Էստոնական քերծե

Էստոնական որսորդական շուն ( էստ․՝ Eesti hagijas),  որսորդական շների ցեղատեսակ, որն օգտագործվում է մանր կենդանիների որսորդության համար։


== Ցեղատեսակի պատմություն ==
Շների այս ցեղատեսակը ձևավորվել է Էստոնիայում 20-րդ դարում և հանդիսանում է հրացանավարժ քերծեների տիպիկ ներկայացուցիչ։ Նրա ստացման աշխատանքները սկսվել են 2 համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածում, ինչին նպաստել են էկոլոգիական պայմանները և այծյամի պահպանության միջոցառումները։ Էստոնական քերծեի ստացումը ընթացել է 2 ուղղությամբ․

Ռուսական, անգլո-ռուսական և այլ քերծեների շրջանում ոչ խոշոր արտադրողների ընտրություն, ապա՝ խաչասերում ֆոքսհաունդների և ֆիննական քերծեների հետ։
Խաչասերում եվրոպական մանր եղջերավոր քերծեների հետ, որոնց հաջողվել է ձեռք բերել՝ բիգլներ, շվեցարական(լյուցեռնական) քերծեներ։Ժամանակի ընթացքում հաջողվել է ստանալ բավականին նույնատիպ գլխաքանակ, չնայած բազմաթիվ նախնիներ մինչ օրս հիշեցնում են իրենց մասին։ Որպես ցեղատեսակ՝ էստոնական քերծեն ճանաչվել է ԽՍՀՄ-ում 1954 թ․ ։ Առաջին ստանդարտն ընդունվել է 1959 թ․։
2019 թվականին ցեղը նախնական հիմունքովճանաչվեց միջազգային կինոլոգիական ֆեդերացիայի կողմից  :


== Արտաքին տեսք ==
Վզակոթի բարձրությունը․ արուներ՝ 45-52 սմ, էգեր՝ 42-49 սմ
Քաշ․ էգեր՝ 10-20 կգ, արուներ՝ 15-25 կգ
Սրբոսկրի բարձրությունը 1-1,5 սմ-ով պակաս է վզակոթի բարձրությունից
Ձգվածության ինդեքսը․ արուներ՝ 108-110, էգեր՝ 110-112
Պահվածքը՝ հավասարակշռված, շարժուն
Գանգատուփն ունի չափավոր լայնություն, կլոր ձև։ Մուգ մասից դնչին անցումը կտրուկ չէ։ Դունչը երկար է, ուղիղ։ Դնչի պրոֆիլը նման է ուղղանկյան։ Քթի բլթակը լայն է, սև։ Շրթունքները կիպ գրկում են ծնոտները, կախ չեն ընկնում։
Աչքերը մուգ շագանակագույն են, մի փոքր ծուռ տեղադրված, կոպերի ծայրերը մուգ են։
Ականջները երկար են, ոչ հաստ, ծայրերում ոլորված, ցածր տեղադրված։ Կախվող են, կիպ կպնում են գլխին։
Իրանը նկատելիորեն ձգված է։ Վիզը կլոր է, մկանուտ, չոր։ Կուրծքը լայն է և խորը, հասնում է արմունկներին։ Մեջքն ուղիղ է, լայն։ Գոտկատեղը կարճ է, լայն, դուրս ցցված, մկանուտ։ Փորը մի փոքր քաշված է։
Վերջույթները պինդ են, չոր, մկանուտ։ Թաթերն օվալաձև են, միացող, ճանկերն ուղղված են դեպի հողը։
Պոչը հաստ է հիմքի մոտ, դեպի ծայրը քիչ-քիչ բարակում է, թրաձև է։ Ամբողջ երկարությամբ ծածկված է խիտ մազերով։
Մորթին կարճ է, ուղիղ, կոշտ և փայլուն։ Բրդատակի աղվամազը թույլ է զարգացած։
Գունավորում․ սև-պիսակավոր՝ կարմրաներկով։ Սև բծերի չափը սահմանափակված չէ։ Հանդիպում են գունավորումներ․ գորշ-պիսակավոր՝ կարմրաներկով, բոսորագույն-պիսակավոր։ Քթի բլթակը սև է։


== Բնավորությունը և որսորդական որակները ==

Էստոնական քերծեն շատ խելացի և ակտիվ շուն է։ Դաստիարակության մեջ թեթև թերացումն անգամ օգտագործելու է իր օգտին,  այլ շների հետ մրցավազքի մեջ մտնելու յուրաքանչյուր հնարավորությունն ընդունվելու է ուրախությամբ՝ անկախ եղանակից և ժամից։ Չարությունը, որը համակում է էստոնական քերծեին՝ պոտենցիալ որս տեսնելիս, և թույլ է տալիս հասնել փայլուն արդյունքների որսորդության մեջ, չի արտահայտվում մարդկանց հետ․ դա զուտ մասնագիտական հատկություն է, որը նա թողնում է շեմից այն կողմ, հենց որ տանն է հայտնվում։ Այստեղ նա ցուցաբերում է զարմանալիորեն հավասարակշռված, հանգիստ խառնվածք և փափուկ բարեհոգի բնավորություն, երեխաների նկատմամբ բացարձակ հանդուրժող է։ Ընդհանուր առմամբ, էստոնական քերծեն հրաշալի ուղեկից է, որը հիանալի համապատասխանում է ակտիվ և շարժուն մարդկանց, որոնք հնարավորություն ունեն ապահովելու իրենց շանը մեծ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ։ Այդ դեպքում էստոնական քերծեն առանց որոշակի խնդիրների կարող է պահվել քաղաքային բնակարանում։
Էստոնիական քերծեի առավելությունները ներառում են.

վաղ հասունություն, որը ժառանգվել է շվեյցարական շնից։
բիգլից ժառանգած ուժեղ թաթ;
քաղաքավարություն և հնազանդություն (պատշաճ մարզմամբ, զուգորդված ռուսական որսորդների տոկունության և կրքի հետ)։


== Պահպանում և խնամք ==
Սա իր բնույթով շատ քաղաքավարի շուն է, եռանդուն, փափուկ բնավորությամբ, զիջողական է դաստիարակության  մեջ։ Նա, որպես կանոն, շատ հեշտ է սովորում, արագ և ճշգրիտ հիշում է բոլոր հրամանները, գիտի տանն իրեն հատկացված տեղը։ Հարմարավետ է զգում բնակարանում, բայց կարևոր են զբոսանքները անտառում կամ այգում։ Եթե դուք որսի եք գնում այս շան հետ, դա պահպանում և զարգացնում է նրա հոտառությունը։ Մաքրասեր է, կարճ մորթով։ Հարկավոր է մանրակրկիտ մաքրում խոզանակով՝ լողանալուց առաջ (ամսական մեկ անգամից ոչ ավել)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сигаева М. Էստոնական տաք շուն // ընկեր : Ամսագիր։ - 2009 թ. - No 9 : - S. 66-71 : - ISSN 1609-0527 :
Huraուրավլև Յու. Որսորդի հանրագիտարան։ - Mozhaisk-Terra, 1996 թ.
Սելեկցիոներներ Պ. ԲԱՅ Կուրբատով Վ. Վ., Մազովեր Ա. Պ., Նազարով Վ. NS Տեղեկագիր գիրք շների բուծման մասին։


== Հղումներ ==
«Էստոնական հաունդ» թեմատիկ ակումբ Archived 2013-05-12 at the Wayback Machine.