Ջեյմս Քոնոլի

Ջեյմս Քոնոլի (անգլ.՝ James Connolly, իռլանդերեն՝ Séamas Ó Conghaile, հունիսի 5, 1868(1868-06-05), Էդինբուրգ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 12, 1916(1916-05-12), Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), իռլանդացի սոցիալիստ, հեղափոխական և քաղաքական գործիչ։
1896 թվականին Դուբլինում հիմնել է Իռլանդական սոցիալիստական հանրապետական կուսակցությունը, որի նպատակն էր սոցիալիզմի դիրքերից ազգային անկախության համար շարժման միավորումը։ 1913 թվականին ղեկավարել է Դուբլինի գործադուլը։ Եղել է Իռլանդիայում անգլիական տիրապետության դեմ 1916 թվականի իռլանդական ապստամբության ղեկավարներից։ Ապստամբության ճնշումից հետո ծանր վիրավոր Քոնոլիին գնդակահարել են բրիտանական իշխանությունները։


== Վաղ կյանք ==
Ջեյմս Քոնոլին ծնվել է 1868 թվականի հունիսի 5-ին, Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում։ Ծնողները՝ Ջոն Քոնոլին և Մերի Մակջինը Շոտլանդիա էին տեղափոխվել Իռլանդիայի Մոնահան կոմսությունից։ Կրթվել է տեղական քաթոլիկ դպրոցում մինչև մոտ տասը տարին լրանալը, ապա բանվոր դարձել։ 14 տարեկան հասակում, տարիքի մասին կեղծ վկայություն տալով, զինվորագրվել է Բրիտանական բանակին։ Ծառայել է Իռլանդիայում՝ գյուղական շրջաններում խռովահույզ ժամանակաշրջանում։
Քոնոլին դասալքել է, երբ իմացել է, որ իր զորամասը փոխադրվում էր Հնդկաստան։ 1890 թվականի ապրիլին ամուսնացել է իռլանդուհի Լիլի Ռեյնոլդսի հետ և վերադարձել Էդինբուրգ։ Այստեղ նա միացել է Շոտլանդական սոցիալիստական դաշնակցությանը, հետագայում դարձել դրա գլխավոր քարտուղարը։ 1895 անհաջողությամբ փորձել է կոշկակարանոց բացել, այնուհետ նվիրվել է սոցիալիստական-բանվորական շարժմանը։


== Քաղաքական գործունեություն ==


== Զատկի ապստամբություն և մահ ==
1916 թվականի Զատկի ապստամբության ժամանակ Քոնոլին Դուբլինի բրիգադի հրամանատարն էր։ Մարտերի ընթացքում Քոնոլին ծանր վիրավորվել է։ Դատապարտվել է մահապատժի և գնդակահարվել 1916 թվականի մայիսի 12-ին։ Վիրավորման պատճառով չի կարողացել կանգնել և նստեցվել է աթոռին գնդահարությունից առաջ։


== Երկեր ==
Connolly, James. 1987. Collected Works (Two volumes). Dublin։ New Books.
Connolly, James. The Lost Writings (ed. Aindrias Ó Cathasaigh), London։ Pluto Press ISBN 0-7453-1296-9
Connolly, James. 1973. Selected Political Writings (eds. Owen Dudley Edwards & Bernard Ransom), London։ Jonathan Cape
Connolly, James. 1973. Selected Writings (ed. P. Berresford Ellis), various editions
Connolly, James. 1948. Socialism and Nationalism։ A Selection from the Writings of James Connolly (ed. Desmond Ryan), Dublin։ Sign of the Three Candles.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
David Lloyd. Rethinking national marxism. James Connolly and ‘Celtic Communism’
Spurgeon Thompson. Gramsci and James Connolly: Anticolonial intersections
Allen, Kieran. 1990. The Politics of James Connolly, London։ Pluto Press ISBN 0-7453-0473-7
Anderson, W.K. 1994. James Connolly and the Irish Left. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-2522-4.
Fox, R.M. 1943. The History of the Irish Citizen Army. Dublin։ James Duffy & Co.
Fox, R.M. 1946. James Connolly: the forerunner. Tralee։ The Kerryman.
Greaves, C. Desmond. 1972. The Life and Times of James Connolly. London։ Lawrence & Wishart. ISBN 0-85315-234-9.
Kostick, Conor & Collins, Lorcan. 2000. The Easter Rising. Dublin։ O'Brien Press ISBN 0-86278-638-X
Levenson S. James Connolly  A Biography. Martin Brian and O'Keeffe Ltd., London, 1973. ISBN 0-85616-130-6.
Lynch, David. 2006. Radical Politics in Modern Ireland: A History of the Irish Socialist Republican Party (ISRP) 1896-1904. Dublin։ Irish Academic Press. ISBN 0-7165-3356-1.
Morgan, Austen. 1988. James Connolly։ A Political Biography, Manchester։ Manchester University Press ISBN 0-7190-2519-2
Nevin, Donal. 2005. James Connolly: A Full Life. Dublin։ Gill & MacMillan. ISBN 0-7171-3911-5.
Ó Cathasaigh, Aindrias. 1996. An Modh Conghaileach: Cuid sóisialachais Shéamais Uí Chonghaile. Dublin։ Coiscéim.
Ransom, Bernard. 1980. Connolly's Marxism, London։ Pluto Press. ISBN 0-86104-308-1.
Strauss, Eric. 1973. Irish Nationalism and British Democracy, Westport CT։ Greenwood. ISBN 0-8371-8046-5