armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Չապաևկա (գյուղ, Զոլոտոնոշայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉապաևկաՉապաևկա (ուկրաիներեն՝ Чапаєвка), գյուղ Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Զոլոտոնոշայի շրջանում։
2007 թվականի տվյալներով Չապաևկա գյուղում բնակվում էր 3 331 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռոջենո

Ռոջենո (իտալերեն՝ Rogeno), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2682 մարդ, խտությունը կազմում է 554 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 554 կմ²։ Փոստային ինդեքս 23849։ Հեռախոսային կոդ' 031։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Իպոլիտ Ռիմսկը։ Ամեն տարի տոնը նշվում է օգոստոսի 13-ին


== Ծանոթագրություններ ==
Տոռելյաս դե Ֆոիքս

Տոռելյաս դե Ֆոիքս (կատ.՝ Torrelles de Foix կամ Torrellas de Foix), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա նահանգում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մտնում է Ալտ Պենեդես շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 37,19 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 2545 (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 72 կմ հեռավորության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղում ==
Información del Կատալոնիայի վիճակագրության ինստիտուտի տվյալները 1998–2014 թվականների բնակչության թվի վերաբերյալ (իսպ.)
Տոռելյաս դե Ֆոիքսի քարտեզը GoogleMap-ում (անգլ.)
Ասուեբար

Ասուեբար (իսպ.՝ Azuébar, կատ.՝ Assuévar), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Վալենսիա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կաստելիոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտո Պալանսիա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 23,40 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 345 մարդ (2010)։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը համարվում է սուրբ Մատեոն։


== Հեռավորությունը Ասուեբարից ==


== Ժաղավրդագրություն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղում ==
Պաշտոնական կայք Archived 2017-10-12 at the Wayback Machine.
Գրիշա Հակոբյան

Գրիշա Հակոբյան  (նոյեմբերի 1, 1918(1918-11-01), Գանձակ, Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետություն - հոկտեմբերի 26, 1930(1930-10-26), Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հերոս-պիոներ` ներկայիս Ադրբեջանի Գանձակ՝ Գյանջա քաղաքից։ Ժամանակակից որոշ հեղինակներ փորձել են կասկածի տակ դնել Գրիշա Հակոբյանի կերպարը, իբրև հնարված  կոմունիստական գաղափարախոսության և քարոզչության արդյունքում, սակայն «Պիոներ կանչ» թերթի նոյեմբերի 14-ի  համարն ու հետագա մի շարք համարներ, ամբողջովին ապացուցում են հերոսի գոյությունը, անգամ պատկերելով նրա նկարը, մանրամասն անդրադառնում նրա սպանությանը ու Անդրկովկասում կազմակերպված ուսանողական ցույցերին։


== Կենսագրություն ==
Գրիշա Հակոբյանը հանդիսանում էր Ադրբեջանի առաջին պիոներական ջոկատներից մեկի նախագահը և Մոսկվայում տեղի ունեցած պիոներների 1-ին Համամիութենական հավաքի պատվիրակներից մեկն էր։ Պարգևատրվել է «Արտեկ» միջազգային պիոներական ճամբարի ուղեգրով։ Եղել է Գյանջայի բռնցքամարտի չեմպիոն պիոներների մրցումներում 1929 թվին։ Հետագայում բացահայտել է կուլակական խումբ, ովքեր էլ 1930 թվականի հոկտեմբերի 26-ին սպանել են Գրիշային։


== Հիշատակ ==
Գրիշա Հակոբյանի պատվին Չելյաբինսկում կանգնեցվել էր հուշարձան, նրա անունով էր կոչվել շոգենավերից մեկը, հրատարակվել են գրքեր և դիաֆիլմ։ Գրիշա Հակոբյանի անունը մտել է Վ. Լենինի անվան Համամիութենական պիոներական կազմակերպության Պատվո գրքի մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Виртуальная энциклопедия «Дети-герои». Гриша Акопян
Շաղագոմք

Շաղագոմք (Շատգոմք), գավառ Մեծ Հայքի Բարձր Հայք նահանգի կազմում։


== Աշխարհագրություն ==
Շաղագոմք կամ Շատագոմք գավառը գտնվել է Տայք նահանգի Ոքաղե գավառից հարավ-արևմուտք, եփրատի վտակ Սարչամայի վերին հոսանքում (այժմ՝Էրզրումի վիլայեթի Օվաջըկ վիճակ)։ Մովսես Խորենացին այն անվանում է «անապատ և հովանաւոր տեղիք»։


== Պատմություն ==
Ըստ Խորենացու այստեղ իր առաջին աշակերտներին է ուսուցանել Մեսրոպ Մաշտոցը։ Ղազար Փարպեցի Շաղագոմքը հիշատակում է Վահանանց պատերազմի(481-484) առնչությամբ.Վահան Մամիկոնյանը ամրանալով Շաղագոմքում, պայքարել է պարսից զորավար Հազարավուխտի ուժերի դեմ։ Հետագա աղբյուրներում Շաղագոմքի մասին տեղեկություններ չեն հանդիպում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Առաքելոց հայոց եկեղեցի

Սուրբ Առաքելոց հայոց եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե Ջավախք երկրամասի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի կազմում գտնվող Մարտունի գյուղում։ Գտնվում է գյուղի հյուսիսային եզրին։


== Պատմություն ==
Որոշ տվյալների համաձայն՝ կառուցվել է 12-13-րդ դարերում որպես հայ քաղկեդոնականների սրբատեղի։ Հետագայում, քաղկեդոնականության անկումից հետո դարձել է առաքելական։ Հայտնի է, որ 1830-ական թվականների սկզբներին օծվել է Սուրբ Առաքելոց անվամբ և գործել որպես ծխական եկեղեցի։
Համաձայն ժամանակի թերթերի հրապարակումների՝ 19-րդ դարի վերջերին եկեղեցին գտնվել է խարխլված վիճակում։
1980-ական թվականներին Վրացական ԽՍՀ-ի Վրաստանի հուշարձանների պահպանության վարչության կողմից կատարվել է եկեղեցու հիմնանորոգման աշխատանքներ։


== Ճարտարապետություն ==
Եկեղեցին ունի միանավ, թաղածածկ հորինվածք և կառուցված է սրբատաշ քարերով։ Ունի 8,96 x 5,46 մ արտաքին չափեր։ Որմերին վիմագրեր չկան։ Միակտոր քարից պատրաստված մկրտարանի ավազանը եկեղեցու հիմնադրումից մինչ օրս պահպանվել է իր նախնական տեղում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աֆրոթուրքեր

Աֆրոթուրքեր (թուրքերեն՝ Afro-Türkler), կամ աֆրիկյան թուրքեր, թուրք աֆրիկացիներ, աֆրիկյան ծագմամբ էթնիկ խումբ, որի ներկայացուցիչները բնակվում են ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում։ «Աֆրոթուրքեր» արտահայտությունը նորաբանություն է։ Նախկինում բանավոր թուրքերենում նրանք կոչվում էին արապներ (արաբներ) կամ Զինջի (նեգրեր)։ Ներկայումս այդ անվամբ են կոչում աֆրիկյան ծագումնաբանություն ունեցող թուրքերին (թուրքերեն՝ Afrika kökenli Türkler)։ Աֆրոթուրքերը՝ որպես ազգային փոքրամասնություն, պաշտոնապես ճանաչված չեն։ Մեծամասնությունը Սուննի իսլամի հետևորդներ են։ Խոսում են թուրքերեն և հունարենի կրետեական բարբառով։ Թուրքիայում աֆրոթուրքերի համայնքը կազմում է մոտավորապես 5000 մարդ։


== Բնակեցում ==
Փոքր Ասիայում աֆրիկյան ծագմամբ բնակչության ի հայտ գալը կապված է Օսմանյան կայսրությունում տարածված ստրկավաճառության հետ։ Աֆրիկացի ստրուկները բերվում էին Զանզիբարից, Նիգերից, Սաուդյան Արաբիայից, Լիբիայից, Քենիայից և Սուդանից։ Այնուհետև նրանց վաճառում էին Անատոլիայի տարբեր քաղաքներում։ Նրանք օգտագործվում էին հատկապես գյուղատնտեսության ոլորտում։ Ազատություն ստանալուց հետո, աֆրիկյան ծագում ունեցողները սկսեցին բնակվել քաղաքներում, հատկապես Էգեյան ծովի մերձափնյա հատվածում։ 19-րդ դարում Իզմիրում գոյություն ունեին աֆրիկյան մի քանի թաղամասեր՝ Սաբիրթաշըն, Դոլափքույուն, Թամաշալըքը, Իքիչեշմելիքը և Բալըքըյուն։ Վերջիններս բոլորն էլ քաղաքային արվարձաններ են։ Այստեղ վերաբնակվել են նաև Կրետեի աֆրոթուրքերը, երբ 1923 թվականին տեղի ունեցավ Թուրքիայի և Հունաստանի բնակչության տեղափոխություն։ Այվալըքում բնակվող աֆրոթուրքերը սկզբնական շրջանում խոսում էին հունարենի կրետեական բարբառով, սակայն տեղափոխությունից հետո սկսեցին խոսել թուրքերեն։
Աֆրոթուրքերը, ովքեր բնակվում էին Իզմիրում 1960 թվականին տոնել են ավանդական գարնանային տոնը «Դանա Բայրամըն» («Հորթի տոն»)։ Տոնակատարությունը իր անվանումը ստացել է 20-րդ դարի 20-ական թվականներին։ Տոնակատարությունը տևում է երեք շաբաթ։ Տարվա ընթացքում աֆրիկյան համայնքի ավագները հավաքում են գումար՝ գնելու հորթ, որը զոհաբերում են մայիս ամսվա առաջին շաբաթ օրը։ Ներկայումս տոնակատարությունը նշվում է աֆրոթուրքերի երիտասարդ սերնդի կողմից և տևում մի քանի օր։
Օսմանյան կայսրության ժամանակներում աֆրոթուրքերը գաղթել են նաև Բալկաններ։ Օրինակ, Չեռնոգորիայի Ուլցին քաղաքում եղել է աֆրիկյան ծագմամբ ներգաղթյալների համայնք։ Բացի այդ, սուլթանական բանակում եղել են բազմաթիվ աֆրիկացի զինվորներ։ 1716- 1718 թվականներին տեղի ունեցած ավստրո- թուրքական պատերազմի ժամանակ կռվել է ավելի քան 24 000 աֆրիկացի։
Ներկայումս Էգեյան մերձափնյա շրջանում կան քիչ քանակությամբ աֆրոթուրքեր, հատկապես Իզմիր, Այդին և Մուղլա քաղաքներում։ Աֆրոթուրքեր բնակվում են նաև Անթալիայի և Ադանայի մարզերի մի շարք գյուղերում և համայնքներում։ Սակայն միգրացիան շարունակվում է, ինչի համար շատ հաճախ դժվար է ասել աֆրոթուրքերի հստակ թվաքանակը։


== Հայտնի աֆրոթուրքեր ==
Վահապ Օզալթայ՝ ֆուտբոլիստ,
Տուգչե Գոդեր՝ մոդել,
Ահմեդ Ալի Չելիկտեն՝ ավիացիայի պատմության մեջ առաջին սևամորթ օդաչուն
Մուստաֆա Օլփաք՝ գրող,
Մերալ Հուսեյն Էս՝ բարոնուհի, բրիտանացի քաղաքական գործիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտակ Դրինի կիրճ

Սպիտակ Դրինի կիրճ (ալբ․՝ Gryka e Drinit të Bardhë, սերբ.՝ Кањон Белог Дрима), ոչ մեծ կիրճ՝ մասամբ ճանաչված Կոսովոյի Հանրապետության հարավ-արևմուտքում։ Կիրճով հոսում է Սպիտակ Դրին գետը։ Կիրճը համեմատաբար կարճ է՝ ընդամենը մոտավորապես 900 մ, իսկ խորությունը՝ 45 մ։ Կիրճի մուտքի մոտ գտնվում է Շվանի հին կամուրջը, որը Օսմանյան կայսրության ժամանակներից էր։ Կիրճը Բալկանների բոլոր անկյուններից գրավում է սուզորդների։ Սպիտակ Դրին գետի կիրճը իր ջրաբանական և գեոմորֆոլոգիական նշանակության շնորհիվ 1986 թվականից պետական պահպանության տակ է գտնվում՝ որպես բնության հուշարձան։


== Աշխարհագրություն ==
Սպիտակ Դրինի կիրճը գտնվում է Զրզե գյուղի մերձակայքում՝ (Օրահովաց վարչական միավորում) Շվանի կամրջի մոտ, Ջյակովիցա-Պրիզրեն ճանապարհի եզրին։ Կիրճը ձևավորվել է նեոգեն ժամանակաշրջանում։ Նրա ձևավորումը պայմանավորված էր բազմաթիվ տեկտոնիկ գործընթացներով։ Քարանձավն ունի կիրճերին բնորոշ հատկություններ և պարունակում է կարբոնատային  միացություններ։


== Զբոսաշրջություն ==
Գեոմորֆոլոգիական երկար գործընթացների արդյունքում Սպիտակ Դրինը կիրճ է ձևավորել երկու ժայռերի միջև, որն այժմ շատ գրավիչ է հետազոտողների և զբոսաշրջիկների համար։ Գտնվում է Ջյակովիցան և Պրիզրենը իրար հետ կապող հիմնական ճանապարհի եզրին։ Սպիտակ Դրինի կիրճ այցելում են բազմաթիվ արտասահմանցի զբոսաշրջիկներ, ինչպես նաև տեղացիներ։ Միակամար Շվանի կամուրջը այս տարածքի ևս մի կարևոր զբոսաշրջային կետն է։ Ամեն տարի տեղի են ունենում ջրացատկորդների մրցություններ, որոնց մասնակցում են տարածաշրջանի շատ մարզիկներ։ 1986 թվականից կամուրջը և կիրճը գտնվում են պետական հսկողության տակ։ Պաշտպանված տարածքը կազմում է 199 հա, այն գտնվում է Օրահովացի (124,96 հա) և Ջյակովիցայի (73,86 հա) մունիցիպալիտետների կազմում։ Գետահովիտի վերջում կա ռեստորան, որտեղ մատուցվում է Սպիտակ Դրինում որսացած ձուկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հարություն Հովհաննիսյան (նկարիչ)

Հարություն Սեդրակի Հովհաննիսյան (դեկտեմբերի 22, 1922(1922-12-22) - նոյեմբերի 7, 1998(1998-11-07), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Արմավիրի մարզի Մեծ Շահրիար գյուղում (այժմ՝ գյուղ Նալբանդյան)։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1953 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Ստեղծագործել է գրաֆիկայի բնագավառում։ 1960-1998 թվականներին դասավանդել է Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում, 1984-1991 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ։ Առանձնանում է «Հայկական ճարտարապետական հուշարձաններ» գրաֆիկ շարքը («Գեղարդ», 1975 թվական, «Կեչառիս», 1980 թվական, «Հաղպատ», 1988 թվական, «Սաղմոսավանք» 1989 թվական, «Հաղարծին» 1990 թվական, «Կարմրավոր», 1991 թվական)։ «Զանգեզուր» և «Երգ Սևանի մասին» նկարաշարերում («Անձրևից առաջ», «Լերկ լեռներ», 1976 թվական, «Տաթև», 1981 թվական, «Սևանի կղզում», 1990 թվական, «Լեռների գրկում», 1997 թվական, բոլորը՝ օֆորտ) վեր է հանված բնության նախասկզբնական մաքրությունն ու վեհությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հարություն Հովհաննիսյան
Տեմնիկովի շրջան

Տեմնիկովի շրջան (ռուս.՝ Темниковский район Мордовии, մոկշ.՝ Темникавонь аймак), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մորդովիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տեմնիկով։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1936,8 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 17261 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,91 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Մկրտիչ Ալպերթյան

Մկրտիչ Ալպերթյան (?, Կարին, Օսմանյան կայսրություն - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Մկրտիչ Ալպերթյանը ծնվել է Կարինում։ Ատամնաբուժական կրթություն է ստացել և ատամնաբույժ աշխատել։ Եղել է ՀՅԴ անդամ։ Սպանվել է 1915 թվականին Երզնկայից (Էրզինջան) դուրս։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականություն ==
«Հայ բժշկութեան տուած զոհերը», ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919
Գերսամ Ահարոնեան «Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965)», Պէյրութ, 1965
Թէոդիկ «Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան», Բ տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985
«Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան», Ալբոմ-ատլաս, Բ հատոր, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001
Դու գիտես

Դու գիտես-ինտելեկտուալ հաղորդում Ավետ Բարսեղյանի հետ։


== Նախագծի նպատակ ==
Նախագծի նապտակն է խրախուսել լավագույն աշակերտներին, բարձրացնել դպրոցի և ուսուցչի դերն ու նշանակությունը։ Նախագիծն իրականացնում են  Հանրային հեռուստաընկերությունն ու ԿԳՄՍ նախարարությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Զաջալ

Զաջալ (արաբ․՝  زجل‎‎), արաբական միջնադարյան գրականության ժանր։ Հիմնվել է դեռևս նախաիսլամական շրջանում, սակայն ծաղկում է ապրել Անդալուսում՝ Օմայյանների օրոք։ Տարածվել է ոչ միայն Արաբական արևմուտքում (Ալժիր, Մարոկկո), այլև Արաբական արևելքում (Լիբանան, Պաղեստին)։ Ձևով նման է մուվաշշահին։

Զաջալը (արաբ․՝ زَجَلٌ‎‎՝ մեղեդի, երգ), անդալուսյան պոեզիայի բանաստեղծական ձևերից է։ Գրված է բարբառով։ Սկսում է հանգավորված կրկներգով՝ մարքազով (արաբ․՝ مركز‎‎՝ կենտրոն), այնուհետև հաջորդում են երեք հանգավորված տողեր՝ ղուսն (արաբ․՝ غصن‎‎՝ ճյուղ), Ղուսնին հաջորդում է մարքազի հետ նույն հանգն ունեցող տող սիմթը (արաբ․՝ صمت‎‎՝ լռություն, դադար)։ Առաջին տունը՝ մարքազը կազմված է 2 տողից, դրան հաջորդում է 5-9 տուն՝ յուրաքանչյուրում հավասար թվով տողեր՝ 4-12։
Զաջալը մոտ է ժողովրդական բանահյուսությանը, երգին։ Այն ի հայտ է եկել մուվաշշահից մի քիչ ուշ, բայց կա նաև հակառակ կարծիքը, որ զաջալը այն անցումային ձևն էր, որը բերեց ավելի մաքուր և գրական մշակված ձևի՝ մուվաշշահի (արաբ․՝ موشّح‎‎՝ գոտևորված, բանաստեղծության տեսակ), ի հայտ գալուն։ Արդյունքում 2 բանաստեղծական ձևերն էլ զարգանում էին զուգահեռաբար տարբեր սոցիալական միջավայրերում։ Պաշտոնական ճանաչում զաջալը ստացել է մուվաշշահից հետո և մինչև զաջալի կարկառուն հեղինակների ի հայտ գալը գոյություն ուներ միայն բանավոր երգիչների միջավայրում։
Զաջալը ձևով միօրինակ է։ Նրա տունը կազմված է հիմնականում 3 հանգավորված տողերից և կրկներգերից։ Մի քանի դեպքում զաջալը սկսվում է կրկներգից։ Զաջալի չափերը չեն տեղավորվում դասական արաբական տաղաչափության՝ արուդի (արաբ․՝ علم العروض‎‎), կառուցվածքի մեջ։ Զաջալի հեղինակները լիովին հասկանում էին իրենց տարբերությունը ավանդական պոեզիայից։ Այս մասին ավելի մարնամասն խոսում է Իբն Կուզմանը իր զաջալում։ Պարզությունն ու արտասանության յուրահատկությունը Իբն Կուզմանը համարում է այս ձևի հիմնական արժանիքը։ 10-12-րդ դարերի զաջալը առանձնահատուկ նշանակություն էր ձեռք բերել։ Աֆրիկյան բերբերները հեշտությամբ ընկալել էին անդալուսյան բարբառը, և անդալուսյան բանահյուսությունը դարձել էր նրանց սեփականությունը։ Հյուսիսային Աֆրիկայի բնիկ ժողովուրդներին արաբները մեկ անունով կոչում էին բարբարոսներ (արաբ․՝ بَرْبَرٌ‎‎՝ բերբեր, եզակի,արաբ․՝ بَرَابِرَةٌ‎‎՝ բարաբիր, հոգնակի)։ Նրանք արաբական Իսպանիայում հաստատվել էին արաբների հետ միաժամանակ։ Ավելի ուշ բերբերները ստեղծում են սեփական պետությունները՝ ալ-Մորավիների, ալ-Մոհադների պետությունները, և Անդալուսի այն հատվածները, որոնք գրավված չեն լինում քրիստոնյա տիրակալների կողմից, անցնում են նրանց իշխանության տակ։


== Տես նաև ==
Անդալուսյան պոեզիա
Անդալուսյան երաժշտություն
Մուվաշշահ


== Գրականություն ==
Куделин А.Б. Классическая арабо-испанская поэзия. М. 1972
Гибб Х.А.Р. Арабская литература, М.1960
Фильштинский И. М. - Арабская литература в Испании (VIII—XIII вв.)
Фильштинский И. М.Краткая литературная энциклопедия: В 9 т.
Фильштинский И. М. - Арабская классическая литература, М. - 1965}}


== Արտաքին հղումներ ==
The Arab muwashsha and zajal poetry and their influence on European music and song.
Նաժի Ժաբր

Նաժի Ժաբր (փետրվար 9, 1940 -մարտ 30, 2009), սիրիացի դերասան։


== Կենսագրություն ==
Նրա մեծ եղբայրը՝ Մահմուդ Ժաբրը փոխանցել է նրան սերը արվեստի նկատմամբ։ Մասնակցել է տարբեր հեռուստատեսային և թատերական աշխատանքների և մասնակցություն է ունեցել իր մեծ եղբոր աշխատանքներում՝ «Որսորդ և ինձ որսացին», «Կորած նկուղները», «Կողոպտումը» և այլն… Դորեյդ Լահհամի հետ մասնակցել է «Սահ Ալ-Նաում» սերիալում և հայտնի է դարձել Աբու Աանթար անունով։ 1972 թվականին միացել է սիրիայի արվեստագետների ասոցիացիային։ Մասնակցություն է ունեցել մոտավորապես 30 ֆիլմերում, 50 սերիալներում և տասնյակ թատերախաղերում։
Ընտանիքը ամբողջությամբ արվեստագետներ են՝ եղբայրներն են դերասաններ Մահմուդ Ժաբրը և Հայսամ Ժաբրը, նրա եղբոր կինը դերասանուհի Հայֆա Ուասեֆն է և արվեստագետներ Լայլա Ժաբրի և Մարահ Ժաբրի հորեղբայրն է։


== Մահը ==
Մահացել է Դամասկոսում, 2009 թվականի մարտի 30-ին, քաղցկեղից։


== Գործերը ==


=== Թատրոններից՝ ===
Այսօր ավելի լավ է քան վաղը


=== Սերիալներում՝ ===
«Սահ Ալ-Նաում»
Աբու Աանթարի օրագիրը
Աղ և շաքար
Իմ երկրի զավակները
Խաղադրույքը
Որտեղ է սխալը
Պապիկիս տունը


=== Կինոթատրոնում՝ ===
Սեր Ստամբուլում
Դանակը
Ամենամեծ մրցանակը
Քաղաքի աղվեսները
Կանանց ոստիկանությունը
Անապատի գեղեցկուհին
Խնդիրներ սիրող


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 252


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Լեբեֆ

Լեբեֆ (ֆր.՝  Lesbœufs), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 171 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.64 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.97 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 111 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 82-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 82 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 70 անձ (36 տղամարդ և 34 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (7 տղամարդ և 5 կին)։ 29 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Երկայնիստ

Երկայնիստ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 20 կմ հեռու։


== Պատմություն ==
Եղել է հայաբնակ գյուղ։
Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Երկայնիստն ուներ հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էսֆիր Սլոբոդկինա

