armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պրիսեյմիե (գյուղ, Կոնոտոպի շրջան)

Պրիսեյմիե (ուկրաիներեն՝ Присеймівя), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրիսեյմիե գյուղում բնակվում էր 161 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լեռնային քարադր

Լեռնային քարադր (լատ.՝ Charadrius montanus), քարադրների ընտանիքին (Charadriidae) պատկանող թռչուն։ Նրանք  ապրում են Հյուսիսային Ամերիկայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում, իսկ ձմեռները, ներառյալ Մեքսիկայում։ Այս թռչունի անունը չի արտացոլում նրա ապրելակերպը, քանի որ նա նախընտրում է ապրել հարթ տեղանքներում։ Հազվադեպ է հանդիպում ջրերի մոտ, հիմնականում ապրում է չոր հողի վրա։ Լեռնային քարադրը հիմնականում սնվում է միջատներով և հոդվածոտանիներով։
Բնության պահպանության միջազգային միությունը (ԲՊՄՄ) այս տեսակը ընդգրկել է Հատուկ պահպանության մեջ՝ վտանգման սպառնացող վիճակի մեջ գտնվող տեսակ։


== Բնութագիր ==
Քարադր բառը ծագել է լատիներեն pluvia բառից, որը նշանակում է «անձրև»։ Միջնադարյան Անգլիայում որոշ չվող թռչուններ հայտնի էին որպես սափրագլուխներ, քանի որ նրանք յուրաքանչյուր գարնան անձրևով վերադառնում էին իրենց բուծման վայրեր։ 1832 թվականին ամերիկացի բնագետ Ջոն Քըրք Թաունսենդը նկատեց անհայտ թռչնի մի տեսակ՝ Ժայռոտ լեռների մոտակայքում և ենթադրեց, որ բոլոր այդ թռչունները ապրում են լեռներում։ Քանի որ քարադրը յուրաքանչյուր գարնան վերադառնում էր իր բույնը, ուստի բնագետը նրան սխալ անվանում էր տվել։ Լեռնային քարադրի երկարությունը 8-ից 9,5 դյույմ է (20-ից 24 սմ) և կշռում է մոտ 3,7 ունցիա (105 գրամ)։ Նրա թևերի բացվածքը 17,5-ից 19,5 դյույմ է (44,5-ից 49,5 սմ)։ Լեռնային քարադրի ձայնը կազմված է ցածր, փոփոխական հնչյուններից։ Ե՛վ արու, և՛ էգ թռչունները նույն չափի են։ Արտաքին հատկանիշներով շատ նման են քարարդրանմաններին։
Նրանց զուգավորման շրջանը սկսվում է ամառվա սկզբին և ավարտվում է որոշ ժամանակ՝ հուլիսի վերջին կամ օգոստոսի սկզբին։ Էգ թռչունները դնում են 3 ձու։ Ձվերը սպիտակ գույնի են `սև կետերով։ Եթե ձվերը պահպանվում են տարբեր վտանգներից, հատկապես այնպիսի գիշատիչներից, ինչպիսիք են օձերը և աղվեսները, ապա դրանցից 28–31 օրվա ընթացքում դուրս են գալիս ձագերը։ Ձագերը ձվից դուրս գալուց հետո մի քանի ժամ անց լքում են բույնը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆիլա

Ֆիլա, նաև ֆիլե (հուն․՝ φυλή), Հին Հունաստանում տոհմացեղային միավորում, հետագայում՝ տերիտորիալ շրջան։
Հին տոհմական ֆիլան տոհմատիրական ժամանակաշրջանի Հունաստանի բնակչության քաղաքական, ռազմական և կրոնական կյանքի կենտրոնն էր։ Ֆիլաները բաժանված էին ֆրատրիաների։ Ֆիլայում իշխանությունը պատկանում էր ժողովրդական ժողովին, ավագների խորհրդին և կրոնական, դատական ու զինվորական իշխանությունը մեկ
անձի մեջ միավորող ընտրովի ֆիլոբասիլևսին։
Ստրկատիրական պետությունների ձևավորման ընթացքում տոհմական ֆիլաները փոխարինվել են տերիտորիալ ֆիլներով։ Տերիտորիալ ֆիլաները Ատտիկայում դարձել են դեմոկրատական պետական կառուցվածքի հենարան։


== Գրականություն ==
Словарь античности, пер. с немецкого, СП «Внешсигма», Москва, 1992 г.
Կաստրովիլարի

Կաստրովիլարի (իտալերեն՝ Castrovillari), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 22 603 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 173 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 130 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87012։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0981։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարավայ-Նորյա

Կարավայ-Նորյա (ռուս.՝ Каравай-Норья), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(9518) Ռոբինեյշ

(9518) Ռոբինեյշ (անգլ.՝ Robbynaish), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի ապրիլի 7-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,364059 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0276 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7005 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1327,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271154 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,96° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9518) Ռոբինեյշ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դիֆրա

Դիֆրա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարայա Պոկրովկա (գյուղ, Չուգուևի շրջան)

Ստարայա Պոկրովկա (ուկրաիներեն՝ Стара Покровка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1648 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարայա Պոկրովկա գյուղում բնակվում էր 916 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,58 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 579,75 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հայր Սերգիոս (ֆիլմ)

«Հայր Սերգիոս» (ռուս.՝ Отец Сергий), 1978 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, ռեժիսոր Իգոր Տալանկինի դրաման, որ Լև Տոլստոյի համանուն վիպակի էկրանավորումն է։ Ֆիլմում հնչում է Լև Տոլստոյի վալսը։ Ընծայական՝


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գլխավոր հերոսն իշխան Ստեպան Կասատսկին է, որ սպա է, կրակոտ ու հպարտ երիտասարդ և ցարի մեծ երկրպագու։ Կասատսկին պատրաստվում է ամուսնանալ, սակայն վերջին պահին հարսնացուից իմանում է, որ նա եղել է կայսեր սիրուհին։ Իշխանը խորապես հիասթափվում է բարձրաշխարհիկ կյանքից, դառնում վանական և հեռանում մայրաքաղաքից։ Աստծու հանդեպ տածած հավատը պետք է փրկի նրա հոգին, սակայն կրքերն ու աշխարհիկ գայթակղությունները չեն հեռանու Կասատսկուց։
Հայր Սերգիոսը (այդ անունն է վերցրել Կասատսկին) վարում է մենակյսց կյանք և խստիվ հետևում կանոններին։ Որոշելով, որ դա էլ բավական չէ, նա հեռանում է վանքից, դառնում ճգնավոր և ապրում քարայրում։ Կուսակրոն դարձած նախկին գեղեցկատես սպայի մասին լուրերը հասնում են վանականի քարանձավից ոչ հեռու հանգստացող խմբին։ Գեղեցիկ ու անառակ մի կին փորձում է գայթակղել նրան, և հայր Սերգիոսն ստիպված է լինում կտրել իր մատը, որպեսզի չտրվի նրա հմայքին։ Անցնում է որոշ ժամանակ, և նրան, այնուամենայնիվ, չի հաջողվում խուսափել մեղքից։ Տեղացի վաճառականի տկարամիտ դուստրը, որին բերում են ճգնավորի մոտ, որպեսզի վերջինս աղոթքով բուժի նրան, գայթակղում է վանականին։
Հայր Սերգիոսը հեռանում է խցից, վերցնում մախաղն ու գնում թափառելու և ողորմություն խնդրելու։


