armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Երազանք (արհեստական լիճ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երազանք (այլ կիրառումներ)Երազանք, նախկին արհեստական լիճ Երևան քաղաքում, Սովետական շրջանում, Ազատության պողոտայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Եվգենի Նուտովիչ

Եվգենի Միխայլովիչ Նուտովիչ (1934, Մոսկվա, ԽՍՀՄ - 2017, Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս կոլեկցիոներ, որը հանդիսանում էր 1950-1980 թվականների ռուսական ոչ պաշտոնական արվեստի լավագույն հավաքածուներից մեկի սեփականատերը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1934 թվականին Մոսկվայում։ Երեկոյան դպրոցն ավարտել է հիվանդանոցում աշխատելով։ 1956 թվականից Գրական ինստիտուտում սեմինարների է հաճախել, գրել բանաստեղծություններ։ 1958 թվականի մայիսից աշխատել է Տրետյակովյան պատկերասրահում նախ՝ կշռաբաժանման բրիգադում, ապա՝ ֆոտոլաբորատորիայում։ Եվգենի Նուտովիչի հավաքածուն հիմնադրվել է 1960 թվականին, երբ Օսկար Ռաբինը նրան նվիրել է «Вагончик селедки» կտավը։


== Ե. Նուտովիչի հավաքածուի նկարների ցուցահանդեսներ ==
1999 — «Ե. Նուտովիչի հավաքածուի նկարների ցուցահանդես»։ «Ընդհանուր թերթի» խմբագրություն, Մոսկվա։
1998 — «Ե. Նուտովիչի հավաքածուի նկարների ցուցահանդես»։ «Մեր ժառանգությունը» ամսագրի խմբագրություն, Մոսկվա։
1997 — «Мир коллекционера, взгляд современника»: Մասնավոր հավաքածուների թանգարան, Մոսկվա։
1997 — «Ե. Նուտովիչի հավաքածուի նկարների ցուցահանդես»։ «А-3» պատկերասրահ, Մոսկվա։
1965 — «Ե. Նուտովիչի հավաքածուի նկարների ցուցահանդես»։ Դուբնա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Елена Зайцева. Спасительная страсть(չաշխատող հղում)
Сидлин М. Тихий фотограф Нутович
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1962-63

Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1962-63, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 3-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Բիրմինգհեմ Սիթի» ֆուտբոլային ակումբը։
Ալֆեուս Հայաթ Վերիլ

Ալֆեուս Խայատ Վերրիլ (անգլ.՝ Alpheus Hyatt Verrill, հուլիսի 23, 1871(1871-07-23), Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ - նոյեմբերի 14, 1954(1954-11-14), Chiefland, Լևի շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի բնագետ, ճանապարհորդ նկարիչ և գրող, հայտնի է հետազոտություններով Կենտրոնական Ամերիկա և Հարավային Ամերիկա ։


== Կենսագրություն ==
Հայտնի կենսաբան Ալֆեուս Հայաթ Վերիլը ծնվել է 1871 թվականի հուլիսի 23-ին, Կոնեկտիկուտի Նյու Հեյվեն քաղաքում, Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր Էդիսոն Էմիրի Վերիլի ընտանիքում։ Սովորել է Եյլի գեղարվեստի համալսարանում, որտեղ լսելում էր հոր հատուկ դասընթացները։ Նկարազարդել է բնական պատմության բաժինը «Վեբստեռովսկու համաշխարհային բառարան»–ում (1896 թ․),«Կլարենդոնսկի բառարան»–ում և այլ բազմաթիվ գիտական հոդվածներում։ 1902 թվականին ստեղծել է ավտոխրոմատիկ ֆոտոպրես, որը գունավոր լուսանկարչական պատկեր ստանալու միջոց է։ 1889-1920 թթ․ մասնակցել է բնական գիտությունների արշավներին Բերմուդյան կղզիներում, Վեստ Ինդիայում, Գայանայում, Կենտրոնական Ամերիկայում և Պանամայում։ 1907 թվականին Դոմինիկյան Հանրապետությունում նա վերսկսեց իր աշղատանքները կապված կաթնասունների դասին պատկանող սոլենոդոնների (Solenodon paradoxus) հետ։ 1916-1928 թթ․ եղել է Պանամայի, Պերույի, Բոլիվիայի, Չիլիիյում և Սուրինամի ազգագրական արշավների նաղաձեռնող և մասնակից։ 1924-1927 թթ․ աշխատել է Կենտրոնական Ամերիկայի հնագիտական արշավներում, որտեղ հայտնաբերել է մինչ այդ անհայտ պարզունակ մշակույթի հետքերը և բնանկարել է Հարավային Ամերիկայի և Կենտրոնական Ամերիկայի հնդկացիների կյանքի մասին բազմաթիվ գեղատեսիլ պատկերներ։ 1928-1932 թթ․ Պերուում և Բոլիվիայում զբաղվել է հնագիտական պեղումներով։ Հետագայում կազմակերպել է արշավներ դեպի Վեստ Ինդիա (1948) և Մեքսիկա (1953)։
Ալֆեուս Հայաթ Վերիլը գրել է ավելի քան 100 գիրք, այդ թվում վավերագրական և հանրահայտ գիտական աշխատանքներ, ճամփորդական հաշվետվություններ, դեռահասների համար գրքեր, որոնք ընդգրկում են տարբեր թեմաներ, ներառյալ ծովահենության մասին պատմությունը։
1910-ական թվականների Ալֆեուս Հայաթ Վերիլը սկսեց գրել և հրատարակել արկածային ֆանտաստիկ աշխատանքներ։ 1916 թվականին նա հրատարակեց մոռացված քաղաքակրթության որոնման մասին իր վեպը` «Ոսկե քաղաք» («The Golden City») անվանմամբ։ 1922-1924 թթ․ հրատարակվել են մի քանի ֆանտաստիկ տարրերով արկածային պատմվածքներ երեղաների համար։ Դրանք համախմբված էին «Ռադիո դետեկտիվներ» և «Բոյիշ արկածները» ցիկլերում։
Շուտով Հյուգո Գերնսբեկի «Զարմանալի պատմություններ» («Amazing Stories») ամսագրի հրատարակությունից հետո, Ալֆեուս Հայաթ Վերրիլը դառնում է նրա հեղինակը։ 1926 թվականից մինչև 1935 թվականը հրատարակվել են բացի հեքիաթներից և պատմություններից հրատարակվել են մի քանի իր ֆանտաստիկ վեպեր, որոնցից էին՝ «Բևեռի մյուս կողմում» («Beyond the Pole», 1926), «Կանաչ Պրիզմայի միջով» («Beyond the Green Prism», 1930), «Ոսկե Աստծո Գանձը» («The Treasure of the Golden God», 1933), «Անդերի միջով» («Through the Andes», 1934), «Ներքին աշխարհ» («The Inner World», 1935) և այլն։
«Լույսի կամուրջ» («The Bridge of Light», 1929) և «Երբ արագացավ Լուսինը» («When the Moon Ran Wild», 1931) պատմվածքները հեղինակի մահից հետո վերահրատարակվել են «Ռեյ Էյնսբերի» անվան տակ։
Ալֆեուս Հայաթ Վերրիլը մահացել է 1954 թվականի նոյեմբերի 14-ին, Ֆլորիդայում։


== Հղումներ ==
https://gutenberg.org/ebooks/author/5100


== Ծանոթագրություններ ==
Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ (այլ կիրառումներ)Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ (անգլ.՝ SpongeBob SquarePants), ամերիկյան համանուն մուլտֆիլմի գլխավոր կերպարը, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1999 թվականի մայիսի 1-ին։ Կերպարը ստեղծվել է Սթիվեն Հիլենբերգի կողմից, իսկ հնչյունավորել է դերասան Թոմ Քեննին։


