Դիանա Համբարձումյան

Դիանա Հայկի Համբարձումյան (մայիսի 3, 1961(1961-05-03), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Թբիլիսիում։ Մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել Հայաստանի Սյունիքի մարզի Քաջարան քաղաքում, որտեղ 1977 թվականին ավարտել է Ստեփան Շահումյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1983 թվականին գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտի անգլերենի ֆակուլտետը։ 1984 թվականից աշխատում է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական  համալսարանում։ Անգլերենի հաղորդակցման և թարգմանության ամբիոնի պրոֆեսոր է։
Համբարձումյանը 22 գրքի հեղինակ է։ Պատմվածքները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով. անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, իսպաներեն, ռուսերեն, վրացերեն, պարսկերեն, ռումիներեն, արաբերեն, կորեերեն, ուկրաիներեն, խորվաթերեն։ Գեղարվեստական երկերն ու գրական թարգմանությունները տպագրվել են Հայաստանում և արտասահմանում։
1990 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում պաշտպանել է «Շելլին հայ գրական-հասարակական մտքի գնահատությամբ» ատենախոսությունը և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, 1999 թվականին ստանձնել է դոցենտի պաշտոն, 2004 թվականին ստացել է դոցենտի կոչում, 2007 թվականին Երևանի պետական համալսարանում պաշտպանել է «Գեղարվեստական ստեղծագործությունը և նրա թարգմանությունը որպես բանասիրական համալիր քննության առարկա» ատենախոսությունը և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան, 2007 թվականին ստանձնել է պրոֆեսորի պաշտոն, 2009 թվականին ստացել է լեզվաբանության պրոֆեսորի կոչում։ 2018 թվականի ապրիլի 3-ից ԵրՊԼՀ-ի գիտական խորհրդի անդամ է, 2018 թվականի նոյեմբերի 30-ից եղել է ԵրՊԼՀ-ի «Բանբեր» գիտական ամսագրի խմբագրակազմի անդամ։ Բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Զեկուցումներով հանդես է եկել մի շարք հանրապետական, միջազգային գիտաժողովներում և համաժողովներում, հայերեն, ռուսերեն ու անգլերեն գիտական հոդվածները հրապարակվել են հայասատանյան և արտասահմանյան միջազգային գիտական ամսագրերում։ Տարիներ շարունակ նախագահել է Արցախի պետական համալսարանի ավարտական պետական քննությունների՝ օտար լեզուների հանձնաժողովը, անգլերենի ասպիրանտական մինիմումների հանձնաժողովը, ԵրՊԼՀ-ի և «Գլաձոր» համալսարանի անգլերենի ասպիրանտական մինիմումների հանձնաժողովը, եղել է ԵրՊԼՀ-ում գործող 059 մասնագիտական խորհրդի անդամ, գրախոսել է բազմաթիվ թեկնածուական և դոկտորական ատենախոսություններ, ղեկավարել է բակալավրական, մագիստրոսական և թեկնածուական ատենախոսություններ։ Կազմել և խմբագրել է ԵրՊԼՀ-ում հրատարակվող «Մունետիկ» բազմալեզու գրական-թարգմանական ուսանողական ալմանախը։ Տարիներ շարունակ ղեկավարել է ԵրՊԼՀ-ի «Թարգմանչական գործ» բաժնի ուսանողների արտադրական պրակտիկան՝ նախաձեռնելով համագործակցություն ԵրՊԼՀ-ի և ՀՀ մշակույթի, կրթության և գիտության, սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարությունների, Սահմանադրական դատարանի միջև։


