսկ պապիկը քահանա քրիստոնեական եկեղեցում։ Ըստ հռչակագրի, 16 տարեկանում նա գերևարվել է ծովահենների կողմից և ծառայել է որպես ստրուկ։ Ասվում է, որ նա մնացել է այնտեղ շուրջ վեց տարի, աշխատելով որպես հովիվ և այդ ընթացքում նա «գտել է Աստծուն»։ Ըստ հռչակագրի, Աստված օգնում է Պատրիկին փախչել գերությունից։ Այդ բանից հետո, Պատրիկը դարձավ քահանա։
Ըստ ավանդույթի, Պատրիկը վերադառնում է Իռլանդիա և իռլանդական հեթանոսությունը փոխում է քրիստոնեության։ Հռչակագիրն ասում է, որ նա շատ տարիներ է անցկացնում քարոզելու Իռլանդիայի հյուսիսային կեսում և փոխելու "հազարվորների": Քուրմերի դեմ ուղղված Պատրիկի ջանքերը վերածվում է այլաբանության, ըստ որի նա արտաքսել է  «օձերին» Իռլանդիայից։
Ըստ ավանդույթի , նա մահացել է մարտի 17-ին և թաղվել է Դաունպատրիկում։ Հետագա դարերում. շատ լեգենդներ ստեղծվեցին Պատրիկի շուրջ և նա դարձավ Իռլանդիայի գլխավոր սուրբը։


== Տոն և ավանդույթներ ==
Այսօրվա Սուրբ  Պատրիկի օրվա տոնակատարությունների վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել նրանք, որոնք զարգացել են Իռալնդիայի սփյուռքում, հատկապես հյուսիսային Ամերիկայում։ Մինչև 20-րդ դարը, սուրբ Պատրիկի օրն ավելի մեծ էր նշվում սփյուռքի շրջանում, քան Իռլանդիայում։
Ընդհանրապես, տոնակատարությունները ներառում են հանրային շքերթներ և փառատոներ, իռլանդական երաժշտություն, և կանաչ զգեստի կամ երեքնուկի կրում։ Կան նաև հավաքույթներ, ինչպիսիք են պարերը, չնայած սրանք  ավելի շատ էին տարածված անցյալում։ Սուրբ Պատրիկի օրվա շքերթը սկսվել է հյուսիսային Ամերիկայում 18-րդ դարում, բայց չի տարածվել Իռլանդիայում մինչև 20-րդ դարը։ Մասնակիցների մեջ ընդհանուր առմամբ ներառում  են երաժշտական խմբեր, ռազմական, հրշեջներ, մշակութային կազմակերպություններ, բարեգործական կազմակերպություններ, կամավորական ասոցիացիաներ, երիտասարդական խմբեր, «եղբայրություն» կազմակերպության անդամներ, և այլն։ Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում շքերթներից մեծ մասը ավելի շատ նմանվել է դիմակահանդեսների։ Մեծ ջանք է գործադրվում օգտագործելու իռալնդերենը հատկապես Իռալնդիայում, որտեղ Սուրբ Պատրիկի օրվա շաբաթը կոչվում է «իռլանդական լեզվի շաբաթ»։
Քրիստոնյաները կարող են նաև մասնակցել եկեղեցական պատարագների, ծոմ պահել սահմանափակելով ուտելիքները և ալկոհոլի օգտագործումը։ Հավանաբար դրա պատճառով, ալկոհոլը - հատկապես իռլանդական վիսկին , գարեջուրը կամ  խնձորօղին դարձել են տոների մի մասը։ Սուրբ Պատրիկի «երեքնուկ նկարել»  կամ «ջրել երեքնուկ»  սովորույթը պատմականորեն հայտնի է, հատկապես Իռալնդիայում։ Տոնակատարության վերջում, երեքնուկը դրվում է բաժակի ներքևի մասում, որը հետո լցվում է վիսկիով, գարջրով կամ խնձորօղիով։ Հետո խմում են այն որպես Սուրբ Պատրիկի կենաց, Իռալնդիայի կամ ներկաների։ Երեքնուկը կուլ են տալիս խմիչքի հետ կամ հանում և շպրտում են ուսի վրայով, որպես հաջողության նշան։
Կանաչի կրում
Սուրբ Պատրիկի օրը սովորաբար կրում են երեքնուկ, կանաչ զգեստ կամ աքսեսուար՝ գույնը ասոցացվելով Իռլանդիայի կաթոլիկների հետ (նարնջագունը ասոցացվում է բողոքական քրիտոնյաների հետ)։ Ասվում է, որ Սուրբ Պատրիկը օգտագործում էր երեքնուկ, երեք տերևանի բույս բացատրելու Սուրբ Երրորդությունը հեթանոս իռալանդացիներին։ Այս պատմությունը առաջին անգամ գրվել է 1726 թվականին, չնայած այն ավելի հին է Հեթանոսական Իռլանդիայում։ Պատրիսիա Մոնաղանը ասում է, որ չկա ոչ մի ապացույց, որ երեքնուկը սրբացվել է հեթանոս իռլանդացիների  կողմից։ Այնուամենայնիվ, Ջեք Սանտինոն նշում է, որ այն կարող է ներակայցվել որպես բնության վերականգնողական ուժ, և վերամշակվում է քրիստոնեական համատեքստում՝ Սուրբ Պատրիկի սրբապատկերները հաճախ պատկերերելով սուրբը խաչի հետ մի ձեռքում, և մյուս ձեռքին երեքնուկի ճյուղը։
Կանաչ գույնը ասոցացվում է Իռլանդիայի հետ 1640-ական թվականներից ի վեր, երբ կանաչ տավիղով դրոշը օգտագործվեց իռլանդացի կաթոլիկ համադաշնության կողմից։ Կանաչ ժապավենները և երեքնուկները կրում են Սուրբ Պատրիկի օրը 1680-ականներից ի վեր։
«Սուրբ Պատրիկի օրվա խաչի» կրումը նույնպես հայտնի սովորույթ է եղել Իռլանդիայում մինչև վաղ 20-րդ դարը։ Դրանք կելտական քրիստոնեական խաչ է ՝ պատրաստված թղթից, որը «ծածկված էր տարբեր  գույների մետաքսով կամ ժապավենով և կանաչ մետաքսե փնջով կամ վարդանախշով»։