== Ընդհանուր նկարագիր ==
Սպունգ Բոբը ծովային սպունգ է, թեև ունի խոհանոցայինի տեսք։ Նրա արտաքին հատկանիշներն են. կապույտ աչքեր, բազմաթիվ անցքերով դեղին մարմին, պեպեններ։ Նրա քաշը 28 գրամ է, իսկ հասակը՝ 1.10։ Նա հեշտությամբ կարող է փոխել մարմնի ձևը, ձեռքերի երկարությունը և այլն։ Հաճախ կրում է սպիտակ վերնաշապիկ, կարմիր փողկապ և շագանակագույն քառակուսի տաբատ, որից էլ նրա ազգանունը՝ «Քառակուսի Տաբատ»։ Կրում է նաև սև գոտի։ Ոտքերին սև կոշիկներ են և գուլպաներ՝ կապույտ և կարմիր գծերով։ Խոսում է բարձր և բարակ ձայնով, սիրում է Պատրիկի հետ երգել։
Սպունգ Բոբը աշխատում է Քռասթի Քռաբ ռեստորանում՝ որպես խոհարար, որտեղ նա ստացել է «ամսվա լավագույն աշխատող» կոչումը ավելի քան 1 000 106 անգամ։ Նա սովորում է Տիկին Փաֆի ավտոդպրոցում, բայց ոչ մի կերպ չի կարողանում ստանալ վարորդական իրավունքները։ Սպունգ Բոբը ապրում է իր խխունջի՝ Գերիի հետ մեծ անանաս-տան մեջ, որը գտնվում է Բիկինի Բոթոմ քաղաքում, 124 Կոնչ Սթրիթ փողոցում։ Նրա հարևաններն են՝ Սքուիդվարդ Թենթքլզը, որը նաև Սպունգ Բոբի կոլեգան է Քռասթի Քռաբում (գանձապահ) և Պատրիկ Աստղը, որը Սպունգ Բոբի լավագույն ընկերն է։ Սպունգ Բոբը նաև կարողանում է նվագել հավայան կիթառ։
Սպունգ Բոբը բավականին ուրախ, դրական, աշխատասեր, զվարճալի, հուսալի կերպար է, բայց նա բավականին միամիտ է։


== Տես նաև ==
Սպունգ Բոբ Քառակուսի Տաբատ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սպունգ Բոբի կերպարը Nickelodeonի պաշտոնական կայքում (անգլ.)
Սպունգ Բոբի կերպարը Archived 2009-02-20 at the Wayback Machine. Internet Movie Databaseի կայքում (անգլ.)
Աբզանովո (այլ կիրառումներ)

Աբզանովո, կարող է վերաբերել՝

Աբզանովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Աբզանովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Ալֆիմկովո

Ալֆիմկովո (ռուս.՝ Алфимково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լյուիս

Լյուիս (անգլերեն` Lewis)` գերմանական Լուդվիգ (գերմաներեն` Ludwig) անվան անգլերենացված ձևն է։ Գործածվում է նաև որպես ազգանուն։


== Անունը կրողները ==
Լյուիս Մայլսթոուն (Lewis Milestone, 1895-1980 թթ.)` հրեա ծահումով ամերիկացի կինոռեժիսոր


== Որպես ազգանուն ==
Մեթյու Լյուիս (Matthew Lewis, *1989 թ.)` անգլիացի դերասան
Քլայվ Սթեյփլս Լյուիս (Clive Staples Lewis, 1898-1963 թթ.)` բրիտանացի նովելիստ


== Տե'ս նաև` ==
Լուիս
Լուի
Stray Kids-ի սկավառակագրություն

Հարավկորեական բոյ բենդ Stray Kids-ի սկավառակագրությունը, որը ստեղծվել է 2017 թվականին ընկերության  JYP Entertainment-ի կողմից համանուն ռեալիթի շոուի միջոցով։ Այն բաղկացած է մեկ ստուդիական ալբոմից, վեց մինի ալբոմներից (որոնցից մեկը թողարկվել է մինչև դեբյուտը), քսան սինգլներից և տեսահոլովակներից։


== Ալբոմներ ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===


=== Ժողովածուներ ===


=== Սինգլ-ալբոմներ ===


== Մինի ալբոմներ ==


== Վերահրատարակում ==


== Սինգլներ ==


== Չարթում հայտնված այլ սինգլներ ==


== Սաունդթրեքներ ==


== Տեսահոլովակներ ==


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ռազա

Ռազա  (ռուս.՝ Раза≥), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաենգա գետի աջ ափին՝ 174 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300412103000032693
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103003269
Ավազանի կոդը - 03.02.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Եզնոց Ներքին

Եզնոց Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արտավան Գ

Արտավան Գ (մ.թ.ա. 1-ին դար - 38), Պարթևաց արքա 12-ից։ Մոր կողմից՝ Արշակունի։ Նախապես թագավորել է Ատրպատականում։ Պարթևական գահը գրավել է Հռոմի դրածո Վոնոն թագավորին տապալելուց հետո՝ հիմնելով Արշակունիների կրտսեր ճյուղը։ Արտավանը 16 թ.-ին Վոնոնին վտարել է նաև Հայաստանից, որի գահը վերջինս գրավել էր Հռոմի օգնությամբ։ Արտավանը փորձել է Հայաստանի թագավոր հռչակել իր որդի Որոդեսին, սակայն Հռոմը կանխել է նրան և հայկական ավագանու համաձայնությամբ Հայոց թագավո հռչակել Զենոն-Արտաշեսին։ Վերջինիս մահից (34 թ.) հետո, Արտավանը Հայոց թագավոր է կարգել իր որդի Արշակ Ա-ին՝ նպատակ ունենալով Հայաստանի զինակցությամբ Հռոմը դուրս բերել Արևելքից, վերականգնել Աքեմենյան աշխարհակալության սահմանները։ Սակայն 35 թ.-ին Արշակ Ա-ն դավադրաբար սպանվել է և Հռոմի օգնությամբ հայկական գահին տիրել է Միհրդատ Իբերացին։ Հռոմի դրդմամբ պարթևական պետության վրա հարձակվել են վրացական և ալանական ցեղերը։ 36 թ.-ին պարթևական թագավոր է հռչակվել Հռոմի նոր դրածո Տրդատ Գ-ն, որի գահանիս է եղել Արտավանի դեմ ապստամբած Միջագետքի Սելևկիա քաղաքը։ Արտավանը հարկադրված է եղել պարթևական ուժերը Հայաստանից ետ տանել և հոգալ սեփական սահմանների պաշտպանությունը։ Նրան հաջողվել է հաղթել Տրդատ Գ-ին, վերականգնել իռ գահակալական իրավունքները (37 թ.), Ատրպատականի, Միջագետքի, Պարսքի, Ելամի, կառավարումը հանձնել Արշակունիների տան ներկայացուցիչներին, կայունացնել պարթևական պետության վիճակը։
Խանգեղ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խանգեղ (այլ կիրառումներ)Խանգեղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թվականներն, Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Խորիշահ

Խորիշահ (ծննդյան թվականն անհայտ - մահացել է 1260-ական թթ-ին), Վաչուտյան իշխանատոհմի իշխանուհի, Դսեղի Համազասպյան-Մամիկոնյան Մարծպան իշխանի և Մամքանի դուստր։


