armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բավարար հիմունքի օրենք

Բավարար հիմունքի օրենք (լատ.՝ principium rationis sufficientis), ավանդական տրամաբանական մտածողության չորս հիմնական օրենքներից մեկը, սկզբունք, ըստ որի դրույթը ճշմարիտ է համարվում միայն այն դեպքում, եթե այն ունի սկզբունքորեն ձևակերպվելի բավարար հիմունք, սկզբունք, ըստ որի ամեն ինչ պետք է հիմնավորված և պատճառաբանված լինի։ Այսինքն, յուրաքանչյուր դատողություն, բացի աքսիոմներից ու սահմանումներից, ինքնին վերցրած ճշմարիտ է և որից էլ տրամաբանորեն (դեդուկտիվ կերպով) բխում է տվյալ դատողությունը։
Այդպիսով, բավարար հիմունք է այն դրույթը կամ դրույթների ամբողջությունը, որը նախապես ճշմարիտ է և որից տրամաբանորեն բխում է հիմնավորվող դրույթը։ Հիմունքի ճշմարտությունը կամ կարող է ապացուցվել փորձնական ճանապարհով, պրակտիկայում կամ բխեցվել այլ դրույթների ճշմարտացիությունից։
Բավարար հիմունքի օրենքի ժամանակակից ձևակեպումը առաջին անգամ տվել է գերմանացի փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս Լայբնիցը, թեպետև այն ավելի վաղ էլ ենթադրվում էր տրամաբանության շատ համակարգերում, ինչպես օրինակ, փիլիսոփաներ Անաքսիմանդրոսի, Պարմենիդեսի, Արքիմեդի, Լևկիպոսի, Պլատոնի և Արիստոտելի, Ցիցերոնի, Ավիցենայի, Թոմա Աքվինացիի և Սպինոզայի մոտ։
Դրան էր նվիրված Շոպենհաուերի դոկտորական դիսերտացիան «Բավարար հիմունքի չորս տեսակի արմատների մասին» (1813 թ.)։ Իր բնույթով բավարար հիմունքի օրենքը շատ ընդհանուր մեթոդաբանական սկզբունք է։ Լայբնիցն այդ օրենքը դիտել է իբրև՝ գոյի և մտածողության օրենք (չի տարբերակել երևույթի ռեալ պատճառը և մտքի տրամաբանական հիմունքը), և միայն հետագայում այն սկսել է դիտվել որպես սոսկ մտածողության օրենք։ Այդ առումով Բավարար հիմունքի օրենքը, ընդհանուր առմամբ լինելով պատճառականության օրենքի արտացոլում մտածողության մեջ, չի նույնանում նրա հետ։ Դա երևում է թեկուզ նրանից, որ աշխարհում յուրաքանչյուր երևույթ, այդ թվում և յուրաքանչյուր միտք, ունի իր պատճառը, որ միշտ էլ բավարար է, մինչդեռ ոչ ամեն միտք է, որ ունի իր բավարար հիմունքը, ճշմարիտ մտքերն ունեն, իսկ կեղծ մտքերը չունեն այն։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ բավարար հիմունքի օրենքը խիստ ընդհանուր բնույթ ունի և ժամանակակից ըմբռնմամբ, խստիվ ասած, չի կարող դիտվել իբրև տրամաբանական հատուկ օրենք, այն բացառապես բովանդակային է և ձևականացման չի ենթարկվում։ Բավարար հիմունքի օրենքը մնում է որպես մտածողության ապացուցականության, հիմնավորվածության ամենաընդհանուր պահանջ (տես նաև Ապացուցում)։
Որոշ փիլիսոփաներ բավարար հիմունքի օրենքը ասոցացնում են «Ոչինչն առաջանում է ոչնչից» (լատ.՝ ex nihilo nihil fit)։ Համիլթոնը նույնացնում էր դուրսբերման կանոնը (Modus ponens, պնդում պնդման մեթոդ) բացասման բացասման մեթոդի հետ (լատ.՝ modus tollendo tollens)։


== Տես նաև ==
Պատճառականություն
Անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ
Երրորդի բացառման օրենք
Հակասության օրենք


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Փիլիսոփայական բառարան Ե., 1975 թ.
Սմբատ Հակոբյան (քաղաքական գործիչ)

Սմբատ Սոսյայի Հակոբյան հունվարի 17, 1962(1962-01-17) - ապրիլի 27, 2021(2021-04-27), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, ազատամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
Սմբատ Հակոբյանը ծնվել է 1962 թվականի հունվարի 17-ին։ Ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը, ստացել քանդակագործի որակավորում։ Եղել է ՀՀ նախարարների խորհրդի նախագահի օգնական։ Ընտրվել է ՀՀ ԳԽ Պաշտպանության և ներքին գործերի, հետագայում՝ բնության պահպանության և բնական պաշարների հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում եղել է ջոկատի հրամանատար։ «Ազգային ժողովրդավարներ» պատգամավորական խմբի անդամ։
Արցախյան շարժմանը շարժմանը մասնակցել է առաջին իսկ օրերից։ Սումգայիթի ջարդերից հետո մի խումբ տղաների հետ ձևավորել է առաջին մարտական ջոկատներից մեկն ու մասնակցել  Զանգեզուրի, Նոյեմբերյան, Ղարաբաղի ինքնապաշտպսանական մարտերին։ 
Սմբատ Հակոբյանը եղել է ՀՀ առաջին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանի անվտանգության հարցերով օգնականը, մինչև 2001 թվականն աշխատել է ՀՀ զինված ուժերում։
Հայ-ադբեջանական պատերազմի ժամանակ եղել է հարավային ուղղություններից մեկի հրամանատարը։
Մահացել է 2021 թվականի ապրիլի 27-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երևանի կենտրոնում դաժան ծեծի են ենթարկել ազատամարտիկ Սմբատ Հակոբյանին
Սմբատ Հակոբյան. «Իմ դեմ կազմակերպված մահափորձի հովանավորը Ռուբեն Հայրապետյանն է»
Գրաքննությունը համացանցում

Գրաքննությունը համացանցում (անգլ.՝ Internet Censorship), հրապարակումների վերահսկումն ու կանխարգելումն կամ տեղեկատվության հասանելիությունը համացանցում։ «Գրաքննությունը համացանցում» արտահայտության ձևավորումը կապված է համացանցում ազգային որևէ խտրականության սահմանների բացակայության հետ։ Համացանցի գրաքննության (ցենզուրա) հիմնական խնդիրները կարելի է սահմանել հետևյալ կերպ՝ տեղեկատվություն, պետության օրենքներին հակառակվող (գործող կառավարության ռեժիմ) և սահմանափկված ներքին ռեսուրսներում, կարող է հրապարակվել այլ երկրների վեբ-սերվերներում։


== Համացանցում գրաքննության ձևերը ==
Քանի որ համացանցը չի գտնվում որևէ պետության վերահսկողության ներքո և նրանում տեղեկատվությունը բաշխված է տարբեր առևտրային կազմակերպությունների միջև, ուստի ընդհանուր գրաքննությունը համացանցում բավականին դժվար է, բայց ոչ անհնարին։ Այն իրագործվում է հետևյալ միջոցների միահամուռ օգտագործմամբ.

