Լուիջի Բիանկի

Լուիջի Բիանկի (իտալերեն՝ Luigi Bianchi, հունվարի 18, 1856(1856-01-18)[…], Պարմա, Պարմայի դքսություն - հունիսի 6, 1928(1928-06-06)[…], Պիզա, Տոսկանա, Իտալիա), իտալացի մաթեմատիկոս, հայտնի է դիֆերենցիալ երկրաչափության մասին իր աշխատանքներով։ Մասնավորապես, նրա անունով են կոչվում Ռիմանովի կորության Բիանկայի առաջին և երկրորդ նույնականությունները, ինչպես նաև Լիի հանրահաշվի Բիանկայի դասակարգումը։


== Կենսագրություն ==
Լուիջի Բիանկին ծնվել է 1856 թվականի հունվարի 18-ին Պարմայում (Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիա)։  Նրա հայրը` Ֆրանչեսկո Սավերիո Բիանկին, նույն թվականին նշանակվում է Պարմայի համալսարանի քաղաքացիական իրավունքի պրոֆեսոր, հետագայում` իրավաբանական ֆակուլտետի դեկան  (1868-1873) և Պարմայի քաղաքապետ  (1869)։ Լուիջիի ավագ եղբայրը` Ֆերդինանդոն, գնացել է հոր հետքերով և ուսումնասիրել քաղաքացիական իրավունք։
1873 թվականին Լուիջի Բիանկին ընդունվում է Պիզայի բարձրագույն կանոնավոր դպրոց և սկսում ուսումնասիրել մաթեմատիկա։  Նրա ուսուցիչներն են եղել Էնրիկո Բետտին և Ուլիսս Դինին։ 1877 թվականին Լուիջին գերազանցությամբ ավարտում է Բարձրագույն կանոնավոր դպրոցը և պաշտպանում դիսերտացիա վերադիր մակերևույթների մասին։ Բիանկին շարունակում է աշխատել Պիզայում մինչև 1879 թվականը, այնուհետև որոշ ժամանակ աշխատում է Մյունխենում և Գյոթինգենում  (Ֆելիքս Կլայնի հետ միասին)։
1881 թվականին Լուիջի Բիանկին նշանակվում է Պիզայի Բարձրագույն կանոնավոր դպրոցի պրոֆեսոր։ Նա նաև եղել է Պիզայի համալսարանի պրոֆեսոր, որտեղ դասավանդել է դիֆերենցիալ, պրոյեկտիվ և անալիտիկ երկրաչափություն։
1886 թվականին Լուիջի Բիանկին ամուսնանում է։ Հետագայում նրանց ընտանիքում ծնվեցին հինգ որդիներ։
1887 թվականին Բիանկին դառնում է դեյ Լինչեյի ազգային ակադեմիայի թղթակից-անդամ, 1893 թվականին ընտրվում է ակադեմիկոս։ 1911 թվականի դեկտեմբերի 10-ից Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան թղթակից-անդամ էր ֆիզիկա-մաթեմատիկական բաժանմունքի գծով (մաթեմատիկական գիտությունների կարգով)։ Նա եղել է նաև Լոնդոնի մաթեմատիկական ընկերության և մի շարք այլ ընկերությունների պատվավոր անդամ։ Երկար ժամանակ եղել է Annali di Matematica pura ed applicata ամսագրի խմբագիրը։


== Գիտական գործունեություն ==
Լուիջի Բիանկայի հիմնական աշխատանքները կապված են դիֆերենցիալ երկրաչափության հետ։ Նրա անունով են կոչվում Ռիմանովի կորության Բիանկայի առաջին և երկրորդ նույնականությունները, ինչպես նաև Լիի հանրահաշվի Բիանկայի դասակարգումը։


== Հրապարակումներ ==
Bianchi, Luigi (1894, 1902, 1909). Lezioni di geometria differenziale (three volumes). Pisa: E. Spoerri. Check date values in: |date= (help)
Bianchi: Vorlesungen über Differentialgeometrie, Leipzig 1899[2]
Lezioni sulla teoria dei gruppi di sostituzioni e delle equazioni algebriche secondo Galois, Pisa 1899
Lezioni sulla teoria delle funzioni di variabile complessa e delle funzioni ellittiche 1916
Bianchi, Luigi (1918). Lezioni sulla teoria dei gruppi continui finiti di trasformazioni. Pisa: E. Spoerri. OCLC 4383253.
Lezioni sulla teoria dei numeri algebrici e principi d'aritmetica analitica, 1921


== Գրականություն ==
Carruccio, Ettore (1970–80). "Bianchi, Luigi". Dictionary of Scientific Biography. 2. New York: Charles Scribner's Sons. p. 121. ISBN 978-0-684-10114-9.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լուիջի Բիանկիի մասին genealogy.math.ndsu.nodak.edu կայքում


== Աղբյուրներ ==
Hilton, H. (1929)։ «Luigi Bianchi»։ J. London Math. Soc. 4: 79–80։ doi:10.1112/jlms/s1-4.1.79 
O'Connor, J. J. & Robertson, E. F.։ «Luigi Bianchi»։ MacTutor History Archive։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-11-05-ին։ Վերցված է հուլիսի 10, 2005