== Գրական ստեղծագործություններ ==
2023,  «Մեղր ու լեղի աշխարհ», վեպ, Զանգակ, Երևան, 280 էջ։
2020,     «Կանաչ մարգագետնի հմայքը», վեպ, Զանգակ, Երևան, 248 էջ։
2017, «Փեակների տարաբախտություն», վեպ, Զանգակ, Երևան, 320 էջ։
2014, «Դուռը թակում են», վեպ, Անտարես, Երևան, 256 էջ։
2014, «Հեռագիր Ֆաթիմային», պատմվածքների ժողովածու, թարգմանված ռուսերեն, Վորոնեժ հր., Վորոնեժ, Ռուսաստան, 136 էջ։
2014, «Հեռագիր Ֆաթիմային», պատմվածքների ժողովածու, թարգմանված գերմաներեն, Հայ Մեդիա Վերլագ հր., Ֆրանկֆուրտ, Գերմանիա, 87 էջ։
2011, «Տասը լավագույն պատմվածք», երկլեզու (հայերեն-անգլերեն) պատմվածքներ, ՀԳՄ հր., Երևան, 160 էջ։
2010, «Աստծո բնակեցրած երկրում», վեպ, Զանգակ, Երևան, 160 էջ։
2008, «Նոյի թվի դարդ ու ցավ», պատմվածքներ, ակնարկներ, Զանգակ, Երևան, 110 էջ։
2004, «Այրված կամուրջների վրայով», վիպակ, պատմվածքներ, Զանգակ, Երևան, 128 էջ։
1999, «Աստղակաթ», վիպակ, Զանգակ, Երևան, 121 էջ։
2006, «Երդվում եմ երկնքի ու երկրի արևով», «Հեռախոսային գաղտնալսումներ», «Ռեքվիեմ», // Արդի հայ կին գրողներ (անթոլոգիա), ՀԳՄ հր., էջ 103-113։
2010, «Խա՛բս տուր դրան», պիես, «Դրամատուրգիա», Երևան, * 22-23, էջ 102-119։


== Թարգամանություններ ==
2000, Ուիլյամ Ֆոլքներ, Սարթորիս, վեպ, Նոր-Դար, Երևան, 344 էջ։
2004, Դոնալդ Բարթելմ, Ես ու միսս Մանդըբըլը, «Արտասահմանյան գրականություն», * 1, Երևան, էջ 112-121։
2004, Ուիլյամ Ֆոլքներ, «Ռեքվիեմ միանձնուհուն» վեպ-դրամայի վերջին արարի նախերգանքը՝ «Բանտը», «Արտասահմանյան գրականություն», * 2, Երևան, էջ 194-199, * 3, էջ 112-129։
2004, Կուրտ Վոնեգուտ, Հարևան տունը (պատմվածք), «Արտասահմանյան գրականություն», * 2, Երևան, էջ 84-91։
2004, Փիթըր Նաջարյան, «Դուստրեր Հիշողության», վեպից հատվածներ, «Արտասահմանյան գրականություն», * 3, Երևան, էջ 82-87։
2005, Կուրտ Վոնեգուտ, Կապտամորուսը, վեպ, Զանգակ, Երևան, 267 էջ։
2008, Ուիլյամ Սարոյան, «Գրողի խոստովանություն», պատմվածք, «Գրական թերթ», * 21, էջ 3, 8։
2009, «Խաղը», արդի սլովակյան գրականություն, բանաստեղծություններ, թարգմ.` Վ. Արսեն, պատմվածքներ, թարգմ.` Դ. Համբարձումյան, Զանգակ, Երևան, էջ 39-78։
2006, Contemporary Armenian Prose, պատմվածքների անթոլոգիա, ինը պատմվածք՝ Դ. Համբարձումյանի թարգմանությամբ, Ամարաս, Երևան։
2008, Yerevan, պատմամշակութային ուղեցույց, Զանգակ, Երևան։
2015, Ուիլյամ Ֆոլքներ, Սարթորիս, վերահրատարակություն, վեպ, Անտարես, Երևան, 396 էջ։
2019, Gevorgyan Ruben, Laurels Condemned,  Documentary of two parts, translated from the Armenian by Diana Hambardzumyan, AHA Polygraph, Yerevan, 472 p.
