armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բարի լույս (ֆիլմ, 2016)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բարի լույս (այլ կիրառումներ)«Բարի լույս», 2016 թվականին ռեժիսոր Աննա Արևշատյանի նկարահանած հայկական ֆիլմ։ 2016 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի Հայկական համայնապատկեր ծրագրի խաղարկային ֆիլմերի շարքում։ Ֆիլմի ստեղծման ամբողջ գործընթացը տևել է 2 տարի, նկարահանումները կատարվել են 26 օրվա ընթացքում։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է հեռուստաընկերության ղեկավարության հետ մասնագիտական բախման մեջ մտած լրագրողի մասին։ Արշակը կորցրել է աշխատանքը, նրան համակել է անզորությունն ու մեղքի զգացումն ընտանիքի առջև։ Երկրից արտագաղթելու վերաբերյալ կնոջ հորդորները նրան ստիպում են վերջնական որոշում կայացնել, ինչը նրա համար ծայրահեղ է դառնում, և նա հակամարտության մեջ է մտնում սեփական ես-ի հետ. նրա սկզբունքները կոտրված են, ապագան` անորոշ։ Հորը տեսնելու անհագ ցանկությամբ Արշակը մեկնում է սահմանամերձ գյուղ, որտեղ ապրում է հայրը։ Հայրական տան ճանապարհին մանկության հուշերը նրան տանում են 90-ականների դժվարին ժամանակներ։ Անցյալի հետ հանդիպումը օգնում է կրկին վերագտնել իրեն և կայացնել ճիշտ որոշում։


== Դերերում ==
Արայիկ Դարբինյան
Արսեն Կարապետյան
Աշոտ Չթչյան
Արեն Սողոյան
Դավիթ Գասպարյան
Սամվել Փիլոյան
Լիդա Հակոբյան
Մարիամ Մելիքսեթյան
Մարիա Մաթևոսյան


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Սևադա Գրիգորյան
Ռեժիսոր՝ Աննա Արևշատյան
Օպերատոր՝ Պավել Դիլլուս
Պրոդյուսեր՝ Շուշանիկ Արևշատյան, Վալերի Սահարյան
Նկարիչ՝ Սեդրակ Վելիկոդնի
Հնչյունը` Արտակ Ասիրյան, Արման Պարսամյան, Գևորգ Շահնազարյան
Երաժշտություն՝ Կարեն Հարությունյան, Վահագն Հայրապետյան
Մոնտաժը` Տիգրան Բաղինյան


== Մրցանակներ ==
«Ոսկե Ծիրան» միջազգային 13-րդ կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր ազգային մրցույթ» անվանակարգում արժանացել է «Ոսկե Ծիրանի»
Տորոնտոյում կայացած «Pomegranate Film Festival»-ին արժանացել է «Լավագույն լիամետրաժ ֆիլմ» մրցանակի
Հայաստանի Կինոակադեմիայի «Անահիտ» մրցանակի է արժանացել՝ որպես «Լավագույն դեբյուտային ֆիլմ» 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աննա Արևշատյանն իր «Բարի լույս» ֆիլմով մեծ էկրան է վերադարձնում հեղինակային կինո
Բիշկաին (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲիշկաինԲիշկաին (ռուս.՝ Бишкаин, բաշկիրերեն՝ Бишҡайын), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1183 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջրհորի մոտ (ֆիլմ)

Ջրհորի մոտ, Ստեփան Զորյանի համանուն պատմվածքի հիման վրա նկարահանված սև-սպիտակ հայկական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմում պատկերված է մի դրվագ առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներից։ Հակառակորդ բանակների զինվորները դիրքավորված են միմյանց դիմաց, իսկ շրջակայքում եղած միակ ջրհորը գտնվում է նրանց միջև։


== Դերերում ==
Էդգար Էլբակյան
Իշխան Ղարիբյան
Լորենց Առուշանյան
Նիկոլայ Գևորգյան
Ն. Չալիկյան
Ռազմիկ Ամիրգուլյան
Վ. Խաչիկյան


== Ծանոթագրություններ ==
Համիլտոն շրջան (Կանզաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համիլտոն շրջան (այլ կիրառումներ)Համիլտոն շրջան (անգլ.՝ Hamilton County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.580 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.670 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սիրակուզ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Սերժիպի նահանգի Սերտանի մարզ

Սերժիպի նահանգի Սերտան (պորտ.՝ Mesorregião do Sertão Sergipano)՝ վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Սերժիպի նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 240 994 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 6 527.7 կմ²։ Բնակչության խտությունը 36.9 մարդ/կմ²։
Անհավանական Բերթ Ուանդերսթոունը

«Անհավանական Բերթ Ուանդերսթոունը» (անգլ.՝ The Incredible Burt Wonderstone), ռեժիսոր Դոն Սկարդինոյի կինոկատակերգություն, նկարահանված Ջոն Ֆրենսիս Դեյլիի և Ջոնաթան Գոլդշտեյնի սցենարով՝ հիմնված Չեդ Քալթջենի պատմության հիման վրա։ Պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2013 թվականի մարտի 8-ին,«South by Southwest» կինոփառատոնի ժամանակ։ Կինովարձույթ դուրս է եկել նույն թվականի մարտի 15-ին։


== Սյուժե ==
Իր երկար տարիների բեմական գործընկեր Էնթոնի Մարվելթոնի հետ ընդհարվելուց հետո, հայտնի, բայց ուժասպառ եղած լասվեգասցի աճպարար Բերթ Ուանդերսթոունը հանրաճանաչության համար սկսում է պայքարել նոր ասպարեզ եկած փողոցաշրջիկ հրաշագործ Սթիվ Գրեյի հետ, ով կատարում է բացառիկ հնարքներ։


