Կարեն Մաթևոսյան (հայագետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարեն Մաթևոսյան (այլ կիրառումներ)Կարեն Արտաշեսի Մաթևոսյան (մարտի 7, 1958(1958-03-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայագետ, աղբյուրագետ, արվեստի պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (2008), պրոֆեսոր (2015), Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն (2018 թվականից), Մատենադարանի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար (2023 թվականի մարտի 7-ից)։
Զգալի ավանդ ունի հայագիտության մեջ, նրա ուսումնասիրությունները վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի պատմությանը, մատենագրությանը, ձեռագրերին, ճարտարապետությանն ու արվեստին։ Նրա աշխատությունների մեջ զգալի թիվ են կազմում Անիի պատմությանն ու մշակութային ժառանգությանը նվիրված հրատարակությունները։


== Կենսագրություն ==
1979 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի պատմա-հասարակագիտական բաժինը։ 1980-2004 թվականներին աշխատել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում (1995 թվականից՝ գիտքարտուղար)։ 2005 թվականից աշխատում է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում, 2009 թվականից՝ Արվեստի պատմության և գրչության կենտրոնների ուսումնասիրության բաժնի վարիչ։ 2018 թվականի մարտից Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն։


== Գիտական աշխատանք ==
1989 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն (Անի քաղաքի գրչության կենտրոնը) ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2008 թվականին ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն («Սամվել Անեցու ժամանակագրության ձեռագրերի աղբյուրագիտական քննություն») ստացել պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։
Գիտական ուսումնասիրությունների հիմնական բնագավառները հայ միջնադարյան պատմությունը, արվեստը ու մշակութային ժառանգությունն են։ Աշխատությունների ամբողջական ցանկը` www.armenianart.org կայքի մատենագիտական բաժնում։


== Դասախոսական աշխատանք ==
1985-2001 և 2011-2014 թվականներին դասավանդել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, 2009-2022 թվականներին դասախոսել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանում։։ 2015 թվականից՝ պրոֆեսոր։


== Խմաբագրական աշխատանք ==
1994-1996 թթ. «Լուսաւորիչ» թերթի գլխավոր խմբագիր, 1997-2000 թթ. Սուրբ Էջմիածնի «Քրիստոնեայ Հայաստան» երկշաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր, 2001 թվականից՝ «Գիտելիք» ամսագրի, 2002-2008 թթ.` «Հայ արվեստ» եռամսյա հանդեսի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր։


== Հասարակական աշխատանք ==
1991-2007 թվականներին եղել է Հայ քրիստոնեական մշակույթի «Մոմիկ» միություն ՀԿ-ի փոխնախագահ (2000 թվականից նախագահ)։ 2009 թվականից՝ Մատենադարանի գիտխորհրդի անդամ, 2012-ից՝ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի գիտական աստիճաններ շնորհող մասնագիտական խորհրդի անդամ («Պատմագրություն, աղբյուրագիտություն» մասնագիտությամբ), 2019-ից՝ Հայաստանի ազգային գրադարանի կառավարման խորհրդի անդամ, Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի հրատարակչական խորհրդի անդամ, 2020-ից՝ Հայաստանի պատմության թանգարանի գիտխորհրդի անդամ։


== Պարգևներ ==
Հայ Առաքելական եկեղեցու «Ս. Սահակ և Ս. Մեսրոպ» շքանշան՝ «հայագիտական վաստակի և մանկավարժական բեղուն գործունեության համար» (2019)։
