Հեպատոզ

Հեպատոզներ, լյարդի հիվանդությունների խումբ, որոնք հիմնված են լյարդի բջիջներում նյութափոխանակության խանգարումների (հեպատոցիտների) և լյարդի բջիջներում դիստրոֆիկ փոփոխությունների զարգացման վրա։ Ընդ որում, բորբոքային երևույթները բացակայում են, կամ թույլ են արտահայտված։


== Դասակարգումը ==
Կան ճարպային և պիգմենտային հեպատոզներ, որոնք ունեն սուր և քրոնիկ (ավելի հաճախ) ընթացք։ Ամենատարածված հեպատոզը քրոնիկ ստեատոհեպատոզն է (հոմանիշներ՝ ճարպային հեպատոզ, լյարդի ճարպային ներթափանցում, լյարդի ճարպային դիստրոֆիա)։


== Էթիոպաթոգենեզ ==
Էկզոգեն ազդեցությունները ներառում են թունավոր ազդեցություն (սուր և քրոնիկ), այլ օրգանների և համակարգերի պաթոլոգիա և սննդային (սննդային) գործոններ`վահանաձև գեղձի քաղցկեղ, շաքարախտ, ճարպակալում, Կուշինգի համախտանիշ, սպիտակուցային անբավարարություն, վիտամինների անբավարարություն և այլն։ Պիգմենտային հեպատոզները պայմանավորված են լյարդի մեջ բիլիռուբինի և լեղաթթուների փոխանակման խանգարումներով։


=== Ճարպային հեպատոզ ===
Ստեատոհեպատոզը դա լյարդի հիվանդություն է, որն ուղեկցվում է լյարդի բջիջների ճարպակալմամբ։ Լյարդի բջիջներում ճարպակալման պատճառները ամենից հաճախ սննդի մեջ ճարպերի և ածխաջրերի ավելցուկն են կամ արյան մեջ դրանց չափազանց մեծ կուտակումները`կապված տարբեր նյութափոխանակության խանգարումների, նյութափոխանակության համախտանիշի, էնդոկրին հիվանդությունների, լյարդի համար թունավոր նյութերի ազդեցության, ներառյալ ալկոհոլի և հեպատոտոքսիկ դեղերի պատճառով։
Հնարավոր է ճարպային հեպատոզի զարգացումը լյարդից ճարպի հեռացման պատճառով։ Դա տեղի է ունենում ճարպերի վերամշակման մեջ ներգրավված նյութերի քանակի նվազումով (սպիտակուցային, լիպոտրոպային գործոններ)։ Ճարպերից ֆոսֆոլիպիդների, բետա-լիպոպրոտեինների, լեցիտինի ձևավորումը խաթարվում է, որի արդյունքում «ավելցուկային» ազատ ճարպեր են պահվում լյարդի բջիջներում։


== Կլինիկական դրսևորումները ==
Քրոնիկ հեպատոզի կլինիկական դրսևորումները նախնական փուլերում սովորաբար նվազագույն են, ապա տեղի է ունենում լյարդի անբավարարության երևույթների աստիճանական աճ։ Ժամանակի ընթացքում, հաճախ տարիներ կամ նույնիսկ տասնամյակներ, մարդը կարող է զգալ առողջության հետ կապված խնդիրներ, ինչպիսիք են.
Հոգնածության զգացում
Քաշի կամ ախորժակի կորուստ
Թուլություն
Սրտխառնոց, փսխում
Շփոթություն, կարճատեսություն կամ ուշադրության կենտրոնացման խնդիրներ


