Կարլ Զոնտագ

Կարլ Գոտլոբ Զոնտագ (գերմ.՝ Karl Gottlob Sonntag, օգոստոսի 22, 1765(1765-08-22), Ռադեբերգ, Սաքսոնիայի կյուրֆիուրսություն - հուլիսի 17 (29), 1827, Ռիգա, Ռուսական կայսրություն), գերմանացի բողոքական քահանա, աստվածաբան, փիլիսոփա, պատմաբան, գրող և հրատարակիչ, փիլիսոփայության և աստվածաբանության դոկտոր, Լիվոնյան ավետարանական կոնսիստորիայի գեներալ–սոպերինտենդենտ և նախագահ, Ռիգայի կայսերական լիցեյի ռեկտոր։


== Կենսագրություն ==
Կարլ Գոտլոբ Զոնտագը ծնվել է 1765 թվականի օգոստոսի 22-ին (նոր տոմարով) Ռադեբերգ քաղաքում, եղել է դրեզդենցի գործարանատեր, հետագայում սենատոր Յոհան Գոտֆրիդ Զոնտագի (1738-1799) և նրա կնոջ՝ Քրիստին Էլիզաբեթի (1742-1801) որդին։ Միջնակարգ դպրոցը 1784 թվականին ավարտելուց հետո ընդունվել է Լայպցիգի համալսարան, երկու տարի անց ստացել փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան, իսկ 1788 թվականին, պրոֆեսոր Մորուսի առաջարկությամբ, հրավիրվել Ռիգա և զբաղեցրել Ամրոցային (Domschule) ուսումնարանի ռեկտորի պաշտոնը։ Մեկ տարի անց Զոնտագը նշանակվել է Ռիգայի կայսերական լիցեյի ռեկտոր և միաժամանակ ստանձնել Սուրբ Հակոբի եկեղեցու կրտսեր քահանայի պաշտոնը։
1791 թվականին Զոնտագը եղել է նույն եկեղեցու ավագ քահանա, 1792 թվականին, ժամանակի սղության պատճառով, նա հրաժարական է տվել ռեկտորի պաշտոնից, իսկ հաջորդ տարի նշանակվել Լիֆլյանդական գլխավոր կոնսիստորիայում որպես ասսեսոր։ Ռիգացի երիտասարդ քահանայի համբավն արագ աճել է, նա հրավիրվել է մայրաքաղաքի ինչպես Սուրբ Պետրոս եկեղեցի, այնպես էլ Յուրիևի համալսարան՝ եկեղեցական պատմության և աստվածաբանական գրականության ամբիոնում դասավանդելու համար, սակայն Զոնտագը մերժել է այդ առաջարկները։ 1803 թվականի ապրիլին Բարձրագույն հրամանագրով կայսերական հրամանատարությունը նրան նշանակել է Լիֆլյանդյան գեներալ սուպերինտենդենտ Դանկվարտի օգնական և իրավահաջորդ և նույն տարվա սեպտեմբերին Զոնտագը ստանձնել է այդ պաշտոնը։

1805 թվականին, «հաշվի առնելով Զոնտագի գիտական աշխատությունները», Յուրիևի համալսարանը նրան շնորհել է աստվածաբանության դոկտորի աստիճան։ Նույն թվականին Կարլ Գոտլոբ Զոնտագը հրավիրվել է Սանկտ Պետերբուրգ՝ մասնակցելու լյութերական պատարագի վերանայմանը։ Այդ հարցի վերաբերյալ գրված Զոնտագի երկար հոդվածը վկայում է այն մասին, թե նա ինչպիսի ակտիվ մասնակցություն է ունեցել այդ գործում։
Սակայն գիտնականին հետաքրքել են ոչ միայն եկեղեցու հարցերը, ով  1809 թվականին թողնելով քահանայի պաշտոնը, ավելի լայն հնարավորություն է ստացել, քան նախկինում, զբաղվել է գիտական, գրական և հասարակական գործունեությամբ, որին մշտապես ձգտում էր իր անխոնջ եռանդուն բնավորությամբ։ 1810 թվականին, Լիֆլանդիայի գրավման հարյուրամյակի կապակցությամբ, նա մի շարք հանրային դասախոսություններ է կարդացել Ռիգայի պատմության վերաբերյալ, 1811, 1812 և 1813 թվականներին՝ սկզբում Ռիգայում, այնուհետև Դորպատում, որտեղ Հայրենական պատերազմի ժամանակ տեղափոխվել էր Գլխավոր կոնսիստորիան, դասախոսություններ է կարդացել ինտելիգենտ կանանց համար բարոյական հարցերի վերաբերյալ և միաժամանակ համալսարանական երիտասարդների համար կազմակերպել  հոմիլետիկայի դասընթաց։
1818 թվականին Զոնտագը դարձել է Լիֆլանդիայի օրենսդրական հանձնաժողովի անդամ և 1822 թվականին ակտիվ մասնակցություն ունեցել Ռուսաստանում բողոքական եկեղեցիների կազմակերպման վերաբերյալ խորհրդակցություններին։
Զոնտագի գրական գործունեությունը զարմանալիորեն ծավալուն է և բազմազան։ Բացի բազմաթիվ քարոզներից և ելույթներից (5 ժողովածու և ավելի քան 60 առանձին հրատարակված), զբաղվել է տարբեր տեսակի հումանիտար գրականությամբ՝ բարոյական և աստվածաբանական տրակտատներից մինչև գրքեր երեխաների համար։ Գիտնականի աշխատություններում պահպանվել են հիմնականում պատմական թեմաներով բազմաթիվ հոդվածներ, որոնք չեն հրապարակվել նրա կենդանության օրոք։ Զոնտագը մի քանի ձեռնարկների և դասագրքերի հեղինակ է, հիմնականում՝ Աստծո օրենքի վերաբերյալ։ Բացի այդ, նրա բազմաթիվ հոդվածներ հրապարակվել են տարբեր ժողովածուներում և պարբերականներում, որոնցից մի քանիսը հրատարակվել են նրա կողմից։ 1790-1791 թվականներին Զոնտագը հրատարակել է Monatsschrift zur Kenntniss der Geschichte und Geographie des Russischen Reichs ամսագիրը, 1810-1827 թվականներին (ընդհատումներով)՝ Rigaische Stadtblätter թերթը, 1813-1814 թվականներին՝ «Inländische Blätter» թերթը և 1823-1827 թվականներին՝ «Ostsee-Provinzen-Blatt» թերթը։
Կարլ Գոտլոբ Զոնտագը մահացել է 1827 թվականի հուլիսի 17 (29)-ին Ռիգա քաղաքում։


== Մատենագիտություն ==


== Գրականություն ==
Recke und Napiersky. «Allgemeines Schriftsteller- und Gelehrten-Lexikon», Митава, 1832 г., т. 4, стр. 231—249; приложение к словарю, Митава, 1861 г., стр. 202—205.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Karl Gottlob Sonntag (1765 – 1827).