== Դերերում ==
Սթիվ Կարել — Բերթ Ուանդերսթոուն
Մեյսոն Քուք — երիտասարդ Բերթ ՈւանդերսթոունՆախկինում հաջողակ աճպարար։ Կերպարի դիզայնը մասամբ հիմնված է հայտնի աճպարարներ Զիգֆրեդի և Ռոյի ոճի վրա։ Մեյսոն Քուքը, ով 2012-ին տասնմեկ տարեկան էր, մարմնավորում է Ուանդերսթոունին որպես երեխա։ Քուքը սովորել է մի քանի կախարդական հնարքներ, պատկերելու համար Ուանդերսթոունին, ով նոր էր սկսում բացահայտել կախարդանքը։Սթիվ Բուշեմի — Էնթոն ՄարվելթոնՈւանդերսթոունի նախկին գործընկերը։ Լյուկ Վանեկը մարմնավորում է երեխա Մարվելթոնին։Ջիմ Քերրի — Սթիվ ԳրեյՓողոցաշրջիկ կախարդ, ով կատարում է վտանգավոր հնարքներ։ Սքարդինոն այս կերպարը նկարագրել է այսպես. «Եթե Դևիդ Բլեյնը և Քրիս Էնջելը երեխա ունենային։» Քերրին ձեռնարկել է խիստ դիետա, որպեսզի նիհարի, և բարելավել է իր մարմնի կազմվածքը դերի համար։Օլիվիա Ուայլդ — ՋեյնԲերթի և Էնթոնի օգնականը, ով երազում է կախարդ դառնալ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 27-ին հաղորդվել էր, որ Ուայլդը, Միշել Մոնագանը, Ջուդի Գրիրը, Սառա Սիլվեռմանը և Ջեսիկա Բիլը մրցակցության մեջ են դերի համար։Ալան Արկին — Ռենս ՀոլլոուեյԾեր աճպարար, ով ոգեշնչել էր Բերթին կախարդությամբ զբաղվելու համար։Ջեյմս Գանդոլֆինի — Դագ ՄաննիՄիլիարդատեր, «Bally's Casino»-ի տերը, որտեղ Բերթը և Էնթոնը կատարում էին իրենց հնարքները։Բրեդ Գարեթ — Դոմ
Ջեյ Մոր — Անհավանակն Ռիկ
Ջիլիան Ջեյկոբս — Միրանդա
Դեյվիդ Կոպերֆիլդ — խաղում է ինքն իրեն
Միքայել Հերբիգ — Լյուցիուս Բելդեվեր


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ռեժիսոր Դոն Սկարդինոն պնդում էր, որ ամենաանհավանական հնարքները կենդանի նկարահանվեն։ Այնուամենայնիվ, որոշ տեսարաններ իրականացվել են համակարգչային գրաֆիկայի օգնությամբ։
Դեյվիդ Կոպերֆիլդը կիսվել է որոշակի ինֆորմացիայով ֆոկուսների մասին հատուկ ֆիլմի համար։ Այդ տեղեկատվությունը այնքան գաղտնի է եղել, որ նա նույնիսկ ստորագրել է հատուկ համաձայնագիր այն մասին, որ այդ ինֆորմացիան չի բացահատվելու։
Սթիվ Գրեյը հայտնի իլյուզիոնիստ Քրիս Էնջելի հերթական պարոդիան է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Անհավանական Բերթ Ուանդերսթոունը»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
Հաճընի բարբառ

Հաճընի բարբառ, հայերենի բարբառ։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «կը» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ արմատական խմբակցության Կիլիկիայի կամ հարավարևմտյան բարբառախմբին։ Խոսվել է Լեռնային Կիլիկիայի Հաճըն քաղաքում և մերձակա գյուղերում։ Հաճընի բարբառում առկա են ա, է, ը, ի, ու, օ, ա, ու, օ ձայնավորները, իէ, ուէ երկբարբառները։ Գրաբարի խուլ բաղաձայնների դիմաց առկա են ձայնեղներ, ձայնեղների դիմաց՝ խուլեր։ Ր-ի փոխարեն շատ բառերում հանդես են գալիս յ, շ, ռ, ա-ի փոխարեն մի շարք բառերում՝ օ։ Երկբարբառները մասամբ պարզվել են՝ այ>ա, ոյ>օ ևն։ Հաճընի բարբառում գոյականի հոգնակին կազմվում է իէ, նիէյ, նի, վընի, ստաննի, ք, վիք, վօնք, դաք, դիք մասնիկներով, տոհմանուններինը՝ օնք մասնիկով։ Ունի 4 հոլովաձև. ուղղական-հայցական, սեռական-տրական, բացառական, գործիական։ Դերանունն ունի 7 հոլովաձև։ Բայի սահմանական ներկան և անկատար անցյալը կազմվում են գը, ապառնին՝ բի մասնիկով։ Վերլուծական կազմություն ունեն վաղակատար և հարակատար ժամանակների ձևերը (իէմ բայի խոնարհված ձևերի և իէյ (էյ), օձ վերջույթներ ունեցող հիմքերի (դերբայների) համադրությամբ)։
Տորաջներ

Տորաջներ, Սուլավեսի կղզու (Ինդոնեզիա) կենտրոնական մասի արմատական բնակչությունը կազմող ազգակից ժողովուրդների ու ցեղերի (սադանգներ, պալու, պոսո, կորո և այլն) հավաքական անվանումը։ Թիվը՝ 1,1 միլիոն (2006)։ Խոսում են ինդոնեզական լեզուներով։ Զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ, բուծում գոմեշներ։ Առավելապես պահպանում են ցեղային ավանդական պաշտամունքները, 19-րդ դարի վերջից տարածվում են նաև քրիստոնեությունն ու իսլամը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կալիկ (այլ կիրառումներ)

Կալիկ, կարող է վերաբերել՝

Կալիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում
Կալիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում
(8114) Լեֆկադիո

(8114) Լեֆկադիո (անգլ.՝ Lafcadio), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի ապրիլի 24-ին Հիրոշի Աբեի կողմից Յացուկայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,368091 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0811 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,655 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1331,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270462 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,93° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8114) Լեֆկադիո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գեորգի Գախարիա

Գեորգի Զաուրի Գախարիա (վրաց.՝ გიორგი ზაურის ძე გახარია, մարտի 19, 1975(1975-03-19), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի քաղաքական գործիչ, 2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ից Վրաստանի կառավարության ղեկավար։ Վրաստանի ներքին գործերի նախարարը և փոխվարչապետն էր 2017 թվականի նոյեմբերի 13-ից։ 2016-2017 թվականներին եղել է Վրաստանի էկոնոմիկայի և կայուն զարգացման նախարարը։


== Կենսագրություն ==


=== Կրթություն ===
Գեորգի Գախարիան ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ 1994-2000 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետում՝ ստանալով քաղաքական գիտությունների մագիստրոսի գիտական աստիճան։2002-2004 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի բարձրագույն բիզնես դպրոցը։


=== Աշխատանքը Վրաստանի կառավարության կազմում ===
Մասնավոր բիզնեսում աշխատելուց հետո (SFK Group-ում՝ որպես գլխավոր տնօրեն, Lufthansa Service Holding AG.-ում՝ որպես Արևելյան Եվրոպայի, ԱՊՀ և Ռուսաստանի երկրների գծով բիզնեսի զարգացման տնօրեն)՝ 2013 թվականի մարտին, նշանակվել է Վրաստանի բիզնես-օմբուդսմեն։ 2014 թվականի դեկտեմբերից աշխատանքը համատեղել է Վրաստանի կառավարության էկոնոմիկայի խորհրդի քարտուղարի աշխատանքի հետ։ Գեորգի Կվիրիկաշվիլին, 2016 թվականի նոյեմբերին դառնալով վարչապետ, Գեորգի Գախարիային նշանակել է իրեն փոխարինող՝ էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնում։ 2017 թվականի նոյեմբերի 13-ին նշանակվել է Վրաստանի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնում։ Զբաղեցրել է Վրաստանի փոխվարչապետի պաշտոնը։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 3-ին առաջադրվել է Վրաստանի վարչապետի պաշտոնում։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ընտրվել է վարչապետ՝ ստանձնելով երկրի կառավարության ղեկավարի լիազորությունները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վրաստանի ներքին գործերի նախարարություն
Գեորգի Գախարիա Archived 2020-09-20 at the Wayback Machine. Վրաստանի խորհրդարանի պաշտոնական վեբկայք
Վիլերվիլ