2019, Փոլ Ռ. Իգնեշիուս, Հիմա մասամբ գիտեմ, թարգմանությունն անգլերենից` Դիանա Համբարձումյանի, Նյու Մեգ, Երևան, 456 էջ։


== Մենագրություններ, գիտական ժողովածուներ ==
2005 թ. «Ու. Ֆոլքների երկերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների պահպանման խնդիրը հայերեն թարգմանություններում», Լինգվա, Երևան։
2008 թ. «Գեղարվեստական ստեղծագործությունը և նրա թարգմանությունը որպես բանասիրական համալիր քննության առարկա», Լինգվա, Երևան։
2013 թ. «Նշան, լեզու, տեքստ», բանասիրական հոդվածների ժողովածու (հայերեն, անգլերեն), Ապոլոն, Երևան։


== Բուհական դասագրքեր ==
2006 թ. A Guide to Critical Thinking, համահեղինակ, Լինգվա, Երևան։
2009 թ. Literary Translator’s Handbook, Լինգվա, Երևան։


== Մասնակցություն միջազգային գրական միջոցառումների ==
2006-ի ապրիլի 6-10 Բեյրութում մասնակցել է Գրողների համահայկական երրորդ համաժողովին։
2009-ի սեպտեմբերի 28-ից հոկտեմբերի 2 Բրատիսլավայում մասնակցել է Հայ-սլովակյան գրական համաժողովին։
2010-ի հուլիսի 3-12 Իզմիրում մասնակցել է Երիտասարդ դրամատուրգների միջազգային փառատոնին։
2011-ի հունիսի 29-ից հուլիսի 6 Կիևում և Օդեսայում մասնակցել է «Հայ մշակույթի օրերը Ուկրաինայում» միջոցառումներին։
2011-ի հոկտեմբերի 1-ից նոյեմբերի 30 Վիեննայում մասնակցել է «Գրող-բնակիչ» միջազգային ծրագրին։
2012-14, 2016 թվականներին Հայաստանում և Արցախում մասնակցել է «Գրական տապան» միջազգային գրական փառատոնին։
2014-ի հուլիսի 14-ից օգոստոսի 11 Վալ-Դավիդում (Կանադա) մասնակցել է «Գրող-բնակիչ» միջազգային ծրագրին։
2015-ի մարտի 9-12 Մյունխենում մասնակցել է իր «Հեռագիր Ֆաթիմային» պատմվածքների գերմաներեն ժողովածուի շնորհանդեսին։
2016-ի հուլիսի 11-ից օգոստոսի 11-ը  Շվեդիայի Վիսբի քաղաքում մասնակցել է «Բալթյան երկրների գրողների և թարգմանիչների կենտրոնում» գործող «Գրող-բնակիչ» ծրագրին։
2017-ի նոյեմբերի 8-18 ԱՄՆ-ի Ինդիանա նահանգի Ինդիանապոլիս քաղաքում մասնակցել է Վոնեգուտի փառատոնին (9-11), Շամփեյնում հանդիպում է ունեցել Իլինոյի համալսարանի դասախոսների և ուսանողների հետ (նոյեմբերի 13)։
2018-ի նոյեմբերի 18-25, Մոսկվայի պետական լեզվաբանական համալսարանի հրավերով հանդիպում-դասախոսություն ուսանող-ընթերցողների համար «Տապան» թանգարանում։
2022-ի հունիսի 26, հանդիպում ընթերցողների հետ Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքում և հունիսի 29-ին՝ Մոսկվայում։    


== Գիտական հոդվածներ ==
1988, «Շելլին հայերեն», երիտասարդ գիտաշխատողների և ասպիրանտների հանր. գիտական IX նստաշրջան, ՀՍՍՀ ԳԱ, Երևան, մայիսի 23-27, էջ 36-37
1989, «Ազատության մունետիկը հայ կյանքում (1880-1910-ական թթ.)», Тезисы докладов 3-й pеспубликанской конференции аспирантов Арм.ССР, II, Ереван, с. 6
1989, «Բանաստեղծ Շելլին՝ փիլիսոփա», Тезисы докладов 3-й республиканской конференции аспирантов Арм.ССР, II, 15-17 марта, IV, Ереван, с. 29
1990, «Շելլիի սիրո քնարը հայ գրական մտքի ընկալմամբ», երիտասարդ գիտաշխատողների և ասպիրանտների հանր. գիտական X նստաշրջան, ՀՍՍՀ ԳԱ, Երևան, էջ 22-23
1990, «Հայ միտքը Շելլիի «Ազատագրված Պրոմեթեոսի» մասին», Բանբեր Երևանի համալսարանի, հ.1, ԵՊՀ, Երևան, էջ 176-181
1990, “Шелли в оценке армянской литературно-общественной мысли”, автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук, Ереван, 24 с.