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ոսկե մեդալ՝ «թանգարանային ոլորտում ունեցած նշանակալի ավանդի և մշակույթի բնագավառում երկարամյա գործունեության համար» (2021)։


== Աշխատություններ ==
Հեղինակ է 25 գրքի (8-ը` հեղինակակցությամբ) և 114-ից ավելի գիտական հոդվածների։ 


=== Գրքեր ===
Արուճ, (ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդին առընթեր պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպ. և օգտ. գլխավոր վարչություն), Երևան, «Հայաստան», 1987, 140 էջ, նկ.։
Որմնանկարչությունը Հայաստանի պետական պատկերասրահում, (Հայաստանի պետ. պատկերասրահի հրատ.), Երևան, 1990, 64 էջ, նկ.։
Հայաստանի Ազգային պատկերասրահ. Ուղեցույց, խմբագրությամբ Շ. Խաչատրյանի, («Հայ հին և միջնադարյան կերպարվեստ» բաժինը՝ էջ 32-57), (հայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն), Փարիզ, 1992։
Ավետարանական պատկերներ, (հեղինակակից՝ Ա. Ավետիսյան), («Մոմիկ» մշակութային միության հրատ.) Երևան, 1993, 104 էջ, նկ.։
Անի. Եկեղեցական կյանքը և ձեռագրական ժառանգությունը, (Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի հրատ.), Ս. Էջմիածին, 1997, 412 էջ, նկ.։
Հայաստան.Ուղեցույց ուխտավորների և զբոսաշրջիկների համար («Հայոց Եկեղեցին առաքյալներից մինչև մեր օրերը» բաժինը՝ էջ 75-122) Հայկական Հանրագիտարանի հրատ., Երևան, 1998։
Կեչառիս - 1000 (հեղինակակիցներ՝ Մ. Հասրաթյան, Վ. Դևրիկյան), (հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն), Ս. էջմիածին, 2004։
Մուղնու Սուրբ Գևորգ վանքը, («Մուղնի» հրատ.) Երևան, 2000, 48 էջ, նկ.։ Վերահրատարակություն լրացումներով, Ս. Էջմիածին, 2009, (Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի հրատ.), 64 էջ, նկ., նաև ամբողջական ռուսերեն և անգլերեն թարգմանությամբ։
Սամվել Անեցու Ժամանակագրության ձեռագրերը և նորահայտ լրացումները, Մատենադարանի հրատ., Երևան, 2009, 222 էջ։
Մոմիկ մանրանկարիչը, (հեղինակակից՝ Լ. Զաքարյան), ալբոմ-ուսումնասիրություն, Մատենադարանի հրատ., «Նաիրի», Երևան, 2010, 64 էջ նկ.։ Նույնը անգլերեն՝
Miniaturist Momik, Compiled with and introduction by Karen Matevosyan and Lilit Zakaryan, Yerevan, 2010.
Մոմիկ, (ՀՀ մշակույթի նախարարություն), (հայերեն, անգլերեն), Երևան, 2010, 88 էջ։
Անի-Շիրակի պատմության էջեր (հոդվածների ժողովածու), Երևան, 2010, 294 էջ։
Հեթում Պատմիչ Կոռիկոսցին և նրա ժամանակագրությունը, Երևան, «Մուղնի» հրատ., 2011, 112 էջ։
Հավուց թառի վանքը, Երևան, «Մուղնի» հրատ., 2012, 120 էջ, նկ։
Հաղբատի Ավետարանը, Երևան, «Նաիրի», 2012, 64 էջ, նկ.։
Աղթամարի պատմամշակութային ժառանգությունը (հեղինանկակից՝ Լ. Թումանյան, Ա. Ասրյան), Ս. Էջմիածին, 2013, 176 էջ նկ.։
Սամուէլ Անեցի եւ շարունակողներ, Ժամանակագրութիւն, աշխատասիրությամբ Կարեն Մաթևոսյանի, Երևան, «Նաիրի» հրատ., 2014, 504 էջ։
Surb Gevorg Cathedral. The Frescoes, Preface authors Karen Matevosyan, Avet Avetisyan, Yerevan, 2015 (անգլերեն, հայերեն, վրացերեն, ռուսերեն), 304 էջ ։
Անիի ազնվականության պատմությունից կամ երեք Գրիգոր Մագիստրոս, «Մուղնի» հրատ., Երևան, 2015, 144 էջ։
Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները, «Մուղնի» հրատ., Երևան, 2017, 244 էջ, նկ.։
Մաթևոսյան Կարեն, Ավետիսյան Ավետ, Զարյան Արա, Լամուրե Քրիստին, Դադիվանք. վերածնված հրաշալիք (հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն), Երևան, 2018, 224 էջ։
Karen Matevosyan, Edda Vardanyan, La miniature Arménienne. Matenadaran (Album), Erevan, 2018, 304 p.
