armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մինդեն

Մինդեն (գերմ.՝ Minden  [ˈmɪndən], ստորին գերմաներեն՝ Minn) — Գերմանիայի տարածաշրջանային ենթակայության քաղաք։ Այն համարվում է արևելյա-վեստֆալական Մինդեն Լյուբեքե տարածաշրջանի կենտրոն և ենթարկվում է Դետմոլդ շրջանի կառավարությանը։
Բնակչություն— 81 904 մարդ (4-րդը մեծությամբ Արևելյան Վեստֆալիա՝ Լիպե, տարածքում)։


== Աշխարհագրություն ==
Տեղակայված է Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիա աշխարհի հյուսիս արևելքում՝ Բիլեֆելդից 45կմ դեպի հյուսիս արևելք։ Գտնվում է Վեզեր գետի ափամերձ շրջանում։


== Պատմություն ==
Համարվում է պատմական Մինդենյան աշխարհի կենտրոն։ Մինդենը նախկին եպիսկոպոսական քաղաք է, որը հիմնադրվել է ավելի քան 1200 տարի առաջ։ Վեստֆալյան հաշտությունից հետո՝ 1648 թվականին միացել է Պրուսիային և դարձել է պաշտպանական քաղաք և Մինդենի կայսրության կենտրոն։ 1719 թվականին Մինդեն-Ռեվենսբերգի կենտրոն, իսկ 1816 թվականին Մինդենի վարչական շրջանի կենտրոն։
Մինդենում է գտնվում Եվրոպայում երկրորդը երկարությամբ ջրային կամուրջը, որի վրայով անցնում է Միջինգերմանակ ջրանցքը։ Քաղաքում պահպանվել են բազմաթիվ կառույցներ Վեզերյան ռենեսանսի ոճի։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլմոշ Լազար

Վիլմոշ Հովհաննեսի Լազար կամ Լազարյան,  Ղազարյան (հոկտեմբերի 24, 1817(1817-10-24), Զրենյանին, Սերբիա - հոկտեմբերի 6, 1849(1849-10-06), Արադ (Ռումինիա), Ռումինիա), հունգարական հեղափոխության (1848-1849) հերոս էր, հայազգի զորապետ։


== Կենսագրություն ==
Լազարի նախնիները Բանատ են տեղափոխվել Եղիսաբեթուպոլսից և ստացել ազնվականության տիտղոս։ Մինչև 1844 թ. Լազարը ծառայության մեջ է եղել ավստրո-հունգարական կայսերական բանակում։ 1848-1849 թթ. հունգարական հեղափոխության հենց սկզբից անցել է հեղափոխական բանակի կողմը՝ հրաժարվելով զինվորական նախկին աստիճանից։ Գլխավորել է IX հեծելազորային գումարտակը, մասնակցել Սենյի, Տիմիշվարի, Կարանսեբեշի, Օրշովայի մարտերին, ղեկավարել Լուգոժի պաշտպանությունը։ 1849 թ. օգոստոսի 12-ին ստացել է հեղափոխական բանակի գնդապետի աստիճան։ 1849 թ. օգոստոսի 13-ին՝ հունգարական հեղափոխական բանակի հանձնվելուց հետո Լազարը ևս իր գումարտակով ստիպված հանձնվել է (օգոստոսի 19-ին) կայսերական զորքերին։ Հակառակ խոստացված ներման՝ գնդակահարվել է հեղափոխական այլ զորապետների (հայազգի գեներալ Էռնո Քիշ և ուրիշներ) հետ։ Հետագայում Լազարի դին տեղափոխվել և թաղվել է Մաչայում։
Շիրիմին կանգնեցված է դամբարան։ Արադում կառուցվել է հուշարձան՝ ի պատիվ Լազարի և մյուս 12 զորապետների։ Բուդապեշտի և այլ քաղաքների չորս փողոցներ կոչվում են Լազարի անունով։


== Ծանոթագրություններ ==
(1038) Տուկիա

(1038) Տուկիա (անգլ.՝ Tuckia), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի նոյեմբերի 24-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,975136 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0964 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,8539 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2894,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,124359 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,19° անկյուն։
Տուկիա աստերոիդը պատկանում է Հիլդայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են 3,7 - 4,2 ա. մ. մեծ կիսաառանցք ունեցող ուղեծրերով, էքսցենտրիսիտետը՝ 0,07 - 0,3, և ուղեծրի թեքումը ոչ ավելին քան 20°։ Ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Յուպիտերի հետ 3:2 ուղեծրային ռեզոնանսով։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1038) Տուկիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սուրբ Վալենտինի օրը (ֆիլմ, 2010)

Սուրբ Վալենտինի օրը (անգլ.՝ Valentine's Day), ռոմանտիկ կատակերգություն։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Հարի Մարշալը 2010 թվականին։ Գլխավոր դերերում են Էշթոն Քաթչերը, Ջեսիկա Ալբան և ուրիշներ։


== Դերերում ==


== Սաունդթրեքեր ==
Spearhead - Say Hey (I Love You)
Stevie Wonder - For Once In My Life
Jools Holland and Jamiroquai - I'm In The Mood For Love
Willie Nelson - On The Street Where You Live
Sausalito Foxtrot - Everyday
Maroon 5 - The Way You Look Tonight
Ben E. King - Amor
The Bird and the Bee - I'm Into Something Good
Jewel Kilcher - Stay Here Forever
Glenn Miller - In The Mood
Sledge - When A Man Loves A Woman
Steel Magnolia - Keep On Lovin' You
Will.i.am - Heartbreaker
Diane Birch - Valentino
Mick Jones - Feels Like the First Time
Scott Marshall - Grace
Black Gold - Shine
Jamie Foxx - Quit Your Job
Nat 'King' Cole - Te Quiero, Dijiste
Tupac Shakur (feat. Dr. Dre and Roger Troutman) - California Love
Leighton Meester (feat.Robin Thicke) - Somebody to Love
Alan Palanker - Lost Love
Carina Round - Every Time You Smiled
Mychael Danna - Banished
Sukhwinder Singh - Aaj Mera Jee Kardaa
Amy Winehouse - Cupid
Alex North - The Truth Hurts
Jamie Foxx and Jessica Biel - I Will Survive
Pamela Chopra, Jackie Shroff, Amrita Singh, and Juhi Chawla - Banno Ki Aayegi (Happy)
Stevie Wonder, Syreeta, Lee Garrett and Lula Mae Hardaway - Signed Sealed Delivered I'm Yours
Taylor Swift - Today Was A Fairytale
Joss Stone - 4 And 20
Taylor Swift - Jump Then Fall
Scott Nickoley, Jamie Dunlap, and Stephen Lang - Up All Night


== Արտաքին հղումներ ==
«День Святого Валентина»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Գազ լճային

Գազ լճային (լատ.՝ Astragalus uraniolinmeus), բակլազգիների ընտանիքի, գազ ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Թուփ է, մինչև 45 սմ բարձրությամբ։ Տերևները կենտ-փետրաձև են, կազմված 5-6 զույգ նեղ էլիպսաձև, սրածայր տերևիկներից, որոնց երկարությունը 0,5—1 սմ է։ Տերևակիցները մերկ են, թարթիչաեզր, ներքևինները լայն ձվաձև, վերևինները երկարավուն ձվաձև։ Առագաստի թիթեղը բամբիռանման է, զգալիորեն երկար թևիկներով, կլորավուն գագաթով։


== Ծանոթագրություններ ==
Կուրգանսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)

Կուրգանսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Курганська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուրգանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 888 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Արուաշի լեզու

