armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սեպսիս

Սեպսիս, արյան վարակում, թարախարյունություն, ընդհանուր թարախային վարակ, ծանր վարակ, հիվանդություն, որն առաջանում է թարախային բորբոքման տեղային օջախից արյան հունի, ավշային ուղիների, այնտեղից հիվանդի բոլոր հյուսվածքների և օրգանների մեջ թարախածին մանրէների տարածման հետևանքով։ Սեպսիսի աղբյուր կարող է դառնալ վարակված վերքը կամ տարբեր տեղադրության, մեծության ու ծավալի թարախային օջախը։ Նորածինների սեպսիսի հաճախակի պատճառներից է պորտի թարախակալումը։ Հետծննդյան սեպսիսը այսպես կոչված ծննդաբերական տենդը, պայմանավորված է արգանդի խոռոչի թարախակալմամբ։ Սեպսիսի հարուցիչներն առավել հաճախ ստաֆիլոկոկերն են, ստրեպտոկոկերը, հազվադեպ՝ պնևմոկոկերը, աղիքային ցուպիկը և այլ մանրէներ։


== Պատճառ ==
Արյան վարակման առաջացմանը նպաստող պատճառ կարող են դառնալ տեղային թարախակալում առաջացնող մանրէների բարձր վարակունակությունը (հիվանդածնությունը), մյուս կողմից՝ կրած վնասվածքների կամ հիվանդությունների, հյուծման, վիտամինային անբավարարության և այլ ուղեկցող հիվանդությունների հետևանքով օրգանիզմի պաշտպանական ուժերի թուլացումը։


== Ախտանիշներ ==

Արյան վարակման առավել ծանր ձևի ժամանակ մանրէները բազմանում են արյան և այլ հյուսվածքների մեջ՝ դրանք հեղեղելով իրենց կենսագործունեության թունավոր նյութերով, քայքայում են արյան բջիջները։ Վարակումն ուղեկցվում է ջերմաստիճանի բարձրացմամբ, ընդհանուր թուլությամբ, դողով, առատ քրտնարտադրությամբ, երբեմն առաջանում են մաշկի դեղնախտային գունավորում և տարբեր ցաներ։ Աստիճանաբար առաջանում է հիվանդին մահ սպառնացող ինքնաթունավորում։ Արյան վարակման դեպքում մանրէները երբեմն չեն բազմանում արյան մեջ, այլ դրա հոսքով տարածվում են տարբեր օրգաններ և հյուսվածքներ, որտեղ նստում են և առաջացնում բազմաթիվ թարախային օջախներ։ Այդպիսի դեպքերում արյան վարակումն ընթանում է ավելի երկարատև՝ հերթական թարախակույտի առաջացման ժամանակ պարբերաբար վատացումներով, թարախակույտը պատռվելու և թարախը դուրս գալու կամ թարախակույտը վիրահատության միջոցով բացելու ժամանակ՝ լավացումներով։


== Բուժում ==
Բուժում են միայն հիվանդանոցում և որքան շուտ սկսվի այն, այնքան հիվանդն արագ կապաքինվի։


== Կանխարգելում ==
Արյան վարակման կանխարգելումը կախված է ցանկացած թարախային գործընթացի (վերքի թարախակալում, ֆուրունկուլ, մատնաշունչ, ֆլեգմոն) դեպքում ժամանակին բժշկի դիմելուց։ Տեղային թարախային գործընթացի առկայության ժամանակ հատկապես պետք է զգույշ լինել նույնիսկ ընդհանուր վիճակի չնչին վատացումից (ջերմաստիճանի բարձրացում, դող)։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև կենցաղային վնասվածքների կանխումը, մանր վնասվածքների (քերծվածք, ճանկռվածք), հատկապես վերքերի ժամանակին մշակումը։


== Գրականություն ==
Шлапоберский В. Я., Хирургический сепсис. (Клиника и лечение), М., 1952
Скворцов М. А., Пупочный сепсис, в кн.։ Многотомное руководство по патологической анатомии, т. 3, М., 1960
Бубличенко Л. И., Хаскин Сепсис Г., инфекционные заболевания, в кн.։ Многотомное руководство по акушерству и гинекологии, т. 3, кн. 2, М., 1964.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սեպսիս հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
Վեստոնե

Վեստոնե  (իտալերեն՝ Vestone), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4224 մարդ, խտությունը՝ 327,44 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12,9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25078։ Հեռախոսային կոդ՝ 0365։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆաշչևկա (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)

Ֆաշչևկա (ռուս.՝ Фащевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(6588) 1985 RC4

(6588) 1985 RC4, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,898661 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6984 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0989 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1802,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,199714 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6588) 1985 RC4 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ադրբեջանա-էստոնական հարաբերություններ

Ադրբեջանա-էստոնական հարաբերություններ (ադրբ.՝ Azərbaycan–Estoniya münasibətləri, էստ․՝ Aserbaidžaani-Eesti suhted), դիվանագիտական հարաբերությունները Ադրբեջանի և Էստոնիայի Հանրապետությունների միջև։
Երկու պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1996 թվականին։ Ադրբեջանն ունի իր դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Տալլինում, իսկ Էստոնիայի շահերն Ադրբեջանում ներկայացնում է Անկարայում Էստոնիայի դեսպանությունը։ Ե՛վ Էստոնիան, և՛ Ադրբեջանը Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության անդամներ են։ Նախկինում եղել են Ռուսական կայսրության և ապա վերջինիս ժառանգորդ հանդիսացող Խորհրդային Միության մաս։
Ադրբեջանական Հանրապետությունը, ինչպես և Հայաստանն ու Վրաստանը, հանդիսանում են Էստոնիայի ռազմաքաղաքական դաշնակիցը Հարավկովկասյան տարածաշրջանում։ Էստոնիայի տարածքում ապրում են ավելի քան 2 հազար ադրբեջանցիներ։


== Միջպետական հարաբերություններ ==
Էստոնիայի կառավարության առաջին այցն Ադրբեջան տեղի է ունեցել 1996 թվականին, երբ Էստոնիայի արտաքին գործերի նախարար Սիյմ Կալլասն աշխատանքային այց կատարեց դեպի Բաքու, որտեղ երկու երկրների միջև կնքվեցին բազմաթիվ համաձայնագրեր։ 2000 թվականին Ադրբեջանի ազգային ժողովում հիմնադրվել է ադրբեջանա-էստոնական միջխորհրդարանական աշխատանքային խումբ։
Էստոնիան աջակցում է Ադրբեջանի անդամակցությանը Եվրոպական Միությանը և եվրոատլանտյան կառույցներին։ Էստոնիայի նախագահ Թոոմաս Հենդրիկ Իլվեսը 2009 և 2010 թվականներին ևս աշխատանքային այցեր է կատարել դեպի Բաքու։ Պատասխան դրա՝ Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը ևս աշխատանքային այցով մեկնել է Տալլին։
Ադրբեջանը քննարկում է Էստոնիայի հետ վիզային ռեժիմի վերացումը, իսկ Էստոնիան շահագրգռված է զարգացնել պաշտոնական Բաքվի հետ համագործակցությունը ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելությունների շրջանակներում։ Ադրբեջանական կողմը նպատակ ունի երկու երկրների միջև քաղաքական երկխոսությունը զարգացնել ամենաբարձր մակարդակի։