Էսֆիր Սլոբոդկինա (ռուս.՝ Слободкина, Эсфирь Соломоновна, անգլ.՝ Esphyr Slobodkina, սեպտեմբերի 22, 1908(1908-09-22), Չելյաբինսկ, Օրենբուրգի մարզ, Ռուսական կայսրություն և Ռուսաստան - հուլիսի 21, 2002(2002-07-21), Glen Head, Նասաու շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ռուսական ծագմամբ ամերիկացի նկարիչ և մանկական գրքերի հեղինակ։ Առավելապես հայտնի է մանկական դասական «Վաճառքի հանված կեպին» գրքով՝ իր սեփական նկարազարդումներով։ Ավանգարդիզմի և ֆեմինիզմի ներկայացուցիչ է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1908 թվականին, Չելյաբինսկում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, 1917 թվականին, նրա ընտանիքը հեռացել է հայրենիքից և տեղափոխվել է Հարբին, որտեղ էլ նա սովորել է ճարտարապետություն և գեղանկարչություն։ 1928 թվականին տեղափոխվել է Ամերիկայի միացյալ նահանգներ։ Եղել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի անդամ։ 1933 թվականին ամուսնացել է նկարիչ Իլյա Բոլոտովսկու հետ։ 1936 թվականին իր ամուսնու հետ միասին նա եղել է Ամերիկացի աբստրակտ նկարիչների խմբի հիմնադիրներից մեկը։ Ինչպես մյուս ռուս ավանգրադիստները, նա նույնպես իր ստեղծագործությունների մեջ լայնորեն օգտագործել է ռուսական սրբապատկերների և կիրառական ժողովրդական արվեստների ժառանգությունը։
1930-ականների վերջին նա սկսել է հրատարակել մանկական գրքեր իր նկարազարդումներով։ Հրապարակված 24 գրքերից ամենամեծ հաջողությունը գրանցել է «Վաճառքի հանված կեպին» գիրքը, որը թարգմանվել է տասնյակ լեզուներով և տպագրվել է ավելի քան 2 միլիոն օրինակով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Esphyr Slobodkina, Notes for a Biographer, a three-volume, limited edition autobiography.
Gail Stavitsky and Elizabeth Wylie, The Life and Art of Esphyr Slobodkina, Tufts Univ Art Gallery (1992), 99927-786-4-4.
Ann Marie Sayer et al., Rediscovering Slobodkina: A Pioneer of American Abstraction, Hudson Hills Press (2009), 1-55595-312-3.
JoAnn Conrad, Esphyr Slobodkina – Modernist (Children’s Book) Illustrator/Author, https://blogs.lib.uconn.edu/archives/2015/09/29/esphyr-slobodkina-modernist-childrens-book-illustratorauthor/


== Արտաքին հղումներ ==
The Slobodkina Foundation
Slobodkina Children's Book Website
Slobodkina Online Store
American Abstract Artists – co-founded by Slobodkina
Գվագվա

Գվագվա, ջրվեժ Թուրքիայում, Արածանիի վրա Տարոն գավառում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբրամովո (գյուղ, Դորոգոբուժսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբրամովո (այլ կիրառումներ)Աբրամովո (ռուս.՝ Абрамово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տիրան Տեր-Սահակյան

Տիրան Սահակի Տեր-Սահակյան (1904, գյուղ Ջաֆարապատ (այժմ՝ գյուղ Գետաշեն, Հոկտեմբերյանի շրջանում)- 1982, Երևան), հայ խորհրդային բուսաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1948 թ.), պրոֆեսոր (1958 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսության ֆակուլտետը (1925 թ.)։ Եղել է երկրագործության ԳՀԻ բաժնի (1949-1952 թթ.), ՀԽՍՀ ԳԱ բուսաբանության (1952-1955 թթ.), գենետիկայի և սելեկցիայի (1955 թ.) ինստիտուտների, լաբորատորիաների, Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի բուսաբանության (1955-1971) ամբիոնի վարիչ, 1971 թվականից՝ գյուղատնտեսական արտադրության հիմունքների ամբիոնի պրոֆեսոր։ Տեր-Սահակյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ կլիմայական պայմաններում կարտոֆիլի կենսաբանական առանձնահատկությունների, բուծման, մշակության, բերքահավաքի, սերմնանյութի ընտրության, պահպանության, եգիպտացորենի բարձր բերքատու հիբրիդների սելեկցիայի և այլն հարցերին։ Նրա ստացած (1974 թվականին) «Աբովյան-2» եգիպտացորենի հիբրիդը մշակվում է ՀԽՍՀ-ում և ԽՍՀՄ հարավային շրջաններում։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Տեր-Սահակյանը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։


== Երկեր ==
Կարտոֆիլի սորտերը Հայաստանում և նրա հիվանդությունները, Երևան,1939։
Կարտոֆիլ, Երևան, 1951։
Ագդա-ժագովախ

Ագդա-ժագովախ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 92 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2601)

Ժողովածու (2601), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2601 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 13-րդ, 17-րդ դարերում, Հեթում (Ա), Բարաղամ (Բ) գրիչների կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 24,8x17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 197 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` թղթապատ տախտակ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 19բ, 145բ և այլուր, հետագայի՝ 132բ (1587 թվական), 1ա (1728 թվական), 2ա (1731 թվական), 3ա (1848 թվական)։


== Բովանդակություն ==
Յովհ. Երզնկացւոյ Խրատք հասարակաց։
Ճառք (Եփրեմ, Ոսկեբերան, Եղիշէ, Կիւրեղ, Գր. Աստուածարան, Սահակ Պարթև, Սևերիանոս, Զենոբ եպս., Դիոն. Արիսպագացի, Եպիփան, Գր. Լուսաւորիչ, Յովհ. Օձնեցի)։
Պատմութիւնք Սարգսի զօրավարի, Յովհ. Մկրտչի, Խաչի, Յակ. Մծբնացւոյ, Անդրէի, Թովմայի, Փիլիպպոսի, Բարթուղիմէոսի։
Գիւտ խաչին։
Բեյթ պարսկերեն։


== Ծանոթագրություններ ==
Մալոաբիշևո

Մալոաբիշևո (ռուս.՝ Малоабишево, բաշկիրերեն՝ Бәләкәй Әбеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լեոն Շամրոյ

Լեոն Շամրոյ (անգլ.՝ Leon Shamroy, հուլիսի 16, 1901(1901-07-16), Նյու Յորք, Նյու Յորք - հուլիսի 7, 1974(1974-07-07), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոօպերատոր, 1947-1948 թվականներին եղել է կինոօպերատորների ամերիկյան միության նախագահ, չորս անգամ արժանացել է Օսկարի` լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար. այս անվանակարգում մրցանակների ռեկորդը կիսում է Ջոզեֆ Ռուտենբերգի հետ։


== Կենսագրություն ==
Լեոն Շամրոյը ծնվել է 1901 թվականի հուլիսի 16-ին, Նյու Յորքում։ 25 տարեկանում դարձել է իր առաջին ֆիլմի օպերատորը, և գրեթե կես դար զբաղվել է օպերատորական աշխատանքով։ Իր աշխատանքների համար 18 անգամ առաջադրվել է Օսկարի (ռեկորդը կիսում է Չարլզ Լենգի հետ), և 4 անգամ ստացել է այն։ Եղել է Կինոօպերատորների ամերիկյան միության անդամ և մեկ տարվա ընթացքում ղեկավարել է կազմակերպությունը։ 1953 թվականին ամուսնացել է դերասանուհի Մերի Անդերսոնի հետ, որի հետ նա ապրել է մինչև իր մահը` 1974 թվականի հուլիսի 7-ը։ Նրա պատվին մականուն է ստացել 1957 թվականին նկարահանված «Արդյո՞ք հաջողությունը փչացնում է Ռոք Հանթերին» (անգլ.՝ Will Success Spoil Rock Hunter) ֆիլմի պուդերը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հաղթած ֆիլմեր ===
1942` Սև կարապ
1944` Վիլսոն
1945` Աստված նրան դատավոր
1963` Կլեոպատրա


