armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սարասգոմ

Սարասգոմ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բելգրանո (դեպարտամենտ)

Բելգրանո (իսպ.՝ Departamento Belgrano)՝ դեպարտամենտ Սանտ-Ֆե նահանգում, Արգենտինայում։ Գտնվում է նահանգից հարավ-արևմուտք, սահմանակից է Սան-Մարտին դեպարտամենտին հյուսիսից, Սան-Հեռոնիմո հյուսիս-արևելքից, արևելքից Իրիոնդո դեպարտամենտին իսկ հարավից Կասերոս դեպարտամենտին։ Արևմուտքում գտնվում է Կորդովա նահանգը։
Դեպարտամենտում ապրում են 41000-ից ավելի մարդ։ Գլխավոր քաղաքը՝ Լաս-Ռոսաս (բնակչությունը 13000 մարդ)


== Տնտեսություն ==
Բելգրանո՝ գյուղատնտեսական շրջան, հիմքում ընկած է հողագործությունը՝ սոյայի, ցորենի, եգիպտացորենի,սորգոյի և արևածաղկի, կերաբույսերի արտադրությունը։ Անասնաբուծության հիմքում ընկած է խոշոր եղջերավոր անասունների բուծումը, մսի և կաթի արտադրությունը, վերջերս զարգացում է ապրում նաև թռչնաբուծությունը։ Արդյունաբերությունը կապված է գյուղատնտեսական տարատեսակ տեխնիկայի արտադրության հետ, զարգանում է նաև թեթև արդյունաբերությունը։


== Մունիցիպալիտներ ==
Արմսթրոնգ (իսպ.՝ Armstrong) տարածքը՝ 302, բնակչությունը՝ 10,4 հազար
Բուկե (իսպ.՝ Bouquet) տարածքը ` 355, բնակչությունը` 1.5 հազար
Լաս Պարեխաս (իսպ.՝ Las Parejas) տարածքը՝ 295, բնակչությունը՝ 11,4 հազար
Լաս Ռոսաս (իսպ.՝ Las Rosas) տարածքը՝ 697, բնակչությունը՝ 13 հազար
Մոնտես դե Օկա (իսպ.՝ Montes de Oca) տարածքը՝ 322, բնակչությունը՝ 3 հազար
Տորտուգաս (իսպ.՝ Tortugas) տարածքը՝ 322, բնակչությունը՝ 2.5 հազարՇրջանը անվանակոչվել է ի պատիվ գեներալ Մանուել Բելգրանոյի՝19-րդ դարի զորահրամանատար, ով եղել է Հարավային Ամերիկայի ազատագրական շարժման առաջնորդներից մեկը և Արգենտինայի դրոշի ստեղծողը։


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт департамента Archived 2007-10-01 at the Wayback Machine.
Ջոն Բերիմոր

Ջոն Բերիմոր (անգլ.՝ John Barrymore, փետրվարի 15, 1882(1882-02-15) կամ փետրվարի 14, 1882(1882-02-14), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - մայիսի 29, 1942(1942-05-29)[…], Լոս Անջելես, ԱՄՆ), թատրոնի և կինոյի ամերիկացի հայտնի դերասան, իր ժամանակի ամենանշանավոր արտիստներից մեկը։ Խաղացել է Բրոդվեյում 100-ից ավելի բեմադրություններում, մոտ 60 դեր է խաղացել կինոյում։
Դերասան Լայոնել Բերիմորի կրտսեր եղբայրն է, դերասանուհի Դրյու Բերիմորի պապը։
Արտիստական իր գործունեությունն սկսել է 1903 թվականին՝ խաղալով թեթև կատակերգությունների բեմադրություններում, այնուհետև հանդես է եկել դրամաներում ու ողբերգություններում։ 1922 թվականին շեքսպիրյան Համլետի դերի կատարումը նրան բերել է ամերիկացի լավագույն ողբերգակ դերասանի համբավ։
Թեև արվեստի որոշ պատմաբաններ կարծիք են հայտնել, որ 1930-ական թվականների կեսերից Ջոն Բերիմորի կինոդերասանական արվեստն սկսել է թոշնել, նրա կենսագիրներից Մարտին Նոդենը նրան համարում է իր ժամանակի առավել ազդեցիկ, պաշտամունքային դերասանը :


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Ջոն Բերիմոր Internet Movie Database կայքում
John Barrymore at AllMovie
portrait as a young man. studio c.1905(flickr)
(517) Էդիթ

(517) Էդիթ (անգլ.՝ Edith), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1903 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Ռայմոնդ Դուգանի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,156113 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5835 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7287 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2047,99 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175782 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(517) Էդիթ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գեորգի IX

Գեորգի IX (1486 - 1534), Քարթլիի արքա (1525—1527):
Բագրատիոնների տոհմի 81-րդ արքա՝ Կոնստանտին II-ի որդին։
Գահին բազմել է այն բանից հետո, երբ եղբայրը՝ թագավոր Դավիթ X-ը, սկսեց վարել ճգնավոր կյանք։
1527 թվականին կայացած արքայատոհմերի բախման պատճառով (կամ այլ պատճառներով) ստիպված է եղել գահը զիջել իր եղբորորդուն՝ Լուարսաբ I-ին։


== Գրականություն ==
«Գեորգի, վրաստանի արքա»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Խալիլլու (Բաբեկի շրջան)

Խալիլլու (ադրբ.՝ Xəlilli), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտակ օձիք (վեպ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սպիտակ օձիք (այլ կիրառումներ)Սպիտակ օձիք (վրաց.՝ თეთრი საყელო), վրացի վիպասան Միխեիլ Ջավախիշվիլիի վեպերից մեկը։ Այն առաջին անգամ հրատակարկվել է 1926 թվականին Մնաթոբի (անգլ.՝ Mnatobi) ամսագրում։ Իր կյանքի ընթացքում, վեպը հրատարակվելէ մի քանի անգամ։ Այս վեպը, որը պատկերում է 20-րդ դարի վաղ Խևսուրեթի պատմական շրջանի սոցիալական խնդիրների մասին, որը գտնվում է Հյուսիսային Վրաստանում, համարվում է հեղինակի գլուխգործոց ստեղծագործությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վեպը Goodreads.com կայքում
Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարան

Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարան (ադրբ.՝ Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti), պետական ուսումնական մանկավարժական հաստատություն Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում։


== Պատմություն ==
Համալսարանը հիմնադրվել է 1921 թվականին։ 1972 թվականին արժանացել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի։ Գործունեության ընթացքում հաստատությունն ունեցել է բարձրագույն կրթության ավելի քան հարյուր հազար մանկավարժ շրջանավարտներ։


== Կառուցվածք ==

Համալսարանն ունի 10 ամբիոն`

Բանասիրության
Մաթեմատիկայի
Ֆիզիկայի
Աշխարհագրության
Պատմության
Արվեստի և գրաֆիկական մշակույթի
Մանկավարժական
Տեխնիկական առարկաների և աշխատանքի
Քիմիայի և կենսաբանության
Նախադպրոցական մանկավարժությանՈւսուցումն իրականացվում է հետևյալ մասնագիտություններով`

Ադրբեջաներեն լեզու և գրականություն
Պատմություն
Մաթեմատիկա
Քիմիա
Կենսաբանություն
Ֆիզիկա
Աշխարհագրություն
Մասնագիտական կրթություն
Երաժշտական կրթություն
Դեֆեկտոլոգիա
Նախնական ռազմական և ֆիզիկական դաստիարակություն
Մանկավարժություն և տարրական կրթության մեթոդիկա
Հոգեբանություն և նախադպրոցական կրթությունՀամալսարանի 55 ստորաբաժանումներում աշխատում են 330 մանկավարժներ, այդ թվում, 59 գիտությունների դոկտորներ, 329 գիտությունների թեկնածուներ և դոցենտներ, տարբեր ակադեմիաների 4 իսկական անդամներ։ Համալսարանն ունի գրադարան և ընթերցասրահներ։ Գրադարանի ֆոնդը կազմում է ավելի քան 700 հազար նմուշ։ Համալսարանն ունի համակարգչային սենյակ, անվանված լաբորատորիա, կենդանաբանական թանգարան, բուժկետ։