== Տես նաև ==
Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ


== Ծանոթագրություններ ==
Սմերեկովո

Սմերեկովո (ուկրաիներեն՝ Смереково), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սմերեկովո գյուղում բնակվում էր 384 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18455 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 20,81 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ազովսկոե (ավան, Պերշոտրավնևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազովսկոե (այլ կիրառումներ)Ազովսկոե (ուկրաիներեն՝ Азовське), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Պերշոտրավնևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ազովսկոե ավանում բնակվում էր 443 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սկոլկովո (այլ կիրառումներ)

Սկոլկովո, կարող է վերաբերել՝

Սկոլկովո - գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի կազմում։
Սկոլկովո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Սկոլկովո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Բեյնեկեի հազվագյուտ գրքերի և ձեռագրերի գրադարան

Բեյնեկեի հազվագյուտ գրքերի և ձեռագրերի գրադարան (անգլ.՝ Beinecke Rare Book and Manuscript Library) Եյլի համալսարանում, հազվագյուտ գրքերի աշխարհի ամենախոշոր հավաքածուներից մեկը։
1960 թվականին Բեյնեկե ընտանիքի միջոցներով սկսվեց «Skidmore, Owings and Merrill» ընկերության ճարտարապետ Գորդոն Բունշաֆթի նախագծած գրադարանի շինարարությունը։
Գրադարանի հավաքածուն հաշվարկվում է մոտ 500 հազար գիրք և մի քանի միլիոն հին ձեռագրեր։
Հավաքածուի առավել հայտնի նմուշներ են Վոյնիչի ձեռագիրը, Գուտենբերգի Աստվածաշունչներից մեկը և Օդյուբոնի «Ամերիկայի թռչունները» գրքի երկու նմուշ։ Բեյնեկեի գրադարանում է պահպանվում պոետ Իոսիֆ Բրոդսկու պահոցի ամերիկյան մասը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ(անգլ.)
Դյուռնաու (Բիբերախ)

Դյուռնաու  (գերմ.՝ Dürnau (Landkreis Biberach)), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասի Բիբերախ շրջանում։
Բնակչության թվաքանակը՝ 454 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Տարածքը՝ 7,26 քառ. կմ։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 4 25 036։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1903)

Ժողովածու (1903), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1903 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1600 թվականին Գրիգորիս և Ավետիս Թացվեցի գրիչների կողմից, Խիզանում։ Ստացողը եղել է Ազարիա կաթողիկոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25,8X18,8 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 294 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի նկար՝ Եւսեբիոս Կեսարացի, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 4ա, 157բ, 184բ, 202ա, 221ա, 292բ։


== Բովանդակություն ==
Եւսաբիոսի Կեսարացւոյ Պատմութիւն եկեղեցական։
Յովհ. Մամիկոնեան Պատմութիւն Տարոնոյ։
Պատմութիւն Հացունեաց խաչին։
Յաղագս նշանագրաց։
Յաղագս ձայնից, թե ուստի գտաւ։
Մովս. Խորենացւոյ Աշխարհացոյց։
Քաղաքք և շինողք նոցին։
Վարդանայ Աշխարհացոյց։
Ձևք օրհնութեանց։


== Ծանոթագրություններ ==
Կառլ Հարդինգ

Կառլ Լյուդվիգ Հարդինգ (գերմ.՝ Karl Ludwig Harding, սեպտեմբերի 29, 1765(1765-09-29), Լաուենբուրգ, Saxe-Lauenburg - օգոստոսի 31, 1834(1834-08-31), Գյոթինգեն, Հաննովերի թագավորություն, Գերմանական միություն), գերմանացի աստղագետ, ով հայտնաբերել է Ջունո աստերոիդը։
1804 թ. Յոհան Շրյոտերը վարձեց Հարդինգին, որպեսզի նա սովորեցնի իր որդուն։ Այդ նույն տարի Հարդինգը հայտնաբերեց Ջունոն Շրյոտերի աստղադիտարանում։ Ավելի ուշ Հարդինգը աշխատել է Գյոթինգենում որպես Կառլ Գաուսի օգնական։
Բացի Ջունոյից Հարդինգը հայտնաբերել է երեք գիսաստղ և հրատարակել է Atlas novus coelestis, աստղերի կատալոգ 120 000 աստղերով։ Նա համարվում է նաև NGC 7293 մոլորակային միգամածության հայտնաբերողը (այդ միգամածությունը հաճախ անվանվում է Խխունջի միգամածություն. լատիներեն՝ Helix Nebula): Ենթադրվում է, որ այդ հայտնագործությունը կատարել է մինչև 1824 թվականը:

Նրա պատվին են անվանվել Հարդինգի խառնարանը Լուսնի վրա և (2003) Հարդինգ աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==
Անովկա (գյուղ, Լիպովեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնովկաԱնովկա (ուկրաիներեն՝ Ганнівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1849 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անովկա գյուղում բնակվում էր 179 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,84 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 213,1 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ջեյմս Հոնգ

Ջեյմս Հոնգ (անգ.՝ James Hong, չին.՝ 吳漢 章, փետրվարի 22, 1929(1929-02-22), Մինեապոլիս, Մինեսոտա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ 


== Կենսագրություն ==
Ջեյմս Հոնգտ ծնվել է 1929 թվականի փետրվարի 22-ին ԱՄՆ-ի Մինեապոլիս քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Հոնկկոնգում, հետո 10 տարեկանում վերադարձել ԱՄՆ։ Ջեյմս Հոնգը սկսում է ուսումնասիրել ճարտարապետություն։ Հետո սկսում է ուսումնասիրել դերասանական արվեստ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատում է որպես ինժեներ ճանապարհային շինարարությունում։


== Սիրված ֆիլմեր ==


== Հեռուստատեսություն ==
Ընկերներ (հեռուստասերիալ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Internet Movie Database-ում
Պաշտոնական էջ
Ֆեյսբուքում
Մեհրաբ Միրզախանյան

Մեհրաբ Ստեփանի Միրզախանյան (Վարպետ Մեհրաբ, 1894 թ., Կիրովականի շրջան, Սարմսախլու (Քարաբերդ)), աղբյուրներ կառուցող քարտաշ վարպետ։ Աղբյուրներ է կառուցել Կիրովականի շրջանում, Ստեփանավանում (Երկրորդ աշխարհամարտի զոհվածներին նվիրված հուշաղբյուր), Պուշկինի լեռնանցքում («Պուշկինի աղբյուր» Ալեքսանդր Պուշկինի մահվան 100-ամյակի առթիվ), Թումանյանում, Համզաչիմանում։ Քարտաշ-վարպետի աշխատանքը ուսանել է Բաքվում։ Երևանում Ալեքսանդր Թամանյանի հետ հանդիպումից հետո ստեղծել է կառավարական տան քանդակները, այնուհետև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի շենքի քանդակները։ Թոշակի անցնելուց հետո կառուցել է աղբյուրներ։


