Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշ

Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշ (անգլ.՝ Dow Jones Industrial Average, հնչ․։ [ˌdaʊ ˈdʒoʊnz ɪnˈdʌstɹɪəl ˈævəɹɪdʒ]), ֆոնդային ցուցանիշներից մեկը, որ ստեղծվել է The Wall Street Journal  ամսագրի խմբագրի և Dow Jones & Company ընկերության հիմնադիր Չարլզ  Դոուի կողմից (անգլ.՝ Charles Dow)։


== Ցուցանիշի մասին ==
Դոու-Ջոնսը համարվում է գոյություն ունեցող ամերիկյան շուկայական ցուցանիշներից ամենահինը։ Այս ցուցանիշը ստեղծվել է ամերիկյան ֆոնդային շուկայի զարգացումը հետևելու համար։
Ցուցանիշը ներառում է ԱՄՆ-ի 30 խոշոր ընկերությունները։ «Արդյուբերական» անվանումը պատմականորեն է տրված․ ներկայումս ցուցանիշում ներառված ընկերությունների մեծամասնությունը չի պատկանում այդ ոլորտին։ Սկզբնականում ցուցանիշը հաշվվում էր որպես ընկերության բաժնետոմսերի գնի թվաբանական միջին։ Հիմա հաշվարկի համար օգտագործվում է լայնածավալ միջին՝գների գումարը բաժանվում էր բաժանարարի վրա, որը ամեն անգամ փոխվում է, երբ ցուցանիշի մեջ ներառված բաժնետոմսերը ենթակա են լինում մասնատման կամ միավորման։ Սա թույլ է տալիս պահպանել ցուցանիշի և նրա կազմում ներառված բաժնետոմսերի համադրելիությունը։


== Պատմություն ==

Ցուցանիշի առաջին տարբերակները հայտնվել են 1884 թվականին և ներառում էին երկաթգծային և երկու արդյունաբերական ընկերությունների բաժնետոմսերի գները։ Ցուցանիշի այս տարբերակը չի հրապարակվել և ծառայել է միայն ներքին վերլուծության համար։ Առաջին անգամ ցուցանիշը հրապարակվել է 1896 թվականի մայիսի 26-ին արդեն իսկ «արդյունաբերական» անվանումով։ Այդ պահին ցուցանիշը ներկայացնում էր 12 ամերիկյան արդյուբերական ընկերությունների բաժնետոմսերի գների թվաբանական միջինը, որոնցից ներկայիս ցուցանիշում ներառված է միայն «General Electric» ընկերությունը։ Դրանից բացի ցուցանիշի մեջ ներառված էին հետևյալ ընկերությունները՝

American Cotton Oil Company, Bestfoods ընկերության նախորդը, որն այսօր Unilever ընկերության մի մասն է
American Sugar Company, այժմ Domino Foods, Inc.
American Tobacco Company, մասնատված 1911 թվականին
Chicago Gas Company, գնված Peoples Gas Light & Coke Co. ընկերության կողմից 1897 թվականին (այժմ Peoples Energy Corporation)
Distilling & Cattle Feeding Company, այժմ Millennium Chemicals
Laclede Gas Light Company, The Laclede Group անունով գոյություն ունեցող
National Lead Company, այժմNL Industries
North American Company, մասնատված 1940 թվականին
Tennessee Coal, Iron and Railroad Company,գնված U.S. Steel ընկերության կողմից 1907 թվականին
U.S. Leather Company, դադարել է գոյություն ունենալ 1952 թվականին
U.S. Rubber Company, անվանափոխված Uniroyal 1967 թվականին և  գնված Michelin ընկերության կողմից 1990 թվականին1916 թվականին ընկերությունների քանակը հասցվեց 20-ի, իսկ 1928 հոկտեմբերի 1-ին՝ 30-ի։ Հիմնականում ցուցանիշի վերահաշվարկի ժամանակ ամեն անգամ փոխվում է 1-2 ընկերություն։ «Ամենաբուռն» ժամանակահատվածը եղել է 20-րդ դարի 30-ական թվականներին՝ Մեծ ճգնաժամին։ 1930 թվականի հուլիսի 18-ին ցուցանիշում փոփոխվեցին միանգամից յոթ ընկերություններ, իսկ 1932 թվականի մայիսի 26-ին՝ ութ։ Երկու ժամանակահատված է եղել միայն (1939—1956 և 1959—1976 թվականներ), որ 17 տարի ցուցանիշի կազմում ոչ մի ընկերության փոփոխություն չի եղել։
Ցուցանիշի առաջին հրապարակված արժեքը եղել է 40,94։ 1000 տարրերից նշանը, որը բվաճվեց 1966 թվականի սկզբին, 15 տարի դարձավ սանդղակի գագաթնակետը, որի ընթացքում ցուցանիշը կրեց չորս դաժան «արջային» միտումներ, շրջանցելով իր արժեքը միջինում երեք անգամ։ 80-ականներին, և հատկապես 90-ականներին նկատվեց ցուցանիշի բուռն աճ։ 1995 թվականի նոյեմբերի 21-ին այն առաջին անգամ հատեց 5000-ի սահմանը(5023,55), իսկ 1999 թվականի մարտի 29-ին 10000-ի արժեքը հատեց(10 006,78)։ Ընդամենը մեկ ամիս անց՝ 1999 թվականի մարտի 3-ին, ցուցանիշի արժեքը հասավ 11 014,70-ի։ 2000 թվականի հունվարի 14-ին Դոու-Ջոնսի ցուցանիշի արժեքը հասավ այդ պահին եղած առավելագույն արժեքին՝11 722,98։ Այնուհետև ցուցանիշի արժեքը սկսեց ընկնել և 2002 թվականի հոկտեմբերի 9-ին  հասավ նվազագույն արժեքի՝7286,27։ 2013 թվականի մարտին արժեքը հատեց սահմանված օրական ռեկորդը , հասնելով 14198,10-ի։


