Տրանսպորտը Ֆրանսիայում

Ֆրանսիայի տրանսպորտն աշխարհի ամենախիտ ցանցերից մեկն է։ Ֆրանսիայում երկաթուղային, ավտոճանապարհային, օդային և ջրային տրանսպորտային փոխադրումներն առավել զարգացած են։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից Ֆրանսիայի տարածքում առաջին բարեկարգ ճանապարհները հռոմեական էին, դրանք կապում էին խոշոր բնակավայրերը և թույլ տալիս զորքերին արագ տեղաշարժվել։
Միջնադարում ճանապարհային բարեփոխումները հազվադեպ էին։ Տրանսպորտը դանդաղ ու անհարմար էր օգտագործման համար։ Նոր ժամանակների շեմին խոշոր բարեկարգումներ են իրականացվել։ Այդ ժամանակ սկսվում է գետերն իրար կապող ջրանցքների արագ շինարարություն։ Քամով աշխատող նավերը շատ ավելի արագաշարժ էին և մեծ տարածում գտան առափնյա առևտրում։


== Երկաթուղի ==

Ֆրանսիայում ընդհանուր առմամբ 29.901 կմ (18.580 մղոն) երկարությամբ երկաթգիծ կա, որը հիմնականում գործարկվում է SNCF՝ ֆրանսիական ազգային երկաթուղային ընկերության կողմից։ Ճանապարհային համակարգի նման, ֆրանսիական երկաթգծերը ևս, սուբսիդավորվում են պետության կողմից, տարեկան ստանալով մոտ 14 մլրդ եվրո։ Երկաթուղային համակարգը կազմում է ընդհանուր ուղևորափոխադրումների փոքր մասը, մոտ` 10%-ը։
1981 թվականից կառուցվող նոր` Lignes à Grande Vitesse (LGV) ճեպընթաց գծերի ցանցը կապում է Ֆրանսիայի մայրաքաղաքը երկրի ամենամարդաշատ տարածաշրջաններին, սկսած՝ Փարիզ-Լիոնից։ 1994 թվականին բացվել է Channel Tunnel-ը, որը Լա Մանշի տակով անցնող երկաթգծով կապում է Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան։
Գնացքները, ի տարբերություն ճանապարհային երթևեկության, ձախակողմյան են (բացառությամբ` Alsace-Moselle): Մետրոպոլիտենը և տրամվայը չեն դիտարկվում որպես գնացք և սովորաբար հետևում են ճանապարհային երթևեկությանը՝ լինելով աջակողմյան (բացառությամբ Լիոնի մետրոպոլիտենի)։


=== Շտապ փոխադրումներ ===
Ֆրանսիայում վեց քաղաքներ այժմ ունեն շտապ տրանզիտային ծառայություն (հաճախ այն անվանում են «մետրո»)։ Մետրոյի համակարգերը գործում են Փարիզում (16 գիծ), Լիոնում (4 գիծ) և Մարսելում (2 գիծ)։ Թեթև մետրո (VAL-tip) համակարգերը կիրառվում են Լիլում (2 գիծ), Թուլուզում (2 գիծ) և Ռենում (1 գիծ)։


== Ճանապարհներ ==

Ֆրանսիայի ավտոճանապարհների ընդհանուր երկարությունը մոտ 950.000 կմ է։ Ֆրանսիական ավտոճանապարհային ցանցը մեծապես կազմված է վճարովի ճանապարհները, բացառությամբ խոշոր քաղաքների շրջակա և հյուսիսային շրջանների ճանապարհների։ Մասնավոր կազմակերպությունների կողմից գործարկվող ավտոճանապարհների ընդհանուր երկարությունը մոտ 12.000 կմ (7.500 մղոն) է։ Ֆրանսիան աշխարհում 8-րդ խոշորագույն մայրուղային ցանցն ունի, որը զիջում է միայն ԱՄՆ-ին, Չինաստանին, Ռուսաստանին, Ճապոնիային, Կանադային, Իսպանիային և Գերմանիային։
Ներկայումս Ֆրանսիան ունի 30.500 կմ խոշոր տարածաշրջանային ճանապարհներ։ Համեմատության համար` մարզային նշանակության ճանապարհներն ունեն մոտ 365.000 կմ ընդհանուր երկարություն։


