Կատակերգության արքան (ֆիլմ)

«Կատակերգության արքան» (անգլ.՝ The King of Comedy), ռեժիսոր Մարտին Սկորսեզեի ֆիլմը, նկարահանվել է 1982 թվականին ԱՄՆ-ում։ Տրագիկոմեդիա է՝ սև հումորի բազմաթիվ տարրերով։ Գլխավոր դերը կատարում է Ռոբերտ դե Նիրոն։ Մասնակցել է Կաննի կինոփառատոնի հիմնական մրցութային ծրագրին, արժանացել է Բրիտանական կինոակադեմիայի մրցանակի 4 անվանակարգում, այդ թվում՝ լավագույն օրիգինալ սցենարի համար հաղթանակ։


== Սյուժե ==
Ռուպերտ Պապկին (Դե Նիրո) հավակնոտ, բայց շարքային կերպար է՝ վստահ մեծ կատակերգու դառնալու իր ճակատագրին։ Նա պատահական ծանոթանում է հեռուստահաղորդավարուհի Ջերրի Լենգֆորդի (Լյուիս) հետ և սկսում վրդովել հանրաճանաչ շոուի ստեղծողների ամբողջ խմբին։ Հստակ մերժումից հետո Ռուպերտը իր ընկերուհի Մաշայի (Բերնհարդ) հետ առևանգում է Ջերիին։ Ազատ արձակելու դիմաց առաջ է քաշվում մեկ պահանջ՝ Ռուպերտի՝ որպես գլխավոր կերպարի մասնակցությունը Լենգֆորդի երեկոյան շոուին, որին պետք է հաջորդի ազգային եթերում դրա հեռարձակումը։ Հեռուստաընկերությունն իշխանությունների պնդմամբ համաձայնում և անցնում է հաղորդման ձայնագրությանը։ Այդ ժամանակ պատանդին, ում Մաշան պահում էր Մանհեթեն քաղաքում՝ իր ծնողների տանը, հաջողվում է փախչել։
Պապկինի հումորային մենախոսությունները լավ են ընկալվում հրավիրված հանդիսատեսի կողմից։ Վերջում նա հայտարարում է, որ գողացել է Լենգֆորդը, որպեսզի հայտնվի շոու-բիզնեսում։ Շրջապատողները ծիծաղում են՝ ընկալելով դա որպես սկետչի մաս։ Ռուպերտն ավարտում է․ «Վաղը դուք կիմանաք, որ ես չէի կատակում, և կմտածեք, որ ես խելագար եմ։ Բայց ես կարծում եմ, որ ավելի լավ է լինել արքա մեկ գիշերով, քան ոչնչություն ամբողջ կյանքում»։
Ֆիլմն ավարտվում է Ռուպերտ Պապկինի՝ բանտից դուրս գալու մասին հեռուստատեսային ռեպորտաժով և «Թագավոր մեկ գիշերով» ինքնակենսագրության անոտացիայով։


== Դերերում ==
Ռոբերտ դե Նիրո - Ռուպերտ Պապկին
Ջերի Լուիս - Ջերի Լենգֆորդ
Դայես Էբոտ - Ռիտա Կին
Սանդրա Բերնհարդ - Մաշա
Շելլի Հակ - Կետի Լոնգ
Էդ Հերլիհի - Էդ, կամեո
Թոնի Ռենդալ - կամեո
Լորետա Լուպեր - երկրպագուհի
Կարտին Սկորսեզե - Ռուպերտի մայրը (ձայն)
Մարտին Սկորսեզե - Շոուի տնօրեն, կամեո


== Քննադատություն ==
«Չիկագո Սան Թայմսի» առաջատար կինոտեսաբան Ռոջեր Էբերթը նշել է. «Մարտին Սկորսեզեի «Կատակերգության արքան» իմ տեսած ամենաձանձրալի ֆիլմերից մեկն է։ Դժվար է հավատալ, որ Սկորսեզեն է ստեղծել դա։ Դաժան ու սեքսուալ «Չար փողոցներից» և «Տաքսու վարորդից» հետո այստեղ մենք տեսնում ենք սպառված, միայնակ և չար մարդկանց, որոնց հույզերը ամուր թաքնված են նրանց մեջ։ Թվում է, թե ֆիլմը պատրաստ է ուր որ է պայթելու, բայց դա տեղի չի ունենում։ <…> «Կատակերգության արքան» տխուր ֆիլմ է։ Սա վատ ֆիլմ չէ։ Այն տհաճ է դիտել, տհաճ է հիշել, որ այն իր տեսակի մեջ արդյունավետ աշխատում է։ Սա Սկորսեզեի նահանջն է այն ֆիլմերից, որոնք լի էին կյանքով զգացմունքային անապատում։ Այժմ Սկորսեզեի և Դե Նիրոյի կինոյում առավել արդյունավետ ստեղծագործական թիմ է, և այն, որ նրանք որոշել են նման տարօրինակ, խթանող, չբավարարված կինո ստեղծել, լավ նորություն է։
«Daily film dose» ինտերնետային հրատարակությունից Ալան Բաքհուսը նշել է․ «Սա Դե Նիրոյի մասնակցությամբ լավագույն ֆիլմերից է։ Տեսարան առ տեսարան մենք տեսնում ենք Դե Նիրոյի մի սահման, որը մենք չգիտեինք դրանից առաջ կամ հետո։ Հոյակապ են մոր տան նկուղի տեսարանները, որտեղ նա ստեղծել է սեփական թոք շոուի ստուդիան։ Այստեղ նա խաղում է իրեն, իսկ ստվարաթղթե Լենգֆորդը՝ Լայզա Մինելլին, և այլ հյուրեր փոխարինում են միմյանց։ Դա նույնքան լավն է, որքան «Տաքսու վարորդից» «Այդ դու՞ ինձ ասացիրը»։


== Հետաքրքիր տեղեկություններ ==
Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, երբ աղմկահարույց հեռուստաաստղը նետվում է ձանձրացող այցելուի վրա, Դե Նիրոն իր գործընկեր Ջերի Լուիսի հասցեին ասել է կոպիտ հակասեմական տիրադա։ Դա արդյունքի է հասել։ Լուիսը հիշում է. «Ես մոռացել էի, թե որտեղ են տեսախցիկները... Ես շտապում էի դեպի Բոբբիի կոկորդը [այստեղ՝ փոքրացված տարբերակ Ռոբերտի կողմից] (տեսարանը չի ներառվել ֆիլմում)»։
Նման տեսարան է ցուցադրվել 2019 թվականի «Ջոկեր» ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Կատակերգության արքան»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
«Կատակերգության արքան»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում