Յուրի Նորշտեյն

Յուրի Բորիսի Նորշտեյն (սեպտեմբերի 15, 1941(1941-09-15), Q18765336?, Q4141882?, Պենզայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր։ Ռուսաստանի Դաշնության (1996 թ.) Ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1979 թ.)։ Աշխատանքների մեծ մասը ստեղծել է աշխատելով «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։


== Կենսագրություն ==
Յուրի Նորշտեյնը ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Պենզայի մարզի Անդրեեվկա գյուղում, որտեղ նրա մայրը տարհանվել էր, իսկ հայրը գտնվում էր ռազմադաշտում։ Նրա հայրը՝ Բորիս Լեյբովիչ Նորշտեյնը (1905-1956 թթ.), ստանալով միայն նախնական տարրական կրթություն, սկսեց աշխատել փայտամշակման հաստոցների վրա, որպես հավաքող, մայրը՝ Բասյա Գիրշեվնայի Կրիչեվսկայան, աշխատում էր մանկապարտեզում դաստիարակչուհի։ Նա մեծացել է Մոսկվայում՝ Մարինոյի պուրակում։ Ավարտելով մուլտիպլիկատորների երկամյա դասընթացները, 1961 թվականին սկսեց աշխատել «Союзмультфильм» կինոստուդիայում։ Որպես մուլտիպլիկատոր աշխատել է հայտնի ռեժիսոր Իվան Իվանովը-Վանոյի հետ։ 1968 թվականին Նորշտեյնը Արկադի Տյուրինի հետ համատեղ ստեղծել է «25-րդ, առաջին օրը» մուլտֆիլմը, որում օգտագործվել էին 1920-ական թվականների խորհրդային արվեստագետներ՝ Լենտուլովի, Ալտամանի և Պետրովա-Վոդկինայի աշխատանքները։ Աշխատել է իր կնոջ՝ գեղարվեստական ղեկավար Ֆրանչեսկա Յարբուսովոյի հետ։ Շատ տարիներ է ձգվել Նորշտեյնի ստեղծագործական գործունեությունը օպերատոր Ալեքսանդր Ժուկովսկու (1933-1999 թթ.) և կոմպոզիտոր Միխայիլ Մեերովիչի (1920-1993 թթ.) հետ։ 1981 թվականին Նորշտեյնը սկսեց աշխատանք Նիկոլայ Գոգոլի «Շինել» ստեղծագործության հիման վրա։ 1993 թվականին Անդրեյ Խրժանովսկու, Էդուարդ Նազարովի և Ֆյոդր Խիտրուկոմի հետ հիմնել է դպրոց-ստուդիա «Շար»։ Յուրի Նորշտեյնը ունի երկու երեխա (տղան՝ Բորիսը և աղջիկը՝ Եկատերինան), և ութ թոռ։


=== Հասարակական պաշտոն ===
2013 թվականի հունվարի 19-ին, Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան 75- ամյակին նվիրված համերգին, դերասանուհի Ելենա Կամբուրովոյին մրցանակ հանձնելու ժամանակ, Յուրի Նորշտեյնը հանկարծ ասաց, որ Պուտինը նշել է, որ Մագնիտսկին մահացել է սրտի անբավարարությունից, և հետագայում՝ Մագնիտսկին մահացել է Պուտինի սրտի անբավարարությունից, բանտի ղեկավարի սրտի կաթվածից...
Հետո բառերը չէին լսվում հանդիսատեսի ծափահարություններից։ Ելույթը բուռն արձագանք առաջացրեց իշխանամետ հայացքների տեր մարդկանց մոտ։


== Փաստեր ==
Ճապոնացի ռեժիսոր և գրքեր նկարազարդող Կունիո Կատոն, լավագույն անիմացիոն կարիճամետրաժ ֆիլմի՝ 2009 թվականի «Օսկարի» մրցանակակիրն, իրեն համարում է Նորշտեյնի հետևորդ և աշակերտ։
Բացի այդ աշխարհահռչակ ճապոնացի մուլտիպլիկատոր Խայո Միյադզակին՝ Օսկարի կրկնակի մրցանակակիրը, որ ռեժիսորներն են ձեզ հիացնում հարցին պատասխանեց հետևյալ կերպ, որ Յուրի Նորշտեյնը հիանալի նկարիչ է։


== Ֆիլմագրություն ==


==== Ռեժիսոր ====
1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադր Տյուրինի հետ միասին)
1969 - «Երեխաները և լուցկիները»
1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
1974 - «Ձկնկուլը և կռունկը»
1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
1994 - «Ռուսական շաքարավազ" - 4 գովազդային հոլովակներ
1999 - «Բարի գիշեր, երեխաներ»
2003 - «Ձմեռային օրեր»
1981-ից մինչ օրս «Շինել»


==== Գեղարվեստական ղեկավար ====
1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադի Տյուրինի հետ միասին)


=== Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, տիկնիկավար ===
1962 - «Երկու հեքիաթ»
1963 - «Հեքիաթ հին եղենափայտի մասին»
1963 - «Ուշադրությու′ն, Քաղաքում հրաշագործ կա»
1964 - «Ձախլիկը»
1965 - «Ինչպես մի տղամարդ կերակրեց երկու գեներալների»
1965 - «Բոնիֆացիայի արձակուրդները»
1966 - «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը»
1967 - «Ձեռնոցը»
1967 - «Լեգենդ չար հսկայի մասին»
1968 - «25-րդ, առաջին օրը«
1968 - «Տարվա եղանակները»
1968 - «Զգույշ եղեք,ձողաձուկը»
1969 - «Ագահ Կուզյան»
1969 - «Պարոն Տվիստերը»
1970 - «Նամակ»
1970 - «Կուղբերը գնում են հետքերով»
1971 - «Չեբուրաշկան»
1972 - «Մայրիկ»
1972 - «Գաղտնի երազանք»
1972 - «Ամանորյա հեքիաթ»
1973 - «Ավրորա»
1973 - «Այբոլիտ և Բարմալեյ»
1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
1973 - «Կկույով ժամացույցը»
1974 - «Շապոկլյակ»
1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
1976 - «38 թութակներ»
1977 - «Ես թռչում եմ ձեզ մոտ հիշողություններով»
1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին»
1982 - «Աշուն»
1987 - «Իմ սիրված ժամանակը»


=== Դերասան ===
1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին» - հնչյունավորում


==== Կերպար ====
2002 թ. - «Աշխարհ Անիմացիոն - անիմացիոն աշխարհում» (փաստագրական հեռուստաֆիլմ)


== Գրականություն ==
Норштейн Ю. Движение стиля [: «лабораторные записи»] // Искусство кино. 1988. № 10. С. 104—116.

Норштейн Ю. Движение… // Искусство кино. 1989. № 4. С. 107—121.
Норштейн Ю. Снег на траве [: фрагменты книги, составленной из лекций, прочитанных в Токио осенью 1994, и на Высших режиссёрских курсах в Москве] // Искусство кино. 1999. № 9. С.102—110.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 1999. № 10.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 9. С.118—135.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 11.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 5.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 8.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 1.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 2.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 3.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 7.
Норштейн Ю. Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 8.
[ Норштейн Ю.] Юрий Норштейн: «Все сказки начинаются с однажды…» [: воспоминания] // Киносценарии. 2000. № 6. С.127—157.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт студии Юрия Норштейна
|http://www.imdb.com/name/nm0635956/
|http://www.russiancinema.ru/template.php?dept_id= Archived 2007-04-29 at the Wayback Machine.3&e_dept_id=1&e_person_id=664|
Юрий Норштейн на сайте «Аниматор.ру»