== Հիշատակ ==
1972 թվականին «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիան նկարահանել է «Մեհրաբի աղբյուրները» 10 րոպե (277 մ) տևողությամբ  գունավոր ֆիլմը, որը պատմում է հուշարձան-աղբյուրներ կառուցող քարտաշ վարպետ Մեհրաբ Միրզախանյանի մասին։ Վարդգես Պետրոսյանը «Վերածնունդ» ժողովածուում «Մեհրաբի աղբյուրը» վերնագրով պատմվածք է գրել։


== Պատկերասրահ ==
Երկրորդ աշխարհամարտի զոհվածներին նվիրված հուշաղբյուր Թաիրովի ամառանոցի (այժմ՝ Գուգարաց թեմի առաջնորդարան) բակում
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
(7098) Ռեամուր

(7098) Ռեամուր (անգլ.՝ Reaumur), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,636939 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0717 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2022 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1564,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230173 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7098) Ռեամուր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բուբան

Բուբան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից հարավ-արևմուտք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կուրասիկի (քաղաք)

Կուրասիկի (倉敷市 (ճապ.՝ Kurashiki-shi)), հինավուրց քաղաք Ճապոնիայում՝ Օկայամա պրեֆեկտուրայում, Ներքին ճապոնական ծովի ափին՝ Տակահասիի գետաբերանի մոտ։ 2017 թվականի մարտի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 483.576, խտությունը՝ 1.400 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 355.63 կմ² տարածք։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից քաղաքը հիմնադրվել է 1928 թվականի ապրիլի 1-ին։ Նախկինում՝ Հեյան դարաշրջանում բնակավայրը եղել է Տայրա և Մինամոտո կլանների բախումների վայր։ Ժամանակի ընթացքում վերափոխվել է գետային նավահանգստի։ Էդո դարաշրջանում դարձել է սյոգունատի անմիջական կառավարմանը ենթակա տարածք։ Ճապոնիայի արդյունաբերական հեղափոխության շրջանում մի շարք գործարաններ ու ֆաբրիկաներ են այստեղ շահագործման հանձնվել, դրանց թվում՝ Օհարայի մանածագործական ֆաբրիկան, , որը մինչև օրս կանգուն է քաղաքի հրապարակներից մեկում և ծառայում է որպես զբոսաշրջային տեսարժանություն։
2005 թվականի օգոստոսի 1-ին Կուրասիկիին են միացվել մերձակա Մաբի և Ֆունաո ոչ մեծ քաղաքները։


== Քույր քաղաքներ ==
Կուրասիկին բարեկամական և գործընկերային կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

 Սանկտ Պյոլտեն, Ավստրիա, 1957 թ. սեպտեմբերի 29-ից
 Կանզաս սիթի, ԱՄՆ, 1972 թ. մայիսի 28-ից
 Քրայսթչըրչ, Նոր Զելանդիա, 1973 թ. մարտի 7-ից
 Չժենցզյան, Ցզյանսու, Չինաստան, 1997 թ. նոյեմբերի 18-ից


== Անվանի անձինք ==
Ան Յոն Հակ, ֆուտբոլիստ
Սենիչի Հոշինո, բեյսբոլիստ
Կիբի նո Մակիբի, Նարա դարաշրջանի գիտնական
Մագոսաբուրո Օհարա, ձեռնարկատեր, բարեգործ
Յասուհարու Օյամա, սյոգիստ
Դայսուկե Տակահասի, գեղասահորդ
Ձյոիտիրո Տացույոսի, բռնցքամարտիկ
Մակիկո Օմոտո, դերասանուհի
Կեյձի Տանակա, գեղասահորդ
Հիսակո Կանեմոտո, դերասանուհի


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (ճապոներեն)
Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (անգլերեն)
Ryokan Kurashiki website
Kurashiki's Sister/Friendship Cities(չաշխատող հղում)
Ամուրինկա (գետ)

Ամուրինկա, (ռուս.՝ Амуринка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասով, Ալթայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ամուրկա գետի ձախ ափից 1,5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 8 կմ, ջրահավաք ավազանը՝ 39 կմ²։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Օբ, առանց Ալեյ գետի, գետի գետային ենթաավազանը Օբից թափվում է մինչև Տոմ։ Գետի գետային ավազանն է Օբից թափվում է մինչև Իրտիշ.։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ - 13010200312115100008788
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) - 115100878
Ավազանի կոդը - 13.01.02.003
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի - 15
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
РФ тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Տանյա Սեղաչյան

Տանյա Սեղաչյան (անգլ.՝ Tanya Seghatchian, ապրիլ 1968, Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանահայ կինոպրոդյուսեր։


== Կրթություն ==
Տանյա Սեղաչյանը հաճախել է Քեմբրիջի համալսարանը և եղել է այդ համալսարանին կից «Footlights» թատերական ակումբի անդամ։ 1989 թվականին նա դարձել է նրա համափոխնախագահը, նախագահը Հենրի Նեյլորն էր։


== Կարիերա ==
Սեղաչյանը նախկինում աշխատել է BBC-ում։ Նա եղել է Հարրի Փոթերի մասին առաջին չորս ֆիլմերի համապրոդյուսերը, այնուհետև՝ գործադիր պրոդյուսերը, BAFTA-ի հաղթող «Իմ սիրո ամառը» և «Շան գիշերային տարօրինակ պատահարը» ստեղծագործության էկրանավորման (պետք է թողարկվեր 2007 թվականին) գործադիր պրոդյուսերը։
Սեղաչյանը նշանակվել է Մեծ Բրիտանիայի կինոխորհրդի Զարգացման հիմնադրամի ղեկավար, իսկ 2010 թվականին դարձել է նրա կինոֆոնդի ղեկավարը։ Նրա պաշտոնավարման ընթացքում ֆինանսավորել են հաջողակ ֆիլմեր, ներառյալ՝ «Թագավորի ելույթը» և «Պայծառ աստղը»։ Տանյա Սեղաչյանը համակարգել է խորհրդի միաձուլումը Բրիտանական կինոյի ինստիտուտի հետ և կարճ ժամանակ եղել է նոր միավորված հաստատության կինոֆոնդի ղեկավարը, նախքան 2011 թվականի սեպտեմբերին հրաժարական տալը՝ պրոդյուսերական աշխատանքի վրա կենտրոնանալու համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տանյա Սեղաչյանը Internet Movie Database կայքում
Կլյուչևոյ Լոգ

Կլյուչևոյ Լոգ (ռուս.՝ Ключевой Лог, բաշկիրերեն՝ Шишмәлеҡул), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 49 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էսկիմո