Վիլերվիլ (ֆր.՝ Villerville), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 771 մարդ, բնակչության խտությունը` 233.64 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.30 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 513 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 371-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 142։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,3 %։ 371 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 319 անձ (173 տղամարդ և 146 կին)։ Գործազուրկ են եղել 52 անձ (31 տղամարդ և 21 կին)։ 142 անաշխատունակներից 39-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 51-ը` թոշակառուներ, իսկ 52-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ուկրաինկա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւկրաինկաՈւկրաինկա (ուկրաիներեն՝ Українка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ուկրաինկա գյուղում բնակվում էր 172 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,229 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրանոլյերս (քաղաք)

Գրանոլյերս կատ.՝ Granollers, քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բարսելոնայի շրջանում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետ գտնվում է Վալես Օրիենտալ շրջանում։ Տարածքը ընդգրկում է 14.9 կմ2։ Բնակչությունը 59047 մարդ (ըստ 2008 թվականի)։ Կենտրոնի հեռավորությունը վարչական շրջանից 26 կմ է։
Քաղաքում անցկացվում է Գրանոլյերսի կիսամարաթոնը։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Ajuntament de Granollers
Guia de Granollers
Balonmano Granollers Archived 2018-08-30 at the Wayback Machine.
Escola Municipal de Treball de Granollers
Esport Club Granollers Archived 2007-10-08 at the Wayback Machine.
Club de Futbol Atlètic del Vallès Archived 2006-08-18 at the Wayback Machine.
Festa Major de Granollers
Ալեքսեևսկայա (Վոլգոգրադի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսեևսկայա (այլ կիրառումներ)Ալեքսեևսկայա (ռուս.՝ Алексеевская), ստանիցա Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4196 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սահմանղուլի

Սահմանղուլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գաբրիել Ավետիքյան

Գաբրիել Ավետիքյան (սեպտեմբերի 19, 1750(1750-09-19), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 24, 1827(1827-12-24), Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն), հայ բանասեր, թարգմանիչ, լեզվաբան, քերական-բառարանագիր, աստվածաբան, Մխիթարյան միաբանության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից տեղափոխվել է Վենետիկ, սովորել Մխիթարյանների վարժարանում, ընդունել հոգևորականի կոչում, վարել վարչական մի շարք պաշտոններ։
Նրա առաջին աշխատությունը լույս է տեսել 1792 թվականին՝ «Քերականութիւն Թոսքանական լեզուի»։ Ապա միմյանց հետևից հրատարակել է «Մեկնութիւն չորեքտասան թղթոց Երանելւոյն Պողոսի առաքելոյն» (1806), «Բացատրութիւն շարականաց» (1814), «Քերականութիւն հայկական» (1815), «Տեսարանք, արարեալ աշխարհօրէն ոճով» (դասագիրք, 1816), «Քերականութիւն համառօտ» (1818, 1823), «պատարագամատոյց հայոց» (հայերեն և լատիներեն, 1823), ինչպես և կրոնական մի քանի գրքեր։ Մասնակցել է «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» բառարանի ստեղծմանը, գրելով ամբողջ Ա տառը։ Կատարել է թարգմանություններ, մեծ մասամբ կրոնական բովանդակությամբ։ Հրատարակել է Գրիգոր Նարեկացու «Նարեկը», նաև նրա բացատրությունը՝ «Նարեկլուծը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Փոքր Նիգվա

Փոքր Նիգվա (ռուս.՝ Малая Нигва), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Նիգվա գետի ձախ ափին 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։ Փոքր Նիգվայի ակունքը գտնվում է Յուրասովո գյուղի մոտ։ Հոսում է հարավ-արևմուտք։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օկա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010100512110000020285
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110002028
Ավազանի կոդը - 09.01.01.005
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վանայի ճակատամարտ

Վանայի ճակատամարտ, Վազիրիտանի պատերազմի դրվագներից մեկը։
2004 թվականի մարտին պատերազմ սկսվեց Պակիստանից անկախ պետություն՝ Վազիրիստան ստեղծելու նպատակով։ Պակիստանի կառավարական զորքերը հայտնվեցին Թալիբանի մոտավոր 400 զինյալների դեմ, ովքեր թաքնվել էին մի քանի ամուր դիրքերում։
Նախատեսված էր, որ Վանայի պաշտպանների միջև պետք է լիներ Ուսամա բեն Լադենի ներկայացուցիչ Ումար ազ-Զավահարին, բայց նա կամ ճեղքել էր շրջափակումը, կամ երբեք չէր եղել այդ զինյալների շարքերում։


== Պայքարը ==
2004 թվականի մարտի 16-ին, պակիստանական բանակն առաջին անգամ կռվի մեջ մտավ Թալիբանի ուժերի հետ Հարավային Վազիրիստանում։
Երկու օր անց, 2004 թվականի մարտի 18-ին, սկսվեցին հայտնվել հաղորդագրություններ այն մասին, որ պակիստանի զինված ուժերը շրջափակել են բարձր նշանակությամբ թիրախներից մեկը, հնարավոր է այդ թիրախը, Ալ-Քայդայի փոխանորդ բժիշկ ազ-Զավահարին էր։ Սակայն, ո՛չ պակիստանցի և ո՛չ ամերիկացի զինվորները չէին հաստատում կամ ժխտում Զավահարիի ներկայությունը։ Պակիստանի զինված ուժերը շրջափակեցին լեռնային հենակետը, որտեղ Թալիբանի զինյալները արդեն հասցրել էին լավ դիրքավորվել։ Տեղի ունեցավ ծանր մարտ, մի անգամ չէ, որ միացյալ բանակին անհրաժեշտ էր նահանջել։ Մարտի տարածքում հայտնաբերվեցին թունելներ, որոնք տանում էին դեպի Աֆղանստան։
2004 թվականի մարտի 20, Պակիստանի բանակը հայտարարեց, որ Թալիբանի զորքերը ճեղքել են շրջափակումը։
2004 թվականի մարտի 23-ին, ռազմական գործողությունը ավարտվեց, և բանակին հաջողվեց գրավել Թալիբանի մարտիկների բոլոր դիրքերը, բայց բարձր գնով։ 49 զինվոր և Թալիբանի 55 մարտիկներ սպանվեցին, 33 զինվոր վիրավորվեց։ Թալիբանի 149 մարտիկներ գերի ընկան, բայց նաև գերի ընկան 11 պակիստանցի զինվոր։
2004 թվականի մարտի 28-ին ազատ արձակվեցին պակիստանական բանակի բոլոր զինվորները։