Պետության ձեռքում ցանացային հաղորդակցությունների ղեկավարման կենտրոնացումը կամ իրական լծակների ազդեցությունը ընկերության վրա, որի վարման ներքո են գտնվում ցանցերը։ Սա թույլ է տալիս ղեկավարման ճանապարհով արգելել օգտվողներին այն ռեսուրսների դիտումը, որոնց բովանդակությունը, ենթադրվում է, անցանկալի է։
Հնարավորությունների ներդրումը, որը կապահովի մուտքը դեպի համացանցի ռեսուրսներին, որոնք վերահսկվում են ընկերությունների կողմից՝ կախված այդ ընկերությունների պատրաստվածության մակարդակից՝ վերահսկել ռեսուրսների բովանդակությունը, ջնջել կամ խմբագրել հաղորդագրությունները, այսպես թե այնպես ենթարկված պետության ղեկավարության գրաքննությանը։ Արդյունքում ընկերությունները, որոնք աջակցում են, օրինակ բլոգների ցանցային համակարգը, կանգնում են ընտրության առջև։ Կա՛մ ենթարկվել սպառնալիքին և գրաքննել տեղեկատվությունը, կա՛մ հրաժարվել և կորցնել օգտվողներին։ Խոշոր համացանցային ընկերությունները մտահոգվելով իրենց բիզնեսի զարգացման համար, ոչ միշտ են համաձայնվում կառավարությունների հետ, որպեսզի չկորցնեն շուկան, անգամ հակասելով իրենց սեփական պաշտոնապես հայտարարած քաղաքականությանը՝ խոսքի ազատության աջակցում։
Ինչպես նաև կառավարությունը հնարավորություն ունի վերահսկել որոշ համացանցային ռեսուրսներ՝ կեղծ ընկերությունների միջոցով՝ «ոչ կառավարական կազմակերպություն», կամ ֆիզիկական անձինք, ովքեր տարբեր պատրվակներով գրաքննում են տեղեկատվությունը։Գրաքննությունը համացանցում իրենից եթադրում է ոչ միայն որևէ վեբ-ռեսուրսների կողպեկումը կամ փակումը, այլ նաև վերլուծության իրականացումը, կեղծ ընդդիմադիր վեբ-ռեսուրսների, և պատժիչ միջոցների կիրառումը հրապարակումների հեղինակների կամ վեբ-սերվերների սեփականատերերի դեմ։
Ըստ «Լրագրողնները առանց սահմանների» հասարակական կազմակերպության հաշվետվության՝ 2008 թ.-ին փակվել կամ կողփեկվել են 1740 վեբ-կայքեր։ 105 բլոգերներ վնաս են կրել համացանացում հրապարակած նյութերի համար՝ նրանցից 1 սպանվել է, 59 ձերբակալվել են, իսկ 45-ը ենթարկվել են ֆիզիկական հարձակման։

«Ես չեմ տեսնում, ընդհանրապես, որևէ վտանգ աշխարհի համար, եթե որևէ մեկը փորձի սահմանափակել տեղեկատվության ազատ տարածումը ցանցում։ Համացանցի ղեկավարումը անհնարին է,-կարծում է Բիլ Գեյթսը,-վաղ թե ուշ ազատությունը կրկին կհաղթի»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1]
[2]
[3]
[4]
[5]
[6]
[7]
[8]
[9] Archived 2019-05-20 at the Wayback Machine.
[10]
Խայտառակություն

Խայտառակություն, ամոթ՝ մարդկանց կամ մարդկանց խմբերի գործողությունների, արարքների և վարքի գնահատական, որոնց վերաբերյալ «խայտառակությունը» կամ «խայտառակ արարքը» համարվում է բոլորի կողմից ընդունված տեսակետի, վարքի ձևի կամ բարոյականության օրենքների խախտումը։


== Ստուգաբանություն ==
Բառի ժամանակակից նշանակությունը առաջացել է հրապարակային պատժի մի տեսակից՝ համընդհանուր խայտառակության (տեսության) դնելուց։


== Խայտառակելու հասարակամշակութային պրակտիկաներ և դրանց պատմություն ==


=== Խայտառակող պատժամիջոցներ ===
Քրեագետ Կախանը իր վաղ աշխատանքներում պնդում էր, որ «հասարակությունը ամրացնում է իր հիմնավոր արժեքները՝ պատժելով հանցագործներին։ Սակայն այն անում է դա հրապակայնորեն, երբ օգտագործում է խայտառակող պատժամիջոցներ․ այն, ով նվաստացվել է հրապակայնորեն, օրինակ է ծառայում մնացածների համար։ Բացի այդ, խայտառակող պատժամիջոցները ունեն ավելի ուժեղ վախեցնող էֆեկտ և ավելի են համապատասխանում հանցագործությանը»։ Իր վերջին աշխատանքներում Կախանը «վերանայում է իր դիրքը բանտարկության փոխարեն խայտառակող պատժամիջոցներ օգտագործելու վերաբերյալ, բացատրելով, թե ինչ է սխալ խայտառակող պատժամիջոցների մեջ։ Նա կարծում է, որ հասարակությունը միշտ ընտրում է նրանց կողմը, ովքեր ենթարկվում են նորմաներին։ Այդ նորմաները ավելի շուտ ապահովում են համայնքի և հասարակական շերտավորման կայունությունը, քան անհատականությունը և հավասարություն»։
Գոյություն ունի երկու տեսակի խայտառակություն՝ օրենքի խայտառակություն (infamia juris) և փաստի խայտառակություն (infamia facti):


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Մեղք և խայտառակություն ժամանակից եվրոպական երկրների ստեղծման կոնտեքստում։. — Սանկտ Պետերբուրգ: Սանկտ Պետերբուրգի եվրոպական համալսարան, 2011. — 296 с. — ISBN 978-5-94380-118-1
Ադամ Դրայվեր

Ադամ Դուգլաս Դրայվեր (անգլ.՝ Adam Douglas Driver, նոյեմբերի 19, 1983(1983-11-19)[…], Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերկացի դերասան։ «Օսկար», «Ոսկե Գլոբուս», «Էմմի» և «Տոնի» մրցանակների թեկնածու։


== Կենսագրություն ==
Դրայվերը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Դիեգո քաղաքում։ Նա ունի անգլերեն, իռլանդական, շոտլանդական, գերմանական և հոլանդական արմատներ։ Ադամը հաճախում էր Միշավոկի միջնակարգ դպրոցը և ավարտել է այն 2001 թվականին։ Մասնակցել է մի քանի դպրոցական բեմադրությունների և եղել է լավագույններից մեկը դպրոցանական երգչախմբում։
Հետո Դրայվերն ընդունվել է ծովային հետևազորի կորպուս, որտեղ ծառայել է 2 տարի և 8 ամիս։
Սովորել է Ինդիանապոլիսի համալսարանում, մինչև Ջուլյարդական դպրոց ընդունվելը 2005 թվականին, որտեղ նա սովորել է դրամայի մասում և ավարտել բակալավրի աստիճանով 2009 թվականին։ 2010 թվականին նա դեբյուտել է բրոդվեյական բեմի վրա «Միսիս Ուորենի մասնագիտությունը» բեմադրության ժամանակ, ինչից հետո սկսել է կարիերան հեռուստատեսության և կինոյի մեջ։
Դրանից հետո նա հայտնվել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Ջ․ Էդգար», «Լինկոլն» և «Լյուին Դևիսի մեջ» ֆիլմերը, մինչև «Հետո ապրեք ինքներդ» ֆիլմում գլխավոր դեր ստանալը։
2014 թվականին սեպտեմբերին ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի գլխավոր դերասանական մրցանակը «Սոված սրտեր» իտալական դրամայում իր աշխատանքի համար։ 30-ամյա դերասանը հաղթել է իր հիմնական մրցակիցներին՝ Ալ Պաչինոյին, Ուիլեմ Դեֆոյին, Մայքլ Քիթոնին։
2015 թվականին լայն հռչակ է ստացել «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ VII: Ուժի արթնացում» ֆիլմի թողարկումից հետո։ 2019 թվականի հունվարի 22–ին առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակին «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» անվանակարգում (Սև կլանականը ֆիլմ)։