Պատմահնագիտական դիտարկումներ, «Մուղնի» հրատ., Երևան, 2020, 136 էջ։
Անին և անեցիները, «Մատենադարան» հրատ., Երևան, 2021, 464 էջ։


=== Գիտական հոդվածներ ===
«Արուճի տաճարի 666 թ. որմնանկարը», ՀՍՍՀ ԳԱ Լրաբեր հաս. գիտ., 1981, № 3, էջ 85-92։
«Հայոց կաթողիկոսարանի մատենադարանն ու գրչատունը Անիում», «Էջմիածին», 1981, Ժ, էջ 41-45։
«Իշխան Գրիգոր Մամիկոնյան-պատվիրատու և հովանավոր եկեղեցական շինարարության», «Էջմիածին», 1981, Դ, էջ 39-44։
«Հոռոմոս-Անի ճանապարհին գտնվող կամարը», «Պատմա-բանասիրական հանդես» 1982, № 1, էջ 143-149։
«Գրիչ և մանրանկարիչ Իգնատիոս Հոռոմոսցի», «Բանբեր Երևանի համալսարանի», 1982, № 1, էջ 121-133։
«Լմբատավանքի Ս. Ստեփանոս եկեղեցու որմնանկարը», «Էջմիածին», 1982, Դ, էջ 53-55։
«Արուճի Ս. Գրիգոր և Թալինի Կաթողիկե տաճարների որմնանկարները», «Էջմիածին», 1982, Ը-Թ, էջ 67-70։
«Նկարիչ մարգարեի «Մուտք Երուսաղեմ» մանրանկարը», ՀՍՍՀ ԳԱ Լրաբեր հաս. գիտ., 1982, № 9, էջ 52-63։
«Եղվարդի Ս. Զորավար եկեղեցին և մենաստանը», «Էջմիածին», 1983, Է, էջ 49-52։
«Ձեռագիր գրված Անի քաղաքի Բեխենց վանքում», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1984, № 1, էջ 221-225։
«Արջո Առիճի դպրոցը XIII դարում», ՀՍՍՀ ԳԱ Լրաբեր հաս. գիտ., 1984, № 3, 67-70։
«Հոռոմոսի գրչության կենտրոնի պատմությունից», «Էջմիածին», 1984, Ե, էջ 45-49։
«Անի քաղաքի Ներքին բերդի Ավետարանը», «Էջմիածին», 1984, ԺԱ-ԺԲ, էջ 110-115։
«Անիի քաղաքացիների դիմանկարները «Հաղբատի Ավետարանի» խորաններում», «Բանբեր Երևանի համալսարանի», 1984, 3, էջ 162-168։
«14-րդ դարի հիշատակարանները Անի քաղաքի և անեցիների մասին», Պատմա-բանասիրական հանդես, 1985, № 3, էջ 108-114։
«Չորս խորան «Բագնայրի Ավետարանից»», ՀՍՍՀ ԳԱ Լրաբեր հաս. գիտ., 1985, № 10, էջ 93-97։
«Անիի եպիսկոպոս Հովհաննես Ոսկեփորիկ գրիչը», «Էջմիածին», 1985, Ը, էջ 38-44։
«Կազմարարությունը Հոռոմոսի գրչության կենտրոնում», ՀՍՍՀ ԳԱ Լրաբեր հաս. գիտ., 1986, № 10, էջ 64-68։
Scriptoria et bibliotheques d’Ani,  “Revue des études Arméniennes”, Tome XX, Paris 1986-1987, p. 209-221.