== Դերերում ==


== Էպիզոդներում ==


== Երաժշտություն ==


== Մցանակներ ==
1979 – XII համամիութենական կինոփառատոն Աշխաբադում
Մրցանակ տղամարդու լավագույն դերակատարման համար – Սերգեյ Բոնդարչուկ,
Մրցանակ արտահայտչական լավագույն լուծման համար – օպերատորներ՝ Անատոլի Նիկոլաև, Գեորգի Ռերբերգ, նկարիչներ՝ Վիկտոր Պետրով, Յուրի Ֆոմենկո։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Фильм «Հայր Սերգիոս» ֆիլմը «Մոսֆիլմի» օնլայն կինոթատրոնում
Ֆիլմը КиноТеатр.ру կայքում
Ֆիլմի մասին Archived 2009-03-03 at the Wayback Machine.
Սուրբ Աստվածածին (Սառնա)

Սուրբ Աստվածածին, կիսավեր Հայ Առաքելական քարե եկեղեցի Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Սառնա գյուղում։ Եկեղեցին կառուցվել է 1625 թվականին՝ 6,5 մետր բարձրությամբ վեց սյուներով։ Այն զբաղեցնում է 15x10 մետր տարածք։ Շինանյութը «դեղին քարերն» ու բազալտն էին։ Եկեղեցին վերանորոգվել է 19-րդ դարում։ Եկեղեցու շուրջը կան մի քանի տապանաքարեր, որոնք, հնարավոր է, պատկանում են հարուստ ընտանիքի անդամներին, ովքեր ֆինանսավորել են դրա վերակառուցումը։
Եկեղեցին վնասվել է 1930 թվականին Սալմաստի երկրաշարժի ժամանակ. փլուզվել են նրա արևմտյան պատը, փայտե տանիքը և չորս կենտրոնական սյուներից երեքը։ 2013 թվականի դրությամբ կանգուն է մնացել միայն հյուսիսային պատը։ Եկեղեցու հարավային պատն ամբողջությամբ փլուզվել է։


== Տես նաև ==
Իրանի հայկական եկեղեցիների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեսանդրո Պիկոլոմինի

Ալեսանդրո Պիկոլոմինի (երբեմն Ալեսանդր կամ Ալեքսանդր, իտալերեն՝ Alessandro Piccolomini, հունիսի 13, 1508, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա - մարտի 12, 1579, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա), իտալացի գրող, հումանիստ, փիլիսոփա և աստղագետ, սիենական Պիկոլոմինիների գերդաստանի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Պիկոլոմինին ծնվել է Իտալիայի Սիենա գավառում։ Պատկանել է հայտնի և ազդեցիկ սիենական Պիկոլոմինիների գերդաստանին, որը տվել է երկու պապ՝ Պիոս II և Պիոս III:
1539 թվականին տեղափոխվել է Պադովա, որտեղ սովորել է տեղի համալսարանում։ Այստեղ նա հետաքրքրվել է բնական գիտություններով և 1540 թվականին թողարկել է տրակտատ «Աշխարհի ոլորտների և անշարժ աստղերի մասին» (De la sfera del mondo e delle stelle fisse), որտեղ նկարագրել է տիեզերքի և նրա օրենքների մասին, այն ժամանակվա գիտական պատկերացումներով։ Տրակտատը կազմած էր 6 գրքերից, նվիրված տարբեր հարցերի՝ Էվկլիդյան երկրաչափությունից և գնդաձև կոնստրուկցիաներից մինչև Պտղոմեոսյան տարածքներ և Երկրի ջերմային գոտիների երկրաչափական նկարագրություններ։ Պիկոլոմինին առաջին անգամ օգտագործել է տառային՝ լատինական նշանագրությունը, համաստեղությունների աստղերը անվանելու համար։ 50 տարի անց Բայերը դասակարգեց այն առավել հաջորդական՝ օգտագործելով հունական այբուբենը։
1546 - 1558 թվականներին ապրել է Հռոմում։ 1574 թվականին կնքվել է Պատրասի արքեպիսկոպոս, մնացել է Սիենայում որպես արքեպիսկոպոս Ֆրանչեսկո Պիկոլոմինիի օգնական։ Մահացել է 1578 թվականի մարտի 12 -ին Սիենայում։
Մեծ համբավ է ձեռք բերել դառնալով Սիենայի Խուլերի թատերական ակադեմիայի անդամ (Accademia degli Intronati), «Ապշեցնող» (di Stordito) կեղծանվամբ և մասնակցություն է ունեցել նրա գործունեությանը։ Նրա ստեղծագործությունները զբաղեցրել են իրենց որոշակի և ուրույն տեղը 16 -րդ դարի գրականության շարքում։


== Ստեղծագործություններ ==
1536 «Սիրո կայունությունը»(L’amor costante), կոմեդիա
1540 «Աշխարհի ոլորտների և անշարժ աստղերի մասին» (De la sfera del mondo e delle stelle fisse), տրակտատ
1543—1544 «Ալեքսանդր», կոմեդիա
1572 "Դիտողություններ Արիստոտելյան Պոետիկային"
«Կիպրոսեցու կոչը», ողբերգություն


== Հիշատակ ==
1935 թվականի Միջազգային աստղագիտական միությունը Ալեսանդրո Պիկոլոմինիի անունով կոչեց Լուսնի երևացող կողմի խառնարաններից մեկ։