== Տես նաև ==
Կրթությունն Ադրբեջանում


== Արտաքին հղումներ ==
ADPU-Xəbər
Азербайджанский педагогический университет. Информация на сайте Государственной комиссии по приему студентов Азербайджанской Республики. Archived 2011-09-26 at the Wayback Machine.
Լասկինի տուն (Տագանրոգ)

Լասկինի տուն (ռուս.՝ Дом Ласкина), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Հունական փողոց, 39 հասցեում։ Քաղաքի ֆոնային կառուցապատման օրինակ է, ինչը տարածված էր 19-րդ դարի երրորդ քառորդում։


== Պատմություն ==
1833 թվականին շինարարական ջոկատով Տագանրոգ քաղաք է ժամանել ենթասպա Ալեքսանդր Յակովլևիչ Լասկինը։ Նրանց նպատակն է եղել նավահանգստի և Պուշկինի առափի նախահաշիվը կազմելու և բարեկարգման աշխատանքներ անցկացնելու  համար։ 1840-ական թվականներին նա պատասխանատու էր Սուրբ Միտրոֆանիի եկեղեցու շինարարության համար, որի տեղում Տագանրոգի Կենտրոնական շուկայում այժմ գտնվում է «Կաթ» տաղավարը։ Պետական խորհրդական Ալեքսանդր Լասկինն ամուսնացած էր Ադելաիդա Լասկինայի հետ, որը 1857 թվականից (այլ տվյալներով՝ 1860-ական թվականների վերջից) մինչև 1880 թվականը եղել է Տագանրոգի Հունական, 39 տան սեփականատերը։ Ալեքսանդր Լասկինը ղեկավարել է ձիաքարշ երկաթուղու անցկացման և ստեղծման աշխատանքները։ Այն պետք է նավահանգիստը կապեր առևտրականների բորսայի հետ։ 1860-ական թվականներին նա արդեն ուներ գնդապետի կոչում և զբաղեցնում էր հաղորդակցության ուղիների ինժեներական կորպուսի նախագահի պաշտոնը։ 1860-ական թվականների կեսերին նա եղել է Տագանրոգի նավահանգստի կառուցմամբ զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։ Լասկինը մահացել է 1888 թվականին, իսկ 1890 թվականին նրա տունը ժառանգաբար անցել է որդուն՝ կոլեգիալ ասեսոր Գավրիիլ Ալեքսանդրովիչ Լասկինին։ Նա տանը տիրել է մինչև 1898 թվականը, եղել է Կազանի համալսարանին կից գործած հնագիտության, պատմության և ազգագրության ընկերության անդամ։ Գրել է Բյուզանդիայի պատմությանը վերաբերող աշխատություններ։
1900 թվականների սկզբին տունը դարձավ եսաուլ Նիկոլայ Անդրեևիչ Կուզնեցովի սեփականությունը։
1911 թվականին տանը հիվանդներին էր ընդունում բժիշկ Վ. Գ. Կոշևսկին. ընդունելությունները տևել են ժամը 16:00-ից 19:00-ը։ Նա բուժել է նյարդային և հոգեկան հիվանդություններ ունեցող մարդկանց։ 1915 թվականից (այլ տվյալներով՝ 1916 թվականից) առանձնատունը պատկանել է Ֆեոդոր Ստեպանովիչ Գիրսանովին և նրա ընտանիքին։ Նրանք տան սեփականատեր են եղել մինչև 1925 թվականը։ Ֆեոդոր Գիրսանովը մասնակցել է Տագանրոգի նավահանգստի շինարարությանը։ Նա ամուսնացած է եղել քաղքենուհի Եվդոկիա Եֆիմովնա Գլուշակովայի հետ։ Իր տան բնակարանները նա հանձնել է վարձակալությամբ, և վարձակալների թվում են եղել նավահանգստի վերակացուները և արքունի խորհրդական, դատախազ Վլադիմիր Վասիլևիչ Կոլպենսկին։ Նույն տանն աշխատել է Պավել Կրիսոնենկոյի գարեջրի կրպակը։ 21-րդ դարում սա բնակելի տուն է։


== Նկարագրություն ==
Մեկհարկանի տունը կառուցված է բարձր պատվանդանի վրա։ Տան անկյունը կորաձև է։ Վեց որմնասյուները դասավորված են կողային և գլխավոր ճակատներով։ Պատուհաններն ուղղանկյունաձև են՝ կորաձև վերնամասով։ Պատուհանների մոտ գրեթե չեն պահպանվել երեսկալները, բայց կան կալունակների վրա աղեղնաձև զարդաքիվեր։ Ուղղանկյունաձև խորշերը գտնվում են պատուհանների տակ։ Հունական, 39 տան դիմացը, անկյունագծով, գտնվում է Ալեքսանդր Առաջինի պալատը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (166101-166200)

Աստերոիդների ցանկ (166001-166100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (166201-166300)
 Աստերոիդների ցանկ (166001-166100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (166201-166300)
Պրոսպեր Օլիվիե Լիսագարե

Պրոսպեր Օլիվիե Լիսագարե (անգլ.՝ Prosper-Olivier Lissagaray, նոյեմբերի 24, 1838(1838-11-24), Թուլուզ - հունվարի 25, 1901(1901-01-25), Փարիզ), ֆրանսիացի լրագրող, ձախ հանրապետական։
Եղել է 1871 թվականի Փարիզի կոմունայի մասնակից։ Կոմունայի անկումից հետո տարագրվել է Բելգիա, ապա Մեծ Բրիտանիա։ Լոնդոնում մտերմացել է Կառլ Մարքսի հետ։ 1876 թվականին հրատարակել է Կոմունայի մասին գիրք, որն արժանացել է Մարքսի բարձր գնահատականին։
Ներումից հետո վերադարձել է Ֆրանսիա և հրատարակել «Բատայ» («Le Bataille») ձախ հանրապետական թերթը, միաժամանակ հանդես է եկել ֆրանսիայի բանվորական կուսակցության և նրա ղեկավարների դեմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարզական լրագրողի միջազգային օր

Մարզական լրագրողի միջազգային օր մասնագիտական տոն, որը նշվում է 1995 թվականից սկսած՝ հուլիսի-2-ին։


== Մարզական մամուլի միջազգային ասոցիացիայ (AIPS) պատմություն ==
Մարզական լրագրության միջազգային օրը նշվում է 1995 թվականից ի վեր՝ Մարզական մամուլի միջազգային ասոցիացիայի նախաձեռնությամբ։ Հուլիսի 2 ամսաթիվը պատահական չէ ընտրած։ 1924 թվականի  հուլիսի 2-ին  Ֆրանսիայում ստեղծվել Մարզական մամուլի միջազգային ասոցիացիան (AIPS)։ Այժմ այդ կազմակերպությանը անդամակցում է մարզական լրագրողների ազգային 150 միություն։


== Տոնի առանձնահատկություններ ==
Մարզական լրագրողի միջազգային օրվա կապակցությամբ  մարզական լրագրողների ազգային ասոցիացիաները կազմակերպում են տոնական նիստեր և միջոցառումներ։
Որոշ երկրներում մարզական լրատվամիջոցների  ներկայացուցիչներն այդ օրը շնորհվում են իրար։
Հուլիսի 2-ին մի շարք երկրներում  անցկացվում են մարզական  հատուկ միջոցառումներ, որոնց ժամանակ մարզական  լրագրողները ցույց են տալիս իրենց նվիրվածությունը ֆիզիկական դաստիարակության, սպորտի և առողջ ապրելակերպի խթանմանը, ոչ միայն խոսքով, այլև գործով։


