Կոռնելիա (Կեսարի կին)

Կոռնելիա (լատ.՝ Cornelia, մոտ մ. թ. ա. 97, Հին Հռոմ - մ. թ. ա. 68, անհայտ), Հուլիոս Կեսարի կին (Կոսուցիայից հետո), որը նրա միակ դստեր՝ Հուլիայի մայրն էր։ Լինելով Լուցիուս Կոռնելիուս Ցիննայի դուստրը՝ Կոռնելիան ազգակցական կապեր է ունեցել ուշ շրջանի Հռոմեական հանրապետության ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից շատերի հետ։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ կյանք ===
Կոռնելիայի հայրը՝ Լուցիուս Կոռնելիուս Ցիննան Հռոմի ամենաազդեցիկ պետական գործիչներից մեկն էր գեներալներ Գայոս Մարիոսի և Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի միջև հակամարտության ընթացքում։ Նա կոնսուլ է եղել աննախադեպ հաջորդականությամբ չորս տարիների՝ մ․թ․ա․ 87-84 թվականների, ընթացքում և սպանվել է զինվորական խռովության ժամանակ։ Այդ ընթացքում սատարել է Մարիուսին՝ իր ընտանիքը ենթարկելով Սուլլայի ցասմանը։
Իր կնոջ՝ Անիայի հետ ունեցել են մեկ որդի և երկու դուստր՝ պայմանականորեն հայտնի որպես Կոռնելիա ավագ և Կոռնելիա կրտսեր․ վերջինս ամուսնացել է Կեսարի հետ։ «Ավագ» և «կրտսեր» բառերն իրականում նրանց անվան մաս չեն կազմել, պարզապես օգտագործվել են նույն անունը կրող քույրերին տարբերելու համար, և քանի որ այդ ժամանակ Հռոմում չափազանց շատ Կոռնելիաներ կային, Կեսարի կնոջը վերաբերում էին որպես «Ցիննայի Կոռնելիա»։


=== Ամուսնություն ===
Ըստ հռոմեացի պատմագիր Սվետոնիոսի՝ Կեսարն ու Կոռնալիան ամուսնացել են Կեսարի հոր մահից հետո, որը տեղի է ունեցել, երբ նա եղել է տասնվեց տարեկան։ Սվետոնիոսի ժամանակագրության համաձայն՝ Կեսարը ծնվել է մ․թ․ա․ 100 թվականին, իսկ նրա հայրը մահացել է 85 կամ 84 թվականներին, այսպիսով՝ Կեսարը հավանաբար ամուսնացել է Կոռնելիայի հետ 83 թվականին, երբ ինքը մոտավորապես տասնյոթ տարեկան էր, իսկ կինը՝ գուցե մի քիչ ավելի փոքր։ Նրանց դուստր Հուլիան Կեսարի միակ օրինական երեխան էր և երեխաներից միակը, որին նա ճանաչել է։
Երիտասարդ Կեսարը նրանցից մեկն էր, ում վրա ուշադրություն է դարձրել Սուլլան Հռոմ վերադառնալուց հետո, թեև նա մասնակցություն չի ունեցել Մարիոսի և Սուլլայի կառավարման գործերում և ոչինչ չի արել Սուլլայի վերադարձին դեմ դուրս գալու համար։ Կեսարի հորաքույրը՝ Հուլիան, եղել է Մարկոսի կինը, իսկ նրա զարմիկ Մարիոս կրտսերը կոնսուլ է եղել 82 թվականին ու պարտություն կրել Սուլլայից։ Մարիոսն ու Ցիննան երիտասարդ Կեսարին նշանակել են կարևոր քահանայական պաշտոնում և Ցիննայի դստեր հետ ամուսնանալով՝ վերջինս վերահսկողություն է ձեռք բերել կնոջ հարուստ օժիտի վրա։ Սուլլան Կեսարին հավանական մրցակից է համարել ու հրամայել ամուսնալուծվել Կոռնելիայից։
Սակայն ո՛չ քահանայությունից, ինչպես նաև կնոջ օժիտից ու իր սեփական ժառանգությունից զրկելը, ո՛չ բռնության սպառնալիքը չեն ստիպել Կեսարին հրաժարվել իր կնոջից։ Նրան աքսորել են ու նա ստիպված է եղել ծպտված փախչել Հռոմից, կանոնավորապես թաքնվելու վայրը փոխելով, որպեսզի չբռնվի։ Ի վերջո Սուլլան մեղմացել է՝ տեղի տալով Կեսարի բազմաթիվ ազգականների ու ընկերների բարեխոսություններին, և Կեսարը վերադարձել է տուն՝ Կոռնելիայի մոտ։


=== Մահ ===
Մոտավորապես տասներեք տարվա ամուսնությունից հետո Կոռնելիան մահացել է իր ամուսնու քվեստորության (պետական եկամուտների և ծախսերի գծով  պաշտոնատար անձ) վաղ շրջանում՝ մ․թ․ա․ 69 կամ 68 թվականին։ Կեսարը պատրաստվել է մեկնել Հռոմեական Իսպանիա և արդեն իր հորաքրոջ՝ Հուլիայի մահվան առթիվ մահախոսական ճառ էր արտասանել ռոստրայից (ինչպես վայել էր տարիքով հռոմեացի ամուսնացած կանանց), սակայն ստիպված է եղել ևս մեկ մահախոսական կարդալ ի պատիվ Կոռնելիայի, որը բացառիկ դեպք էր երիտասարդ կնոջ դեպքում (հետագայում դարձել է սովորական)։ Ենթադրվում է, որ Կոռնելիան մահացել է ծննդաբերության ժամանակ, սակայն դա հաստատված չէ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Marcus Velleius Paterculus, Compendium of Roman History.
Plutarchus, Lives of the Noble Greeks and Romans.
Gaius Suetonius Tranquillus, The Twelve Caesars (Lives of the Caesars, or The Twelve Caesars).
Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, William Smith, ed., Little, Brown and Company, Boston (1849).
Monroe E. Deutsch, "The Women of Caesar's Family", in The Classical Journal, vol. XIII (1918).
Thomas Robert Shannon Broughton, The Magistrates of the Roman Republic, American Philological Association (1952).
Matthias Gelzer, Caesar: Politician and Statesman, Peter Needham, translator, Oxford (1968).
Adrian Goldsworthy, Caesar, Life of a Colossus, Yale University Press (2006).
Oxford Classical Dictionary, 3rd Edition, Simon Hornblower and Anthony Spawforth, Eds., Oxford University Press (2009).


== Արտաքին հղումներ ==