Արուաշի լեզու, (Aruá, Aruáshi) մեռած հնդկական լեզու։ Պատկանում է արավական լեզվաընտանիքին։ Նախկինում այդտեղ ապրող ժողովուրդներին անվանում էին արիացիներ, ովքեր ապրում էին Բրենկո գետի մոտ և որն էլ գտնվում էր Բրազիլիայում, Ռոնդոնիյա նահանգում։ Արուաշի լեզուն ունի բարբառներ։ Ներկայումս արուաշի լեզվով խոսողները խոսում են պորտուգալերեն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Аруа
Ցտեսություն, Ծիտ

«Ցտեսություն, Ծիտ», հայ արձակագիր Արամ Պաչյանի վեպը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 2012 թվականին՝ «Անտարես» հրատարակության «XXI.» մատենաշարի շրջանակներում։
Խմբագիրը Արքմենիկ Նիկողոսյանն է, տեխնիկական խմբագիրը՝ Արարատ Թովմասյանը, մենատիպերը՝ Տիգրան Կիրակոսյանի, իսկ լուսանկարը՝ Կարեն Անտաշյանի։ Բաղկացած է 224 էջից։


== Երկրորդ հրատարակություն ==
«Ցտեսություն, Ծիտ» վեպի երկրորդ հրատարակությունը տպագրվել է հեղինակի մասնակի վերամշակումից հետո։ Հրատարակել է «Դարակ» հրատարակչությունը 2017 թվականին։ Այս հրատարակության մեջ հեղինակը հավելել է նաև վերջաբան, կազմված է 216 էջից։ Շապիկին օգտագործվել է Լիլիան Գալստյանի լուսանկարը, շապիկը՝ Լուսինե Նավասարդյանի։


== Սյուժե ==
Վեպում ներկայացված են բանակից զորացրված տղայի՝ Ծտի (նրա անունն է) մտորումները։


== Կարծիքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արամ Պաչյան. «Գրականությունը նեղացկոտ աղջկա է նման»
Արամ Պաչյան. «Ցտեսություն, Ծիտ» վեպը բոլոր նրանց համար է, ովքեր հետաքրքվում են արդի հայ գրականությամբ
Թագուհի Ղազարյան. Արևելահայ նորարարական երկու վեպերը
Վերջնագիր

Վերջնագիր կամ ուլտիմատում (ուշ լատիներեն.՝ ultimatum - մինչև վերջ հասցնելը, լատ․` ultimus - վերջինը, ծայրահեղը), միջազգային իրավունքում որևէ կոնկրետ հարցով որոշակի ժամկետում որոշակի դիրք ընդունելու, գործողություններ կատարելու կամ որոշակի պայմաններ ապահովելու կտրուկ պահանջ, որը ներկայացնում է մեկ պետությունը կամ կողմը մյուսին։ Վերջնագրի ներկայացումը ցույց է տալիս բանակցություններ վարելու ցանկության բացակայությունը։ Վերջնագիրը սովորաբար օգտագործվում է քաղաքականության կամ տնտեսվարության մեջ և նրա չկատարումը կարող է հանգեցնել ներգործության միջոցների դրսևորման՝ դիվանագիտական հարաբերությունների խզման, փոխճնշման, պատերազմի հայտարարման։ Առօրյա կյանքում օգտագործելիս այն ավելի շատ նման է շորթագործության։ Որոշ դեպքերում վերջնագրի կիրառումը կարող է կանխել ավելի մեծ չարիքը։


== Տես նաև ==
Սպառնալիք
Դիլատոմետրիա

Դիլատոմետրիա, ընդարձակաչափություն, ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է հեղուկի ծավալի կամ պինդ մարմնի գծային չափերի փոփոխության կախումը արտաքին պայմանների (ջերմաստիճան, ճնշում, էլեկտրական, մագնիսական դաշտ, իոնացնող ճառագայթում և այլն) ազդեցությունից։ Դիլատոմետրիան հիմնականում ուսումնասիրում է մարմինների ջերմային ընդարձակումը, ինչպես նաև ծավալի փոփոխության հետ կապված այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են պոլիմորֆ փոխակերպումները, երկրորդ կարգի ֆազային անցումները, ներքին լարումների ռելաքսացիան, վերաբյուրեղացումը, համաձուլվածքների ծերացումը և այլն։ Այդ նպատակով օգտագործվող սարքերը կոչվում են դիլատոմետրեր։


== Տես նաև ==
Դիլատոմետր
7-գնդակ

7-գնդակ, կամ «յոթնյակ» (անգլ.՝ Seven-ball), ամերիկյան բիլիարդի տեսակ, որն ստեղծել է Ուիլյիամ Քլեյթոնը 1980-ականների սկզբին։


== Կանոններ ==
Այս խաղը նման է 9-գնդակին։ Խաղի սկզբում 7 գնդակները պետք է տեղավորված լինեն շրջանակի մեջ, 1-ին գնդակը պետք է դրված լինի շրջանակի դիմացը, իսկ 7-րդ գնդակը կենտրոնում։ Գնդակները պետք է դասավորված լինեն ըստ թվերի կարգի։
Պոգորելով (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պոգորելով (այլ կիրառումներ)Պոգորելով (ռուս.՝ Погорелов), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Գորնյացկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։
2010 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է ավելի քան 400 մարդ։
Hush (Miss A-ի ալբոմ)

Hush, հարավկորեա-չինական գըրլ բենդ Miss A-ի երկրորդ ստուդիական ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 6-ին` JYP Entertainment լեյբլով։ Ալբոմը պարունակում է տասներեք երգ, ներառյալ յոթ` ամբողջությամբ նոր երգեր։


== Թրեք լիստ ==


== Չարթեր ==


=== Ալբոմային չարթ ===


=== Երգերի չարթ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Կտավատազգիներ

Կտավատազգիներ (լատ.՝ Linaceae), երկշաքիլավոր բույսերի ընտանիք է։ Ընդգրկում է շուրջ 250 տեսակ, 8-14 ցեղ։ Խոտաբույսեր են կամ թփեր։ Տերևները պարզ են, ամբողջական, հերթադիր կամ հակադիր, նստադիր։ Տերևակիցները մեծ մասամբ աննկատելի են։ Ծաղիկները կանոնավոր են, բաժակաթերթերը 5-9, որոնք մնում են պտղին կից։ Պսակաթերթերը նույնքան են։ Առէջները 5-ն են, բացի դրանից կան ստամինոդիումներ։ Սերմնարանը ունի իսկական և կեղծ միջնորմներ, սռնակները 5-9 –ն են։ Պտուղը տուփիկ է կամ կորիզավոր։ Սերմերն էնդոսպերմ չունեն։
Ծաղկի ընդհանուր բանաձևը։ 
  
    
      
        ∗
        
          K
          
            5
          
        
        
        
          C
          
            5
          
        
        
        
          A
          
            10
            
            o
            r
            
            
              5
              +
              
                
                  5
                  
                    s
                    t
                  
                
              
            
          
        
        
        
          G
          
            (
            
              
                5
                _
              
            
            )
          
        
      
    
    {\displaystyle \ast K_{5}\;C_{5}\;A_{10\;or\;{5+{5^{st}}}}\;G_{({\underline {5}})}}
  
Հայաստանում մեկ տեսակ՝ Կտավատ Բարսեղյանի Linum barsegjanii Gabrielian et Dittr.(=L. seljukorum auct. non P. H. Davis) գտնվում է Հայաստանի կարմիր գրքում։


== Արտաքին հղումներ ==
Linaceae in Topwalks
Angiosperm Phylogeny Website entry for Linaceae
Աննովկա (այլ կիրառումներ)

