Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օր

Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օր (անգլ.՝ Earth Overshoot Day), օր, երբ տարվա ընթացքում մարդու կողմից օգտագործվող վերականգնվող ռեսուրսների քանակն սկսում է գերազանցել այն ծավալը, որը Երկիրն ի վիճակի է վերարտադրելու։ Փորձագետները մարդու էկոլոգիական հետքը (մարդկանց կողմից վերականգնվող ռեսուրսների սպառումը) համեմատում են կենսատարողության (մոլորակի հնարավորությունը վերականգնելու և կլանելու թափոնները, ներառյալ СО2-ը) հետ։
Օրվա հաշվարկն իրականացվում է Էկոլոգիական հետքի համընդհանուր ցանցի (GFN) բանաձևով.

  
    
      
        
          
            համաշխարհային կենսատարողություն
            համաշխարհային էկոլոգիական հետք
          
        
        ×
        365
        =
        
          ԲՊՀՕ
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {\text{համաշխարհային կենսատարողություն}}{\text{համաշխարհային էկոլոգիական հետք}}}\times 365={\text{ԲՊՀՕ}}}
  Հաշվարկված ամսաթվից հետո տարվա մնացած մասն աշխարհը շարունակում է ապրել՝ մոլորակի ռեսուրսներն սպառելով «պարտքով», այսինքն՝ շարունակելով կրճատել նախորդ ամբողջ պատմության ընթացքում բնության կողմից ամբարված պաշարները և մթնոլորտում կուտակելով ածխաթթու գազ։
Բնապահպանական պարտքն առաջին անգամ գրանցվել է 1970 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, այդ ժամանակ ռեսուրսների պակասը կազմել է ընդամենը երկու օր։ Ամեն տարի այս օրը գալիս է ավելի շուտ. 2000 թվականին այդ գիծն անցել է հոկտեմբերի սկզբին, 2013 թվականին`օգոստոսի 20-ին, 2014 թվականին` օգոստոսի 19-ին, 2015 թվականին`օգոստոսի 13-ին։ 2018 թվականին այդ օրը եղել է օգոստոսի 1-ին, այսինքն՝ ռեսուրսների պակասը կազմել է 153 օր։
2019 թվականին Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օրը գրանցվել է հուլիսի 29-ին, այսինքն՝ ընթացիկ սպառումը պահանջել է 1,75 այնպիսի մոլորակներ, ինչպիսին Երկիրն է։
Ըստ GFN տվյալների՝ մարդկությունն ամեն տարի ծախսում է այնքան վերականգնվող ռեսուրսներ, որքան կարող են ապահովել Երկրի նման 1,6 մոլորակներ։ Եթե էկոլոգիական հետքը մնա նույն մակարդակի վրա, ապա 2030 թվականին մարդկությանն անհրաժեշտ կլինի արդեն երկու Երկիր, իսկ Բնապահպանական պարտքի համաշխարհային օրը կգրանցվի հունիսի վերջին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Catton, William R. Jr. (1980). "Overshoot: The Ecological Basis of Revolutionary Change". Urbana: University of Illinois Press. 0-252-00818-9.
Easterling William E. (2007)։ «Climate change and the adequacy of food and timber in the 21st century»։ Proceedings of the National Academy of Sciences 104 (50): 19679։ PMC 2148356։ PMID 18077399։ doi:10.1073/pnas.0710388104 
Khanna Parag (2008)։ The Second World։ New York: Random House։ ISBN 978-81-7036-406-1  
«WWF: human consumption is outpacing earth's capacity»։ EurActiv.com։ October 26, 2004 
Wackernagel Mathis, Schulz Niels B., Deumling Diana, Linares Alejandro C., Jenkins Martin, Kapos Valerie, Monfreda Chad, Loh Jonathan, Myers Norman, Norgaard Richard, Randers Jorgen (2002)։ «Tracking the ecological overshoot of the human economy»։ Proceedings of the National Academy of Sciences 99 (14): 9266–9271։ PMC 123129։ PMID 12089326։ doi:10.1073/pnas.142033699 
Damassa Tom (October 26, 2006)։ «Human Consumption Pushing Ecosystems to the Brink»։ EarthTrends Environmental Information։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-11-09-ին  
Futehally Ilmas։ «Living Beyond Our Means»։ Strategic Foresight Group 


== Արտաքին հղումներ ==
www.overshoot.wwf.ru Archived 2017-07-04 at the Wayback Machine.
www.overshootday.org