Նաիրա Համբարձումյան

Նաիրա Վալերիկի Համբարձումյան (օգոստոսի 5, 1974(1974-08-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ժամանակակից հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրաքննադատ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Երևանում։ 1991 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 174 միջնակարգ դպրոցը։
1991 թվականին ընդունվել և1996 թվականին ավարտել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։
2003 թվականին պաշտպանել է ատենախոսական թեզ և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
2003 - 2011 թթ. դասախոսել է «Հրաչյա Աճառյան» համալսարանում։
2008 թվականին ստացել է դոցենտի պաշտոն։
2009 թվականից՝ ՀԳՄ անդամ։
2009 - 2010 թթ. որպես կամավոր համագործակցել է «Նոյան Տապան» լրատվական գործակալության հետ և պատրաստել ՀՀ Սփյուռքի նախարարության «Հայերն այսօր» էլեկտրոնային թերթի գրական և մանկական էջերը։
2010 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի Սփյուռքահայ գրականության բաժնում որպես ավագ գիտաշխատող։
Նաիրա Համբարձումյանի բանաստեղծություններն առաջին անգամ տպագրել է 1999 թվականին «Գարուն» ամսագրում։
Գիտական հետաքրքրությունների տիրույթում են հայ գրականության տեսության, քննադատության և պատմության հիմնախնդիրները, ինչպես նաև՝ փիլիսոփայության, հոգեվերլուծության, լեզվահոգեբանության բնագավառներին առնչվող հարցերը։ Գիտական մամուլում (2002-2019) տպագրել է շուրջ չորս տասնյակ գիտական հոդվածներ։ Հեղինակ է մեկ մենագրության, երեք բանաստեղծական, երկու մանկական, երեք թարգմանական և մեկ գիտական հոդվածների և ուսումնասիրությունների ժողովածուների։
Նաիրա Համբարձումյանի բանաստեղծությունները, հեքիաթները, թարգմանությունները և հոդվածները տպագրվել են «Գրական թերթ», «Նորք», «Նոյյան տապան», «Նարցիս», «Առաքյալ», «Բագին», «Գեղarm», «Աղբյուր», «Կանչ», «Բում-բումիկ», «Հանդես հայագիտության», «Նոր Դար», «Հայաստանի Հանրապետություն», «Հույս», «Հայաստանի զրուցակից», «Ազգ», «Արտասահմանյան գրականություն» ևն պարբերականներում։


== Մատենագրություն ==


=== Բանաստեղծական ժողովածուներ ===
2004 Կանաչ կառեթներ (բանաստեղծություններ), Երևան, Լուսակն
2008 Ես բառ եմ դարձել (բանաստեղծություններ), Երևան, Լուսակն։
2012 Մետեմպսիխոզ (չափածո վիպակ), Երևան, Լուսակն։


=== Էսսեներ ===
2009 «Գույնը… գտավ առեղծվածը», Առաքյալ, Ե., թիվ 5։
2011 «Էֆեմեր իրականություն», Գարուն, Ե., թիվ 5-6։
2012 «Aritmia», Գրական թերթ, Ե., 19 հոկտեմբերի [հավելված]։
2012 «Liber penitentialis», Հրապարակ, Ե., 15 նոյեմբերի։
2013 «Vote», Հրապարակ, Ե., 8 փետրվարի։


=== Գիտական մենագրություններ ===
2003 Մարո Մարգարյանի քնարերգությունը, Ե., Լուսակն, 140 էջ։
2013 Տեքստ և մեկնություն, հոդվածներ և ուսումնասիրություններ, Ե., Տիր, 174 էջ։


=== Գիտական հոդվածներ ===
2009 «Լույս - Ա - Պտույտ», Գրական թերթ, Ե., թիվ 17։
2010 «Ժամանակակից միֆի հետքերով», Գրական թերթ, Ե., թիվ 37։
2010 «Հացի բանաստեղծություն», Հույս, Թեհրան, թիվ 8։
2010 «Նեղացող եռանկյունուց դուրս», Գարուն, Ե., թիվ 7-8։
2010 «Ես հորինեցի քեզ, ես ապրում եմ», Գարուն, Ե., թիվ 5-6։
2010 «Մոսկովյան դժոխքից ավետյաց երկիր», Հանդես հայագիտության, թիվ 2։
2010 «Ինչպես պատահեց դա», Գեղarm, Ստեփանակերտ, թիվ 43։
2010 «Բանաստեղծի հայտնությունը», Գարուն, Ե., թիվ 5-6։
2010 «Որոնում… բոլոր դռների խաչմերուկում», Գարուն, Ե., թիվ 1-2։
2012 «El objecto y su sombra», Գարուն, Ե., թիվ 1-2։
2012 «Ընթերցող - տեքստ - հեղինակ», Ե., Գարուն, թիվ 5-6։
2012 «Homo Historicus is lost», Գրեթերթ, Ե., թիվ 3։
2012 «Դրսմորֆոմանիա», Գարուն, Ե., թիվ 7-8։
2012 «Memory traces. Ps-D», Գարուն, Ե., թիվ 9-10։
2013 «Հիշողության պոետիկա», Գարուն, Ե., թիվ 3-4։
2013 «Քննադատությունը՝ ինքնասպան», Գրական թերթ, Ե., թիվ 16։
2013 «Vocalis score», Գարուն, Ե., թիվ 5-6։


=== Մանկական գրքեր ===
2008 Կանաչուկը, Երևան, Էդիթ Փրինթ։
2010 Կարմիր հողմաղացներ, Երևան, Իրավունք։


=== Հեքիաթներ ===
2008 «Դեպի երկինք», Աղբյուր, Ե., թիվ 9-10։
2009 «Փղիկը», Կանչ, Ե., թիվ 4։
2009 «Կարմիր հողմաղացներ», Աղբյուր, Ե., թիվ 7-8։
2009 «Հավերժության կամուրջը», Կանչ, Ե., թիվ 9։
2009 «Փոքրիկ կիկին», Բում բումիկ, Ե., թիվ 1։
2010 «Տիեզերքի երգը», Բում բումիկ, Ե., թիվ 1։
2010 «Լուսինն ու արփին», Բում բումիկ, Ե., թիվ 2 [3], 3 [4]։
2012 «Աղջիկն ու ջութակը», Աղբյուր, Ե., թիվ 9-10։


== Ն. Համբարձումյանի կատարած թարգմանությունները ==
2009 Խուլիո Կորտասար, Խոսե՛ք, դուք ունեք երեք րոպե (բանաստեղծություններ), Երևան, Լուսակն։
2010 Ալֆոնսինա Սթորնի, Թռիչք մեռած հողում (բանաստեղծություններ), Երևան, Լուսակն։
2011 Խորխե Կարերա Անդրադե, Լուրեր ծովից ու ցամաքից (բանաստեղծություններ) Երևան, Լուսակն։
2011 Խուլիո Կորտասար, Բանաստեղծություններ, Երևան, Իրավունք։


== Արտաքին հղումներ ==
Ն. Համբարձումյանի մասին ՀԳՄ կայք