== Տես նաև ==
Ազատ մամուլի համաշխարհային օր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
В АИПС мы пробились с боем, Спорт для всех, № 2,1997
Информация о празднике
Պլոսկոե (գյուղ, Շացկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊլոսկոեՊլոսկոե (ուկրաիներեն՝ Плоске), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Շացկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պլոսկոե գյուղում բնակվում էր 148 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,323 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 458,2 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պատնեմ շրջան (Իլինոյս)

Պատնեմ շրջան (անգլ.՝ Putnam County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 414 կմ² է, բնակչությունը՝ 6.006 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հենեպին բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1825 թ.։
Ֆելիքս Սիմոնյան

Ֆելիքս Սիմոնյան (1942, ապրիլի 27, Երևան), հայ թավջութակահար, կոմպոզիտոր, մանկավարժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1984 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Ֆելիքս Սիմոնյանը ծնվել է Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը։ Աշակերտել է ռուս դիրիժոր, թավջութակահար Մստիսլավ Ռոստոպովիչին։ 1976-1990 և 1990-2000 թվականներին եղել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակի թավջութակահարը։ Մենահամերգներով և քառյակի կազմում հանդես է եկել Փարիզի «Gaveau Halls»-ում, Վիեննայի պետական թատրոնում, Զալցբուրգի Մոցարտեումում, Ստոկհոլմի թագավորական, Վենեցիայի «Doge» պալատներում, Բուենոս Այրեսի «Colon» համերգասրահում, Պորտուգալիայի «Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամում»։ Կատարել է Ֆրանց Շուբերտի, Բեթհովենի, Օնգզերի, հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից։ Սիմոնյանի համար գրվել են ավելի քան 60 երկեր։ Նրա գրած երաժշտությունները կատարվել են Հայաստանում, Ռուսաստանում, Մոլդովայում, Վրաստանում, Հունաստանում, Շվեդիայում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։


== Ստեղծագործություններ ==
«Նարեկացի»
«Տեսանելիից վեր»
«Կիլիկիա»


=== Գործիքավորումներ ===
Մ. Մառե՝ «Ֆոլիա»
Գ. Ֆրեսկոբալդի՝ «Կասսադո», « Տոկկատա»


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1984 թ.
ՀՀ պետական մրցանակ


== Տես նաև ==
Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմիտասի անվան ազգային քառյակ
Կատարումներ muziekweb կայքում
Félix Simonian : Violoncelle et composition Luciné Simonian : piano, textes, peintures
Սուրբ Սարգիս (Գյումրի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս (այլ կիրառումներ)Սուրբ Սարգիս, մատուռ Հայաստանի Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում։ Գտնվում է Սև բերդի մոտակայքում։ Կառուցվել է 2008 թ.-ին։ Oծվել է 2011 թ.-ին։
Եկեղեցին կառուցվել է Արտաշես Սարգսյանի միջոցներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի
Չերնովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉերնովոՉերնովո (ռուս.՝ Черново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ատի (գյուղ)

Ատի (ճապ.՝  阿智村  'Ատի-մուրա'), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 214,47 կմ², բնակչությունը՝ 6749 մարդ, իսկ խտությունը 31,47 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Նակացուգավա, Իիդա քաղաքների, Անան, Նագիսո ավանների և Սիմոձյո, Հիրայա գյուղերի հետ։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը կազմում է 6749 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտությունը՝ 31,47 մարդ/կմ²։


== Սիմվոլիզմ ==
Գյուղի ծառը համարվում է ձիակասկը, ծաղիկը՝ Adonis amurensis-ը, թռչունը՝  Cettia diphone-ն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2016-05-13 at the Wayback Machine.(ճապոներեն)
Ալավերդու պղնձի հանքավայր

Ալավերդու պղնձի հանքավայր, հանքավայր Հայաստանի Լոռու մարզում, Ալավերդի քաղաքից 3 կմ հյուսիս։ Միջին և ցածր ջերմաստիճանների, փոքր խորության ջրաջերմային հանքավայր է։ Երկրաբանական կառուցվածքում մասնակցում են 1300-1400 մ հաստության յուրայի հրաբխանստվածքային ապարներ, տուֆեր և դրանց մեջ ներդրված տարբեր կազմերի դայքեր։ Հանքավայրը հարում է Ալավերդու կամարածալքի հյուսիս-արևմուտքով անցնող տեկտոնական բեկվածքին։


== Նկարագրություն ==
Հանքանյութի տեղայնացման համար կարևոր նշանակություն են ունեցել տարբեր ուղղությունների խզումնային խախտումները, ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և քիմիական կազմը։ Հանքավայրում հայտնաբերվել ու շահագործվել են 40-ից ավելի հանքամարմիններ՝ շտոկներ, ոսպնյակներ, երակներ, երակիկացանավոր հանքագոտիներ և այլն։ Հանքանյութը կազմված է հիմնականում պիրիտ, խալկոպիրիտ, սֆալերիտ, գալենիտ միներալներից։ Խառնուրդների ձևով հանդիպում են նաև ոսկի, արծաթ, սելեն, թելուր, բիսմութ, կադմիում։ Հանքանյութում պղնձի պարունակությունը 0, 7-3% է։ Առանձնացվում են պիրիտային, պիրիտ-խալկոպիրիտային, գալենիտ-սֆալերիտ-պիրիտային, բարիտ-գիպսային հանքատեսակները։
1886 թվականին ֆրանսիացի երկրաբան Ժ․ Մորգանը հանքախորշերի մոտ հայտնաբերել է պղնձադրամներ, որոնք վկայում են դեռևս մ․թ․ա․ 9-8-րդ դարերում հանքավայրի հայտնի լինելու և մասամբ շահագործվելու մասին։ Հայտնաբերվել են նաև բրոնզեդարյան կացնի կաղապարներ։
Հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքի, ապարագիտական ու քիմիական կազմերի, տեկտոնիկայի, հանքամարմինների ձևերի ու չափերի, ծագման ու հասակի հարցերի ուսումնասիրությամբ զբաղվել են երկրաբաններ Վ․ Գրուշևոյը, Կ․ Պաֆենհոլցը, Օ․ Ստեփանյանը, Հ․ Մաղաքյանը, Ս․ Մկրտչյանը և ուրիշներ։


== Շահագործում ==
Ալավերդու պղնձի հանքավայրը եղել է Հայաստանի պղնձի արդյունահանման հիմնական տեղամասը, որտեղից կորզվել են նաև կապար, ցինկ, արծաթ, ոսկի և այլն։ 1955 թվականին հանքադաշտի հարավ-արևմուտքում հայտնաբերվել են արդյունաբերական նշանակության զգալի պաշարներ։ 18-րդ դարում պղինձը պարզունակ եղանակով ձուլել են տեղում, այնուհետև ընդհատումներով հանքանյութն արդյունահանել են ռուս, իսկ 19-րդ դարի 1880-ական թթ-ից՝ ֆրանսիացի ձեռնարկատերերը, 19-20-րդ դարերի սահմանագլխին Ալավերդիում ֆրանսիացիները կառուցել են «Մանես» պղնձաձուլվածքային գործարանը, որը խորհրդային իշխանության տարիներին կատարելագործվել, ընդարձակվել և գործել է մինչև 1989 թվականը։ 1997 թվականից վերագործարկվել է «Մանես և Վալլեքս» (2001 թվականից՝ «Արմինիըն Քափըր Փրոգրամ») ընկերության կողմից, շահագործվում է էկոլոգիապես մաքուր եղանակով։


== Տես նաև ==
Ալավերդու պղնձաքիմիական կոմբինատ
Մալիկլու

Մալիկլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 199 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուիլյամսոն արվեստի պատկերասրահ և թանգարան

