Portishead

Portishead ([pɔːtɪsˈhɛd], փորթիշեդ) թրիփ-հոփ և էքսպերեմենտալ ռոք ոճերում ստեղծագործող բրիտանական երաժշտական խումբ։ Խումբը ձևավորել են վոկալիստ Բեթ Գիբոնսը և երաժիշտներ Ջեֆֆ Բերրոուն և Էդրիան Ատլին 1991 թվականին Բրիստոլ քաղաքում ձայնային օպերատոր Դեյվ ՄակԴոնալդի մասնակցությամբ։ Այն անվանվել է Բրիստոլից 12 մղոն հեռավորության վրա գտնվող Բերրոուի հայրենի Portishead քաղաքի պատվին։ Խումբը ոգեշնչել է բազմաթիվ ժամանակակից երաժիշտների, ինչպիսիք են Kanye West-ը, Земфира-ն, Limp Bizkit խմբի կիթառահար Վես Բոռլանդը և երաժիշտ Danger Mous-ը։
Portishead-ի և նման ոճով ստեղծագործող խմբերի երաժշտությունը հաճախ բնորոշում են որպես թրիփ-հոփ, սակայն այդ խմբերի անդամներն անձամբ խուսափում են այդ տերմինից՝ մեկնաբանելով, որ լրագրողները փորձում են դասակարգել իրենց՝ դասակարգմանը չենթարկվող ստեղծագործությունները։


== Խմբի պատմությունը ==


=== Dummy (1994) ===
Խումբը հայտնի դարձավ սեփական արտադրության ֆիլմի («Սպանել Մահացածին») թողարկումից հետո, որի սաունդթրեքը դարձավ ալբոմի հիմք։ Չնայած քննադատների իրարամերժ կարծիքներին՝ խումբը պայմանագիր է կնքում Go! Beat լեյբլի հետ և 1994 թվականին թողարկվում է իրենց առաջին Dummy (անգլերեն՝ տիկնիկ) ալբոմը։ Ալբոմի հնչողության մեջ էական ներդրում ունեցավ կիթառահար Էդրիան Ատլին, ով պաշտոնապես միացավ խմբին «Dummy» ալբոմի թողարկումից հետո։ Երաժիշտների հայրենիքում ալբոմը սառը դիմավորվեց /չարժանացավ ջերմ արձագանքի/լրագրողների կողմից, բայց մեծ հաջողության հասավ ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ Միացյալ Նահանգներում։ Rolling Stone ամսագիրը բարձր գնահատական տվեց երիտասարդ խմբին՝ անվանելով նրանց ոճը «գոթական հիփ-հոփ»։ Ալբոմն աշխարհին երեք սինգլ հիթ տվեց, Numb, Sour Times և Glory Box: 2003 թվականին Rolling Stone ամսագրի բոլոր ժամանակների 500 լավագույն ալբոմների ցուցակում «Dummy» ալբոմը զբաղեցրեց 419-րդ հորիզոնականը։


=== Portishead (1997) ===
Խումբը երեք տարով կորավ հանրության ուշադրության կենտրոնից, մինչ 1997 թվականին դուրս չեկավ նրանց երկրորդ «Portishead» ալբոմը։ Ալբոմը գլխավորում էր Մեծ Բրիտանիայում 10-րդ հորիզոնականը զբաղեցրած All Mine սինգլը։
1997 թվականին Նյու Յորքի Roseland Ballroom համերգային դահլիճում խումբը տվեց իր միակ՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի ուղեկցությամբ համերգը։ Որոշ ժամանակ անց՝ 1998 թվականին, թողարկվեց համերգային ալբոմ, որի համար հիմք հանդիսացան այդ համերգից վերցրված երգերի նվագախմբային տարբերակները։ Թողարկվեց նաև համերգի DVD սկավառակը։


=== Ստեղծագործական դադար (1999-2005 թթ) ===
Խումբը 1999 թվականին համագործակցել է Թոմ Ջոնսի հետ, նրա Reload (անգլ. վերբեռնում) ալբոմի համար թրեք ձայնագրելու նպատակով։ Հաջորդ մի քանի տարիներին խմբի անդամները զբաղվում էին անհատական ծրագրերով։ 2005 թվականի փետրվարին՝ յոթ տարվա ընթացքում առաջին անգամ, խումբն իր մասին հայտարարեց Բրիստոլում բարեգործական Tsunami Benefit Concert համերգի ընթացքում։ Միևնույն ժամանակ Բերրոուն հայտարարեց, որ խումբը ձայնագրում է իր երրորդ ալբոմը։
2005 թվականին Ատլին և Բերրոուն դարձան The Coral խմբի The Invisible Invasion (անգլ. «Անտեսանելի Ներխուժում») ալբոմի պրոդյուսերները։ 2006 թվականի օգոստոսին երաժիշտներն իրենց MySpace էջում տեղադրեցին երկու նոր թրեք (Key Bored 299 03 և Greek Jam), որոնք Բերրոուն բնորոշեց որպես նախատիպեր։


