Լիլյա Տոլմաչովա

Լիլյա Միխայլովնա Տոլմաչովա (ռուս.՝ Ли́лия Миха́йловна Толмачёва, հունիսի 6, 1932(1932-06-06), Ներքին Վոլգայի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 25, 2013(2013-08-25), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի, ռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1981)։


== Կենսագրություն ==
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Լիլյա Տոլմաչովան ծնվել է Սարատովում, այլ տվյալների համաձայն՝ Վոլգոգրադի մարզի Ռուդնևո գյուղում, մանկավարժների ընտանիքում։
Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիա՝ մասնակցելով Վիկտոր Յակովլևիչ Ստանիցինի դասընթացներին։ 1950 թվականին ավարտել է դպրոց-ստուդիան։ 1952 թվականից աշխատել է Սարատովի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, 1955-1956 թվականներին՝ Մոսսովետի թատրոնում։
1956 թվականից Լիլյա Տոլմաչովան եղել է «Սովրեմեննիկ» թատրոնի դերասանուհի։ Վիկտոր Ռոզովի պիեսի վրա ստեղծված «Հավերժ կենդանի» ներկայացման մեջ, որով «Սովրեմեննիկ» թատրոնը սկսել է իր գործունեությունը, Տոլմաչովան խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը` Իրինա Բորոզդինայի դերը։ Թատրոնի գոյության առաջին տարիներից Տոլմաչովան դարձել է նրա առաջատար դերասանուհիներից մեկը՝ խաղալով ժլատ Լենոչկայի և հաջողակ Ագնյա Շաբինայի դերերը Ռոզովի «Ուրախության որոնումներում» և «Ավանդական հավաքույթ» պիեսների հիման վրա բեմադրված ներկայացումներում, Թամարայի դերը՝ «Հինգ երեկո»-ում, Նադիայի դերը՝ Ալեքսանդր Վոլոդինի «Ավագ քույրը» ֆիլմում, Կոնստանտին Սիմոնովի կինը, որին նա սիրում էր «Չորրորդը» ֆիլմում։ Նրա լավագույն դերերից են Ելիզավետա Ալեքսանդրովնան Իվան Գոնչարովի «Սովորական պատմություն» ֆիլմում և Միլդան՝ Եվգենիա Գինզբուրգի «Կտրուկ երթուղի» ֆիլմում։
1970-ականների վերջերից Տոլմաչովան զբաղվել է ռեժիսուրայով, ինչպես թատրոնի մի շարք այլ առաջատար արտիստներ։ 1977 թվականին Գալինա Վոլչեկի առաջարկությամբ  նա բեմադրել է Ալլա Սոկոլովայի «Ֆարյաթևի երևակայությունները» պիեսը, գլխավոր դերում՝ Ստանիսլավ Սադալսկին, 1978 թվականին բեմադրել է Լուիջի Պիրանդելլոյի «Հենրի IV»-ը, իսկ 1980 թվականին Օլեգ Եֆրեմովի հրավերով Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնում Մարիա Բաբանովայի հետ բեմադրել է Էդուարդ Օլբիի «Ամեն ինչ ավարտված է» ներկայացումը (ներկայացումը ձայնագրվել է հեռուստատեսության համար)։
Տոլմաչովան մահացել է Մոսկվայում, երկարատև հիվանդությունից հետո՝ 2013 թվականի օգոստոսի 25-ին, 82 տարեկան հասակում։ Թաղվել է 2013 թվականի օգոստոսի 29-ին Վագանկովյան գերեզմանատանը։


== Անձնական կյանք ==
Լինելով Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիայի 3-րդ կուրսի ուսանող` Լիլյա Տոլմաչովան ամուսնացել է Օլեգ Եֆրեմովի հետ։ Ամուսնությունը կարճատև է եղել, նրանք ամուսնալուծվել են 1952 թվականին, բայց ընկերական հարաբերությունները պահպանվել են մինչև Եֆրեմովի կյանքի վերջին օրերը։ 
Լիլյա Տոլմաչովայի երկրորդ ամուսինը «Խորհրդային գրող» հրատարակչության պոեզիայի բաժնի գլխավոր խմբագիր Վիկտոր Ֆոգելսոնն է եղել, որի հետ ամուսնությունը տևել է մոտ 30 տարի։


