Բոլցանո (ճամբար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բոլցանո (այլ կիրառումներ)Բոլցանո կամ Բոզենե (իտալերեն՝ Campo di transito di Bolzano), Երրորդ ռայխի տարանցիկ համակենտրոնացման ճամբարներից մեկը ֆաշիստական Իտալիայում։ Այն ստեղծվել է Բոլցանո քաղաքում՝ Հյուսիսային Իտալիայում՝ Իտալիայի և Գերմանիայի ֆաշիստների կողմից։ Այստեղ կտտանքների են ենթարկել ու կոտորել հրեաներին, իտալացի պարտիզաններին և գերմանաավստրիական դասալիքներին։


== Ստեղծում ==
Դաշնակիցների և Իտալիայի միջև խաղաղության դաշնագրի կնքումից հետո՝ 1943 թվականի սեմպտեմբերի 8-ին Բոլցանոյի գավառն անցավ գերմանական բանակի հսկողության տակ։ Քանի որ Ֆոսսոլի տարանցիկ համակենտրոնացման ճամբարը գտնվում էր դաշնակիցների վերահսկողության գոտում, այդ իսկ պատճառով նացիստների մոտ անհրաժեշտություն առաջացավ ստեղծել նոր տարանցիկ ճամբար, որպեսզի այդտեղից Լեհաստանի և Գերմանիայի մահվան ճամբարներ ուղարկեն կալանավորներին։ Բոլցանո սկսեց աշխատել 1944 թվականի ամռանից։


== Զայֆերտ ==
Բոլցանո ճամբարը վատ համբավ ձեռք բերեց 1944 թվականից 1945 թվականներին։ Այդ վատ համբավը պայմանավորված էր ճամբարի պարեկներից մեկի՝ ազգությամբ Ուկրաինայի գերմանացի՝ Միխայիլ Զայֆերտի անսովոր դաժանությամբ, որը դրսևորվում էր կալանավորների նկատմամբ։ Նա սպանել է, բռնաբարել և այնպես դաժանորեն ծաղրել կալանավորներին, որ ստացել է «Բոլցանոյի հրեշ» կամ ուղղակի «Գազան» մականունը։ Պատերազմի ավարտից հետո նրան հաջողվեց թաքցնել ճամբարի տվյալներն ու փաստերը և արտագաղթեց Կանադա 1951 թվականին։ Այնուհետ Զայֆերտը մեկնեց ԱՄՆ։ 2008 թվականին նրան արտահանձնեցին Իտալիային, որտեղ դատապարտվեց։ 2010 թվականին Իտալիայի կլինիկաներից մեկում 86 տարեկան հասակում մահացավ Զայֆերտը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Agosti Giannantonio (1968)։ Nei lager vinse la bontà. Memorie dell'internamento nei campi di eliminazione tedeschi.։ Edizioni missioni estere dei padri Cappuccini 
Feragni Enea (1945)։ Un uomo, tre numeri։ Milan: Speroni 
Giacomozzi Carla (1945)։ L'ombra del buio / Schatten, die das Dunkel wirft։ Stadt Bozen / Comune di Bolzano 
Happacher Luciano (1979)։ Il Lager di Bolzano, con appendice documentaria։ Trento 
Wetzel Juliane (1994)։ Das Polizeidurchgangslager Bozen. In: Wolfgang Benz, Barbara Distel: Die vergessenen Lager (Dachauer Hefte 5)։ Munich 
Mezzalira Giorgio (1995)։ "Mischa". L'aguzzino del Lager di Bolzano։ Bolzano 
Mezzalira Giorgio (2002)։ Anche a volerlo raccontare è impossibile։ Bolzano: Circolo ANPI di Bolzano 
Pfeifer Barbara (2003)։ Im Vorhof des Todes. Das Polizeiliche Durchgangslager Bozen 1944-1945։ Innsbruck: University of Innsbruck 
Rauch Anita (2003)։ Polizeiliches Durchgangslager Bozen։ Innsbruck: University of Innsbruck 
Venegoni Dario (2004)։ Uomini, donne e bambini nel Lager di Bolzano. Una tragedia italiana in 7,982 storie individuali։ Milan: Mimesis։ ISBN 9788884832245 
Venegoni Dario (2004)։ Männer, Frauen und Kinder im Durchgangslager von Bozen. Eine italienische Tragödie in 7800 persönlichen Geschichten։ Bolzano 
Ratschiller Ludwig (2005)։ Autobiografia di un partigiano։ Bolzano: Circolo ANPI di Bolzano 
Villani Cinzia (2005)։ Va una folla di schiavi. Lager di Bolzano e lavoro coatto (1944-1945)։ Geschichte und Region/Storia e regione, 15, p. 113-146 


== Արտաքին հղումներ ==
Das „Polizeiliche Durchgangslager Bozen“ – geschichtlicher Überblick und Dokumente (PDF; 3,0 MB)
AG Fossoli und Bozen Archived 2016-12-29 at the Wayback Machine.
2009 enthüllte Sinti-Gedenktafel
Durchgangslager Bozen: Schautafeln 2012 der Passage der Erinnerung
Comenius-Projekt „Spurensuche Fossoli-Bozen“
PDF Comenius-Broschüre zum Bozner NS-Lager, S. 21-27(չաշխատող հղում)
Die Außenlager des Durchgangslagers Bozen (PDF; 40 kB)