Կանադայի գրադարան և արխիվ

Կանադայի գրադարան և արխիվ (անգլ.՝ Library and Archives Canada, ֆր.՝ Bibliothèque et Archives Canada), Կանադայի դաշնային պետական վարչություն, երկրի փաստագրական ժառանգության հավաքման և պահպանման պատասխանատու, տեքստերի, պատկերների և այլ փաստաթղթերի, որոնք առնչվում են Կանադայի պատմության, կուլտուրայի և քաղաքականության հետ։ Արխիվային և գրադարանային նյութերը գալիս են պետական հիմնարկներից, ազգային համայնքներից և կազմակերպություններից, մասնավոր նվիրատուներից, ինչպես նաև պարտադիր օրինակների համակարգի շնորհիվ:Հաստատությունը գտնվում է Օտտավայում, նրա տնօրենը զբաղեցնում է նախարարի տեղակալի պաշտոնը և կրում է Կանադայի Գրադարանավարի և Արխիվարիուսի կոչումը (անգլ.՝ Librarian and Archivist of Canada):
Վարչությունը ստեղծվել է Կանադայի խորհրդարանի կողմից 2004 թվականին և միավորել է Կանադայի ազգային արխիվը (ստեղծվել է 1872 թվականին` որպես Կանադայի պետական արխիվ, վերանվանվել է 1987 թվականին) և Կանադայի Ազգային գրադարանը (ստեղծվել է 1953 թ.): Միաձուլումից հետո այնտեղ աշխատում է ավելի քան 1100 ծառայող։ Ներկայումս նրա գործունեությունը կարգավորվում է Կանադայի գրադարանի և արխիվի մասին ակտով։
Գրադարանի հավաքածուն համալրելիս առաջին հերթին հետաքրքրվում են այն նյութերով, որոնք կապված են Կանադայի պատմությանն ու մշակույթին։ Այստեղ պահպանվում են հանդեսներ բնիկների մասին, սքրափբուքինգներ, ճարտարապետական էսքիզներ, գտածոներ, արվեստի գործեր, մանկական գրականություն, կոմիքսի պարբերագրեր, թերթեր, պարբերական հրատարակություններ, էլեկտրոնային հրապարակումներ և գրառումներ, բուլվարային գրականություն, էթնիկ համայնքների տեղեկագրեր, կարճաժամկետ օգտագործման հրատարակություններ, բելետրիստիկա և վավերագրական գրականություն, ֆիլմեր, կառավարական հրապարակումներ, փաստաթղթեր և կայքեր, հրեական աղբյուրներ, հուդաիկա, գիշերօթիկ դպրոցների փաստաթղթեր հնդիկների համար, օրագրեր և անձնական ամսագրեր, նկարիչների գրքեր, ձեռագրեր, գլոբուսներ, քարտեզներ, միկրոֆիլմեր, լուսանկարներ, բանաստեղծություններ, դիմանկարներ, հազվագյուտ գրքեր, երաժշտական պարտիտուրներ, ալբոմներ նկարելու համար, աուդիո և վիդեո, նամականիշեր, տեքստային արխիվներ, տրակտատներ և ատենախոսություններ, առևտրային կատալոգներ։


== Կանադայի գրադարանի և արխիվի շենք ==

Շենքը, որտեղ տեղակայված է վարչությունը, գտնվում է 395, Վելինգտոն-սթրիթ, Օտտավա, Օնտարիո հասցեում, այլ կարևոր շենքերի կողքին, ինչպիսին է, օրինակ, Կառավարական բլուրը և Կանադայի վերին ատյանը։ Շենքի շինարարությունն արժեցել է 13 մլն կանադական  դոլար, այն զբաղեցնում է հինգ հարկ և 52 600 մ² տարածք։ Երբ գրադարանը բացվեց վարչապետ Պիրսոն Լեստեր Բոուլսի կողմից, նրա հավաքածուն ուներ 400000 հատոր։ Այժմ այդ թիվը գերազանցում է 18 միլիոնը։ Ներկայումս շենքը հայտարարվել է պատմական ժառանգություն։
Վարչական մասնաշենքեր, այդ թվում` մուտքեր վարող բաժիններ (նվիրատվություն, գնումներ և պարտադիր օրինակներ), կատալոգներ, ISBN, նյութերի պահպանում և այլ ուղղություններ  վաղուց արդեն գլխավոր շենքից ձգվել են Վելինգթոն-սթրիթով և  հարակից փողոցներով։ 2004 թվականի աշնանից սկսած ՝ 600 կամ 700 աշխատակից, որոնք աշխատում էին այդ շենքերում, աստիճանաբար տեղափոխվում է նոր համալիր` Գատինոյի պահպանության կենտրոնի ճանապարհով։


== Գատինոյի պահպանության կենտրոն ==

Երկար տարիների նախագծումից հետո 1997 թվականի հունիսի 4-ին Գատինոյում (Քվեբեկ) բացվում է Պահպանության կենտրոն (անգլ.՝ LAC Preservation Centre): 
Դա մեծածավալ շենք է, որը հանգար է հիշեցնում։ Դրսի պատերը պատրաստված են ապակուց, իսկ ներսում`  անթափանց ցեմենտից։ Դրա ներսում գտնվում են հատուկ կառուցվածքի պահեստարաններ, որոնք պարունակում են որոշ, առավել փխրուն փաստաթղթեր։ Այս պահեստները զբաղեցնում են երեք հարկ, և դրանցում պատուհաններ չկան։  Վերին հարկը հատկացված է գրասենյակներին և լաբորատորիաներին։ Պահպանության կենտրոնը գտնվում է Օտտավայի կենտրոնից մոտ 12 կմ հյուսիս-արևելք` 625, բուլվար Դյու Քարֆուր, Գատինո, Քվեբեկ հասցեում։ 
2000 թվականին պահպանության կենտրոնի շենքը անվանվել է Կանադայի թագավորական ճարտարապետական ինստիտուտ, 500 լավագույն շենքերի շարքում, որոնք ստեղծվել են Կանադայում վերջին հազարամյակում ։


== Ղեկավարների ցանկ ==


=== Ժողովրդական գրադարանավարներ ===
1953—1967 Վիլյամ Քեյ Լեմ
1968—1983 Գի Սիլվեստր
1984—1999 Մարիաննա Սքոտ
1999—2004 Ռոք Քերիեր


=== Ժողովրդական արխիվարիուսներ ===
1872—1902 Դուգլաս Բրիմներ
1904—1935 Սըր Արթուր Ջորջ Դաֆթի (նրա արձանը տեղադրված է գրադարանի և արխիվի շենքի հյուսիսային կողմում)
1937—1948 Գուստավ Լանկտոտ
1948—1968 Վիլյամ Քեյ Լեմ
1969—1985 Վիլֆրեդ Սմիթ
1985—1997 Ժան-Պիեռ Վալլո
1997—2004 Յեն Ուիլսոն


=== Կանադայի գրադարանավարներ և արխիվարիուսներ ===
2004—2009 Յեն Ուիլսոն
2009 թվականից մինչև օրս` Դանիել Քարոն


== Տես նաև ==
Աշխարհի խոշորագույն գրադարանների ցանկ


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт Library and Archives Canada (на английском и французском языках)
Текст Library and Archives of Canada Act на английском языке Archived 2006-10-28 at the Wayback Machine.
Текст Library and Archives of Canada Act на французском языке(չաշխատող հղում)