Աննովկա, կարող է վերաբերել՝

Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Աննովկա - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում
Աննովկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանում
Աննա Մարիա Մայոլինո

Աննա Մարիա Մայոլինո (պորտ.՝ Anna Maria Maiolino, մայիսի 20, 1942(1942-05-20), Սկալեա, Կոզենցա, Կալաբրիա, Իտալիա), բրազիլացի նկարչուհի, որը գործում է ժամանակակից արվեստի ուղղությամբ։


== Վաղ տարիներ ==
Աննա Մարիա Մայոլինոն ծնվել է Սկալեայում (Կալաբրիա)՝ Իտալիայի հարավում։ Նրա հայրն իտալացի էր, իսկ մայրը՝ էկվադորցի։ 1954 թվականին նրանք արտագաղթել են Վենեսուելա, որտեղ նա 1958 թվականին սկսել է սովորել Կրիստոբալ Ռոխասի ազգային դպրոցում (իսպ.՝ Escola Nacional Cristobal Rojas): 1960 թվականին Աննա Մարիան իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ռիո դե Ժանեյրո (Բրազիլիա)։ Այստեղ նա Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում հաճախել է գեղանկարչության և փայտի փորագրության դասընթացների, որտեղ էլ ծանոթացել է նկարիչներ Անտոնիո Դիասի և Ռուբենս Գերհմանի հետ, որոնց հետ հետագայում մասնակցել է բրազիլական գեղարվեստական վաղ շարժումներին։


== Մասնակցություն գեղարվեստական շարժումների ==
18 տարեկանում Աննա Մարիա Մայոլինոն սկսել է մասնակցել 1960-ական և 1970-ական թվականների գեղարվեստական շարժումներին՝ ներառյալ նոր փոխդասավորությանը, նեոկոնկրետիզմին և 1967 թվականին նոր բրազիլական շարժման օբյեկտիվությանը, որը փոխել է բրազիլական արվեստի բնույթը։ Բրազիլական շարժման օբյեկտիվության շարժման օրերին նա համագործակցել է բազմաթիվ հեղինակավոր բրազիլացի նկարիչների հետ, ինչպես Լիժիա Կլարկը և Լիժիա Պապեն։ Այդ շրջանում նրա նկարները դիտարկվել են որպես բրազիլական ռազմական ռեժիմի, ինչպես նաև երկրում աճող սոցիալական անհավասարության հակադրություն։


== Աշխատանքներ ==

Մայոլինոյի առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1967 թվականին, Գելդի պատկերասրահում, որտեղ ներկայացվել են նրա փորագրությունները փայտի վրա։ Ստանալով Բրազիլիայի քաղաքացիություն՝ նա 1968 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք, որպեսզի ավելի կենտրոնանա մինիմալ արթի և կոնցեպտուալիզմ արվեստի վրա։ Այդ ժամանակ է Մայոլինոն ստեղծել աշխատանքներ առարկաների և դիտողների փոխներգործության ամբողջությամբ։ 1971 թվականի կեսերին նա Լուիս Կամնիցերի հանձնարարականով ստացել է Պրատ համալսարանի Միջազգային գրաֆիկական կենտրոնի սեմինարի կրթաթոշակ։


== Հրատարակումներ ==
Anna Maria Maiolino, M Catherine de Zegher; Drawing Center (New York, N.Y.); Museu de Arte Moderna de São Paulo.; Paço Imperial do Rio de Janeiro New York : Drawing Center, 2002.
Anna Maria Maiolino : order and subjectivity, Asbury, Michael. Nicosia, Cyprus : Pharos Centre for Contemporary Art, 2009.


== Ծանոթագրություններ ==
Շաուշակ

Շաուշակ (ռուս.՝ Шаушак, բաշկիրերեն՝ Шаушах), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բութ Թարկինգտոն

Նյուտոն Բութ Թարկինգտոն (որոշ թարգմանություններով Թարկինտոն, անգլ.՝ Newton Booth Tarkington, հուլիսի 29, 1869(1869-07-29)[…], Ինդիանապոլիս, ԱՄՆ - մայիսի 19, 1946(1946-05-19)[…], Ինդիանապոլիս, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, որի ստեղծագործությունները բարձր էին գնահատվում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ քսաներորդ դարի առաջին կեսին։ Երեք գրողներից մեկն է, որը Ուիլյամ Ֆոլքների և Ջոն Ափդայկի հետ միասին Պուլիտցերյան մրցանակը ստացել է մեկ անգամից ավելի։ Մինչև 1960 թվականը Թարկինգտոնի ստեղծագործությունները էկրանարկվել են 57 անգամ, իսկ դրանից հետո՝ մեկ անգամ։ Ռուս ընթերցողին հիմնականում հայտնի է 12-ամյա Պենրոդ Սքոֆիլդի մասին եռերգությունը, որն ուղղված է մոտավորապես նույն տարիքի ընթերցողներին։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ինդիանա նահանգի Ինդիանապոլիս քաղաքում՝ հարուստ ընտանիքում։ Նրա մորեղբայրը՝ Նյուտոն Բութը՝ Կալիֆոռնիայի նահանգապետն էր (հենց նրա պատվին անվանեցին ապագա գրողին), մյուս ազգականը՝ Ջեյմս Վուդվորթը՝ Չիկագոյի քաղաքապետն էր։ Բութ Թարկինգտոնը սկզբում սովորել է Ինդիանապոլիսի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Արևելյան ափի մասնավոր գիշերօթիկ դպրոցում (Էքսետերի Ֆիլիպսի ակադեմիայում)։ Որոշ ժամանակ սովորել է Փերդյուի համալսարանում (հետագայում դարձել է նրա հարգարժան բժիշկն ու մեկենասը), այնուհետև Փրինսթոնում, որտեղ նա ընկերացել է ԱՄՆ-ի ապագա նախագահ Վուդրո Վիլսոնի հետ։ Նա ճանաչված էր այն ուսանողների շրջանում, ովքեր նրան անվանում էին «Թարք»։ Նա չի ավարտել համալսարանը, բայց հետագայում դարձել է համալսարանի պատվարժան բժիշկը։ Նաև եղել է Կոլումբիայի համալսարանի հարգարժան բժիշկը։
Թարկինգտոնը խրախուսում էր պահպանողական հայացքները,  նրա գրեթե բոլոր ձեռքբերումները նվիրված են իր հարազատ Ամերիկայի Միացյալ Նհանգների Արևմտյան շրջաններին։ Նրա ամենահայտնի վեպերից մեկը The Magnificent Ambersons-ն է, որը նկարահանվել է Օրսոն Ուելսի կողմից։ 
Թարկինգտոնը ամուսնացել է երկու անգամ, ունեցել է մեկ դուստր, որը շատ վաղ է մահացել։ Իր կյանքի վերջում, տեսողության հետ կապված խնդիրների պատճառով, նա իր աշխատանքնեը թելադրում էր քարտուղարին։ Ապրել է Մեն նահանգի Ինդիանա քաղաքում։ Թաղված է հայրենիքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
maine.gov Մեն նահանգի. պաշտոնական կայք (անգլ.)
Դոլգայա (Յումայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոլգայա (այլ կիրառումներ)Դոլգայա (ռուս.՝ Долгая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոտելնիչսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յումա գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է, ավազանի տարածքը 203 կմ2։
Գետի ակունքը գտնվում է Շարանի գյուղում, Կոտելնիչայից 29 կմ դեպի հարավ-արևելք։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300412111100036672
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111103667
Ավազանի կոդը - 10.01.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Իններորդ օր