== Պարգևներ ==
ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (15.07.1968),
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (11.03.1981),
«Պատվո նշան» շքանշան,
Բարեկամության շքանշան (15.04.1996) - թատերական արվեստի բնագավառում  ներդրած մեծ ավանդի համար,
Մեդալ նվիրված «Մոսկվայի 850-ամյակին» (1997),
Պատվո շքանշան (2006 թվականի ապրիլի 14) - թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և ստեղծագործական հաջողությունների համար,
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (2012 թվականի հունիսի 9) - հայրենական թատերական արվեստի բնագավառում երկարամյա ստեղծագործական գործունեության և ունեցած մեծ ավանդի համար։


== Ստեղծագործական ուղի ==


=== Դերերը թատրոնում ===


==== Սարատովի պատանի հանդիսատեսի թատրոն ====
Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» - Ջուլիետ
«Ի՞նչ անել» ըստ Չերնիշևսկու։ Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Ֆեդոսեև - Վերա Պավլովնա
Յոզեֆ Տիլի «Պարկապզուկ նվագողը Ստրակոնիցեից» – Դորոտկա


==== Մոսսովետի անվան թատրոն ====
Միխայիլ Լերմոնտովի «Դիմակահանդես» - Նինա
Մովզոնի «Հանգիստ նրբանցքում» - Լենա «Սովրեմեննիկ»


==== Սովրեմեննիկ թատրոն ====
Վիկտոր Ռոզովի «Հավերժ կենդանի» - Իրինա
Էդուարդո Դե Ֆիլիպպոյի «Ոչ ոք» - Նինուչչա
Ալեքսանդր Վոլոդինի «Հինգ երեկո» - Թամարա
Կոնստանտին Սիմոնովի «Չորրորդը» - Քեթ
Ալեքսանդր Վոլոդինի «Ավագ քույրը» - Նադյա
«Սովորական պատմություն» Իվան Գոնչարովի վեպի վրա - Ելիզավետա Ալեքսանդրովնա
Մաքսիմ Գորկու «Հատակում» - Նաստյա
Միխայիլ Շատրովի «Բոլշևիկներ» - Ալեքսանդրա Կոլոնտայ
Ուիլյամ Գիբսոնի «Երկուսը ճոճանակի վրա» - Գիտել
Էդմոն Ռոստանի «Սիրանո դը Բերժըրակ» - Ռոքսանա
«Կտրուկ երթուղի»,  Լ. Գինզբուրգի վիպակի հիման վրա - Միլդա


== Դերեր կինոյում ==
1958 - Կյանքն անտեղի անցավ - Նինա
1960 - Աղմկոտ օր - Լենոչկա, Ֆեոդորի կինը
1965 - Կամուրջը կառուցվում է - Վալենտինա Ալեքսանդրովնա Պերովա
1978 - Բեթհովենի կյանքը - Ջուլիետ Գվիչչարդի
1979 - Հետաքննությունը վարում են գիտակները։ Հոտաղը վարունգով - Բոբորիկինի մուսան


== Ռեժիսորական աշխատանքներ ==
«Սովրեմեննիկ» թատրոն1977 - Ա. Սոկոլովի «Ֆարյաթևի ֆանտազիաները»
1978 - Լուիջի Պիրանդելլոյի «Հենրի IV»Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն1980 - Էդուարդ Օլբիի «Ամեն ինչ ավարտված է»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Сайт театра «Современник»: Лилия Толмачёва»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-09-27-ին։ Վերցված է 2012-08-15  
Youtube.com: Лилия Толмачёва о Саратовском ТЮЗе