Էմիլի Թեմփլ Վուդ

Էմիլի Թեմփլ Վուդ (անգլ.՝ Emily Temple-Wood մայիսի 24, 1994(1994-05-24), Չիկագո), անգլերեն Վիքիպեդիայի խմբագիր է, որը մասնակցում է այս նախագծին Keilana անունով և հայտնի է Վիքիպեդիայում գենդերային կողմնակալության հետևանքների դեմ պայքարի իր ջանքերով, հատկապես կանանց մասին հոդվածներ ստեղծելու միջոցով։ Նա  Ջիմի Ուելսի կողմից՝ 2016 թվականի հունիսի 24-ին  Վիքիմանիայում ճանաչվել է 2016 թվականի Վիքիմեդիական մրցանակի դափնեկիր (Ռոզի Ստեֆենսոն-Գուդքնայթի հետ համատեղ) ։


== Վաղ կյանք ==
Էմիլի Թեմփլ Վուդը Լորա Թեմփլի և Էնդրյու Վուդի դուստրն է, Էմիլի Թեմփլ Վուդն այցելել է Էյվերի Կունլի դպրոց Դաուներս Գրոուվ, Իլինոյս։  «Wired for 2017» հոդվածում նա նկարագրվել է որպես «սովորական աշակերտուհի, որը հրաժարվել է հավատարմության երդում տալ, քանի որ մտածել է, որ երեխաներին հավատարմության երդում տալու գաղափարը տարօրինակ է թվում»։ Նա հաղթել է դու Փեյջ օկրուգի Spelling Bee մրցույթում 2008 թվականին։ Այս հաղթանակը հանգեցրել է նրան, որ Էմիլին մասնակցել է Scripps National Spelling Bee-ին նույն տարում, որտեղ մնացել է մինչև քառորդ եզրափակիչ և զբաղեցրել է 46-րդ տեղը։ 2008 թվականի հունիսին կայացած մրցումներից հետո նա մրցանակ ստացավ Իլինոյսի նահանգի այն ժամանակվա նահանգապետ Փեթ Քուինի կողմից՝ Spelling Bee տարածաշրջանային այլ չեմպիոնների հետ միասին։ Էմիլին շարունակել է այցելել Դաուներս Գրոուվ Հյուսիսային միջնակարգ դպրոց, որտեղ եղել է խոսքի թիմի անդամ։ Այս թիմը նվաճել է չորս մեդալ,որոնցից մեկը՝ առաջին տեղի համար, Իլինոյսի դպրոցի 2011 թվականի պետական ժողովի ժամանակ Պեորիայում։ Որպես ավագ՝ նա ընդգրկվել է 2012 թվականի «երկու լավագույն տոկոսի» շարքում։ 2016 թվականի մայիսին Էմիլին ավարտել է Չիկագոյի Լոյոլայի համալսարանը՝ ստանալով մոլեկուլային կենսաբանության և արաբական ու իսլամական հետազոտությունների աստիճան։ 2016 թվականի աշնանը նա ուսումը սկսել է Չիկագոյի բժշկական դպրոցում։


