Էլեկտրական դաշտ

էլեկտրամագնիսական դաշտի երկու բաղադրիչներից մեկը էլեկտրական դաշտն է։
էլեկտրական լիցքերը  իրենց շրջապատող  տարածությունը ենթարկում են որոշակի ֆիզիկական փոփոխության։ Այդ փոփոխությունը  արտահայտվում է այն բանում, որ տվյալ տարածաթյան մեջ երևան են գալիս էլեկտրական ուժեր։
Այն տարածությունը, որտեղ գործում են էլեկտրական ուժերը, կոչվում են էլեկտրական դաշտ:  Վեկտորական դաշտ է, առաջանում է լիցքավորված մարմինների կամ մասնիկների շուրջ, ինչպես նաև մագնիսական դաշտի փոփոխության ժամանակ։ Անմիջականորեն չի դիտվում (տեսանելի չէ), սակայն հնարավոր է հայտնաբերել լիցքավորված մարմինների վրա իր թողած ազդեցության միջոցով։
Էլեկտրական դաշտը քանակապես բնութագրվում է իր ուժային բնութագիրով՝ էլեկտրական դաշտի լարվածությամբ, որը վեկտորական ֆիզիկական մեծություն է, հավասար է տարածության տվյալ կետում տեղադրված փորձնական լիքցի վրա ազդող ուժի հարաբերությանը, այդ լիցքի մեծությանը։ Էլեկտրական դաշտի լարվածության վեկտորը տարածության յուրաքանչյուր կետում համընկնում է դրական փորձնական լիցքի վրա ազդող ուժի ուղղության հետ։

  
    
      
        
          
            
              F
              →
            
          
        
        =
        
          
            
              E
              →
            
          
        
        q
      
    
    {\displaystyle {\vec {F}}={\vec {E}}q}
  
Դաշտի բնութագրերից է նաև պոտենցիալային արժեքը։ Դա այն աշխատանքն է,որ պետք է կատարել,միավոր դրական լիցքն անվերջությունից տվյալ կետ բերելու համար:Այն սկալյարն մեծություն է:Եթե սահմանափակվենք միայն դատարկության մեջ հետազոտություն անելով,ապա միայն 
  
    
      
        
          
            
              E
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {E}}}
   իմանալը տարածության ամեն կետում բավական է։ Բայց նյութական որևէ միջավայրում(օրինակ դիելեկտրկում) էլեկտարամագնիսկան ալիքի նկարագրումը պահանջում է երկրորդ դաշտի իմացություն՝
  
    
      
        
          
            
              D
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {D}}}
  ,որը կոչվում է էլեկտրական շեղման (կամ էլեկտրական ինդուկցիայի) վեկտոր։
  
    
      
        
          
            
              D
              →
            
          
        
        =
        
          ε
          
            0
          
        
        
          
            
              E
              →
            
          
        
        ,
        
          ε
          
            0
          
        
        =
        
          10
          
            −
            9
          
        
        
          /
        
        36
        π
        =
        8.854
        ⋅
        
          10
          
            −
            12
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {D}}=\varepsilon _{0}{\vec {E}},\varepsilon _{0}=10^{-9}/36\pi =8.854\centerdot 10^{-12}}
  Ֆ/մ

  
    
      
        
          ε
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \varepsilon _{0}}
  -վակումի դիելկտրիկական թափանցելիություն

  
    
      
        
          ε
          
            a
          
        
        =
        q
        
          /
        
        4
        π
        
          r
          
            2
          
        
        E
      
    
    {\displaystyle \varepsilon _{a}=q/4\pi r^{2}E}
  

  
    
      
        
          ε
          
            a
          
        
      
    
    {\displaystyle \varepsilon _{a}}
  -միջավայրի բացարձակ դիելեկտրիկ թափանցելիություն [Ֆ/մ]

  
    
      
        ε
        =
        
          ε
          
            a
          
        
        
          /
        
        
          ε
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \varepsilon =\varepsilon _{a}/\varepsilon _{0}}
    -միջավայրի հարաբերական դիէլեկտրիկ թափանցելիություն

  
    
      
        
          
            
              E
              →
            
          
        
        =
        q
        
          /
        
        4
        π
        ε
        
          ε
          
            0
          
        
        
          r
          
            3
          
        
        ⋅
        
          
            
              
                r
                
                  0
                
              
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {E}}=q/4\pi \varepsilon \varepsilon _{0}r^{3}\centerdot {\vec {r_{0}}}}
  
Դասական ֆիզիկայում, որը կիրառվում է խոշարամասշտաբ (ատոմի չափերից մեծ) փոխազդեցությունների դիտարկման ժամանակ, էլեկտրական դաշտը դիտարկվում է որպես միասնական էլեկտրամագնիսական դաշտի բաղադրիչներից մեկը և էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության դրսևորումը։ Քվանտային էլեկտրադինամիկայում այն էլեկտրաթույլ փոխազդեցության բաղադրիչ է։
Մաքսվելի հավասարումներով դասական ֆիզիկայում նկարագրվում են էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի փոխազդեցությունները և լիցքերի ազդեցությունը այդ դաշտերի համակարգի վրա։
Էլեկտրական դաշտի հիմնական ազդեցությունը ուժային փոխազդեցությունն է դիտորդի նկատմամբ անշարժ լիցքավորված մարմինների կամ մասնիկների վրա։ Շարժվող լիցքերի վրա ուժային ազդեցություն է թողնում նաև մագնիսական դաշտը (Լորենցի ուժի երկրորդ բաղադրիչը)։


== Էներգիան ==
Էլեկտրական դաշտն օժտված է էներգիայով։ Այդ էներգիայի խտությունը որոշվում է դաշտի մեծությամբ և կարող է տրվել 

  
    
      
        u
        =
        
          
            1
            2
          
        
        
          (
          
            
              
                
                  E
                  →
                
              
            
            
              
                
                  D
                  →
                
              
            
          
          )
        
        ,
      
    
    {\displaystyle u={\frac {1}{2}}\left({\vec {E}}{\vec {D}}\right),}
  Բանաձևով, որտեղ E-ն էլեկտրական դաշտի լարվածությունն է, D-ն՝ ինդուկցիան։


== Դասակարգում ==


=== Համասեռ դաշտ ===

Համասեռ էլեկտրական դաշտը այն դաշտն է, որում էլեկտրական դաշտի լարվածությունը տարածության ցանկացած կետում ունի նույն մեծությունը և ուղղությունը։ Մոտավորապես համասեռ կարելի է համարել տարանուն լիցքավորված թիթեղների միջև գտնվող էլեկտրական դաշտը։ Համասեռ էլեկտրական դաշտում լարվածության գծերը զուգահեռ են միմյանց։
էլեկտրական դաշտը  գրաֆիկորեն  պատկերելու համար  օգտվում են ուժագծերի գաղափարից, որը գիտության մեջ մտցրել է  Մայքլ Ֆարադեյը։
Ուժագծերը կամ լարվածության  գծերը  կոչվում են այն գծերը, որոնց  յուրաքանչյուր կետում դաշտի լարվածությունը  ունի այդ կետից տարված  շոշոփողի ուղղությունը։


== Տես նաև ==
Էլեկտրական դաշտի լարվածություն
Մագնիսական դաշտ


== Ծանոթագրություններ ==