== Գործունեությունը ==
Խորիշահն ամուսնու՝ Արարատյան կողմնակալության կողմնակալ-հրամանատար, իշխանաց-իշխան Քուրդ Ա Վաչուտյանի հետ շուրջ չորս տասնամյակ իշխել է Արագածոտն-Նիգ գավառներում, մասնակցել ամուսնու բոլոր ձեռնարկումներին։ 1250-ական թվականների սկզբին իրենց վաղամեռիկ դստեր՝ Մամախաթունի հիշատակին Խորիշահը և Քուրդ Ա-ն կառուցել են Սաղմոսավանքի գրատուն-մատենադարանը։ Նրանք կառուցել են Աստվածընկալի կենտրոնագմբեթ եկեղեցին /1244 թ./ և գավիթը /1250-ական թվականներին/, Հովհաննավանքի գավիթը /1251 թ./, նորոգել են Սևանի Առաքելոց վանքը։ Նվերներ են տվել Հաղպատի, Սանահինի վանքերին։ Խորիշահը և Քուրդ Ա-ն հովանավորել են մշակութային գործիչներին։ 13-րդ դարի հայ նշանավոր մշակութային գործիչ, պատմիչ Վարդան Արևելցին տևական ժամանակ հյուրընկալել է նրանց Վարդենիս գյուղի դղյակում։ Նրանց հյուրն են եղել Վանական Վարդապետը, Գևորգ Սկևռացին, Կիլիկյան Հայաստանի թագավոր Հեթում Ա-ն /1254-1255 թթ-ին/, պատմիչ Կիրակոս Գանձակեցին։ Պատմիչն ականատեսի վստահությամբ գրել է, որ Հեթում Ա թագավորի դղյակում գտնվելու օրերին,,... եկին առ նա ... եպիսկոպոսք և վարդապետք և քահանայք և իշխանք քրիստոնէից...,,։


== Գրականություն ==
Տիգրան Հայազն, Տիկնայք փափկասուն Հայոց աշխարհի։ Երևան, 2005 թ., էջ 57։
Գրիցաևկա (այլ կիրառումներ)

Գրիցաևկա, կարող է վերաբերել՝

Գրիցաևկա - գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում
Գրիցաևկա - խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆեոդորովսկի շրջանի կազմում
Նորք (հանդես)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նորք (այլ կիրառումներ)«Նորք», գրական, գիտական և քաղաքական հանդես։ Լույս է տեսել 1922-ից 1926 թվականներին, 1928 թվականին, Երևանում (8 գիրք)։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Հովհաննիսյան, Ա․ Մռավյան, այնուհետև՝ խմբագրական կոլեգիա (1928 թվականին)։ Նպատակն էր արձանագրել նոր կյանքի ճանապարհին հայ աշխատավորի ձեռք բերած հաջողությունները, պարզաբանել տնտեսության ու մշակույթի բնագավառների անելիքները, լուսաբանել անցյալի իրադարձությունները մարքսիստական պատմագիտության տեսանկյունով։ Հանդեսը ճիշտ դիրքորոշում ուներ գրական և մշակութային ժառանգության գնահատման հարցերում, մերժում էր պրոլետկուլտականությունը։ Հ․ Թումանյանի, Վ․ Տերյանի, Ա․ Շիրվանզադեի, Լեոյի գործերի կողքին տպագրել է Ե․ Չարենցի, Դ․ Դեմիրճյանի, Մ․ Արազու, Մ․ Մանվելյանի, Ս․ Զորյանի, Ն․ Զարյանի, Ա․ Բակունցի, Մ․ Արմենի և այլոց ստեղծագործություններ։ «Նորք» հանդեսի գործունեության էական մասն են կազմել գրական-քննադատական հոդվածները (Ա․ Հովհաննիսյան, Ա․ Կարինյան և ուրիշներ), որոնցում մերժվում էին ժամանակի անընդունելի տեսակետները։ Թարգմանական բաժինը ներկայացրել է ռուս և եվրոպական գրականության լավագույն նմուշներ։ Գիտական և քաղաքական բաժիններում հրատարակված Ս․ Կասյանի, Թ․ Ավդալբեգյանի, Ե. Շահազիզի, Աշխարհբեգի և ուրիշների հոդվածները հիմնականում առնչվում են հայ ժողովրդի պատմության տարբեր շրջանների խնդիրներին։ «Մոտիկ անցյալից» խորագիրը ներկայացրել է հուշագրություններ, վավերագրեր, մեկնաբանություններ ևն, որոնք վերաբերում են XX դարի հասարակական-քաղաքական կացությանը Անդրկովկասում (մասնավորապես Հայաստանում)։ Անդրադարձել է նաև հայ սովետական պարբերականների գործունեությանը, տպագրել մամուլի տեսություններ։
Մուցու (գյուղ, Վասցելիինա շրջան)

Մուցու (էստ․՝ Mutsu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սալովկա (այլ կիրառումներ)

Սալովկա, կարող է վերաբերել՝

Սալովկա - գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում
Սալովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում
Աստերոիդների ցանկ (204801-204900)

Աստերոիդների ցանկ (204701-204800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (204901-205000)
 Աստերոիդների ցանկ (204701-204800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (204901-205000)
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)

Մերի Անդերսոն (ապրիլի 3, 1918(1918-04-03), Բիրմինգհեմ, Ալաբամա - ապրիլի 6, 2014(2014-04-06), Բըրբանք, Կալիֆոռնիա), ծննդյան անունը՝ Մերի Բ․ «Բիբի» Անդերսոն (անգլ.՝ Mary B. «Bebe» Anderson), 1918 թվականի ապրիլի 3-ից 2014 թվականի ապրիլի 6, ամերիկացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Մերի Անդերսոնը ծնվել է 1918 թվականի ապրիլի 3-ին
 Ալաբամայի Բիրմինգհեմ քաղաքում։ Ավարտել է Գովարդի քոլեջը (ներկայում՝ Սեմֆորդի համալսարան)։
Այդպես էլ վարձույթի դուրս չեկած ֆիլմերից երկուսում դերեր խաղալուց հետո, նա ստաավ էպիզոդիկ դեր Մեյբել Մերիուեզերի «Քամուց քշվածները» ֆիլմում։ Կինոկարիերան ավարտելուց հետո, 1950-ական թվականների սկզբին նա տեղափողվել է հեռուստատեսություն, որտեղ նրա ամենահայտնի դերերից մեկը եղել է Քեթրին Հիրինգթոնը «Փեյթոն Փլեյս» սերիալում։
Մերի Անդերսոնը ամուսնացած է եղել օպերատոր Լեոն Շամրոյի հետ 1953 թվականից մինչև ամուսնու մահը՝ 1974 թվականը։ ԱՄՆ կինոարտադրության ոլորտում ունեցած ավանդի համար արժանացել է աստղի Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու։
Մերի Անդերոսնը մահացել է 2014 թվականի ապրիլի 6-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Բըրբանք քաղաքում՝ 96-ամյակից 3 օր հետո։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Мэри Андерсон»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
Սերտան դի Կրատեուսի գավառ

Սերտան դի Կրատեուսի գավառ (պորտ.՝ Microrregião do Sertão de Cratéus), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սեարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Սերտոյնս Սեարենսիս նահանգի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 240 013 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 12 831,035  կմ²։ Բնակչության խտությունը 18,7  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 462 390 680,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 1 950,47 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,643։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Արարաենդա
Կրատեուս
Գերմանիայի թվային գրադարան