«Իններորդ օր» (գերմ.՝ Der neunte Tag), ռեժիսոր Ֆոլկեր Շլյոնդորֆի ֆիլմը, որն էկրան է բարձրացել 2004 թվականին։ Ֆիլմը հիմնված է լյուքսեմբուրգցի կաթոլիկ վանական Ժան Բեռնարի (Father Jean Bernard) հուշերի գրքի վրա։


== Սյուժե ==
Անրի Կրեմերը (Ուլրիխ Մատտես) Լյուքսեմբուրգի այլ կաթոլիկ հոգևորականների թվում հայտնվում է Դախաու համակենտրոնացման ճամբարում։ 1942 թվականի հունվարին նա անսպասելիորեն ստանում է «արձակուրդ» ինը օրով և վերադառնում հարազատ քաղաք։ ՍՍ տեղի ղեկավար Գեբհարդտից (Աուգուստ Դիլ) նա իմանում է, որ դա տեղի է ունեցել ոչ պատահաբար․ նացիստական ղեկավարությունը ցանկանում է, որ նա ազդի եպիսկոպոս Ֆիլիպի վրա և նրան տրամադրի հանդես գալ կրոնի նկատմամբ կուսակցության «նոր քաղաքականության» օգտին։ Իմանալով, որ այդ որոշումից է կախված իր հարազատների ու իր ընկերների ճակատագիրը կալանավայրում՝ Անրին հայտնվում է բարդ ընտրության առաջ․ նա կարող է փրկել իրեն ու իր ընկերներին իր գաղափարներին դավաճանելու միջոցով կամ կարող է հավատարիմ մնալ նրանց՝ հակառակ ամեն ինչի։


== Դերերում ==
Ուլրիխ Մատտես – աբբա Անրի Կրեմեր
Աուգուստ Դիլ – ունտերշտուրմֆյուրեր Գեբհարդտ
Հիլմար Տատե – եպիսկոպոս Ֆիլիպ
Բիբիանա Բեգլաու – Մարի Կրեմեր
Ժերմեն Վագներ – Ռոժե Կրեմեր
Ժան Պոլ Ռատ – Ռայմոն Շմիտ
Իվան Իրժիկ – Արմանդո Բաուշ
Զդենեկ Պեխաչեկ – ճամբարի պետ


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
2004 — Բիբերախի անկախ ֆիլերի փառատոնի գրան պրի (Ֆոլկեր Շլյոնդորֆ)
2004 — Բեռնհարդ Վիկիի մրցանակ Մյունխենի կինոփառատոնում (Ֆոլկեր Շլյոնդորֆ)
2004 — առաջադրվել է «Ոսկե գորտ» մրցանակի օպերատորական արվեստի Camerimage փառատոնում (Թոմաս Էրհարտ)
2005 — առաջադրվել է European Film Awards մրցանակի տղամարդու լավագույն դերակատարման համար (Ուլրիխ Մատտես)
2005 — Deutscher Filmpreis մրցանակ նկարչի լավագույն աշխատանքի համար (Արի Հանտկե)
2005 — Deutscher Filmpreis մրցանակի 7 անվանակարգ՝ լավագույն ֆիլմ (Յուրգեն Հաազե), լավագույն ռեժիսոր (Ֆոլկեր Շլյոնդորֆ), տղամարդու լավագույն դերակատարոմ (Ուլրիխ Մատտես և Աուգուստ Դիլ), լավագույն սցենար (Էբերհարդ Գյորներ, Անդրեաս Պֆլյուգեր), լավագույն մոնտաժ (Պետեր Ադամ), լավագույն ձայն (Հուբերտ Բարտոլոմե, Գուննար Ֆոյգտ)
2005 — մանսակցել է Մալ դել Պլատեի կինոփառատոնի հիմնական ծրագրին


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի կայքը
«Իններորդ օր»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Press book
The Ninth Day Web site in Luxembourg
H. Marcuse's page comparing film and memoir
Detailed review in Opuszine Archived 2008-09-23 at the Wayback Machine.
Decentfilms.com review
Աստերոիդների ցանկ (239301-239400)

Աստերոիդների ցանկ (239201-239300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (239401-239500)
 Աստերոիդների ցանկ (239201-239300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (239401-239500)
Շոկոլադե ֆոնդան

Շոկոլադե ֆոնդան (ֆր.՝ Fondant au chocolat` «հալչող շոկոլադ»), հայտնի ֆրանսիական աղանդեր, տորթ՝ պատրաստված շոկոլադե բիսկվիթ խմորից։ Դրա առանձնահատկությունն այն է, որ այն ծանր, փխրուն շերտ ունի և հեղուկ միջուկ։
Ֆոնդանի համար պատրաստվում է բիսկվիթե խմոր, որին ավելացնում են կարագ և բարձր որակի դառը շոկոլադ։ Խմորը լցվում է ձևամանների մեջ և թխվում ջեռոցում։ Այս աղանդերը համարվում է դժվար պատրաստվող. այն այնքան պետք է մնա ջեռոցում, որպեսզի նրա միջի հեղուկը լինի միջին չափի փխրուն։


== Անվանում ==
Այս աղանդերը հայտնի է բազմաթիվ անուններով։ Անգլալեզու երկրներում այն անվանում են lava cake ({{lang-ru|թխվածքաբլիթ լավայով) կամ ֆրանսերենից թարգմանաբար նշանակում է molten chocolate cake (հալչող շոկոլադե թխվածքաբլիթ)։ Եվրոպական երկրները նույնպես օգտագործում են petit gateau անունը (որն էլ իր հերթին ֆրանսերենից թարգմանաբար նշանակում է «փոքրիկ կեքս»)։ Ռուսաստանում անգլիական անվանումների նման հայտնվում է «շոկոլադե լավա» или «шоколадный вулкан» տարբերակը։ Ֆրանսիական խոհանոցն ունի երկու տարբերակ այս թխվածքաբլիթի համար, մեկը՝ fondant au chocolat, «հալչող շոկոլադ» և մյուսը՝moelleux au chocolat, «փափուկ շոկոլադ»։ Առաջին տարբերակը գրեթե ամբողջությամբ հեղուկ է՝ ծածկված բարակ, խոնավ խառնուրդով, վերջինիս ներսում կա օդային փափկություն և մի փոքր հեղուկ զանգված։ Այս աղանդերի տարբեր տեսակները շատ տարածված են, և պատրաստման համար օգտագործում են ձվի և ալյուրի տարբեր համամասնություններ, ինչպես նաև տարբեր ջերմաստիճաններ և տարբեր թխման ժամանակամիջոցներ։


== Ծագում ==
Չնայած նրան, որ այս աղանդերը շատ երիտասարդ է, այնուամենայնիվ ֆոնդանը համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել (XX դարի վերջում), իսկ ծագման համար վիճում են մի քանի հայտնի խոհարարներ։ Ֆրանսիացի խոհարար Ժան Ջորջ Ֆոնգերիխթեն պնդում է, որ առաջին անգամ աղանդերը նա է պատրաստել 1987 թվականին, երբ եղել է ավագ խոհարար է Նյու Յորքի «Դրեյկ» հյուրանոցի «Լաֆայեթ» ռեստորանում, և դա ոչ թե հատուկ բաղադրատոմսով է նա պատրաստել, այլ իր կատարած սխալի պատճառով է ստացվել։ Սակայն, հայտնի խոհարար և հրուշակագործ Ժակ Տորը պատասխանել է, որ այս աղանդերը վաղուց հայտնի է Ֆրանսիայում և կոչվում է «շոկոլադե ֆոնդան»։ Տարածված է ևս մեկ տարբերակ, ըստ որի այն հորինել է ֆրանսիացի խոհարար Միշել Բրան «Լագիյոլ» ռեստորանում, բայց իր բաղադրատոմսը մի փոքր բարդ է՝ նա սառեցրել է շոկոլադե կրեմ գանաշը և մինչև թխելը լցրել է պատրաստվող խմորի կենտրոնում։