1996, On the Theory of Romantic Translation, // Problems of English Philology & English Language Acquisition in Armenia։ Achievements & Perspectives, Conference abstracts, November 6-8, Yerevan, pp. 29–30
1998, «Ուիլյամ Ֆոլքներ. «Սարթորիս»», Նոր-Դար, ՀԳՄ ամսագիր, հ. 3, Տիգրան Մեծ, Երևան, էջ 12
1998, «Ազգայինն ու համազգայինը Ու. Ֆոլքների և Հր. Մաթևոսյանի աշխարհայեցության համատեքստում», Բնօրրան, հանդես հայրենակցական միությունների խորհրդի, հ.1-2, Տիգրան Մեծ, Երևան, էջ 86-88
1998, «Գրողի ոգորումները մտացածին միջնորմներից անդին», Հայաստանը արևելքի և արևմուտքի մշակույթների խաչմերուկում, Բրյուսովի անվ. ԵՕԼՊԻ 60-ամյակին նվիրված գիտաժողովի թեզիսներ, Երևան, էջ 16-17
1999, «Լեզվաոճական երանգների բազմազանությունը Ու. Ֆոլքների «Սարթորիս» վեպում», Բնօրրան, հանդես հայրենակցական միությունների խորհրդի, հ.1-2, Տիգրան Մեծ, Երևան, էջ 33-37
1999, «Ու.Ֆոլքների ներհայեցական գեղարվեստական մտածողությունը», // Տեքստի ուսումնասիրության լեզվաբանական և լեզվադիդակտիկական հայեցակերպերը, միջբուհական գիտ. զեկուց. թեզիսներ, Երևան, էջ 13-14
2000, «Ֆոլքներյան բառարվեստի առանձնահատկությունները», // Լեզվաբանության արդի խնդիրները, միջբուհական գիտաժողովի զեկուցումների թեզիսներ, Երևան, էջ 14-15
2000, «Սյուժեի բազմաձայն հնչողությունը որպես ինքնատիպ ոճական միջոց Ու. Ֆոլքների «Սարթորիս վեպում», // Ժամանակակից լեզվաբանության և լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի հիմնահարցեր, գիտաժողով նվ. ակադեմիկոս Շչերբայի ծննդյան 120-ամյակին, Լինգվա, Երևան, էջ 66
2001,   «Քրիստոնեական խորհրդանիշը Ու. Ֆոլքների  «Լույս օգոստոսին» վեպում», // «Քրիստոնեությունը և համաշխարհային մշակույթը» միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Լինգվա, Երևան, էջ 132-133
2002, «Ու. Ֆոլքներն հայերեն», Հանդես հայագիտության, գիտական հոդվածների և հրապարակումների ժողովածու, V, Արտագերս, Երևան, էջ 102-106
2002, W. Faulkner's Novelty in Literature, Armenian Weekly, article, December, Boston
2003, «Ու. Ֆոլքների «Արջը» վիպակի ռիթմի փոխադրումը հայերեն թարգմանության մեջ շարահյուսական կառուցվածքի միջոցով», // Բանասիրության հարցեր, ԵրՊԼՀ, Գիտական աշխատությունների ժողովածու, պրակ 1, Լինգվա, Երևան, էջ 233-241
2004, «Քննադատական մտքի զարգացման ձեռնարկ», համահեղինակությամբ` Քաջբերունի Հ. և այլք, բուհական ուսումնական ձեռնարկ, ԵրՊԼՀ, Լինգվա, Երևան, 100 էջ
2004, «Ու. Ֆոլքների «Կարմիր տերևներ» պատմվածքի համեմատությունը հայերեն թարգմանության հետ լեզվական և խոսքային մակարդակներում»,   «Պոեզիայի ապագան թարգմանության միջոցով», միջազգային գիտաժողով, 2003 թ., ԱևՄ, Երևան, էջ 89-92
2004, «Ու. Ֆոլքներ և Հր. Մաթևոսյան. գրական աղերսներ», Նորք, ՀԳՄ գրական ամսագիր, հ. 3, Երևան, էջ 121-127
2004, «Ծանոթագրությունների խնդիրը Ու. Ֆոլքների «Աբիսողո~մ, Աբիսողո~մ վեպի հայերեն թարգմանության մեջ», Կանթեղ, հ. 3, Երևան, էջ 10-15