Էսկիմո, փայտիկի վրա շոկոլադապատ պաղպաղակ։


== Ծագում ==
Դանիական ծագում ունեցող ամերիկացի Քրիստիան Քենթ Նելսոնն, ով երեխաների համար քաղցրավենիքի գործարանի սեփականատեր էր, մի անգամ պաղպաղակի բրիկետի վրա գլազուր է լցրել։ Էսկիմոյի նոր խմբաքանակը պատրաստվել է արդեն գործընկերոջ՝ Ռասել Սթովերի հետ։ Նոր արտադրանքն անվանել են «Էսկիմո պայ» (անգլ.՝ Eskimo Pie՝ «էսկիմոսների կարկանդակ»)։ 25 հազար հատ ծավալով առաջին արդյունաբերական խմբաքանակը թողարկվել է 1920 թվականին և արդեն 1921 թվականի հունվարի 24-ին նոր գյուտը ԱՄՆ-ում արտոնագրվել է 1,404,539 համարի տակ։ Այդ ժամանակից ի վեր ԱՄՆ-ում և մի շարք այլ երկրներում հունվարի 24-ին նշում են ոչ պաշտոնական տոն, որն անվանել են էսկիմոյի միջազգային օր։
Էսկիմո պայը շուտով տարածվել է տարբեր երկրներում։ Ֆրանսիայում էսկիմոն վաճառվել է Ռոբերտ Ֆլաերտիի «Նանուկը հյուսիսից» ֆիլմի ցուցադրության ժամանակ, իսկ 1928 թվականին պանրագործ «Gervais» ընկերության հիմնադիր Շառլ Ժերվեն սկսել է փայտիկի վրա գլազուրով պաղպաղակ արտադրել։


== ԽՍՀՄ-ում ==

ԽՍՀՄ-ում էսկիմոն հայտնվել է 1935 թվականին։ Որքանով հայտնի է, դա պարենի ժողովրդական կոմիսար Անաստաս Միկոյանի անձնական նախաձեռնությունն էր։ Սերուցքային պաղպաղակի գլանները, ներսում փայտիկով, պատրաստվել են ձեռքի մեքենայով և փաթաթվել թղթի մեջ։ Արդյունաբերական «Էսկիմո-գեներատոր»-ը Մոսկվայի № 8 սառնարանային գործարանում հայտնվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ավարտից երկու տարի անց՝ 1947 թվականին։


== Արվեստում ==
Լ. Լագինի «Ծերունի Խոտտաբիչը» գրքում (վերանայվել է 1955-ին) և դրա հիման վրա նկարահանված համանուն ֆիլմում ՝ ԽՍՀՄ-ում հայտնված ջին Գասան Աբդուրահման իբն Հոթաբը, կրկեսի ներկայացումը դիտելիս, ուտում է իրեն շատ դուր եկած էսկիմոյի մեծ քանակ։
«Չեբուրաշկա» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմից «Կոկորդիլոս գենայի երգում» (խոսքեր՝ Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկու, երաժշտություն՝ Վլադիմիր Շաինսկու), տողեր կան.

Լ. Լագինի «Ծերունի Խոտտաբիչը» գրքում (1955 թվականի խմբագրությունում) և նրա հիման վրա նկարահանված ջին Գասան Աբդուրահման իբն Խոտտաբիչը գեղարվեստական ֆիլմում, որը հայտնվել է ԽՍՀՄ-ում, կրկեսային ներկայացման դիտման ժամանակ, մեծ քանակությամբ ուտում է իրեն շատ դուր եկած էսկիմոները։
«Չեբուրաշկա» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմից «Կոկորդիլոս գենայի երգում» (խոսքեր՝ Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկու, երաժշտություն՝ Վլադիմիր Շաինսկու), տողեր կան.


== Տես նաև ==
Ակուտակ՝ էսկիմոսների պաղպաղակ, որը պատրաստվում է հատապտուղներից, մսից և ճարպայուղից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Anne Cooper Funderburg, Chocolate, strawberry, and vanilla: a history of American ice cream, Bowling Green State University Popular Press, 1995, p. 184.
Ջոն Ռոբերտ Շրիֆեր

Ջոն Ռոբերտ Շրիֆեր (անգլ.՝ John Robert Schrieffer, մայիսի 31, 1931(1931-05-31)[…], Օուկ պարկ, Կուկ շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ - հուլիսի 27, 2019(2019-07-27), Թալահասի, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս։
Ավարտել է Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1953)։ 1953-1957 թթ. աշխատել է Իլինոյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (Ջ․ Բարդինի ղեկավարությամբ), 1957-1959 թթ.՝ Չիկագոյի համալսարանում, 1959 թվականից՝ Իլինոյսի համալսարանում։ 1962 թվականից՝ Պենսիլվանիայի համալսարանի (Ֆիլադելֆիա) պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի ֆիզիկային և ցածր ջերմաստիճանների ֆիզիկային։ Ջ․ Բարդինի և Լ․ Կապերի հետ համատեղ մշակել է գերհաղորդականության միկրոսկոպիկ տեսությունը (հրապարակվել է 1957 թ.) և նրանց հետ արժանացել Նոբելյան մրցանակի (1972)։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիսցևո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)

Լիսցևո (ռուս.՝ Лысцево), գյուղ Ռուսաստանի, Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 137 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջինդեյրեսի շրջան

Ջինդեյրեսի շրջան (արաբ․՝ ناحية جنديرس‎‎) Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Աֆրինի գավառի 7 շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Ջինդեյրես քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 32,947 բնակչություն։ Տարածք կազմում է 319.43 կմ2։


== Ծանոթագրություններ ==
Դոմանովո (այլ կիրառումներ)

Դոմանովո, կարող է վերաբերել՝

Դոմանովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում
Դոմանովո - գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում
Վերշիկերեն

Վերշիկերեն, բուրուշասկի, կանջութևրևն, վերշիկների լեզուն։ Ծագումնաբանորեն մեկուսացած լեզու է։ Խոսվում է Պակիստանի հյուսիսային արևմտյան որոշ շրջաններում։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 40 հազար։ Ունի երկու հիմնական բարբառ՝ վերշիկվար և բուրուշասկի։ Հնչյունական համակարգում առկա է 10 ձայնավոր և 36 բաղաձայն։ Ունի երաժշտական շեշտ։ Անվանական ձևակազմությունը համեմատաբար պարզ է, իսկ բայական համակարգը՝ բարդ։ Բայերի մեջ կան դեմք, թիվ, դաս նշանակող մասնիկներ։ Տարբերակում է չորս դաս՝ ըստ տղամարդկանց, կանանց, կենդանիների և զանազան առարկաների անունների։ Նախադասությունն ունի անվանական և էրգատիվ տարատեսակներ։ Բաոապաշարում կան նկատելի փոխառություններ ուրդու և դարդյան լեզուներից։ Անգիր լեզու է։


== Ծանոթագրություններ ==
Զոլոտուխովկա

Զոլոտուխովկա (ուկրաիներեն՝ Золотухівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1764 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զոլոտուխովկա գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,81 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 53,09 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նովոբիկտովո

Նովոբիկտովո (ռուս.՝ Новобиктово, բաշկիրերեն՝ Яңы Бейектау), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 557 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հազարան Բլբուլ

Հազարան Բլբուլ, առասպելական թռչուն, հայկական հրաշապատում հեքիաթների հիմնական կերպարներից։ Հանդիպում է նաև Զաղի Հավք, Հազարաբիլբուլ, Պյուլպյուլ ձևերով, համապատասխանում է ռուսերեն жар-птица, գերմաներեն der Golden Vogel կերպարներին։ Հազարան Բլբուլը ներկայացվում է որպես բնության զարթոնքի հրաշագործ ուժ, գեղեցկության, արդարության ու ներդաշնակության խորհրդանիշ։ Նրա երգով վերակենդանանում է անեծքով (կախարդանքով) պատուհասված բուսական ու կենդանական աշխարհը։ Հազարան Բլբուլը պահվում է ոսկե վանդակում, անմատչելի տեղում նրան տիրանալու համար հեքիաթի հերոսը ենթարկվում է ծանր փորձությունների, հաղթահարում դժվարություններ։ Հազարան Բլբուլի սյուժեն տարածված է մի շարք տարբերակներով և և ընդգրկում է ազգագրական լայն շրջաններ՝ Արարատյան դաշտ, Գուգարք, Արցախ, Ջավախք, Վասպուրական, Ալաշկերտ ևն։


