Բեատրիս Վուդ

Բեատրիս Վուդ (անգլ.՝ Beatrice Wood, մարտի 3, 1893(1893-03-03)[…], Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - մարտի 12, 1998(1998-03-12)[…], Օխայ, Վենտուրա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ, գրող, լրագրող, ով ստեղծագործել է դադաիզմի և սյուռեալիզմի բնագավառներում։


== Կենսագրություն ==
Բեատրիսը ծնվել է հարուստ, հարգարժան ընտանիքում։ 1898 թվականին Վուդեր ընտանիքը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղից հաճախ նրանք ուղևորվում էին Եվրոպա։ Աղջկա երիտասարդությունը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը, անցել է Փարիզում,  որտեղ նա 1912 թվականից  Ժյուլիանայի գեղարվեստի ակադեմիայում ուսումնասիրել է արվեստի պատմություն։ Մի որոշ ժամանակ Բեատրիսն ապրել է Ժիվերնիում, Կլոդ Մոնեի քաղաքում։ Ռազմական գործողությունները սկսվելուն պես նա վերադարձել է Նյու Յորք։ Այստեղ Բեատրիս Վուդը Մարսել Դյուշանի և Անրի-Պիեռ Ռոշեի հետ միասին հրապարակում է Ամերիկայում առաջին  դադաիզմի ամսագիրը՝ The Blind Man: 1920-ական թվականներին Բեատրիս Վուդին սկսեցին անվանել «Մամա դադա»։
Վուդն ուներ անկախ, արտասովոր բնավորություն։ Անհաջող սիրային արկածի և ամուսնության արդյունքում նա հասնում է Մոնրեալ, որտեղ որոշ ժամանակ հանդես է գալիս որպես պարային շոուի պարուհի։ Նրա հարաբերությունները հարուստ ծնողների հետ շատ լարված էին, քանի որ նրանք չէին ցանկանում, որ իրենց աղջիկը բոհեմական ապրելակերպով ապրի։ Ցանկանալով դառնալ ազատ նկարիչ և այդ միջոցով վաստակել իր ապրուստը՝ Բեատրիսը մեկնում է Լոս Անջելես, այնտեղ ուսումնասիրում կերամիկայի հմտությունները և 1930-ական թվականների սկզբից զբաղվում է այդ արվեստով։ Այնուհետև բնակություն է հաստատում Կալիֆոռնիայի Օխայ քաղաքում, որտեղ շատ ժամանակ է տրամադրում արևելյան առեղծվածային ուսմունքներին և փիլիսոփայությանը։ Նա կապ է հաստատել գուրու-թեոսոֆիստ Ջիդդու Կրիշնամուրտիի հետ, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել նկարչուհու վրա։ 1938 թվականին նա նորից ամուսնանում է, այս անգամ ճարտարագետ Սթիվ Հոգգի հետ։
1961 թվականին Ճապոնիայում տեղի է ունենում Վուդի աշխատանքների ցուցահանդեսը, 1961-1965 թվականներին նա ապրել և ստեղծագործել է Հնդկաստանում, 1972 թվականին  կրկին այցելել է Հնդկաստան։
Չհարելով որևէ կոնկրետ քաղաքական կամ գաղափարախոսական տեսությունների՝ Բեատրիս Վուդը զգալիորեն ազդել է իր ժամանակի գեղարվեստական ուղղությունների վրա, մասնավորապես՝ դադաիզմի։ Իր մտերիմ ընկերների և սիրեցյալների շարքում են եղել 20-րդ դարի համաշխարհային մշակույթի այնպիսի խոշոր գործիչներ, ինչպեսիք են՝ կոմպոզիտոր Էդգար Վարեզը, քանդակագործ Կոնստանտին Բրանկուզին, նկարիչներ Ֆրանսիս Պիկաբիան, Ման Ռեյը և Ջոզեֆ Ստելլան, գրող Անաիս Նինը։
Վուդը մի շարք գրական ստեղծագործությունների հեղինակ է, ինչպիսիք են The Angel Who Wore Black Tights, ինքնակենսագրական I Shock Myself, ինչպես նաև Pinching Spaniards և 33rd Wife of a Maharajah: A Love Affair in India: Ստեղծագործել է «Countess Lola Skrevinskaya» (Կոմսուհի Լոլա Սկրևինսկայա) կեղծանվամբ։

Վուդի ծննդյան հարյուրամյակին ընդառաջ նկարահանվել է «Բեատրիս Վուդ։ Մադա Դադա» (Beatrice Wood: Mama of Dada) վավերագրական ֆիլմը։ Նա Ջեյմս Քեմերոնի Տիտանիկ ֆիլմում եղել է 101-ամյա մի այրու՝ Ռոզա Դյուիտ Բյուկեյտերի հերոսի նախատիպը, որը մարմնավորել է դերասանուհի Գլորիա Ստյուարտը։
Վուդը  մահացել է 1998 թվականի մարտի 12-ին, իր 105-ամյա ծննդյան տարեդարձից 9 օր անց։


== Գրականություն ==
Wood, Beatrice (1985). I Shock Myself: The Autobiography of Beatrice Wood. San Francisco: Chronicle Books.
Clark, Garth (2001). Gilded Vessel: The Lustrous Life and Art of Beatrice Wood. Guild Publishing.
Wallace, Marlene (1994). Playing Chess With the Heart: Beatrice Wood at 100. San Francisco: Chronicle Books.
"Beatrice Wood". New Mexico Museum of Art. Retrieved 9 December 2013.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Beatrice Wood papers, 1894-1998, bulk 1930-1990. Archives of American Art, Smithsonian Institution
Beatrice Wood Center for the Arts
Archives at New Mexico Museum of Art
Oral history interview with Beatrice Wood, 1976 Aug. 26, Archives of American Art, Smithsonian Institution