Ռաշիդ Բեհբութով

Ռաշիդ Մեջիդ օղլու Բեհբութով (ադրբ.՝ Rəşid Məcid oğlu Behbudov, դեկտեմբերի 1 (14), 1915, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 9, 1989(1989-06-09), Մոսկվա, ԽՍՀՄ)), խորհրդային ադրբեջանցի էստրադային և օպերային երգիչ (լիրիկական տենոր), դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1980)։


== Կենսագրություն ==
Ռաշիդ Բեհբութովը ծնվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի, Վրաստան)։ Նրա հայրը, Մեջիդ Բեհբութովըը հայտնի երգիչ-խանենդե էր Շուշիից, իսկ մայրը՝ Ֆիրուզա Վեքիլովան, ռուսերենի դասախոս էր և Թիֆլիսի ակումբի դրամատիկական խմբակի ղեկավարը։
1933 թվականին Ռաշիդ Բեհբութովը ընդունվում է երկաթուղային տեխնիկում, որտեղ դառնում է ուսնողական ինքնագործ երգչախմբի կազմակերպիչ։ Հետո ծառայել է Բանվորական-գյուղացիական կարմիր բանակում, որտեղ եղել է բանակային անսամբլի մենակատարը։
Ծառայութոյւնից հետո կարճ ժամանակ երգում է Թբիլիսիի էստրադային կոլեկտիվներից մեկում։ 1934 թվականից Երևանի ֆիլհարմոնիայի մենակատարն է։ 1938-1944 թվականներին եղել է երգահան Արտեմի Այվազյանի ղեկավարության տակ Հայաստանի պետական ջազային երգչախմբի մենակատարը, շրջագայել է երգչախմբի հետ ամբողջ երկրով։ Զուգահեռ սկսում է երգել ԵրևանիԱ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հանդես է գալիս Ղրիմի ճակատում։
Նկարահանվել է մի քանի գեղարվեստական ֆիլմերում։
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 7-11 գումարումների պատգամավոր էր։
Կինը՝ Ջեյրան խանում Բեհբութովան։ 1965 թվականին ծնվել է դուստրը՝ Ռաշիդա Բեհբութովան, ով շարունակել է հոր գործը։ Այժմ Ռաշդին երգիչ է, Ադրբեջանի վաստակավոր արտիստուհի։
Ռաշիդ Բեհբութովը մահացել է 1989 թվականի հունիսի 9-ին Մոսկվայում անհաջող վիրահատությունից հետո։ Թաղված է Բաքվի պատվավոր թաղման պուրակում։


== Կինոարվեստում ==


=== Դերերը կինոյում ===
1945, «Արշին Մալ Ալան » — Ասքեր
1954, «Հարազատ ժողովրդիս»
1955, «Սիրած երգը» (այլ անվանումը՝ «Բահթիյար») — Բահթիյար Մուրադով
1956, «К счастью» (վավերագրական ֆիլմ)
1959, «Այս տոնական երեկոյին»
1959, «Ադրբեջանական մշակույթի գարունը»
1970, «Ապշերոնի ռիթմերը» (ֆիլմ-համերգ)
1970, «Հանդիպում հարսանիքին» (վավերագրական ֆիլմ)
1970, «Սրտից սիրտ» (վավերագրական ֆիլմ)
1974, «Հազար ու մեկ գաստրոլ» — Էլդար
1975, «Ռաշիդ Բեհբութով» (վավերագրական ֆիլմ)
1981, «Երգող երկիր»
1985, «Ռաշիդ Բեհբութով» (վավերագրական ֆիլմ)
1989, «Սրտի երգը» (վավերագրական ֆիլմ)


=== Վոկալ ===
1945, «Արշին Մալ Ալան»
1953, «Վեպ Կասպից ծովի նավթագործների մասին»
1955, «Սիրած երգը»
1955, «Ծեր Աշիրի խորամանկությունը»
1957, «Ես աղջիկ եմ հանդիպել»
1963, «Ռոմեոն՝ իմ հարևանը»
2008, «Աբսուրդիստան».


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1980)
Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
Դաղստանի ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ (1951)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959)
Երկրորդ աստիճանի Ստալինի մրցանակ (1946) — «Արշին մալ ալան» ֆիլմում Ասքերի դերի համար (1945)
Ադրբեջանական ԽՍՀ Պետական մրցանակ (1978)
Լենինի շքանշաններ (1976, 1980)
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1966)
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1985)
Բազմաթիվ մեդալներ


== Հիշատակ ==

Բաքվի կենտրոնական փողոցներից մեկը կրում է Ռաշիդ Բեհբութովի անունը։ Նույն փողոցում Բեհբութովին պատվին են անվանվել թիվ 2 երաժշտական դպրոցը և Երգի պետական թատրոնը։
1996 թվականին Բեհբութովին պատվին Ադրբեջանում նամականիշ է թողարկվել
2010 թվականի դեկտեմբերի 14—ին «FLASHMOB Azerbaijan [OFFICIAL]» խումբը ֆլեշմոբ է անցկացրել Ռաշիդ Բեհբութովի պատվին, այդպիսով հարգանքի տուրքը տալով և նշելով երգչի 95-ամյակը։


== Տեսագրություններ ==
Ռաշիդ Բեհբութով — «Gozelim Sensen»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Sənədə Qalmaz»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Ես աղջիկ եմ հանդիպել»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Առաջին սիրո երգ»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Ադրբեջան»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Աշխարհն առանց»
Ռաշիդ Բեհբութով — «Երազ»


== Տես նաև ==
Ադրբեջանական երաժշտություն
Տոֆիկ Կուլիև


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Ռաշիդ Բեհբութով «Երկրի հերոսներ» կայքում
Ռաշիդ Բեհբութով (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Յուրի Սոսուդին. Անմոռաց երգիչներ
Beniz.az՝ Ռաշիդ Բեհբութովի կենսագրությունը և ձայներիզները Archived 2010-09-24 at the Wayback Machine.