== Հղումներ ==
Հավք Ղազարոս Աղայանի հեքիաթը Հազարան Բլբուլի մասին։(չաշխատող հղում)


== Գրականություն ==
Սրվանձտյանց Գ., Մանանա, ԿՊ, 1876, էջ 221–28։
Հայկունի Ս., Ժողովրդական հեքիաթ, Մ.–Վաղ–պատ, 1902 (Էմինյան ազգագրական ժողովածու, հ. 4)։
Բալլըկայա (ճանապարհային կայան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բալլըկայա (այլ կիրառումներ)Բալլըկայա, ճանապարհային կայան Արևմտյան Հայաստանում, Մալաթիա-Սեբաստիա ուղեգծի վրա, նշանակված է Կիպերտի կազմած հայկական քարտեզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հաղորդականություն (կենսաբանական)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հաղորդականություն (այլ կիրառումներ)Հաղորդականություն, նյարդերի և մկանային թելիկների դրդում հաղորդելու հատկություն։ հաղորդականության շնորհիվ զգայական նյարդային վերջույթներից դրդումը հասնում է նյարդային կենտրոններ, վերջիններից էլ՝ տարբեր օրգաններին։ էվոլյուցիայի ընթացքում այն աստիճանաբար արագացել է և կատարելագործվել։ Ստորակարգ անողնաշարավորների հաղորդականությունը փոքր է (օրինակ, անատամի շարժիչ նյարդում 1 սմքվրկ է), և դրդումը հաղորդվում է թուլացումով, արագության նվազմամբ (դեկրեմենտ հաղորդում)։ Ողնաշարավորների մոտ այն ավելի մեծ է (մարդու և կաթնասուն կենդանիների նյարդային թելիկներում 100—120 քմվրկ է) և նյարդային համակարգում հաղորդվում է չնվազող արագությամբ (ոչ դեկրեմենտ հաղորդում)։  Կմախքային մկաններում դրդումը տարածվում է 9—10 անգամ դանդաղ, ներքին օրգանների մկաններում՝ ավելի դանդաղ։ Նյարդային համակարգում այն կախված է թելիկի հաստությունից (որքան հաստ է թելիկը, այնքան մեծ է հաղորդման արագությունը), միելինային թաղանթի զարգացման աստիճանից (ոչ միելինապատ նյարդային թելիկները դրդումը հաղորդում են ավելի դանդաղ, քան նույն տրամագծի միելինապատ թելիկները)։ Մեկուսացած մկանային և նյարդային թելիկները դրդումը գրգռման հատվածից հաղորդում են երկկողմանի։ Ամբողջական օրգանիզմում, շնորհիվ սինապսների, հաղորդականություն նյարդային թելիկներով կատարվում է միևնույն ուղղությամբ։ Դրդման ալիքի ինտենսիվությունը, տևողությունը և տարածման արագությունը կախված են նյարդային կամ մկանային թելիկի ֆունկցիոնալ վիճակից և դրդված տեղամասում նրանց կառուցվածքի առանձնահատկություններից։
Որորակտուց ջրածիծառ

Որորակտուց ջրածիծառ (լատ.՝ Sterna nilotica), ջրածիծառների ընտանիքի թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Բնադրող-չվող և քիչ տարածված տեսակ է։ Մարմնի երկարությունը 35-38 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 100-111 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 200 գ։ Կտուցը կարճ է, հաստ և սև, ոտքերը՝ սև, թեթևակի մկրատաձև կտրվածքով պոչը՝ կարճ։ Բնադրման շրջանում հասունի գագաթը սև է, մարմնի վերին մասը՝ բաց մոխրագույն, իսկ ներքևից՝ սպիտակ։ Հետբնադրմաև շրջանում գլուխը սպիտակ է, աչքը՝ մուգ բծով։ Երիտասարդի գագաթը, ծոծրակը և մարմինը վերևից թույլ դարչնավուն նախշերով են, աչքը՝ փոքր մուգ բծով։ Չափազանց աղմկոտ է։ Կերը կտցում է գետնից՝ թռիչքի պահին։ Բնակվում է ձկնաբուծական լճակներում, լճերում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, մանր ողնաշարավորներով։


== Բնադրում ==
Գարնանային վերադարձը և հարսանեկան զույգերի ձևավորումը ապրիլի վերջին-մայիսի սկզբին է։ Բույնը ոչ խորը փոսիկ է։ Բնադրում է գետնին։ Դնում է 49 մմ տրամագծով, բաց դեղնադարչնագույն և սև պտերով 1-4 ձու։ Աշնանային չուն մինչև նոյեմբերի վերջ է։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հարավային և Միջին Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Ավստրալիայում և Ամերիկայում։
Հավանաբար, բնադրում է Արարատի մարզի Արմաշի ձկնաբուծական տնտեսության տարածքում, ինչպես նաև Գեղարքունիքի մարզի նախկին Գիլլի լճի շրջակայքում։


== Պահպանություն ==
Խիստ սահմանափակ արեալով Հայաստանում հազվագյուտ տեսակ է։ Քիչ մտահոգող կարգավիճակով տեսակը ընդգծված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Հայաստանում բնադրումները հայտնի չեն։ Տեսակը հանդիպում է զույգերով կամ 4-6 առանձնյակներից կազմված խմբերով։
Սպառնացող վտանգներից է փոքր թվաքանակը, տնտեսական գործունեության արդյունքում բնորոշ բնադրավայրերի ոչնչացումը և անասունների արածեցումը ենթադրվող բնադրավայրերի մոտ։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ըմբշամարտը 2016 օլիմպիական խաղերում-Տղամարդկանց հունահռոմեական 66 կգ

Տղամարդկանց հունահռոմեական 66 կգ մրցույթ Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2016-ի ընթացքում, որը տեղի ունեցել Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում։ Այն տեղի է ունեցել 2016 թվականի օգոստոսի 16-ին Օլիմպիական ուսումնական կենտրոնի – 3-րդ դահլիճում։ Եզրափակչում սերբ մարզիկ Դավոր Շտեֆանեկը մրցավարների կողմնակալության պատճառով հաղթեց հայ ըմբիշ Միհրան Հարությունյանին։


== Արդյունքներ ==


=== Եզրափակիչ ===


=== Վերին հատված ===


=== Ներքին հատված ===


=== Սփոփիչ գոտեմարտեր ===


== Ծանոթագրություններ ==
Բրիտանական կղզիներ

Բրիտանական կղզիներ (անգլ.՝ British Isles, անգլա-շոտլ.՝ Breetish Isles, վալլիերեն՝ Ynysoedd Prydain, մեն.՝ ny h-Ellanyn Goaldagh), կղզեխումբ Եվրոպայի հյուսիս-արևմուտքում, Հյուսիսային ծովի և Ատլանտյան օվկիանոսի միջև։ Բրիտանական կղզիների վրա են տեղաբաշխված Մեծ Բրիտանիա և Իռլանդիա պետությունները, ինչպես նաև բրիտանական թագավորական իշխանության տակ գտնվող տարածքները։

