Մյունխենի անվտանգության համաժողով

Մյունխենի անվտանգության համաժողով (գերմ.՝ Münchener Sicherheitskonferenz, անգլ.՝ Munich Security Conference), ամենամյա միջազգային համաժողով, 1963 թվականի փետրվարից անցկացվում է Գերմանիայի Մյունխեն քաղաքում, կարգախոսն է՝ «Խաղաղություն երկխոսության միջոցով»։ Համաժողովի հիմնական նպատակն է քննարկել արտաքին քաղաքականության, անվտանգության և պաշտպանական քաղաքականության արդիական խնդիրներ։ Վերջին չորս տասնամյակների ընթացքում Մյունխենի անվտանգության համաժողովը դարձել է միջազգային անվտանգության քաղաքականության որոշումներ կայացնողների կարծիքների փոխանակման ամենակարևոր անկախ ֆորումը։ Ամեն տարի այն համախմբում է շուրջ 350 բարձրաստիճան գործիչների աշխարհի ավելի քան 70 երկրներից՝ ինտենսիվ բանավեճում ներկա և ապագա անվտանգության մարտահրավերների վերաբերյալ։ Ներկաների ցանկում են պետությունների, կառավարությունների և միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներ, նախարարներ, խորհրդարանի անդամներ, զինված ուժերի, գիտության, քաղաքացիական հասարակության, ինչպես նաև բիզնեսի և լրատվամիջոցների բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ։
Սա նման հարցերի շուրջ աշխարհի ամենամեծ համաժողովն է։ Նախկինում այն կոչվել է «Ռազմական հարցերի համաժողով» (գերմ.՝ Wehrkundetagung) և «Անվտանգության քաղաքականության Մյունխենի կոնֆերանս»։ Համաժողովն անցկացվում է Bayerischer Hof հյուրանոցում։ Կազմակերպիչը Մյունխենի անվտանգության համաժողով հիմնադրամն է (ոչ առևտրային կազմակերպություն) (գերմ.՝ die Stiftung Münchner Sicherheitskonferenz (gemeinnützige) GmbH):


== Պատմություն ==
1963-1998 թվականներին նախագահել է կազմակերպության հիմնադիր և ղեկավար՝  գերմանացի հրատարակիչ Էվալդ-Հայնրիխ ֆոն Կլայստ-Շմենզինը։ Շտաուֆենբերգի շրջանի դիմադրության մարտիկը հանդես է եկել ապագայում կանխելու այնպիսի ռազմական հակամարտություններ, ինչպիսին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն է, և այդ պատճառով հավաքել է անվտանգության քաղաքականության առաջնորդներին և փորձագետներին։ Առաջին հանդիպումը սահմանափակվել է մոտ 60 մասնակցով; նրանց թվում էին Հելմուտ Շմիդտը և Հենրի Քիսինջերը1999 թվականից ի վեր այդ պաշտոնը զբաղեցրել է Հորստ Թելչիկը, որը Գերմանիայի կանցլեր Հելմուտ Կոլի նախկին արտաքին և պաշտպանության խորհրդականն է։ 2009 թվականից ղեկավարությունը ստանձնել է Վոլֆգանգ Իշինգերը, իսկ 2022 թվականին՝ Քրիստոֆ Հոյսգենը Փոխնախագահներն են դեսպան Բորիս Ռուգեն և դոկտոր Բենեդիկտ Ֆրանկեն, ով նաև գործադիր տնօրեն է։
2018 թվականին ընկերությունը ներառվել է MSC հիմնադրամում՝ որը գոյանում է Գերմանիայի կառավարության և այլ խոշոր դոնորների ներդրումներից։ Ֆինանսավորումը 2008 թվականին 1 միլիոն եվրոյից պակաս պետական ֆինանսավորումից հասել է մոտ 10 միլիոն եվրոյի հիմնականում կորպորատիվ ֆինանսավորման 2022 թվականին։
Մյունխենի անվտանգության կոնֆերանսը չեղարկվել է երկու անգամ՝ 1991 թվականին Պարսից ծոցի առաջին պատերազմի և 1997 թվականին՝ Կլայստ-Շմենզինի պաշտոնաթողության պատճառով։ Տելչիկի ղեկավարությամբ Անվտանգության համաժողովը վերաբացվել է 1999 թվականին։ Առաջին 30 տարիներին ֆորումի մասնակիցներն էին ՆԱՏՕ-ի երկրների ռազմաքաղաքական ղեկավարները, քաղաքագետները և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ։ 1990-ականներից համաժողովին մասնակցում են Ռուսաստանի և Արևելյան Եվրոպայի այլ երկրների, Չինաստանի, Հնդկաստանի և Ճապոնիայի ներկայացուցիչներ։


== Նպատակներ ==

Մյունխենի անվտանգության համաժողովին, խաղաղություն թեմայով, երկխոսելու, անվտանգության և պաշտպանական քաղաքականության արդի խնդիրները քննարկելու  նպատակով հրավիրվում են բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ, դիվանագետներ, ռազմական և անվտանգության փորձագետներ ՆԱՏՕ-ի և Եվրամիության անդամ երկրներից, ինչպես նաև այլ երկրներից, ինչպիսիք են Չինաստանը, Հնդկաստանը, Իրանը, Ճապոնիան և Ռուսաստանը։
Համաժողովի նպատակն է անդրադառնալ արդիական անվտանգության հիմնական խնդիրներին, քննարկել և վերլուծել անվտանգության հիմնական մարտահրավերները ներկայում և ապագայում՝ ցանցային անվտանգության հայեցակարգին համապատասխան։ Համաժողովի առանցքային կետն է 21-րդ դարում անդրատլանտյան հարաբերությունների զարգացման, ինչպես նաև եվրոպական և գլոբալ անվտանգության վերաբերյալ քննարկումն ու կարծիքների փոխանակումը։
Համաժողովը կազմակերպվում է մասնավոր հիմունքներով և, հետևաբար, պետական ​​պաշտոնական միջոցառում չէ։ Այն օգտագործվում է բացառապես քննարկման համար; Պարտադիր միջկառավարական որոշումների թույլտվություն գոյություն չունի։ Ավելին, հակառակ սովորական կոնվենցիաների, չկա ընդհանուր վերջնական կոմյունիկե։ Բարձր մակարդակի հանդիպումն օգտագործվում է նաև մասնակիցների միջև ֆոնային քննարկումները բաժանելու համար։ Բացառություն է գլոբալ քաղաքական որոշումների ներկայացումը, ինչպիսին է ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև զինաթափման նոր START համաձայնագրի վավերացման փաստաթղթերի փոխանակումը, որը կայացել է 2011 թվականին անվտանգության համաժողովի ավարտին։


== Հայաստանի մասնակցությունը համաժողովին ==
2020 թվականի փետրվարի 15-ին Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը  Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում հանդիպում են ունեցել, որից հետո մասնակցել են «Թարմացում Լեռնային Ղարաբաղի հարցով» խորագրով քննարկմանը, որը վարել է ԱՄՆ-Ռուսաստան հիմնադրամի նախագահ և գործադիր տնօրեն Սելեստա Վալենդերը։
2023 թվականի Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում տեղի է ունեցել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի եռակողմ հանդիպումը: Նիկոլ Փաշխնյանը մասնակցել է նաև Հարավային Կովկասում անվտանգության թեմայով պանելային քննարկմանը, որին մասնակցել են նաև Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին և ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար Հելգա Շմիդտը:


== Ծանոթագրություններ ==