2004, «Ու. Ֆոլքների «Աբիսողո~մ, Աբիսողո~մ վեպի բառարվեստի ինքնատիպության պահպանման խնդիրը հայերեն թարգմանության մեջ», // Էջմիածին, պաշտոնական ամսագիր Ամենայն հայոց կաթողիկոսության, Երևան, սեպտեմբեր-հոկտեմբեր, էջ 125-132
2005, «Օքսիմորոնների փոխադրումը Ու. Ֆոլքների «Աբիսողո̃մ, Աբիսողո̃մ» վեպի հայերեն թարգմանության մեջ», Լրաբեր հասարակական գիտությունների, ՀՀ ԳԱ, հ. 1, Երևան, էջ 168-173
2005, «Խոսակցական  լեզվի առանձնահատկությունների պահպանման խնդիրը Ու. Ֆոլքների «Շառաչ  և ցասում» վեպի հայերեն թարգմանության մեջ», Ռոմանագերմանական լեզվաբանություն, գիտական աշխատությունների ժողովածու, ԵՊԼՀ, Պրակ Ա, Երևան, էջ 34-43
2005, «Ուիլյամ Ֆոլքների երկերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների պահպանման խնդիրը հայերեն թարգմանություններում», մենագրություն, Լինգվա, Երևան, 130 էջ
2005, ««Զյուգմա» ոճական արտահայտչամիջոցի կիրառությունը Ու. Ֆոլքների «Շառաչ և ցասում» վեպում և դրա պահպանումը հայերեն թարգմանության մեջ», Կանթեղ, գիտական հոդվածների ժողովածու, հ. 3, Երևան, էջ 24-27
2005, Literary Translation as Semiotic Interpretation in the Light of Philological Hermeneutics, Armenian Folia Anglistika, International Journal of English Studies, Lusakn Publishers, #1,	Yerevan, pp. 116–118
2006, «Գեղարվեստական գրականության և նշանագիտության հարաբերակցության խնդիրը բանասիրական մեկնարվեստում», // Romance-Germanic Philology and Foreign Language Teaching, International Conference Program and Abstracts, April 11-13, Russian-Armenian (Slavonic) State University, Yerevan, pp. 81–82
2006, «Ու. Ֆոլքների  «Աբիսողո~մ, Աբիսողո~մ» վեպի հայերեն թարգմանությունը որպես բնագրի նշանագիտական մեկնաբանություն», «Լեզու, հաղորդակցություն և էթնիկական հոգեկերտվածք» միջազգային գիտաժողովի նյութեր, Երևան, էջ 13-24
2006, «Թարգմանվածքը որպես բնագրի լեզվի, պոետիկայի և գաղափարի յուրատեսակ մեկնաբանություն», «Ռոմանագերմանական լեզվաբանություն» գիտական աշխատությունների ժողովածու, պրակ Բ, Երևան, Լինգվա, էջ 59-65
2006, «Քննադատական մտքի զարգացման ձեռնարկ, համահեղինակությամբ` Քաջբերունի Հ. և այլք, բուհական ուսումնական ձեռնարկ, երկրորդ հրատարակություն, ԵրՊԼՀ, Լինգվա, Երևան, 100 էջ
2007, «Գեղարվեստական ստեղծագործությունը և նրա թարգմանությունը որպես բանասիրական համալիր քննության առարկա», «Գերմանական լեզուներ» մասնագիտությամբ բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսության սեղմագիր, Երևան, 38 էջ
2007, General Tendencies in Semiotic Research, Armenian Folia Anglistika, International Journal of English Studies, Lusakn Publishers, 1(3), Yerevan, pp. 96–100
2007, Some Grammatical Transformations Observed in the English Translation of Hrant Matevossyan’s “The Green Field”// Translation in the Context of Cross-cultural Communication, National Conference, Abstracts, Yerevan, pp. 48–49
