Կարիտա Նյուստրյոմ

Ֆաննի Կարիտա Կրիստինա Նյուստրյոմ  (շվեդերեն՝ Fanny Carita Kristina Nyström, փետրվարի 20, 1940(1940-02-20), Վաասա, Վաասա նահանգ, Ֆինլանդիա - հոկտեմբերի 12, 2019(2019-10-12), Korsnäs, Օստրոբոտնիա (մարզ), Western and Central Finland Regional State Administrative Agency, Ֆինլանդիա), շվեդախոս ֆինն գրող, բանաստեղծ, լրագրող և ֆեմինիստ։ 1970-ականներին հայտնի է դարձել որպես կանանց իրավունքների պաշտպան` «Այս աշխարհը մերն է։ Ուղեցույց քույրերի համար» (շվեդերեն՝  Denna värld är vår! Handbok i systerskap) Բիրգիտտա Բուշտի հետ համահեղինակությամբ գրված գրքի տպագրությունից հետո։ Նրա ֆեմինիստական հայացքներն իրենց արտացոլումն են գտել նրա հետագա բանաստեղծական ժողովածուներում, այդ թվում՝ «Մոր կյանքից» (շվեդերեն՝ Denna värld är vår! Handbok i systerskap, 1978) և «Մատղաշ ծառ» (շվեդերեն՝ Återväxt, 1982): 1984 թվականին Նյուստրյոմը հիմնադրել է Hantverk  հրատարակչությունը և գրականության դասընթացներ կազմակերպել ամբողջ շվեդախոս Ֆինլանդիայում։


== Կենսագրություն ==
Կարիտա Նյուստրյոմը ծնվել է 1940 թվականի փետրվարի 20-ին Վաասայում։ Հելսինկիի համալսարանում սովորել է շվեդական գրականություն և սկանդինավյան բանասիրություն, որն ավարտել է 1968 թվականին։ Այնուհետև աշխատել է այդ համալսարանի Սկանդինավյան բանասիրության ամբիոնում և որպես լրագրող ֆիննական «Rundradion» հեռուստաընկերությունում։
1974-1978 թվականներին Բուշտի հետ համատեղ համակարգել է վերապատրաստման ծրագրերը Ժողովրդական կրթության ասոցիացիայում (շվեդերեն՝ Folkets bildningsförbund): Միասին նրանք հրատարակել են «Այս աշխարհը մերն է։ Ուղեցույց քույրերի համար» (շվեդերեն՝ Denna värld är vår! Handbok i systerskap) գիրքը՝ ներկայացնելով իր տեսակետները հասարակության մեջ կանանց նոր տեղի վերաբերյալ։ Իրենց աշխատանքում նրանք գրել են. «Տվեք կանանց այն գործիքները, որոնք հնարավորություն կտան նրանց տեսնել և վերլուծել իրենց ճնշումը, վերագնահատել իրենց պատմությունը և դրանով իսկ հասնել ֆեմինիստական գիտակցմանն ու ըմբռնումին իրենց իսկական ինքնության մասին»։ Նյուստրյոմի ֆեմինիստական դիրքորոշումը արտացոլված է նրա «Մոր կյանքից» (շվեդերեն՝ Denna värld är vår! Handbok i systerskap, 1978) և «Մատղաշ ծառ» (շվեդերեն՝ Återväxt, 1982) բանաստեղծական ժողովածուներում։ Նա աջակցել է շվեդ-ֆիննական ֆեմինիստական, պացիֆիստական և քաղաքական շարժումներին, այդ թվում՝ Վիետնամի շարժմանը, Սոցիալ-դեմոկրատական ասոցիացիայի «Հաց և վարդեր» (շվեդերեն՝  Bröd och Rosor) և իր կողմից հիմնադրված կանանց մարքսիստական ֆեմինիստական խմբին։ 
1975 թվականից ի վեր Նյուստրյոմը հրատարակել է տարբեր ժանրերի 15 գիրք՝ պոեզիա, էսսեներ, վեպեր և ոչ գեղարվեստական գրականություն։ 1980-ականների կեսերից նա ավելի շատ սկսել է գրել ինքնակենսագրական ստեղծագործություններ։ «Տունը տիեզերքում»  (շվեդերեն՝ Huset i rymden, 1984) բանաստեղծական հավաքածուում նա նկարագրում է այն տներն ու սենյակները, որտեղ ապրում էր ինքը։ Նրա  «Վերափոխված փողոց» վեպը շվեդերեն՝ Den förvandlade gatan, 1991) մասամբ հիմնված է Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում Շվեդիայի մասին իր հիշողությունների վրա։ «Խելագարն այգում և այլ պատմություններ» (շվեդերեն՝ Galningen i trädgården och andra berättelser, 1996) ստեղծագործության մեջ նա  նկարագրում է իր պատանեկան ճանապարհորդական փորձը Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում։ Իր կյանքի պատմությունը Նյուստրյոմը շարունակեց ներկայացնել «Նամակներ գյուղից Եվրոպայում» (շվեդերեն՝ Brev från en i Europa, 2001) և « Յոթ պատմություններ վաթսունական թվականներից» (շվեդական Sju berättelser från sextiotalet, 2009) ստեղծագործություններում։
Նրա բանաստեղծությունների թարգմանությունները ներառվել են 2013 թվականին հրատարակված «Վեց ֆինն բանաստեղծներ» երկլեզու գրքում։ Քննադատ Սթիվ Ուիտակերը բարձր է գնահատել բնության նկարագրությունը այս գրքի 2018 թվականի գրախոսության ընթացքում՝ առանձնացնելով «Լետի գետը» բանաստեղծությունը։
Կարիտա Նյուստրյոմը մահացել է Կորսնյասում 2019 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։


== Ծանոթագրություններ ==