Կենտ (կոմսություն)

Կենտը (անգլ.՝ Kent /kɛnt/, լատ.՝ Cantium, Canthia) կոմսություն է Անգլիայում։ Մտնում է Հարավարևելյան Անգլիայի կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը և խոշոր քաղաքը Մեյդսոնն է։ Բնակչությունը 1,359 մլն մարդ (առաջին տեղը կեմսությունների շարքում, 2004 թվականի տվյալներ)։


== Պատմություն ==
Դեռևս Կեսարի ժամանակներից Մեծ Բրիտանիայի հարավում զգալի տարածք, որը ներառում է Կենտը, գրավել է Գալիայից ժամանած բելգների ցեղերից մեկը։ Այս ժամանակաշրջանից պահպանվել են Գիլսֆորդի մոտակայքում գտնվող հրաշալի դրուիդյան հուշարձանները, ինչպես նաև բազմաթիվ հողային կառույցներ, ամրոցներ, քարե շրջանակներ և ջրասամույրներ, որոնց ներկայումս ընդունված է դիտել որպես հնագույն կավճե հանքեր։

Տեղանքը, որտեղ Կեսարը վայրէջք է կատարել, մեծամասնության կարծիքով, եղել է Ուոլթերի և Թանետի միջև եղած ափի մի մասը։ Durovernum (Քենթերբերի) տանող ճանապարհը բաժանված էր երկու մասի, որոնցից մեկը տանում էր դեպի Portus Amanus, իսկ մյուսը՝ Regulbium: Առաջին ճանապարհի հետքերը մինչ օրս դեռ լավ են պահպանվել ամբողջ ընթացքում, սակայն երկրագործական մշակույթը ամբողջովին ավերել է երկրորդի հետքերը։ Հռոմեական բերդերի բազմաթիվ մնացորդներ պահպանվել են Դովերում, Ռիչբորոյում և Ռեկոլվերում, պահպանվել են հռոմեական առանձնատների բազմաթիվ հետքեր, հռոմեական շինությունների մասերը օգտագործվել են եկեղեցիներ և այլ շենքեր կառուցելու համար։ Հռոմեական շրջանի իրերից հայտնաբերվել են հսկայական քանակությամբ կավե սպասք` կարմիր և սև, կապարե դագաղներ, ջանասիրաբար զարդանախշված, ապակյա և բրոնզե սպասք։
Առաջին անգլոսաքսոնները, որոնք  Կենտում հայտնվեցին Հենգիստի և Խորսայի ղեկավարության օրոք, այստեղ հիմնեցին թագավորությունը:597 թվականին Քենթերբուրին դարձավ կղզու քրիստոնեական մետրոպոլիսը։ Կենտի արևելյան և արևմտյան մասերը, ըստ երևույթին, հիմնականում ղեկավարվում էին տարբեր թագավորների կողմից:Այս շրջանից պատմության հիմնական հնագիտական հուշարձանները գերեզմանոցներ են, որտեղ հայտնաբերվել են բազմաթիվ մնացորդներ:823 թվականին Քենթը Էքբերտի կողմից միացվեց Արևմտյան Սաքսոնների թագավորությանը (Ուեսեքս)։
9-րդ, 10-րդ և 11-րդ դարերում Քենթը մեծապես տուժեց դանիացիների ավերածությունից:Նորմանների նվաճումից հետո այն Վիլհելմ I-կողմից նվիրվելե իր եղբորը` Օդոնին։
Քենթի Բլեքհեթ սարահարթը Կենտ կոմսությունում հիշարժան է Անգլիայի պատմության մեջ. այստեղ 1384 թվականին Ուոթ Թայլերը հավաքեց ապստամբ գյուղացիներին Քենթի  բնակիչներին, Լոնդոն մեկնելու համար։ Տասնչորսերորդ և տասնհինգերորդ դարերում Կենտը Ուոթ Թայլերի և Քադի ապստամբությունների գլխավոր թատրոնն էր։  
1889 թվականին, Լոնդոնի կոմսության կազմավորման ժամանակ, նրան է անցել Կենտայի տարածքի մի մասը, այդ թվում՝ Գրինվիչը, Դետֆորդը և Վուլիջը։