=== Third (2008) ===
2007 թվականի հոկտեմբերի 2-ին խումբը հայտարարեց, որ իրենց նոր Third (անգլ. երրորդ) ալբոմն արդեն պատրաստվում է հրապարակման 2008 թվականի ապրիլի սկզբին (հետագայում հրապարակումը տեղափոխվեց ապրիլի վերջ)։ 2007 թվականի դեկտեմբերի սկզբին Portishead-ը գլխավորեց All Tomorrow’s Parties փառատոնը, որտեղ տվեց երկու համերգ և ներկայացրեց իր հինգ նոր երգերը՝ Silent, Hunter, The Rip, Machine Gun և We Carry On: 2008 թվականի հունվարի 21-ին երաժիշտներն արեցին իրենց նոր ալբոմի համար Եվրոպայի շրջագայության անոնս։ 2008 թվականի փետրվարի 14-ին պաշտոնական կայքում հրապարակվեց նոր ալբոմի թրեք-լիստը։ Third ալբոմը տեղադրվեց Last.fm կայքում պաշտոնական թողարկումից մեկ շաբաթ առաջ և 24 ժամում հավաքեց 327.000-ից ավել ունկնդիր։ Դա առաջին անգամն էր, երբ խմբի ալբոմը հայտնվում էր Last.fm-ում թողարկման պաշտոնական օրից շուտ։ Ալբոմը թողարկվեց 2008 թվականի ապրիլի 29-ին և համընկավ Coachella Valley Music and Arts Festival փառատոնում խմբի ելույթ ունենալու հետ։ Ալբոմը գլխավորում էր մարտի 18-ին դուրս եկած Machine Gun սինգլը։


=== Third-ից մինչ մեր օրերը ===
2008 թվականի մայիսի 18-ին Բերրոուն, խմբի պաշտոնական բլոգում պատասխանելով նոր նյութի ձայնագրման վերաբերյալ հարցին, հայտարարեց, որ նա անհամբերությամբ սպասում է նոր երաժշտություններ ձայնագրելու հնարավորությանը։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բերրոուն հայտարարեց խմբի նոր նախագծի վերաբերյալ«մեծ պլանների» մասին՝ ակնարկելով, որ ալբոմը չի թողարկի մինչ 2010 թվականի ավարտը։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 9-ին՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության օրվան ընդառաջ, չսպասելով ալբոմին՝ դուրս եկավ Chase the Tear սինգլը, որը ձայնագրվել էր բրիտանական իրավապաշտպան "Համաշխարհային ամնիստիա" (Amnesty International) կազմակերպության համար հանգանակություն կատարելու նպատակով։ 2011 թվականի ամռանը Portishead-ը ելույթ ունեցավ Եվրոպայի փառատոններում։ Հուլիսի 23-ին և 24-ին խումբը գլխավորում էր Լոնդոնի երկու երաժշտական փառատոն։ 2011 թվականի հոկտեմբերին խումբը հաճախեց Հյուսիսային Ամերիկայի որոշ քաղաքներ՝ ներառյալ Նյու Յորքը, Մոնրեալը, Տոռոնտոն, Չիկագոն, Լոս Անջելեսը, Բեռկլին, Սիեթլը, Վանկովերը և Դենվերը։ Նրանք ավարտեցին իրենց շրջագայությունը՝ ելույթ ունենալով Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում, որտեղ Rolling Stone ամսագրին հարցազրույց տալուց Բերրոուն հայտարարեց, որ 2012 թվականի հունվարին սկսում է աշխատել նոր ալբոմի վրա՝ կատակելով, որ կարող է անցնի ավելի քան մեկ տասնամյակ մինչ ալբոմը լույս կտեսնի։ 2013 թվականին խումբը Glastonbury Music Festival փառատոնի ցուցակը գլխավորողներից էր և շրջագայեց Եվրոպայով։ 2014 և 2015 թվականների ամռանը Portishead-ը մի քանի համերգ տվեց Եվրոպայում։
Դեռ 2000-ականների սկզբում՝ Third ալբոմի թողարկումից առաջ խոսակցություններ կային, թե իբր Portishead-ը նոր Alien անվանմամբ ալբոմ է թողարկելու, բայց դրանք ժխտվեցին խմբի պաշտոնական կայքում հայտարարությամբ՝
«Alien ալբոմի թողարկման վերաբերյալ նշում ենք, որ տեղի է ունեցել շփոթմունք։ Խնդրում ենք նկատի ունենալ, որ ալբոմը Portishead-ը չի ձայնագրել։ Խումբն աշխատում է նոր նյութի վրա ձայնագրման ստուդիայում, բայց թողարկման ամսաթիվ դեռ պլանավորված չէ։ Հետևեք կայքին, քանի որ ցանկացած նախատեսվող թողարկման մասին առաջին հերթին, անկասկած, կհայտարարվի այստեղ։»
Ներկայումս խումբը ենթադրաբար աշխատում է նոր նյութի վրա։


== Խմբի կազմ ==
Ջեֆֆ Բերրոու
Բեթ Գիբոնս
Էդրիան Ատլի
Դեյվ ՄակԴոնալդ


== Սկավառակագրություն ==
Dummy (Go! Beat, 17 հոկտեմբերի 1994)
Portishead (Go! Beat, 16 սեպտեմբերի 1997)
Roseland NYC Live (Go! Beat, 1998, համերգային ձայնագրություն)
Third (Island Records, 28 ապրիլի 2008)


== Արտաքին հղումներ ==
Portishead-ի պաշտոնական կայք
Portishead-ը imusic.am֊ում