Աննա Լի Մերիթ

Աննա Լի Մերիթ (անգլ.՝ Anna Massey Lea Merritt, սեպտեմբերի 13, 1844(1844-09-13)[…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - ապրիլի 7, 1930(1930-04-07), Hurstbourne Tarrant, Թեսթ Վելի, Հեմփշիր, Հեմփշիր, Միացյալ Թագավորություն), ամերիկացի նկարչուհի Ֆիլադելֆիայից, որն իր կյանքի մեծ մասն ապրել և աշխատել է Մեծ Բրիտանիայում։ Դիմանկարների, բնանկարների և կրոնական տեսարանների նկարիչ Մերիթի արվեստը կրել է պրեռաֆայելիտների ազդեցությունը։ Մերիթը եղել է պրոֆեսիոնալ նկարիչ իր չափահաս կյանքի մեծ մասը՝ «ապրելով իր վրձնով» մինչև Հենրի Մերիթի հետ իր կարճ ամուսնությունը և նրա մահից հետո։


== Կենսագրություն ==

Աննա Մասսին ծնվել է 1844 թվականին Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանիա, եղել է քվակեր ունևոր զույգի՝ Ժոզեֆ Լիի և Սյուզան Մասսիի դուստրը և վեց քույրերից ավագը։ Անատոմիա է ուսանել Փենսիլվանիայի կանանց բժշկական քոլեջում։ 1865 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Եվրոպա, որտեղ նա արվեստի դասեր է ստացել Ստեֆանո Ուսսիից, Հայնրիխ Հոֆմանից, Լեոն Կոնյեից և Ալֆոնս Լեգրոսից։ Ֆրանս-պրուսական պատերազմից փախչելով՝ 1870 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն, իսկ 1871 թվականին նա հանդիպել է Հենրի Մերիթին (1822–1877), որը հայտնի արվեստաբան էր և նկարների վերականգնող, որը դառնում է նրա ուսուցիչը, իսկ ավելի ուշ՝ ամուսինը։ Նրանք ամուսնացել են 1877 թվականի ապրիլի 17-ին, սակայն նույն թվականի հուլիսի 10-ին Հենրի Մերիթը մահացել է։ Աննան զավակներ չի ունեցել և կրկին չի ամուսնացել։
Մերիթն իր մնացած ողջ կյանքն անցկացրել է Անգլիայում՝ բնակվելով Չելսիում՝ թեպետ հաճախ է ուղևորություններ ունեցել ԱՄՆ, ինչպես նաև երկու երկրներում էլ ցուցահանդեսներ և մրցանակներ՝ դառնալով հայտնի նկարիչ։ Նա ներկայացրել է իր աշխատանքը Չիկագոյի գիտության և արդյունաբերության թանգարանում և Կնոջ շենքում 1893 թվականի Չիկագոյի World's Columbian Exposition-ի ժամանակ։
1894-1895 թվականներին նա նկարել է Բլեքհիթ գյուղի Սուրբ Մարտին եկեղեցու պատերին՝ օգտագործելով չոր գաջի վրա ներկելու նոր տեխնիկա՝ օգտագործելով սիլիկոնային հիմքով ներկեր՝ խոնավության ազդեցությանը դիմակայելու համար։ Նկարները եղել են տեսարաններ Քրիստոսի կյանքից։
Աննա Լի Մերիթը վախճանվել է Անգլիայում, 1930 թվականի ապրիլի 5-ին, Հեմփշիրի Հարսթբրն Թարանթում։


== Սերը փակի տակ ==

Մերիթն ստեղծել է իր ամենահայտնի աշխատանքը՝ «Սերը փակի տակ», 1890 թվականին ի հիշատակ իր ամուսնու, որը մահացել էր 1877 թվականին՝ հարսանիքից ընդամենը երեք ամիս անց։ Նա հույս է ունեցել ստանալ Կուպիդոնի (Ամուրի) պատկերը՝ կանգնած փակ դռան առաջ, որը բրոնզից էր՝ ինչպես հուշարձանը, սակայն չի կարողացել իրեն դա թույլ տալ։ Մերիթն սկզբում ընդդիմացել է նկարի կրկնօրինակման թույլտվությանը՝ չնայած բազմաթիվ խնդրանքներին, քանի որ վախեցել է, որ սյուժեն կարող են ոչ ճիշտ մեկնաբանել. «Ես վախենում էի, որ մարդկանց այն դուր է եկել որպես արգելված սիրո խորհրդանիշ,- գրել է նա իր հուշերում,- մինչդեռ իմ Սերն սպասում էր մահվան դռների բացվելուն և միայնակ մնացած զույգի վերամիավորմանը»։ Թեպետ Մերիթն արդեն ճանաչված էր որպես աշխատող նկարչուհի, նա նախատեսել է ավարտել իր մասնագիտական գործունեությունը ամուսնությունից հետո, սակայն վերադարձել է գեղանկարչությանը ամուսնու մահից հետո։ Չնայած Մերիթն ամերիկուհի էր, «Սերը փակի տակ» աշխատանքը ներկայացվել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում 1890 թվականին և դարձել նկարչուհու առաջին կտավը, որ Չանթրիի կտակի համաձայն ձեռք է բերվել Բրիտանական ազգային հավաքածուի համար։


== Արվեստում կանանց մասին մտքեր ==

1900 թվականին Մերիթը գրել է, որ իր կարծիքով ինքն առանձնապես չի բախվել սեռային խտրականության, սակայն զգացել է որոշակի սոցիալական ճնշում, որը կարող էր խանգարել իր նկարչական գործունեությանը, և եզրափակել է.

Կնոջ հաջողության գլխավոր խոչընդոտն այն է, որ նա երբեք չի կարող կին ունենալ։ Պարզապես պատկերացրեք, թե ինչ է անում կինը նկարչի համար. կարկատում է գուլպաները, պահում է նրա տունը, գրում է նրա նամակները, այցելություններ կատարում նրա համար, կանխում ինքնակոչ հյուրերից, անձամբ հուշում գեղեցիկ նկարների մասին, միշտ հուսադրում է և մասամբ քննադատում։ Չափազանց դժվար է լինել արվեստագետ՝ առանց այս ժամանակ խնայողի օգնության։ Ամուսինը միանգամայն անօգուտ կլիներ։
19-րդ դարի վերջին, երբ Եվրոպայում և Ամերիկայում մասնավոր գեղարվեստական ակադեմիաները ընդունելություն են բացում կին ուսանողների համար, մեծանում կանանց թիվը, որոնք ցանկանում են դառնալ պրոֆեսիոնալ նկարիչներ։ Այս ժամանակաշրջանի նկարչուհիների մեծ մասը աշխատանք են գտնում արվեստի այնպիսի ժանրերում, որոնք համարվում էին պակաս հեղինակավոր, ինչպիսիք էին նատյուրմորտները և դիմանկարչությունը։ Մերիթն ստեղծել է ծաղիկներով նկարներ՝ նշելով ծաղկային-կանացի սիմվոլիկան, որն օգտագործել էին տղամարդ նկարիչները, ինչպես օրինակ՝ Չառլզ Քորթնի Քարանը և Ռոբերտ Ռիդը։ Նա ասել է, որ «ծաղիկներին տեսնում է որպես «հզոր լեդիներ»՝ նշելով, որ նրանց է պատկանում հզոր դաստիարակության չարչարանքը, ինչպես նաև հոգնեցուցիչ անգործության հանգիստն ու անդորրը»։
Մերիթի վրա ազդեցություն են ունեցել պրեռաֆայելիտները՝ Շեքսպիրով ոգեշնչված ստեղծելով Էլեն Ալիս Թերրիի փորագրանկարը Օֆելյայի կերպարում և այլ գործեր, որոնք կրել են եղբայրության ոճի և ոգու ազդեցությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աննա Լի Մերիթը National Museum of Women in the Arts կայքում
Աննա Լի Մերիթի փաստաթղթերը, 1863-1922 National Museum of Women in the Arts-ում
Աննա Լի Մերիթ Smithsonian Institution Libraries տվյալների բազայում
The Աննա Լի Մերիթը National Museum of Women in the Arts-ում