== Մատուցում ==
Չնայած այն հանգամանքին, որ ինչպես մաֆինը, ֆոնդանը ևս թխում են փոքր ձևամանների մեջ, այն մատուցում են առանձին ափսեով՝ առանց ձևամանի։ Կա նաև նրան անհրաժեշտ ջերմություն, առանց որի այն շուտ կկարծրանա։ Աղանդերի վրա ցանում են շաքարի փոշի կամ քերած շոկոլադ և ըստ դասական ավանդույթի մատուցում են վանիլային պաղպաղակի գնդի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սիոնի կալանավոր

Սիոնի կալանավոր (եբրայերեն՝ אֲסִירֵי צִיּוֹן‎ - ասիրեյ ցիրոն), կոչվում են այն մարդիկ, որոնք ենթարկվել են բռնաճնշումների սիոնիստական գործունեության համար։ 1992 թվականից պաշտոնական կարգավիճակ է, որ տրվում է Իսրայելի քաղաքացիներին, ովքեր կալանավել, ձերբակալվել կամ ազատազրկվել են սիոնիստական գործունեության համար։


== Եզրի առաջացումն ու օգտագործումը ==
«Սիոնի կալանավոր» բառակապակցությունը սերում է Աստվածաշնչից՝ «…թող տուի քո գերիներին այն գուբիցը, որի մէջ ջուր չ’կար» (Զաքարիա 9/11) և 12-րդ դարի բանաստեղծ և փիլիսոփա Իեհուդա Գալևիի «Շիրեյ Ցիոն»-ից (բառացի՝ Սիոնի երգեր) տողերը  «Սիոն, միթե չես հետաքրքրվի քո կալանավորների ճակատագրերով…»։ Պաղեստինում բրիտանական մանդատի տարիներին եզրը օգտագործվում էր մանդատային կառավարության կողմից հետապնդվողներին, հետո դա սկսվեց օգտագործվել ԽՍՀՄ-ում և սոցիալիստական ճամբարում հետապնդվող հրեաների համար։
Հաճախ Սիոնի կալանավոր են անվանել ԱՄՆ-ում լրտեսության համար ցնահ դատապարտված Ջոնաթան Փոլարդին, քանի որ նրա գործունեությունը միտված էր օգնելու  Իսրայելին։ Փոլարդին Սիոնի կալանավորի կարգավիճակ տալու հարցը լայն քննարկումների թեմա է եղել Իսրայելում։ Քնեսեթը այդպիսի որոշում է կայացրել, բայց Իսրայելի գերագույն դատարանը 2006 թվականի հունվարին այդ որոշումը չեղարկել է։


== Սիոնի կալանավորները աշխարհում ==
2012 թվականի փետրվարի 29-ի դրությամբ գրանցված 3169 Սիոնի կալանավոր կա, որոնցից 1347-ը նշված տարեթվին ողջ են եղել։

Սիոնի կալանավորները Եվրոպայում, Խորհրդային միությունից և Կանադայում՝ 1195 մարդ (ողջ են 297-ը)
Սիոնի կալանավորները իսլամական երկրներում՝ 842 (ողջ են  440-ը)
Սիոնի կալանավորները Եթովպիայում՝ 323 (ողջ են 290-ը)
Սիոնի կալանավորները, ովքեր ընդհատակյան գործունեություն են վարել Պաղեստինի մանդատային տարածքում՝ 573 (ողջ են 215-ը)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Узники Сиона»։ Ассоциация «Запомним и сохраним»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-12-23-ին։ Վերցված է 2013-9-3  
Эвентов А.։ «“Неужто ты не спросишь о судьбах узников?..”»։ Русский базар։ Վերցված է 2013-9-4 
Штейн М. Памяти узников Сиона // Заметки по еврейской истории. — Июнь  2006. — № 6 (67).
Узники Сиона на сайте Ведомства национального страхования Израиля
Իսնատե

Իսնատե (իսպ.՝ Iznate), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ակսարկիա Կոստա դել Սոլ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 8 կմ2։ Բնակչությունը՝ 923 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 50 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Գլխավոր կայք Archived 2018-05-11 at the Wayback Machine.
Ծովափից վեր

Ծովափից վեր, 1965 թվականին նկարահանված ֆրանս-ամերիկյան ֆիլմ պատերազմի մասին։ Ռեժիսորը Ռոբերտ Փերիշն է, իսկ գլխավոր դերերում՝ Քլիֆ Ռոբերտսոնը, Ռեդ Բաթոնսը և Ջեյմս Ռոբերտսոն Ջասթիսը։ Ֆիլմը նկարահանվել է է 1959 թվականի Ջորջ Բարի «Տապանագիր թշնամու համար» վեպի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Օմահա բիչում Նորմանդիայի դեսանտի իջնելուց հետո ամերիկյան ջոկը ազատ է արձակում մի խումբ ֆրանսիացի պատանդների, սակայն Վիերվիլ սյուր Մերի հարձակման ժամանակ ունենում է զոհեր։
Նրանք գերի են վերցնում մի գերմանացի սպայի, որը, իր իրավասության սահմաններում, բարյացակամ էր վերաբերվել ֆրանսիացիներին, սակայն ամերիկացի սերժանտը բացահայտում է, որ թեժ մարտ վարող ժամանակավոր գծի վրա ոչ ոք չի ցանկանում, որ իրենց անհանգստացնեն բանտարկյալները։


== Նկարահանում ==
Ֆիլմը նկարահանվել է Շերբուր Օկտևիլում ֆրանսիացի դերասանների մասնակցությամբ և ցուցադրվել է Նորմանդիայի դեսանտ իջնելուց հետո, որտեղ մի խումբ դաշնակից զինվորներ փորձել է ապաստան տրամադրել ֆրանսիացիներին, որոնք պետք է մահապատժի ենթարկվեին նացիստների կողմից։ ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարությունը չի սատարել ֆիլմի նկարահանմանը, այդ իսկ պատճառով ամերիկյան զինվորների դերը կատարել են ֆրանսիացի զինվորները։
Ռոբերտ Փերիշը նշել է, որ Դերիլ Զանուկը նկարել է մի ֆիլմ, որպեսզի օգտագործի «Ամենաերկար օրը» ֆիլմի չօգտագործված կադրերը, այնուհետև վաճառել է ֆիլմը՝ որպես շարունակություն։ Քլիֆ Ռոբերտսոնն ասել է, որ իրեն տվել են «Messerschmitt Bf.108 Taifun» մոնոպլանը, որն օգտագործվել էր ֆիլմում։ Ռոբերտսոնը պնդում էր, որ Զանուկը ցանկացել է ստեղծել մի ֆիլմ, որտեղ կցուցադրի իր ընկերուհի Իրինա Դեմիքին, որը նկարահանվել էր «Ամենաերկար օրը»  ֆիլմում։ Ռոբերտսոնը ֆիլմն անվանել է «Ծովափից վեր»։ Իրինա Դեմիքը, Ռեդ Բաթոնսը և Ֆերնան Լեդուն նկարահանվել են «Ամենաերկար օրը» բնօրինակ ֆիլմում։
Օսկար Վերները գերմանացի սպայի դերի համար առաջին ընտրությունն էր, սակայն դերը ի վերջո խաղացել է Մարիուս Գորինգը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Վերմախտի վետերան Վերները դերից հրաժարվեց այն պատճառաբանությամբ, որ իր կարծիքով այդ ժամանակվա ոչ մի գերմանացի սպա չէր ունենա այդպիսի մարդասիրական զգացումներ, ինչպիսին ֆիլմում ներկայացված սպան ուներ։