== Ախտորոշում ==
Ուլտրաձայնային ախտորոշումը ցույց է տալիս լյարդի միատեսակ աճ, դրա էխոգենության դիֆուզիոն բարձրացում (երբեմն արտահայտված), դրա միատարրության պահպանմամբ (չնայած գործընթացի զարգացման հետ մեկտեղ հայտնվում է պարենխիմայի բնութագրական «հատիկավորությունը», որը ցույց է տալիս ստեատոհեպատիտի և հեպատիտի զարգացման սկիզբը) և այլն։
Համակարգչային տոմոգրաֆիան բացահայտում է, տարբեր աստիճանի, դենսիտոմետրիկ ցուցանիշների արտահայտված ցրված նվազում (55 HU-ից ցածր, երբեմն մինչև ճարպի խտությանը համապատասխանող բացասական արժեքներ), որպես կանոն, նշվում է օրգանների չափի աճ։ Հնարավոր է նույնականացնել ճարպային ներթափանցման սահմանափակ տարածքները, որոնք շրջապատված են լյարդի անփոփոխ հյուսվածքով։ Ավելի հաճախ ճարպերի ներթափանցումը նկատվում է S4 լյարդի մեջ, ունի բավականին հավասարաչափ, ուղիղ ուրվագիծ, ճարպերով ներթափանցված հյուսվածքում արյան անոթների ընթացքը չի փոխվում, բացակայում է զանգվածային ազդեցությունը (ծավալային ազդեցությունը շրջակա կառույցների վրա)։
Արյան քննության միջոցով։ Բժիշկը կարող է պարզել, որ լյարդի ֆերմենտները նորմայից բարձր են։ Սա չի հաստատում լյարդի ճարպակալման ախտորոշումը։ Այնուամենայնիվ, սա կարող է ազդանշան լինել հետագա հետազոտությունների համար, որոնք անհրաժեշտ են բորբոքման պատճառները պարզելու համար։
Լյարդի բիոպսիա։ Լյարդի հիվանդության վերջնական ախտորոշումը կարող է հաստատվել միայն լյարդի բիոպսիայով։ Օգտագործելով ասեղ, որը որովայնի պատի միջոցով լյարդի մեջ է մուտք գործում, ձեռք է բերվում հյուսվածքի մի կտոր, որը վերլուծվում է մանրադիտակի տակ։
Ախտորոշումներ, որոնց դեպքում պետք է ստուգել լյարդը։
որովայնի խոռոչի ներքին ճարպակալում;
ինսուլինոռեզիստենտություն;
հիպերինսուլինեմիա;
միկրոբլամինուրիա;
հեմոստատիկ խանգարումներ;
և այլն։


== Երբ դիմե՞լ բժշկական օգնության ==
Քանի որ լյարդի ճարպային հիվանդությունը շատ դեպքերում առանց ախտանշանների է, մինչև լյարդի բորբոքում տեղի չի ունենում, ախտորոշումը հաճախ կատարվում է պատահականորեն։ Գործնականում բժիշկը կարող է նկատել մի փոքր ընդլայնված լյարդ՝ սովորական ֆիզիկական բժշկական հետազոտության ընթացքում։ Նաև արյան ստուգումը (վերլուծությունը) կարող է ցույց տալ մեղմ շեղումներ լյարդի գործունեության մեջ։
Այն հիվանդները, ովքեր զգում են փորկապություն, դեղնությունկամ թեթև կապտուկներ, պետք է բժշկական օգնության դիմեն, չնայած նման իրավիճակներում պարտադիր չէ, որ դա կապված լինի ալկոհոլային ստեատոհեպատիտի կամ լյարդի ցիռոզի հետ։


== Բուժում ==
Կիրառվում են լյարդի ճարպակալման բուժման հետևյալ մեթոդները.

դիետայի պահպանում
ֆիզիկական վարժությունների կատարում
ավելորդ քաշի այրում (առաջին երկու մեթոդների շնորհիվ)
ծանր դեպքերում, ակնկալվում է բարիաթիկ վիրաբուժական միջամտությունԴիետան սահմանվում է սպիտակուցի բարձր պարունակությամբ (առնվազն վեց ամիս), ճարպերի, հատկապես հրակայուն կենդանական ծագման սահմանափակումներով։ Նշանակում են դեղեր, որոնք բարելավում են ճարպերի նյութափոխանակությունը` վիտամին B12, ֆոլաթթու, լիպոիկ թթու, քոլին քլորիդ, հեպատապաշտպան դեղամիջոցներ` պրեգեպար, ռիպազոն, սիրեպար։ Առաջարկվում է համարժեք ֆիզիկական ակտիվություն։
2018 թվականի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ կետոդիետան շատ արդյունավետ է լյարդի ճարպակալման դեմ պայքարում։


== Կանխատեսում ==
Վնասող գործոնի գործողությունը բացառելու և ժամանակին բուժվելու դեպքում հնարավոր է առողջացում, սակայն հեպատոզը առանձին դեպքերում կարող է վերածվել քրոնիկ հեպատիտի և ցիռոզի։
Հղիության ընթացքում հիվանդության ծանր ձևը կարող է հանգեցնել պտղի հիպոքսիայի և վաղաժամ ծննդաբերության։


== Նշումներ ==


== Հղումներ ==
«Լյարդի ստեատոզ և ոչ ալկոհոլային ստեատոհեպատիտ. ժամանակակից հայացք պաթոգենեզին, ախտորոշում և բուժում»։ Բժշկական թերթ։ Здоровье Украины:։ Վերցված է 27.03.2015 
«Ճարպային հեպատոզները զարգացման երեք փուլ ունեն։»։ Առողջապահության մասնագետ։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-31-ին։ Վերցված է 14 հուլիսի 2011 


== Գրականություն ==
Алмазов В.А. и др. Клиническая патофизиология. — 2-е издание исправленное и переработанное. — Москва: ВУНМЦ, 1999 год. — 303 с.