Ուիլյամսոն արվեստի պատկերասրահ և թանգարան (անգլ.՝ Williamson Art Gallery and Museum), գտնվում է Քլաուգտոնում, Բիրքենհեդում, Մերսեյսայդում, Անգլիայում և այնտեղ պահվում է Վիրալի արվեստի հավաքածուն։
Բացվել է 1928 թվականաի դեկտեմբերի 1-ին, մեկհարկանի Գեորգիական ոճով շինություն է, որը նախագծվել է տեղական միջավայրի հետ միավորվելու նպատակով։ Թանգարանի հիմնադրմանը ֆինանսապես աջակցել են Ջոն Վիլիամսոնը և նրա որդի Պատրիկ Վիլիամսոնը։
Այդ հավաքածուն ներառում է Վիկտորյական դարաշրջանի յուղանկարներ, այդ թվում նաև Ալբերտ Մուրի և Ֆիլիպ Ստիրի աշխատանքները, Անգլիական ջրանկարներ, Լիվերպուլյան կերամիկա և Մեծ Բրիտանիայի ամնեամեծ հանրային` Դելլա Ռոբիայի կավագործության հավաքածուն։ Այն նաև ունի նավերի մոդելների մեծ հավաքածու, որոնք կենտրոնացված են Cammell Laird և Mersey Ferries նավաշինական ընկերություններում, որոնք օգտագործվել են Մերսի գետի վրա։  
Պատկերասրահում պարբերաբար անցկացվում են ցուցահանդեսներ, որոնք կարող են ներառել ազգային և միջազգային հայտնի արվեստագետների կողմից աշխատանքներ։ Այնտեղ պարբերաբար անց են կացվում երաժշտական համերգներ և պատկերասրահը նաև վայր է արվեստի և ձեռագործության աշխատարանների անց կացման համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուիլյամսոն արվեստի պատկերասրահ և թանգարան - պաշտոնական կայք
Էրեբունի (հրատարակչություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էրեբունի (այլ կիրառումներ)«Էրեբունի» հրատարակչություն, Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում 1968 թվականին (Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2750-ամյակի հոբելյանական օրերին) հիմնված հայկական հրատարակչություն, որը գործել է մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը։ Մասնաճյուղեր է ունեցել Լիբանանում (Բեյրութ), ԱՄՆ–ում (Նյու Յորք)։ 


== Գործունեություն ==
«Էրեբունի» հրատարակչությունը սփյուռքահայ դպրոցների և դպրոցահասակ երեխաների համար տպագրել է հայ դասական և ժամանակակից գրողների մանկական և այլ ստեղծագործություններ, նպաստել հայ մշակույթի տարածմանը արտասահմանյան երկրների հայկական և օտար շրջաններում։ 
Հրատարակել է Հովհաննես Թումանյանի «Գիքորը», «Քաջ Նազարը», «Անբախտ վաճառականները», «Փարվանան», «Թմկաբերդի առումը», «Շունն ու կատուն», «Մի կաթիլ մեղրը», «Աղավնու վանքը», Դերենիկ Դեմիրճյանի «Պույ-պույ մուկիկը», Ավետիք Իսահակյանի «Առակները», Ստեփան Զորյանի «Սմբատ Բագրատունին», Վախթանգ Անանյանի «Որսորդական պատմվածքները» (11 պրակ)՝ հայ նկարիչների (Գրիգոր Խանջյան, Ալեքսանդր Գրիգորյան, Կարեն Սմբատյան, Արտո Յարալյան, Ռուբեն Մանուկյան, Ա. Ազիզյան) պատկերազարդումներով։ 
«Մատենաշար ժամանակակից սփյուռքահայ բանաստեղծության» խորագրով «Էրեբունի» հրատարակչությունը լույս է ընծայել Բյուզանդ Թոփալյանի, Անդրանիկ Ծառուկյանի, Եղիվարդի, Գառնիկ Ադդարյանի, Մուշեղ Իշխանի, Զահրատի, Զարեհ Խրախունու, Արսեն Ճանյանի, Վարդերես Գարակյոզյանի և ուրիշների բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Իրականացրել է «Հայկական խաչքարեր» գեղատիպ ալբոմի տպագրությունը (1973)։ «Էրեբունիում» են լույս տեսել «Էջմիածնի գանձեր» (1984) և Մանյա Ղազարյանի «Հայկական գորգ» (1988) ալբոմները։ Հրատարակել է (1970-ից) Հայաստանի պատմական հուշարձանների և տեսարժան վայրերի պատկերներով գունատիպ պատի օրացույցներ, բացիկներ։ 
«Էրեբունի» հրատարակչությունը նպաստել է հայրենիք-սփյուռք կապերի ամրապնդմանը, կազմակերպել է հայ նկարիչների գործերի ցուցահանդես–վաճառք Բեյրութում (1974), Ֆրանսիայում (1977)։ 


== Խմբագիր ==
«Էրեբունի» հրատարակչության անփոփոխ գլխավոր խմբագիրն է եղել Վարդերես Գարակյոզյանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մորոշեչնայա

Մորոշեչնայա (ռուս.՝ Морошечная), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 270 կմ է։ Ավազանի տարածքը 5450 կմ2։ Հոսում է Տիգիլսկի շրջանում և Կամչատսկի երկրամասում։ Թափվում է Օխոտի ծով։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 19080000212120000031147


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Փառքի շքանշանի ասպետների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Փառքի շքանշանի ասպետների ամբողջական ցանկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վոլգոգրադ արենա

Վոլգոգրադ արենա (ռուս.՝ Волгоград-арена), 2018 թվականի աշխարհի առաջնության համար Վոլգոգրադում կառուցված միջազգային կարգի ֆուտբոլային մարզադաշտ։ Արենան կառուցվել է նախկին Ցենտրալնի մարզադաշտի տեղում, Վոլգա գետի ափին՝ Մամաև կուրգանի ստորոտում։
2012 թվականին Վոլգոգրադն ընդգրկվել է 11 քաղաքների ցանկում, որտեղ կանցկացվեն 2018 թվականի աշխարհի գավաթի խաղերը։ Մարզադաշտում պետք է անցկացվեն խմբային փուլի չորս խաղեր։ Առաջնության ավարտից հետո շինարարությունը նախատեսվում է օգտագործել որպես «Ռոտոր» ֆուտբոլային ակումբի հիմնական մարզադաշտը և տարբեր զանգվածային միջոցառումների բազմաֆունկցիոնալ համալիր։


== Նկարագրություն ==

Մարզադաշտի նախագծումն իրականացրել է մոսկովյան «Սպորտ-ինժեներական» ընկերությունը, որը հաղթել է բաց մրցույթում, շինարարական կապալառուն «Ստրոյտանսգազ» ԲԲԸ-ն էր։
Նախագծի ընդհանուր արժեքը, ներառյալ իրական շինարարական աշխատանքները, ի սկզբանե տեղական իշխանությունների կողմից գնահատվել են 10 միլիարդ ռուբլի։ 2014 թվականի հոկտեմբերին Վոլգոգրադի 2018 թվականի աշխարհի առաջնության մարզադաշտի կառուցման նախնական արժեքը կազմել է 17 միլիարդ ռուբլի։
Մարզադաշտի տարողությունը 45 հազար տեղ է, ներառյալ 2280 տեղ լրատվամիջոցների համար և 640 VIP տեղեր, 460 տեղ հաշմանդամություն ունեցող անձնաց համար։ Մարզադաշտն ունի իր ճարտարապետական առանձնահատկությունը`խոշոր կայմապարաններով տանիք, ճակատամասը կոնաձև է, դեպի ներքև նեղացող։


