Խնայատուփ

Խնայատուփ, սովորաբար երեխաների կողմից օգտագործվող մետաղադրամների տարա։ Խնայատուփը անգլիախոս երկրներում հայտնի է որպես «սովորական բանկ» (անգլ.՝ still bank)` ի տարբերություն 20-րդ դարի հայտնի «մեխանիկական բանկերի», որոնք մետաղադրամով աշխատացվող մեխանիկական խաղալիք էին։ Գովազդային նպատակներով հաճախ օգտագործվում են ընկերությունների կողմից։ Խնայատուփ (անգլ.՝ piggy bank) անվան կիրառության արդյունքում մեծ տարածում է գտել խոզի տեսքով տարան, և ֆինանսական ծառայություն մատուցող շատ ընկերություններ օգտագործում են խնայատուփերը որպես իրենց խնայողության ծառայաությունների ապրանքանիշ։
Խնայատուփը սովորաբար պատրաստվում է խեցուց կամ ճենապակուց։ Դրանք հիմնականում ներկված են և ծառայում են որպես դաստիրակության միջոց` երեխաներին ուսուցանելու խնայողությունների գաղափարները։ Շատ խնայատուփեր իրենց վերևի մասում ունեն ռետինե մասնիկ, մյուսները պատրաստված են վինիլից և մետաղադրամի հեշտ մուտքի համար ունեն շարժական քիթ։ Որոշներն էլ ներառում են էլեկտրոնային համակարգ, որը հաշվում է խնայատուփի գումարը։ Որոշ խնայատուփեր մետաղադրամները հանելու համար իրենց վրա չունեն որոշակի բացվածք, այդ պատճառով այն պետք է կոտրել մուրճով կամ այլ եղանակով բացել։


== Ստուգաբանություն ==

Կան բազմաթիվ վարկացներ այն վերաբերյալ, թե ինչու խնայատուփերը եղել են խոզի տեսքով։ Համաձայն մի չհաստատված վարկածի, փիգը (անգլ.՝ pygg) նարնջագույն կավ է, որն օգտագործվել է միջնադարում՝ որպես խնայատուփ պատրաստելու մատչելի նյութ։ Այն կոչվել է խնայատուփ (անգլ.՝ pigg pots կամ pygg jars)։ Վիճելի է, թե արդյոք «pygg»-ը պարզապես «խոզ» բառի բարբառային տարբերակն է։ 18-րդ դարում «pig jar» եզրույթը դարձել է «խնայատուփ»։ Քանի որ խնայատուփը այժմ պատրաստվում է այլ նյութերից, ինչպես ապակին, թիթեղ կամ պլաստմասսան, այդ անվանումն աստիճանաբար սկսել է օգտագործվել ոչ թե այն պատրաստելու նյութն անվանելու, այլ տարայի ձևը նշելու համար։
Դրամների համար նախատեսված Արևմտյան հնագույն տուփը թվագրվում է 2-րդ դարով հունական Պրիենե քաղաքից (Փոքր Ասիա)։ Այն պատկերում էր հունական տաճարի մանրակերտը՝ ճակտոնի հատվածում փոքրիկ ճեղքով։ Տարբեր ձևերի դրամատուփեր են պեղվել Պոմպեյում և Հերկուլանումում։ Դրանք հաճախ օգտագործվել են ուշ անտիկ ժամանակաշրջանի նահանգներում, մասնավորապես, Հռոմեական Բրիտանիայում և Հռենոսի ափին։
Ճապոնական և ինդոնեզական cèlèngan եզրույթը (բառացիորեն` «վայրի խոզի նմանություն», սակայն օգտագործվում է «խնայողություններ» և «խնայատուփ» իմաստով) կիրառվում է նաև տեղական բանկերի կողմից։ Ինդոնեզիայի Արևելյան Ճավա նահանգի Թրովուլան շրջակայքում գտնվող հնագիտական մեծ տարածքում հայտնաբերվել են վարազի տեսքով խնայատուփեր։ Սրանք հավանաբար ճավայերեն-ինդոնեզերեն բառի աղբյուրն են, որը վերաբերում է խնայողություններին կամ փողերի տարաներին։ Խնայատուփերի մեկ այլ ճավայաինդոնեզերեն հոմանիշ է «տաբունգան» (tabungan), որը ծագում է «խողովակ» կամ «մխոց» բառից։ Այն առաջացել է մետաղադրամների տարա պատրաստելու մեկ այլ եղանակից՝ օգտագործելով բամբուկի մի հատված, որն ավարտվում է մետաղադրամ տեղադրելու համար նախատեսված մասով։ Խնայատուփի կարևոր նմուշ տեղակայված է Ինդոնեզիայի ազգային թանգարանում։ Այն վերականգնվել է, քանի որ հայտնաբերվել է կոտրված վիճակում։ Մաջապահիտ թրծած կավե մետաղադրամի տարաները հայտնաբերվել են տարբեր ձևերի, ներառյալ խողովակների և տուփերի ձևով մետաղադրամ տեղադրելու մասով։


== Կիրառություն ==
Ժամանակակից խնայատուփերը չեն սահմանափակվում միայն խոզերի նմանությամբ և կարող են լինել տարբեր ձևի, չափի և գույնի։ Առավել հաճախ օգտագործվում են տաճարների և եկեղեցիների կողմից, քանի որ դրանք կողպված փողային տուփեր են` նեղ բացվածքով, կանխիկ մետաղադրամներ գցելու համար։ Ժամանակ առ ժամանակ գումարը հանելուց խնայատուփը բացվում է ներքևում գտնվող խցանի միջոցով։


== Հայտնի խնայատուփեր ==

«Ռեյչելը» ԱՄՆ-ի Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում գտնվող «Pike Place Market» կոչվող շուկայի բրոնզե ձուլված խնայատուփն է, որը կշռում է մոտ 600 ֆունտ (270 կգ)։ Այն գտնվում է «Pike Place» շուկայի անկյունում՝ «Հանրային շուկայի կենտրոն» նշանի ներքո։ «Ռեյչելին» նախագծել է տեղի նկարիչ Ջորջիա Գերբերը։
«Գինը ճիշտ է» («The Price Is Right») խաղում օգտագործվում է խնայատուփի նշանը՝ ներկայացնելու խաղի սփոփիչ մրցանակը՝ դոլարների կամ ցենտի քանակը։
«Եկեք գործարք կատարենք» («Let's Make a Deal») խաղն ունի «Կոտրիր կանխիք ստանալու համար» («Smash for Cash») խաղի փուլ, որում մրցույթի մասնակիցը հաղորդավար Ջոնաթան Մագնումին խնդրում է կոտրել խնայատուփերը։ Մրցույթի մասնակիցը, որը վաստակում է բավարար դրամ, կարող է շահել կանխիկ բոնուս` 20,000$։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խնայատուփի ծագում