Կղզիների մակերեսը կազմում է 315,1 հազար կմ²։ Եվրոպայի մայրցամաքային մասից կղզիները անջատված են Հյուսիսային ծովով և Պա-դե-Կալե և Լա Մանշ նեղուցներով։
Ներառում են խոշոր կղզիներ՝ Մեծ Բրիտանիան և Իռլանդիան, որոնք իրարից բաժանված են Իռլանդական ծովով և Հյուսիսային և Սուրբ Գեորգի նեղուցներով, ինչպես նաև Հեբրիդյան, Օրկնեյան, Շետլանդյան կղզեխմբերը, Էնգսլի, Մեն, Ուայթի, Արրան և այլ կզղիները։ Երբեմն Բրիտանական կղզիներին են միացնում նաև Նորմանդական կղզիները, որպես Մեծ Բրիտանիային պատկանող կղզիներ, սակայն գտնվում են Ֆրանսիայի ափերին մոտ։
Իռլանդիայում «Բրիտանական կղզիներ» անվանումից խուսափում են, որպեսզի չհասկացվի, թե Իռլանդիան մտնում է Բրիտանական թագավորության կազմի մեջ։ Իռլանդացիներն ավելի շատ գործածում են «Իռլանդիա և Բրիտանիա» արտահայտությունը։ Հազվադեպ կղզիախումբը կոչվում է նաև «Ատլանտյան կղզեխումբ»։
Պիոներ (այլ կիրառումներ)

Պիոներ, կարող է վերաբերել՝

Պիոներ - ավան, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում
Պիոներ - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում
Պիոներ — Լենինի անվան համամիութենական պիոներական կազմակերպության անդամ, Խորհրդային Միությունում և այլ սոցիալիստական ճամբարի երկրներում ստեղծված սկաուտական շարժման նման մանկական կոմունիստական կազմակերպության անդամ։
Ալբանիայի վարչական բաժանում

Ալբանիայի վարչական բաժանում, Հարավային Եվրոպայում գտնվող Ալբանիայի Հանրապետության վարչաքաղաքական բաժանում։ Ըստ դրա՝ երկիրը կազմված է 12 գավառներից (ալբ․՝ qark կամ prefekturë), որոնք իրենց հերթին բաժանվում են 36 շրջանների (ալբ․՝ rreth)։ Վերջիններս լուծարվեցին 2000 թվականին։
Երկիրը բաղկացած է 373 համայնքներից (ալբ․՝ bashki կամ komunë), դրանցից 72-ը ունեն քաղաքի կարգավիճակ։ Մնացած 301 համայնքները միավորում են Ալբանիայի 2980 գյուղերը (ալբ․՝ fshat)։ Ալբանիայի կառավարությունը 2015 թվականին ընդունել է վարչական բաժանման նոր օրինագիծ, որի համաձայն քաղաքային համայնքների թիվը դառնում է 61, իսկ գյուղական համայնքները դադարում են գործել։


== Վարչական բաժանումներ ==
Յուրաքանչյուր գավառ ունի իր ղեկավարը, ով գլխավորում է մի շարք համայնքներ։ Դրանք տեղական նշանակության վարչական միավորներ են, որոնք իրականացնում են պետական իշխանությունը տվյալ տարածքում


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոզովկա (գյուղ, Գայսինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌոզովկաՌոզովկա (ուկրաիներեն՝ Розівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոզովկա գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,049 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1265,31 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մեծ Պոլուդնևայա

Մեծ Պոլուդնևայա (ռուս.՝ Большая Полудневая), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վարզեա դու Պոսու

Վարզեա դու Պոսու  (պորտ.՝ Araci), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-արևելյան նահանգի Բաիա մարզում։ Մտնում է Սեռանիա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչության թվաքանակը 2020 թվականի տվյալներով եղել է 9.210։ Գրավում է 206,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 32,3 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 15.094.379,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է  2.076,54 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,665 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Կլիման կիսաանապատային է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ման (Վերին Պրովանսի Ալպեր)

Ման (ֆր.՝ Mane, օքս.՝ Mana), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպերի գավառում։ Մտնում է Ֆորկալկե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Ֆորկալկե։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04111։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1355 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 843 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 612-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 231-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 72,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,7 %)։ 612 աշխատունակ բնակիչներից 520-ը աշխատում էին (269 տղամարդ և 251 կին), անաշխատանք էին 92-ը (51 տղամարդ և 41 կին)։ 231 անգործ մարդկանցից 59-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 82-ը թոշակառու, 90-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով.


== Տեսարժան վայրեր ==
Հռոմեական կամուրջ (XII դար), պատմական հուշարձան
Սովան պալատ (XVIII դար), պատմական հուշարձան
Նոտր Դամի վաք (XII դար)
Դեվի Մարիի օրհնված եկեղեցի (XI—XII դար)
Սենտ Անդրե. ծխական եկեղեցի (XVI век)
Նախկին վանք Մինիմե (XVII դար)
Մատուռ. Նոտր Դամ դե Պիտե
Մատուռ. Սեն Լորան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Национальный институт статистики — Ман» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-11-24-ին։ Վերցված է 2012-8-31 
«Ман» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-30-ին։ Վերցված է 2013-01-13
Մոտկան լեռներ

Մոտկան լեռներ, լեռնային համակարգ Հայկական Տավրոսի կենտրոնական մասի (Բիթլիսյան Տավրոս) հարավում։ Ձգվում են հս-արլ-ից հվ-արմ․։ Բարձրությունը մինչև 3000 մ է։ Կազմված են կրաքարերից,բյուրեղացած թերթաքարերից և մերգելներից։ Լանջերը զառիթափ են, ժայռոտ, կատարները՝ սրածայր։ Մոտկան լեռները գտնվում են մերձարևադարձային լեռնային անտառների գոտում։ Աճում են մշտադալար թփուտներ, մրտենի, ծառանման հավամրգի,ուրց, խնկենի, նարդոս, ավելի վեր տարածված են կաղնու պուրակներ, պիստակենու և գիհու նոսր անտառներ, ապա լեռնային տափաստաններ ու ալպյան մարգագետիններ։
(904) Ռոքֆելիա

(904) Ռոքֆելիա (անգլ.՝ Rockefellia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,993746 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7242 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2632 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1892 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190275 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,16° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(904) Ռոքֆելիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քրտնարտադրություն

Քրտնարտադրություն, քրտնագեղձերից քրտինքի արտադրվելը և մաշկի վրա դուրս գալը։ Լավ արտահայտված է մարդու, կապիկների և սմբակավորների (հատկապես կենտսմբակավորների) օրգանիզմում։


== Քրտնարտադրության դերը ==
Քրտնարտադրությունը կարևոր դեր է կատարում նյութափոխանակության վերջնական արգասիքները օրգանիզմից հեռացնելու, մարմնի ջրաաղային հաշվեկշիռը պահպանելու, ջերմակարգավորման պրոցեսներում։ իրականանում է ռեֆլեկտոր ճանապարհով։