=== Առաջադրված ֆիլմեր ===
1938` Սրտով երիտասարդ
1940` Արգենտինային հյուր
1942` Տասը ջենթլմեններ Վեսթ Ֆոինթից
1949` Աղվեսների արքայազնը
1951` Դեյվիդը և Վիրսավյան
1952` Կիլիմանջարոյի ձյունը
1953` Խալաթը
1954` Եգիպտացին
1955` Սերն աշխարհի լավագույն բանն է
1956` Թագավորը և ես
1958` Խաղաղ օվկիանոսի հարավը
1959` Պորգին և Բեսսը
1963` Կարդինալը
1965` Տառապանքներ և ուրախություն


=== Այլ (ընտրված) ===
1935` Մերի Բյորնս, փախստականը
1939` Ալեքսանդր Գրահամ Բելլի պատմությունը
1942` Ռոքսի Հարթ
1945` Ծառն աճում է Բրուքլինում
1945` Ո՞ւր ենք մենք այստեղից գնալու
1947` Սկանդալային միսս Փիլգրիմը
1948` Կզաքիսե մորթով տիկինը
1950` Մեծ քանակով ավելի էժան է
1953` Խայբերի զորամասի արքան
1955` Բարի լույս միսս Դավ
1957` Գրասենյակային պարագաներ
1968` Կապիկների մոլորակը


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կինոօպերատորների առցանց հանրագիտարանում(անգլ.)
Ավա (անուն)

Ավա (անգլ.՝ Ava), կանացի անուն անգլերենում և այլ լեզուներում։ Ավա անունը ունի ծագման տարբեր տարբերակներ։ Վերջին շրջանում նրա հայտնիությունը կարող է կապված լինել 1990-ականներին հայտնի մի շարք երեխաների հետ, որոնց, ի վերջո, անվանում էին  հայտնի դերասանուհի Ավա Գարդների (1922—1990) պատվին։


== Ծագում ==
Ավա անունն ի սկզբանե գերմանական ծագում ունի։ Ավա անունը մեկն է  գերմանական Awa անվան միջնադարյան գրառումներից, ունի գրության տարբեր ընտրանքներ (Awo, Awo, Auwo, Ouwo, Ouvo, Owo, Ovo, Ova), չունի ճշգրիտ նշանակություն, իսկ արտասանության տարբերակները շատ են՝ Ավա, Աֆա, Ավո, Աուվո, Օուվո, Օվո.  «Aw/av» տարրը օգտագործվել է տարբեր գերմանական անուններում  VIII—IX դարերի, օրինակ, Avagisa, Avuldis, Awanpurc, Auwanildis: Ավա անունը կրել է նաև միջնադարյան բանաստեղծուհի հռոմեացի կաթոլիկ սուրբ,  Պիպին երկրորդի դուստրը (Աքվիտանիայի թագավոր  838—852 թվականներին)։ Կաթոլիկ տոնացույցում սուրբ Ավայի օրը ապրիլի 29-ին է։ Հնարավոր է, որ Ավա անունը հիմք է հանդիսացել բրետոնական Ավելին անվան համար, որը հետագայում դարձավ անգլիական Եվելին անունը։Այս դեպքում Ավա անունը ունի նույնական նշանակություն՝ «կենդանի», «կենսական ուժ», «կյանք»։
Ըստ պարսկական ծագման՝ Ավա կանացի անունը նշանակում է «ձայն»։
Հավանական է նաև, որ Ավա անունը Եվա անվան արտասանության և գրության տարբերակներից մեկն է։ Որոշ երկրներում Եվա անունը արտասանվում է որպես Էֆա, Էվա, Հավա, Ավա, Իվ (Eva, Hava, Ava, Eve)։
Ժամանակակից արտասանությամբ Ավա անունը կարող է ունենալ տարբերակներ՝ Էյվա, Էվա, Ավա, Աֆա։ Անվան արտասանությունը որպես Էյվա հնչել է Ավատար (2009) ֆիլմում, որը կրում էր մայր աստվածուհին՝ կյանք տալով ամբողջ մոլորակին։
Բացի այդ, Ավա անունը ներկա ժամանակներում կարող է օգտագործվել  շատ անունների որպես կարճ-փաղաքշական տարբերակ՝Ավգուստա/Ավգուստինա, Ավիա, Ավենտուրա, Ավրելիա, Ավրեյա, Ավրորա, Ավիաֆա, Քվենթինա. հնարավոր է օգտագործել նաև որպես տղամարդու անունների կարճ տարբերակ՝ Ավրամ/Ավրահամ, Ավգուստ, Ավդեյ, Ավենիր, Ավենտին, Ավել, Ավրելիան  և այլն։


== Ժամանակակից օգտագործում ==
Անունը Միացյալ Նահանգներում հանրաճանաչ դարձավ  բարձրաշխարհիկ տիկին  Ավա Լոուլի Ուլլինգի շնորհիվ 1868—1958), որը ամուսնացավ  Ջոն Ջեյկոպ Աստորա 4-րդ-ի հետ, և նույն անունով նրանք անվանեցին իրենց դստերը Ավա Էլիս Մյուրիել Աստոր (1902—1956), որը հետագայում դարձավ իշխանուհի  Օբոլենսկայա։ Ավա Գարդները (1922—1990)  1941 թվականին  ստորագրել է պայմանագիր  MGM Studios հետ  և Հոլիվուդում փառքի հասավ  նուար ժանրի « Մարդասպանները »ֆիլմի շնորհիվ (1946)։ Նա դարձավ 1950-70 թվականների առաջատար հոլիվուդյան դերասանուհիներից մեկը և հանդիսանում է այս անվան հանրաճանաչության հիմնական պատճառը։


== Հայտնի անվանակիրներ ==
Էյվա Մաքս-  ամերիկացի երգչուհի և երգերի հեղինակ
Ավա Ֆրաու-ավստրիական Բենեդիկտին միանձնուհի, կրոնական բանաստեղծուհի
Ավա Գարդներ-ամերիկյան դերասանուհի
Ավա Դյուվերնեյ-ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և հրապարակախոս
Ավա Ադամս- ամերիկացի դերասանուհի, Փլեյբոյ ամսագրի մոդել
Ավա Կոլկեր-ամերիկացի դերասան և մոդել


== Ծանոթագրություններ ==
Լա Ռիոխա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լա Ռիոխա (այլ կիրառումներ)Լա Ռիոխա (իսպ. La Rioja) ՝ արգենտինական Լա Ռիոխա նահանգի մայրաքաղաք, գտնվում է նահանգի արևելքում, ունի գրեթե 290 000 բնակչություն։
Լա Ռիոխան ընկած է Սիեռա Դե Վելասկոյի ստորոտին, Բուենոս Այրեսից 1167 կմ և Կորդովայից 430 կմ հեռավորության վրա։ Սա Արգենտինայի ամենաչոր և ամենանոսր բնակեցված տարածքներից է։ Քաղաքային «Կապիտան Վիսենտե Ալմանդոս Ալմոնասիդ» (իսպ. Aeropuerto Capitán Vicente Almandos Amonacide) օդանավակայանից, որը գտնվում է Լա Ռիոխայից 7 կմ հեռավորության վրա, կատարվում են կանոնավոր չվերթներ դեպի Բուենոս Այրես և Կատամարկա։
Կլիման չոր է, կիսաանապատային, ձմռանը միջին ջերմաստիճանը + 5 °C − +20 °C է, իսկ ամռանը՝ +21 °С − +35 °С, առավելագույնը՝ 40 °C։
Քաղաքը անվանվել է Իսպանիայի Լա Ռիոխա նահանգի պատվին՝ Տոդոս Լոս Սանտոս դե լա Նուեվա Ռիոխա։ Լա Ռիոխան հիմնադրել է 1591 թվականի մայիսի 20-ին Խուան Ռամիռես դե Վելասկոն, ով այդ ժամանակ եղել է Տուկումանի կառավարիչը։