2007, Concerning the Methodology of Analyzing a Piece of Literary Work for Translation Purposes, // Language and Literature in the Contemporary Paradigm of Scientific Knowledge, Program and Abstracts, Second International Conference, Yerevan, pp. 125–126
2007, «Հենքային գիտելիքի դերը թարգմանչական արվեստում», Ստելլա Մկրդումյանի համահեղինակությամբ, Կանթեղ, գիտական հոդվածների ժողովածու, հ. 3, Ասողիկ, Երևան, էջ 19-22
2007 On the Methodology of Analyzing a Piece of Literary Work for Translation Purposes, // Armenian Folia Anglistika, International Journal of English Studies, Yerevan, Lusakn Publishers, 2(4), pp. 110–113
2008, Kurt Vonnegut’s Language and Style in Bluebeard Reflected in its Armenian Translation, //Проблемы романо-германской филологии։ теория и методика преподования иностранных языков, изд., РАУ, международная конференция, Ереван, с. 90-91
2008, The Implication of A Portrait of the Artist as a Young Man by J. Joyce Conceivable Through “Background Knowledge” // Language Through Culture, Abstracts, International Conference, Lingva, Yerevan, p. 35-36
2008, Գեղարվեստական ստեղծագործությունը և նրա թարգմանությունը որպես բանասիրական համալիր քննության առարկա», մենագրություն, Լինգվա, Երևան, 234էջ
2009, Literary Translator’s Handbook, Գրական-գեղարվեստական թարգմանչի ձեռնարկ, բուհական ձեռնարկ, Լինգվա, Երևան, 147էջ
2009, The Correlation between Literary Translation and Various Fields of Philology, Թարգմանություն, լեզու և մշակույթ, ԱՊՀ բալթյան երկրների թարգմանիչների, գրողների և հրատարակիչների II ֆորում, 2-րդ կլոր սեղանի նյութեր, 11-14 հոկտեմբեր, 2008, Ծաղկաձոր, Լինգվա, Երևան էջ 82-85
2010, The Implication of A Portrait of the Artist as a Young Man by J. Joyce Conceivable Through “Background Knowledge”, Ռոմանագերմանական լեզվաբանության հիմնախնդիրներ, Լինգվա, Երևան, էջ 201-205
2011, «Ինչպես «դուրս գրել» գրախոսվող երկի և իրականության գնահատականը», Մաթևոսյանական արձագանքներ, 2, Վանաձոր, «ՍԻՄ տպագրատուն», Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված Հրանտ Մաթևոսյանի ծննդյան 75-ամյակին, էջ 43-49
2011, Semiotics and Translation of Literary Works, Studies on Science and Culture, Higher Linguistic Education from the Perspective of Reforms։ New Approaches, Prospects, and Challenges, P.J. Wells and S. Zolyan (editors), UNESCO-CEPES, Bucharest, Romania, 79-82
2012, «Ու. Սարոյանի կարճ պատմվածքի քննությունը բանասիրական մեկնարվեստի տեսանկյունից», Գրականագիտական հանդես, ԺԳ, ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտ, «Գասպրինտ», Երևան, 272-276
2013, «Ու. Ֆոլքների  «Սարթորիս» վեպի թարգմանության ընթացքում իմ հաղթահարած դժվարությունները», «Գրական տապան» միջազգային փառատոնի զեկուցում, հոկտեմբեր 16-26, 2012 // «Նշան, լեզու, տեքստ» հոդվածների ժողովածու, Ապոլոն, Երևան, էջ 10-22
