Պետեր Ալտենբերգ

Պետեր Ալտենբերգ (գերմ.՝ Peter Altenberg, իսկական անունը՝ Ռիխարդ Էնգլանդեր (գերմ.՝ Richard Engländer), մարտի 9, 1859(1859-03-09)[…], Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն - հունվարի 8, 1919(1919-01-08)[…] կամ հունվարի 6, 1919(1919-01-06), Վիեննա, Գերմանական Ավստրիա), ավստրիացի գրող, գրականագետ, ասացվածքների հեղինակ։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Պետեր Ալտենբերգը ծնվել է 1859 թվականի մարտի 9-ին Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Նրա հայրը Մորից Էնգլանդերն էր՝ հրեա առևտրական, իսկ մայրը` Գատին Պաուլինը։ Պետերն ուսումնասիրել է օրենք, բժշկագիտություն, զբաղվել իրավաբանությամբ, գրքերի վաճառքով։
1896 թվականին լույս է ընծայում փոքր էսքիզների առաջին ժողովածուն, որը կոչվում էր «Wie ich es sehe». վերջինիս հաջորդեցին «Ashantee» (1897 թվական) և «Was der Tag mir zuträgt» ժողովածուները։ Նրա փոքրածավալ ստեղծագործություններում բանաստեղծորեն արտացոլված է շրջակա աշխարհի և պոետի հոգու հարաբերությունները։
Պետեր Ալտենբերգն իր մահկանացուն կնքել է 1919 թվականի հունվարի 8-ին Վիեննայում։


== Ընտիր ստեղծագործություններ ==
Ashantee. S. Fischer, Berlin 1897; Loecker, Wien 2008, ISBN 978-3-85409-460-9
Was der Tag mir zuträgt. Fünfundfünfzig neue Studien. S. Fischer, Berlin 1901
Prodromos. S. Fischer, Berlin 1906
Märchen des Lebens. S. Fischer, Berlin 1908; veränd. A. ebd. 1919
Die Auswahl aus meinen Büchern. S. Fischer, Berlin 1908
Bilderbögen des kleinen Lebens. Erich Reiss, Berlin 1909
Neues Altes. S. Fischer, Berlin 1911 (Digitalisat der UB Bielefeld)
Semmering 1912. S. Fischer, Berlin 1913; verm. A. ebd. 1919
Fechsung. S. Fischer, Berlin 1915
Nachfechsung. S. Fischer, Berlin 1916
Vita ipsa. S. Fischer, Berlin 1918
Mein Lebensabend. S. Fischer, Berlin 1919 (Digitalisat der UB Bielefeld)
Der Nachlass von Peter Altenberg, zusammengestellt von Alfred Polgar. S. Fischer, Berlin 1925.
Peter Altenberg. Auswahl von Karl Kraus, herausgegeben von Sigismund von Radecki. Atlantis, Zürich 1963
Das Buch der Bücher von Peter Altenberg, zusammengestellt von Karl Kraus. 3 Bände. Wallstein, Göttingen 2009, ISBN 978-3-8353-0409-3
Die Selbsterfindung eines Dichters. Briefe und Dokumente 1892–1896. Hrsg. und mit einem Nachwort von Leo A. Lensing. Wallstein, Göttingen 2009, ISBN 978-3-8353-0552-6


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Egon Friedell: Ecce Poeta. S. Fischer, Berlin 1912; Diogenes, Zürich 1992, ISBN 3-257-22543-1
Egon Friedell (Hrsg.): Das Altenbergbuch. Wiener Graphische Werkstätte, Wien 1921
Karl Kraus (Hrsg.): Peter Altenberg. Auswahl aus seinen Büchern. Schroll, Wien 1932; Insel Taschenbuch, Frankfurt am Main 1997, ISBN 3-458-33551-X
Neuausgabe als: Was der Tag mir zuträgt. Auswahl aus seinen Büchern. Marix, Wiesbaden 2009, ISBN 978-3-86539-200-8
Wolfgang Kraus (Hrsg.): Peter Altenberg: Das Glück der verlorenen Stunden. Auswahl aus dem Werk. Kösel, München 1961
Helga Malmberg: Widerhall des Herzens. Ein Peter Altenberg-Buch. Langen-Müller, München 1961
Felix Mitterer: Der Narr von Wien. Aus dem Leben des Dichters Peter Altenberg. Ein Drehbuch, Residenz, Salzburg 1982, ISBN 3-7017-0304-3
Gisela von Wysocki: Peter Altenberg. Bilder und Geschichten des befreiten Lebens. Essay. Hanser, München 1979, ISBN 3-446-12841-7 (Dissertation Universität Frankfurt am Main 1976 unter dem Titel: Potentiale der Subjektivität im irrationalistischen Denken); Neuausgabe: Europäische Verlagsanstalt, Hamburg 1994, ISBN 3-434-50049-9.
Andrew Barker, Leo A. Lensing: Peter Altenberg: Rezept die Welt zu sehen: kritische Essays, Briefe an Karl Kraus, Dokumente zur Rezeption, Titelregister der Bücher (= Untersuchungen zur österreichischen Literatur des 20. Jahrhunderts, Band 11), Braumüller, Wien 1995, ISBN 3-7003-1022-6.
Thomas Markwart: Die theatralische Moderne. Peter Altenberg, Karl Kraus, Franz Blei und Robert Musil in Wien, Kovač, Hamburg 2004, ISBN 3-8300-1680-8 (Dissertation TU Berlin 2002).
Heinz Lunzer: Peter Altenberg – Extracte des Lebens. Einem Schriftsteller auf der Spur. Residenz, Salzburg 2003, ISBN 3-7017-1320-0.
Christian Rößner: Der Autor als Literatur. Peter Altenberg in Texten der ‚klassischen Moderne‘ (= Helicon, Band 32), Peter Lang, Frankfurt am Main 2006, ISBN 3-631-54965-2 (Dissertation Uni Bamberg 2005).
Ricarda Dick: Peter Altenbergs Bildwelt. Zwei Ansichtskartenalben aus seiner Sammlung. Wallstein, Göttingen 2009, ISBN 978-3-8353-0431-4.
Simon Ganahl: Karl Kraus und Peter Altenberg: eine Typologie moderner Haltungen, Konstanz University Press, Paderborn 2015, ISBN 978-3-86253-059-5.


== Արտաքին հղումներ ==
Peter Altenberg in der Deutschen Digitalen Bibliothek
Peter Altenberg bei eLib.at (Biographie, Links, Sekundäres, Texte)
Biografie Archived 2010-05-27 at the Wayback Machine. bei literaturhaus.at
Leben und Werk mit Bildern
Peter Altenberg in der Bibliotheca Augustana
Am 14. August 1910: Aufruf zur finanziellen Unterstützung durch Hermann Bahr, C.O. Czeschka, Richard Dehmel, Egon Friedell, Alexander Girardi, Ludwig Thoma, Hermann Hesse, Gabriele Reuter, Alfred Kerr, Gabriele Reuter, Hugo von Hofmannsthal, Richard Schaukal, Josef Hoffmann, Emil Orlik, Max Reinhardt, Samuel Fischer, Felix Salten, Wilhelm Sternberg und Siegfried Trebitsch
Stammbaum