Գերմանիայի թվային գրադարան (գերմ.՝ Deutsche Digitale Bibliothek, DDB), Գերմանիայի ամենամեծ առցանց գրադարանն է։ 2007 թվականի ամռանից ստեղծագործական նախագծում աշխատել է մասնագետների մեծ խումբ։ Գերմանիայի կառավարությունը նման ազգային պորտալ ստեղծելու մասին որոշումը կայացրել է 2009 թվականին։ Գրադարանը պաշտոնապես ներկայացվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին Բեռլինում կայացած շնորհանդեսի ժամանակ։
Բացման ժամանակ գրադարանում հավաքվել է 5,6 միլիոն գիրք, արխիվներ, հուշարձանների լուսանկարներ, նկարների վերատպումներ, ձայնագրություններ և ֆիլմեր։ Գրադարանի կայքի էջերից կարելի է անցնել Բեռլինի թանգարաններից որևէ մեկը, դիտել Մյունխենում անցկացվող որևէ ցուցահանդես, տեսնել Դյուսելդորֆի փողոցներում գտնվող հուշարձանները 3D ֆորմատով կամ տեսնել հին արխիվը։ Ֆոնդերի հասանելիության պարագայում հետազոտության և վերապատրաստման գործընթացը պետք է ավելի հեշտ լինի։
Գերմանիայի թվային գրադարանը հնարավորություն է ընձեռում մուտք գործել 1,8 հազար մշակութային և գիտական հաստատություններ, որոնց թիվը հետագայում կհամալրվի մինչև 30 հազար։ Գաղափարն իրականացրել են գերմանական գրադարանների, թանգարանների, արխիվների և ֆիլմերի արխիվների գրադարանների աշխատակիցները պետական հաստատությունների հետ համատեղ։ Նախատեսվում է, որ այս գրադարանը կմիավորի գերմանական բոլոր  մշակութային և գիտական հաստատություններն իրենց առցանց գրադարաններով և կինտեգրվի Europeana նախագծին։
Ի տարբերություն Google կամ Yahoo որոնման համակարգերի նոր գրադարանի կայքը չէր նախատեսում ունենալ այցելուների առավելագույն թվաքանակ։ Ծրագիրը շահույթ չի հետապնդում և հիմնական շեշտը դրվում է որակի, կարևորության և հուսալիության վրա։ Պորտալում տեղեկատվությունը հանգամանորեն մշակված է։ Բոլոր մշակութային և գիտական հաստատություններն այն օգտագործելու թույլտվություն են տվել։
Գրադարանը ստեղծողները պետք է հաշվի առնեն Գերմանիայում գործող հեղինակային իրավունքները։ Այս առումով 20-21-րդ դարերի վաղեմության արվեստը, գրականությունը և գիտական աշխատանքները ներկայացված են ոչ բավարար չափով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Manfred Dworschak: Babylonischer Bau. In: Der Spiegel. Nr. 6, 2010, S. 142–144 (online – 8. Februar 2010). Zitat: „Die Deutsche Digitale Bibliothek will Millionen Bücher, Filme, Bilder und Tonaufnahmen im Internet zugänglich machen. Über 30.000 Bibliotheken, Museen und Archive sollen ihr digitalisiertes Kulturgut beisteuern. Kann ein derart ehrgeiziger Plan überhaupt gelingen?“
Mirko Smiljanic (2012-11-27)։ «Per Mausklick zum nationalen Kulturerbe.»։ Deutschlandfunk (DLF). Hintergrund Politik. (գերմաներեն)։ Վերցված է 2017-08-11  «Kulturerbe - Deutsche Digitale Bibliothek»։ Staatsministerin für Kultur und Medien (գերմաներեն)։ 2016-01-13։ Վերցված է 2017-08-11  Archived 2016-04-18 at the Wayback Machine.


== Ссылки ==
Website der Deutschen Digitalen Bibliothek
Dokumentation des API der Deutschen Digitalen Bibliothek
Portal für Datenpartner der Deutschen Digitalen Bibliothek
Website des Archivportals-D, der spartenspezifische Zugang zu Archivdaten der Deutschen Digitalen Bibliothek.
blogs.ub.tu-berlin.de
Ալեքսանդր Մնացականյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Մնացականյան (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդր Սիդորի Մնացականյան (Մնացականով) (փետրվարի 23, 1921(1921-02-23), Վլադիկավկազ, Խորհրդային Ռուսաստան - հուլիսի 24, 2004(2004-07-24), Մոսկվա, Ռուսաստան, թաղված է Տրոյեկուրովյան գերեզմանատանը), խորհրդային Միության հերոս (մարտի 24, 1945), գեներալ-մայոր (1968)։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Կամիշինի տանկային ուսումնարանը (1942), Մոսկվայի Զրահատանկային և մեքենայացված զորքերի ռազմական ակադեմիան (1948)։ 1942 թվականի օգոստոսից մինչև 1943 թվականի հունվարը, որպես տանկային դասակի հրամանատար, մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին, 1943 թվականի կեսերից՝ Լենինգրադի ազատագրման մարտերին, որտեղ թշնամու պաշտպանական բնագծերը ճեղքելու ժամանակ ցուցաբերած արիության համար արժանացել է հերոսի կոչման։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Ետպատերազմյան տարիներին ծառայել է խորհրդային բանակի տարբեր օկրուգներում, Թամանյան դիվիզիայում, ապա Մոսկվայում՝ խորհրդային բանակի գլխավոր շտաբում։
1947 թվականին ավարտել է Ի. Ստալինի անվան Զրահատանկային և մեքենայացված զորքերի Ռազմական ակադեմիան։ Ծառայել է Հյուսիս-Կովկասյան և Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգներում, 1955 թվականին ավարտել է Ռազմա-դիվանագիտական ակադեմիան։ Ծառայել է ռազմական կցորդի օգնական Սիրիայում, Լիբանանում, ռազմական կցորդ՝ Լաոսում, Մարոկոյում, Սիրիայում։ 1977-1982 թվականներին եղել է Ռազմա-դիվանագիտական ակադեմիայի 2-րդ ֆակուլտետի պետ, 1982-1986 թվականներին՝ 35576 զորամասի ֆակուլտետի պետ։


== Մրցանակներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
«ԽՍՀՄ ԶՈւ-ում Հայրենիքին ծառայության համար 3-րդ աստիճանի» շքանշան
«Մարտական վաստակի համար» մեդալ
«Արիության համար» մեդալ
«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ


== Հիշատակ ==
Կրասնոյե Սելո քաղաքի (Լենինգրադի մարզ) Զրահատանկային փողոցում տեղադրված է Մնացականյանին նվիրված հուշատախտակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրոնը Սլովակիայում

Սլովակիայի հիմնական կրոնը քրիստոնեությունն է։
Սլովակյան Սահմանադրությունը երաշխավորում է դավանանքի ազատությունը։ Ընդհանուր առմամբ Սլովակիան համարվում է բավականին կրոնականացված երկիր (բնակչության 77%)՝ հատկապես համեմատած հարևան Չեխիայի հետ։
Սլովակիայի հավատացյալների մեծ մասը (62 %) կաթոլիկներ են։ Երկիրը բաժանված է 8 թեմերի, այդ թվում՝ 3 արքեպիսկոպոսական թեմերի։ Կան նաև հունակաթոլիկներ(4,1 %)։
Ըստ մեծության երկրորդ խումբը բողոքականներն են (10,8 %, լյութերականները (հիմնականում սլովակներ) և ռեֆորմականները (հիմնականում հունգարները))։
Ուղղափառությունը (0,9 %) տարածված է հիմնականում ռուսների և երկրի հյուսիս-արևելքում նրանց հետնորդների շրջանում։ Սլովակիայում ապրում է 50 000 ուղղափառ և կա 125 եկեղեցի ու 105 ուղղափառ համայնք։
Մնացած դավանանքներին պատկանում է երկրի բնակչության 1,1 %-ը։ Մոտ 2 300 հրեաներ են մնացել Սլովակիայի մինչպատերազմական հրեական բնակչությունից, որոնք կազմում էին մոտ 120 000 մարդ։
Երկրի ողջ տարածքում բնակչության գերիշխող են կաթոլիկները՝ բացառությամբ երկու շրջանների՝ Միյավան, որտեղ ավելի շատ են լյութերականները, իսկ Սվինդիկում՝ հունակաթոլիկները։
Բնակչության 13,7 %-ն իրեն համարում է աթեիստ։
Սլովակիայում ապրում են 4-5 հազար մուսուլման, սակայն նույնիսկ այդ պարագայում երկրում չկա և ոչ մի մզկիթ։