== Կառուցում ==
Վոլգոգրադ արենայի շինարարությունը իրականացվել է մի քանի փուլով։ 2015 թվականին «Ստրոյտանսգազ» ԲԲԸ-ն իրականացրել է աշխատանքների նախապատրաստական փուլը, ներառյալ Ցենտրալնի մարզադաշտի շենքի կառույցների ապամոնտաժման և նախկինում գոյություն ունեցող ինժեներական ցանցերի օգտագործման աշխատանքները։ Իրականացվել է շինարարության հիմնական աշխատանքների մի մասը, սկսվել են մարզադաշտի կրող կառույցների և ներքին ինժեներական ցանցերի տեղադրումը։
2016 թվականին ավարտվել է մարզադաշտի և տրիբունաների մոնոլիտ կառույցների կառուցումը, որի ընդհանուր ծավալը կազմում է ավելի քան 120 հազար մ3 բետոն։ Արենայի շենքի ներսում սկսվել են ավարտական աշխատանքները։ Ընդհանուր կապալառուի մասնագետները սկսել են ներքին ինժեներական համակարգերի տեղադրման աշխատաքները, շինարարները սկսել են առանձին կանգնած շենքերի համալիրի կառուցումը` մուտքեր, տոմս-տաղավարներ, անցակետեր։
Մարզադաշտի կառուցման ավարտը նախատեսվել է 2017 թվականի դեկտեմբերին։ 2018 թվականի մարտին մարզադաշտը դեռևս պատրաստ չի եղել, ՖԻՖԱ-ի ներկայացուցիչները հույս են հայտնել, որ մինչև մայիս այն կգործարկվի։ Մարզադաշտը գործարկվել է 2018 թվականի ապրիլի 3-ին։


== Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018 ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Описание проекта на сайте проектировщика
Ход строительства «Волгоград Арены» (подробно) Archived 2017-04-07 at the Wayback Machine.
Обновляемая фотогалерея строительства стадиона
Видеоролик о строительстве «Волгоград Арены» (октябрь, 2016)
Видеожурнал «Россия 2018»: Какой будет «Волгоград Арена» (англ.) Archived 2018-05-07 at the Wayback Machine.
Timelapse (ускоренное) видео подъема вантовой системы кровли стадиона
Ափեն

Ափեն (վրաց.՝ აფენი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 240 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լագոդեխից հեռու է 28 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1555 մարդ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Լագոդեխի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Շրջանի տարածքով երկաթուղին չի անցնում, այն հեռու է գտնվում Սև ծովի նավահանգիստներից։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է շրջկենտրոնում։ Այն ունի տեղական նշանակություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Սքայլար Էսթին

Սքայլար Էսթին Լիփսթեյն (անգլ.՝ Skylar Astin Lipstein, սեպտեմբերի 23, 1987(1987-09-23), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան և երգիչ։ Առավել հայտնի է «Գարնանային զարթոնք» մյուզիքլով և «21 և ավելին» ֆիլմով։


== Կենսագրություն ==
Սքայլարը ծնվել է եվրոպական ընտանիքում, մեծացել՝ Նյու Յորքում։ Ունի քույր՝ Բրիելը, և երկու եղբայր՝ Միլանը և Ջեյմսը։ Քլարկսթունի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո (անգլ.՝ Clarkstown) ընդունվել է Սթեյջդուր Մեյնոր (անգլ.՝ Stagedoor Manor)։ Երբ Սքայլարը եղել է տասնհինգ տարեկան, նրա գործակալը Էսթին անունը ընտրել է որպես բեմական կեղծանուն։


== Անձնական կյանք ==
2013 թվականի հունիսից հանդիպել է «Կատարյալ ձայն» ֆիլմի խաղընկեր Աննա Քեմփի հետ։ 2016 թվականի հունվարի 3-ին զույգը հայտարարել է նշանադրության մասին։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 10-ին նրանք ամուսնացել են։ 2019 թվականի ապրիլի 19-ին՝ ամուսնությունից երկու տարի անց, զույգը հայտարարել է բաժանման մասին։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գույնզգույն խխունջ

Գույնզգույն խխունջ (լատ.՝ Cepaea hortensis), փորոտանիների դասին պատկանող փափկամարմին կենդանատեսակ։
Գտնվում է հատուկ պահպանության տակ, որպես քիչ մտահոգող տեսակ։ Հայտնաբերվել է 1774 թվականին։


== Նկարագրություն ==
Ի տարբերություն փափկամարմինների տիպիկ ներկայացուցիչ անտառախխունջի՝ գույնզգույն խխունջի խեցու ելուզանցքն ունի չափազանց վառ և ցայտուն արտահայտված գունավորում։ Սեռական օրգանի վրա կան չորս և ավելի գեղձեր այն դեպքում, երբ սովորական անտառախխունջն այս հատվածում ունի առավելագույնը երեք գեղձ։
Խխունջի խեցին դեղին է, որի վրա կան շագանակագույն կամ սև շերտեր, որոնց տրամագիծը կազմում է 25 մմ։ Առանձնյակին բնորոշ է գենետիկական երկձևությունը, որն իրենից ներկայացնում է դիմորֆիզմի դրսևորում միևնույն տեսակի օրգանիզմում։ Դրանք  տարբերվում են մորֆո-ֆիզիոլոգիական հատկանիշներով։


== Տարածվածություն և կենսակերպ ==
Տեսակը լայնորեն տարածված է Եվրոպա աշխարհամասի արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում։ Ակտիվ շրջանը համարվում է մարտից մինչև ուշ հոկտեմբեր ամիսների միջև ընկած ժամանակահատվածը։ Այս շրջանում էլ տեղի է ունենում գույնզգույն խխունջների բազմացումը։
Սնվում են հիմնականում ջրիմուռներով։ Այս անողնաշարավորները որևէ լուրջ վտանգ չեն սպառնում այգեգործական տնտեսությունների համար, չնայած նրան, որ մակաբուծությունը վերջիններիս կենսակերպի անբաժանելի մասն է։


== Տես նաև ==
Խաղողի խխունջ
Փորոտանիներ


== Ծանոթագրություններ ==
Տամպա (Ֆլորիդա)

Տամպա (անգլ.՝ Tampa), քաղաք ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի Հիլսբորո շրջանում։ Հիլսբորոյի շրջկենտրոնն է։ Տեղակայված է նահանգի արևմտյան ափում (Տամպայի ծովածոց)՝ Մեքսիկական ծոցի մոտակայքում։ Համարվում է Ֆլորիդայի արագ զարգացող քաղաքներից մեկը։


== Պատմություն ==
«Տամպա» անվանումն ունի արմատական ամերիկյան ծագում։ Չնայած, որ ժամանակի ընթացքում իմաստը կորել է, ենթադրվում է, որ այն արմատական ամերիկյան ցեղի՝ Կալուզայի լեզվով նշանակում է «հրե փայտեր»։ Առաջին եվրոպացին, ով 1528 թվականի ապրիլի 8-ին այցելել է Տամպա քաղաքի արվարձանները, եղել է իսպանացի կոնկիստադոր Պանֆիլո դե Նարվաեսը։ Մեկ տարի անց Էռնանդո դե Սոտոն (ում անունով կոչվել է ամրոցը, իսկ ավելի ուշ Մեքսիկական ծոցի ափին գտնվող զբոսայգիներից մեկը) փրկում է Նարվաեսի միակ կենդանի մնացած արշավախմբի անդամին։


== Աշխարհագրություն ==
Տամպա քաղաքը գտնվում է Ֆլորիդա թերակղզու արևմտյան առափնայի մոտ, Տամպա ծոցի ափին։ Քաղաքի միջով հոսում է Հիլսբորո գետը։


== Կլիմա ==
Տամպայի կլիման մերձարևադարձային է, խոնավ, անցումային դեպի արևադարձային կլիմայի։


== Տեսարժան վայրեր ==

Տամպա քաղաքում գտնվում է «Busch Gardens» զվարճանքի զբոսայգին, ակվարիումը և Adventure Island ակվապարկը։


== Տնտեսություն ==
Տամպա քաղաքում է գտնվում Վիքիպեդիայի և Վիքիմեդիայի այլ նախագծերի հիմնական սերվերային կենտրոնը, լրացուցիչ սերվերները գտնվում են Ամստերդամում և Սեուլում։


== Բնակչություն ==
2011 թվակակի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 346 037 մարդ, իսկ 2013 թվականի դրությամբ՝ 347 645 մարդ


== Սպորտ ==
Քաղաքում կենտրոնացված են Հոկեյի ազգային լիգայի «Տամպա Բեյ Լայթնինգ» և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Տամպա Բեյ Բակկենիրս» ակումբները։


== Կրթություն ==
Տամպա քաղաքում գտնվում է Հարավային Ֆլորիդայի համալսարանը (University of South Florida — USF) և Տամպայի համալսարանը (The University of Tampa)։


