Ստոբի բուրգեր

Ստոբի բուրգեր (բուլղար․՝ Стобски пирамиди), ժայռային կազմավորումներ Բուլղարիայում, հայտնի են որպես հուդուներ, տեղակայված են Բուլղարիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Ռիլա լեռնաշղթայի նախալեռներում։ Դրանք տարածվում են 0,7 կմ 2 տարածքի վրա՝ Կյուստենդիլ մարզի Ստոբ գյուղի մոտակայքում։ Քարային կազմավորումները հիմքից դեպի վեր մինչև 12 մ բարձրություն ունեն, իսկ ստորոտում՝ մինչև 40 մ լայնություն։ Դրանք հիմնականում կոնաձև են, սնկանման գագաթներով։ Սյուներից մի քանիսը վերջանում են հարթ քարերով։


== Տեղադրություն ==
Ստոբ Երկրի բուրգերը տեղակայված են Բալկանյան թերակղզու Ռիլա լեռնաշղթայի արևմտյան նախալեռներում՝ 600-ից 750 մ բարձրության վրա։ Նրանք գրավում են Կլիսուրայի լեռնաշղթան, որը նայում է Ռիլսկա գետի հովտին՝ Ստրումա գետի ձախ վտակին։ Դրանք գտնվում են Կյուստենդիլ մարզի Կոչերինովո համայնքի Ստոբ գյուղից մոտ մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա դեպի արևելք, երկրի մայրաքաղաք Սոֆիայից մոտ 83 կմ հարավ և Բլագոևգրադ քաղաքից 18 կմ հյուսիս։


== Երկրաբանություն և ձևավորում ==
Երկրաբանորեն, Ստոբի բուրգերը Բլագոևգրադի գրաբենի մի մասն են, որը բաղկացած է լճի հատակի ալյուվիալ և թեք հանքավայրերից, որոնք թվագրվում են Պլիոցենի և Պլեյստոցենի դարաշրջաններին։ Դրանք առաջացել են մինչքեմբրիական մետամորֆային ապարներից։ Առկա են երկու երկրաբանական կազմավորումներ. Ստրումայի Ջերման վտակի (բուլղար․՝ Джерман) կազմավորումը, որը ձևավորվել է ալևրոլիտից, կավից և ավազաքարից, Բարակովո գյուղի (բուլղար․՝ Бараково) կազմավորումը՝ կոնգլոմերատի և ավազաքարի միջոցով։
Պլիոցենի ժամանակաշրջանը տարածքը եղել էր ծանծաղ լճի հատակում և կուտակվել են նստվածքներ, որոնք կազմում են 200 և 250 մ հաստ շերտ, որը բաղկացած է շատ կավային փոքր բեկորներից։ Գույնը սպիտակավունից դեղնում է։ Դրանից են կազմված բուրգերի հիմքերը, բայց էրոզիան ի ցույց է դնում այս շերտի միայն փոքր հատվածները։ Վերևում գտնվող պլեիստոցենի շերտը կարմրավուն է՝ գլաքարե կոնգլոմերատի և թեթևակի միակցված ավազաքարի հերթագայող շերտերով, ինչպես նաև Ռիլայի լանջերից թափված ավելի մեծոտ ժայռաբեկորներով։
Ստոբ բուրգերի առաջացման հիմնական գործոնը անձրևաջրերի պատճառով էրոզիան է։ Անձրևի կաթիլները թափանցում են նստվածքի թույլ միակցված մասերը և անընդհատ ողողում են այն։ Շերտում ժայռերի կտորների գտնվելու վայրը որոշում է յուրաքանչյուր բուրգի տեղը, չափը և ձևը, քանի որ դրանք կանխում են ներքևի շերտերի լվացումը։ Դրանք ծածկված են 1 սմ հաստությամբ արևով թրծված կավով, որը պաշտպանում է փխրուն ավազաքարը և դանդաղեցնում էրոզիան։


== Նկարագրություն ==
Ստոբի բուրգերն իրենց ձևերով տարբեր են՝ սուրից մինչև կոնաձև և սնկանման։ Կազմավորումների մոտ կեսը պսակված են ժայռերով, որոնց տարածքը երբեմն երկու-երեք անգամ գերազանցում է բուրգի ներքևի հորզոնական հատույթները։ Նրանց բարձրությունը միջինում 6-10 մ է, բայց կարող է հասնել մինչև 12 մ, հիմքի լայնությունը՝ մինչև 40 մ է։ Նրանց մեծ մասը նայում է հարավային ուղղությամբ, բայց կան նաև մի քանի խումբ, որոնք միասին խմբավորված են լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին և Ստոբի սահմաններից դուրս են։ Բուրգերի առանձին խմբեր ստացել են անհատական անուններ՝ Աշտարակներ, Եղբայրներ, Մուրճեր, Հարսանեկան զույգ, Գագաթնակետեր, Սամոդիվայի ծխնելույզներ և այլն։
Դրանք Բուլղարիայի զբոսաշրջային ուղղություններից են, չնայած այնքան տարածված չեն, որքան շատ ավելի մեծ Մելնիկի բուրգերը։ Ժայռային կազմավորումները հեշտությամբ մատչելի են Ստրումա մայրուղու և դրան զուգահեռ առաջին կարգի I-1 ճանապարհի միջոցով, որոնք կազմում են Եվրոպական E79 երթուղու մի մասը Ստրումա հովտի երկայնքով։ III-107 երրորդ դասի ուղղությունները I-1-ից մտնում են քաղաքային կենտրոնում՝ Կոչերինովո, և շարունակվում 7 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ դեպի Ստոբ։
Ստոբի բուրգերը հռչակվել են բնական հուշարձան 1964 թվականին՝ պահպանվող տարածքի ընդհանուր 7,4 հա, կամ 0,74 կմ 2 մակերեսով։


== Տես նաև ==
Բուլղարիայի աշխարհագրություն
Ռիլա


== Ծանոթագրություն ==


== Գրականություն ==
Мичев (Միչև) Николай (Նիկոլայ), Михайлов (Միխայլով) Цветко (Ցվետկո), Вапцаров (Վապցարեվ) Иван (Իվան), Кираджиев (Կիրաջիև) Светлин (Սվետլին) (1980)։ Географски речник на България [Բուլղարիայի աշխարագրական բառարան] (բուլղարերեն)։ София (Սոֆիա): Наука и култура (Նաուկա ի կուլտուրա) 


== Արտաքին հղումներ ==
«Stob Earth Pyramids»։ Geologic Phenomena of Bulgaria։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 May 2011-ին։ Վերցված է 30 June 2018 
«Stob Earth Pyramids»։ Official Tourism Portal of Bulgaria։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 June 2018-ին։ Վերցված է 30 June 2018 
«Official Site of the Ministry of Environment and Water of Bulgaria»։ Վերցված է 30 June 2018