2013, ««Պոստմոդեռնիզմը» որպես «մոդեռնիզմի» ժխտում անվանյալի նոր անվանիչ», «Գրականագիտության արդի մեթոդները» միջազգային գիտաժողովում, փետրվարի 8-10, 2013, «Մշակութային» էլ. կայք, և «Նշան, լեզու, տեքստ» հոդվածների ժողովածու, Ապոլոն, Երևան, էջ 49-57
2013, «Նշան, լեզու, տեքստ», հոդվածների ժողովածու, Ապոլոն, Երևան, 105 էջ
2013, «Գուրգեն Խանջյանի «Ենոքի աչքը» վեպի ընթերցումը որպես նշանների ապակոդավորման ընթացք», // «Ժամանակակից հայ արձակի հիմնախնդիրներ», հանրապետական գիտաժողով, ապրիլ 5-6, 2013, Անտարես, Երևան, էջ 144-161
2013, «Ու. Սարոյանի «Ուեսլի Ջեքսոնի արկածները» վեպի խոսակցական լեզուն որպես գեղարվեստական խոսույթի առանձնահատկություն», Օտարագիր հայ գրողների հինգերորդ համաժողովի զեկուցում, Ծաղկաձոր, հուլիս 12, ՀՀ սփյուռքի նախարարության կայք
2016, «Հրանտ Մաթևոսյանի ֆենոմենը», «Ջրբաժան։ 60-70-ականների արվեստագետների սերունդը», միջազգային գիտաժողով, Ծաղկաձոր, փետրվարի 21-23, 2014
2016, «Բարբառների և փոխառությունների կիրառությունը Ավետիս Ահարոնյանի գեղարվեստական երկերում», Ավետիս Ահարոնյան-150, միջազգային գիտաժողովի նյութեր, դեկտեմբեր 15, 2016, Երևան, 2017, էջ 173-194
2017, Գրողն ու իր ստեղծած կերպարները (Ու. Ֆոլքներ և Հր. Մաթևոսյան)», «Մաթևոսյանական ընթերցումներ», Էդիտ Պրինտ, Երևան, 2017, էջ 22-34
2017, «Գրական ու հասարակական-քաղաքական նմանատիպ խնդիրների արծարծումը Հրանտ Մաթևոսյանի և Հերտա Մյուլլերի հարցազրույցներում», «Մաթևոսյանական ընթերցումներ», Էդիտ Պրինտ, Երևան, 2017, էջ 243-254
2020, «Համարժեքության խնդիրը Հրանտ Մաթևոսյանի «Կանաչ դաշտը» պատմվածքի անգլերեն թարգմանվածքում», Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն, #54, Լինգվա հր., Երևան, էջ 94-111։
2021,  «Նշանները Ջ․ Ջոյսի «Ուլիսես» վեպում և դրանց ապակոդավորումը հայերեն թարգմանվածքում», «Լեզուն մշակույթի միջոցով» 5-րդ միջազգային գիտաժողով, Եր․, 2021, հունիսի 3-4, ԲՊՀ,  «Բանբեր Վ. Բրյուսովի անվան համալսարանի, Լեզվաբանություն և բանասիրություն», #1/58, Լինգվա հր., Երևան, էջ 153-168։
2022, «Հրանտ Մաթևոսյանի երեկվա հայացքն ու մեր այսօրը։ «Ով որ լսելու ականջ ունի, թող լսի»», Միջազգային գիտաժողով նվիրված Հրանտ Մաթևոսյանի 85-ամյակին` «Հրանտ Մաթևոսյանը և այսօրը», Երևանի Սլավոնական համալսարան, ապրիլի 14, 2021։ Վէմ համահայկական հանդես, ԺԴ (Ի) տարի, թիվ 3 (79), հուլիս-սեպտեմբեր, 2022, Եր․, էջ 197-207։
2022, «Մաթևոսյանական ընթերցումներ» հանրապետական չորրորդ գիտաժողով, մայիսի 12, 2022, ԵՊՀ, «Անձնավորման լեզվական նշանների և արտալեզվական աշխարհի հարաբերությունը Հրանտ Մաթևոսյանի «Գոմեշը»  վիպակում»։ «Մաթևոսյանական ընթերցումներ - 4», ԵՊՀ հր., Եր., 2022, էջ 192-206։


== Մրցանակներ ==
2005 թվականին «Ու. Ֆոլքների երկերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների պահպանման խնդիրը հայերեն թարգմանություններում» մենագրությունն արժանացել է ԵրՊԼՀ-ի «Տարվա լավագույն գիտական աշխատանք» մրցանակին։
2009 թվականին «Աստծո բնակեցրած երկրում» վեպն արժանացել է «Հայը 21-րդ դարասկզբին» գրական մրցանակին։