== Ծանոթագրություններ ==
Կապան (Կարսի նահանգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կապան (այլ կիրառումներ)Կապան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոն Լեգաշով

Անտոն Միխայելովիչ Լեգաշով (ռուս.՝ Легашёв, Антон Михайлович, 1798, Լիպովկա (գյուղ, Լունինսկի շրջան), Մոկշանի գավառ, Պենզայի գուբերնիա - 1865, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս դիմանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1798 թվականին Պենզա Մոկշայի շրջանի Լպովկա գյուղում, քաղքենի ընտանիքում։ Մանկության տարիներին նախ երաժշտության դասեր է ստացել, ապա սովորել է ատաղձագործություն։ 1820 թվականին, երբ արդեն Սանկտ Պետերբուրգում էր, որպես ազատ ունկնդիր հաճախում է Իմպերիալիստական արվեստի ակադեմիա։ Ուսանում է Ա.Գ. Վառնեկինի մոտ և հմտանում դիմանկարչության բնագավառում։ 1824 թվականին իր աշխատանքների համար արժանանում է արծաթե մեդալի։ 1825 թվականին Ակադեմիական կոմիտեն ներկայացնում է միջնորդագիր, որպեսզի գեղանկարչին իր կատարած աշխատանքի համար շնորհեն 14-րդ կարգի նկարչի կոչում, սակայն կայսեր Նիկոլայ I-ը մերժում է միջնորդագիրը։
Կոմիտեի ղեկավարին ուղարկում է գրություն, որում ասվում է.

1829 թվականին արվեստագետը կոչում է ստանում Չինաստանի ուղղափառ եկեղեցու կողմից, որտեղ նա կարճ ժամանակում մեծ հռչակ է ձեռք բերում։ Նրա նկարները մեծ պահանջարկ ունեին։
Արվեստագետի 1839 թվականի զեկույցից հայտնի է դառնում, որ Պեկինում նա կատարել է 26 խոշոր պատմական ու հոգևոր նկարներ և 24 դիմանկար՝չինական գահակալների նկարներով, որոնց մի մասը այժմ պահվում է ռուսական թանգարաններում.:


== Ծանոթագրություններ ==
Վոլնի (այլ կիրառումներ)

Վոլնի, կարող է վերաբերել.

Վոլնի - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ռեմոնտնենսկի շրջանում։ Մտնում է Վալուևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Վոլնի - խուտոր Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կինգիսեպսկի շրջանի կազմում։
Մուպա (ազգային պարկ)

Մուպա, ազգային պարկ Անգոլայում։ Պարկը տեղակայված է Կալոնգոյի և Քուվելայի գետերի ավազանների մետ, բացի դրանից պարկի տարածքում տեղակայված են մի քանի փոքր լճեր, որոնք ի դեպ որևէ էական ազդեցություն չեն ունենում։
Մակարդակը ծովի բարձրությունից 1150 մետր է։ Պարկը զբաղեցնում է 6600 մ² տարածք ։
Պարկի տարածքում աճում են Բրաչեստեգիա և Ջուլբերնարդիա տեսակի բույսերը, ինչպես նաև Մոպանե տեսակի բույսը ։
Պարկի տարածքում ապրում է 66 տեսակ կաթնասուններ, 24 տեսակ երկկենցաղներ և 29 տեսակ սողուններ։ Կաթնասուններից այստեղ ապրում է Իմպալա տեսակը, Առյուծ։
Պարկի սահմանների դիտումները ցույց են տալիս, որ անտեղ ապրում են 182-ից ավելի տեսակի թռչուններ։ Գետերի ափերին հանդիպում են, և հավանական է բնադրվում հազվադեպ հանդիպող Ականջողավոր կռունկը, իսկ լճերի մոտ 21-ից ավելի տեսակի ջրասույզ թռչուններ։ Բացի դրանից պարկում ապրում է Կարմրալանջ փայլուն սարյակը և պողպատե փայլուն սարյակը, Սեպավոր փայլուն պոչով սարյակը։ BirdLife International կազմակերպությունը կարծում է, որ պարկի տարածքով անցնում է ջրասույզ թռչունների ներգաղթյալների հոսք։ 1938 թ.-ից պարկի տարածքում իրականացվում է Giraffa camelopardalis angolensis տեսակի կենդանուն հսկողություն, դա անգլյական ընձուղտի տեսակն է։
1964 թվականին տարածքը ստացավ ազգային պարկի կարգավիճակ, սակայն 1970- ական թվականներին ընձուղտները գրեթե ամբողջովին ոչնչացվեցին ։ Ներկայումս ընձուղտների ցեղատեսակը բավականին սակավաթիվ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Mupa National Park Archived 2015-01-18 at the Wayback Machine. // protectedplanet.net
Ջեյմս Բերոուզ

Ջեյմս Բերոուզ  (անգլ.՝ James Burrows, հայտնի է նաև որպես Ջիմ Բերոուզ, դեկտեմբերի 30, 1940(1940-12-30), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի հեռուստատեսային ռեժիսոր և պրոդյուսեր, «Էմմի» մրցանակի տասնակի դափնեկիր, որոնցից վեցն ստացել է «Կատակերգական սերալի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում։


== Կենսագրություն ==
Բերոուզը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Լոս Անջելեսում, հրեական ընտանիքում։ Ծնողները եղել են Ռութ (Լևինսոն) և Էյբ Բերոուզները։ Վերջինս հայտնի կոմպոզիտոր է, ռեժիսոր և գրող։ Ջեյմսն ունի քույր՝ Լաուրի  Բերոուզ Գրադը։ Մանկության տարիներին Ջեյմս Բերուոզն ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ սովորել է Երաժշտության և արվեստի ավագ դպրոցում (High School of Music & Art)։ Բերոուզն ավարտել է Օբերլին քոլեջը և դասընթաց Եյլի դրամայի դպրոցում։ ։
Բեռոուզը հայտնի է հեռուստատեսային սիթքոմների շնորհիվ սկսած 1970–ականներից։ Նրա առավել հաջողված նախագիծը դարձել է իր ստեղծած «Ուրախ ընկերակցություն» (1982-1993) հումորապատումը, ինչպես նաև ամբողջությամբ իր կողմից նկարահանված «Տաքսի» (1978-1982), «Ուիլ և Գրեյս» (1998-2006) և «Մայք և Մոլլի» (2010-2016) սիթքոմները։ Իր քառասնամյա գործունեության ընթացքում Ջեյմս Բերոուզը բեմադրել է ավելի քան հարյուր հումորապատում, որոնք նրան բերել են կես միլիարդ դոլարի եկամուտ.