Բացի այդ՝ երկրում կան քրիստոնեական այլ ուղղությունների փոքր խմբեր՝ բապտիստներ, յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ, չեխական եղբայրներ, հին կաթոլիկներ, Սլովակիայի առաքելական եկեղեցի, հուսիտներ և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Freedom of religion or belief in Slovakia - Legislationline database Archived 2017-02-11 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
Դիակարմուջ (առվակ)

Դիակամուրջ, առվակ Ճորոխի ավազանում, Շավշեթ գետի Արտանուջ վտակի օժանդակը։ Հոսում է համանուն գյուղով։


== Ծանոթագրություններ ==
Վաշինգտոն-Սլագբաայ

Վաշինգտոն-Սլագբաայ, ազգային պարկ և էկոլոգիական արգելոց Նիդեռլանդների Կարիբյան ավազանում՝ Բոնեյրե կղզու հյուսիս-արևմտյան մասում,: 5643 հեկտար (21,79 քառ. մղոն) տարածք զբաղեցնող այգին, որը ծածկում է Բոնայրե կղզու մոտավորապես մեկ հինգերորդ մասը, գտնվում է Բոնայրեի կառավարության անունից STINAPA Bonaire շահույթ չհետապնդող հիմնադրամի տնօրինության տակ։ Հիմնադրվելով 1969 թվականին՝ Վաշինգտոն-Սլագբաայ ազգային պարկը դարձել է առաջին բնական արգելոցը նախկին Նիդեռլանդական Անտիլյան կղզիներում։
Ֆլորան ներառում մոտ 340 տեսակ։ Բույսերի ընտանիքներից շատերը (մոտ 40 %) ներկայացված են միայն մեկ տեսակով։ Այգին նաև առանցքային թռչնաբանական տարածք է, քանի որ ծառայում է որպես անհետացման վտանգի տակ գտնվող կամ սահմանափակ արեալ ունեցող թռչունների տեսակների բնադրման, գիշերակացի և սննդի հայթայթման վայր։ Հանքային լճերը ֆլամինգոյի բնակության վայր են, որոնց համար ստեղծվել են պահպանվող տարածքներ բների պատրաստման համար։
Թութակների առավել պահպանվող տեսակներից մեկը դեղնաուս ամազոնն է։ Բնում ձագերի գոյատևման հավանականությունը շատ փոքր է։ Առնետները, վայրի կատուները և այլ թռչունները ուտում են ձվերը, բայց ամենամեծ վտանգը ներկայացնում են մարդիկ։ Նրանք բներից հանում են ճտերին և վաճառում։ Առևտուրը ներկայում արգելված է միջազգային կոնվենցիայով (ՍԻՏԵՍ)։ 2008 թվականից սկսած՝ տեսակի պոպուլյացիան կրկին սկսել է աճել։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիրինեն

Վիրինեն (ֆր.՝ Virignin), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բելլե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01454։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 855 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
Հերման Լի

Հերման Լին (անգլ.՝ Herman Li, չինարեն՝ 李康敏, հոկտեմբերի 3, 1976(1976-10-03), Հոնկոնգ, Բրիտանական կայսրություն), բրիտանական երաժիշտ և պրոդյուսեր չինական ծագումով։ Մեծամասնությամբ հայտնի է փաուեր մետալ ներկայացնող DragonForce խմբի գլխավոր կիթառահար։


===== Երաժշտական ոճ =====
Լին ասում է, որ նրա երաժշտական ոճի վրա ազդել են բոլոր մետալի ժանրերը, նաև ռետռո համակարգչային խաղերի միջի երաժշտությունը։ Նա հաճախ փոփոխում է 80-ական թվականների վերջի և 90-ական թվականների սկզբի ամնենահայտնի համակարգչային խաղերի ձայները։ Օրինակ՝. «Through the Fire And Flames» երգը Inhuman Rampage ալբոմի։ Լին այդ երգում օգտագործել է Մարիո համակարգչային խաղի ձայները, բայց փոփոխած։ Նրա նվագելու ոճը կազմված է շռեդի տարբեր տեխնիկաներից։ Լին ասում է, որ նրա ոճի հիմնավորմանը շատ է ազդել Մայքլ Ռոմեոյի նվագը Symphony X խմբից։


===== Մրցանակներ =====
Metal Hammer Golden Gods 2009
Grammy Awards 2009
Guitar World Reader's Poll 2007
Guitar World Reader's Poll 2007
Guitar World Reader's Poll 2007
Total Guitar Reader's Poll 2007
Terrorizer Reader's Poll 2006
Terrorizer Reader's Poll 2006
Terrorizer Reader's Poll 2006
Metal Hammer Golden Gods 2005
Guitar World Magazine
Ստանիսլավ Նոակովսկի

Ստանիսլավ Նոակովսկի (լեհ.՝ Stanisław Noakowski, մարտի 21, 1867(1867-03-21), Nieszawa, Aleksandrów County, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան - հոկտեմբերի 1, 1928(1928-10-01), Վարշավա, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն), ռուս և լեհ ճարտարապետ և գծանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։ 


== Կենսագրություն ==
Ստանիսլավ Նոակովսկին Վլոցլավեկ քաղաքի ռեալական դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո ճարտարապետություն է սովորել Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում (1886-1894 թվական)։ Գեղարվեստի ակադեմիայում «Հյուրանոց` մայրաքաղա այցելածների համար» ծրագրի համար ստացել է արծաթե փոքր (1890 թվական), արծաթե մեծ մեդալներ (1891 թվական), ոսկե փոքր մեդալ (1893 թվական)։ Ստացել է առաջին աստիճանի բարձրակարգ նկարչի կոչում (1894 թվական)։ Որպես Գեղարվեստի ակադեմիայի թոշակառու` 1896 թվականին երեք տարով գործուղվել է Ֆրանսիա, Գերմանիա և Իտալիա։  
1899 թվականից արվեստի պատմության դասընթաց է դասախոսել և կոմպոզիցիա է դասավանդել Մոսկվայի Ստրոգանովի տեխնիկական նկարչության կենտրոնական ուսումնարանում։ Դասախոսությունների ժամանակ նա սահուն, բայց ճշգրիտ կերպով կավիճով գրատախտակին նկարել է ճարտարապետության հուշարձանների հանքակտրվածքներ և հեռանկարներ։ Նոակովսկու հրապարակային դասախոսությունները և նրա նկարները հսկայական հաջողություն են ունեցել։ Դասախոսությունների մոտ երկու հազար նկար, որոնք նկարիչը տեղափոխել է թղթի վրա, Նոակովսկուն ճարտարապետության յուրահատուկ նկարչի համբավ են բերել։     
1899 թվականի մարտի 29-ից Նոակովսկին դարձել է Ստրոգանովի ուսումնարանի թանգարանի վարիչ, իսկ 1900 թվականի հունվարի 1-ից եղել է այդ ուսումնարանի տեսուչը։ 1906 թվականից եղել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի պրոֆեսոր։ 1905 թվականից համարվել է Մոսկվայի ճարտարապետության ընկերության նախագահի տեղակալը։  
Ակադեմիկոսի կոչում է ստացել (1914 թվական)։ 1915 թվականից եղել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։ 
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո 1918 թվականին դարձել է Մոսկվայի արվեստի գործերի և Ժողովրդական կոմիսարիատի լուսավորության գեղարվեստական արդյունաբերության կոլեգիաների անդամ։  
1918 թվականին տեղափոխվել է Լեհաստանի երկրորդ հանրապետություն։ 1919 թվականից եղել է Վարշավայի պոլիտեխնիկկական ինստիտուտի ճարտարապետության ֆակուլտետի ժամանակակից ճարտարապետության պատմության պրոֆեսոր։
Նոակովսկին չի դարձել գործող ճարտարապետ, իր ամբողջ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում նա ստեղծագործել է ջրաներկով, որի հիմնական թեման համարվում էր Լեհաստանի հնագույն ճարտարապետությունը։  


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Эттингер П. Ноаковский Станислав: Опыт характеристики. — М.: Светлана, 1922. — 24, [1] с.
Лебедев П. И. Советское искусство в период иностранной военной интервенции и гражданской войны. Советское изобразительное искусство: Монографии и исследования. М.- Л.: Искусство, 1949.
Земцов С. М. Станислав Ноаковский: Альбом. — М.: Изобразительное искусство, 1980. — 136 с. — 10 000 экз.
С. Н. Кондаков Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914. — Спб.: Товарищество Р. Голике и А. Вильборг, 1915. — Т. 2 (Часть биографическая). — С. 366. — 459 с.