== Քույր-քաղաքներ ==
 Ագրիջենտո (իտալերեն՝ Agrigento), Իտալիա
 Բարանկիլյա (իսպ.՝ Barranquilla), Կոլումբիա
 Վերակրուս (իսպ.՝ Veracruz), Մեքսիկա
 Հավր (ֆր.՝ Le Havre), Ֆրանսիա
 Գրանադա (իսպ.՝ Granada), Նիկարագուա
 Իզմիր (թուրքերեն՝ İzmir), Թուրքիա
 Կորդովա (իսպ.՝ Córdoba), Արգենտինա
 Օվիեդո (իսպ.՝ Oviedo), Իսպանիա
 Աշդոդ (եբրայերեն՝ אשדוד‎), Իսրայել


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Սելավ

Սելավ, լեռնային գետերի հուներում հանկարծահաս, մեծ քայքայիչ ուժով, կարճատև, բավական մեծ արագության (մինչև 10 մ/վ և ավելի) ցեխային, ցեխաքարային զանգվածահոսք։
Սելավները սովորաբար ձևավորվում են ջրհավաք ավազանի սահմաններում թափվող տեղատարափ մթնոլորտային տեղումներից, մակերևութային հեղուկ հոսքից և տարվա չորային ժամանակաշրջանում լեռնային ապարների հողմահարումից գոյացած կուտակումներից։
Ջրի մակարդակը կտրուկ բարձրանում է, և ջրում կոշտ նյութերի պարունակությունն ավելանում է 10-75 %-ով։ Երբեմն սելավ ձևավորվում է ձյան, սառցադաշտային բուռն հալքից, ջրամբարների վթարից։ Իր կործանարար ուժով հայտնի է Գետառի 1946 թվականի սելավը։


== Սելավները Հայաստանում ==

Հայաստանի և Արցախի տարածքներում սելավային երևույթների 75 %-ը բաժին է ընկնում 1800-2800 մ բարձրություններին՝ կապված տեղատարափ անձրևների, կարկուտի, հազվադեպ ձնհալքի հետ։
Հայաստանի սելավային ավազաններն ու հոսքերը լինում են տարբեր սելավաբերության, ձևավորման հաճախականության, հոսքի պինդ նյութով հագեցածության։
Հայաստանում սելավների ամենամեծ քանակությունը հունիս (30 %) հուլիսին (25 %) է։ Սելավները մեծ վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը՝ հողերի լվացմամբ, ձորակների առաջացմամբ, հողատարածքները բերվածքներով ծածկելով։ Սելավները հատկապես հաճախակի են Արագածի հարավային, հարավարևմտյան Մաստարա, Փամբակ, Դեբեդ, Ազատ, Վեդի, Հրազդան, Գետառ, Ողջաբերդ, Ողջի, Գորիս և Մեղրի գետերի ավազաններում։


=== Սելավների հասցրած վնասը ===

Ընդհանուր առմամբ սելավները վնաս են հասցնում հանրապետության շուրջ 200 բնակավայրի։ Գլխավոր տրանսպորտային հաղորդակցուղիների վրա բացահայտված են 600-ից ավելի սելավավտանգ տեղամասեր։ Սելավային հոսքերը ջրային էրոզիայի առավել ցայտուն, իսկ Հայաստանի տարածքում նաև անապատացման հզոր գործոններից են։ Հողի էրոզիան սկսվում է տեղատարափ անձրևների թափվելու ընթացքում և վերջանում սելավների ձևավորմամբ, որոնք իրենց բերվածքներով աղտոտում են գետերը, խցանում դրանց հուներն ու ծածկում գետահովիտների առափնյա հողերը։


=== Սելավների դասակարգում ===
Հաշվի առնելով սելավաբերության աստիճանը, մասշտաբները, գործելու հաճախականությունը, սելավային զանգվածների պինդ բաղադրիչի քանակն ու բնույթը՝ Հայաստանի տարածքում առանձնացվում են՝ առաջին կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են ուժեղ կամ միջին սելավաբերությամբ, մեծ չափերով, բարձր հաճախականությամբ և տնտեսական օբյեկտների նկատմամբ լուրջ սպառնալիքով), երկրորդ կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են միջին մասշտաբի սելավաբերությամբ, չափավոր հաճախականությամբ (մինչև 10 տարի) և սպառնում բնակելի առանձին շենքերին, երկրորդ կարգի խճուղային ճանապարհներին, խոշոր ջրանցքներին ու կառույցներին), երրորդ կարգի վտանգավորության հոսքեր (բնորոշվում են թույլ սելավաբերությամբ և թույլ հաճախականությամբ, սպառնում են տեղական նշանակության ճանապարհներին, ցանքատարածություններին, անտառներին, արոտավայրերին, փոքր ջրանցքներին)։


== Սելավի դեմ պայքարի միջոցներ ==
Սելավի դեմ պայքարի հիմնական միջոցներն են հողաբուսածածկույթի ամրացումն ու պահպանումը, լեռնալանջերի անտառապատումը, գետահուների կանոնավորումն ու ամբարտակումը և այլ ջրատեխնիկական միջոցառումներ։
Երևանի դրոշ

Երևանի դրոշը հաստատվել է որպես Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքի խորհրդանիշ Երևանի խորհրդի 2004 թվականի սեպտեմբերի 27-ի N 12/1 որոշմամբ։
Դրոշի կենտրոնում պատկերված է կապույտով երիզված բրոնզագույն Երևանի զինանշանը՝ շրջապատված 12 կարմիր եռանկյունիներով, որոնք խորհրդանշում են Հայաստանի 12 մայրաքաղաքները։ Ֆոնի սպիտակ գույնը խորհրդանշում է հստակություն ու պարզություն։ Դրոշի հեղինակներն են Կարապետ Աբրահամյանը և Կարապետ Փաշյանը։


== Տես նաև ==
Երևանի զինանշան
Երևանի օրհներգ
Հայաստանի դրոշ


== Արտաքին հղումներ ==
ԵՎ ԿԵՐԳԵՆՔ ԴՐՈՇԸ ՁԵՌՔՆԵՐԻՍ↑ «Երևանի խորհրդանիշները»։ https://www.yerevan.am։ Վերցված է 2015-12-01
Մեթյու Դևիս

Մեթյու Դևիս (անգլ.՝ Matthew Davis, մայիսի 8, 1978(1978-05-08), Սոլթ Լեյք Սիթի, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ Մեծ ճանաչում է ստացել «Օրենքով շիկահերը» կատակերգությունում կատարած Ուորներ Հանթինգթոն III-ի և «Վամպիրի օրագրերը» սերիալում կատարած Ալարիկ Զալցմանի դերերի շնորհիվ։


=== Վաղ տարիներ ===
Մեթյու Դևիսը ծնվել է 1978 թվականի մայիսի 8-ին Յութա նահանգի Սոլթ-Լեյք-Սիթի քաղաքում, ուսուցիչների ընտանիքում։ Սովորել է Վուդս-Քրոսս փոքրիկ քաղաքի միջնակարգ դպրոցում, որը գտնվում է Դոլթ Լեյք Սիթի քաղաքից ոչ հեռու։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Յութա նահանգի համալսարանը, որտեղ նա հետաքրքրվել է դերասանական արվեստով։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մեկնել է Նյու Յորք և սովորել է Դրամատիկական արվեստների ամերիկյան ակադեմիայում։