== Քրտնարտադրության կենտրոնները ==
Քրտնարտադրության կենտրոնները գտնվում են գլխուղեղի կեղևում, հիպոթալամուսում, երկարավուն ուղեղում և ողնուղեղում։ Քրտնարտադրությունը կարելի է ուժեղացնել կամ նվազեցնել դեղորայքների միջոցով։


== Քրտնարտադրության խանգարումները ==
Քրտնարտադրության խանգարումները կարող են լինել քանակական և որակական։ Առաջինը հանդիպում է ավելի հաճախ և արտահայտվում է քրտինքի ավելացմամբ (հիպերհիդրոզ), նվազեցմամբ (հիպոհիդրոզ) կամ բացակայությամբ (անհիդրոզ)։ Քրտնարտադրության տեղային խանգարումներն ի հայտ են գալիս մաշկային հիվանդությունների (էկզեմա, պսորիազ և այլն) ժամանակ։ Նևրոզների դեպքում նկատվում է վերջավորությունների (ոտքեր, ձեռքեր) արտահայտված քրտնարտադրություն։


== Բուժումը ==
Հիմնական հիվանդության վերացում, օգտագործվում են նաև տեղային ախտանշանային դեղամիջոցներ։
Յուլեյիե (գյուղ, Անիյա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅուլեյիեՅուլեյիե (էստ․՝ Ülejõe), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 202 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռոկա դի Կավե

Ռոկա դի Կավե (իտալ.` Rocca di Cave), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։
Բնակչությունը` 381 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 34 մարդ/կմ2, տարածքը՝ 11կմ2, փոստային ինդեքսը՝ 30, հեռախոսային կոդը՝ 06։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության դինամիկան՝


== Կոմունայի վարչություն ==
Հեռախոսահամար՝ 06 9584025


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտակ գիշերվա գույնի լիմուզին

«Սպիտակ գիշերվա գույնի լիմուզին» (լատիշ․՝ Limuzīns Jāņu nakts krāsā, բառացի՝ «Յանի գիշերվա գույնի լիմուզին», ռուս.՝ «Лимузин цвета белой ночи»), 1981 թվականի խորհրդային կինոկատակերգություն, որը նկարահանել է ռեժիսոր Յանիս Սթրեյչը Ռիգայի կինոստուդիայում Մարա Սվիրեի սցենարով։ 1981 թվականին ֆիլմն արժանացել է Լատվիայի Լիելայս Կրիստապսի անվան ազգային կինոմրցանակին։ Ֆիլմը ներառված է Լատվիայի Մշակութային կանոնում և ճանաչվել է բոլոր ժամանակների լավագույն լատվիական ֆիլմ՝ ժողովրդական քվեարկության արդյունքներով։ Ամեն տարի հեռուստատեսությամբ ցուցադրվում է ամառային արևադարձի օրը՝ Յանի տոնից առաջ, որը Լատվիայում ազգային տոն է։ Ֆիլմը պատմում է ութսունամյա ծեր կնոջ ժառանգության համար երկու ազգակցական ընտանիքների պայքարի մասին՝ զավեշտական ու ռոմանտիկ իրադարձությունների միջոցով։ 


== Սյուժե ==
Մորաքույր Միրտան ապրում է հեռավոր ֆերմայում։ Մի անգամ մանրի փոխարեն տեղական խանութում նրան տալիս են վիճակախաղի տոմս։ Անսպասելիորեն նա շահում է, և տարեց տիկինը միանգամից դառնում է նոր «Ժիգուլու» տիրուհի։
Հյուր են գալիս հարազատները, որոնցից յուրաքանչյուրը երազում է ժառանգություն ստանալ ցանկալի մեքենան։ Էրիկը, որը սկզբում չհայտարարված մրցավազքի առաջատարն է, նահանջում է՝ թեթևամիտ կապի մեջ մտնելով գլխավոր մրցակիցների դստեր հետ։
Մրցանակի հավակնող հարևանները հրաժարվում են պայքարից բարոյական մղումներից ելնելով, և տարեց կինը երկար մտորումներից հետո «Ժիգուլին» տալիս է իր առաջին սիրուն՝ ծեր ամուրի Ֆիգալին։


== Դերերում ==
Լիլիտա Բերզինյա – Միրտա Կարլովնա Սակնիտե 
Օլգա Դրեգե – Դագնիա
Ուլդիս Դումպիս – Էրիկ Տուտեր
Բայբա Ինդրիկսոնե – Օլիտա Սպրեսլինյա
Բոլեսլավ Ռուժս – Վիկտոր, ավտոբուսի վարորդ
Լիգա Լիեպինյա – Վերոնիկա
Ռոմուալդս Անցանս – Յազեպ Գիլուչ
Գունդարս Աբոլինշ – Ուգիս
Յանիս Սթրեյչ – Յանիս
Էվալդս Վալտերս – Ալֆրեդ Միկելևիչ Ֆիգալ
Դիանա Զանդե – Լասմա Սպրեսլինյա
Թալիվալդիս Աբոլինշ – Միրտա Կարլովնայի հարևանը
Վերա Սինգաևսկայա – էպիզոդ


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Մարա Սվիրե
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Յանիս Սթրեյչ
Բեմադրող օպերատոր՝ Հարի Կուկելս
Բեմադրող նկարիչ՝ Վասիլի Մասս
Կոմպոզիտոր՝ Ռայմոնդ Պաուլս
Հնչյունային ռեժիսոր՝ Գլեբ Կորոտեև


== Ծանոթագրություններ ==
Վեսկովատո (Իտալիա)

Վեսկովատո (իտալերեն՝ Vescovato), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում։ Բնակչությունը հասնում է 3652 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Տարածքը կազմում է 17 կմ², կենտրոնի բարձրությունը 46 մ է։Հեռախոսային կոդն Է 0372, իսկ փոստային ինդեքսը 26039։
Կոմունայի հովանավորն է Սան Լեոնարդոն։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 6-ին և նոյեմբերի 13-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար։ 0372 830492
Էլեկտրոնային հասցե։ protocollo@comunedivescovato.191.i


== Ծանոթագրություններ ==
(6970) Սայգուսա

(6970) Սայգուսա (անգլ.՝ Saigusa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունվարի 10-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,346952 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2005 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4934 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1313,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,274124 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6970) Սայգուսա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բագրատ Այվազյան

Բագրատ Հովակիմի Այվազյան (հունիսի 8 (20), 1862 կամ հունիսի 20, 1862(1862-06-20), Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 3, 1934(1934-03-03), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, արձակագիր


== Կենսագրություն ==
Բագրատ Այվազյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1882 թվականին ավարտել է տեղի Ներսիսյան դպրոցը։ 1882-1897 թվականներին զբաղվել է ուսուցչությամբ, այնուհետև աշխատել Վիրահայոց թեմի հոգևոր ատյանում։ Նրա առաջին՝ Թալանած գյուղ պատմվածքը տպագրվել է 1882 թվականին՝ «Մեղու Հայաստանի» թերթում։ Գրել և տպագրել է Հյուսիսային արծիվը (1901), Աշոտ Երկաթ (1893), Անիի կործանումը (1905) պատմավեպերը և Սասունը այրվում է (1913) դրաման, նաև՝ Տանջանքի բովից (1895), Սև հաղթանակ (1903) գրքերը։ Մահացել է 1934 թ. մարտի 3-ին Թիֆլիսում։ Նրա աճյունը գտնվում է Թիֆլիսի Խոջիվանքի Հայկական Պանթեոնում։