== Ընդունելություն ==
Ըստ «Fox records»-ի՝ ֆիլմը վարձույթից պետք է վաստակեր $4,200,000 ԱՄՆ դոլար, սակայն վաստակեց $2,645,000 ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ծովափից վեր»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ազարովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազարովո (այլ կիրառումներ)Ազարովո (ռուս.՝ Азарово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արմինիըն Ռիվյու

Արմինիըն Ռիվյու ("The Armenian Review", «Հայկական տեսություն»), հայագիտական, պատմաքաղաքական եռամսյա ամսագիր։
Լույս է տեսնում 1948 թվականից, Բոստոնում, անգլերեն լեզվով։
Խմբագիրներ՝ Ջեյմս Մանտալյան, Ջեյմս Թաշճյան, Ժիրայր Լիպարիտյան, Թաթուլ Սոնենց-Փափազյան, Հայկ Օշական, Ասպետ Քոչիկյան։ Մինչև 1982 թ. տպագրել Է հայագիտական, քաղաքական, հանրամատչելի նյութեր, լուրեր Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին։ Այնուհետև դարձել է զուտ հայագիտական պարբերաթերթ։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնելոմովսկի շրջան (Պենզայի մարզ)

Նիժնելոմովսկի շրջան (ռուս.՝ Нижнеломовский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պենզայի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նիժնի Լոմով։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1760 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 41974 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,85 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Յակտի-Յուլ (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)

Յակտի-Յուլ (ռուս.՝ Якты-Юл, բաշկիրերեն՝ Яҡты Юл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հովհաննես Ահարոնյան

Հովհաննես Ահարոնյան (Օվի, 1885, Վերին Ագուլիս, այժմ՝ Նախիջևանի տարածքում - 1921), հայ դերասան։
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցում։ Տարաբնույթ դերերով հանդես է եկել Անդրկովկասի հայ դերասանական խմբերում՝ Թիֆլիսում, Բաքվում և այլ քաղաքներում։ Եղել է Կ. Պոլսում, Թավրիզում։ Կատարել է Բեսոյի դերը «Դավաճանություն» պիեսում, «Համլետ»–ում՝ գերեզմանափոր և այլն։ Հեղափոխությունից հետո անցել է Արմավիր և այնտեղ կազմակերպել ներկայացումներ։ Մահացել է 1921 թվականին 36 տարեկանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Զապել Եսայանի հուշարձան

Զապել Եսայանի հուշարձան, հուշարձան նվիրված հայ նշանավոր գրող, արձակագիր, թարգմանիչ, հրապարակախոս, գրականագետ Զապել Եսայանին։ Գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզի Պռոշյան գյուղում, Զապել Եսայան Ագրոբիզնես կենտրոնի տարածքում (ZYAC)՝ 5-րդ փողոց 12-րդ նրբանցք 1։
Նախագիծն իրականացրել է Armenian Artists Project բարեգործական առցանց պատկերասրահը՝ սփյուռքահայեր Վիկտոր Զարուգյանի և Ջուդի Սարյանի նախաձեռնությամբ և հովանավորությամբ։


== Պատմություն ==
2021 թվականին բոստոնահայ բարերարներ Վիկտոր Զարուգյանը և տիկին Ջուդի Սարյանը պատվիրել են հայ արձակագիր, հրապարակախոս և քաղաքական գործիչ Զապել Եսայանին նվիրված ինքնատիպ հուշարձանը։ 
Հուշարձանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ին՝ Զապել Եսայան ագրոբիզնեսի կենտրոնի այգում։ Բացման խոսքով հանդես է եկել Ջուդի Սարյանը, ով ներկայացրել է Եսայանի կենսագրության կարևոր դրվագներ՝ շեշտադրելով նրա մեծ ներդրումը հայ ժողովրդի, հատկապես հայ կանանց իրավունքների պաշտպանության ոլորտում։
Բացման արարողությանը ելույթ է ունեցել Նաիրյան վոկալ անսամբը, որի գեղարվեստական ղեկավար Նաիրա Մուղդուսյանը նախ ներկայացրել է Զապել Եսայանի նամակն իր դստերը։ Մուղդուսյանն իր խոսքն ուղեկցել է ժեստերի լեզվով։


== Նկարագրություն ==
Զապել Եսայանի քանդակը տեղադրված է կամրջի վրա՝ աջ ձեռքում բռնած գիրք, որը խորհրդանշում է նրա մտավոր բնավորությունը և սերը գրականության հանդեպ։ Ձախ ձեռքը բռունցք է՝ խորհրդանշելով Եսայանի մարտական ոգին ու անհնազանդ բնավորությունը։ Արձանի կամուրջ-պատվանդանը խորհրդանշում է Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանները, որի վրա որպես կապող օղակ կանգնած է Եսայանի կերպարը։
Արձանը բրոնզաձույլ է, ունի 1 մետր 80 սմ բարձրություն։ Կամրջի հետ բարձրությունը կազմում է 2 մետր 50 սմ։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Նունե Թումանյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Շալիգինո

Շալիգինո (ուկրաիներեն՝ Шалигине), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 16-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Շալիգինո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 3 203 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սուի Իսիդա

Սուի Իսիդա (ճապ. 石田 スイ Իսիդա Սուի, անգլ.՝ Sui Ishida, դեկտեմբերի 28, 1986(1986-12-28), Ֆուկուոկա, Ճապոնիա), ճապոնացի մանգակա, առավել հայտնի է որպես «Տոկիոյի գուլը» մանգայի հեղինակ։


== Կարիերա ==
«Տոկիոյի գուլը» մանգան սկսել է ստեղծվել 2010 թվականից, որպես վանշոթերի շարք, որոնցից մեկը 113-րդ Weekly Young Jump-ի գրան պրիում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 2011 թվականից մինչև 2014 թվականը մանգան հրատարակվել է Shueisha հրատարակչության Weekly Young Jump ամսագրում։ Այն նովելիզացվել է, նաև ադապտացվել է անիմե սերիալի տեսքով, իսկ 2014-1015 թվականներին դարձել է ամենա վաճառված մանգաներից մեկը։ 2014 թվականից հրատարակվող Tokyo Ghoul:re սիքվելը կրկնել է հիմնական ստեղծագործության հաջողությունը։ 2018 թվականի հունվարի տվյալներով «Տոկիոյի գուլը» մանգայի և սիքվելի հրատարակված տպաքանակը ամբողջ աշխարհում 34 մլն օրինակ է կազմում։
Իսիդան նաև ստեղծել է 69 էջանոց գլուխ՝ Յոշիհիրո Տոգաշիի գրած Hunter × Hunter մանգայի համար, որը պատմում է Հիսոկիի անցյալի մասին։ Այն 2016 թվականի հունիսի 2-ին, Shonen Jump+ հավելվածում, թողարկվել է թվային տարբերակով։


== Աշխատանքներ ==


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուի Իսիդան Anime News Network-ում:
Տուրյատկա

Տուրյատկա (ուկրաիներեն՝ Турятка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տուրյատկա գյուղում բնակվում էր 1 908 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օստրոգլյադովո (գյուղ, Ստարոդուբսկի շրջան)

Օստրոգլյադովո (ռուս.՝ Остроглядово), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Ստարոդուբսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 558 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մրցանք

Մրցանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։
1880-ական թվականներին ուներ 40, իսկ 1914 թվականին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։
Մրցանքի շրջակայքում կային ընկուզենիների պուրականեր։
Գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչները կոտորվել են 1895, 1915-1916 թվականների ժամանակ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աղանուս (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղանուս (այլ կիրառումներ)

Աղանուս, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավ-արևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 13 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 57 կմ հեռավորության վրա։
Մտնում է Աղանուս համայնքի մեջ։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը տեղակայված է ԱՀ արևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Արցախի Բերդաձոր գավառում։ Բնակավայրը գտնվում է Հակարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա վտակի ձորալանջին։
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 3176.7 հա տարածք, որից 140.0 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 2873.2 հա անտառային հողեր։ Համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Հագարի գետը։
Բնակավայրի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են մշտական գործող բնական աղբյուրներ։


== Պատմություն ==
19-րդ դարում քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հիմնականում հայաթափվել էին։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Աղանուսում հաստատվել էին թրքախոս քոչվոր քրդերի մի քանի ընտանիքներ, որոնք էլ գյուղի մոտ գտնվող հանքային թթու ջրի անունից բնակավայրը անվանակոչել են Թուրշսու։
Մի քանի տասնամյակի ընթացքում Աղանուսում և նրա շրջակայքում գտնվող պատմամշակութային հուշարձանները թուրքերի և քրդերի կողմից համատարած ավերվել են։
Տարածաշրջանի գյուղերում գործածական են եղել քարանձավային բնակավայրերը, որոնցից մեկը իրենից պատմամշակութային արժեք է ներկայացնում և գործածվել է Ք.ա. 1-ին հազարամյակից։
Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։
Աղանուսը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի կազմի մեջ։
1992 թվականի մայիսին Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի հարվածների տակ գյուղը ազատագրվել է։
Պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո՝ 1994 թվականին, այստեղ հաստատվեցին Ադրբեջանից բռնագաղթված հայ ընտանիքներ։ Մի քանի տարի անց այստեղ վերաբնակվեցին նաև ՀՀ բնակավայրերից քաղաքացիներ։
Բնակավայրը վերանվանվեց Աղանուս։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։


== Բնակչություն ==
2015 թվականին Աղանուս համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 40 մարդ, կա 9 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Համայնքի Ապարան գյուղի պատմամշակութային հուշարձաններից է մ.թ.ա. 8- մ.թ.ա. 3-րդ դարերի քարանձավը։


== Հասարարակական կառույցներ ==
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 19 աշակերտներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոմարո Մոնֆերատո

Պոմարո Մոնֆերատո  (իտալերեն՝ Pomaro Monferrato), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 394 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 29 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0142։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կրիլովկա (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրիլովկաԿրիլովկա (ուկրաիներեն՝ Крилівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1605 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրիլովկա գյուղում բնակվում էր 494 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2386 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 207,04 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստերոիդների ցանկ (171801-171900)

Աստերոիդների ցանկ (171701-171800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (171901-172000)
 Աստերոիդների ցանկ (171701-171800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (171901-172000)
Սուրեն Չիլինգարյան

Սուրեն Գրիգորի Չիլինգարյան (հուլիսի 21, 1918(1918-07-21), Կարս - նոյեմբերի 12, 1997(1997-11-12), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային նկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1980)։


== Կենսագրություն ==
Սուրեն Չիլինգարյանը ծնվել է Կարսում 1918 թվականին։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1950 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։ Ստեղծագործել է հաստոցային նկարչության բնագավառում, հատկապես բնանկարի ժանրում։ Եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։
Աշխատանքներից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Մահացել է Երևանում։


== Ստեղծագործություններ ==
Գործերից են՝

«Բակ Ծաղկաձորում» (1953)
«Խաղաղ երեկո» (1963)
«Ապարանի նոր ջրամբարը» (1967)
«Արագած» (1970)
«Իմ պատուհանից»
«Հաղպատի վանքը» (1969)
«Բջնի. Կեսօր» (1977)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրեն Չիլինգարյան
Տրոյա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տրոյա (այլ կիրառումներ)
Տրոյա (հունարեն՝ Τροία, Τροίη или Wilios, խեթերեն՝ Wilusa, թուրքերեն՝ Truva), կամ այլ ձև Իլիոն (հունարեն՝ Ἴλιον, խեթերեն՝Wilusa), Դարդանիա և Սկամանդր, հնագույն քաղաք Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմուտում, Էգեյան ծովի ափին, Դարդանելի նեղուցի մուտքի մոտ։ Եղել է Տրովադայի քաղաքական խոշոր կենտրոնը մ. թ. ա. 3-2 հազարամյակներում։ Մոտ մ. թ. ա. 1200 թ. Տրոյան պաշարել և գրավել են հույները։ Այդ իրադարձությունը նկարագրվել է Հոմերոսի «Իլիական» և «Ոդիսական» պոեմներում։


== Պատմություն ==
Տրոյական պատերազմի մասին հին հունական էպոսից հայտնի Տրոյան հայտնաբերվել է 1865 թվականին Հենրիխ Շլիմանի կողմից նախաձեռնած Հիսարլըկ բլրի հնագիտական պեղումների հետևանքով։ Հենրիխ Շլիմանը շարունակել է Տրոյայի պեղումները նաև 1870-1880-ական թթ.։ Հետագայում պեղումներ են կատարել գերմանացի հնագետ Վ. Դյորպֆելդը (1893-1894 թթ.) և ամերիկացի հնագետ Կ. Բլեգենը (1932-1938 թթ.)։ Նրանք բացել են վաղ, միջին, ուշ բրոնզի և երկաթի դարերի հնագիտական շերտեր։ Մ. թ. ա. 3000-2500 թվականներին Տրոյան եղել է հաստ պարիսպներով (մինչև 3 մ) բերդ։ Բնակիչներն զբաղվել են հողագործությամբ և անասնապահությամբ, ձուլել պղինձ։ Հրդեհից (մ. թ. ա. մոտ 2200) հետո կառուցել են նոր, աշտարակներով ամրացված, մինչև 4 մ հաստությամբ պարիսպներ։ Մ. թ. ա. մոտ 2500-2200 թվականներին եղել է արքայանիստ կենտրոն, որի պալատը գտնվել է միջնաբերդում։ Ստորին լանջերին եղել են ավագանու տները։ Տրոյայի հարստության մասին վկայում են բազմաթիվ գանձերը (հատկապես այսպես կոչված «Պրիամոսի գանձը՝ ոսկե, արծաթե և պղնձե առարկաներով, բրոնզե ու քարե զենքերով)։ Մ. թ. ա. մոտ 2200 թվականին Տրոյան հրդեհվել է։
Մինչև հաջորդ ավերվելը (մ. թ. ա. մոտ 1800) Տրոյայում շարունակ զարգացել են մշակութային տեղական ավանդույթները։ Միջին բրոնզի դարաշրջանում (մ. թ. ա. մոտ 1800—1300 թթ.) Տրոյայում տարածվել են շինարարական նոր մեթոդներ և խեցեղեն, քաղաքը շրջափակվել է հղկված քարե պարիսպներով և աշտարակներով ՝ հմտորեն պաշտպանված 5 դարպասներով։ Մ. թ. ա. մոտ 1260 թվականին Տրոյան հրկիզվել և կործանվել է Տրոյական պատերազմի հետևանքով։
Աքայացիների հեռանալուց հետո վերածնված քաղաքը պահպանել է մշակութային հին ավանդույթները, սակայն դարձել է նվազ նշանակություն ունեցող կենտրոն։ Մ. թ. ա. 1190 թվականին վերաբնակիչների նոր խումբը Բալկանյան թերակղզուց բերել է բրոնզե զենքերի նոր ձևեր և ծեփածո ամանեղեն։ Մ. թ. ա. 1100 թվականին ավերվել է նոր ռազմական հարձակումից։ Միայն մ. թ. ա. մոտ 700 թվականին հույները Տրոյայի տեղում հիմնել են նոր Իլիոն անունով քաղաք։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Բյուզանդական և նախաբյուզանդական սրբապատկերների թանգարան