== Տնտեսություն ==
Ամբողջ նահանգի տնտեսությունը հիմնված է եղել անասնապահության և գյուղատնտեսության, ինչպես նաև գինիների արտադրության վրա։ Բայց 1970-ական թվականներին սկսվեց ինդուստրացումը, և հիմա Լա Ռիոխա մեծ դեղագործական կենտրոն է Արգենտինայում։
Շատերը Լա Ռիոխայում աշխատում են շինարարությունում, տնտեսությունը նաև զարգանում է տուրիզմի և հյուրանոցային բիզնեսի շնորհիվ, որը կապված է Չիլեսիտո և ազգային պարկ Տալամպայա այցելողների հետ։ Բացի այդ, շատերը զբաղված են սեզոնային աշխատանքներով ամառային բերքահավաքների ժամանակ՝ ձիթապտղի տնկարաններում, խաղողի այգիներում, բամբակի դաշտերում, վերամշակման գործարաններում և ապրանքների բաշխման վայրերում։ 
Լա Ռիոխայում գտնվում է Լա Ռիոխա Պետական համալսարանը, որը կառուցվել է 1970 թվականին։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2005-10-25 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Տեղեկություն Լա Ռիոխայի մասին (անգլ.)
Պետական համալսարան Լա Ռիոխա (իսպ.)
Բրատինա

Բրատինա (եղբայրության թաս), ռուսական գնդաձև անոթ է, որը նախատեսված է ալկոհոլային խմիչքների (գարեջուր, մեղր, գինի) հյուրասիրության համար ։ Օգտագործվել է 16-19-րդ դարերում՝ խրախճանքների և հիշատակի արարողության ժամանակ։


== Նկարագրություն ==
Բրատինան կոնաձև կափարիչով լայնեզր թաս էր, հիմնականում մատուցվում էր սկուտեղի վրա։ Կենցաղում կիրառելու համար պատրաստվում էր պղնձից կամ փայտից, իսկ բարձրաշխարհիկ տոնակատարությունների ժամանակ՝ ոսկուց կամ արծաթից զարդարված հղկված նախշերով։ Ծավալը հիմնականում համապատասխանում էր դույլի ծավալին։ Բրատինաներն ունեցել են տարբեր չափեր, բայց միջինը, փոքր բրատինաներն ունեն մոտավորապես 11/2 բաժակ տարողություն։
Փոքր բրատինաները կոչվում էին բրատինկաներ և օգտագործվում էին նույնիսկ  սովորական բաժակների փոխարեն, այն դեպքում, երբ մեծերից խմում էին շերեփի կամ կռճամանի օգնությամբ։ Երբեմն բրատինաները լինում էին ոսկե կամ արծաթե՝ զարդարված թանկարժեք քարերով (ինչպես նաև հասարակ զարդանախշերով և խոտերով) և օգտագործվում էին որպես թանկարժեք նվերներ։ Այսպես, 1637 թվականին բոյարական Ռուսաստանի բարձրաստիճան մի պաշտոնյայի կողմից լեհ թագավորին նրա ամուսնության կապակցությամբ նվիրված բրատինան պատրաստված էր ոսկուց, ուներ կափարիչ, զարդարված էր հակինթով, սուտակով, զմրուխտով և մարգարիտով՝  2000 ռուբլի ընդհանուր արժողությամբ ։


== Լրացուցիչ տեղեկություն ==
Բրատինան պատկերված է Մոսկվայի «Բրատեևո» շրջանի զինանշանի և դրոշի վրա։
Մինչև 2017 թվականը հոկեյի բարձրագույն լիգայում գլխավոր մրցանակը «Բրատինա» գավաթն էր։

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Шангина И.И. Братина. Братинка // Русский традиционный быт : Энциклопедический словарь. — СПб.: Азбука-классика, 2003. — С. 366—369. — 688 с.
Баранов Д.А., Баранова О.Г. и др. Ендова // Русская изба : Иллюстрированная энциклопедия. — СПб.: Искусство-СПБ, 2004. — С. 142—145. — 376 с.
Рудаков В. Е. Братина // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —СПб., 1890—1907.
Русская мера / Редактор: Ю. Якутин. — М.: Экономическая газета, 2010. — 608 с. — (Русская классическая библиотека. Экономика и духовность). — ISBN 978-5-900792-49-1
Братина // Брасос — Веш. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 4).
Зданович Л. И. Братина // Кулинарный словарь — М.: Вече, 2001. — 400 с. — ISBN 5-7838-0923-3
Л. В. Беловинский Братина // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 65. — 784 с.: — ил. с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4
Մոլչանի (գյուղ, Ժմերինկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄոլչանիՄոլչանի (ուկրաիներեն՝ Мовчани), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մոլչանի գյուղում բնակվում էր 583 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2258 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 258,19 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Երգող կարիատիդների դահլիճը

«Երգող կարիատիդների դահլիճը» (ռուս.՝ «Зал поющих кариатид»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 2008 թվականին «П5. պինդոստանի քաղաքական պիգմեյների հրաժեշտի երգերը» (ռուս.՝ П5: прощальные песни политических пигмеев пиндостана) ժողովածուում («Էքսմո» հրատարակչություն)։


== Բովանդակություն ==
Գլխավոր հերոսուհի Լենան աշխատանքի է ընդունվում օլիգարխների համար նախատեսված գաղտնի հասարակաց տանը, որտեղ նա և մյուս աղջիկները հաճախորդների բացակայության դեպքում պետք է պատկերեն կարիատիդների քանդակներ։ Բավականին երկար ժամանակ ամբողջովին անշարժ մնալու համար նրանց ներարկում են «Մանտիս-B» նյութը, որը պատրաստված է աղոթարարներից, որոնք ունեն պահանջվող հատկությունը։ Բայց որպես չհետազոտված կողմնակի ազդեցության արդյունք, նրանց է անցնում նաև այդ միջատների էգերին բնորոշ բնազդը՝ զուգավորումից հետո արուներին ուտելը։
Օլիգարխ Բոտվիննիկը դառնում է միջատների աշխարհի դաժան սովորույթների զոհը. ստեղծագործության հերոսուհի Լենան մի գեղեցիկ օր պարզապես ոլորում է նրա պարանոցը։ Երգող կարիատիդների նախագիծը փակվում է, և ամբողջ անձնակազմը ցրվում։
Պատմվածքն ընթերցելիս հնարավոր է ծանոթանալ ռուսական էլիտայի առանձնահատկություններին և սովորություններին, նրա կենսագրության ստեղծմանը, մեդիա միջավայրի, այն կաթսայի ստեղծմանը, որում եփվելով հեծանիվ վարած երեկվա երիտասարդ տղաները վերածվում են «Բենթլի» վարող VIP անհատների։ Ինտելեկտուալ զրույցները գաղափարախոսի հետ, նուրբ մանրամասները, հումորի լավ զգացումը այս ստեղծագործությանը նմանություն են տալիս «Չապաև և Պուստոտա» վեպին։
Պատմական մանրակրկիտ մանրամասները միահյուսված են ժամանակակից օլիգարխների համար զվարճալի թվացող շրջապատի և սյուժեների հետ։ «Երգող կարյատիդների դահլիճը» ստեղծագործություն է, որը կոչված է «հրապուրելու» ընթերցողին կարդալու «П5. պինդոստանի քաղաքական պիգմեյների հրաժեշտի երգերը» ժողովածուի հետագա պատմվածքները, որոնցից երեքը կասկածելի գրական արժեք ունեն։


== Հրապարակում ==
«Նեկրոմենթը» «П5. պինդոստանի քաղաքական պիգմեյների հրաժեշտի երգերը» գրքի մասն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոսյոլովսկոե (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Նովոսյոլովսկոե (ուկրաիներեն՝ Новоселівське, Ղրիմի թաթարերեն՝ Montanay), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ռազդոլնոյեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ֆրայդորֆ։
2012 թվականի տվյալներով Նովոսյոլովսկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 3 381 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Մալաթիայի դաշտ