«Անի քաղաքի և նրա մերձակա վանքերի ձեռագրական հավաքածուները», «Հուշարձան» տարեգիրք, Երևան, 1987, էջ 96-98։
«Անի քաղաքի գրչության կենտրոնը», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1988, № 1, էջ 132-137։
«Վրթանես Քերթողի հայտնած մի տեղեկության շուրջ», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1989, № 1, էջ 242-244։
«Հազարամյա մշակույթի վկան («Էջմիածնի Ավետարան» - 1000)», «Արվեստ», 1989, № 10, էջ 22-25։
«Անիի Մայր տաճարը - հոգևոր և մշակութային կենտրոն», «Էջմիածին», 1989, ԺԱ-ԺԲ, էջ 105-110։
«Հայոց աշխարհիկ որմնանկարչությունը», «Արվեստ», 1990, № 9, էջ 17-22։
«Գրչի և ստացողի միջնորդը (վաճառքի համար նախատեսված գիրքը միջնադարյան Հայաստանում)», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1990, № 4, էջ 121- 131։
«Կոշավանքը VII-XIV դդ.», «Էջմիածին», 1991, Ա-Բ-Գ, էջ 95-108։
«Կեռան թագուհու և Հեթում արքայորդու Ավետարանը», «Գիտություն և տեխնիկա», 1991, № 5, էջ 46-50։
«Հայոց պատմության բախտորոշ 1441 թվականը», «Էջմիածին», 1991, Է-Ը, էջ 5-17։
«Անիի մանրանկարչությունը», «Արվեստ», 1991, № 10, էջ 28-35։
«Սարգիս վարդապետ Անեցի», «Անի», 1992, № 1, էջ 40-47։
«Սամուել Անեցու «Ժամանակագրության» ավարտման թվականը և պատվիրատուն», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1992, № 1, էջ 156-162։
«Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսությունը և քաղաքամայր Անին», «Էջմիածին», 1992, Ը, էջ 38-45, Թ-Ժ-ԺԱ, էջ 115-125, 1993, Ա-Բ-Գ, էջ 119-134։
«Հոռոմոսի վանքի պատմության նոր էջեր (ԺԴ-ԺԹդդ.)», «Էջմիածին», 1993, Դ-Ե-Զ, էջ 72-79։
«Ավետարանական թեմաները կերպարվեստում», «Արվեստ», 1993, № 9-12, էջ 4-7։
«Անի քաղաքի հոգևորականությունը», «Էջմիածին», 1993, ԺԱ-ԺԲ, էջ 44-53, 1994, Բ-Գ, էջ 56-70։
«Անի քաղաքի եկեղեցիները», «Էջմիածին», 1994, ԺԱ-ԺԲ, էջ 48-80։
«Անիի եպիսկոպոսական աթոռը (Գաւազանագիրք եպիսկոպոսաց Անւոյ)», «Էջմիածին», 1996, Է-Ը, էջ 149-184։
«Անիի եպիսկոպոսական աթոռը», «Բազմավէպ», Վենետիկ, 1996, էջ 254-271, 1997, էջ 153-170։
«Անիում Զաքարյանների հաստատման ժամանակն ըստ նորահայտ հիշատակարանի», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1997, N 1, էջ 280-283։
«Հայ մանրանկարիչների յիշատակարանները», «Սիոն» (Երուսաղեմ), 1997, հուլիս-դեկտեմբեր, էջ 312-326։
«Խոր Վիրապի վանքը և նրա գրչության կենտրոնը», «Էջմիածին», 1997, Բ-Գ, էջ 174-178։
«Հառիճի վանքը ԺԳ դարի սկզբին (գրչության կենտրոնը և հարակից հարցեր)», «Էջմիածին», 1998,  Ա, էջ 115-124։
«Հայաստանի թեմերը (պատմություն և արդիականություն)», «Էջմիածին», 1998, Բ-Գ, էջ 185-190։
«Հայ եկեղեցու թեմական բաժանումը. Գուգարաց թեմի պատմությունից», «Էջմիածին», 1998, Զ, էջ 68-76։
«Նոր էջեր Նորավանքի եպիսկոպոսական Աթոռի պատմության», «Էջմիածին», 1999, Բ, էջ 71-86։
«Դրուագներ Նորավանքի եպիսկոպոսական Աթոռի պատմութիւնից (Արատես և Վերին Նորավանք)», «Նորավանք» տարեգիրք Բ, Մոնթրէալ-Երևան, 2001, էջ 62-76։
clercs dans la cité ou la ville «aux mill et une eglises», ANI capitale de l’Armenie en l’an mil, Paris musees, 2001, p. 136-143.