== Արտաքին հղումներ ==
Алессандро Пикколомини
Статья А. К. Дживелегова


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիո Պլատանո

Ռիո Պլատանո (իսպ.՝ Río Plátano), կենսոլորտային արգելոց Հոնդուրասում։ Գտնվում է երկրի հյուսիսարևելյան մասում, երեք` Գրասյայաս-ա-Դիոս, Կոլոն, Օլախո դեպարտամենտների տարածքում։ Կոչվել է Ռիո Պլատանո գետի անունով (իսպ.` «Բանանի գետ»), որը հոսում է արգելոցով և թափվում Կարիբյան ծով։ Հիմնադրվել է 1982 թվականին։ Ընդհանուր տարածքը 5250 կմ² է։ Ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Արգելոցի տարածքում ապրում է մոսկիտի ազգության շուրջ 2000 մարդ, որոնք ավանդական կյանքով են ապրում։
Արգելոցի մեծ մասը խոնավ և արևադարձային անտառներ են, որոնք տեղ-տեղ հասնում են 130 մետր բարձրության, սոճու սավաննաներ, պատկերասրահային անտառներ` գետի հովիտներում, արմավենու ճահիճներ և մանգրեների թփուտներ, որոնք աճում են ծովի ափին։
Ռիո Պլատանոյում հանդիպում է կատուների ընտանիքի 5 տեսակ (յագուար, պումա, օցելոտ, յագուարունդի և երկարապոչ կատու), թռչունների 400 տեսակ, որոնց թվում են հարպիան, գոկկոն, արա թութակները և այլն։
Չնայած արգելոցի հատուկ կարգավիճակին` Հոնդուրասի կառավարությունը չի կարողանում պատշաճ կերպով ապահովել դրա պահպանությունը։ Ըստ «Էկոլոգիական հետազոտությունների գործակալության» (Environmental Investigation Agency — EIA) և «Միջազհային քաղաքականության կենտրոնի» (Centre for International Policy) տվյալների` Հոնդուրասից արտահանվող կարմիր ծառի 80 %-ն անօրինականորեն է հատվում։
Հոնդուրասի արտահանվող սոճու գրեթե կեսը նույնպես ապօրինի է հատվում։ Հոնդուրասի մահագոնի կարմիր ծառերը փայտամթերման ներկայիս տեմպերի պահպանման դեպքում ամբողջությամբ կհատվեն առաջիկա 10-15 տարում։
Պարկին հավելյալ վնաս են հասցրել նաև փախստականները Նիկարագուայից, որոնք քաղաքացիական պատերազմի տարիներին զանգվածային բնակվել են արգելոցի տարածքում։
Այդ պատճառով 1996 թվականին Ռիո Պլատանոն ներառվել է Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտների ցանկի մեջ։
21-րդ դարի առաջին տարիներին իրավիճակի բարելավումը թույլ է տվել 2007 թվականին հանել պարկի` անհետացման վտանգի տակ գտնվելու կարգավիճակը։ Կարգավիճակը վերադարձվել է Հոնդուրասի կառավարության պահանջով, որը քննարկվել է 2011 թվականի հունիսին կայացած Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 35-րդ նստաշրջանում։
Արգելոցն ազգային պարկի կարգավիճակ ստանալու թեկնածու է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
UNESCO news
Ժդանովկա (այլ կիրառումներ)

Ժդանովկա, կարող է վերաբերել՝


== Ուկրաինայի բնակավայրեր ==
Ժդանովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում
Ժդանովկա - քաղաք, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ժդանովկայի քաղաքային խորհրդում


== Ռուսաստանի բնակավայրեր ==
Ժդանովկա - գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Ժդանովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանի կազմում։
Ժդանովկա - գյուղ Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Ալեկսանդրովսկի շրջանի կազմում։
Համլետ Գևորգյան (երգիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համլետ Գևորգյան (այլ կիրառումներ)Համլետ Զելիմի Գևորգյան (մայիսի 7, 1974(1974-05-07), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ,  ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2015)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Երևանի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի քամանչայի բաժնում։ Երգել է Երևանի քաղաքային մշակույթի տան ժողովրդական գործիքների նվագախմբում։ 1991 թվականին «Մանուկները Հայաստանի» մրցույթ-փառատոնում արժանացել է 1-ին մրցանակի։ 1992-1997 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ժողովրդական երգեցողության բաժնում։ 1998 թվականին մասնակցել է ԱՊՀ պետությունների «Զինվորական երգ» մրցույթին և արժանացել 1-ին մրցանակի։
Մենահամերգներով հանդես է եկել Ջավախքում, Կապանում, Գյումրիում, Երևանում, Գլենդելում, Մարսելում, Հալեպում, Իժևսկում, Կազանում, Սամարայում, Լիբանանում, Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Ավստրալիայում, Եվրոպայում և այլուր։
Թողարկել է 5 ձայնասկավառակ, 4 տեսասկավառակ, նկարահանել է 11 տեսահոլովակ․ «Դու ես» (2005), «Ծիրան» (2008) ձայնասկավառակները, «Մենք ենք» (2006), «Ժառանգորդը» (2008) և այլ տեսասկավառակներ։


== Կոչումներ և մրցանակներ ==
Ա. Իսահակյանի անվան ժողովրդական երգի մրցույթի դափնեկիր, 1998,
«Հանուն հավատի, հայրենիքի և սիրո» երգի դափնեկիր 1999,
«Կռունկ» փառատոնի ժողովրդական երգի դափնեկիր, 2005,
«Տարվա լավագույն ժողովրդական երգիչ» մրցանակ, 2006, Լոս Անջելես,
«ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի խնդիրների ջատագով-մշակույթի գործիչ», 2007,
«Ոսկե Մուշուրբա» մրցանակաբաշխության «Տարվա վաստակաշատ գյումրեցի երգիչ» կոչում, 2008, Գյումրու քաղաքապետարան,
«Կարոտ» միջազգային հայկական փառատոնի ոսկե մեդալ, 2008,
«Ֆոլկի արքա», աշխարհի 1.200.000 ազգային երգիչների մեջ միջազգային սոցիալական կայքի անցկացրած մրցույթ, 2009,
«Տարվա լավագույն ժողովրդական երգիչ» մրցանակ, Մոսկվա,
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2015)։


== Սկավառակագրություն ==
Մենք ենք (2004)
Մեր երգը (2006)
The Best of Golden Album (2007)
With The Traces Of Armenian Song (2008)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համլետ Գևորգյան - Աշուն
Աթանասիոս Մաստրովասիլիս

Աթանասիոս Մաստրովասիլիս (հուն․՝ Αθανάσιος Μαστροβασίλης, ապրիլի 18, 1979(1979-04-18), Սալոնիկ, Հունաստան), հույն շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 2005 թ.։ Հունաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2 օլիմպիադաների. 2004 թ., 2010 թ.։


== Մրցելույթների աղյուսակ ==


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
• Աթանասիոս Մաստրովասիլիսի անձնական էջը ratings.fide.com կայքում
• Աթանասիոս Մաստրովասիլիսի պարտիաները www.chessgames.com կայքում
• Աթանասիոս Մաստրովասիլիսի անձնական էջը www365chess.com կայքում
• Աթանասիոս Մաստրովասիլիսի մրցելույթները շախմատային օլիմպիադաներում
Քրիստափոր Թափալցյան

Քրիստափոր Կնյազի Թափալցյան (սեպտեմբերի 20, 1910(1910-09-20), Բուլանըխի գավառակ, Մուշի մարզ, Թուրքիա - հունվարի 2, 1967(1967-01-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Բուլամըխի գավառի Կոփ գյուղում։ 1930 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումը, 1939 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասաիրական ֆակուլտետը, 1950 թվականին՝ Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրական ինստիտուտին առընթեր գրական բարձրագույն դասընթացները։ 1930 թվականին Ապարանի շրջանի Բազարջուղ գյուղի յոթնամյա դպրոցի տնօրենն էր, 1931-1932 թվականներին՝ Ապարանի շրջանի ժողկրթության տեսուչ։ 1940-1941 թվականներին աշխատել է «Սովետական Հայաստան» օրաթերթում որպես արվեստի ու գրականության բաժնի վարիչ։ 1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին. եղել է 89-րդ հրաձգային հայկական դիվիզիայի «Կարմիր զինվոր» թերթի պատասխանատու քարտուղարը։ 1946-1948 թվականներին եղել է «Գրական թերթ»-ի գրական-գեղարվեստական բաժնի վարիչը։ 1950-1955 թվականներին աշխատել է Հայպետհրատում որպես խմբագիր։ Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Պատերազմ» քառահատոր վեպի առաջին և երկրորդ հատորները (Մոսկվա, 1956), «Ոսկե հովիտ» (Մոսկվա, 1959) վեպը, «Հայրենաշեն» վեպի առաջին գիրքը (Մոսկվա, 1966)։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Մահացել է Երևանում։