== Արտաքին հղումներ ==
«НОАКОВСКИЙ СТАНИСЛАВ-ВИТОЛЬД ВЛАДИСЛАВОВИЧ»։ Российская Академия художеств։ Վերցված է 2019-06-04 
Ստանիսլավ Վիտոլդ Նոակովսկի
Վալկլա

Վալկլա (էստ․՝ Valkla), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 532 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
(10664) Ֆեմիոս

(10664) Ֆեմիոս (հին հունարեն՝ Φήμιος), այս երկնաքարը հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, ամերիկացի աստղագետներ Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարյան աստղադիտարանում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(10664) Ֆեմիոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռեբրովի պուրակ (Կիսլովոդսկ)

Ռեբրովի պուրակ (ռուս.՝ Сквер Реброва), պուրակ Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կիսլովոդսկ քաղաքում։ Բացվել է 2017 թվականին` առողջարանային քաղաքի պատմական կենտրոնում, Կոմինտերնի փողոցում։ Անվանակոչվել է անվանի շերամաբույծ և գործարար, պետական խորհրդական և Կովկասի մարզային ազնվականության առաջնորդ Ալեքսեյ Ֆեոդորովիչ Ռեբրովի պատվին։


== Պատմություն ==
Ալեքսեյ Ռեբրովը որպես ձեռնարկատեր շատ բան է արել ողջ տարածաշրջանի զարգացման համար. հենց նա է սկսել զարգացնել շերամագործությունը, Ստավրոպոլի երկրամասում և Դաղստանում խաղողի այգիներ է հիմնադրել, իսկ նրա արտադրած շամպայնը չէր զիջում ֆրանսիականին։ Ռեբրովը նաև Կովկասյան հանքային ջրերի առաջին պատմագիրն է, նա մեծ ջանքեր է գործադրել Կիսլովոդսկի զբոսայգու և Պյատիգորսկի Կիրովի անվան զբոսայգու զարգացման գործում։ Ռեբրովը պարգևատրվել է Սուրբ Վլադիմիրի, Սուրբ Աննայի և Սուրբ Ստանիսլավի շքանշաններով։


== Պուրակի նկարագրություն ==
Ռեբրովի պուրակը բացվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 9-ին` Կիսլովոդսկի պատմական կենտրոնում, Կոմինտերնի փողոցում։ Այստեղ ստեղծվել են մարգագետիններ և ծաղկանոցներ, տեղադրվել են նստարաններ, անցկացվել է ժամանակակից լուսավորություն։ Պուրակի կենտրոնում գտնվում է Ալեքսեյ Ֆեոդորովիչ Ռեբրովի հուշարձանը։ 2,7 մետր բարձրությամբ բրոնզե քանդակը ձուլվել է մերձմոսկովյան Ժուկովսկիում` Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Սալավատ Շչերբակովի արվեստանոցում։
Պուրակի հարևանությամբ շարունակվում են մատուռի վերակառուցման աշխատանքները։


== Բացման արարողություն ==
2017 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած Քաղաքի օրվան հարմարեցված արարողությանը մասնակցել է Ստավրոպոլի երկրամասի նահանգապետ Վլադիմիր Վլադիմիրովը։ Պատվավոր հյուրերի թվում էր Ստավրոպոլի երկրամասի պատվավոր քաղաքացի, մշակույթի վաստակավոր գործիչ Բորիս Ռոզենֆելդը։ Նա հույս է հայտնել, որ, բացի այս պուրակից, Կիսլովոդսկում կվերականգնվի նաև հայտնի Ռեբրովի տունը։
Ռեբրովի տունն առողջարանային քաղաքի հիմնական տեսարժան վայրերից էր։ Այնտեղ սիրել են կանգ առնել Պուշկինը, Լերմոնտովը, Տոլստոյը, արվեստագետներ, զինվորականներ։ Նրանց թվում է եղել նաև ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ը։
Միխայիլ Լերմոնտովը Ռեբրովի տանն է «բնակեցրել» «Մեր ժամանակի հերոսը» վեպի գլխավոր հերոսներին։
Բացման արարողության ժամանակ նաև օծվել է Ռեբրովի հուշարձանը։ Արարողության ավարտին քաղաքի բնակիչներն ու հյուրերը ծաղիկներ են դրել հուշարձանի մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրիկովցի

Կրիկովցի (ուկրաիներեն՝ Криківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրիկովցի գյուղում բնակվում էր 584 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2981 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 195,91 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռուդաևո (այլ կիրառումներ)

Ռուդաևո, կարող է վերաբերել՝

Ռուդաևո - գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում
Ռուդաևո - գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Լիխոսլավլսկի շրջանի կազմում
Բաղ (Աղբակի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բաղ (այլ կիրառումներ)Բաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում։


== Պատմություն ==
1895-1896 թվականների ժամանակ գյուղը ենթարկվել է թալանի և ավերածության։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պովա

Պովա (ռուս.՝ Пова), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կիխտ գետի աջ ափում՝ 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։ Աղբյուրը գտնվում է անտառում, 8 կմ հյուսիս-արևմուտք Զադնե գյուղի մոտ և 21 կմ հեռավորության վրա Ուստե գյուղի մոտ։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100112103000006211
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000621
Ավազանի կոդը - 03.02.01.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գրեկովո-Բալկա (Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջան)

Գրեկովո-Բալկա (ռուս.՝ Греково-Балка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում։ Մտնում է Բոլդիրևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ստալինգրադի ճակատամարտ

Ստալինգրադի ճակատամարտ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-գերմանական ռազմաբեմի («Հայրենական Մեծ պատերազմ») հիմնական և վճռական ճակատամարտը, որում Նացիստական Գերմանիան և նրա դաշնակիցները կռվում էին Խորհրդային Միության դեմ Ստալինգրադ քաղաքի (այժմ՝ Վոլգոգրադ) վերահսկման համար։ 
Ռազմական գործողությունները տեղի են ունեցել 1942 թվականի օգոստոսի 23-ից մինչև 1943 թվականի փետրվարի 2-ը։
Համարվում է պատերազմների պատմության մեջ ամենաարյունալի ճակատամարտը՝ մոտավորապես երկու միլիոն զոհով։ Գերմանական 6-րդ բանակի մեծ կորուստների պատճառով Ստալինգրադի ճակատամարտը վճռական բեկում մտցրեց ողջ պատերազմում։ Ստալինգրադի ճակատամարտից հետո Գերմանական բանակն այլևս երբեք չկարողացավ վերադարձնել իր երբեմնի հզորությունը։
Ռազմական գործողությունները ընթացել են երկու փուլով։ Նախ` սովետական զինուժի համար պատերազմը պաշտպանողական է եղել, որի ընթացքում կազմակերպվել է Ստալինգրադ քաղաքի պաշտպանությունը, ապա  1942 թվականի  նոյեմբերից  պատերազմը վերածվել է հարձակողականի։
Ստալինգրադի ճակատամարտում խորհրդային բանակին պահանջվում է ջախջախիչ պարտության մատնել Գերմանիայի 6-րդ բանակի միավորումները, իտալական բանակի 8-րդ դիվիզիան։ Վճռական մարտերի ժամանակ 20 օրերի ընթացքում, զոհվում է հակառակորդի 1,5 միլիոն զինվոր, գերի ընկնում 90 հազարից ավելի զինծառայող։ Գերմանիայում Համաշխարհային պատերազմի սկզբից ի վեր առաջին անգամ հայտարարվում է ազգային սուգ։
Ճակատամարտից հետո ֆաշիստական երկրներին հարող պետություներում ուժեղացավ Գերմանիայի նկատմամբ  անվստահությունը։
Ստալինգրադի ճակատամարտին մասնակցելու համար Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացան 112 պատերազմի մասնակիցներ, 44 բանակային միավորումների տրվեցին պատվավոր կոչումներ, 183-ը վերափոխվեցին զվարդիականի։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաստոչինո

Ռաստոչինո (ռուս.՝ Расточино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պանովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊանովոՊանովո (ռուս.՝ Паново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռիվաստիգմին

Ռիվաստիգմին, դեղորայքային միջոց, ացետիլխոսլինէսթերազի ինհիբիտոր, օգտագործվում է Ալցհեյմերի և Պարկինսոնյան հիվանդությունների բուժման համար։ Օգտագործվում է դեղահաբերի ձևով։ Համարվում է այսպիսի հիվանդությունների բուժման սխեմայի կարևորագույն պրեպարատ։


== Ֆարմակոլոգիական ազդեցություն ==

Գլխուղեղի ացետիլխոլինէսթերազի սելեկտիվ ինհիբիտոր։ Բարձրացնում է ացետիլխոլինի մակարդակը գլխուղեղի կեղևում և հիպոկամպում, բարելավվում է Ալցհեյմերի հիվանդությամբ պայմանավորված կոգնիտիվ խանգարումները։ Խոլինէսթերազի ինհիբիցիան դանդաղեցնում է ամիլոիդի β նախորդների առաջացումը, որոնց մասնակցում են ամիլոիդոգենեզին,և հետևապես ընկճում ամիլոիդային վահանիկների առաջացումը։


== Ֆարմակոկինետիկա ==
Կենսամատչելիությունը՝ 30-40% , արյան սպիտակուցների կապման աստիճանը՝ 40%, Tmax՝ 1 ժամ, տեղաբաշխման ծավալը՝ 1.9-2.7 լ/կգ։ Հեշտ է թափանցում ՀԷ բարիերով։ Մետաբոլիզմն իրականացվում է հիդրոլիզի միջոցով՝ խոլինէսթերազի մասնակցությամբ։ Արտազատվում է հիմնականում երիկամներով՝ (մեծ մասը մետաբոլիտների ձևով)։ Առաջին օրվա վերջում արտազատվում է կենսամատչելի դոզայի 90%-ը։ Կումուլյացիա չի դիտվում։ 


== Նշանակման ցուցումներ ==
Թույլ և ուժեղ արտահայտված դեմենցիա՝ պայմանավորված Ալցհեյմերի և Պարկինսոնյան հիվանդությունների ժամանակ դիտվող փոփոխություններով։


== Հակացուցումներ ==
Գերզգայնություն (այդ թվում այլ կարբամատների նկատմամբ), ծանր լյարդային անբավարարություն, կաթնարտադրության շրջան, մանկական տարիք։
Զգուշությամբ է օգտագործվում ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցային հիվանդության, բրոնխիալ ասթմայի, սրտամկանի հաղորդականության խանգարման, ուղիների օբստրուկցիայի, էպիլեպսիայի, հղիության դեպքում։ Չի կարելի զուգակցել խոլինոմիմետիկ դեղամիջոցների հետ։


== Կողմնակի էֆեկտներ ==
Կողմնակի էֆեկտների հաճախականություն՝ շատ հաճախ՝ 10% և ավել, հաճախ՝ 1 և ավելի տոկոս, ոչ հաճախ՝ 0.1 % և ավել, երբեմն՝0.01% և ավել։
Հիմնականում դիտվում է սրտխառնոց, փսխում, հատկապես դոզայի բարձրացման դեպքում։
Շատ հաճախ՝ միզային ուղիների բորբոքում։
ԿՆՀ-ի կողմից գլխապտույտ, կողմնորոշման խանգարումներ, գլխացավ, քնկոտություն, տրեմոր, երբեմն՝ անքնություն, դեպրեսիա։
Սիրտ-անոթային համակարգի կողմից՝ ստենոկարդիա, երբեմն բրադիկարդիա, AV բլոկադա, նախասրտերի ֆիբրիլյացիա, արտերիալ ճնշման արտահայտված իջեցում։
Ստամոքսաղիքային համակարգի կողմից՝ դիսպեսիաներ, աբդոմինալ ցավեր, պանկրեատիտ, երբեմն ստամոքս-աղիքային արյունահոսություններ։


== Գերդոզավորում ==
Սիմպտոմներ՝ փսխումներ, դիարեա, զարկերակային ճնշման իջեցում, հալյուցինացիաներ։ Երբեմն՝ բրադիկարդիա։


== Ցուցումներ ==
Խոլինէրգիկ ստիմուլյացիան կարող է նպաստել աղաթթվի սեկրեցիային ստամոքսում։ Հղիության ընթացքում ընդունել միայն այն դեպքում, երբ սպասվող բուժական էֆեկտը գերակշռում է պտուղը կորցնելու պոտենցիալ վտանգին։


== Փոխազդեցություն ==
Կարող է ազդել անտիխոլինէրգիկ և խոլինոմիմետիկ դեղամիջոցների վրա։ Պոտենցում է ապաբևեռացնող միոռելաքսանտների ազդեցությունը ընդհանուր անէեթեզիայի ժամանակ։


== Սինթեզ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ռամլայի ճակատամարտ (1105)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռամլայի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)Ռամլայի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում Երուսաղեմի թագավորության խաչակիրների և Եգիպտոսում իշխող ֆաթիմյան դինաստիայի միջև 1105 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Ռամլա քաղաքը գտնվում է Երուսաղեմից Ասկալոն տանող ճանապարհին։ Ասկալոնը հետագայում դարձավ Պաղեստինում ամենամեծ Ֆաթիմյան ամրոցներից մեկը։ 1099-1107 թվականներին ֆաթիմյան վեզիր հայազգի ալ-Աֆդալը Ասկալոնից էր իրականացնում իր հարձակումները նորաստեղծ խաչակրաց թագավորության վրա։ Երկու զորքերը Ռամլայում հանդիպում են երեք անգամ՝ 1101, 1102 և 1105 թվականներին։ Այս հանդիպումներից վերջինը համարվում է ամենաարյունարբու հանդիպումը։
Այդ ժամանակ եգիպտական զորքը ապավինում էր արաբ և բերբեր հեծելազորի և սուդանցի նետաձիգերի վրա, և հենց այս փաստը առավելություն տվեց խաչակիրներին հաղթանակ տանելու այս ճակատամարտերում։ Վերջիններս մշակել էին հետապնդման և շրջափակման մարտավարություն, որի նպատակն էր նվազեցնել եգիպտական զորքերի ազդեցությունը։
Ինչպես նախորդ ճակատամարտերում, 1105 թվականին նույնպես խաչակիրների հեծելազորի և հետևակի հրամանատարն էր Բալդուին I-ը։ Այս ճակատամարտում եգիպտացիներին էին միացել Դամասկոսի սելջուկ թուրքերը, ովքեր ունեին հեծյալ նետաձիգեր, որն էլ մեծ սպառնալիք էր ներկայացնում խաչակիրների համար։ Այնուամենայնիվ, երկար դիմադրությունից հետո, խաչակիրներին հաջողվեց ներխուժել քաղաք և ճակատամարտ տանել ամբողջ օրը։ Բալդուինը կարողացավ կրկին հեռացնել թշնամուն ճակատամարտի դաշտից, բայց անկարող էր երկար հետապնդել։ Այս ճակատամարտում նույնպես խաչակիրները իրենց հաղթանակով պարտական էին Բալդուին I-ին։ Չնայած այս պարտությանը, եգիպտացիները շարունակում էին իրենց հարձակումները Երուսաղեմի թագավորության վրա։ Հաջորդ մեծ ընդհարումը ֆաթիմյանների և խաչակիրների միջև Յիբնեի ճակատամարտն էր 1123 թվականին։