== Անձնական կյանք ==
2013 թվականին Դրայվերը ամուսնացել է դերասանուհի Ջոեն Տաքերի հետ։ Նրանք մեկ որդի ունեն։ Զույգը ապրում է Բրուքլինում Moose անունով շան հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ադամ Դրայվեր Internet Movie Database կայքում
Ադամ Դրայվեր Broadwayworld.com կայքում
Դենի Գրենջեր

Դենի Գրենջեր կրտսեր (անգլ.՝ Danny Granger, Jr., ապրիլի 20, 1983(1983-04-20), Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող։ Տասը մրցաշրջան հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Ինդիանա Փեյսերս», «Լոս Անջելես Կլիպերս», և «Մայամի Հիթ» ակումբներումում։ Հիմնականում խաղացել է որպես թեթև հարձակվող, երբեմն նաև կատարել ծանր հարձակվողի գործառույթներ։
Ծնվել է Նոր Օռլեանում (Լուիզիանա նահանգ)։ Հաճախել է Մետեյր բնակավայրում գտնվող «Գրեյս Քինգ» ավագ դպրոցը, որն ավարտել է բարձր առաջիդմությամբ՝ 30 բալով հանձնելով ACT ստանդարտավորման թեստը և ընդունելության հրավեր ստանալով Յեյլի համալսարանից։ Ինչևէ դպրոցն ավարտելուց հետո Գրենջերը որոշում է ընդունել Բրեդլիի համալսարանի կրթաթոշակային ծրագիրը, որտեղ անցկացնում է 2001-02 և 2002-03 ուսումնական տարիները։ Վերջին մրցաշրջանում ունենալով ընդամենը 12-18 թիմային արդյունք, Գրենջերը տեղափոխվում է Նյու Մեքսիկոյի համալսարան։ 2004-05 մրցաշրջանում իր իսկ պնդմամբ ընդհանուր առմամբ ունեցել է 60 բլոկ, 60 արդյունավետ փոխանցում և 60 խլում։ Գրենջերն համալսարանն ավարտում է քաղաքաշինական ճարտարագետի որակավորմամբ։
Ընտրվել է NBA-ի 2005 թվականի դրաֆթի 17-րդ ընտրությամբ՝ «Ինդիանայի» կողմից։ 1 անգամ ճանաչվել է աստղ (NBA All-Star) ինչպես նաև արժանացել ամենակատարելագործված խաղացողի մրցանակին, որը տրվում է այն բասկետբոլիստներին ովքեր նախորդ մրցաշրջանի հանդեպ անհամեմատելիորեն բարձրացնում են իրենց միջին ցուցանիշները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը NBA.com կայքում
Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում Archived 2009-04-15 at the Wayback Machine.
Կրեմլյովսկայա (մետրոյի կայարան)

«Կրեմլյովսկայա» (թաթ.՝ Кремль), Կազանի մետրոպոլիտենի կայարան, մինչև 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ը վերջին կայարանն էր։ Գտնվում է «Գաբդուլլա Տուկայա հրապարակի» և «Կոզյա Սլոբոդա» կայարանների միջև։ 
Բացվել է 2005 թվականի օգոստոսի 27-ին Կազանի մետրոպոլիտենի «Գորկի»-Կրեմլյովսկայա» առաջին մեկնարկային տեղամասի կազմում։


== Դիրք ==
Կայարանը գտնվում է Կազանի Կրեմլի հարևանությամբ, Բաումանի և Արհմիությունների փողոցների սկզբնամասում։ Կան երկու նախասրահներ` հարավային և հյուսիսային։

Հարավային նախասրահը ժամանակավորապես չի աշխատում 2006 թվականից փոքր ուղևորահոքի պատճառով, ունի երկու ելք մեկը Բաումանի փողոցի հետիոտնային մասում և նրա տակ գտնվող չկառուցապատված ստորերկրյա անցման սրահում,  երկրորդ ելքը գտնվում է երկու չգործող շարժասանուխքների և Արհմիությունների ու Չերնիշևսկու փողոցների խաչմերուկի չբացված վերերկրյա սրահում, որը 2017 թվականի դեկտեմբերի 9-ից սկսեց գործել։
Հյուսիսային նախասրահը ունի 2 չաշխատող շարժասանդուղք և միանում է վերին հատվածի հետ երեք ելքով, առաջին ելքը գտնվում է Կրեմլից հարավ և ավելի հեռու քան մյուսները և դուրս է գալիս դեպի Բուլակ գետը (դեպի Պրավո Բուլաչնի փողոց), մյուս երկուսը դուրս են գալիս դեպի Հազարամյակի հրապարակ և իջնում Մայիսի 1-ի հրապարակից դեպի Կրեմլի բլրի ստորոտի անցակետի տարբեր կողմեր։


== Կայարանի կառուցվածք ==
Կայարանը միակամարաձև է միակողմանի կառամատույցով։ Կայարանի ճարտարապետության մեջ ներառված են Կազանի Կրեմլի կառուցվածքային  բաղադրիչները, առաստաղն ու ոճավորված պատերը զարդարված են խճանկարով և ժողովրդական բանահյուսության պատկերներով։ Կայարանը գտնվում է Կրեմլի բլրի տարածքում, իսկ կառամատույցի մակարդակը մոտավորապես  համընկնում է Հազարամյակի հրապարակի մակարդակին։


== Հանրային տրանսպորտի հանգույց ==


=== Տրոլեյբուս ===


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Станция «Кремлёвская» на сайте «Мир метро» (старая версия)
Станция «Кремлёвская» на сайте «К-метро»
Վակևիսա

Վակևիսա (վրաց.՝ ვაკევისა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ճիաթուրայից հեռու է 19 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաշքյոյ (այլ կիրառումներ)

Բաշքյոյ, կարող է վերաբերել՝

Բաշքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառում
Բաշքյոյ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում
Բաշքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում
Բաշքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում
Բաշքյոյ - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, նախկին Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում
Բաշքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում
Բաշքյոյ - գետակ Ճորոխի ավազանում
Կամ (գործիք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կամ (այլ կիրառումներ)Կամ, հացահատիկ (գարի, ցորեն) կալսելու (ծղոտը հատիկից զատելու և հարդի վերածելու) երկրագործական գործիք։ Լայնորեն տարածված էր Առաջավոր Ասիայի երկրներում։ Հայկական լեռնաշխարհում հայտնի էր դեռևս բրոնզի դարում (գտնվել է Լճաշենի դամբարաններից)։ 
Կամը պատրաստել են ամուր, առջևի մասը գոգավոր, դեպի վեր թեքված մեկ-երկու տախտակից, որոնց հակառակ երեսին՝ փոսիկների մեջ, ծղոտը կտրելու համար, ամրացվել են սուր եզրերով կայծքարե կտրիչներ։ Կամին լծել են քաշող անասուններ (եզ, գոմեշ, ձի, էշ), անասուններին քշելու և ծանրության համար՝ վրան կանգնել մարդիկ։ Կամը եզների լծին ամրացվել է շղթայով, իսկ ձիերին՝ փոկով։ 1940—1950-ական թթ. կոլտնտեսային կալերում աշխատում էին տրակտորով քարշվող մեծ, հաճախ՝ մի քանի շարքով միմյանց կցված սովորական Կամեր։ Գյուղատնտեսության մեքենայացման հետևանքով Կամը դուրս է եկել գործածությունից։
Երուսաղեմի ասիզներ