Մալաթիայի դաշտ, միջլեռնային հարթավայր փոքրասիական բարձրավանդակի արևելյան մասում, Նուրհակ, Ենգիզեկ, Մալաթիա լեռների միջև, Եփրատ գետի աջ ափին։ Երկարությունը մոտ 68 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 34 կմ։ Ձգվում է հյուսիսից հարավարևմտյան ուղղությամբ։ Ունի հարավարևելյան թույլ թեքություն, 600-1000 մ բարձրություն։ Ծածկված է ջրաբերուկներով։ Օգտակար հանածոներից կան երկաթ, պղինձ, քարածուխ, շինանյութեր, կերակրի աղ։ Ունի բարեխառն կլիմա՝ տաք ամառ, ցուրա ձմեռ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը մոտ -4 °C է, հուլիսինը՝ 20-22 °C, տարեկան տեղումները՝ 400-600 մմ։ Գլխավոր գետը Թոխման (Մելաս) է։ Տարածված են շագանակագույն և լեռնամարգագետնային հողերը՝ իրենց բնորոշ բուսածածկույթով։ Լեռնաշղթաների ստորոտներում տեղ-տեղ կան անտառային պուրակներ։ Ոռոգվող հողերում մշակում են հացահատիկ, բանջարեղեն, բամբակ, ծխախոտ, զբաղվում՝ խաղողագործությամբ և պտղաբուծությամբ։
Ջեդ Ռիս

Ջեդ Ռիս (անգլ.՝ Jed Rees, մարտի 8, 1970(1970-03-08), Վանկուվեր, Մետրո Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա), կանադացի դերասան, որը առավել հայտնի է «Քրիս Այզեկի շոուն» հեռուստատեսային սիթքոմում խաղացած Էնսոն Դրանբերի դերով։


== Վաղ կյանք ==
Երկու տարի նա երաժշտություն է սովորել քոլեջում, որից հետո սկսել է ուսումնասիրել գործնական վարչարարություն՝ հույս ունենալով գումար վաստակել։ Ուսման վերջին տարում նա հայտնաբերել է իր դերասանական տաղանդը և տեղափոխվել Նյու Յորք, որտեղ երկու տարի սովորել է թատերական արվեստ։


== Կարիերա ==
2001-2004 թվականներին նկարահանվել է «Քրիս Այզեկի շոուն» (англ. The Chris Isaak Show) սիթքոմում։ 2012 թվականին նա մասնակցել է «Գրիֆինների ընտանիքը» մուլտսերիալի «Ratings Guy» էպիզոդի հնչյունավորմանը։ 2014 թվականին «Մայքլի թագավորի մոլեգնությունը» ֆիլմում խաղացել է Ջորդանին՝ գլխավոր հերոսի ընկերոջ դերը։ 2016 թվականին նա ներկայացել է որպես վարպետ Ֆլին՝ «Կասլ» սերիայի վերջին սերիայում (8-րդ եթերաշրջան)։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Джед Рис Internet Movie Database կայքում
Կրուարո

Կրուարո (ֆր.՝  Croixrault), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 316 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.96 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 26 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 265 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 200-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 65։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,5 %։ 200 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 175 անձ (91 տղամարդ և 84 կին)։ Գործազուրկ են եղել 25 անձ (14 տղամարդ և 11 կին)։ 65 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը` թոշակառուներ, իսկ 26-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Դուսբուրխ

Դուսբուրխ (հոլ.՝ Doesburg ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Խելդերլանդ մարզում։ Տարածքը 11,64 կմ² է, բնակչությունը՝ 11.621 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.600 եվրո է։
Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն

Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն (ֆր.՝ Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumiere s'eteint et que le film commence) ֆիլմի լրիվ անունը թարգմանաբար նշանակում է «Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն, կամ ինչպես է քարանում սիրտը, երբ անջատվում է լույսը, և սկսվում է դիտումը»։ Ֆիլմը նկարահանվել է Կաննի կինոփառատոնի վաթսունամյակին։ Ֆիլմը բաղկացած է 34 կարճամետրաժ ֆիլմերից, որոնց ռեժիսորները սեր են խոստովանում կինեմատոգրաֆին։


== Ֆիլմացանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Աննա Նարինսկայա

Աննա Նարինսկայա (ռուս.՝ А́нна Анато́льевна Нари́нская, ապրիլի 13, 1966(1966-04-13), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս լրագրող, գրական քննադատ, ցուցահանդեսների համադրող։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1966 թվականի ապրիլի 13-ին բանաստեղծի ընտանիքում։ Մայրը՝ Գալինա Միխայլովնա Նարինսկայան (ծնված 1936), հայրը՝ Եվգենի Ռեյն։
1990 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1993-1998 թվականներին աշխատել է BBC հեռուստաընկերության մոսկովյան գրասենյակում՝ որպես նորությունների և վավերագրական ֆիլմերի պրոդյուսեր։ 1997 թվականի «Էքսպերտ» ամսագրի մշակույթի բաժնի հեղինակ և խմբագիր։
2016 թվականին Corpus հրատարակչությունում լույս է տեսել «Պատմեք Ձեր մասին նշումներում և մեկնաբանություններում» ժողովածուն։
Աննա Նարինսկու հոդվածները տարբեր ժամանակներում հրապարակվել են ռուսական և արտասահմանյան պարբերականներում՝ «Աֆիշա», «Սնոբ», «Շաբաթական ամսագիր», Citizen K, Vogue, Gala, Forbes, Vanity Fair, Atlantic Monthly և այլն։
2016 թվականին նա հանդես է եկել գրական թանգարանի համատեղ ցուցահանդեսին, որը նվիրված է գրամեքենային ՝ որպես 20-րդ դարի գրականության գլխավոր գործիք։ 2018 թվականին նա դարձել է Լյուդմիլա Պետրուշևսկայայի ութսունամյակին նվիրված «Ճանապարհորդություն» ցուցահանդեսի մասնակից։
Ակադեմիայի և Ռուսաստանի Ազգային «Մեծ գիրք» մրցանակի անդամ, Պյատիգորսկի մրցանակի ժյուրիի անդամ։
2018 թվականից նա դասավանդում է դիզայնի դպրոցում։


== Հասարակական գործունեություն ==
Տատյանա Լազարևայի, Յանա Տրոյանովայի, Վարվա Հորնոստաևայի և Տատյանա Մալկինայի հետ համատեղ կազմակերպել և 2018 թվականի օգոստոսի 15-ին իշխանությունների հետ չհամաձայնեցված ակցիա է անցկացրել՝ ի պաշտպանություն Աննա Պավլիկովայի և Մարիա Դուբովիկի «նոր մեծության» գործի ֆիգուրանտների, որը հայտնի է դարձել որպես «մայրերի քայլերթ»։


== Ծանոթագրություններ ==
Պշեխա (գետ)

Պշեխա (Պչեգա, Պշիկ, Պշեխաշկա), գետ Ռուսաստանում, որը հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում, Ադըղեայի Հանրապետությունում, Բելայա գետի ձախ վտակը (Կուբանի ավազան)։
Գետի երկարությունը՝ 139 կմ, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 2090 կմ2։ Սկիզբ է առնում Ադըղեայում Ֆիշտ և Պշեխա Սու լեռներից, նաև Գլխավոր Կովկասյան լեռնաշղթայի այն հատվածից, որը գտնվում է Ֆիշտ լեռից արևմուտք։ Թափվում է Բելայա գետ Բեորեչենսկ քաղաքից ոչ հեռու։
Պշեխա գետի վրա է գտնվում Ապշերոնսկ քաղաքը։


== Վտակներ ==
Գլխավոր վտակը՝ Ցիցե (աջից)։


== Ծանոթագրություններ ==
Խմորկա

Խմորկա (ռուս.՝ Хморка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գետիշեն (Դաշկեսանի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գետաշեն (այլ կիրառումներ)Գետիշեն, (ադրբեջանական անվանումը՝ Չայքենդ, ադրբ.՝ Çaykənd), նախկին հայաբնակ գյուղ, ներկայում ադրբեջանաբնակ բնակավայր ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանի հյուսիս-արևելքում։


== Աշխարհագրություն ==
Գետիշեն բնակավայրը տեղակայված է Դաշկեսանի շրջանի վարչական կենտրոն Քարհատ (Դաշկեսան) քաղաքից 12 կմ դեպի հյուսիս՝ Արթինաջուր գետի ձախ վտակ հանդիսացող Գետիշինագետի ձախ կողմի հարավարևելյան ձորալանջին։ Բնակավայրը ծովի մակարդակից բարձր է 1130-1220 մ։
Բնակավայրի Ներքին թաղամասի եզրին՝ Գետիշինագետի վրա է գտնվում 5 մ բարձրություն ունեցող ջրվեժ։


