Վիկտոր Գլուշկով

Վիկտոր Միխայլովիչ Գլուշկով (ռուս.՝ Ви́ктор Миха́йлович Глушко́в; օգոստոսի 24, 1923(1923-08-24), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 30, 1982(1982-01-30), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային մաթեմատիկոս, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միությունում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և խորհրդային կիբեռնետիկայի հիմնադիր հայրերից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության Դոնի Ռոստով քաղաքում, ծնողները հանքային ինժեներներ էին։ Գլուշկովը ավարտել է Հարավային դաշնային համալսարանը 1948 թվականին, 1952 թվականին առաջարկել է Հիլբերտի հինգերորդ խնդրի լուծում և պաշտպանել է իր թեզը Մոսկվայի պետական համալսարանում։
1956 թվականին սկսել է աշխատել համակարգիչներով և աշխատել է որպես Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Համակարգչային կենտրոնի տնօրեն (Կիևում)։ 1958 թվականին դարձել է Կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1962 թվականին Գլուշկովը հիմնադրել է Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Կիբերնետիկայի ինստիտուտը և դարձել է դրա առաջին տնօրեն։
Մեծ ներդրում է ունեցել ավտոմատի տեսությունում։ Իր հետևորդների հետ (Կապիտոնովա, Լետիչեևսկի և ուրիշներ) հաջողությամբ կիրառել է այդ տեսությունը համակարգիչների կառուցումը ընդլայնելու համար։ Գրել է հայտնի «Թվային ավտոմատային սինթեզ» գիրքը։ Այդ աշխատանքի համար 1964 թվականին ստացել է Լենինյան մրցանակ և ընտրվել է Խորհրդային միության գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
Մեծ ազդեցություն է ունեցել տեսական համակարգչային գիտությունների տարբեր ոլորտներում (այդ թվում ծրագրավորման տեսություն և արհեստական բանականություն) ինչպես նաև Խորհրդային Միությունում դրանց կիրառությանը։ Հրատարակել է մոտ 800 տպագիր աշխատություն։
Իր խոշոր նպատակներից էր Տեղեկատվության մշակման և հաշվարկի ազգային ավտոմատացված համակարգի ստեղծումը (ռուս.՝ Общегосударственная автоматизированная система учёта и обработки информации, "ОГАС"), որը կազմված էր համակարգչային ցանցից՝ ազգային տնտեսության կազմակերպությունների միջև տեղեկատվության և ռեսուրսների բաշխումը կառավարելու համար, ինչը պետք է ներկայացներ սոցիալիստական պլանավորման ավելի բարձր տեսակ, քան գոյություն ունեցող Ստալինիստական հրամանատարական տնտեսությունն էր։ Այս նախագիծը առաջին անգամ մոդելավորվել և ներկայացվել է 1962 թվականին։ Սակայն, Կոմունիստական կուսակցության շատ առաջնորդներ կարծում էին, որ համակարգը սպառնում է տնտեսության նկատմամբ կուսակցության վերահսկողությանը։ 1970-ականներին վերացավ այս նախագծի հանդեպ պաշտոնական հետաքրքրությունը։
Գլուշկովը 1967 թվականին հիմնադրել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի Տեսական կիբեռնետիկայի և օպտիմալ կառավարման մեթոդների ամբիոնը, 1969 թվականին՝ Կիևի Շևչենկոյի անվան համալսարանի Տեսական կիբեռնետիկայի ամբիոնը։ Ուկրաինայի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կիբեռնետիկայի ինստիտուտը կոչվել է նրա անունով։


== Պարգևներ ==
Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ 1961 թվականից։
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ 1964 թվականից։
Լեոպոլդինայի անդամ 1970 թվականից։
Լենինյան մրցանակ, 1964
Լենինի շքանշան, 1967, 1975
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ, 1968, 1977
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, 1969
Ուկրաինայի պետական մրցանակ, 1970, 1981
Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան, 1973
Համակարգչային տեխնիկայի պիոներ մրցանակ (Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ), համակարգիչների ճարտարապետության թվային ավտոմատացման համար, 1996.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Victor Glushkov - Founder of Information Technologies in Ukraine and former USSR Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine.
Pioneers of Soviet Computing
 Վիկտոր Գլուշկով «Երկրի հերոսներ» կայքում
Шахты :: Знаменитые горожане :: Глушков Виктор Михайлович Archived 2012-02-05 at the Wayback Machine.
Биография В. М. Глушкова на сайте Виртуального компьютерного музея
Виртуальный музей "История развития информационных технологий в Украине"
Мартынов К. Трагедия Советского интернета: Как все мы не попали в цифровой коммунизм. Рецензия на книгу Benjamin Peters. How Not to Network a Nation: The Uneasy History of the Soviet Internet. — MIT Press, 2016.
Пихорович В. Д. Человек будущего (Биографический очерк о В. М. Глушкове) // Интернет-журнал "Пропаганда", 12 февраля, 2009
Пихорович В. Д. В. М. Глушков о проблеме безденежного распределения // Интернет-журнал "Пропаганда", 2 января, 2018; (аудиоверсия)
Самарский А. Основы экономики будущего // Интернет-журнал "Пропаганда", 29 августа, 2008