«Երուսաղեմի ասիզներ», Երուսաղեմի թագավորության օրենքների ժողովածու։
Բաղկացած է երկու մասից․ Վերին և Ստորին Ատյանի ասիզներ։ Մեզ է հասել XIII դ․ Կիպրոսում կազմված օրինակը՝ օրենսդիրներ Ֆիլիպ Նավարացու և Ժան դ’Իբելենի խմբագրությամբ։ «Երուսաղեմի ասիզները» փորձի հիման վրա նշված իրավական նորմեր են, այսինքն՝ դատավորների արձանագրած դեպքեր ու դեպքերի մշակումներ՝ պատճառաբանված փաստարկներով և վկայակոչումներով։ Դրանք կարգավորել են թագավորի և նրա վասալների փոխհարաբերությունները՝ կապված ավատի և դրա դիմաց կատարվող զինվորական ծառայության հետ։ «Երուսաղեմի ասիզներ»-ում ավելի շատ թագավորի պարտականություններն են նշված, քան իրավունքները։
«Երուսաղեմի ասիզները» օգտագործվել եև նաև Կիլիկիայի հայկական պետությունում՝ կարգավորելու համար ֆեոդալական հողատիրական հարաբերությունները։


== Տես նաև ==
Անտիոքի ասիզներ
Շանդոր Շարա

Շանդոր Շարա (հունգարերեն՝ Sándor Sára, նոյեմբերի 28, 1933(1933-11-28), Տուրա, Aszód District, Pest-Pilis-Solt-Kiskun County, Հունգարիայի Թագավորություն - սեպտեմբերի 22, 2019(2019-09-22)[…], Բուդապեշտ, Հունգարիա), ժամանակակից հունգարացի կինոօպերատոր և կինոռեժիսոր։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
1957 թվականին ավարտել է Բուդապեշտի թատրոնի և կինոյի բարձրագույն դպրոցի օպերատորական ֆակուլտետը և անմիջապես աշխատանքի անցել  «Մաֆիլմ» կինոստուդիայում։ Կարճ ժամանակում լայն ճանաչման է արժանացել՝ որպես վարպետ օպերատոր. նրա ստեղծագործական աշխատանքը գնահատվել է բազմաթիվ միջազգային կինոփառատոներում։ Իր ուժերը հաջողությամբ փորձել է նաև կինոռեժիսուրայի ասպարեզում։ Աշխատանքում տևական դադարներ չի ունեցել։ Ստեղծագործություններում գլխավորապես անդրադարձել է Հունգարիայի պատմության ողբերգական իրադարձություններին։
Ստեղծել է փորձարարական, հիմնականում՝ փաստավավերագրական կինոնկարներ (ինչպես, օրինակ,  Cigányok-ը՝ 1962 թ., Vizkereszt-ը՝ 1967 թ., Pro Patria-ն՝ 1970 թ., Babolna-ն՝ 1985 թ.): Իսկ նրա հեղինակած գեղարվեստական կինոնկարներից հիշարժան է հատկապես 1978 թվականին նկարահանած «80 հուսար»-ը (80 Huzar, 1978): Բացի այդ, լուսանկարչական և օպերատորական աշխատանքներ է կատարել ուրիշ կինոռեժիսորների գեղարվեստական ֆիլմերի համար, ինչպես կարճամետրաժ, այնպես էլ լիամետրաժ (օրինակ՝ 1971 թվականին Զոլտան Հուսարիկի նկարահանած «Սինդբադ»-ի համար)։
Շանդոր Շարայի որդին՝ Բալաժ Շարան, գնացել է հոր ոտնահետքերով, դարձել է կինոօպերատոր։


== Պարգևներ ==
1967 — Օբերհաուզենի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ («Մկրտություն» ֆիլմի համար)
1968 — Բելա Բալաժի անվան մրցանակ
1969 — Կաննի 22-րդ կինոփառատոնի մրցանակ («Շպրտված քարը» ֆիլմի համար)
1974 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչում
1978 — Կոշուտի անվան մրցանակ
1987 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչում


== Ֆիլմագրություն ==


=== Որպես կինոօպերատոր ===


=== Որպես ռեժիսոր ===


=== Որպես սցենարիստ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Nowa encyklopedia powszechna PWN red. Barbara Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1998, t. 5, s. 745.
Մառլենգո

Մառլենգո, Մառլինգ (գերմ.՝ Marling, իտալերեն՝ Marlengo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 2191 մարդ, խտությունը կազմում է 183 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 12 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 39020, հեռախոսային կոդ՝ 0473։
Հովանավոր սուրբը Կույս Մարիամն է։ Տոնը նշվում է ամեն տարվա օգոստոսի 15-ին։
Ավստրիացի բանաստեղծ Էմիլ Կուն «Մարլինգի զանգերը» վերնագրով բանաստեղծություն է գրել, որը 1874 թվականին Ֆերենց Լիստը վերածել է երգի։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (գերմ.) (իտալ.)
Կովկասյան նրբագեղմ ոչխարի ցեղ

Կովկասյան նրբագեղմ ոչխարի ցեղ, կովկասյան ռամբուլե, բրդամսատու ոչխարներ։ Ստացվել է 1921-1936 թվականներին, Ստավրոպոլի երկրամասի Իպատովոյի շրջանում՝ նոր կովկասյան նրբագեղմների, ամերիկյան ռամբուլեի և ասկանիական ոչխարների տրամախաչումից։ Խոշոր են, ունեն ամուր մարմնակազմություն։ Պարանոցը 1-3 ծալքով է և կարճ, գեղմը՝ խիտ։ Խոյերի բրդատվությունը 10-12 կգ է (առավելագույնը՝ մինչև 25 կգ), մաքիներինը՝ 5, 8-6, 5 կգ։ Մաքուր բրդի ելքը՝ 38-53%։ Կենդանի քաշը համապատասխանաբար՝ 90-100 և 50-60 կգ։ Պտղատվությունը՝ 150%։ Ոչխարները դիմացկուն են և հարմարված տափաստանային չոր կլիմայի պայմաններին։ Խոյերը օգտագործվել են ալթայան ոչխարի ցեղի, ադրբեջանական լեռնային մերինոսների բուծման ժամանակ։ Կովկասյան նրբագեղմ ոչխարի ցեղ բուծվել են Հյուսիսային Կովկասում, Ռոստովի, Վոլգոգրադի, Սարատովի և Ռուսաստանի այլ մարզերում, Վրաստանում և Հայաստանում։
Սլոբոդա (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍլոբոդաՍլոբոդա (ռուս.՝ Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վարուժան Գեղամյան

Վարուժան Գեղամի Գեղամյան (), հայ արևելագետ՝ թուրքագետ, ադրբեջանագետ։


== Կենսագրություն ==


=== Կրթություն ===
2007-2011 թվականներին սովորել և ավարտել է ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի բակալավրիատը։
2011-2013 թվականներին սովորել և ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրան։
2013-2016 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։
2014-2016 թվականներին սովորել և ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգում Եվրոպական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի մագիստրատուրան։


=== Աշխատանքային գործունեություն ===
2010-2011 թվականներին աշխատել է «Նորավանք» ԳԿՀ, Տեղեկատվական հետազոտությունների կենտրոնում որպես փորձագետ։
2010-2013 թվականներին աշխատել է «Արևելք» ՌՎԿ կենտրոնում որպես փորձագետ։
2013-2016 թվականներին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի Հայկական ազգային մշակութային ինքնավարությունում որպես փոխնախագահ։
2016-2017 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Ամերիկյան Համալսարանում ոէպես դասավանդման ասիստենտ։
2017-2018 թվականներին աշխատել է ՀՀ ՊՆ ՊԱՀՀ Ազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտում որպես փորձագետ։
2017-2018 թվականներին աշխատել է ԵՄ գիտության հարցերով փորձագետ։
2016-2019 թվականներին աշխատել է Polymetal International PLC-ում խորհրդատու-թարգմանիչ։
2017 թվականից աշխատում է ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի րևելագիտության ֆակուլտետում որպես դասախոս։
2017 թվականից աշխատում է ՀՀ Պետական կառավարման ակադեմիայում որպես դասախոս։
2019 թվականից աշխատում է ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի ռեֆերենտ։