== Ժողովրդագրություն ==
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով ՝ կոմսության բնակչությունը կազմում է 1 579 206 մարդ։ 100 կանանց բաժին է ընկնում 93.9 տղամարդ։ Մեծ Բրիտանիայի սահմաններից դուրս ծնված անձինք կազմում են 5,8 տոկոս, այդ թվում՝ 0,7 տոկոս՝ Իռլանդիայում, 0,5 տոկոս՝ Գերմանիայում, 0,9 տոկոսը՝ Արևմտյան Եվրոպայի այլ երկրներում, 0,3 տոկոսը՝ Արևելյան Եվրոպայում, 0,8 տոկոսը՝ Աֆրիկայում, 1,7 տոկոսը՝ Ասիայում, 0,4 տոկոսը՝ Հյուսիսային Ամերիկայում, 0,1 տոկոսը՝ Հարավային Ամերիկայում և 0,3 տոկոսը՝ Օվկիանիայում։ Ռասայական կազմը ներկայացված է սպիտակներով (96,5%), երկու և ավելի ռասայի ներկայացուցիչներ (0,9%), ասիացիներ (2%) և սև (0.8%) ներկայացուցիչներ:Կրոնական կազմը՝ քրիստոնյաներ՝ 74,6%, սիկհի՝ 0,7%, մուսուլմաններ՝ 0,6%, հինդուիստներ՝ 0,4%, բուդդայականներ ՝ 0,2 %, հրեաներ՝ 0,1%, միևնույն ժամանակ բնակչության 15,2%-ը հայտարարել է իրենց ոչ կրոնական պատկանելության մասին, 7,8%-ը չի նշել կրոնը, 0,3%-ը հայտարարել է այլընտրանքային կրոնական հայացքների մասին։


== Աշխարհագրություն ==

Կենտը գտնվում է Անգլիայի ծայրահեղ հարավարևելյան անկյունում։ Տարածքը կազմում է 3 736 կմ։ Ամենանեղ վայրում Ֆրանսիան գտնվում է ընդամենը 34 կմ հեռավորության վրա՝ նեղուցի մյուս ափին։ Ռելիեֆը իրենից ներկայացնում է լեռնոտ լեռնաշղթաների և հովիտների փոփոխում արևմուտքից արևելք։
Սեյսմիկ ակտիվությունը ժամանակ առ ժամանակ արձանագրվում է Կենտում, բայց երկրաշարժի էպիկենտրոնները միշտ ծովում են։  
Այսպիսով, 1382 և 1580 թվականներին Ռիխտերի սանդղակով 6.0 բալ ուժգնությամբ 2 երկրաշարժ է եղել, իսկ 1776, 1950 և 2007 թվականների ապրիլի 28-ին Ռիխտերի սանդղակով գրանցվել են շուրջ 4.3 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժեր։ Ափամերձ հատվածը ժամանակի ընթացքում ենթարկվել է ուժեղ փոփոխությունների՝ տեկտոնական վերելակների և ափամերձ էրոզիայի պատճառով։ Կոմսության հիմնական գետը Մեդուեյն է, այլ գետերից կարելի է նշել Սթաուր և Դարեն։ Առավել խոշոր քաղաքները` Քենթերբերի, Մեյդսոն, Աշֆորդ, Դուվր, Ռոչեսթեր, Չատեմ, Սանուիդժ, Ռամսգիտ, Մարգիտ, Գրեյվզենդ։


=== Կլիման ===
Կենտի կլիման Բրիտանիայի ամենատաքերից մեկն է:2003 թվականի օգոստոսի 10-ին Բրոգդեյլ գյուղում գրանցվել է երկրի ամենաբարձր ջերմաստիճանը (38,5 °C): Տարեկան տեղումների մակարդակը կազմում է մոտ 730 մմ առավելագույնը հոկտեմբեր-հունվար ամիսներին։ Տարվա անձրևոտ օրերի միջին քանակը 116 է։


== Վարչական բաժանումը ==
Կոմսության կազմի մեջ մտնում են 12 վարչական շրջան և 1 ունիտար միավոր։


== Տնտեսություն ==
Հյուսիսային Կենտում լավ զարգացած է արդյունաբերությունը, այն ներկայացված է Նորտֆլիտում և Կուկստոնում ցեմենտի արտադրությամբ, Սիտինգբորնում` աղյուսի, Մեդուեյ և Թե-Սուեյլ գետերի վրա նավաշինությամբ, Դարտֆորդում` քիմիական կոմբինատներով և Սուոնլիում թղթի արտադրությամբ։ Դանգնես հրվանդանի վրա գտնվում է գործող ատոմակայանը (նախկինում եղել է երկու)։
A2, B2068, A28 ժամանակակից մայրուղիները իրենց գոյությամբ պարտական են հենց նրանց:Բացի այդ, Կենտը հատվում է մի քանի խոշոր մայրուղիների` M2, M20, M25 և M26 հետ։
500 տարի շահագործման հանձնված ջրային հաղորդակցությունը դարձել է ավելի քիչ ակտիվ, չնայած բեռների նավահանգիստները դեռ առկա են Ռամսգիտի Թամեսպորտի քաղաքներում։
Կենտը երբեմն կոչվում է «Անգլիայի պարտեզ»՝ իր բազմաթիվ այգիների և տնկարկների պատճառով։ Հատուկ շենքեր-բավականին հաճախ կարելի է գտնել տեղական գյուղերում, չնայած նրանցից շատերը այժմ դարձել են սովորական տներ։ Լոնդոնի մերձակայքում կան բավականին շատ բանջարանոցներ։