== Կարիերա ==
2000 թվականին Դևիսը Ջոել Շումախերի «Վագրերի երկիր» ֆիլմում մարմնավորեց շարքային Ջիմ Պաքստոնին. այդ ֆիլմում նկարահանվել էր նաև Քոլին Ֆարելը։ Այդ դերը դարձավ Մեթի դերասանական կարիերայի սկիզբ։ Այնուհետև դրան հաջորդեց Ուորներ Հանթինգթոն III-ի դերը Ռոբերտ Լուկետիչի «Օրենքով շիկահերը» դրամայում, որի շնորհիվ դերասանը փառքի արժանացավ։
2006 թվականից մինչև 2007 թվականը նկարահանվել է հեռուտեսությունում, որտեղ մասնակցել է ABC հեռուստաընկերության «Ինչ կասեք Բրայանի մասին» տրագիկոմեդիայում։
2009 թվականին ստացել է Ալարիկ Զալցմանի դերը «Վամպիրի օրագրերը» հեռուտասերիալում, որը դարձել է Մեթի ամենալավ դերերից մեկը։ 
2012 թվականին նկարահանվել է «Պաշտանմունք» հեռուստասերիալի գլխավոր դերում՝ մարմնավորելով բլոգգեր Ջեֆֆ Սեֆտոնին։


== Անձնական կյանք ==
Հանդիպել է Զոուի Դեշանելի, Սելմա Բլերի, Սառա Լանկաստերի հետ։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ դերասանը խոստովանել է, որ վերջին 10 տարվա ընթացքում կանանց հետ հարաբերությունները իրենից վերցրել են շատ էներգիա և ուժ։ Մեթը ուզում է ազատություն և ընտանիք ունենալու ոչ-մի ցանկություն չունի։


== Ֆիլմագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մեթյու Դևիսը Internet Movie Database կայքում
Մեթյու Դևիսը Twitter կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
Արամ Քոչարյան (այլ կիրառումներ)

Արամ Քոչարյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Արամ Քոչարյան (կոմպոզիտոր) (1903-1977), հայ կոմպոզիտոր, երաժշտագետ։
Արամ Քոչարյան (քաղաքական գործիչ) (1952), Լոռու մարզի մարզպետ։
Յալթայի կենդանաբանական այգի

Յալթայի «Հեքիաթ» կենդանաբանական այգի (ռուս.՝ Ялтинский зоопарк «Сказка», ուկրաիներեն՝ Ялтинський зоопарк «Казка»), մասնավոր կենդանաբանական այգի Ղրիմում։ Գտնվում է Յալթա քաղաքի մոտ։


== Պատմություն ==
Յալթայի կենդանաբանական այգու պատմությունը սկսվում է 1990 թվականից։ Յալթայի տեսարժան վայրերից մեկի՝ «Հեքիաթների հովտի» մոտ, Ուկրաինայի կոմերիտմիության կենտրոնական կոմիտեի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց կոոպերատիվ կենդանաբանական անկյուն։ Այնտեղ այցելուները կարող էին տեսնել յակ, սիրամարգներ, արջեր, սկյուռներ և այլ կենդանիներ։
1995 թվականին կենդանաբանական անկյունը ձեռք բերեց ձեռնարկատեր, նախկինում սպա, զինվորական կոմիսար (Կիևի բարձրագույն ռազմածովային քաղաքական ուսումնարանի շրջանավարտ) Օլեգ Զուբկովը և այն վերածեց կենդանաբանական այգու։ 10 տարում կենդանաբանական անկյունը վերածվեց լիարժեք կենդանաբանական այգու։


== Կենդանիների թունավորում ==
2009 թվականի մարտի վերջին և ապրիլի սկզբին կենդանաբանական այգու կենդանիները սկսեցին սատկել։ Նախ սատկեց կենդանաբանական այգու խորհրդանիշ Չառլիկ շիմպանզեն, այնուհետև՝ լուսանները, կուգուարը, հիմալայան արջերը, աղվեսը, գայլը. ընդամենը 11 խոշոր կենդանի։ Սատկած բոլոր կենդանիները առողջ ու երիտասարդ էին։ Լեշերի հերձման ժամանակ հայտնաբերվեցին ուժեղ թույնի հետքեր։ Զանգվածային թունավորումից հետո թունավորողին հայտնաբերելու համար սահմանվեց պարգևավճար՝ հարյուր հազար գրիվնա։ Որոշ կենդանաբանական այգիներ որոշեցին «Հեքիաթին» կենդանիներ նվիրել։ Այսպես, Խարկովի կենդանաբանական այգին ապրիլի կեսին Յալթայի այգուն նվիրեց Մատվեյ արջին։


== Տիգրյուլյա վագր ==
2009 թվականի աշնանը Ուկրաինայի այն ժամանակվա վարչապետ Յուլյա Տիմոշենկոն կենդանաբանական այգուն նվիրել է Տիգրյուլյա անունով սպիտակ էգ վագր (ի պատիվ սկսվող՝ արևելյան օրացույցով Սպիտակ վագրի 2010 թվականի, ինչպես նաև ընտրությունների տարվա)։ Տիգրյուլյան դարձավ 2010 թվականի նախագահական ընտրությունների նրա նախընտրական քարոզարշավի հիմնական PR-խորհրդանիշը (թողարկվեցին պաստառներ, կրծքանշաններ, միջնակարգ դպրոցի տետրեր)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт зоопарка
Фотоальбом. Зоопарк «Сказка» Archived 2019-01-28 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոոկյուլա

Ռոոկյուլա (էստ․՝ Rooküla), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 93 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռոբերտ Մանդել

Ռոբերտ Մանդել (անգլ.՝ Robert Alexander Mundell, հոկտեմբերի 24, 1932(1932-10-24), Կինգստոն, Ֆրոնտենակ, Օնտարիո, Կանադա - ապրիլի 4, 2021(2021-04-04), Monteriggioni, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա), կանադացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ արժութային կուրսերի տարբեր ռեժիմների պայմաններում դրամավարկային և բյուջետային (գանձարանային) քաղաքականության վերլուծության, ինչպես նաև օպտիմալ վալյուտային գոտիների վերլուծության համար (1999)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Բրիտանական Կոլումբիայի, Վաշինգտոնի, Չիկագոյի համալսարաններում, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որտեղ ստացել է դոկտորի աստիճան։ Դասավանդել է Ստենֆորդի և Չիկագոյի համալսարաններում։
Աշխատել է Միջազգային արժութային ֆոնդի գիտական բաժնում։ Սա հնարավորություն տվեղ ինչպես նյութեր հավաքել ուսումնասիրության համար, այնպես էլ որոշ մտքեր իրականացնել գործնականում։
Մանդելի աշխատանքների (բաց տնտեսություններում կայունարար քաղաքականության ուսումնասիրությունների մասին) հրատարակման հետ գրեթե միաժամանակ իր աշխատությունները հրատարակեց ՄԱՖ-ի մեկ այլ աշխատակից՝ Մարկուս Ֆլեմինգը։ Այս աշխատությունները դարձան նեոլիբերալիզմի տեսական հիմքը։ Ժամանակակից դասագրքերն օգտագործում են «Մանդել-Ֆլեմինգի մոդել» անվանումը որպես իդեալական մոդել որոշ փոքր երկրների բաց տնտեսությունների համար։ Սակայն ըստ վերլուծության խորության, ընդգրկվածության և ազդեցիկությամբ՝ Մանդելի վերլուծությունն ավելի նշանակալի է։
2009 թ. հունիսի 5-ին մասնակցել է միջազգային տնտեսագիտական ֆորումի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որտեղ ակտիվորեն մասնակցել է քննարկումներին, այդ թվում՝ ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ։


== Աշխատություններ ==
The International Monetary System։ Conflict and Reform (1965)
Monetary Theory։ Interest, Inflation and Growth in the World Economy (1971)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Նոբելյան մրցանակի կայքում (անգլ.)
Մանդելի ներդրումները տնտեսագիտության մեջ Archived 2014-03-23 at the Wayback Machine. (անգլ.))
Մալյաևկա

Մալյաևկա (ռուս.՝ Маляевка), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Լենինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարթեն Յորգանց

Մարթեն Յորգանց (Marten Yorgantz, հունիսի 24, 1946(1946-06-24), Ստամբուլ, Թուրքիա), ֆրանսահայ երգիչ և կոմպոզիտոր։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Ստամբուլի Մխիթարյան վարժարանում, որը կիսատ է թողել երգի պատճառով։ Ելույթներ է ունեցել 1965 թվականից։ Ապրում
և ստեղծագործում է Ֆրանսիայում։ 1973 թվականին Առնո Բաբաջանյանի հրավերով եկել է Հայաստան։ 
Հայկական երգացանկի առաջին երգերի հեղինակը Առնո Բաբաջանյանն է։ 
Իր երգերի հեղինակը ինքն է, ունի ավելի քան 30 մանկական երգեր։ Ճանաչվել է Եվրոպայում լավագույն հայ փոփ երգիչ։ Նրա երգացանկում ընդգրկված են հայկական, իտալական և ֆրանսիական երգեր։
Յորգանցի երգացանկում ընդգրկված են հայկական («Հայի աչքեր», «Սիրում եմ քեզ», «Գարուն ես միշտ, Երևան», «Այբ, բեն, գիմ», «Ճկույթիկ»), իտալական և ֆրանսիական երգեր։ Թողարկել է 24 ձայնասկավառակ։
1977 թվականին հանդես է եկել Փարիզի «Օլիմպիա» համերգասրահում, 1978 թվականին «Մոր» նվագախմբի հետ՝ Մոնրեալում։
Թողարկել է ձայնասկավառակներ («Յորգանցը երեխաների համար», 1992, «Հայաստան 2006», 2006, «Լավագույնը», 2007, և այլն)։ 
Յորգանցի մանկական երգերն առանձնանում են ինքնատիպ թեմաներով, բանաստեղծական մեղեդայնությամբ։
Մենահամերգներով եղել է Երևանում, Գյումրիում, Արցախում (Ստեփանակերտ, Շուշի, Մարտակերտ)։
1976 թվականին Ֆրանսիայի Ալֆորվիլլ քաղաքում բացել է «Cappadocia» ռեստորանը։ 1980 թվականին Փարիզի կենտրոնում՝ Սուրբ Գևորգ փողոցում բացել է երկրորդ ռեստորանը, որտեղ հաճախ ելույթներ է ունեցել։ Այժմ այն փակ է։ Սպիտակի երկրաշարժից հետո հանդես է եկել «100 երգ հայ երեխաների համար» նախագծով։


== Մրցանակներ ==
«Ոսկե բարձրախոս» մրցանակ, Փարիզ, 1967
«Կարոտ» փառատոնի ոսկե մեդալ, Մոսկվա, 2008


== Ձայնասկավառակներ ==
«Յորգանցը երեխաների համար», 1992
«Հայաստան 2006», 2006
«Լավագույնը» (Armenian Music Center), 2007


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Yorgantz.com Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine.
YouTube
ՄԱՐՏԻՆ ՅՈՐԳԱՆՑ. «ԻՄ ԵՐԿԻՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՆ Է, ԱՐՑԱԽՆ Է» Archived 2010-05-23 at the Wayback Machine.
Ռաֆայել Յուստինեոս

Ռաֆայել Յուստինեոս, 15-րդ դարի իտալացի բանաստեղծ։ Բենեդիկտյան կրոնավոր։ Յուստինեոսից հայտնի է «Արմենիադոս» (1477 թվական) ինը հազար տողանոց լատինատառ չափածո երկը, որ հայերեն (գրաբար) է թարգմանել Ղևոնդ Ալիշանը։
Երկում պատմվում է Միմոն Սքանչելագործի (956- 1026 թվականներ) մասին, փառաբանվում Հայաստան երկիրը։ Այդ օրրանատիպը (ինկունաբուլա), որ խիստ հազվագյուտ է, ուշագրավ է նաև նրանով, որ հայը և Հայաստանը թեմա են դարձել Գուտենբերգից հետո առաջին հրատարակությունների համար։
Սպիրիդոնովա Բուդա

Սպիրիդոնովա Բուդա (ռուս.՝ Спиридонова Буда), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Զլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 467 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դյուրտյուլիի շրջան

Դյուտյուլիի շրջան (ռուս.՝ Дюртюлинский район, բաշկիրերեն՝ Дүртөйлө районы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Բաշկորտոստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Դյուրտյուլի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1671 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 33164 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,85 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Յար-Սալե

Յար-Սալե (ռուս.՝ Яр-Сале), գյուղ Ռուսաստանի Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգի Յամալսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4872 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեծ Տեբուկ

Մեծ Տեբուկ (ռուս.՝ Большая Тэбук), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վելյու գետի աջ ափին՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 92 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 686 կմ²։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000060580
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006058
Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Կեգաչ

Կեգաչ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։
Գտնվում է Հայաստանի տարածքում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 441 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կան (Ֆրանսիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կան (այլ կիրառումներ)Կան (ֆր.՝ Caen), քաղաք Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում, Ստորին Նորմանդիայի մարզ-կենտրոնըː Քաղաքի կարգախոսն է. «Մեկ Աստված, մեկ արքա, մեկ հավատ, մեկ կանոն» (ֆրանսերեն Un Dieu, un Roy, une Foy, une Loi)ː Բնակչությունը 2007 թվականի տվյալներով կազմում է 109 հազար մարդː Քաղաքը գտնվում է Օրն գետի ափինː


== Պատմություն ==
Կանի մասին առաջին հիշատակությունները գալիս են Նորմանդիայում դքսերի իշխանությունից, Վիլհեմ նվաճողից, ով Կանը դարձրեց իր նստավայրըː Իր ամբողջ պատմության ընթացքում Կանը կիսում էր Նորմանդիայի բախտըː 1346 թվականին անգլիացիներն հարձակմամբ գրավել են Կանըː Միայն 1450 թվականին է հաջողվում նորից Կանը առնել Ֆրանսիայի տիրապետության տակː 1432 թվականին Ջոն Լանկաստերսկին հիմնադրեց Կանի համալսարանըː
Մինչև Նանտի հրամանագրի վերացումը 1685 թվականին բնակչության մեծամասնությունը հուգուենոտսներն էինː 1944 թվականի ամառվա Կանի պատերազմը հնագույն քաղաքը ավերեցː Հին շենքերի երկու երրորդ մասը քանդվել էրː 1948-1962 թվականներին քաղաքը վերակառուցվում էː


== Տեսարժան վայրեր ==
Կանական դղյակ
Սենտ-Էտեն եկեղեցի
Սուրբ Պետրոսի եկեղեցի
2-րդ համաշխարհային պատերազմի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիր


== Քույր քաղաքներ ==
 Գերմանիա Վյուրցբուրգ
 Մեծ Բրիտանիա Պորտսմուտ
 Մեծ Բրիտանիա Նաշվիլլ
 ԱՄՆ Ալեքսանդրիա
 Սենեգալ Տիես


== Հայտնի մարդիկ ==
Ռոբ-Գրիե, Ալեն (1922-2008)- ֆրանսիացի գրող, սցենարիստ և կինոռեժիսյոր, ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ
Տրեբյուսիեն, Գիլյոմ Ստանիսլավ (1800-1870)- ֆրանսիացի թարգմանիչ
Շոնյու, Պյեր (1923-2009)- ֆրանսիացի պատմաբան


== Ծանոթագրություններ ==
(4048) Սեմվեստֆալ

(4048) Սեմվեստֆալ (անգլ.՝ Samwestfall), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,234525 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8157 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6534 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1220,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,295071 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,21° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4048) Սեմվեստֆալ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մխոց

Մխոց, մեքենայի կամ սարքի շարժական դետալ, որը կիպ փակում է գլանի լայնական հատվածքը և շարժվում նրա առանցքին զուգահեռ։ Մխոցավոր մեքենաներում և մեխանիզմներում այն ծառայում է մեխանիկական էներգիան հեղուկի (գազի) ճնշման Էներգիայի կամ հակառակը փոխակերպելու համար։ Երկտակտ ներքին այրման շարժիչներում կատարում է նաև գազաբաշխման ֆունկցիաներ։ Կառուցվածքից, երկարության և տրամագծի հարաբերությունից կախված դրանք լինում են՝ փողավոր, սկավառակավոր, սուզված։