== Աշխատություններ ==
Գեղամյան Վ., Էլբակյան Է. Ժամանակակից Ադրբեջան / Տեղեկագիրք, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2020, 102 էջ
Գեղամյան Վ. Թուրքիայի Հանրապետության պատմություն (բուհական դասագիրք) / Երևան, ՎՄՎ ՓՐԻՆԹ, 2018, 364 էջ


== Ծանոթագրություններ ==
Աննինո (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱննինոԱննինո (ռուս.՝ Аннино), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 107 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դասեն

Դասեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդ տանող ճանապարհի աջ կողմում, Ֆարկին գյուղաքաղաքից 12 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 15 տուն բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։ Մասամբ զբաղվում էին նաև երկրագործությամբ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մացին

Մացին (իտալերեն՝ Mazzin), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 485 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 21 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0462։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0462 767138
էլեկտրոնային փոստ՝ info@comunedimazzin.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.mazzin.tn.it/


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comunedimazzin.it/ Archived 2010-04-18 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Սոյութլի

Սոյութլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 15 կմ արևմուտք, սարահարթի վրա։


== Պատմություն ==
Հայերը տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 36 տուն հայ և 95 տուն թուրք բնակիչ։


== Բնակչություն ==
Մշակում էին հացահատիկի տարբեր տեսակներ, զբաղվում այգեգործությամբ, անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Սոյութլին ուներ հայկական եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Եկեղեցուն կից գործում էր դպրոց։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բալահովիտ (Կոտայքի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բալահովիտ (այլ կիրառումներ)Բալահովիտ, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում` մարզկենտրոնից 40 կմ հարավ-արևմուտք, Երևան-Սևան մայրուղուց աջ։
Բալահովիտ է վերանվանվել 1968 թ.-ի դեկտեմբերի 26-ին։


== Բնակչություն ==
Նախնիների մի մասը գաղթել են Խոյի և Սալմաստի գյուղերից 1828- 1829 թվականներին, մի մասն էլ Բուլանըխից։ Նոր ժամանակներում Բալահովիտում են վերահաստատվել Վանաձորի ու Աբովյանի տարածաշրջաններից վերաբնակիչներ։
Բալահովիտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և պտղաբուծությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Բալահովիտում կա Աուրբ Աստվածածին եկեղեցի (19֊րդ դար), հարավ-արևմուտքում՝ մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի քաղաքատեղի, իսկ գյուղի եզրին՝ հին դամբարաններ (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակ)։


== Տես նաև ==
Բալահովիտի ռազմական պահեստների հրդեհ
Բալահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Սկանդինավիա

Սկանդինավիա (նորվ.՝  և ֆիններեն՝ Skandinavia, դան․՝  և շվեդերեն՝ Skandinavien), Եվրոպայի հյուսիսում գտնվող պատմամշակութային տարածք, որի կենտրոնը Սկանդինավյան թերակղզին է։
Շվեդիան, Նորվեգիան և Դանիան ավանդաբար համարվում են Սկանդինավիայի մաս։ Նշված երկրներից բացի Սկանդինավիայի մեջ է մտնում Իսլանդիայից և Ֆինլանդիայից մի մաս, նաև Ֆարերյան կղզիները, այսպիսով Սկանդինավիան երբեմն ասոցիացվում է Հյուսիսային Եվրոպա հասկացության հետ։
Չորլու

Չորլու (թուրքերեն՝ Çorlu), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Թեքիրդաղի մարզում։ Քաղաքը գտնվում է Հունաստանի և Բուլղարիայի սահմաններից 100 կիլոմետր հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Հնում այս վայրերում եղել է փռյուգիական գաղութ Ցիրալումը։ Հռոմեական տիրապետության ժամանակներում քաղաքը վերանվանվել է Կենոֆրուրիում, որտեղ էլ սպանվել է Ավրելիանոս կայսրը 275 թվականին։ Ավելի ուշ քաղաքը կարևոր վարչական կենտրոն էր, ինչը հնարավորություն էր տալիս Հռոմին վերահսկելու Թրակիան։ Երբ Մուրադ I սուլթանը գրավեց այս տեղանքները, հրամայեց քանդել հռոմեական ամրությունները։ 1511 թվականի օգոստոսին, օսմանյան պալատական կռիվների ժամանակ, Չորլուից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Ուգրաշդերե գյուղի մոտ Բայազիդ II-ը հաղթեց իր որդուն` Սելիմ I-ին։ Երբ հաջորդ տարի Սելիմը կարողացավ գահընկեց անել Բայազիդին, վտարված սուլթանը մահացավ Չորլուի ճանապարհին։ 8 տարի անց Չորլուում էլ մահացավ Սելիմ I-ը։ Նրանք երկուսն էլ թաղված են Ստամբուլում։
Ղրիմի պատերազմի ժամանակ այս շրջանը վերաբնակեցվեց թուրք փախստականներով, ովքեր փախել էին ռուս ասպատակությունների արդյունքում։ Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ տարածքը որոշ ժամանակով օկուպացվել է ռուսական զորքերի կողմից։
1912 թվականին քաղաքում ապրում էին 13 500 թուրքեր, 11 100 հույներ, 1600 հայեր և 1300 հրեաներ։ 2008 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 200 577 մարդ։
Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ Չորլուում էր տեղակայված թուրքական բանակի շտաբը։ 1912 թվականին քաղաքը գրավել էին բուլղարական զորքերը։ Թուրքիան ետ վերադարձրեց քաղաքը 1913 թվականի հուլիսին։ Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավվել էր հունական զորքերի կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մուստեջիդ

Մուստեջիդ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ցիկլոբութադիեն

Ցիկլոբութադիեն, օրգանական միացություն, փոքրագույն [n]-աննուլենը ([4]-աննուլեն), որի քիմիական բանաձևն է C4H4։
Ցիկլոբութադիենը ազատ վիճակում շատ անկայուն է (ազատ վիճակում կիսափոխարկման ժամանակահատվածը կազմում է 5 վայրկյան) և նույնիսկ շատ ցածր ջերմաստիճաններում այն արագ դիմերվում է Դիլս-Ալդերի ռեակցիայով։


== Մոլեկուլի կառուցվածք ==
Ցիկլոբութադիենի մոլեկուլի կառուցվածքը իրենից ուղղանկյուն է հիշեցնում։ Չնայած նրան, որ այս համակարգը կարող է առաջացնել փակ π-համակարգ, համաձայն Հյուկելի կանոնի, այն համարվում է անտիարոմատիկ, քանի որ պարունակում է 4n թվով π-էլեկտրոններ (այս դեպքում n=1)։


== Ստացում ==
Բազմաթիվ փորձերից հետո, ցիկլոբութադիեն առաջին անգամ ստացան 1965 թվականին Տեխասի համալսարանում։ Ցիկլոբութադիեներկաթի տրիկարբոնիլի (C4H4Fe(CO)3) վրա ազդելով ցերիում(IV)-ամոնիումի նիտրատի տիպի օքսիդիչով՝ (NH4)2Ce(NO3)6, այնուամենայնիվ չհաջողվեց ստանալ բութադիեն մաքուր վիճակում, այլ ստացվեց նրա դիմերը։ Ցիկլոբութադիեներկաթի տրիկարբոնիլը ստացվել էր Fe2(CO)9 և ցիս-դիքլորցիկլոբութենից երկփուլանի դեհիդրոհալոգենացումից։ Այնուհետև երկաթի կոմպլեքսից ստացված ցիկլուբութենը փոխազդում է էլեկտրոդիֆիցիտ ալկինների հետ և առաջացնում է Դյուվարի բենզոլ, որը մինչև 90 °C տաքացնելիս փոխակերպվում է օ-ֆթալաթթվի դիմեթիլէսթերի։

