Մարզաշապիկ

Մարզաշապիկ- երկու սեռերի համար նախատեսված հագուստ, սովորաբար կոճակներ, օձիք և գրպաններ չունեցող, կարճ կամ երկար թևքերով, որոնք ծածկում են իրանը, ձեռքերի մի մասը և թևի վերին հատվածը, հագնում են գլխի կողմից։ Հանդիսանում է հագուստի ամենազանգվածային տեսակներից մեկը։ 
Շապիկները բաժանվում են երկու տեսակի, կախված նրանից, թե ինչ տեսակի կտորի են նրանք պատկանում, - ստորին (օգտագործվում են հագուստի տակից` որպես պահպանող շերտ) և վերին (կարող են ցուցադրվել, այսինքն, չեն ծածկվում որևէ հագուստով)։ Առաջինները կոչվում են նաև ներքին վերնաշապիկներ, նրանք կարող են հագնել վերնաշապիկի (վերին վերնաշապիկ) կամ ուսի հագուստի տակից (սվիտերներ, ջեմպերներ, պուլովերներ, բաճկոններ, վերնաշապիկներ)։ Նրանցից առաջացել են ժամանակակից վերին շապիկները, հագած չթաքցնող այլ հագուստով, կամ ինչ-որ բանի հետ միասին։ Նման վերնաշապիկների վրա կարող են տեղադրվել գրառումներ, նախշեր, պատկերներ։


== Պատմություն ==
Մարզաշապիկ-զգեստապահարանի իր, որը ի սկզբանե նախատեսված է եղել որպես ներքնազգեստ և կրել են վերնաշապիկի տակից։ Հագուստի այդ տեսակը կոչվում է ներքին վերնաշապիկ կամ ֆուֆայկա և շարունակում է արտադրվել մինչ ներկա ժամանակները։ Հաճախ ներքնազգեստի համար օգտագործվում է մի փոքր շերտավոր գործվածք և մանյակի եռանկյունաձեւ հատված, որպեսզի ներքնազգեստը տեսանելի չլինի վերնաշապիկի վրա` վերին 1 կամ 2 կոճակներ տեղադրելիս։ Տվյալ դեպքում կտորը բամբակյա է կամ 5% էլաստանի հետ։ XIX դարում և XX դարի սկզբին, որպես կանոն, օձիքի մոտ ունեին 2-3 կոճակ։ Դա հիմնավորվել է նրանով, որ հյուսվածքները առաձգական չեն եղել,և կոճակն օգնել է դրանք ձգել։
Իր անգլիական անվանումը («t-shirt», այսինքն տ-ձևի վերնաշապիկ) մարզաշապիկը ձեռք է բերել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, երբ կիրառվել է որպես ներքնազգեստ արևմտյան բանակի համար։ Այն հնարավոր է ունենար երկար կամ կարճ թևքեր, որոնք նախատեսված էին տաք և ցուրտ եղանակներին համապատասխան։ Ավանդական ռուսալեզու անվանումը հնչում էր որպես ստորին վերնաշապիկ, որը հետագայում փոխարինվեց "վերնաշապիկ" բառով, քանի որ նման վերնաշապիկը դարձավ ֆուտբոլային համազգեստի տարր (մեկ տարբերությամբ ' ֆուտբոլիստի վերնաշապիկը այն ժամանակ մանյակ էր և չէր հանդիսանում ստորին ներքնազգեստ)։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մարզաշապիկն օգտագործվել է արևմտյան բանակներում, կրկին որպես ներքնազգեստ։ Նրանով քաղաքային հանրության առաջ ներկայանալը դեռևս համարվում էր հավասարազոր առանց հագուստի ման գալուն։ Կարծրատիպի կոտրումը տեղի է ունեցել 1951 թվականին ՝ "Տրամվայ "Ցանկություն" հայտնի կինոդրամայի էկրան բարձրանալով, որտեղ գլխավոր հերոսը Մարլոն Բրանդոյի կատարմամբ սպիտակ մարզաշապիկով հայտնվում է գրեթե յուրաքանչյուր կադրում։ Սակայն հիսունականներին անթաքույց մարզաշապիկի մեջ ընդօրինակվեց բունտարական և ոչ զանգվածային քայլը։ 1960-ական թվականներին հայտնվել են տպիչներով վերին մարզաշապիկներ, դրանք կրել են ոչ ֆորմալ երիտասարդներ, երաժշտական խմբերի երկրպագուներ, հիպիներ։  1980-ականներին մեկ մարզաշապիկով քայլելն արդեն նորմալ երեւույթ էր ։ 
Մարզաշապիկի էվոլյուցիան ցույց է տալիս մի դրվագ «Վերադառնալ դեպի ապագա» (Մաս 1) ֆանտաստիկ կատակերգության մեջ։ Գլխավոր հերոսը, որը 1985-ից հայտնվել է 1955-ին, հագած է ալ կարմիր մարզաշապիկ։ Այդ դարաշրջանի "բնիկ" աղջիկը, տեսնելով դա, բացականչում է. "Կյանքում առաջին անգամ տեսնում եմ գունավոր ներքնազգեստ»։