== Մշակույթ ==
Կենտ կոմսությունում՝ Դարտֆորդ քաղաքում, ծնվել, մեծացել և ստեղծել են աշխարհահռչակ "The Rolling Stones" ռոք խումբը՝ Միք Ջագերը և Քիթ Ռիչարդսը։
Կոմսությունում գտնվող Լիդդ օդանավակայանը և Քենթի միջազգային օդանավակայանը (2014) — ին փակ են) բազմաթիվ չարտերային չվերթներ են տրամադրում, բայց Հարավարևելյան տարածաշրջանի ուղևորների մեծ մասը նախընտրում են օգտվել ավելի մեծ օդանավակայաններ` Հիթրոու և Գեթվիք։
Կոմսությունում կան երեք բուհեր:Քենթերբերիյսկի համալսարանը Կրաստ-Չերչ(Canterbury Christ Church University) համալսարանների հետ ամբողջ արևելյան Կենտում, Կենտի համալսարանով Քենթերբուրի և Մեդվեյթ քաղաքում գտնվող համալսարաններում, իսկ Գրինվիչի համալսարանը` Ուուլվիչի, Էլթամի, Լոնդոնի և Մեդվեյթի շենքերով։ Եվ չնայած Մեծ Բրիտանիայում գերազանցապես հանրակրթական դպրոցական համակարգ է գործում, Քենթում և Մեդվեդեյում մինչ այժմ ընտրական համակարգ են աշխատում,Կենտ արարողակարգային կենտրոնի տարածքում տեղակայված է Մեծ Բրիտանիայի 164 քերական դպրոցներից 38-ը (լիցեյներ):Բացի այդ, կոմսությունում կա 88 հանրային, 90 մասնավոր և ավելի քան 500 հիմնական դպրոց։ Կոմսությունում կա անգլերենի սեփական բարբառը։


== Տեսարժան վայրեր ==

Ռոչեստերական պալատ
Լիդսի պալատՔենթերբերիՔենթերբերիի տաճար
Սուրբ Ավգուստինի աբբայություն
Սուրբ Մարտինի եկեղեցիԴուվրThe White Cliffs ExperienceՏենտերդենTenterden Steam RailwayԿենտը ոգեշնչել է հայտնի գրողներին և նկարիչներին։ Օրինակ, Քենթերբերիի կրոնական դերը ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսացել անգլիական դասականի, բանաստեղծ Ջեֆրի Չոսերի համար, երբ նա գրել է իր "Քենթերբերիի պատմվածքները", որոնք գրական անգլերեն են ծնել:Չարլզ Դիքենսի հայրը աշխատել է նավահանգիստների վրա, և գրողի բազմաթիվ գրքերում հանդիպում են Չաթեմի, Ռոչեստերի և քլիֆյան ճահիճների տեսարաններ:Նկարիչ-բնանկարիչ Ուիլյամ Թերները իր մանկության մի մասն անցկացրել է Արևելյան Կենտի Մարգեյթ քաղաքում և իր կյանքի ընթացքում հաճախ վերադարձել է այնտեղ:Արևելյան Կենտի ափը պատկերված է նրա բազմաթիվ աշխատանքներում։
1930-ականների վերջին, Նոբելյան դափնեկիր գրող Ուիլյամ Գոլդինգը աշխատել է որպես ուսուցիչ Մայդսթոնի քերականական դպրոցում, որտեղ նա հանդիպել է իր ապագա կնոջը՝ Էն Բրուքֆիլդին։ 1945 թվականին Կենտում ծնվել է անգլիացի հայտնի բանաստեղծուհի Վենդի Քոուփը։ Բացի այդ, բավականին հաջող «Կինոմանիա» (Xenomania) ստուդիան, որը երաժշտություն է ստեղծել այնպիսի էստրադային նախագծերի համար, ինչպիսիք են Girls Aloud-ը, սկսել է իր աշխատանքը՝ հաստատվելով Կենտի վերասարքավորված պաստորական տանը։
Կենտի միակ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբը, որը խաղում է լիգայում, «Ջիլինգհեմն» է (Gillingham F.C.): Կոմսությունում բավականին տարածված է կրիկետը, քանի որ իրականում այս մարզաձևը ծագել է Կենտում:Կենտի կրիկետի առաջնության թիմը «Քենթ կոմսության ծղրիդների ակումբ» (Kent County Cricket Club)  է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Кент, графство»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Աղբյուրներ ==
Список мест, городов и деревень Кента
Kent County Council — Local Government website
Kent Online — A Kent Messenger Group website
Kent heritage
Kent Downs AONB website
Village Net web site has photographs and historic details of over 240 Villages in Kent and East Sussex
Spelling of placenames in the county from BBC website Archived 2006-02-16 at the Wayback Machine.
Kent Coast in Pictures  Photographs of the coastline of Kent — from Dartford to Dungeness.
Kent Search Engine — A Kent only Directory
Dover Soul, local information website for Dover, Kent UK
Статья о Кенте на портале «Аделанта-инфо»