Ցիկլոբութենի մեկ այլ ածանցյալ հնարավոր է ստանալ դիալկինի [2+2] ցիկլոգոյացման ռեակցիայով։ Այս ռեակցիայի ազդանյութ են հանդիսանում 2,3,4,5-տետրաֆենիլցիկլոպենտա-2,4-դիենոնը և ռեակցիայի արգասիքներից մեկը՝ ցիկլոօկտատետրաենը։

Ներկայումս ապացուցված է, որ ցիկլոբութադիեն հնարավոր է սինթեզել արգոնային մատրիցայում, որտեղ տվյալ նյութը ուսումնասիրվել է ԻԿ և ԷՊՌ-սպեկտրոսկոպիաների միջոցով և ցույց է տրվել նրա կառուցվածքը և ապացուցվել է, որ այն բիռադիկալ է։ Այնուամենայնիվ, մինչև −150 °C ջերմաստիճանի բարձրացումը կրկին բերում է ցիկլոբութադիենի դիմերմանը։
Հարաբերականորեն կայուն են տեղակալված ցիկլոբութադիենները, մասնավորապես, տետրա-տրետ-բութիլցիկլոբութադիենը և տետրա-տրիմեթիլսիլիլցիկլուբութադիենը, քանի որ նրանց մեծ ռադիկալները փոչընդոտում են դիմերացումը։


== Տես նաև ==
Ցիկլոբութան
Բութադիեն
Ցիկլոբութեն


== Ծանոթագրություններ ==
Աղանյան

Աղանյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գյուտ Կարապետի Աղանյան (1856-1920), մշակութային, եկեղեցական ու հասարակական գործիչ, մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ, բանասեր, ազգագրագետ, պատմաբան, հրատարակիչ, խմբագիր։
Հովհաննես Աղանյան, թղթակից։
Նվարդ Գյուտի Աղանյան (1887-1958), գրող, հրատարակիչ։
Վահան Աղանյան, բանասեր, մանկավարժ։
Վանիկ Աղանյան (20-րդ դար), թղթակից։
Վարդգես Գյուտի Աղանյան (1885-1914), գրականագետ։


== Տես նաև ==
Աղանյանց


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլշևո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոլշևոԲոլշևո (ռուս.՝ Болшево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։ Գտնվում է շրջանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Նովոդուգին քաղաքից 30 կմ հյուսիս-արևմուտք և Խոլմ-Ժիրկովսկուց 30 կմ հյուսիս-արևելք, Դնեպր գետի աջ ափին։ Մտնում է Դնեպրի գյուղական բնակավայրի կազմի մեջ։ 
Ավտոբուսային ծառայությունը գործում է Նովոդուգինոյից (երթուղի թիվ 104, երկարությունը 39 կմ)։
2007 թվականին գրանցված տվյալներով բնակչությունը  կազմել է 142 մարդ։


== Պատմություն ==
Հայտնի է առնվազն 1630 թվականից (կառուցվել է Բարեխոսության քարե եկեղեցին), 1782 թվականին կառուցվել է նոր եռախորան եկեղեցի։ 1897 թվականին տաճարում գործել է ծխական դպրոց։


== Տեսարժան վայրեր ==
Ճարտարապետության հուշարձան՝ Բարեխոսության եկեղեցի, 1782 թվականին կառուցվել է լեյտենանտ Ս. Մ. Նախիմովի պատվերով, ուշ բարոկկո ոճով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արագուանան (այլ կիրառումներ)

Արագուանան, կարող է վերաբերել՝

Արագուանան - համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում
Արագուանան - համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում
Լատվիական ճարտարապետության թանգարան

Լատվիական ճարտարապետության թանգարան (լատիշ․՝ Latvijas Arhitektūras muzejs), թանգարան Ռիգայում, որն ի սկզբանե նախատեսված է եղել որպես Մշակույթի հուշարձանների պահպանության պետական տեսչության կառուցվածքային ստորաբաժանում։
Տեղակայված է Երեք եղբայրներ միջնադարյան շենքերի համալիրում, որը համարվում է լատվիական մայրաքաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։


== Պատմություն ==
Լատվիական ճարտարապետության թանգարանը հիմնվել է 1994 թվականի հուլիսի 28-ին, Լատվիայի մշակույթի նախարարության կողմից։ Պաշտոնական բացումը կայացել է 1995 թվականի ապրիլի 19-ին։ Թանգարանի առաջին տնօրենն եղել է հայտնի լատվիացի ճարտարապետ Յանիս Լեյնիեքսը։ Չունենալով մշտական ցուցադրություն՝ թանգարանը գործում է որպես ցուցասրահ, որտեղ անցկացվում են կանոնավոր թեմատիկ ցուցահանդեսներ, որոնք կոչված են բարձրացնելու հասարակության տեղեկացվածությունը ժամանակակից ճարտարապետության մասին՝ իրականացնելով լատվիական ճարտարապետական ժառանգության հետահայաց ցուցադրություններ։
Լատվիական ճարտարապետության թանգարանի ֆոնդերը պարունակում են ավելի քան 9000 միավոր պահպանվող ցուցանմուշ։ Դրանց թվում են ամենահայտնի և հեղինակավոր վարպետների անվամբ փաստաթղթեր և նյութեր, ինչպիսիք են` Քրիստոֆ Հաբերլանդը, Յոհան Դանիել Ֆելսկոն, Յանիս-Ֆրիդրիխ Բաումանիսը, Վիլհելմ Բոկսլաֆը, Էյժեն Լաուբեն։
Թանգարանի աշխատակիցների կողմից աշխատանքներ են իրականացվում դիպլոմավոր լատվիացի ճարտարապետների գրանցամատյանի և կենսագրական տեղեկատուի կազմման ուղղությամբ։ Բոլոր փաստաթղթերը թվայնացված են և հասանելի են ծանոթանալու և աշխատանքների իրականացման համար։ Թանգարանը համագործակցում է «Latvijas Architektūra» ամսագրի խմբագրության հետ, ցուցահանդեսներն ապահովելով անհրաժեշտ տպագրական նյութերով, պաստառներով, բրոշյուրներով և բացիկներով։

Թանգարանի բակում գտնվում են միջնադարյան ճարտարապետության հազվագյուտ հավաքածուներ, Չերնոգոլովների տան պորտալը, Հին քաղաքի բնակելի տներից մեկի պորտալի հատված լատինական արձանագրությամբ «Փառք միայն Աստծուն» և Ռիգա քաղաքի 1554 թվական երկաթակուռ զինանշանը, որը համարվում է նմանատիպ բնօրինակ հնագույն պատկերներից մեկը։