== Կամավորական աշխատանք Վիքիպեդիայում ==
Էմիլի Թեմփլ Վուդը ազգային մամուլի ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել Վիքիպեդիայում կին գիտնականների մասին հոդվածներ գրելուց հետո, ինչպես նաև Վիքիպեդիայի կին խմբագիրների ներգրավման ակտիվության պատճառով։ Վիքիպեդիայում Էմիլիի առաջին խմբագրումը կատարվել է 2005 թվականին` 10 տարեկան հասակում, իսկ 12 տարեկանում արդեն բովանդակային ներդրում է կատարել նախագծում, և նույն տարիքում առաջին անգամ առցանց հետապնդումների է ենթարկվել Վիքիպեդիայում իր ներդրման պատճառով։ Ավագ դպրոցում սովորելով՝ նա սկսել է կին գիտնականների հանրահռչակումը։ 2007 թվականին Էմիլին դարձել է Վիքիպեդիայի ադմինիստրատոր և (2018 թվականից) նույնպես եղել է կայքի արբիտրաժային կոմիտեի անդամ։ 2012 թվականին դարձել է Women Scientists թեմատիկ վիքի նախագծի համահիմնադիրը անգլերեն Վիքիպեդիայում. այդ ժամանակից ի վեր նա հարյուրավոր հոդվածներ է գրել գիտության մեջ կանանց մասին։ Խմբագրելով «Keilana» մականունով՝ նա նկատել է, որ թագավորական գիտական հասարակության միայն մի քանի կին-անդամների մասին են եղել Վիքիպեդիայից հոդվածներ, և սկսել է նման հոդվածներ ստեղծել։ Ավելի ուշ Էմիլին Վիքիմեդիա հիմնադրամին պատմել է, որ երբ նա առաջին անգամ նկատել է դա, «զայրացել է և նույն գիշերը հոդված է գրել»։ Ես բառացիորեն նստած էի հանրակացարանի միջանցքում, մինչև գիշերվա ժամը 2-ը, մինչև ես գրեցի գիտության մեջ կնոջ մասին առաջին հոդվածը»։ «Ամենից շատ Էմիլին հպարտանում է Ռոզալին Սքոթի՝ առաջին աֆրոամերիկուհու մասին հոդվածով, որը դարձել է կրծքային վիրաբույժ։ 
Թեմփլ-Վուդը նաև վիքի-մարաթոններ է անցկացրել թանգարաններում և գրադարաններում՝ Վիքիպեդիայում կանանց գիտնականների թիվն ավելացնելու նպատակով։ 2015 թվականի հոկտեմբերին նա The Atlantic-ին պատմում է որ, որ այնտեղ հայտնաբերվել են 4400 կին գիտնականներ, որոնք գրված չեն Վիքիպեդիայում, չնայած նրանցից յուրաքանչյուրը բավականին նշանակալից էր։ 2016 թվականի մարտին նա միջազգային լրատվամիջոցների ուշադրությունը գրավել է համացանցում սեռական ոտնձգությունների նկատմամբ իր մոտեցման շնորհիվ, որոնց նա ենթարկվել է։ Ի պատասխան յուրաքանչյուր նման նամակի, որը նա ստացել է, նա պլանավորում է Վիքիպեդիայում հոդված ստեղծել կին գիտնականի մասին։ «Իմ մոտիվացիան այն է, որ հալածանքից տառապող հիասթափությունը ինչ-որ արդյունավետ բան լինի»։ 2016 թվականի մայիսին նա The Fader-ին ասել էր, որ «որպես վիքիպեդիստուհի՝ ես բնական կերպով արձագանքում եմ թեմայի լուսաբանման բացին՝ սկսել համապատասխան նախագիծը, այնպես, ինչպես ես արել եմ «կին գիտնականներ» նախագծի դեպքում։ Պատմական պատմություններում գերակշռում են տղամարդիկ, և այն փաստը, որ կանանց կենսագրությունները ներառված են Վիքիպեդիայում, կարող է դառնալ կանանց պատմության մեջ վերադարձնելու միջոց»։
2016 թվականին կատարված աշխատանքի համար Էմիլի Թեմփլ Վուդը Ռոզի Սթիվենսոն-Գուդքնայթի հետ համատեղ հռչակվել է Տարվա վիքիպեդիստ։


== Գրառումներ ==
Թեմփլ Վուդը Վիքիմեդիայի, Կոլումբիայի շրջանի, Վիքիմեդիա թաղամասի հիմնադրամի փոխնախագահն է, ինչպես նաև իրենց տնօրենների խորհրդի անդամ։ Նա նաև «Wiki Project Mad» հիմնադրամի խորհրդի անդամ է և  Աշխատանքի անվտանգության և հիգիենայի  ազգային ինստիտուտում Վիքիպեդիստ է ըստ բնակության վայրի։ 


== Քեյլենի էֆեկտ ==
Աարոն Հալֆեյքերը, OpenSym 17 միջազգային սիմպոզիումի բաց համագործակցության ժամանակ, ներկայացրեց «Վիքիպեդիայի որակի դինամիկայի ինտերպոլյացիա և Կեյլանայի էֆեկտի ցուցադրում» հոդվածը Թեմփլ Վուդի անվան ֆենոմենի վերաբերյալ


== Հրապարակումներ ==
Emily; Temple-Wood Rewriting the History of Women in Science(անգլ.) // Scientific American : magazine. — Springer Nature, 2017. — Т. 317. — № 3. — С. 70—71. —  — PMID 28813402.
Temple-Wood, Emily Facebook Nation. — 2014.
Temple-Wood Emily։ Exploring the Role of Raw in the Embryonic Nervous System (չաշխատող հղում)
Emily; Temple-Wood It’s Time These Ancient Women Scientists Get Their Due(անգլ.) // Nautilus : journal. — 2016. Reprinted in The Best American Science and Nature Writing 2017. Jahren, Hope, editor. Boston. 9781328715517. OCLC 1004672002.
Diane; Silva Regulation of Gonad Morphogenesis in Drosophila melanogaster by BTB Family Transcription Factors(անգլ.) // PLOS One : journal. — 2016. — Т. 11. — № 11. — С. e0167283. —  — PMID 27898696.


== Ծանոթագրություններ ==