«Վարդան Արևելցին Անիի մասին», «Էջմիածին», 2002, ԺԱ-ԺԲ, էջ 92-95։
«Սամուել Անեցի (կենսագրական լրացումներ)», «Էջմիածին», 2003, Զ, էջ 47-57։
«Հազարամյա Կեչառիսի հիմնադրման պատմությունից», «Էջմիածին», 2004, Ա, էջ 77-91։
«Սամվել Անեցու Ժամանակագրության հնագույն ձեռագրերը», ակադեմիկոս Ն. Մառի ծննդյան 140 և մահվան 70-ամյակներին նվիրված ժողովածու, Երևան, 2005, էջ 37-48։
«Հովհաննես Սարկավագի պատմական թղթերն ըստ Սամվել Անեցու», ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ, Հայոց պատմության հարցեր, գիտական հոդվածների ժողովածու, թիվ 6, Երևան, 2005, էջ 122-131։
«Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունն Անիում», «Էջմիածին», 2005, Է-Ը, էջ 59-72։
«Սամվել Անեցին Անիի պատմության մասին», «Էջմիածին», 2006, Բ-Գ, էջ 72-85։
«Հավուց թառի վանքի և Ապիրատյան տոհմի պատմության նորահայտ տվյալներ», «Բանբեր Մատենադարանի», 17, Երևան, 2006, էջ 147-167։
«Սամվել Անեցու Ժամանակագրության Մխիթար Անեցու ընդօրինակությունը», «Էջմիածին», 2006, Ժ-ԺԱ, էջ 88-100։
«Պատմամշակութային նորաբաց էջեր», «Հայ արվեստ», 2006, № 4, էջ 34-36։
«Մշո Ս. Կարապետ վանքի պատմության մի դրվագ», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2007, № 1, էջ 188-197։
«Ժամանակագրական նոր միավորներ Մատենադարանի երկու ձեռագրից», «Հանդէս ամսօրեայ», 2007, էջ 257-276։
«Սամվել Անեցու Ժամանակագրության Հայրապետ վարդապետի ընդօրինակությունը», «Հայկազեան հայագիտական հանդէս», հտ. ԻԷ, 2007, էջ 77-88։
«Ժամանակագրական նոր միավորներ Սամվել Անեցու ձեռագրերից», «Էջմիածին», 2007, Ե, էջ 50-59։
«Սամվել Անեցու Ժամանակագրության Ստեփանոս Օրբելյանի օրինակը», ԵՊՀ աստվածաբանության ֆակուլտետի Տարեգիրք Բ, Երևան, 2007, էջ 180-192 ։
«Հայոց կաթողիկոսական աթոռի վերահաստատումը Ս. Էջմիածնում՝ 1441 թ.», հոդված «Սուրբ Հայաստան» ցուցահանդեսի կատալոգում (Երևան, 2007) էջ 399-402։
«Գրիգոր Ապիրատ Մագիստրոսը և նրա տոհմը 11-րդ դարում», «Բանբեր Մատենադարանի», թիվ 18, Երևան, 2008, էջ 67-93։
«Սմբատ Մագիստրոս», «Հանդէս ամսօրեայ», 2008, էջ 173-186։
«Սամվել Անեցու Ժամանակագրության ձեռագրերի աղբյուրագիտական արժեքը», ԵՊՀ աստվածաբանության ֆակուլտետ, «Հայ աստվածաբան», գիտական հոդվածների ժողովածու,  2008 թ. հ. Բ, էջ  257-266։
«Յոհան գրչի ընդօրինակած պատմական ժողովածուն և կատարած հավելումները», «Էջմիածին», 2008, Զ-Է, էջ 102-112։
«Անին մայրաքաղաք և կաթողիկոսանիստ», «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2008, № 3, էջ 3-30։
«Անի քաղաքը և Ծառաքար-Մաղասբերդը 11-14-րդ դդ.», «Հուշարձան» տարեգիրք Դ-Ե, Երևան, 2008, էջ 236-247։
«Ճարտարապետ Մոմիկ (կենսագրական նոր տվյալեր)», «Նորավանք-2009» Նորավանքի վերաօծման 10-ամյակին նվիրված ժողովածու, Երևան, 2009, էջ 22-32։
«Արուճի պատմամշակութային ժառանգության և դրա պահպանությունը», (Հայկական մշակութային ժառանգության պահպանությունը Հայաստանի Հանրապետությունում և արտերկրում, Կլոր սեղան, Երևան-Օշական, 2008 թ. դեկտեմբերի 2-6), էջ 129-134։
«Արուճի և Թալինի պատմության էջեր», «Էջմիածին», 2009, Ա, էջ 50-62։
«Գրիգոր Հառիճեցու նորայայտ թուղթը», «Հանդէս ամսօրեայ», 2009, էջ 171-178։
«Հոռոմոսի վանահայրերի գավազանագիրքը», «Էջմիածին», 2009, Է, էջ 60-64։
«Գրիգոր Պիխտ Շիրակացի», «Էջմիածին», 2009, Ժ, էջ 95-105։
Les tentatives de restauration du siège Patriarcal d`Ani au XIIe siècle, L`Eglise armռnienne entre Grecs et Latins fin XIe-milieu XVe siècle, Geuthner, Paris 2009, p. 235-240.