== Թանգարանային ցուցահանդեսներ ==
Ընտրված ցանկ՝ 

1995 - Պավիլս Դրեյմանիս։ Կառավարիչ և ճարտարապետ։
1996 - Լատվիական ֆունկցիոնալիզմի 1872-1992 թվականների ութ ճարտարապետներ։
1997 - Ռիգայի ծովային ուղևորատար նավահանգիստ և այլ նախագծեր։
1998 - Նորվեգական ծառ։
1999 - Լայմոնիս Էրիկս Տիկմանիս։ Ճարտարապետություն։
2000 - Էյժենս Լաուբե։ Ազգային ռոմանտիզմ 1901-1912։
2001 - Ճարտարապետություն։ Երեխաներ։ Նույնականացում։
2002 - Սենտիմենտալ հիշողություն։
2003 - Ռակուրսներ։
2004 - Լիեպայայի համերգային դահլիճ։ Միջազգային նախագծերի մրցույթ։
2005 - ՅՈՒՆԵՍԿՕ։ Հունգարիայի համաշխարհային մշակութային ժառանգություն։
2006 - Ուսանողական աշխատանքների ցուցահանդես։
2007 - Ռայմոնդս Սլայդինիշ։ Ճարտարապետական պատկերազարդ։
2008 - Էստոնական դեսպանատուն։ 1938 և 2008 թվականների մրցույթային նախագծեր։
2009 - Հոբելյանական Ցուցահանդես Ռիգա-700։ Մաքս Շերվինսկի։
2010 - Գեղեցկություն և ֆունկցիոնալություն։ Ճարտարապետ Ֆյոդոր Շեխտել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Զաբարա (գյուղ, Անդրուշևկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶաբարաԶաբարա (ուկրաիներեն՝ Забара), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1793 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զաբարա գյուղում բնակվում էր 402 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,79 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,26 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կաատիբա

Կաատիբա (պորտ.՝ Caatiba), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բարիա մարզում։ Մտնում է Վիտորիա դա Կոնկիստա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 367 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 655,581 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 15,8 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է ապրիլի 1-ին։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվոլ է 1961 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 33.438.832,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.879,01 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,606 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Մուրաի

Մուրաի (ռուս.՝ Мураи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարիյա-Վոլյա

Մարիյա-Վոլյա (ուկրաիներեն՝ Марія-Воля), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1905 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մարիյա-Վոլյա գյուղում բնակվում էր 84 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 247,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(408) Ֆամա

(408) Ֆամա (անգլ.՝ Fama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1895 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,168814 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7268 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6108 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2060,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174727 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,11° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(408) Ֆամա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յուրի Բարսեղով

Յուրի Գեորգիի Բարսեղով (Բարսեղյան, մարտի 7, 1925(1925-03-07), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 6, 2008(2008-08-06), Մոսկվա, Ռուսաստան), իրավագիտության դոկտոր, միջազգային իրավունքի պրոֆեսոր, դիվանագետ, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի տեղակալի հատուկ օգնական, ՄԱԿ-ի քարտուղարություն (1971 թվականից)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Թիֆլիսում 1925 թվականին։ 1950 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Հետագայում ղեկավարել է Մոսկվայում գործող միջազգային իրավունքի և քաղաքագիտության հայկական ինստիտուտը։
Հայտնի է նրա կողմից խմբագրված «Հայոց ցեղասպանություն. Թուրքիայի պատասխանատվությունը և միջազգային հանրության պարտավորությունը։ Փաստաթղթեր և մեկնաբանություններ» երեքհատորյակը։
2000 թվականին Յուրի Բարսեղովը պարգևատրվել էր Մխիթար Գոշ մեդալով, իսկ 2008 թվականին արժանացել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում նշանակալի ավանդ ներդրած անձանց շնորհվող մրցանակին։
Յուրի Բարսեղովը մահացել է 2008 թվականի օգոստոսի 6-ին, Մոսկվայում։


== Անդամակցություն ==
ՄԱԿ-ի միջազգային իրավունքի հանձնաժողովի անդամ
ՀՀ ԳԱԱ-ի արտասահմանյան անդամ
Միջազգային ծովային իրավունքի ասոցիացիայի անդամ
Ռուսաստանի միջազգային իրավունքի ասոցիացիայի անդամ


== Պարգևներ ==
ՀՀ Նախագահի մրցանակ (2008)
Մխիթար Գոշի մեդալ (2000)
Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, ԼՂՀ (2000)
«1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ


== Երկեր ==
Мировой океан: Право, политика, дипломатия, М., 1983.
Геноцид армян – преступление против человечества: О правомерности термина и юридической квалификации, Е., 1990.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1] Յուրի Բարսեղովի կենսագրությունը և աշխատությունները armenianhouse.org-ում
Ռոզալյա Ասոյան

Ռոզալյա Քրիստափորի Ասոյան (մարտի 26, 1924(1924-03-26) - մարտի 30, 2022(2022-03-30), Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ), ադրբեջանական և ռուսական թատրոնի հայ դերասանուհի։


== Վերնագրի տեքստ ==
Մայրը նույնպես դերասանուհի է եղել։ Ռոզալյայի անունը դրել են Շիրվանզադեի «Պատվի համար» ստեղծագործության կերպարներից մեկի՝ Ռոզալյայի պատվին, ում ավագ քրոջ դերը կերտել է մայրը։ Ռոզալյա Ասոյանն ավարտել է Բաքվի թատերական ինստիտուտը (Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Տուգանովի դասարանը)։ Բեմական խոսքի ուսուցիչներն էին Յաշչիկովսկին, Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ Բ․ Բայկովը և Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Պ․ Յուդինը։
Խաղացել է Բաքվի բանվորական թատրոնում, որտեղից հեռացել է անձնական պատճառներով։ Այնուհետև աշխատել է Ադրբեջանի այլ թատրոններում։ Վերջին թատրոնը Իլյա Ռախլինի ղեկավարությամբ գործող Մոսկվայի զանգվածային ներկայացումների թատրոնն էր։
Կյանքի վերջին տարիներին բնակվել է Միացյալ Նահանգներում։


== Դերերը թատրոնում ==


=== Դիպլոմային ===


=== Բաքվի բանվորական թատրոն ===


== Ծանոթագրություններ ==
Սենտ Վալիեռ

Սենտ Վալիեռ (ֆր.՝ Sainte-Valière), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 544 մարդ, բնակչության խտությունը` 85.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.39 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 630 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 95 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 45 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 350 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 232-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 118։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,3 %։ 232 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 206 անձ (122 տղամարդ և 84 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (10 տղամարդ և 16 կին)։ 118 անաշխատունակներից 23-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 50-ը` թոշակառուներ, իսկ 45-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Հայդուկ

Հայդուկ՝ առավելապես Բալկաններում և նախկին Օսմանյան Կայսրության այլ տարածքներում պարտիզանական պայքար մղող ազատամարտիկների տարածված անվանում։ Երբեմն գործածվում է իբրև Ֆիդայի բառի հոմանիշ, նկատի ունենալով 19-րդ և 20-րդ դարերում օսմանյան բռնապետության դեմ կռվող հայ մարտիկներին։ 


== Հայդուկի հագուստը ==
Հայդուկները հագնում էին լայն տաբատներ ու գույնզգույն բաճկոններ՝ կարմիր ու դեղին նախշերով։ Գոտիներին ամրացնում էին կաշվից քառակապ փամփշտակալներ, որոնք ծածկում էին անթև աբաներով։ Հայդուկներն իրենց գլուխները ծածկում էին արախչիով կամ գդակով՝ մուգ կարմրավուն տուշիներով ելերած։ Մեջքներին կապում էին պայուսակ և մի պարան ծառերը մագլցելու համար։ Հայդուկը գերեզման չուներ։ Նրա բաղձանքն էր՝ եթե մեռնել, միայն կռվում, թշնամու գնդակից։ 