=== Պատմական առավելագույններ ===


=== Լավագույն օրեր ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս լավագույն օրերը սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ Wall Street Journal


=== Վատագույն օրեր ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս վատագույն օրերը սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ Wall Street Journal


=== Լավագույն ամիսներ ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս լավագույն ամիսները սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ EconStats


=== Վատագույն ամիսներ ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս վատագույն ամիսները սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ EconStats


=== Լավագույն տարիներ ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս լավագույն տարիները սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ Dow Jones & Company


=== Վատագույն տարիներ ===
Աղյուսակը ցույց է տալիս վատագույն տարիները սկսած 1885 թվականից, դասավորված փոփոխության տոկոսային աստիճանով։

Աղբյուրը՝ Dow Jones & Company


== Թերություններ ==
Դոու-Ջոնսի ցուցանիշի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն ցույց է տալիս բաժնետոմսերի միջին ընթացիկ գինը առանց դրանք համեմատելու բազային արժեքի հետ։ Այդ իսկ պատճառով ցուցանիշը պետք է համեմատել որոշակի արժեքի հետ, որը ընդունվում է որպես համեմատություն կատարելու հիմք(ընտտրված որոշակի ժամանակահատվածի համար)։
Դոու-Ջոնսի ցուցանիշի մյուս թերությունը կայանում է նրա հաշվարկի մեթոդը՝ ցուցանիշի կազմում մտնող բաժնետոմսերի գները գումարվում են, իսկ հետո բաժանվում են կարգավորված գործակցի վրա։ Արդյունքում անգամ եթե մի ընկերություն զգալիորեն քիչ է կապիտալիզացիայում, քան մյուսը, բայց նրա բաժնետոմսերի գինքը ավելի բարձր են, ապա այն զգալիորեն ազդում է ցուցանիշի արժեքի վրա։ Նույն մեծ տոկոսային փոփոխությունը զգալիորեն ցածր գին ունեցող բաժնետոմսերը կարող են աննշանորեն հարթեցնել ավելի բարձր գին ունեցող բաժնետոմսերի նկատմամբ ունեցած տոկոսային տարբերությունը։
Ներառում է ընդամենը 30 ընկերություն, Դոու-Ջոնսի ցուցանիշը չի համապատասխանում ֆոնդային շուկայի ընդհանուր ակտիվության հետ։ Օբյեկտիվության համար Դոու-Ջոնսի ցուցանիշի հետ միասին օգտագործվում է նաև S&P 500 ցուցանիշը։


== Կառուցվածք ==
Ընկերությունների ցանկը, որոնք ներառվում են Դոու-Ջոնսի ցուցանիշի մեջ, փոփոխվում է ֆոնդային շուկայում իրավիճակների զարգացումներից։ Ցուցակ կազմելով զբաղված է The Wall Street Journal ամսագրի խմբագրությունը։
2015 թվականի մարտի 19-ի տվյալներով Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշի կազմում ներառված են հետևյալ 30 ընկերությունները՝

3M Co.  (արդյունաբերական ընկերություն)
American Express Co.  (քարտային ծառայություններ)
Apple Inc. (էլեկտրոնիկա)
Boeing Co., The (ինքնաթիռների կառուցում և պաշտպանություն)
Caterpillar, Inc. (գյուղատնտեսական և շինարարական տեխնիկա)
Cisco Systems (հեռահաղորդակցություն)
Chevron Corp. (նավթագազային ընկերություն)
Կոկա-Կոլա (խմիչքներ)
E.I. du Pont de Nemours & Co. (քիմիա)
Exxon Mobil Corp. (նավթագազային ընկերություն)
Ջեներալ էլեկտրիկ (արդյունաբերական ընկերություն)
Գոլդման Սաքս (ֆինանսներ)
Home Depot, Inc. (շինարարական ապրանքների խանութներ)
Ինթել (կիսահաղորդիչներ)
International Business Machines Corp. (հաշվողական տեխնիկա)
JPMorgan Chase and Co. (ֆինանսական ընկերություն)
Johnson & Johnson Inc. (քիմիա, դեղագործություն)
McDonald’s Corp. (արագ սննդի ցանց)
Merck & Co., Inc. (դեղագործություն)
Մայքրոսոֆթ (ծրագրային ապահովում)
Նայքի (հագուստ)
Pfizer, Inc. (դեղագործություն)
Procter & Gamble Co. (քիմիա)
Travelers (ապահովագրություն)
UnitedHealth Group Inc (առողջապահություն)
United Technologies Corp. (NYSE: UTX) (промышленный конгломерат)
Verizon Communications (հեռահաղորդակցություն)
Visa, Inc. (ֆինանսներ)
Wal-Mart Stores, Inc. (առևտրային ցանց)
Walt Disney Co., The (ժամանց)


== Արտաքին հղումներ ==
официальная страница Dow Jones & Company
график индекса Dow Jones на портале Bloomberg


== Ծանոթագրություններ ==