== Երկերի մատենագիտություն ==
Վիկտորիա (վեպ), Ե., Պետհրատ, 1937, 171 էջ։
Կյանքի արշալույսը (վեպ), Ե., Պետհրատ, 1939, 350 էջ։
Հայրենիք, Ե., Հայպետհրատ, 1942, 63 էջ։
Պատերազմ, հատոր 1, Ե., Հայպետհրատ, 1946, 567 էջ։
Պատերազմ, հատոր 2, Ե., Հայպետհրատ, 1949, 667 էջ։
Ոսկե հովիտ, Ե., Հայպետհրատ, 1955, 810 էջ։
Կյանքի արշալույսը, Ե., Հայպետհրատ, 1957, 350 էջ։
Ազնիվ հովիվներ, Ե., Հայպետհրատ, 1958, 39 էջ։
Պատանի կոմբայնավարը, Ե., Հայպետհրատ, 1958, 36 էջ։
Պատերազմ, հատոր 3, Ե., Հայպետհրատ, 1959, 667 էջ։
Հայրենաշեն, գիրք 1, Ե., Հայպետհրատ, 1963, 583 էջ։
Պատերազմ, հատոր 4, Ե., «Հայաստան», 1965, 701 էջ։
Հայրենաշեն, գիրք 2, Ե., Հայպետհրատ, 1973, 394 էջ։
Կյանքի արշալույսը։ Վիկտորիա, Երևան, 1981, 472 էջ։


=== Մամուլ ===
Թամանցիների երգիչը (գրախոսություն Արշալույս Սարոյանի «Ռազմի խոհեր» գրքի մասին)։ «Գրական թերթ», 1948, № 3:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քրիստափոր Թափալցյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում
Վայսենշտադ

Վայսենշտադ (գերմ.՝ Weißenstadt), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Վունզիդել Ֆիխտելի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3434 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 42,23 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 79 166։
2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով Վայսենշտադտի մունիցիպալիտետի բնակչությունը կազմում է 3120 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Ռաֆայել Ռիեգո ի Նունիես

Ռաֆայել Ռիեգո ի Նունիես (Riego у Nuñez) (ապրիլի 9, 1784(1784-04-09), Tuña (Asturias), Tinéu, Աստուրիա, Աստուրիա, Իսպանիա - նոյեմբերի 7, 1823(1823-11-07), Մադրիդ, Իսպանիա), 1820-1823 թվականների Իսպանական հեղափոխության գործիչ։ Մասնակցել է ֆրանսիացի զավթիչների դեմ ազգային ազատագրական պատերազմին, գերվել է և տարվել Ֆրանսիա, որտեղ մտել է մասոնական կազմակերպության մեջ։ Պատերազմի ավարտից հետո, 1814 թվականին վերադառնալով Իսպանիա, կապ է հաստատել ապստամբություն նախապատրաստող տեղի մասոնական կազմակերպությունների և սպաների հետ։ 1820 թվականի հունվարի 1-ին Ռաֆայել Նունիեսի ղեկավարած գումարտակի ապստամբությամբ սկսվել է Իսպանիայի հեղափոխությունը։ Ռաֆայել ի․ Նունիեսը վերականգնել է 1812 թվականի սահմանադրությունը, որը ուժի մեջ է մտել 1820 թվականի մարտի 7-ին։ 1820-1823 թվականներին Ռաֆայել ի․ Նունիեսը եղել է էքսալտադոս (ձախ լիբերալներ) կուսակցության ղեկավարներից, 1822 թվականի մարտից՝ Մադրիդի կորտեսների առաջին պրեզիդենտը։ 1822 թվականի հուլիսին ղեկավար դեր է խաղացել միապետականների խռովության ջախջախման գործում, որից հետո կառավարության գլուխ է անցել (1822 թվականի օգոստոսին) էքսալտադոս կուսակցությունը։ Սակայն այդ ժամանակ Ռաֆայել ի․ Նունիեսը քաղաքական հայացքներով ավելի մոտեցել էր կոմուներոսին։ 1823 թվականի ապրիլին սկսված ֆրանսիական ինտերվենցիայի ժամանակ Ռաֆայել ի․ Նունիեսի ջոկատները ջախջախվել են, միապետականները բռնել են Ռաֆայել ի Նունիեսին և թագավորական դատարանի վճռով մահապատժի ենթարկել։


== Ծանոթագրություններ ==
Սկադի

Սկադի (հին սկանդինավերեն Skaði; մյուս գրելաձևերը. Skade, Skadi, Skadhi, Skathi ) սկանդինավյան դիցաբանությունում ինեիստական հսկա, որսի ներկայացուցիչը։ Հիմնական հատկանիշները՝ նետ, աղեղ, դահուկներ։ Սկզբում նա եղել է պտղաբերության աստվածուհի։ Սկադին երկրին տալիս է ձմեռ և սառույց, Նյորդի կինն է։ Սկանդինավյան առասպելների համաձայն, երբ Ասերը սպանեցին նրա հորը՝ Տյացցի հսկային, Սկադին ուղևորվեց Ասգարդ` վրեժ լուծելու։ Բայց ասերը առաջարկեցին Սկադիին վրեժի փոխարեն նրանցից մեկին ընտրել որպես ամուսին։ Նա համաձայնվեց, սակայն պայման դրեց. ասերը պետք է ծիծաղեցնեին նրան։ Դա ոչ ոքի չէր հաջողվում։ Միայն Լոկին կարողացավ ծիծաղեցնել Սկադիին։ Այնուհետև նրան ասացին, որ ընտրի ամուսնուն։ Ընտրելիս նա պետք է տեսներ միայն ասերի բոբիկ ոտքերը։ Նա ցույց տվեց իր ընտրած ոտքերի զույգը, ենթադրելով, որ դա Բալդր աստվածն է, սակայն պարզվեց, որ ոտքերը Նյորդինն էին։ Վերջապես, Օդինը վերցրեց Տյացցիի աչքերը և նետեց երկինք, այդպես ստեղծվեցին աստղերը և խաղաղություն տիրեց Սկադիի և ասերի միջև։ Սկադին երազում էր ապրել Տրյումհեյմում` սարերում, այնտեղ, որտեղ ապրել էր հայրը։ Իսկ Նյորդը ցանկանում էր ապրել ծովի մոտ։ Նրանք որոշեցին 9 օր ապրել սարերում, 9 օր՝ ծովի մոտ։ Մի օր, սարերից վերադառնալով, Նյորդը ասաց.
Leið erumk fiöll,
Չեմ սիրում լեռները,
vark-a ek lengi á,
չնայած եղել եմ այնտեղ
nætr einar níu;
9 օր միայն։
úlfa þytr
Ես չեմ փոխի
mér þótti illr vera
Կարապի ձայնը
hjá söngvi svana.
գայլի ոռնոցի հետ.
Դրան Սկադին պատասխանեց։
Sofa ek né máttak
Քնել չեն թողնում ինձ
sævar beðjum á
թռչնի ձայները
fugls jarmi fyrir;
Ծովի ափից,
sá mik vekr,
ամեն առավոտ
er af víði kemr,
արթնացնում է ինձ
morgun hverjan már.
ծովային ճայը.
Սկադին վերադարձավ սարեր և հաստատվեց Տրունհեյմում, որտեղ վերադարձավ իր սովորական զբաղմունքներին.