== Հայդուկի էությունը ==
Հայդուկը հարստություն և ունեցվածք ոչ միայն չուներ, այլև ունենալու իրավունք էլ չուներ։ Նրա կյանքը նվիրաբերված էր հայրենիքի ազատությանը և պատկանում էր միայն հայրենիքին։ Հայդուկն անընդհատ շարժման մեջ էր։ Դեռ լույսը չբացված, նա հեռանում էր, և ոչ ոք չպետք է իմանար, թե որ ուղղությամբ և ուր է գնում։ Նրա բնակատեղին քարայրն էր, ձնե տնակը, լեռներն ու կիրճերը, իսկ գյուղերում անասնագոմի կամ մարագի մութ անկյունը։ Գիշերը հայդուկի սեփականությունն էր, գիշերը հայդուկն էր դրության տերը, իսկ ցերեկը նրա գլխավոր հոգսը թաքնվելն ու չնկատվելն էր։ Նա տեղափոխվում, տեղից տեղ էր անցնում գիշերը, ապավինելով մթությանը։ Գնում էր սարերով, կիրճերով ու ծերպերով, որպեսզի մարդու չհանդիպեր, իսկ երբ լույսը բացվում էր, մտնում էր թաքստոց։ Հայդուկը մահվան դեմ չէր մաքառում։ Նրա կռիվը թշնամու, իր հայրենիքը բռնադատողների դեմ էր։ Նրա օրերն անցնում էին ձյան ու բքի մեջ, անձրևի ու կարկուտի տակ։ Պետք էր միշտ աչալուրջ լինել, որ եթե թշնամի հանդիպեր, նրա առաջինը հայդուկը կրակեր ու խուճապի մատներ։ Յուրաքանչյուր հայդուկ պետք է կարողանար կռվել ու հաղթել 10-20 թշնամու։ Եթե ռազմական գործողությունների կարիք չկար, հայդուկների մի մասին թույլատրում էին գնալ իրենց գյուղերը, կազմակերպել պաշտպանական ջոկատներ։


== Հայ հայդուկներ ==

Հայդուկային շարժումը մեծ տարածում էր գտել նաև Արևմտյան և Արևելյան Հայաստաններում 19-րդ դարից սկսած։ Հայ հայդուկների շարքում կարևոր է նշել Արաբոյին, Աղբյուր Սերոբին,  Անդրանիկին, Դժոխք Հրայրին, Գալեին, Մախլուտոյին,  Գևորգ Չաուշին։
Բրանտֆորդ

Բրանտֆորդ (ang. Brantford)՝ Օնտարիոյի հարավ-արևմուտքում, Գրանդ-Ռիվեր  գետի վրա գտնվող քաղաք է, Կանադա։ Բնակչության  2011 թ. մարդահամարի տվյալներով, քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 94 հազար մարդ, իսկ արվարձաններում՝ մոտ 135 500 մարդ։

Քաղաքը հաճախ անվանում են նաև «Հեռախոսի քաղաք», քանի որ քաղաքի նախկին բնակիչ Ալեքսանդր Բելլն առաջին անգամ այնտեղ՝ Մելվիլլ- Հաուսում ստեղծեց և գործարկեց առաջին հեռախոսը, այժմ՝ Բելլ Հոումսթեդ։ Բրանտֆորդը հոկեյիստ Ուեյն Գրեցկու (Wayne Gretzky), կատակերգակկ դերասան Ֆիլ Հարթմանի  Phil Hartman, և Յոթհոգանոց Լաուրեն Հարից  (Lawren Harris) խմբի հայրենիքն է։


== Անվանի անձինք ==
Թոմաս Բերտրամ Կոստեյն (1885—1965) — կանադական ծագումով ամերիկացի գրող, հայտնի պատմական վեպերի հեղինակ։
Ուեյն Գրեցկի (ծնվ. 1961) — կանադացի հոկեյիստ, XX դարի ամենահայտնի մարզիկներից մեկը
Ալեքսանդր Նադեմ (ծնվ. նոյեմբերի 4) - կանադացի կինոարտադրող, Էլեկտրո ժանրի լավագույն ներկայացուցիչներից մեկը։


== Ժողովրդագրություն ==
2016 թ. Մարդահամարի տվյալներով, Բրանտֆորդի  բնակչությունը կազմել է 97.496 մարդ։ Դրանցից 95,780-ը մարդահամարի ժամանակ նշել են իրենց էթնիկական ծագումը 


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==


== Տես նաև ==
Ալեքսանդր Բել
Բրանտ
Բրանտֆորդի քաղաքային խորհուրդ
Բրանտֆորդի, Օնտարիոյի քաղաքապետերի ցուցակ


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհաննես Մկրտչի տաճար

Հովհաննես Մկրտչի տաճար, հիմնադրվել է 1180 թվականին, գործել է 1874 թվականից։ Գտնվում է Դուբլին մայրաքաղաքի Թոմաս փողոցում, միջնադարյան քաղաքի կենտրոնում։ Կառուցվել է նախկին հիվանդանոցի տեղում։


== Պատմություն ==
Եկեղեցին հիվանդանոցի վայրում կառուցել է Աերլեդ Պալմերը, ով բնակվում է Դուբլին քաղաքում բնակվող նորմաններից է։ Նա եկեղեցին կառուցել է դեպի Սուրբ Երկիր ուխտագնացությունից վերադառնալուց հետո։ Տաճարը նվիրված էր Սուրբ Հովհաննես Մկրտչին, կառուցված էր քաղաքի պարիսպներից դուրս, և հայտնի է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ անունով։
1316 թվականին Էդուարդ Բրյուսը իր բանակի հետ միասին մոտեցել է Դուբլինին, քաղաքը պաշարելու նպատակով։ Քաղաքի բնակչությունը, նրանց մոտեցման վտանգը կանխելու համար, եկան ընդհանուր համաձայնությամբ, և հրդեհեցին Թովմաս փողոցը, սակայն կրակը մոտեցել է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցուն, այրել այն հարակից արձաններով։
1740 թվականին հիվանդանոցի մի հատվածում կառուցվել է փոքր եկեղեցի, որի կառուցումը շարունակվում է շուրջ 40 տարի ։
1860 թվականին որոշվեց կառուցել նոր եկեղեցի։ Ճարտարապետը Էդուարդ Վելբի Պուգինն էր, ում աջակցում էր Ջորջ Աշլինին։
Միջնադարյան եկեղեցու մնացորդները քանդված են, իսկ հին Մագդալեն եկեղեցու մնացորդները գտնվում են այնտեղ, որտեղ այսօր գտնվում է ներկայիս եկեղեցու խորանը։
Ներկա եկեղեցու կառուցումը սկսվել է 1862 թվականին, եպիսկոպոս Մարտին Կրանեի կողմից, և կառուցումը տևել է 33 տարի։ Միակ խնդիրն այն էր, որ եկեղեցու կառուցման վարպետը և շատ աշխատողներ Ֆենիան էին, ովքեր 1865 թվականին խնդիրներ ունեցան իշխանության հետ, որի պատճառով եկեղեցին կոչվեց «Ֆենիական եկեղեցի»։
Ուիլիամ Հագուի կողմից զանգակատունը և տանիքը ավարտին են հասցվել 1874 թվականին, երբ տաճարը բացվեց ժամերգության համար։ Տաճարի արտաքին տեսքը ավարտին է հասցվել  1895 թվականին, իսկ ներքին հարդարանքը՝ 1911 թվականին։
Քանդակագործ Պատրիկ Կոուրտնեն կառուցել է եկեղեցու խորանը։


== Եկեղեցի ==

Սկզբում եկեղեցին կոչվել է Ավրելիոս Օգոստինիոսի և Հովհաննես Մկրտչի անունով, բայց առավել հայտնի է Հովհաննես Մկրտիչ անունով, քանի որ այն գտնվում է Հովհաննես Մկրտիչ փողոցում։
Եկեղեցու զանգակատունը ամենաբարձր զանգակատունն է, ունի 61 մ բարձրություն։ Նախկինում նախատեսված չէր զանգերի համար, սակայն հետագայում զանգակատանը ավելացվեց սանդուղք, որպեսզի հնչեցնեն զանգերը։ Եկեղեցու The Bell Ringers ընկերությունը ձևավորվել է 1872 թվականին և  զանգերն առաջին անգամ հնչեցվել են 1873 թվականին՝ Սուրբ Պատրիկի օրը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Irish Architecture site with images Archived 2008-12-02 at the Wayback Machine.
Church website