== Տոնախմբությունները տարածաշրջաններում ==
Իռլանդիա
Սուրբ Պատրիկի օրը նշվում էր իռլանդացիների կողմից Եվրոպայում 9-րդ և 10-րդ դարերում։ Ավելի ուշ, նա դարձավ Իռլանդիայի բարեխոսը։ Այսպիսով, սուրբ Պատրիկի օրը դարձավ սուրբ օր Իռլանդիայի կաթոլիկների համար։ Այն նաև խրախճանքի օր է Իռլանդիայի եկեղեցում, որը համաշխարհային անգլիկան հաղորդության մի մասն է։
1903 թվականին, սուրբ Պատրիկի օրը դարձել է պաշտոնական հանրային տոն Իռլանդիայում։ Առաջին շքերթը սուրբ Պատրիկի օրվա տեղի է ունեցել 1903 թվականին, Վոթերֆորդում։

		
		
		
		
		
		

Ռուսաստան
Ռուսաստանում սուրբ Պատրիկի օրվա առաջին շքերթը տեղի է ունեցել 1992 թվականին։ 1999 թվականից ի վեր, ամեն տարի նշվում է սուրբ Պատրիկի տոնը Մոսկվայում և Ռուսաստանի այլ քաղաքներում։ Պաշտոնական հատվածում, Մոսկվայի շքերթը կազմակերպվում է ռազմական ոճով, և անց է կացվում Մոսկվայի կառավարության և Մոսկվայում Իռլանդիայի դեսպանության հետ համատեղ։ Ոչ պաշտոնական հատվածը անց է կացվում կամավորների միջոցով և նմանվում է դիմակահանդեսի։
2017 թվականին Ռուսաստանի Օրթոդոքս եկեղեցին իր տոնացույցում ավելացրեց սուրբ Պատրիկի օրը և նշվում է մարտի 30-ին։
Շոտլանդիա
Քորթբիջում, որը շոտլանդական քաղաք է, ունի սուրբ Պատրիկի տոնը, քանի որ այնտեղ ապրում են մեծաթիվ իռլանդացիներ։ Տոնին անց է կացվում տոնախմբություններ և շքերթներ քաղաքի կենտրոնում։
Տոնը նշվում է նաև Գլասգոյում, որտեղ համեմատաբար ապրում են մեծ թվով իռլանդացիներ։
Այս տոնը նշվում է նաև Ասիայի տարածաշրջանում, հյուսիսային Ամերիկայում, հարավային Ամերիկայում։