Միխաիլո Պետրովիչ

Միխաիլո Պետրովիչ (սերբ.՝ Михаило Петровић / Mihailo Petrović, ապրիլի 24 (մայիսի 6), 1868, Բելգրադ, Սերբիայի իշխանություն - հունիսի 8, 1943(1943-06-08), Բելգրադ, Axis occupation of Serbia), սերբ նշանավոր մաթեմատիկոս և գյուտարար, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, երկար տարիներ եղել է Բելգրադի համալսարանի պրոֆեսոր։ Նշանակալից ներդրում է ունեցել դիֆերենցիալ հավասարումների և ֆենոմենոլոգիական մոդելների տեսության բնագավառում, անալոգային համակարգչի նախատիպերից մեկի ստեղծողն է։ Նաև հայտնի է որպես ակադեմիկոս, գրող, հրապարակախոս, ձկնորս, երաժիշտ և ճանապարհորդ, Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Միխաիլո Պետրովիչը ծնվել է 1868 թվականի մայիսի 6-ին Սերբիայի թագավորության Բելգրադ քաղաքում։ Աստվածաբանության պրոֆեսոր Նիկոմիդ Պետրովիչի և նրա կնոջ՝ Միլիցայի (օրիորդական ազգանունը՝ Լազարևիչ) 5 որդիներից ավագն էր։
1878-1885 թվականներին սովորել է Բելգրադի առաջին գիմնազիայում, որից հետո Բելգրադում՝ փիլիսոփայության ֆակուլտետում սովորել է բնական գիտություններ։ 1889 թվականին ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Փարիզ, մասնավորապես, ընդունելության քննություններ է հանձնել Բարձրագույն նորմալ դպրոցում։ Փարիզի համալսարանում ստացել է մաթեմատիկական գիտությունների աստիճան (1891), իսկ հետո՝ ֆիզիկական գիտությունների (1893)։ 1894 թվականի հունիսի 21-ին պաշտպանել է դիֆերենցիալ հավասարումների թեմայով դոկտորական ատենախոսությունը և արժանացել մաթեմատիկական փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Նրան դասավանդել են ֆրանսիացի նշանավոր այնպիսի գիտնականներ, ինչպիսիք են Անրի Պուանկարեն, Շառլ Հերմիտը և Էմիլ Պիկարը։
Այդ ժամանակներից մաթեմատիկա է դասավանդել Բելգրադի բարձրագույն դպրոցում (որը հետագայում դարձավ Բելգրադի համալսարան), դիֆերենցիալ հավասարումների բնագավառում եղել է այդ ուսումնական հաստատության ամենաուժեղ մասնագետներից մեկը, պատրաստել է բազմաթիվ տաղանդավոր ուսանողներ։ Այնտեղ դասախոսություններ է կարդացել մինչև թոշակի անցնելը՝ 1938 թվականը և դոկտորական ատենախոսությունների պաշտպանության ժամանակ միշտ եղել է մենտոր։ 1897 թվականին դարձել է Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ և Զագրեբում Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի թղթակից-անդամ։ 31 տարեկան հասակում ճանաչվել է որպես Սերբիայի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ։

Պետրովիչն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում հետաքրքրվել է ձկնորսությամբ, լրջորեն ուսումնասիրել է այդ արվեստը և նույնիսկ քննություններ է հանձնել վարպետ ձկնորսի կոչման համար, այդտեղից էլ նրա Ալաս մականունը (գետի ձկնորս)։ Սիրել է նվագել կիթառ, 1896 թվականին հիմնել է «Суз» երաժշտական հասարակությունը։ Կառուցել է հիդրավլիկ ինտեգրատոր և 1900 թվականին Փարիզում Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ այդ գյուտի համար ստացել ոսկե մեդալ։ Եղել է մոլի ճանապարհորդ, օրինակ, եղել է երկու բևեռներում՝ Հյուսիսային և Հարավային։
Իր երկարատև գիտական գործունեության ընթացքում Պետրովիչը հրատարակել է բազմաթիվ գյուտերի նախագծեր, գիտական աշխատանքներ, գրքեր և ծովայի արշավների ընթացքում կատարված նշումներ։ Ստացել է մի շարք հեղինակավոր մրցանակներ և պարգևներ, եղել արտասահմանյան մի շարք գիտությունների ակադեմիաների (Պրահա, Բուխարեստ, Վարշավա, Կրակով) և գիտական հասարակությոնների անդամ։ Երբ 1927 թվականին մահացավ Յովան Ցվիիչը, Միխաիլո Պետրովիչն առաջադրվեց Սերբիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի նախագահի պաշտոնում, սակայ ոչ բոլոր պրոֆեսորները պաշտպանեցին նրա թեկնածությունը, և նա չընտրվեց։ Դրա հնարավոր պատճառը Պետրովիչի սերտ ընկերությունն էր իշխան Գեորգի Կարագեորգիևիչի՝ թագավորի եղբոր հետ, որը 1925 թվականին ձերբակալվել էր և ենթարկվել տնային կալանքի։ 1931 թվականի ակադեմիայի անդամները նորից միաձայն առաջադրեցին Պետրովիչի թեկնածությունը, բայց ղեկավարությունը կրկին մերժեց նրան։ Այդ պաշտոնում նշանակեցին Պետրովիչի գործընկերոջը՝ մաթեմատիկոս Բոգդան Գավրիլովիչին։
1939 թվականին դարձել է Բելգրադի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, միևնույն ժամանակ պարգևատրվել Սուրբ Սաավայի առաջին աստիճանի շքանշանով։ Իսկ ավելի ուշ հիմնել է Բելգրադի մաթեմատիկական դպրոցը, դպրոցի բազմաթիվ շրջանավարտներ հետագայում շարունակել են նրա գործը։

Որպես սպա մասնակցել է Բալկանյան պատերազմներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմին, որից հետո դարձել է պահեստային։ Զբաղվել է ծածկագրությամբ, նրա գաղտնագրման համակարգը հարավսլավական բանակում կիրառվել է երկար տարիներ։ Երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանացիները ներխուժեցին Հարավսլավիա, Պետրովիչը նորից զորակոչվեց բանակ։ Գերի է ընկել, բայց շուտով նրան ազատ են արձակել լուրջ հիվանդության պատճառով։ Մահացել է Բելգրադի իր տանը 1943 թվականի հունիսի 8-ին։


== Ընտրյալ աշխատություններ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Միխաիլո Պետրովիչ Archived 2010-07-31 at the Wayback Machine.