== Երկերի մատենագիտություն ==
Աշոտ Երկաթ, մաս 1, Թիֆլիս, 1893, 240 է ջ։
Աշոտ Երկաթ, մաս 2, Թիֆլիս, 1894, 240 էջ։
Տանջանքի բովից, Թիֆլիս, 1895, 112 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Թիֆլիս, 1900, 332 էջ։
Հիւսիսի արծիւը, Թիֆլիս, 1901, 208 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Թիֆլիս, 1903, 332 էջ։
Սև յաղթանակ, Թիֆլիս, 1903, 72 էջ։
Անիի կործանումը, մաս Ա, Պարիզ, 1905, 68 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Թիֆլիս, 1910։
Անիի կործանումը, Թիֆլիս, 1910, 272 էջ։
Անին ծախուեցաւ, Կ. Պոլիս, 1910, 240 էջ։
Սասունը այրւում է, Թիֆլիս, 1913, 100 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Թիֆլիս, 1914, 400 էջ։
Անին ծախուեցաւ, ա. տ., 1920, 232 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Գահիրէ, 1936, 268 էջ։
Անին ծախուեցաւ, Գահիրէ, 1936, 236 էջ։
Անին ծախուեցաւ, Գահիրէ, 1939, 248 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Պէյրութ, 1940, 272 էջ։
Անին ծախուեցաւ, Պէյրութ, 1960, 240 էջ։
Աշոտ Երկաթ։ Անիի կործանումը, Երևան, 1964, 456 էջ։
Աշոտ Երկաթ, Թեհրան, 1984, 312 էջ։
Անին ծախուեցաւ, Թեհրան, 1985, 240 էջ:։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Այվազյանի «Աշոտ Երկաթ» վեպը
Առանձնյակ

Առանձնյակ (անհատ), կյանքի դրսևորման անբաժանելի միավորը։ Առանձնյակի ամենաէական հատկանիշը նրա բաղկացուցիչ մասերի խիստ փոխկապվածությունն է։ Առանց «անհատականության» կորստի հնարավոր չէ առանձնյակը բաժանել մասերի։ «Առանձնյակ» հասկացությունն ամբողջությամբ կիրառելի է միայն բարձրակարգ ոչ գաղութային օրգանիզմների նկատմամբ։ Գաղութային, վեգետատիվ բազմացող և համակեցության օրգանիզմների համար «առանձնյակ» հասկացությունը հարաբերական է։ էվոլյուցիոն տեսակետից առանձնյակը ձևաբանաֆիզիոլոգիական միավոր է՝ առաջացած 1 զիգոտից կամ գամետից, 1 սպորից կամ բողբոջից (վեգետատիվ բազմացման ժամանակ)՝ անհատականորեն ենթակա լինելով տարրական էվոլյուցիոն գործոնների ազդեցությանը։
Կարեն Մանվելյան

'Կարեն Բախշիի Մանվելյան (21 դեկտեմբերի, 1966, Երևան - 5 նոյեմբերի, 1992, Լաչին), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևանում։
1974 թվականից հաճախել է Երևանի թիվ 165 միջնակարգ դպրոց, որը գերազանցությամբ ավարտել է 1984 թվականին։ Դպրոցական տարիներին մասնակցել է բազմաթիվ օլիմպիադաների և մրցույթների, դարձել է տարբեր մրցաշարերի մասնակից ու հաղթող։
1985-1987 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում՝ ծովային հետևակի ցամաքային ստորաբաժանման կազմում, սկզբում Խաբարովսկի մարզում, այնուհետև տեղափոխվել է Պրիմորիե։ 
1989 թվականին ընդունվել է Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի ապրանքագիտության ֆակուլտետ։
1988 թվականի հունվարից մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։
1988 թվականի դեկտեմբերին՝ որպես կամավոր, մեկնել է աղետի գոտի՝ երկրաշարժից տուժածներին օգնելու։
1990 թվականին մի խումբ ընկերների հետ անդամագրվել է Ռամկավար ազատական կուսակցությանը և մի խումբ համախոհների հետ հիմնադրել «Արմենական» ակումբը։
1992 թվականի օգոստոսին, սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի մարտակոչին արձագանքելով, Կարենը դիմում է զինկոմիսարիատ՝ ցանկանալով անդամագրվել «Արծիվ» մահապարտների գումարտակին, սակայն մարտական գործողություններին դեռևս մասնակցած չլինելու պատճառով նրա դիմումը մերժվում է։
1992 թվականին չորրորդ կուրսի ուսանող էր, երբ կամավոր զինվորագրվեց հայրենիքի պաշտպանության սուրբ գործին։ Բալահովիտի զորավարժարանում նախնական պատրաստություն անցնելուց հետո երկրապահ ջոկատներից մեկի շարքերում մեկնեց Կրասնոսելսկի սահմանամերձ Վահան գյուղի պաշտպանական դիրքերը, որտեղ իրադրությունը շատ սրված էր։ Արծվաշենի անկումից հետո թշնամին իր երկրորդ թիրախը դարձրել էր Վահան գյուղը, այն շրջափակել ու գիշերուզօր գնդակոծում էր։ Մեծ զոհերի գնով հաջողվեց ազատագրել ու հետ շպրտել թշնամուն գյուղի մատույցներից։ Մարտերում թրծված ջոկատը, որում մարտնչում էր խիզախ ազատամարտիկը, ուղարկվեց Գորիս-Լաչին միջանցք, որտեղ նույնպես թեժ մարտեր էին մղվում։ Այնտեղ Կարենը մասնակցեց մի քանի մարտական գործողությունների՝ թշնամուց ազատագրելով գյուղեր ու բնակավայրեր։ Սակայն թշնամու գնդակը ընդհատեց հայ քաջորդու կյանքը։ Մարտերից մեկում հակառակորդի գերակշիռ ուժերի ճնշման տակ զինակիցների կանոնավոր նահանջն ապահովելու համար ընկերոջ հետ կամավոր մնաց դիրքերում ու իր պարտքը կատարեց հերոսաբար։
Զոհվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 5-ին Լաչինի շրջանի գյուղերից մեկում։


== Պարգևներ ==
Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով, «Մայրական երախտագիտության» մեդալով և Հայաստանի երկրապահ կամավորականների միության հուշամեդալով։


== Հիշատակ ==
2002 թվականի սեպտեմբերին Նոր Նորքի համայնքում ՀՌԱԿ ակումբ ստեղծվեց և կոչվեց Կարեն Մանվելյանի անունով։
Կարեն Մանվելյան անունը փորագրված է նաև Բերձոր քաղաքի բարձունքում վեր խոյացող քարաշեն հսկա պատի վրա շրջանի ազատագրման համար զոհվածների անունների շարքերում։