2013 թվականին շնորհվել է ՀԳՄ պատվոգիր՝ ուսանողության շրջանում գրքի քարոզչության գործում ունեցած վաստակի համար։
2014 թվականին շնորհվել է Երևանի քաղաքապետարանի պատվոգիր՝ գրականության ասպարեզում ունեցած նշանակալի ձեռքբերումների համար։
2016 թվականին արժանացել է ՀԳՄ և Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի «Կանթեղ» թարգմանական մրցանակին` անգլերենից հայերեն և հայերենից անգլերեն թարգմանական վաստակի համար։
2017 թվականին «Փեակների տարաբախտություն» վեպը արժանացել է «Հրանտ և Մանուշակ Սիմոնյաններ» ամենամյա մրցանակին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.aravot.am/2020/08/20/1130461/ Հարցազրույցը վարում է Առավոտի լրագրող Գոհար Հակոբյանը
Բարձր գրականության շրջանակում Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ Դիանա Համբարձումյանը քննարկում է "Փեակների տարաբախտություն" վեպը https://granish.org/pekaneri-tarabakhtutyuny/
"Կանաչ մարգագետնի հմայքը" Հանրայինի "Առավոտ լուսո"-յի տաղավարում https://m.youtube.com/watch?feature=share&v=ghxOb5k1l2Q
Ես ձեզնից մեկն եմ https://www.aravot.am/2020/06/12/1117454/
Դիանա Համբարձումյան. «Կյանքն է գրում մարդու պատմությունը» Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Դիանա Համբարձումյանի «Հեռագիր Ֆաթիմային» պատմվածքների ժողովածուն ռուսերեն թարգմանությամբ լույս է տեսել Ռուսաստանում(չաշխատող հղում)
Դիանա Համբարձումյան. Գրողն ու իր իրականությունը
Դիանա Համբարձումյան հյուր Հայ հորիզոնին
Հարթակի հյուրն է գրող, թարգմանիչ Դիանա Համբարձումյանը
07.03.15 / Արտկանոն - Դիանա Համբարձումյան և Արարատ Սարգսյան Archived 2015-05-14 at the Wayback Machine.
Դիանա Համբարձումյանի «Դուռը թակում են» նոր վեպն արտագաղթի մասին է
Դիանա Համբարձումյան. Ադրբեջանցի Ֆաթիմա տատիկը իմ մանկության դեկորն է
Рецензия на сборник рассказов Дианы Амбарцумян «Телеграмма Фатиме»
ԴԻԱՆԱ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ. ԴՈՒՌԸ ԹԱԿՈՒՄ ԵՆ
https://www.youtube.com/watch?v=nsQNYcYvsRk&feature=player_embedded Դիանա Համբարձումյանը "Թեմայի" տաղավարում Հայկ Համբարձումյանի հյուրն է։
https://mediamax.am/am/news/BookHouse/25599/ "Փեակների տարաբախտություն"` սիրելով իրար կործանող մարդիկ, Արմինե Սարգսյանի հարցազրույցը Դիանա Համբարձումյանի հետ "Փեակների տարաբախտության" մասին
http://www.1tv.am/hy/program/videos/%D5%89%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80#video76267-Չակերտներ . Դիանա Համբարձումյան, Արթուր Բախտամյանի հյուրն է Դ. Համբարձումյանը
https://www.youtube.com/watch?v=UT-0D7DCemc&feature=shareԱրմնյուզում զրուցում են "Փեակների տարաբախտության" շուրջը
https://www.aravot.am/2017/10/23/915309/ « Ճաշակ թելադրող, ուժեղ վեպը ներկայացվեց ընթերցողին, Գոհար Հակոբյան
http://granish.org/erjankutyan-xuteri-masin/ Հայկ Համբարձումյան | Կինո՝ փրկության անհնարինության ու երջանկության խութերի մասին