== Ռեժիսորական աշխատանքների մասնակի ցանկ ==
Phyllis (19 էպիզոդ, 1975-1976)
Մերի Թայլեր Մուրի շոու / Mary Tyler Moore (4 էպիզոդ, 1974-1976)
Լավեռնա և Շիրլի / Laverne & Shirley (8 էպիզոդ, 1976-1977)
Ռոդա / Rhoda (4 էպիզոդ, 1977-1978)
Տաքսի / Taxi (75 էպիզոդ, 1978-1982)
Ուրախ ընկերակցություն / Cheers (237 էպիզոդ, 1982-1993)
Partners (10 էպիզոդ, 1995-1996)
NewsRadio (7 էպիզոդ, 1995-1996)
Ֆրեյզեր / Frasier (32 էպիզոդ, 1993-1997)
Caroline in the City (21 էպիզոդ, 1995-1998)
Ընկերներ / Friends (15 էպիզոդ, 1994-1998)
Ուիլ և Գրեյս / Will & Grace (187 էպիզոդ, 1998-2006)
Դասարան / The Class (19 էպիզոդ, 2006-2007)
Back to You (17 էպիզոդ, 2007-2008)
Gary Unmarried (36 էպիզոդ, 2008-2010)
Գործընկերներ / Partners (6 էպիզոդ, 2012)
Մայք և Մոլլի / Mike & Molly (48 էպիզոդ, 2010-2012)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեյմս Բերոուզ Internet Movie Database կայքում
Մոլդովան Նոր ալիք երգի մրցույթում

Մոլդովան Նոր Ալիք երգի մրցույթում, Մոլդովան Նոր Ալիք երգի մրցույթին մասնակցում է 2003 թվականից։ Առաջին անգամ Մոլդովան այս մրցույթում ներկայացրել է Նելլի Չոբանուն։


== Մասնակցություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մրցույթի պաշտոնական կայքը
Աստերոիդների ցանկ (279501-279600)

Աստերոիդների ցանկ (279401-279500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (279601-279700)
 Աստերոիդների ցանկ (279401-279500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (279601-279700)
Կանաշ (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)

Կանաշ (ռուս.՝ Канаш, բաշկիրերեն՝ Канаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ղազի (Քղիի գավառ)

Ղազի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում` ժայռոտ բարձունքի վրա։ Շրջապատված էր պտղատու ծառերով։


== Պատմություն ==
Ղազի հայերը տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։


== Բնակչություն ==
1872-1873 թվականներին ուներ 11 տուն հայ և 25 տուն թուրք, իսկ 1909 թվականին ուներ 15 տուն՝ 105 հայ բնակչով և 168 տուն թուրք բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ղազին ուներ 2 եկեղեցի։ Նրանցից մեկը ավերակ էր, իսկ կանգնուն եկեղեցին կոչվում էր Ս. Եղիա։ Այն կառուցված էր 1870 թվականին։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ հայկական փոքրիկ վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, Հայաստանի Հանրապետության դատական համակարգի մաս կազմող ընդհանուր իրավասության նախկին դատարան, որին ընդդատյա են քրեական և քաղաքացիական բոլոր գործերը, ինչպես նաև ընտրացուցակների ճշգրտման վերաբերյալ գործերը։ Դատարանի իրավասության ներքո են Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանները։


== Իրավասություն ==
Դատարանին ընդդատյա են քրեական և քաղաքացիական բոլոր գործերը, ինչպես նաև ընտրացուցակների ճշգրտման վերաբերյալ գործերը։ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը վերահսկողություն է իրականացնում մինչդատական վարույթի նկատմամբ (այդ թվում՝ լուծում է կալանքը՝ որպես խափանման միջոց ընտրելու, բնակարանում խուզարկությունը թույլատրելու հետ կապված հարցերը), ինչպես նաև ըստ էության քննում է քրեական դատավարության օրենսդրությամբ նախատեսված այլ գործեր։


== Պատմություն ==


=== Ռեզոնանսային գործեր ===


==== Սամվել Բաբայանի և այլոց դատավարություն ====


== Դատավորներ ==
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կազմված է դատարանի նախագահից և տասներկու դատավորից.

Ռուբեն Էդուարդի Վարդազարյան, դատարանի նախագահ,
Էդիկ Վարազդատի Ավետիսյան, դատավոր,
Գագիկ Կոլյայի Պողոսյան, դատավոր,
Ռուբեն Կորյունի Ափինյան, դատավոր,
Մնացական Վոլոդյայի Մարտիրոսյան, դատավոր,
Ալեքսեյ Արշալույսի Սուքոյան, դատավոր,
Ռուբեն Ռաֆիկի Ներսիսյան, դատավոր,
Արայիկ Միխայիլի Մելքումյան, դատավոր,
Արշակ Ժորայի Վարդանյան, դատավոր,
Մեսրոպ Երջանիկի Մակյան, դատավոր,
Արմեն Ժորայի Բեկթաշյան, դատավոր,
Հայարփի Արթուրի Զարգարյան, դատավոր,
Գայանե Հայկազի Մազմանյան, դատավոր։


== Ծանոթագրություններ ==
Կառլ Վիրտանեն

Կառլ Վիրտանեն (անգլ.՝ Carl Alvar Wirtanen, նոյեմբերի 11, 1910(1910-11-11), Կենոշա, Վիսկոնսին, ԱՄՆ - մարտի 7, 1990(1990-03-07), Սանտա Քրուզ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի աստղագետ, աշխատել է Լիկի աստղադիտարանում։
Աստերոիդների և գիսաստղերի հայտնաբերող, աշխատել է Լիկի աստղադիտարանում։ 1947-1950 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 8 աստերոիդ։ Նրա հայտնաբերած աստերոիդների մեջ երեքը պատկանում են Ապոլոնների խմբին՝ (29075) 1950 DA, (1685) Տորո և (1863) Անտինոս։
Վիրտանենը նաև հայտնաբերել է կարճ պարբերությամբ 46P/Վիրտանենի գիսաստղը։ Դոնալդ Շեյնի հետ համատեղ ստեղծել է գալակտիկաների կատալոգ։
Նրա պատվին է անվանվել (2044) Վիրտ աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Biografia Carla Alvara Wirtanena (անգլ.)
Թեոդորո

Թեոդորոյի իշխանություն (հուն․՝ Θεοδόρο), որ հայտնի է նաև որպես Գոթիա (հուն․՝ Γοτθία), փոքր իշխանություն Ղրիմի հարավ-արևմուտքում 13-15-րդ դարերում։ Մայրաքաղաքն էր Մանգուպը։ Թեոդորոն առաջացել էր Չորրրոդ խաչակրաց արշավանքի հետևանքով և գոյատևեց մինչև թուրքերի կողմից նվաճվելը։ Իշխանությունը Տրապիզոնի կայսրության մոտ դաշնակիցն էր։
Ալանդյան կղզիների դրոշ