== Նյութեր ==
Մարզաշապիկների պատրաստման համար կիրառվում են թեթև տրիկոտաժի տարբեր տեսակներ (զուտ բամբակյա, խառը բամբակ (էլաստանով, պոլիեսթեր), վիսկոզա, էլաստանով վիսկոզա, մաքուր պոլիեսթեր)։ Հյուսվածքների խտությունը տատանվում է 130-ից մինչեւ 260 գ/մ2:Մարզաշապիկները կարվում են բոլոր տեսակի թեթև տրիկոտաժի գործվածքներից։


== Կարի տեխնոլոգիա ==
Մարզաշապիկների կարի տեխնոլոգիայի մեջ հիմնական դեր է խաղում տրիկոտաժի կտավի հետ աշխատելու ունակությունը. ճիշտ ներկել արտադրանքը (երկայնական), թևքերը ձգել ՝ հետևելով բացվածքի վրա ծալքերի բացակայությանը, օգտագործել թելերը, որոնք թույլ են տալիս արտադրատեսակին ձգվել։
Մարզաշապիկի կարի համար օգտագործվում են 3 տեսակի կարի մեքենաներ։ ձևավորող (թրջող ուսի եւ կողային կարերի), հարթ մեքենա (կցամասերի և կոկորդի կարգավորման) և միաաասեղ մեքենա (փոքր կոկորդի մշակման համար)։


== Պատկերների կիրառման եղանակները ==
Մարզաշապիկի վրա դիզայնի կիրառման ամենատարածված ձևը մետաքսե պատկերն է տարբեր տեսակի գույների (ջրային և պլաստիզոլային տարբեր ազդեցություններով)։ Դեռևս քիչ թե շատ հայտնի է մնում կարի մեքենայի կարը (վիսկոզային և պոլիեսթեր թելերով), ինչպես նաև տարբեր գործվածքների կտորների վրա ապլիկացիան։ Պոլիեսթերե մարզաշապիկի վրա պատկերի տպման համար իդեալական համընկնում է սուբլիմացիան։ Բացի վերը նշված տեխնոլոգիաներից, կա նաև ջերմատպում, որը հարմար է գրվածքների եւ ոչ մեծ միագույն նմուշների փոքր տպաքանակով կիրառման համար։
Տարբեր լոգոներով և դիզայնով պատրաստված արտադրանքի վերնաշապիկներ ստանալու համար արդյունաբերության մեջ օգտագործվում են հետևյալ տեսակները.

Բամբակյա և սինթետիկ գործվածքների
Մետաքսատպագրություն
Ասեղնագործություն և ապլիկացիա
Ջերմատպագրություն
Ուղղակի տպագրություն (տեքստիլ տպիչ)
Սինթետիկ գործվածքների թեթև գույնի
Սուբլիմացիոն տպագրություն։Վերը նշված տպագրության մեթոդներից յուրաքանչյուրն ունի ինչպես իր առավելությունները, այնպես էլ թերությունները։ Տպագրության կոնկրետ մեթոդի ընտրությունը կատարվում է հետևյալ գործոններով.

մի շարք ապրանքների տիրաժում,
տպել պրինտի գույների քանակով,
տպման որակի պահանջներով
պատրաստման արագությամբ։


== Դասակարգում ==
Թևի երկարությամբ.
առանց թևքերի
կարճ թևքերով
երկար թևքերով
ռագլանի թևքերով։
Կոկորդի փորագրություն.
կլոր կտրվածք
V-ձևավորված կտրվածք։


== Մարզաշապիկները մարքեթինգում ==
Իր տարածվածության պատճառով մարզաշապիկները հաճախ օգտագործվում են մարքեթինգային նպատակներով։ Նրանք լավ են տպագրական պատկերների վրա, մասնավորապես ընկերությունների լոգոները, կարգախոսները։


== Ծանոթագրություններ ==