Բյուզանդական և նախաբյուզանդական սրբապատկերների թանգարան, թանգարան Վենետիկում, որը գտնվում է հույն ուղղափառ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու և բյուզանդական և նախաբյուզանդական հետազոտությունների ինստիտուտի հարևանությամբ, նախկին Ֆլանգինիս դպրոցի շենքում։ 


== Պատմություն ==
Թանգարանը տեղավորված է 17-րդ դարում կառուցված հունական համայնքի շենքի (Scoletta di San Nicolò) առաջին հարկում։ Շենքը նախագծել է Բալտասարե Լոնգենան։ 1678 թվականից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը այստեղ գործել է կարիքավոր հույների համար նախատեսված հիվանդանոց։ 1959 թվականին Վենետիկի «բյուզանդական և նախաբյուզանդական հետազոտությունների» հունական ինստիտուտը այստեղ բացեց Բյուզանդական և նախաբյուզանդական սրբապատկերների թանգարան, որի ցուցանմուշներն ամբողջովին նորացվեցին 1999 թվականին։ Թանգարանում ցուցադրվում են մեծ թվով ձեռագիր մատյանների սրբապատկերներ և ոսկեհյուս ձեռագրեր, որոնք պատկանել են Ֆիլադելֆիայի նախկին արքեպիսկոպոսներին, ինչպես նաև մեծ պատմական եւ գեղարվեստական արժեք ունեցող սպասք։ Հավաքածուն կազմվել է հույն համայնքի անդամների և ուղղափառ եկեղեցու այլ անդամների նվիրատվություններից, շատ սրբապատկերներ Վենետիկ են բերել թուրքերի կողմից օկուպացված տարածքներից հալածված հույն փախստականները, որոշ սրբապատկերներ էլ նկարազարդվել են Վենետիկի հույն նկարիչ-վարպետների կողմից։ Հատուկ ուշադրություն են գրավում այնպիսի վարպետների գործեր, ինչպիսիք են Միխայիլ Դամասկինը, Գեորգիոա Կլոնձասը, Էմանուիլ Լոմբարդոսը, Թեոդորոս Փուլակիսը և Էմանուիլ Ցանեսը։ Սրբապատկերների մեջ կան Կրիտյան դպրոցին պատկանող աշխատանքներ, Կոստանդնուպոլսի Պալեոլոգյան դարաշրջանի գործեր, ինչպես, օրինակ, «Տիրամայրը մանկան հետ», «Առաքյալներն ու սրբերը», «Քրիստոս Պանտոկրատոր» սրբապատկերը, որը Կոստանդնուպոլսից բերել և համայնքին է հանձնել Աննա Նոտարան՝ Բյուզանդական կայսրության վերջին տիրակալ Ղուկաս Նոտարասի դուստրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աշոտ Ալեքսանդրի Ադամյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Ադամյան (այլ կիրառումներ)Աշոտ Ադամյան (24 մարտի, 1972, Ստեփանակերտ - 8 մայիսի, 1992, Շուշի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Աշոտ Ադամյանը ծնվել է 1972 թ. մարտի 24-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում։ Միաժամանակ խաղում էր «Երազանք», «Արցախ» և Ղափանի «Սյունիք» ֆուտբոլային թիմերում։ Վերջինիս կազմում դարձել է հանրապետության չեմպիոն։ Թողնելով իր գործը Ղափանում՝ վերադարձել է Ստեփանակերտ, որպեսզի լրացնի հայրենիքի պաշտպանների շարքերը։ Զոհվել է 1992 թ. մայիսի 8-ին Շուշիում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Ամունացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վատ

Վատ,  բուդդայական տաճարային համալիր կամ բուդդայական վանք։ Այս տիպի կառույցներ հանդիպում են Թաիլանդում, Լաոսում և Կամբոջայում։
Բուդդայական տաճարը, ավելի ճիշտ, վանքը Թայլանդում միայն մեկ կառույց չէ, այլ շինությունների ամբողջ համալիր է, բակի տարածքում գտնվող տաճարներ ու հուշարձաններ ՝ շրջապատված պարիսպներով։ Թայվանական վանքը, հազվադեպ բացառությամբ, կազմված է երկու մասից՝ պխուտտա-վատա և սանգխա-վատա։
Այնտեղ գտնվում են բուդդայական հիմնական շինությունները՝ տաճարներ և ստուպաներ, ինչպես նաև առանձին տաղավարներ Բուդդայի հատուկ նշանակության արձանների համար, վանքային գրադարան, զանգակատուն, բնակության վայրեր վանականների համար, դպրոց, բաց տաղավարներ հանգստի համար և մի շարք այլ պաշտամունքային ու տնտեսական նշանակության շինություններ։
1998 թվականին Թայլանդում վատերի թիվը կազմում էր 30678։ Վատերի ոչ մեծ շինություններում հաճախ գտնվում  են հիվանդանոցներ, ծերանոցներ, ինչպես նաև հյուրանոցներ եկվորների համար և այլ հաստատություններ։ Օրինակ, Պխրաբախտնամպուխ վատում՝ Լոպբուրիի մոտ, տեղադրված է հոսպիս ՁԻԱՀ-ով հիվանդների համար, իսկ Թխամկրաբոկ վատի մոտ (Բանգկոգից 140 կմ հյուսիս) գտնվում է թմրամոլների վերականգնողական կենտրոն։
Կամբոջայում Անգկոր Վատ համալիրը հանդիսանում է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։  Թայլանդում համաշխարհային ժառանգության բազմաթիվ վատերի օբյեկտներ կան պատմական քաղաքներ Այուտտխայում, Սուկխոտայում և հարևան քաղաքներում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Գրականություն ==
Гожеве Н. А. Сема и ограда лаосского вата. // Научные сообщения Государственного музея Востока : Научное издание. —Москва, 2002. — № XXV. — С. 49-63.


== Ծանոթագրություններ ==
Արըս

Արըս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Լճեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ղանթար (Մարդինի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղանթար (այլ կիրառումներ)Ղանթար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նավասարդ (ժողովածու)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նավասարդ (այլ կիրառումներ)Աշոտ Ավդալյանի առաջին բանաստեղծական ժողովածուն։ Լույս է տեսել 1980 թվականին։ Բանաստեղծի խոհական և քնարական ստեղծագործությունները շաղախված են արևերգության լույսով և քնքուշ սիրով։ «Նավասարդ» շարքը ընթերցողներին հաղորդակից է դարձնում հին ժամանակների ժողովրդական ավանդույթներին ու կենսախինդ բնապաշտությանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Շխեյնդել

Շխեյնդել (հոլ.՝ Schijndel ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում։ Տարածքը 41,54 կմ² է, բնակչությունը՝ 22.842 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.000 եվրո է։