Երկաթի (III) օքսիդ

Երկաթի (III) օքսիդ բարդ անօրգանական միացություն է կազմված երկաթի և թթվածնի ատոմներից, ունի հետևյալ բանաձևը՝ Fe2O3:


== Ֆիզիկական հատկություններ ==

Ունի կարմրաշագանակագույն գունավորում։ Ջերմակայուն է, հալվում է 1987 °C ջերմաստիճանում։
Երկաթի (III) օքսիդի տետրաէդրիկ ɑ-ձևափոխությունը 260 Կ-ից ցածր ջերմաստիճանում ֆերոմագնիսական հատկություններ չի ցուցաբերում, 260-960 Կ ջերմաստիճաններում՝ թույլ ֆերոմագնիսական է։ Խորանարդային γ-Fe2O3 (բնության մեջ հանդիպում է մագնետիտ հանքաքարի տեսքով) ցուցաբերում է ֆերոմագնիսական հատկություններ։


== Բնության մեջ ==
Երկաթի (III) օքսիդը բնության մեջ հանդիպում է հերմատիտ՝ Fe2O3, լիմոնիտ՝ Fe2O3·nH2O, մագնետիտ և Կարմրահող հանքերի տեսքով։ Երկաթի (III) օքսիդ կա Մարս մոլորակի մակերևույթում։


== Քիմիական հատկություններ ==
Երկաթի (III) օքսիդը ամֆոտեր օքսիդ է՝ առավել հաճախ ցուցաբերում է հիմնային հատկություններ։ Աղերի և թթուների հետ ռեակցիաները դանդաղ են ընթանում։ Չի փոխազդում ջրի հետ։ Միահալվում է այլ մետաղական օքսիդների հետ առաջացնելով կրկնակի օքսիդներ՝ շպինելներ։

Փոխազդում է աղաթթվի հետ։
  
    
      
        
          
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            6
            H
            C
            l
            ⟶
            2
            F
            e
            C
            
              l
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
        .
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Fe_{2}O_{3}+6HCl\longrightarrow 2FeCl_{3}+3H_{2}O}}.}
  

Փոխազդում է նատրիումի կարբոնատի հետ։
  
    
      
        
          
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            N
            
              a
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            ⟶
            2
            N
            a
            F
            e
            
              O
              
                2
              
            
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Fe_{2}O_{3}+Na_{2}CO_{3}\longrightarrow 2NaFeO_{2}+CO_{2}}}}
  

Հալելիս փոխազդում է Նատրիումի հիդրոքսիդի հետ։
  
    
      
        
          
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            N
            a
            O
            H
            ⟶
            2
            N
            a
            F
            e
            
              O
              
                2
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Fe_{2}O_{3}+2NaOH\longrightarrow 2NaFeO_{2}+H_{2}O}}}
  

Ջրածնով վերականգնվում է մինչև երկաթ։
  
    
      
        
          
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            
              
                →
                
                  
                    1000
                    
                      ∘
                    
                  
                  C
                
              
            
            2
            F
            e
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Fe_{2}O_{3}+3H_{2}{\xrightarrow {1000^{\circ }C}}2Fe+3H_{2}O}}}
  


== Ստացում ==
Օդում երկաթի եռավալենտ աղերի ջերմային քայքայումից։

  
    
      
        
          
            F
            
              e
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            →
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            S
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Fe_{2}(SO_{4})_{3}\rightarrow Fe_{2}O_{3}+3SO_{3}}}}
  

  
    
      
        
          
            4
            F
            e
            (
            N
            
              O
              
                3
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            ⋅
            9
            
              H
              
                2
              
            
            O
            →
            2
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            12
            N
            
              O
              
                2
              
            
            +
            3
            
              O
              
                2
              
            
            +
            36
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {4Fe(NO_{3})_{3}\cdot 9H_{2}O\rightarrow 2Fe_{2}O_{3}+12NO_{2}+3O_{2}+36H_{2}O}}}
  Մետահիդրօքսիդի ջրազրկմամբ։

  
    
      
        
          
            2
            F
            e
            O
            (
            O
            H
            )
            →
            F
            
              e
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2FeO(OH)\rightarrow Fe_{2}O_{3}+H_{2}O}}}
  


== Կիրառությունը ==
Կիրառվում է թուջի և պողպատի արտադրությունում։
Կիրառվում է որպես կատալիզատոր ամոնիակի արտադրությունում։
Հանդիսանում է մետաղական ներկերի, գունավոր ցեմենտի և կերամիկայի բաղադրիչ։
Կիրառվում է պողպատե կառուցվածքների թերմիտային եռակցման ժամանակ։
Հանդիսանում է անալոգային և թվային տեղեկատվության կրիչ մագնիսական ժապավենի (ֆեռոմագնիսական γ-Fe2O3) վրա։
Հանդիսանում է հղկանյութային գործիք պողպատի և ապակու համար։
Սննդի արդյունաբերությունում օգտագործվում է որպես սննդային գունանյութ (E172):
Հրթիռաշինության մեջ այն օգտագործվում է կատալիզացված կարամելային վառելիք արտադրելու համար, որը սովորական վառելիքի համեմատ 80%-ով ավելի բարձր այրման արագություն ունի։
Երկաթի սուսրի (Մումիա) հիմնական բաղադրիչն է։
Նավթաքիմիական արտադրության մեջ՝ դիենային ածխաջրածինների սինթեզում, օգտագործվում է որպես ջրազրկման կատալիզատորի հիմնական բաղադրիչ։


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — ISBN 5-82270-035-5


== Ծանոթագրություններ ==