== Ծանոթագրություններ ==
Ամիր Նազարյան

Ամիր Հարությունի Նազարյան (1974 թ. մարտի 23 - 1994 թ. մարտի 18), հայ ազատամարտիկ Արմավիրի տարածաշրջանից։


== Կենսագրություն ==
Ամիր Նազարյանը ծնվել է 1974 թ.-ի մարտի 23-ին Արմավիրի շրջանի Այգեշատ գյուղում, Հարություն և Սաթենիկ Նազարյանների հարկի տակ։ Սովորել և 1990-1991 ուսումնական տարում ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ 1993 թ. ընդունվել է Երևանի բժշկական ուսումնարանը, որտեղից էլ նույն թվականին զորակոչվել հայկական բանակ։ Մի քանի ամիս անց՝ զինվորական երդում տալուց հետո, 1994 թ.-ի սկզբին ցանկություն է հայտնել լինել Արցախում՝ խիզախ ազատամարտիկների հետ մասնակցելու Արցախի ազատագրման և նրա պաշտպանության նվիրական գործին։
Ամիր Նազարյանը հիմնականում եղավ Քելբաջարում, Օմարի լեռնանցքում,ձմեռային դժվարին ամիսներ անցկացրեց այստեղ՝ լինելով կայուն հավատի և սևեռուն նպատակի երիտասարդ։
Մարտական կարևոր գործողությունների պահին՝ 1994 թ. մարտի 18-ին քաջաբար զոհվեց։ Նրա աճյունը հողին է հանձնվել 1994 թ. մարտի 23-ին Այգեշատ գյուղի գերեզմանոցում։


== Ծանոթագրություններ ==
Թոմլի

Թոմլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շիրլինգ (Վերին Պֆալց)

Շիրլինգ (գերմ.՝ Schierling), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգենսբուրգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7225 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 77,62 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 75 196։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Պեդաստե (գյուղ, Մուհու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պեդաստե (այլ կիրառումներ)Պեդաստե (էստ․՝ Pädaste), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բոլշինկա (Տարասովսկի շրջան)

Բոլշինկա (ռուս.՝ Большинка), սլոբոդա Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Բոլշինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Իզոքինոլին

Իզոքինոլին, օրգանական միացություն, նշի հոտով անգույն բյուրեղներ են, հալման ջերմաստիճանը՝ 24,5 °C, եռմանը՝ 243 °C։ Իզոքինոլին վատ է լուծվում սառը ջրում, լավ՝ օրգանական լուծիչներում։ Քիչ քանակությամբ պարունակվում է քարածխի խեժում, որից էլ անջատում են։ Իզոքինոլինի և դրա ածանցյալները ստացվում են թթուների (ß–ֆենիլէթիլամիդների ցիկլոդեհիդրատացումից ստացվող 3,4-դիհիդրոիզոքինոլինների դեհիդրումից։ Իզոքինոլինի օղակը մտնում է մի շարք կարևոր ալկալոիդների (մորֆինի, կոդեինի և այլն) կառուցվածքի մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տյաժինսկի շրջան (Կեմերովոյի մարզ)

Տյաժինսկի շրջան (ռուս.՝ Тяжинский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կեմերովոյի մարզում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տյաժինսկիյ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3531 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25597 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,25 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ավետարանոցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Ասկերանի շրջան)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 53 հուշարձան։

 


== Տես նաև ==
Արցախի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
(4058) Սեսիլգրին

(4058) Սեսիլգրին (անգլ.՝ Cecilgreen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի մայիսի 4-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,012598 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7213 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3039 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1909,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188492 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,79° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4058) Սեսիլգրին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բոլցանո Նովարեզե

Բոլցանո Նովարեզե (իտալ.՝ Bolzano Novarese), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1040 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 347 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 3 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0322։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սան Բատիստան։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0322 982080
Էլեկտրոնային հասցե։ municipio@comune.bolzanonovarese.no.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.bolzanonovarese.no.it


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բեսպալցևո

Բեսպալցևո (ուկրաիներեն՝ Безпальцеве), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեսպալցևո գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,19 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 89,47 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ազեր Զեյնալով

Ազեր Զեյնալաբդին օղլի Զեյնալով (ադրբ.՝ Azər Zeynalabdin oğlu Zeynalov, դեկտեմբերի 13, 1964(1964-12-13), Նախիջևան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի օպերային երգիչ (տենոր), Ադրբեջանի և Դաղստանի ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր։


== Կենսագրություն ==
Ազեր Զեյնալովը ծնվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Նախիջևանի քաղաքում։ 1969 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Բաքու։ Առաջին կրթությունն է ստացել թիվ 132 միջնակարգ դպրոցում։ 1972 թվականին ընդունվել է թիվ 12 երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասարանը։ 1982 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարան։ 1989 թվականին ավարտել է համալսարանը՝ դրամատիկական ռեժիսորի մասնագիտությամբ։
Ազեր Զեյնալովն առաջին անգամ մեծ բեմում հանդես է եկել 1990 թվականին, 26 տարեկան հասակում՝ Ռաշիդ Բեհբութովի անվան Ադրբեջանի Երգի պետական թատրոնում։ 1992 թվականին ընդունվել է Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի վոկալ բաժինը` երկրորդ կրթություն ստանալու համար։ 1994 թվականին ընդունվել է Իտալիայի պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը։ 1996 թվականին ավարտել է «Օպերայի երգիչ» մասնագիտությամբ և վերադարձել Ադրբեջան ու շարունակել կրթությունը Բաքվի երաժշտական ակադեմիայում։ 1996 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մենակատար։ Նա Եվրոպայի և Ադրբեջանի դասական օպերաների առաջատար երգիչ է։ Ազեր Զեյնալովը 2001 թվականից հանդիսանում է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանում մանկավարժական աշխատող, որպես վոկալ բաժնի ղեկավար։
Ներկայումս Ադրբեջանի ազգային կոնսերվատորիայի ազգային վոկալ բաժնի ղեկավարն է։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
1998 - Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ,
2008 - Դաղստանի ժողովրդական արտիստ


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնիե Տատմիշի (գյուղ, Ալիկովսկի շրջան)

Նիժնիե Տատմիշի (ռուս.՝ Нижние Татмыши, չուվաշերեն՝ Анат Татмăш), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ալիկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 179 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պրեզեցո

Պրեզեցո  (իտալերեն՝ Presezzo), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում։
Բնակչությունը՝ 4523 մարդ։ Խտությունը կազմում է 2262 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24030։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Ժիտնայա Պոլյանա

Ժիտնայա Պոլյանա (ռուս.՝ Житная Поляна), գյուղ Ռուսաստանի, Բրյանսկի մարզի Բրյանսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ստարայա Պրիսմարա

Ստարայա Պրիսմարա (ռուս.՝ Старая Присмара), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զուբովկա (գյուղ, Մուկաչևոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶուբովկաԶուբովկա (ուկրաիներեն՝ Зубівка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զուբովկա գյուղում բնակվում էր 401 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1038 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 386,32 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բլիզնեց (հրաբուխ)

Բլիզնեց (ռուս.՝ Близнец) ստրատոհրաբուխ, որը գտնվում է Կենտրոնական Կամչատկայում։ Այս հրաբուխը պատկանում է Կալգաուչյան Միջին հրաբխային գոտու հրաբխական տարածաշրջանին։
Հրաբուխը գտնվում է շրջանի հյուսիսային մասում՝ Կալգաուչ գետի աջ վտակների ակունքում։ Բացարձակ բարձրությունը 1244 մետր է։ Հրաբխային ապարանքը ունի էլիպսի նման ձև, 6 × 4 կմ առանցքներով և 20 կմ² տարածք։ Մտնում է ակտիվ հրաբուխների թվի մեջ։
Հրաբխի լավայի կազմի մեջ մտնում է բազալտը։


== Արտաքին հղումներ ==
Կամչատկայի հրաբուխների ցանկը
Volcano Live — John Search
Vulcanism.ru Archived 2011-09-18 at the Wayback Machine.
Հարավային ծովառյուծ

Հարավային ծովառյուծ (լատ.՝ Otaria flavescens), Otariidae ընտանիքի ներկայացուցիչ։


== Արտաքին տեսք ==
Արուները կարող են հասնել 2,5 մետրի և կշռել մինչև 300 կգ։ Մարմնի վերին հատվածում մուգ շագանակագույն է, ներքևի մասերում՝ դեղնաշագանակագույն։ Էգերը կարող են լինել 2 մ և կշռում են 140 կգ։ Նրանք ունեն բաց շագանակագույն երանգավորում։ Կյանքի չորրորդ տարում արուների գույնը փոխվում է՝ դառնալով ավելի մուգ և շագանակագույն, իսկ էգերի գույնը բացվում է՝ դառնալով մոխրագույն։


== Տարածում ==
Հարավային ծովառյուծների բնական արեալը համարվում է Խաղաղ օվկիանոսը՝ Հարավային Ամերիկայից մինչև Պերու ընկած հատվածում։ Հանդիպում է նաև Ատլանտյան օվկիանոսի ափերին՝ մինչև Բրազիլիայի հարավ։ Հարավային ծովառյուծի գաղութներ կան նաև Ֆոլկլենդյան կղզիներում։ Որոշ առանձնյակներ երբեմն հանդիպում են ընդհանուր գաղութից հեռու տարածքներում, օրինակ՝ Գալապագոսյան կղզիներում կամ Բրազիլիայի ծովափերի ավելի հյուսիսային մասերում։ Երբեմն, որպես կանոն, նրանք նախընտրում են գտնվել գաղութի մեջ։


== Բազմացում ==
Վերարտադրությունը նման է ընտանիքի այլ ներկայացուցիչների բազմացմանը։ Հասուն արուները հանդիպում են էգերին ծովափերին և կռվում են միմյանց հետ տարածքի համար։ Ավելի թույլերը մարտի ընթացքում փոխադրվում են գաղութից։ Էգերը ափ դուրս գալով մտնում են այն մոնոգամ խմբի մեջ, որը գտնվում է տվյալ տարածքում։ Խումբը կարող է բաղկացած լինել 18 էգերից։ Միջինում յուրաքանչյուր արու բազմանում է 3 էգի հետ։ Հղիությունից հետո, որը տևում է 330 օր, էգը ծննդաբերում է մեկ ձագ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Տես նաև ==
Հարավամերիկյան ծովակատու
Ծովակատուներ
Ծովառյուծ


== Ծանոթագրություններ ==
Լոնդոնի ֆիլմի թանգարան

Լոնդոնի ֆիլմի թանգարան (անգլ.՝ London Film Museum), թանգարան, որը հիմնադրվել և ստեղծվել է Ջոնաթան Սանդսի կողմից 2008-ի փետրվարին։ Թանգարանը նվիրված է բրիտանական կինոարդյունաբերությանը։ Այն նախկինում հայտնի էր Լոնդոնի կինոյի թանգարան (անգլ.՝ The Movieum of London) անունով և ի սկզբանե գտնվում էր Քաունթի Հոլում, սակայն 2012 թվականի ապրիլին տեղափոխվել է Քովենթ Գարդըն։
Այստեղ ներկայացված են բնօրինակ վավերապայմաններ, բեմական հագուստ և դեկորացիաներ գեղարվեստական ֆիլմերից։ Թանգարանն ունի առանձին բաժին, որտեղ ցույց է տրված, թե ինչպես են նկարահանվում ֆիլմերը, ինչպես նաև` տեղեկատվություն է ներկայացված բոլոր հիմնական ստուդիաների վերաբերյալ։ Թանգարանում ցուցադրված են հագուստներ բրիտանական ֆիլմերից, «Փոքրիկ Նելլին» Ապրում ես միայն երկու անգամ ֆիլմից, Սուպերմենի բնօրինակ մետեոր և այլ ցուցանմուշներ։ Թանգարանի միջանցքներից մեկի ցուցադրությունը բացատրում է, թե ինչպես են նկարահանվում ֆիլմերը և հնարավորություն է տալիս զրուցել ֆիլմերի նկարահանման աշխատանքներում ներգրավվածների հետ։
Նախորդ երկու հատուկ ցուցահանդեսներն են եղել.

Ռեյ Հարիհաուզեն, Առասպելներ և լեգենդներ։ 2010 թվականի այս ցուցահանդեսում ներկայացված էին Ռեյ Հարիհաուզենի ֆիլմերից բնօրինակ արարածներ, ինչպես, օրինակ, Պեգասը, Մեդուզան և Թալոսը։
Չարլի Չապլին, Մեծ Լոնդոնցին։ Այս ցուցահանդեսը ներկայացրել է Լամբեթում Չապլինի վաղ կյանքը։ Այստեղ ցուցադրվել են Չապլինի օրիգինալ գլխարկը և ձեռնափայտը` տուփերով։2014 թվականի մարտից թանգարանը նվիրվել է Ջեյմս Բոնդի ավտոմեքենաների ամենամեծ պաշտոնական հավաքածուի` Բոնդը շարժման մեջ (անգլ.՝ Bond in Motion) ցուցահանդեսին։ Դրա մեջ ներառված են ավտոմեքենաներ, այլ տրանսպորտային միջոցներ և օրիգինալ սարքավորումներ ֆիլմերի շարքերից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Պրիվոլնի (Պրոլետարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պրիվոլնի (այլ կիրառումներ)Պրիվոլնի (ռուս.՝ Привольный), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանում։ Մտնում է Մոկրոելմուտյանսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Շեպելևկա (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇեպելևկաՇեպելևկա (ուկրաիներեն՝ Шепелівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շեպելևկա գյուղում բնակվում էր 562 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3595 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 156,33 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անանկեի խումբ

Անանկեի խումբ, Յուպիտերի հակադարձ պտույտով անկանոն արբանյակների խումբ, որոնք ունեն նման ուղեծրեր, և հնարավոր է ընդհանուր ծագում։ Խմբի անվանումը վերցված է խմբի ամենամեծ մարմնի անունից։