«Բագնայրի վանքի հազարամյակը», «Էջմիածին», 2010, Բ, էջ 53-76։
«Արուճի հնագոյն բազիլիկ եկեղեցին», «Հանդէս ամսօրեայ», 2010, էջ 198-211։
«Բագնայրի հազարամյա վանքը», ՀՀ ԳԱԱ և Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի միջազգային 8-րդ գիտական նստաշրջանի նյութեր (Գյումրի, 22-24 հոկտեմբեր, 2010 թ.), Երևան, 2010, էջ 3-9։
«Հեթում Կոռիկոսցու ժամանակագրությունը և նորահայտ ժամանակագրական լրացումները», Լ. Խաչիկյանի 90-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութերը, Երևան, 2010, էջ 119-149։
«Հեթում Կոռիկոսցու լրացումները Սամվել Անեցու ժամանակագրության մեջ», «Էջմիածին», 2010, Թ, էջ 48-61։
«Սամուէլ Անեցու «Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց...» Ժամանակագրութիւնը», «Հայկազեան հայագիտական հանդէս», 2011, հ. ԼԱ,  էջ 73-91։
«Իլու «Քառասուն խորան Ս. Աստուածածին» եկեղեցու կառուցման մասին», «Հանդէս ամսօրեայ», 2011, էջ 409-418։
«Սամվել Անեցին և նրա շարունակողները մի քանի վանքերի կառուցման մասին», «Էջմիածին», 2012, Բ, էջ 10-21։
«Լրացումներ Սամվել Անեցու Ժամանակագրության ձեռագրերում», «Էջմիածին», 2013, Ա, էջ 130-139։
«Հոռոմոսի վանքի հնագոյն եկեղեցու անուան շուրջ», «Հանդէս ամսօրեայ», 2013, էջ 311-326։
«Հավուց թառի գրչության կենտրոնը», «Բանբեր Մատենադարանի», թիվ 19, Երևան, 2013, էջ 159-172։
«Վիմագրական նշխարներ Արևմտյան Հայաստանից», «Էջմիածին», 2015, Դ, էջ 142-153։
«Գրիգոր Մագիստրոսը և կաթողիկոսական աթոռի անցումը Պահլավունիներին», «Հանդէս ամսօրեայ», 2015, էջ 89-138։
«Գրիգոր Ապիրատ Մագիստրոս. 11-րդ դարի մոռացված մեծ իշխանը», «Վէմ», 2015, № 3, էջ 24-41։
«Մրենի եկեղեցու շինարարական առանձնահատկությունները», վարպետանշանները  և որոշ վիմագրեր (համահեղինակ՝ Ա. Ղազարյան), «Պատմաբանասիրական հանդես», 2015, N 3, էջ 125-144։
“History of the Monastery of Horomos”, in Horomos monastery: Art and History (Edited by Edda Vardanyan), Paris, 2015, pp. 17-53.
“The scriptorium of Horomos Monastery”, (համահեղինակ՝ S. Baloyan),  in Horomos monastery: Art and History (Edited by Edda Vardanyan), Paris, 2015, pp. 325-359.