== Գրականություն ==
Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. The Encyclopedia of Military History. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
Smail, R. C. Crusading Warfare, 1097–1193. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4
Կոնստանտին Շուվալով

Կոնստանտին Շուվալով (ռուս.՝ Константи́н Ви́кторович Шува́лов, դեկտեմբերի 12, 1953(1953-12-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1976 թվականից Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարությունում զբաղվում է դիվանագիտական գործուեությամբ։ Տիրապետում է պարսկերեն, փաշթո, գերմաներեն և անգլերեն լեզուներին։

1993-1994 թվականներին՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության Հարավային և Արևմտյան Ասիայի դեպարտամենտի կառավարման պետի տեղակալ։
1994-ից 1997 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության Ասիայի երրորդ դեպարտամենտի տնօրենի առաջին տեղակալ։
1997 թվականից մինչև 2001 թվականն՝ Իրանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2001 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2005 թվականի մարտի 30-ը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության ԱՊՀ երկրների երրորդ դեպարտամենտի տնօրեն։
2005 թվականի մարտի 30-ից մինչև 2009 թվականի սեպտեմբերի 1-ը Բոսնիա և Հերցեգովինայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2009 թվականի սեպտեմբերից Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության հատուկ հանձնարարությունների դեսպանորդ, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության հատուկ նախագահ՝ Քաղաքակրությունների միության հետ փոխներգործությամբ։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի հոկտեմբերի 2)
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1996 թվականի դեկտեմբերի 31)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2003 թվականի հունիսի 2)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Шувалов, Константин Викторович. Биография
Նովայա (գյուղ, Նիժնի Նովգորոդ քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովայաՆովայա (ռուս.՝ Новая), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նիժնի Նովգորոդ քաղաքային օկրուգի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Չափար

Չափար, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 59 կմ արևմուտք` Թարթառ գետի ձախ ափին՝ 1000 մետր բարձրության վրա։ Տարածքը՝ 2262,22 հեկտար։


== Աշխարհագրություն ==
ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Չափար համայնքը տեղաբաշխված  է հանրապետության հյուսիսային հատվածում։ Մարտակերտ շրջկենտրոնից գտնվում է 55 կմ հեռավորության, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 80 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքը բարձրալեռնային է, ունի 2262,22 հա տարածք, որից 987,94 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 1128,89 հա անտառային հողեր։ Չափար համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 7 աղբյուրներ` «Քյոհնա շենի», «Եթվանանց», «Շորշոր», «Օսեփին», «Ճինջինոցեն», «Դյուդիջլիրով» և «Թթու ջուր»։


== Պատմություն ==


=== Արցախյան ազատամարտ ===

1990-ին Չափարում կազմավորվել է կամավորական ջոկատ (հրամանատար՝ Հ. Գրիգորյան), որը մասնակցել է Իմերեթ-Քերավենդ, Աղդաբան, Մարտակերտի շրջանի տարբեր գյուղերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Չափարից զոհվել է 17 ազատամարտիկ։ 


=== Պատմամշակույթային հուշարձաններ ===
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ՝ գյուղատեղի «Հին Չափար» (XVII-XIX դդ․), Կարմիր քարի վանք եկեղեցի (XII-XIII դդ․), մատուռ «Սոփեն դուզ» (127 3թ․), գերեզմանոց (XII-XIII դդ․), խաչքար (XIII դ․), ամրոց Հակառակաբերդ(IX-XIII դդ․), սրբատեղի «Օջախ» (միջնադար), հաշվառված է 65 հուշարձան։ Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են Ս. Մինաս և Ս. Պողոս եկեղեցիները, Կարմիր քարի վանքը, Օջախ սրբավայրը և այլն։


== Բնակչություն ==
2015 թվականին Չափար համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 335 մարդ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Համայնքում կա 89 տնտեսություն։ Հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։


== Տրանսպորտ ==
Համայնքային ենթակայության ճանապարհները բնահողային են, խճից և կոպճից, չմշակված կապակցող նյութերից։ Տրանսպորտային կապը կարգավորված է․ ուղևորափոխադրումներն իրականացվում են Չափար-Ստեփանակերտ-Չափար միջշրջանային թիվ 207 կանոնավոր ավտոբուսային երթուղով։


== Հասարարակական կառույցներ ==
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 46 աշակերտներ, համայնքն ուներ 1 մասնավոր բարեգործական մանկապարտեզ, հաճախում էին 20 երեխաներ։ 2007-ի ապրիլի 30-ին գյուղում բացվել է նորակառույց մասնավոր բարեգործական մանկապարտեզ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տրակոշչան

Տրակոշչանի ամրոց (խորվ.՝ Trakošćan), ամրոց Խորվաթիայի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ Սլովենիայի սահմանի շրջակայքում։
Համարվում է զբոսաշրջային և պատմամշակութային կարևոր օբյեկտ Խորվաթիայի տարածքում։ Այն կառուցվել է միջնադարյան խորվաթական ճարտարապետական ոճով։


== Պատմություն ==
Տրակոշչանի ամրոցի մասին առաջին գրավոր հիշատակումները թվագրվում են զարգացած միջնադարին՝ 14-րդ դարի 1334 թվականին։ 14-րդ դարի վերջում այս ամրոցի տարածքը պատկանում էր Ցելիեի կոմսերին։ Փոքր ամրոցը ծառայել է, որպես ռազմավարական դիտակետ։
16-րդ դարում ամրոցն ունեցել է երկու կալվածատերեր։ Ներկայիս ամրոցը կառուցվել է 19-րդ դարում՝ նեոգոթական ճարտարապետական ոճով։ Այստեղ պահպանված են խորվաթական միջնադարյան ճարտարապետական տարրերը։
Ներկայումս ամրոցում գործում է նաև թանգարանային համալիր, որտեղ ներկայացվում են ռազմական ցուցանմուշներ։ Բացի այդ Տրակոշչանի թանգարանում ներկայացվում են նաև ամրոցի հայտնի կալվածատերերի, ինչպես նաև նրանց ընտանիքների անդամների լուսանկարները։


== Ծանոթագրություններ ==
Ադրիանո Կորեա Կլարո

Ադրիանո Կորրեա (պորտ.՝ Adriano Correia Claro, հոկտեմբերի 26, 1984(1984-10-26)[…], Կուրիտիբա, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս Բարսելոնայում ձախ եզրային պաշտպանի և կիսապաշտպանի դիրքերում։ Ունի հավաքականում հանդես գալու փորձ, որի կազմում 2004 թվականին հաղթել է Ամերիկայի գավաթը։ Ադրիանոն հաջող է խաղում երկու ոտքերով էլ։ Նա ունի երկու երեխա՝ Աժաֆը (մարտի 6, 2011) և Ադրիանը(2007)։


== «Բարսելոնա» ==


=== Սեզոն 2010/2011 ===
2010 թվ.-ի հուլիսի 16-ին, Ադրիանոն տեղափոխվեց «Բարսելոնա», նրանք վճարեցին նրա համար €9,5 մլն։ Պայմանագրի ժամկետն էր 4 տարի էր։


== Ծանոթագրություններ ==