== Խմբի կազմը ==
Խմբում ներգրավված արբանյակների քանակը տատանվում է ութից մինչև տասնվեց, կախված խմբի ճշգրիտ սահմանումից։
Մմիանշանակորեն այս խմբին դասվող ութ արբանյակներն են (Յուպիտերից հեռավորության աճման կարգով)` Անանկե, S/2003 J 16, Մնեմե, Էվանտե, Հարպալիկե, Պրաքսիդիկե, Թիոնե և Իոկաստե։
Մնացած ութը` Էվպորիե, S/2003 J 3, S/2003 J 18, Օրթոսիե, Տելքսինոե, Հերմիպպե, Հելիկե և S/2003 J 15:
Միջազգային աստղագիտական միությունը ռետրոգրադ արբանյակներին տալիս է ե-ով վերջացող անուններ։
Կնգում (խորհրդանիշ)

Կնգում (Ճերմակ Աքիս),լատ. Mustela erminea- խորհրդանշում է անաղարտությունը մաքրությունը և ողջախոհությունը։ Ըստ հավատալիքի՝ եթե ձմռանը կնգումի սպիտակ մուշտակը կեղտոտվի՝ նա կսատկի։ Ազնվականների, դատավորների ու մագիստրոսների հագուստի կամ գլխարկի հարդարումը կենդանու մորթիով՝ վկայել է կրողի բարոյականության, վեհության, անբասիրության մասին։


== Անվանումը ==
Կզաքսի եվրոպական անուններն են լատ. Mustela erminea- Հայկական աքիս ֆրանսերեն՝ Hermine, գերմաներեն՝ Hermelin, իտալերեն՝ Armelino, անգլերեն՝ Ermine և այլն։ Բառը ծագել է Հայաստան անվանումից, որտեղից էլ առաջին անգամ արտահանվել է կնգումի մորթին։


== Պատմություն ==
Հայաստանից առաջին անգամ արտահանվել է կնգումի մորթին, ինչը վաղուց ի վեր հանդիսացել է արդարադատության, օրինականության պետականության խորհրդանշան, և օգտագործվել է իշխանավորների, դքսերի վահանների վրա։ Կզաքսի մորթիով են գունավորվել դրոշները, որոնք ընդգծվել են սպիտակ երանգով՝ սև պոչիկների առկայությամբ։ Հայկական մանրանկարչության և պատկերագիտության էջերում Աբգար թագավորի հանդերձը պաճուճված է եղել կնգումի մորթիով։ Պատմական Կիլիկիայի դրոշին տեղ են գտել կենդանու ճերմակ մուշտակը և խաչանման պոչիկները։
Կզաքսի պատկերը կարելի է տեսնել Ֆրանսիայի թագավորական պալատում, իսկ նրա գծանկարով վահանը զարդարում է ժամանակակից Բրետանի (շրջան Ֆրանսիայի հյուսիսարևմտյան մասում) դրոշը։


== Առասպելներում ==
Ըստ առասպելի՝ Բրետանի դքսերից մեկը՝ Ալան Բուրբետորգը, հետամտվելով նորմանների կողմից, իր ընթացքը կանգնեցնում է, հանդիպելով հորդ և տղմուտ գետի։ Այդ նույն ժամանակահատվածում դուքսը նկատում է կատաղած ձիու կողմից ճողոպրած կնգումին, որը տեսնելով նույն կեղտոտ գետը, ընդհատում է իր վազքը՝ գերադասելով մահը աղտեղությունից։ Գնահատելով կենդանու արիությունը Ալան Բուրբետորգը գոչում է. ՙԼավ է մահը, քան խայտառակությունը՚։


== Աղբյուր ==
Գագիկ Մանասյանի Խորհրդանիշների հանրագիտարանից։
(7722) Ֆիրնեյս

(7722) Ֆիրնեյս (անգլ.՝ Firneis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,350923 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1687 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5332 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1316,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27343 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,09° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7722) Ֆիրնեյս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վինդալու

Վինդալու, պորտուգալացի նավաստիների կողմից Գոա բերված հայտնի հնդկական կերակրատեսակ։
Վինդալու անունն առաջացել է պորտուգալերեն vinho de alho (սխտորի գինի) անվանումից։ Կերակրատեսակի պատմությունը սերտորեն կապված է Գոա հնդկական նահանգի հետ, ուր ճամփորդում էին պորտուգալացի նավաստիները։ Այս եղանակով սխտորի հետ շոգեխաշված և քացախի մեջ ավանդական եղանակով թթվեցված խոզի միսը (Պորտուգալիայում տարածված է հենց գինու քացախը) հայտնվել է Հնդկաստանում, որտեղ նրան ավելացվել են հնդկական շատ ավանդական համեմունքներ (օրինակ՝ կումին, դարչին, մանանեխի սերմեր, կայենական պղպեղ և թամարինդի պտուղներ), սակայն այն պահպանել է պորտուգալական խոհանոցի որոշ գծեր (գինու կամ խնձորի քացախ, տապակած սոխ կամ սխտոր)
Ավանդական բաղադրատոմսը ենթադրում է հետևյալ բաղադրիչների առկայությունը՝ խոզի միս, քացախ և սխտոր, կծու համեմունքների խառնուրդ (գարամ մասալա և կարի), սակայն գոյություն ունեն շատ տարբերակներ՝ սկսած խոզի մսի փոխարինումը մեկ այլ մսով, ավարտած՝ թեթև, ոչ կծու բուսական վինդալուի տարատեսակներով։
Կերակրատեսակը լայնորեն հայտնի է դարձել Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ այն՝ որպես օրենք, համարվում է կարիներից ամենակծուն, ինչը հակասում է Գոայի խոհանոցի վաղեմի ավանդույթներին, որտեղ այն հնդկական այլ խոհանոցների համեմատությամբ ավելի քիչ է կծու։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Կերակրատեսակի անվան մեջ կա որոշ հակասություն, քանի որ «ալու» հինդի լեզվում նշանակում է «կարտոֆիլ», բայց վինդալույի դասական բաղադրատոմսի մեջ կարտոֆիլ չկա։
Բրիտանական Fat Les խումբը գրել է անգլիական ֆուտբոլային օրհներգերի ծաղրերգություն՝ օգտագործելով անգլիական ֆուտբոլասերների ծաղրանկարները, որոնք անսահմանափակ գարեջուր ու կարի էին օգտագործում և իրենց ողջ կյանքը կառուցում ֆուտբոլի շուրջ։  Երգը կոչվում է «Vindaloo» (անգլիացված տարբերակ)։ Չնայած երգը ծաղրերգություն է, այն դարձել է 1998 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության օրհներգը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Оригинальный рецепт свинины виндалу
Современный вариант приготовления свинины виндалу
Ռոյ Գլաուբեր