«Անիի մերձակա Արջոառիճի վանքը», «Էջմիածին», 2016, Զ, էջ 35-49։
«Երկու նոր գրիչ-հեղինակ Անիի շրջանից», ՀՀ ԳԱԱ ՇՀՀ կենտրոնի «Գիտական աշխատություններ», պրակ 19, Երևան, 2016, էջ 19-26։
«Միջնադարյան հեղինակների վկայությունները հայկական որմնանկարչության մասին», «Հայկական որմնանկարչություն», հոդվածների և նյութերի ժողովածու, Երևան, 2019, էջ 7-18։
«Նյութեր հայկական միջնադարյան որոշ որմնանկարների վերաբերյալ», «Հայկական որմնանկարչություն», հոդվածների և նյութերի ժողովածու, Երևան, 2019, էջ 85-97։
«Մաշտոցյան Մատենադարան գիտահետազոտական ինստիտուտի 60-ամյակը», «Բանբեր Մատենադարանի», թիվ 28, Երևան, 2019, էջ 5-15։
«Հայերեն ձեռագրերի հիշատակարանների հրատարակության հարցի շուրջ», «Բանբեր Մատենադարանի», թիվ 29, Երևան, 2020, էջ 447-463։
«Հայկական ձեռագիր գիրքը և գրչության կենտրոնները», «Պատմության և մշակույթի հարցեր», օժանդակ ձեռնարկ զբոսավարների, երիտասարդ գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հայցորդների համար, Երևան, 2020, էջ 9-16։
«Հայկական մանրանկարչության հիմնական դպրոցները», «Պատմության և մշակույթի հարցեր», օժանդակ ձեռնարկ զբոսավարների, երիտասարդ գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հայցորդների համար, Երևան, 2020, էջ 17-28։
«Հոռոմոսի վանքը և գրչատունը», «Բանբեր Մատենադարանի», N 30, Երևան, 2020, էջ 166-210։
«Աշոտ Գ Ողորմածի Անիում թագադրվելու հարցի մասին», «Բանբեր Մատենադարանի», № 30, Երևան, 2020, էջ 589-601։
K. Matevosyan, L. Sargsyan, “Illuminated Manuscripts in the Primacy of the Armenian Diocese in Romania”, in “Armenian Treasures in Romania”, edited by Armenian Archidiocese in Romania, Bucharest, Zamca publ. house, 2020, pp. 195-199. ISBN 978-606-93853-8-8  2 008
«Անիի քաղաքացիները (քաղաքային տոհմեր)», «Էջմիածին», 2020, Զ, էջ 51-68։
«Անի քաղաքի փողոցները», «Էջմիածին» 2021, № 3, էջ 68-82։
«ԺԳ դարի վիմագրական որոշ տվյալներ անեցիների մասին», Տոնագիր գիտական ժողովածու Լևոն Տեր-Պետրոսյանի 75-ամյակի առիթով, Երևան, 2021, էջ 129-143։
«Վանքերի և ուսումնական կենտրոնների ծաղկումը Վայոց ձորում (13-րդ դ. վերջ - 14-րդ դ. առաջին կես)», Վայոց ձոր. պատմամշակութային ժառանգության դրվագներ, Երևան, 2021, էջ 68-77։
«Անիի Մայր տաճարի շինարարական արձանագրության կարծեցյալ հիջրայի թվականի մասին», «Բանբեր Մատենադարանի», № 31, Երևան, 2021, էջ 23-40։
«Անիի հնագույն քաղաքամասերը (Ներքին բերդ, միջնաբերդ, Փոքր քաղաք)», «Էջմիածին» 2021, № 6, էջ 93-103, «Էջմիածին» 2021, № 7, էջ 74-87։
La localité de Caṙavan, “Revue des études Arméniennes” , Tome 40, Paris 2021, pp. 101-108.
Armenian Frescoes, in “Historical and Cultural Heritage of Armenia”, Yerevan, 2022, pp. 89-96.
«Ռումի սուլթանության հակաթոռ կաթողիկոս Անանիան», «Բանբեր Մատենադարանի», № 34, Երևան, 2022, էջ 22-39։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հավուց Թառի գրչության կենտրոնը,
Անի մայրաքաղաք և կաթողիկոսանիստ Archived 2017-10-25 at the Wayback Machine.,
Սամվել Անեցին եւ նրա շարունակողները մի քանի վանքերի կառուցման մասին Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.