Ալանդյան կղզիների դրոշը (Ֆիններեն՝ Ahvenanmaan lippu), Ալանդյան կղզիների խորհրդանիշներից մեկը, կապույտ գույնի ուղղանկյուն պաստառ դեղին և կարմիր գույնի սկանդինավյան խաչով, լայնքի և երկայնքի 17։26 հարաբերակցությամբ։ Սկանդինավյան խաչի գույները՝ դեղինը և կարմիր նախկինում եղել են Ֆինլանդիայի խորհրդանշող գույները՝ այդ պատճառով էլ սկանդինավյան խաչի գույները դեղինն են և կարմիրը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալանդյան կղզիների դրոշ
Միխայլովկա (գյուղ, Սակիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ուկրաիներեն՝ Михайлівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Tuzlı), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովկա գյուղում բնակվում էր 3 510 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նիժնյայա Մանյավա

Նիժնյայա Մանյավա (ռուս.՝ Нижняя Манява, բաշկիրերեն՝ Түбәнге Мәнәү), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նիկոլսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)

Նիկոլսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Микільська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջան ում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլսկի գյուղական խորհրդում բնակվել է 3627 մարդ։ Խորհրդում կա 11 բնակավայր։
Նիկոլսկոե գյուղում է գտնվում գյուղխորհրդի վարչական կենտրոնը։ 
2018 թվականին գյուղական խորհուրդը լուծարվեց, և բոլոր բնակավայրերը վերանշանակվեցին Տերեշկովսկու գյուղական խորհրդի կազմում (Պոլտավայի շրջան)։


== Գյուղական բնակավայրեր ==
Նիկոլսկոե
Բեզռուչկի
Բուզովայա Պասկովկա
Վացին
Զենցի
Կաշուբովկա
Կլյուշնիկի
Կուրիլեխովկա
Մալոյե Նիկոլսկոե
Մարկովկա
Ծիբուլի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կոդիմայի շրջան

Կոդիմայի շրջան (ուկրաիներեն՝ Кодимський район), շրջան Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում։
Ստեղծվել է 1979 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կոդիմա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 818 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 30146 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 36,85 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Պեդաստե (գյուղ, Պուկա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պեդաստե (այլ կիրառումներ)Պեդաստե (էստ․՝ Pedaste), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պուկա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Թրիֆենշթայն

Թրիֆենշթայն (գերմ.՝ Triefenstein), առևտրային համայնք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Մայն-Շպեսարտ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4340 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 25,47 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 77 154։ Գերմանիայի շրջանի կոդ՝ 09 6 77 0154 154։


== Աշխարհագրություն ==
Թրիֆենշթայնը գտնվում է Մայնում, Մարքթհայդենֆելդ և Վերթհայմ քաղաքների միջև։


=== Դրացիական համայնքներ ===
Մարքթհայդենֆելդ
Էրլենբախ Մարքթհայդենֆելդ
Ռեմլինգեն
Հոլցկիրխեն
Վերթհայմ
Քրոյցվերթհայմ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ (գերմ.)
Սամարա (այլ կիրառումներ)

Սամարա, կարող է վերաբերել՝

Սամարա - քաղաք Ռուսաստանում
Սամարա - գետ Ռուսաստանում, Վոլգայի վտակը
Սամարա - գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում
Սամարա - գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում
Շառլ դը Գոլի հուշարձան (Մոսկվա)

Գեներալ Շառլ դը Գոլի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник генералу Шарлю де Голлю), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Ֆրանսիայի մեծագույն քաղաքական և ռազմական գործիչներից մեկին` գեներալ, Ֆրանսիայի հինգերորդ Հանրապետության հիմնադիր և նախագահ Շառլ դը Գոլին։ Հուշարձանը 2002 թվականին տեղադրվել է Շառլ դը Գոլի հրապարակում (Ալեքսեևսկի շրջան)` «Կոսմոս» հյուրանոցի  հարևանությամբ։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը ստեղծելու մասին որոշումը կայացվել է Մոսկվայի քաղաքաշինական խորհրդի նիստում 2002 թվականին։
Հուշարձանը ստեղծել են ճարտարապետ Ա. Վ. Կուզմինը և քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելին։ Շառլ դը Գոլը պատկերված է կանգնած` ռազմական հանդերձանքով։ Քանդակագործական հորինվածքը տպավորիչ է իր չափսերով. միայն գրանիտե պատվանդանի բարձրությունը 10 մետր է, իսկ Շառլ դը Գոլի բրոնզե արձանի բարձրությունը 8 մետր է։ Պատվանդանին փակցված ռուսերեն և ֆրանսերեն ցուցանակին գրված է.

Ըստ Ծերեթելու` հուշարձանի մեծ չափսերը պետք է համահունչ լինեն «Կոսմոս» հյուրանոցի մեծ չափսերի հետ։
Շառլ դը Գոլի հուշարձանը 2005 թվականի մայիսի 9-ին հանդիսավորությամբ բացել են Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակը։ Արարողությանը ներկա է եղել նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ֆրանսիացի վետերաններ։
Հուշարձանի մասին կարծիքները հակասական են։ Մասնավորապես, Ծերեթելու քանդակի մասին չափազանց կտրուկ է արտահայտվել ֆրանսիական «Le Figaro»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
«Путин и Ширак открыли памятник Шарлю де Голлю работы Зураба Церетели»։ NEWSru.com։ 2009-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-11-ին։ Վերցված է 2013-07-05 
«Памятник Шарлю де Голлю в Москве»։ Памятники всего мира։ 2009-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-11-ին։ Վերցված է 2013-07-05
(4242) Բերչեր

(4242) Բերչեր (անգլ.՝ Brecher), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 28-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,124064 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6675 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5807 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2016,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178494 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,28° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4242) Բերչեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆելիքս Քեֆչիյան

Ֆելիքս Արտավազդի Քեֆչիյան (հուլիսի 12, 1938(1938-07-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - փետրվարի 29, 2008(2008-02-29), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս կինոօպերատոր, ով աշխատել է նաև հեռուստատեսությունում։