== Օդային տրանսպորտ ==

Ֆրանսիայում մոտ 478 օդանավակայան կա (1999թ.): Օդանավակայաններից 288-ի թռիչքուղիները սալարկված են, իսկ մնացած 199-ը` ոչ։
Ֆրանսիայում գործող օդային տարածքների կառավարման մարմիններից մեկը, Aéroports de Paris-ն է, որը ղեկավարում է Փարիզի և շրջակայքի 14 օդանավակայանները։ Շառլ դը Գոլի օդանավակայան և Օռլի օդանավակայան ամենամեծն են։ Առաջինը, որ գտնվում է Փարիզի Ռուասի արվարձանում, աշխարհի հինգերորդ խոշորագույն օդանավակայանն է, 2008 թ. 60 միլիոն ուղևորափոխադրումներով։ Այն Ֆրանսիայի գլխավոր միջազգային օդանավակայանն է և գործակցում է ավելի քան 100 ավիաընկերությունների հետ։
Ֆրանսիայի ազգային ավիափոխադրողը Air France-ն է, որն սպասարկում է 20 ներքին և դեպի 83 երկրներ 150 միջազգային ուղղություններով ավիառեյսեր։


== Նավարկուղիներ/ջրանցքներ ==

Ֆրանսիական բնական և մարդաստեղծ ջրային ուղիների ցանցը Եվրոպայում ամենախոշորն է, որի ընդհանուր երկարությունն անցնում է 8.500 կիլոմետրից։ Խոշոր նավարկվող գետեր են Լուարը, Սեն և Ռոնը։ «Ֆրանսիական նավարկային նավարկուղիներ» (VNF) ընկերության կողմից կառավարվող ակտիվ ջրային ուղիները կազմված են 6.700 կիլոմետր (4.200 մղոն) ջրագծերից, 3.800 կիլոմետր երկարությամբ ջրանցքներից և 2.900 կիլոմետր (1.800 մղոն) նավարկելի գետերից, 494 ամբարտակներից, 1595 ջրարգելակներից, 74 նավարկելի ջրամբարներից, 65 ջրամբարներից, 35 թունելներից և այլն։
VNF-ն ունի շարունակական տեխնիկական սպասարկման և արդիականացման ծրագիր` բարձրացնելու համար ջրատարների խորությունը, ջրարգելակների լայնությունն և կամուրջների տակամասը։


== Ծովային փոխադրումներ ==

Ֆրանսիան ունի մեծ առևտրային նավատորմ, ներառյալ` 1000 տոննա և ավելի բեռնատարողությամբ 55 խոշոր նավերը։
Ֆրանսիական ընկերությունները աշխատում են 1400-ից ավելի նավերի հետ, որոնցից 700-ը գրանցված են Ֆրանսիայում։ Ֆրանսիայի 110 ծովային առևտրային կազմակերպություններում աշխատում է ծովում 12.500 (ծովում) և 15.500 (ափին) հոգի։ Ամեն տարի 305 մլն տոննա ապրանք է և 15 մլն ուղևոր է փոխադրվում ծովով։ Ծովային տրանսպորտը պատասխանատու է Ֆրանսիայի ներմուծման և արտահանման 72%-ի համար։
Ֆրանսիան նաև ունի մի շարք նավահանգիստներ, այդ թվում  `Բայոնա, Բորդո, Բուլոն սուր Մեր, Բրեստ, Կալե, Շերբուր-Օկտևիլ, Դյունկերք, Ֆոս սուր Մեր, Պալիս, Հավր, Լորիան, Մարսել, Նանտ, Նիս, Փարիզ, Պոր լա Նուվել, Պոր Վանդր, Ռոսկոֆ, Ռուան, Սեն Նազեր, Սեն Մալո, Սետ, Ստրասբուրգ և Թուլոն։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի տնտեսություն


== Ծանոթագրություններ ==