Պուրկինյեի բջիջ

Պուրկինյեի բջիջ, ուղեղիկի ԳԱԿԹ-երգիական նեյրոն։ Կոչվում են հայտնաբերողի՝ չեխ անատոմ Յան Եվանգելիստա Պուրկինյեի անունով։


== Կառուցվածք ==

Այս բջիջները մարդու ուղեղի ամենախոշոր բջիջներից են։ Բնորոշվում են խիստ ճյուղավորված դենդրիտներով և բազմահազար դենդրիտային փշիկներով։ տեղակայված են ուղեղիկի կեղևի միջին շերտում։ Դասավորված են դոմինոյի քարերի նման՝ իրար հետևից։ Նրանց մեծաքանակ դենդրիտներն առաջացնում են մոտ երկու ուղղույամբ շերտեր, որով անցնում են զուգահեռ թելերը։ Զուգահեռ թելերը թույլ դրդող սինապսներ են առաջացնում Պուրկինյեի բջիջների դենդրիտների հետ, որտեղ հաղորդումը կատարվում է գլյուտամատով։ Ձիթապտղի կորիզից սկսվող մագլցող թելերը հզոր դրդող սինապսներ են առաջացնում ծայրային դենդրիտների և մարմնի հետ։ Յուրաքանչյուր Պուրկինյեի բջիջ ստանում է մոտ 500 սինապս մագլցող յուրաքանչյուր թելից։ Ուղեղիկի զամբյուղաձև և աստղաձև բջիջները արգելակում են Պուրկինյեի բջիջներին ԳԱԿԹ-երգիական սինապսներով։ Ընդ որում, զամբյուղաձև բջիջներն ավարտվում են Պուրկինյեի բջիջների աքսոնի սկզբնական հատվածում, իսկ աստղաձևները՝ դենդրիտների։
Պուրկինյեի բջիջները արգելակիչ ազդակներ են ուղարկում ավելի խորը տեղադրված ուղեղիկի կորիզներին։


== Էլեկտրաֆիզիոլոգիա ==

Պուրկինյիե բջիջները ցուցաբերում են ունեն երկու տարբեր էլեկտրաֆիզիոլոգիական ակտիվություններ.

Մեկական ազդակներ(spikes), որոնց հաճախականությունը 17 – 150 Hz է, առաջանում են ինկակամ կամ հատիկավոր բջիջներից սկսվող զուգահեռ թելերից եկող ազդակների ազդեցությամբ։
Համալիր ազդակներ, դանդաղ են, 1–3 Hz հաճախականությամբ, հաջորդում են փոքր տատանասահմանով և մեծ հաճախականությամբ գործողության պոտենցիալներին։ Սրանք հարուցվում են մագլցող թելերի ազդեցությամբ և կարող են ներառել կալցիումով հարուցված գործողության պոտենցիալի առաջացումը։
Պուրկինյեի բջիջների ինքնաբերաբար ակտիվացումը կարող է լինել նատրիումական և կալցիումական մեխանիզմներով։ Սա ցույց է տրվել Ռոդոլֆո Լլինասի (1977, 1980) կոմղից։ Կալցիումական P-տեսակի անցուղիներն իրենց անվանումը ստացել են Պունկինյիե բջիջներոքւմ գտնվելու պատճառով։ Հայտնի է, որ Պուրկինյեի բջիջների ակտիվացումը մագլցող թելերով կարող է փոխել նրանց ակտիվությունը համեմատաբար հանգիստ վիճակից առավել ակտիվը և հակառակը։
Կան վկայություններ, որ Պուրկինյեի բջիջների դենդրիտներն արտադրում են ներսածին կաննաբինոիդներ, որոնք կարող են s that can ժամանակավորապես կարգավորել դրդող և արգելակող սինապսները։ Պուրկինյիե բջիջների ներքին ակտիվ վիճակը կարգավորվում նատրիում-կալիումական պոմպով։ Կա կարծիք, որ այս պոմպի նպատակի միայն իոնների խտաստիճանային տարբերության պահպանումը չէ։ Ուաբաինի միջոցով պոմպի շրջափակումը հանգեցնում է ատաքսիայի և դիստոնիայի։


== Ախտաբանություն ==
Մարդկանց Պուրկինյեի բջիջներն ախտահարվում են տարբեր գործոններից. թույներ՝ ալկոհոլ, լիթիում, աուտոիմունային հիվանդություններ, գենետիկական խանգարումներ, աուտիզմ և այլն։
Որոշ ընտանի կենդանիների մոտ նկատվում է Պուրկինյեի բջիջների հետաճ, որը կոչվում է Cerebellar abiotrophy. Սա կարող է հանգեցնել ատաքսիայի, դողի, գերռեակտիվության, քայլվածքի խանգարման, տարածության և տարածքի ընկալման խանգարման։ Նմանատիպ վիճակ զարգանում է ուղեղիկային հիպոպլազիայի ժամանակ, երբ Պուրկինյիե բջիջների զարգացումը ներարգանդային շրջանում խանգարվում է և մինչև ծնվելը սրանք մահանում են։
Ալցհայմերի հիվանդությունը նույնպես կապված է Պուրկինյիե բջիջների դենդրիտների կորստի հետ։ Պուրկինյիե բջիջները կարող են վնասվել նաև կատաղության վիրուսներով, որոնք գաղթում են ախտահարված հատվածից նմինչև կենտրոնական նյարդային համակարգ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պուրկինյեի բջիջներ
Ուղեղիկի խանգարումներ
Պուրկինյեի բջիջներ


== Այլ նյութեր ==
Llinás R, Hess R (July 1976)։ «Tetrodotoxin-resistant dendritic spikes in avian Purkinje cells»։ Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 73 (7): 2520–3։ PMC 430632։ PMID 1065905։ doi:10.1073/pnas.73.7.2520 
Llinás R, Sugimori M (August 1980)։ «Electrophysiological properties of in vitro Purkinje cell somata in mammalian cerebellar slices»։ J. Physiol. (Lond.) 305: 171–95։ PMC 1282966։ PMID 7441552։ doi:10.1113/jphysiol.1980.sp013357։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020-04-13-ին։ Վերցված է 2015-04-04 
Llinás RR, Sugimori M, Cherksey B (1989)։ «Voltage-dependent calcium conductances in mammalian neurons. The P channel»։ Ann. N. Y. Acad. Sci. 560 (1 Calcium Chann): 103–11։ PMID 2545128։ doi:10.1111/j.1749-6632.1989.tb24084.x