Ռոյ Գլաուբեր (անգլ.՝ Roy Jay Glauber, սեպտեմբերի 1, 1925(1925-09-01)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք - դեկտեմբերի 26, 2018(2018-12-26), Նյութոն, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Հարվարդի համալսարանում։ 2005 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է «օպտիկական կոհերենտության քվանտային տեսության մեջ ներդրման համար»։ Հանդիսանում է Հարվարդի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր։
ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է 1988 թվականից, ինչպես նաև Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ 1997 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Սերում է հրեաների ընտանիքից, հոր կողմից Ավստրո-Հունգարական կայսրությունից և Պրուսիայից և մոր կողմից Ռուսական կայսրությունից։ Ավարտել է Նյու-Յորքի Բրոնքսի գիտական դպրոցը։ 1941 թվականից սովորել է Հարվարդի համալսարանում (Քեմբրիջ)։ Ուսանողության ընթացքում, երկրորդ կուրսից սկսած մասնակցել է Մանհեթենյան նախագծում, որտեղ զբաղվում էր ռումբի կրիտիկական զանգվածի հաշվարկով։ Այն ժամանակ նա միայն 18 տարեկան էր։ Երկու տարի նախագծին մասնակցելուց հետո շարունակել է ուսումը, և ստացել է բակալավրի աստիճան 1946 թվականին և դոկտորական աստիճան 1949 թվականին։ 1976 թվականից աշխատում է Հարվարդում որպես պրոֆեսոր։ Տարբեր տարիներին աշխատել է ՑԵՌՆում, Լեյդենի համալսարանում և Փարիզի Քոլեջ դե Ֆրանսում։


== Աշխատանք ==
Զբաղվել է քվանտային օպտիկայի ասպարեզի հետազոտություններով։ Մշակել է ճառագայթման կոհերենտության մաթեմատիկական նկարագրությունը։ Ներմուծել է սեղմված լույս հասկացությունը։ Զբաղվել է նաև բարձր էներգիայով մասնիկների և հադրոնների բախումներով։
2005 թվականին ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, մրցանակի մյուս կեսը շնորհվել է Ջոն Հոլին և Թեոդոր Հենշին։


== Մրցանակներ ==
Մաքս Բորնի անվան մրցանակ (1985)
Ալբերտ Մայքլսոնի մրցանակ (1985)
Դենի Հեյնմանի մրցանակ մաթեմատիկական ֆիզիկայի բնագավառում (1996)
Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2005)
Ուիլիս Լեմբի մրցանակ (2006)
Գիտական հետազոտությունների գերագույն խորհրդի ոսկե մեդալ (2008)
Հանդիսանում է ցախավելի պահապան Իգնոբելյան կոմիտեում։ Պարտավոր էր ավլել թղթե ինքնաթիռները մրցանակաբաշխությունից հետո։


== Հասարակական գործունեություն ==
2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Հարվարդի համալսարանի կայքում Archived 2012-04-10 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեյի կայքում(անգլ.)
Ռ. Ջ. Գլաուբեր «Լույսի քվանտերի հարյուրամյակը»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 176, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2006
Բալըգ (լճակ)

Բալըգ, լճակ Թուրքիայում, Էրզրումի նահանգում։ Սպեր քաղաքից մոտ 45 կմ դեպի արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
Մետաղների պաշտպանություն

Մետաղների պաշտպանություն, մետաղական կառուցվածքների կոռոզիանկանխող կամ դանդաղեցնող եղանակների համալիր։ Պաշտպանության եղանակներն են՝ պաշտպանող ծածկույթների կիրառումը, էլեկտրաքիմիական եղանակները, միջավայրի կոռոզիոն ակտիվության նվազեցումը, կոռոզիակայուն մետաղների ստացումը։ Պաշտպանող ծածկույթներ (ՊԾ) են մետաղի մակերևույթին նստեցվող մետաղական և ոչ մետաղական շերտերը, որոնք հաճախ մետաղին նաև գեղեցիկ տեսք են տալիս (պաշտպանող գեղատես ծածկույթներ)։ Ծածկվող մակերևույթը նախօրոք մաքրում են օքսիդի, յուղի, խոնավության և այլ կեղտոտող շերտերից (մեխանիկական մաքրում, օրգանական լուծիչներով, թթուների, ալկալիների լուծույթներով լվացում և այլն), ապա պատում համապատասխան ծածկույթի մի քանի շերտով։ Անհրաժեշտ է, որ առաջին՝ աստառային շերտն ունենա հակակոռոգիոն հատկություններ և հուսալիորեն կպչի մետաղի մակերեսին։ Որպես Մետաղների պաշտպանություն օգտագործում են կոռոզիակայուն մետաղներ (Cd, Al, Տո, Ni, Сu, Cr, Ag և այլն) և համաձուլվածքներ (արույր, անագապղինձ և այլն), որոնց բարակ պաշտպանիչ շերտը նստեցնում են տարբեր եղանակներով։
Նիժնեզունդով (Օռլովսկի շրջան)

Նիժնեզունդով (ռուս.՝ Нижнезундов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Օստրովյանսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Օտարականը (այլ կիրառումներ)

«Օտարականը», կարող է վերաբերել՝

Օտարականը, Դիանա Գեբլդոնի պատմավեպերի շարքի առաջին ստեղծագործությունը, որ հրատարակվել է 1991 թվականին,
Օտարականը, այդ վեպի հիման վրա նկարահանված հեռուստասերիալ։
Սիգ

Սիգ (լատ.՝ Coregonus), սաղմոնների ընտանիքի ձուկ։


== Նկարագիր ==
Մարմինը տափակ է՝ կողքերից մի փոքր սեղմված, երկարությունը 30–40 (երբեմն՝ մինչև 60) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 3,5 կգ։ Գլուխը փոքր է, դունչը՝ սուր։ Թեփուկները համեմատաբար խոշոր են։ Մարմնի ընդհանուր գունավորումն արծաթափայլ է՝ երկնագույն նրբերանգով։ Մեջքը մուգ կանաչ է, մոխրագույն կամ գրեթե սև, կողքերը՝ արծաթավուն, փորիկը՝ սպիտակ։ Մեջքի և կողքերի վերին մասի թեփուկների արտաքին եզրերը հաճախ մանր պուտերով են, լողակները՝ մոխրագույն, կրծքային և փորային լողակները՝ երբեմն բաց նարնջագույն։
Սեռահասուն է դառնում 2–3 տարեկանում։ Այդ շրջանում արուների կողքերի թեփուկների վրա հայտնվում է շատ փոքրիկ մաշկային բրգիկ։ Բազմանում է նոյեմբեր–դեկտեմբերին՝ լճի առափնյա տարածքներում՝ 1–8 մ խորություններում։ Ձկնկիթը (մինչև 35 հզ. հատ) դնում է լճի ավազոտ հատակին՝ ափին մոտ։
Մատղաշն սկզբում սնվում է պլանկտոնային օրգանիզմներով, սեռահասունները՝ ստորակարգ խեցգետնակերպներով, փափկամարմիններով, երբեմն՝ սեփական ձկնկիթով և այլն։


== Հայաստանում ==
Հայաստանում ամենատարածված ձկնատեսակն է։ Սևանա լիճ է ներմուծվել 1924-1927 թվականներին՝ Ռուսաստանի Լադոգա և Չուդ լճերից։ Կլիմայավարժեցվել է լճի պայմաններին, ինչի ընթացքում առաջացել է առանձին ենթատեսակ՝ Սևանի սիգը։
Ունի արդյունագործական նշանակություն։ ՀՀ առանձին ջրամբարներում վերաբնակեցնելու փորձեր են արվում՝ արհեստական բուծման ճանապարհով։


== Ծանոթագրություններ ==
Պելիո (այլ կիրառումներ)

Պելիո, կարող է վերաբերել՝

Պելիո - կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզում, մտնում է Կոմո գավառի ենթակայության տակ
Պելիո - կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում