Հունգարիայի առողջապահություն

Հունգարիայի առողջապահություն, Հունգարիայում ընդունված է առողջապահության՝ բժշկական ապահովագրության Ազգային ֆոնդի  (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár (OEP)) և հարկատուների միջոցների շնորհիվ կառավարվող պարտադիր համակարգ։ Ըստ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության՝ ողջ բնակչությունը ապահովված է ապահովագրություններով, որոնք անվճար են 16 տարեկանից ցածր երեխաների, միայնակ մայրերի, ուսանողների, թոշակառուների (սկսած 62 տարեկանից), ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց, հաշմանդամների (այդ թվում՝ հոգեկան հիվանդներին) և կրոնական գործիչների համար։ 1993-2013 թվականներին կյանքի միջին տևողությունը աճել է 7,48 տարով տղամարդկանց մոտ և 4,92 տարով՝ կանանց մոտ, մանկական մահացությունը 2014 թվականին կազմել է 4,6 % 1000 նորածնի համար։ Հունգարիայի բժշկական առողջապահության ծախսերը 2012 թվականին կազմել են 7,8 % ՀՆԱ, ընդհանուր ծախսերը՝ 1668,7 ԱՄՆ դոլար մարդուն (1098,3 ԱՄՆ դոլար պետությունից — 65 % և 590,4 ԱՄՆ դոլար անհատներից — 35 %)։ ՏՀԶԿ երկրներից Հունգարիայի բժիշկների աշխատավարձը ամենացածրն է․ սովորաբար բժիշկներին վճարում են միջին աշխատավարձի 140 %-ը, հատուկ հիվանդանոցներին՝ 160 % -ը։


== Բժշկական ապահովագրական համակարգի զարգացում ==
 
 
Հունգարիայում առաջին հիվանդանոցները ի հայտ են եկել 13-րդ դարում հանքագործական քաղաքներում։ 1496 թվականին Յանոշ Տուզոն դե ֆակտո հիմնադրվել է բժշկական ապահովագրության առաջին կազմակերպությունը հանքագործների համար։ 1907 թվականին կազմավորվել է առաջին գրանցված բժշկական ապահովագրական ընկերությունը՝ «Դժբախտ պատահարների հետևանքով հիվանդների և տուժածների օգնության ազգային հիմնադրամը» (հունգ.՝ Országos Munkásbetegsegélyező és Balesetbiztosító Pénztár։ 1928 թվականին կազմավորվել է Սոցիալական ապահովագրության ազգային ինստիտուտը (հունգ.՝ Országos Társadalombiztosítási Intézet), ինչը դարձել է բժշկական ապահովագրության համազգային համակարգի ստեղծման առաջին քայլը։ 1938 թվականին ձևավորվել են բոլոր սոցիալական ծառայությունները, ինչը Հունգարիան դարձրել է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրներից ապահովագրության առումով ամենաառաջատարը։ Հետպատերազմյան տարիներին կոմունիստական կառավարությունը իրականացրել է սոցիալական ապահովագրության ամբողջական ազգայնացում՝ Հունգարիայի առողջապահության համակարգը դարձնելով պետական, համընդհանուր հասանելի Հունգարիայի բոլոր քաղաքացիների համար։
Ազատ շուկա մտնելուց հետո սկսվել է առողջապահության համակարգի բարեփոխման նոր փուլը։ 1993 թվականին կազմավորվել է առողջապահության ազգային հիմնադրամը (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár)։ Հիմնադրամը ստեղծվել է սոցիալական ապահովագրության համակարգի վրա, որը Հունգարիայում բժշկական ապահովագրությունը հսկող հասարակական կազմակերպություն է։ Հիմնադրամի ֆինանսավորման 83 %-ը հարկերն են։ Ապահովագրության սխեմային մասնակցությունը պարտադիր է բոլոր աշխատավորների համար (այդ թվում՝ ինքնազբաղվածների)։ Հիմնադրամին են միացված նաև շատ մասնավոր կլինիկաներ։
Հունգարական հիվանդանոցներում աշխատանքի ընդունելու նախկին քաղաքականության պատճառով սովորական են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են բժիշկների կրճատումը և բուժքույրերի պակասը, ինչը փորձագետների կողմից դիտվում է որպես մարդկային ռեսուրսների անխոհեմ օգտագործում։ Ընդ որում Հունգարիայի և Եվրամիության քաղաքացիների համար «խիստ անհրաժեշտ» ճանաչված բժշկական օգնության ցուցաբերումը անվճար է։


== Ենթակառուցվածք ==
Հաշվի առնելով, որ Համաշխարհային բանկը Հունգարիան դասակարգում է բարձր եկամուտ ունեցող երկրների շարքին, փորձագետները համարում են որ այն ունի զարգացած առողջապահական համակարգ։ 2013 թվականին կառուցվել է շտապ օգնության 20 նոր կայան և 200 նոր մեքենաների գնմամբ վերանորոգվել է ևս 60-ը։
2009 թվականին Սենտեշում բացվել է ուղաթիռի հարթակով կայան, որը թույլ է տալիս հիվանդներ տեղափոխել նաև օդային ճանապարհով։
Երկրում նմանատիպ 7 խոշոր կայան կա Բուդապեշտում, Բալատոնֆյուրեդում, Շարմելեքում, Պեչում, Սենտեշում, Դեբրեցենում և Միշկոլցում։ Ինքնաթիռի ժամանման միջին ժամանակը 15 րոպե է երկրի մինչև 85 % տարածքում։ Ինքնաթիռների համար հարթակներ կան բոլոր ազգային և շրջանային հիվանդանոցներում, այդ թվում՝ Բուդապեշտի, Պեչի, Սեգեդի և Դեբրեցենի շտապ օգնության ինստիտուտներին կից։


== Բժշկական զբոսաշրջություն ==

Հունգարիան համբավ է վայելում զբոսաշրջիկների շրջանում որպես բժշկական զբոսաշրջության հիմնական ուղղություն. երկիրը մասնավորապես առաջատար է ատամնաբուժական զբոսաշրջության ոլորտում՝ ունենալով 42% մասնաբաժին Եվրոպայում և 21 %՝ աշխարհում։ 1980-ականներին առաջին նման զբոսաշրջիկներն էին ԳԴՀ-ի գերմանացիները և ավստրիացիները, որոնք փնտրում էին էժան և բարձրորակ բժշկական սպասարկում։ Բժշկական ծառայությունների արժեքն Հունգարիայում կազմում է Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում կամ Սկանդինավյան երկրներում նույն ծառայությունների արժեքի 40-ից մինչև 70 %-ը։ Ամենապահանջված բժշկական ծառայություններն են ատամնաբուժությունը, կոսմետիկ վիրաբուժությունը, օրթոպեդիան, սիրտ-անոթային հիվանդություններով հիվանդների վերականգնումը, անպտղության բուժումը, մաշկաբանությունը, երիտասարդացումը, պայքար ճարպակալման և թմրանյութերի կախվածության դեմ, տեսողության շտկման վիրահատությունները։ Կարևոր սեկտորներից է նաև կոսմետիկ վիրաբուժությունը․ հաճախորդների 30 %-ը արտասահմանցի են, որոնց համար ծառայությունների արժեքը կարող է նվազեցվել 40-80 %-ով։ Այստեղ են գտնվում նաև մի քանի տաք աղբյուրներ՝ հայտնի զբոսաշրջիկների շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==