== Կենսագրություն ==
Ֆելիքս Քեֆչիյանը ծնվել է դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի ընտանիքում։ Ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետը։ Կանգնած է եղել հայրենի հեռուստատեսության ակունքներում, ղեկավարել է Առաջին ալիքով գունավոր հեռարձակման աշխատանքները։ Աշխատել է «Էկրան» հեռուստատեսային միավորումում։ Նկարահանել է ավելի քան 20 գեղարվեստական ֆիլմեր («Արտոնյալ սեր», «Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», «Վտանգավոր տարիք» և այլն), եղել է НТВ հեռուստաալիքի հայտնի հեռուստատեսային նախագծերի բեմադրող-ռեժիսոր («Նավերը մտան մեր նավահանգիստ», «Ժողովրդի  ձայն»), «Արդյունքներ», «Երգեր Ֆոմենկոյի հետ», «Ֆուտբոլային ակումբ», «Խոսքի ազատություն», «Անկախ հետաքննություն», «Առերեսում» և այլն)։
Եղել է ՀՌՀԻ-ի պրոֆեսոր։ Իր կյանքի վերջին 15 տարիներին զբաղեցրել է Մ. Ա. Լիտովչինի անվան Հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների հումանիտար ինստիտուտի կինոհեռուստաօպերատորական  ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը։
Մահացել է 2008 թվականի փետրվարի 29-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատան 5-րդ տեղամասում, հոր՝ դերասան Արտավազդ Քեֆչիյանի կողքին։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Օպերատորական աշխատանքներ ===
«Տրապեցիա», 1970
«Անսովոր համերգ», 1972
«Գրեթե ծիծաղելի պատմություն», 1977
«Ռիսկի ռազմավարություն», 1978
«Տեսուչ  Գուլլ», 1979
«Մասնավոր անձ», 1980
«Վտանգավոր տարիք», 1981
«Վաղ, վաղ  առավոտ», 1983
«Իմ ընկերուհին», 1985
«Արական տագնապներ», 1985
«Իմ մանկության երկիրը», 1986
«Ժանգոտ գեներալի կղզին», 1988
«Արտոնյալ սեր», 1989
«Հեռու, հեռվում», 1990
«Բրեգետ», 1997
«Մաքսիմիլիան», 1998


== Ծանոթագրություններ ==
Ալպատակ

Ալպատակ, լեռնաշղթա Ղարաբաղի լեռնահամակարգում։ Նրա հյուսիսարևմտյան լանջից սկիզբ է առնում Գանձակ գետը։ Ալպատակը ձգվում է 12 կմ։ Հարավ-արևմտյան լանջը զառիթափ է։ Այստեղ է գտնվում Ալաղայա լեռնագագաթը։ Հյուսիս և հարավարևելյան լանջերն անտառապատ են։ Լեռնաշղթայի մակերևույթը խիստ կտրատված է։ Նրանից սկիզբ են առնում բազում մանր գետեր
:


== Ծանոթագրություններ ==
Արշիպելագը կրակի մեջ

«Արշիպելագը կրակի մեջ» (ֆր.՝ L’Archipel en feu), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Գրվել է 1884 թվականին։


== Հրատարակություն ==
Վեպի առաջին հրատարակությունը՝ Le Temps թերթում, 1884 թվականի հունիսի 29–ից մինչև օգոստոսի 3–ը։ Առաջին գրքային հրատարակությունը լույս է տեսել 1884 թվականի օգոստոսի 14–ին։
Վեպի առաջին պատկերազարդ հրատարակումը՝ Լեոն Բենետտիի 49 նկարազարդումներով, լույս է տեսել 1884 թվականի հոկտեմբերի 16–ին։ Նաև նույն վեպը՝ «Հարավային Աստղ» վեպի հատ միասին, մտել է «Անսովոր ճանապարհորդություններ»–ի տասնիններորդ «երկակի» հատորի կազմի մեջ, այն լույս է տեսել 1884 թվականի նոյեմբերի 13–ին։
1884 թվականի վերջին վեպը ռուսերեն թարգմանությամբ հրատարակվել է «Էխո» թերթի կողմից։


== Սյուժե ==
Վեպը նվիրված է թուրքական լծի դեմ հունական ժողովրդի ազատագրական պայքարի մասին։


== Բովանդակություն ==

Գիրքը բաժանված է տասնհինգ գլուխների։

Գլուխ առաջին. Նավը բաց ծովում։
Գլուխ երկրորդ. Դեմ առ դեմ։
Գլուխ երրորդ. Հույներն ընդդեմ թուրքերի։
Գլուխ չորրորդ. Հարուստի ձանձրալի տունը։
Գլուխ հինգերորդ. Մեսսինյան ափ։
Գլուխ վեցերորդ. Արշիպելագի ծովահենների հետապնդումը։
Գլուխ յոթերորդ. Անսպասելիություն։
Գլուխ ութերորդ. Քսան միլիոնի դրույքը։
Գլուխ իններորդ. Արշիպելագը կրակի մեջ։
Գլուխ տասներորդ. Արշավ արշիպելագում։
Գլուխ տասնմեկերորդ. Անպատասխան ազդանշաններ։
Գլուխ տասներկուերորդ. Աճուրդ Սկարպանտոյում։
Գլուխ տասներեքերորդ. «Սիֆանտ»–ի տախտակամածին։
Գլուխ տասնչորսերորդ. Սակրատիֆ։
Գլուխ հասնհինգերորդ. Հանգուցալուծում։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում 1827— 1828 թվականներին՝ թուրքական տիրակալությունից Հունաստանի ազատագրվելուց քիչ առաջ։


== Աղբյուրներ ==
«Архипелаг в огне» в Лаборатории Фантастики
«Архипелаг в огне» на Bookmate.com


== Ծանոթագրություններ ==
Ջավախի (Դմանիսի շրջան)

Ջավախի (վրաց.՝ ჯავახი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 423 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սաբանակովո

Սաբանակովո (ռուս.՝ Сабанаково, բաշկիրերեն՝ Һабанаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 391 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հիռլա

Հիռլա (էստ․՝ Hirla), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վիլյավիսենսիո դե լոս Կաբալյերոս

Վիլյավիսենսիո դե լոս Կաբալյերոս (իսպ.՝ Villavicencio de los Caballeros), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 36,06 կմ2։ Բնակչությունը 255 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 71 կմ հեռավորության վրա։
Նիլ դե Գրաս Թայսոն

Նիլ դե Գրաս Թայսոն (անգլ.՝ Neil deGrasse Tyson, հոկտեմբերի 5, 1958(1958-10-05)[…], Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի աստղաֆիզիկոս, գրող, դերասան և գիտակ հաղորդավար։
1996 թվականից մինչ օրս Մանհեթենի Հեյդեն ամերիկյան բնական պատմության թանգարանի տնօրեն։ 2006 թվականից մինչև 2011 թվականը ղեկավարել է NOVA scienceNOW կրթական հեռուստատեսային ծրագիրը PBS հեռուստաալիքով, ինչպես նաև հաճախակի ելույթ է ունեցել հեռուստատեսային «The Daily Show», «Colbert Report» և «Jeopardy!» ծրագրերում։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ և կրթություն ===
Նիլ դե Գրաս Թայսոնը ծնվել է Նյու Յորքում, ընտանիքի երկրորդ երեխան է։ Նրա հայրը, Սիրիլ դե Գրաս Թայսոնը, սոցիոլոգ էր, մարդկային ռեսուրսների ղեկավար և աշխատել էր Նյու Յորքի քաղաքապետ Ջոն Լինդսի համար։ Նրա մայրը, Սան Ձիթիտա Ֆիլիսիկո Թայսոնը, մանկաբարձ էր։
Թայսոնը ավարտել է Բրոնքսի գիտական թեքումով միջնակարգ դպրոցը (1972—1976), որտեղ նա եղել է ըմբշամարտի թիմի ավագ և դպրոցի Ֆիզիկական գիտությունների ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Թայսոնը վաղ տարիքից հետաքրքրված էր աստղագիտությամբ և երիտասարդ տարիներին այն ուսումնասիրել է։ Աստղագետների համայնքում որոշակի համբավ է ձեռք բերել և 15 տարեկանում այդ թեմայով դասավանդել է։ Թայսոնն ասում է, որ իր հետաքրքրությունը աստղագիտության հանդեպ սկսվեց այն պահից, երբ նա բարձրացավ Նյու Յորքի իր տան վերին հարկը և երկդիտակով նայեց լուսնին։


== Ծանոթագրություններ ==
Աթ (Սղերդի գավառ)

Աթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդ քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևելք։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրգուտի շրջան

Սուրգուտի շրջան (ռուս.՝ Сургутский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սուրգուտ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 105190 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 120311 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1,14 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Սոսնովկա (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոսնովկաՍոսնովկա (ռուս.՝ Сосновка, բաշկիրերեն՝ Сосновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 870 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օսմանիզմ

Օսմանիզմ, օսմանականություն, Օսմանյան կայսրության քաղաքական դոկտրինա։ Առաջ էին քաշել երիտթուրքերը 19-րդ դարի վերջին։ Օսմանիզմը սկզբնապես, քաղաքական նկատառումներով, հռչակել էր բոլոր օսմանցիների, այսինքն՝ կայսրության բոլոր հպատակների հավասարություն՝ անկախ ազգայնականությունից և կրոնական, պատկանելությունից։ Հետագայում, հատկապես 1908 թվականին երիտթուրքերի իշխանության հաստատումից հետո, դարձել էր ոչ թուրք ժողովուրդների ազգային–ազատագրական շարժման դեմ պայքարի զենք, «միասնական օսմանյան ազգ» ստեղծելու նպատակով այդ ժողովուրդներին թուրքացնելու անհրաժեշտության գաղափարական հիմնավորում։ Թուրքական, լծի տակ գտնվող ժողովուրդների ազգային-ազատագրական շարժումների աճը, 20-րդ դարի սկզբի պատերազմները (իտալա-թուրքերի, բալկանյան) ի հայտ բերեցին Օսմանիզմի, իբրև կայսրության ամբողջականությունը պահպանելու միջոցի, սնանկությունը, և այն իր տեղը զիջեց ւցանթյուրքիզմին ու երիտթուրքերի վերածնած պանիսլամիզմին։ Օսմանիզմը, պանթյուրքիզմը և պանիսլամիզմն առանձնապես ողբերգական հետևանքներ ունեցան հայ ժողովրդի համար։
Թադևոս Մանդալյան

Թադևոս Մանդալյան (5.7.1901, Ալեքսանդրապոլ-1938),  խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։
Ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Ուսման տարիներին աշխատակցել է «Նոր սերունդ» ինտերնացիոնալիստական աշակերտական շաբաթաթերթին, եղել Թիֆլիսի «Սպարտակ» կազմակերպության հիմնադիրներից։ 1918 թվականին Հյուսիսային Կովկասում կռվել է Անտոն Դենիկինի սպիտակգվարդիական զորքերի դեմ։ 
1919-1920 թվականներին ընդհատակյա կուսակցական աշխատանք է տարել Թիֆլիսում, որի համար արտաքսվել է Հայաստան։ 1926—1927 թվականներին Չինաստանում կռվել է Շանհայի խռովարարների շարքերում։ 1928 թվականին ընտրվել է Հայաստանի Արհեստակցական միությունների խորհրդի նախագահ։ 1928-1936 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Բանգյուղտեսչության ժողկոմ, ՀԿԿ Կենտկոմի վերստուգիչ հանձնաժողովի նախագահ, ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ։ 1936-1938 թվականներին Մանդալյանը մասնակցել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին՝ հանրապետականների շարքերում։ Եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամ (1929-1931)։
Խաչվառ

Խաչվառ, կտավի կամ վահանի վրա նկարված խաչ է Քրիստոսի կամ Աստվածածնի պատկերով։ Լինում են նաև եկեղեցու անունը կրող սրբի պատկերով խաչվառներ։


== Կիրառում ==
Խաչվառի օգտագործումը Հայ Առաքելական Եկեղեցում շատ տարածված է։ Այն պահում են թափորի առջևում, իբրև ուղորդող։


== Խորհուրդ ==
Հաղթանակի խորհրդանիշ է։


== Աղբյուրներ ==
《Նայիրի》 հայերէնի ուղղագրիչ բառարան
Masis.tv
Իպոլիտ Դավիդովսկու հուշարձան

Իպոլիտ Դավիդովսկու հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Ипполиту Давыдовскому), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է խորհրդային պաթոլոգոանատոմ, երկրում պաթոլոգոանատոմիական ծառայության կազմակերպիչներից մեկին, ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Իպոլիտ Վասիլևիչ Դավիդովսկուն։ Տեղադրված է թիվ 23 քաղաքային կլինիկական հիվանդանոցի մոտ, որտեղ ակադեմիկոսն աշխատել է 55 տարի։ Բացումը տեղի է ունեցել 1974 թվականի հոկտեմբերին։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Աշոտ Սերգեյի Ալլահվերդյանցը և ճարտարապետ Գրիգորի Ալեքսեևիչ Զախարովը։ 2007 թվականին հուշարձանին շնորհվել է մշակութային ժառանգության բացահայտված օբյեկտի կարգավիճակ (Մոսկվայի կառավարության 2007 թվականի հունվարի 23-ի թիվ 39-ПП որոշում, գրանցման համար՝ 7734291000)։
Հասցեն՝ ք. Մոսկվա, Յաուզսկայա փողոց, 11։


== Նկարագրություն ==
Բժշկի բրոնզե կիսանդրին նրան պատկերում է բժշկական խալաթով՝ կրծքին Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի աստղով։ Քանդակը տեղադրված է գրանիտե գլանաձև պատվանդանի վրա, որին փակցված է բրոնզե տախտակ հետևյալ մակագրությամբ. «Խորհրդային մեծանուն պաթոլոգոանատոմ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր, ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Դավիդովսկի Իպոլիտ Վասիլևիչ 1887-1968»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Белявский М. Т. Их имена увековечений в Москве: Ученые и питомцы Московского университета. — М.: Издательство Московского университета, 1980. — 121 с.
Вострышев М. И. Москва: все культурные и исторические памятники. — М.: Алгоритм, Эксмо, 2009. — 512 с. — ISBN 978-5-699-31434-8
Кожевников Р. Скульптурные памятники Москвы. — М.: Московский рабочий, 1983. — 318 с.
Шокарев С., Вострышев М. Вся Москва от А до Я. — 2018. — ISBN 5041013799, 9785041013790
Постановление Правительства Москвы от 15 ноября 2011 года № 533-ПП «Об упорядочении деятельности по содержанию произведений монументального искусства» // Вестник Мэра и Правительства Москвы : журнал. — 2011. — № 65. — С. 72.