== Պատմություն ==
Գետիշեն գյուղը՝ որպես առանձին բնակավայր ձևավորվել է Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում։ Սկզբնական շրջանում այն միավորված է եղել դեպի հարավ-արևելք գտնվող Հարցհանգիստ բնակավայրի հետ։ Մինչև Խորհրդային Միության փլուզումը գյուղը կազմված է եղել միմյանցից մոտավորապես 200 մ հեռավորության վրա գտնվող Ներքին և Վերին թաղամասերից։ 


=== Պատմամշակութային հուշարձաններ ===


==== Բաշխիկ Գյուղատեղի ====
Գետիշեն բնակավայրի մոտ՝ 2 կմ դեպի հյուսիս է գտնվում Բաշխիկ անունով հայտնի պատմական գյուղատեղի։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1400 մ։ Հայտնի է, որ գյուղի ամայացումից հետո բնակչությունը տեղափոխվել է Հարցհանգիստ գյուղ։  
Գյուղատեղիում է գտնվել Սուրբ Աստվածածին անունը կրող եկեղեցին, որն արդեն Խորհրդային Միության վերջին տարիներին ավերված էր։ Կառուցված է եղել վեց սյուների վրա և ունեցել է 20 մ 2 սմ երկարություն։ 


==== Ղրմրադա Կարմիր եղցի գյուղատեղի ====
Գետիշենում է գտնվում Ղրմրադա Կարմիր եղցի անունով հայտնի գյուղատեղին։ Այն հայտնի է նաև Ղարամուրատի Կարմիր եղցի անունով։ Գյուղատեղիում է գտնվել համանուն եկեղեցին և գերեզմանոցը։
Գյուղատեղիի Ղրմրադա Կարմիր եղցի անունով եկեղեցին գտնվում է Գետիշեն գյուղից 3,5 կմ հեռու դեպի հարավ-արևմուտք՝ Հարցհանգիստ-Փիփ ճանապարհի աջ եզրին, Գետիշինագետի աջ բարձրադիր ձորի լանջին։ Խորհրդային Միության վերջին տարիների դրությամբ եկեղեցին ավերակ վիճակում էր։ Եկեղեցու շուրջ տարածված է եղել հայկական գերեզմանոցը։ Ավերակների մեջ գտնվել են 10-րդ դարով թվագրվող խաչքար, 1762 թվականով թվագրվող տապանաքար։


==== Ոսկեթել ուխտատեղի ====
Ոսկեթել անունով հայտնի ուխտատեղին գտնվում է Գետիշինագետի աջ կողմում։ 19-րդ դարի վերջերի դրությամբ գյուղատեղիում դեռևս պահպանվել էր 9-րդ դարով թվագրվող փոքր մատուռ։ Ըստ ավանդության՝ մատուռի գտնվելու վայրում նահատակվել է կույս աղջիկ։ Ուսումնասիրությունների համաձայն մատուռի մոտ էր գտնվում  9-ից 10-րդ դարերով թվագրվող խաչքար։


== Բնակչություն ==
Գետիշեն բնակավայրի բնակչությունը ստեղծման օրվանից մինչև 1989 թվականին Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքից հայերի բռնագաղթը եղել է հայկական։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրբաժան

Ջրբաժան, հարևան գետային ավազանները բաժանող գիծ, որն անցնում է ռելիեֆի ամենաբարձր նիշերով։ Լեռնային շրջաններում ջրբաժանը լավ է արտահայտված և անցնում է լեռնաշղթաների կատարներով, հարթավայրերում՝ դժվար նշմարելի է։ Ջրբաժան գիծը էրոզիոն և տեկտոնական պրոցեսների շնորհիվ տեղափոխվում է։ Տարբերում են մակերևութային և ստորերկրյա ջրբաժաններ։ Ստորերկրյա ջրբաժանն այն գիծն է, որն անցնում է տարբեր ուղղությամբ հոսող ստորերկրյա ջրհոսքերը բաժանող ջրամերժ ապարների ամենաբարձր նիշերով։
Ածպտեր

Ածպտեր, գյուղ (նախկինում քաղաք) Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։ Գտնվում էր Ակշարապատ դաշտում, Օվասու գետի աջ ափին, Շապին Գարահիսար քաղաքից 20 կմ հարավ, Չիֆթլիկ տանող գլխավոր ճանապարհի վրա։


== Պատմություն ==
Իր մեծության պատճառով երբեմն հիշատակվել է որպես ավան։ Համապատասխանել է Երկրորդ Հայքի Արորակ կամ Արորակա քաղաքին։
XIX դարի վերջին նույն անունով կար երկու գյուղ` Ածպտեր Վերին և Ածպտեր Ներքին։ Թուքրերը Ածպտեր գյուղը կոչել են Էզիդեր, որը անվանման բառացի թարգմանությունն է։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Որմնաբլոկ

Որմնաբլոկ, շենքի կառուցվածքային տարր։ Տարբերում են ծավալային, հատային և խոշորաչափ բլոկներ։ Հատային բլոկները լինում են խեցեղեն (թրծած կավից), չթրծած և բնական։ Խեցեղեն բլոկներ են հոծ և սնամեջ աղյուսները։ Չթրծած բլոկներ են սիլիկատային աղյուսը, խարամաբետոնե ու սովորական բետոնից քարերը։ Բետոնի քարերը պատրաստում են հիդրավլիկական կապակցանյութերի (պորտլանդցեմենտ, խարամապորտլանդցեմենտ, պոգոլանային ցեմենտ) և ծակոտկեն կամ խտացած հանքային լիցքերի (խարամ, կերամզիտ, պեմզա, տուֆ) խառնուրդից՝ թրթռումով կամ թրթռամամլումով՝ հետագա ջերմախոնավային մշակմամբ։ Հատային որմնաբլոկը պատրաստում են ապարներից՝ կրաքարից (խեցեքար, տրավերտին), բազալտից (հիմքերի համար), գրանիտից, տուֆից։ Ամուր ապարներից տաշած քարերն օգտագործում են կառույցների հիմքերի, պատերի նկուղային և ցոկոլային մասերի, կամուրջների հենարանների համար։ Թեթև ապարներից տաշած քարերը օգտագործում են քիվերի, արտաքին ու ներքին պատերի և միջնորմերի շարվածքներում։ Որմնաբլոկը պատրաստում են նաև ապակուց, պլաստմասսայից և օրգանական նյութերից։ Օգտագործում են պատի շարվածքում՝ առանց հետագա սվաղման և երեսապատման։


== Տես նաև ==
Աղյուս
1325

1325 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1325 թվականն է, 
XIV դարի 25-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


=== Հունվար–Դեկտեմբեր ===
Հունվարի 7 – Աֆոնսու IV-ը դարձավ Պորտուգալիայի թագավոր։
Փետրվար – Մուհամմադ բին Թուգլակը փոխարինեց իր հորը` Գիյաթ ալ-Դին Թուգլակին որպես Դելիի սուլթան։
Հուլիս – Դույլի պատերազմը սկսվեց. Մոդենան հարձակվեց Բոլոնիայի տարածքների վրա։
Նոյեմբերի 15 – Զապպոլինոյի ճակատամարտ. Մոդենան հաղթեց Բոլոնիային։


== Ծնունդներ ==
ամսաթիվն անհայտ
Ջոն Վիքլիֆ, անգլիացի աստվածաբան (վ. 1384)
Զեյն ալ-Դին ալ-Իրաքի, իսլամիստ գիտնական (վ. 1403)
Ինես դե Կաստրո, Պորտուգալիայի թագավոր Պեդրու I-ի սիրուհին (վ. 1355)
Վիլհելմ դե Ռոս (Դեր Ռոսի երրորդ բարոն) (վ. 1352)
Մաթևոս Կանտակուզենոս, Բյուզանդիայի կայսր
հավանաբար – Ֆրանչեսկո Լանդինի, Ֆլորենսիացի երգեհոնահար և կոմպոզիտոր (վ. 1397)


== Մահեր ==
Նովոմիխայլովկա (գյուղ, Չիշմինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոմիխայլովկաՆովոմիխայլովկա (ռուս.՝ Новомихайловка, բաշկիրերեն՝ Яңы Михайловка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 71 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)