armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ժեժվաննիկովո

Ժեժվաննիկովո (ռուս.՝ Жежванниково), գյուղ Ռուսաստանի, Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մաջադիա

Մաջադիա (վրաց.՝ მაჭატია) - գյուղը գտնվում է  Սամցխե-Ջավախքի Ախալքալաք շրջանում՝ Ախալքալաքից ուղիղ գծով 5 կմ հյուսիս-արևելք, ծ.մ. 1680-1740 մ բարձրության վրա, Ախալքալաք – Բակուրիան մայրուղուց 1,5 կմ հեռու։ Գյուղում բնակվում է 302 ընտանիք։ Բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 1235 մարդ՝ բոլորն ազգությամբ հայ։ Մաջադիա գյուղի բնակիչների մեծ մասի նախնիները գաղթել են Էրզրումի վիլայեթի Ումուտում գյուղից։ Վարելահողերի ընդհանուր տարածքը կազմում է 556 հա, խոտհարքեր՝ 15հա, արոտավայրեր՝ 904հա։
Մաջադիայի դպրոցում սովորում է շուրջ 97 աշակերտ, դասավանդում՝ 21 ուսուցիչ։ Մաջադիայի եկեղեցին 1840-1850-ական թվականներին հիշվում էր Սբ. Հարություն, իսկ 1860-ականների սկզբից արդեն Սբ. Լուսավորիչ անվամբ։ Մաջադիայից 0,5 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է շրջաբնակ հայության կարևոր ուխտատեղերից մեկը՝ Սբ. Հովհաննես վանքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբդորեկ

Աբդորեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում, Մանազկերտ քաղաքից 10-11 կմ հարավ՝ սարահարթի վրա։
Բնակիչները հայեր են եղել և զբաղվել են երկրագործությամբ։ Աբդորեկն ավերվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բերդորֆ

Բերդորֆ (լյուքս.՝ Bäerdref, ֆր.՝ Berdorf), կոմունա Լյուքսեմբուրգի Լյուքսեմբուրգի օկրուգում։ Բերդորֆ կոմունան համարվում է Էխտերնախի գավառի մասը։
Ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, կոմունայի բնակչությունը կազմում է 1600 մարդ։ Կոմունայում ապրում է մոտ 465 տնային տնտեսություններ։
Տարածքը կազմում է 21,93 կմ²։ Այն 116 կոմունաներից տարածքով 44-րդն է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 384 մետր բարձրության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Կասաի

Կասաի (ստորին հոսանքում՝ Կվա), գետ Անգոլայում և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Կոնգո գետի ձախ վտակն է։ Սկիզբ է առնում Լունդա սարավանդից։ Երկարությունը 2000 կմ է, նավարկելի է գետաբերանից 790 կմ։ Խոշոր նավահանգիստ է Իլեբոն։


== Ծանոթագրություններ ==
Ծաղկունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

Ծաղկունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝

Ծաղկունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Գեղարքունիքի մարզի Ծաղկունք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Ծաղկունքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Արմավիրի մարզի Ծաղկունք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Մաթեմատիկական ֆիզիկա

Մաթեմատիկական ֆիզիկա, ֆիզիկական երևույթների մաթեմատիկական մոդելների տեսություն, հատուկ տեղ է գրավում մաթեմատիկայում և ֆիզիկայում։ Մաթեմատիկական ֆիզիկան ֆիզիկայի հետ սերտ կապի մեջ է այն մասով, որ վերաբերում է ֆիզիկական երևույթների մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը. մյուս կողմից՝ մաթեմատիկական ֆիզիկա մաթեմատիկայի, բաժին է, որովհետև կառուցված մոդելները ուսումնասիրում են մաթեմատիկական մեթոդներով։ Ֆիզիկայի շատ բաժինների, օրինակ, էլեկտրադինամիկայի, ձայնագիտության, հիդրոդինամիկայի, առաձգականության տեսության երեույթներին համապատասխանող մաթեմատիկական մոդելները նկարագրվում են մասնական ածանցյալներով հավասարումներով, ճառագայթման տեղափոխման, թերմոդինամիկայի ու մի քանի այլ բաժինների խնդիրները նկարագրվում են ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային ինտեգրալ, ինտեգրալ-դիֆերենցիալ, ֆունկցիոնալ հավասարումներով, որոնք և կազմում են մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումները։
Ֆիզիկական երևույթների մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրությունը ոչ միայն հնարավորություն է տալիս ստանալ այդ երևույթները նկարագրող մեծությունների քանակական բնութագրեր, այլև խորանալ այդ երևույթների ֆիզիկական էության մեջ և, երբեմն էլ, կանխատեսել նոր օրինաչափություններ։ Վերը ասվածի դասական օրինակ է Նյուտոնի տիեզերական ձգողության տեսությունը, որը ոչ միայն հնարավորություն տվեց բացատրել հայտնի մոլորակների շարժումը, այլև կանխատեսել նոր մոլորակների գոյությունը։
Ֆիզիկական երևույթների խորը և ավելի մանրամասն ուսումնասիրությունը բերում է մաթեմատիկական ֆիզիկայի ավելի բարդ հավասարումների (օրինակ, ոչ գծային հավասարումներ), իսկ քվանտային էլեկտրադինամիկայի, դաշտի աքսիոմատիկ տեսության և ժամանակակից ֆիզիկայի այլ ուղղությունների զարգացումը բերեց մաթեմատիկական ֆիզիկայի ինչպես նոր մեթոդների, այնպես էլ մաթեմատիկական նոր մոդելների ստեղծմանը (օրինակ, ընդհանրացված ֆունկցիաների տեսությունը, անընդհատ սպեկտրով օպերատորների տեսությունը և այլն)։ Մյուս կողմից, հաշվողական մաթեմատիկայի բուռն գարգացումը հնարավորություն տվեց ստեղծելու մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումների լուծման ուղղակի թվային մեթոդներ՝ էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների օգտագործմամբ. դրանցից առաջին հերթին պետք է նշել եզրային խնդիրների լուծման վերջավոր-տարբերակային մեթոդները։


== Տես նաև ==
Մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումներ
Եդեսիա (գյուղ)

Եդեսիա (ռուս.՝ Эдиссия, Едесия), գյուղ Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասի Կուրսկայայի շրջանում։
Ձևավորում է գյուղ Եդեսիայի մունիցիպալ միավորը գյուղական համայնքի կարգավիճակով՝ որպես նրա կազմի մեջ մտնող միակ բնակավայր։


== Անվան տարբերակներ ==
Դերբենտ
Էդեսայա (Կասաևա փոս)
Եդեսիա


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը գտնվում է Կուրա գետի ափին։
Հեռավորությունը երկրամասի կենտրոնից 233 կմ է, շրջանային կենտրոնից՝ 5 կմ։
Մոտակա երկաթուղային Մոզդոկ կայարանը գտնվում է 45 կմ հարավ։
Բնակավայրի մակերեսը 149,14 կմ² է։


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնադրվել է 1797 թվականին Պավել I կայսեր հրամանով. «Լսելով Դերբենտի և նրա շրջակայքի հայերի խնդիրքը՝ հանձնարարում եմ, որ նրանք, ովքեր ցանկանում են վերաբնակվել, այդպիսի վերաբնակեցում կատարել և ժամանելուն պես ընտրել իրենց հատուկ ապրելակերպ՝ հող ստանալով օգտագործման համար»։


== Բնակչություն ==
Ազգային կազմԸստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝


== Ենթակառուցվածքներ ==
Մշակութային-ժամանցային կենտրոն,
Գրադարան, բացվել է 1949 թվականի մարտի 25-ին,
«Եդեսիա» տրանսֆորմատորային էլեկտրաենթակայան (35/10 կՎ)։


== Կրթություն ==
№ 5 միջնակարգ հանրակրթական դպրոց
«Ծիծեռնակ» № 3 մանկապարտեզ
«Семицветик» №21 մաւնիցիպալ նախադպրոցական կրթական հաստատություն


== Հայ առաքելական եկեղեցի ==
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, ամենահին հայկական եկեղեցին Ստավրոպոլի երկրամասի տարածքում, խորհրդային իշխանության տարիներին պահպանված միակ եկեղեցին։ Հիմնադրվել է 1830 թվականին, ժամանակակից շինությունը կառուցվել է 1914 թվականին։ 1865 թվականին հրատարակված «Ռուսական կայսրության աշխարհագրական վիճակագրական բառարանի» (ռուս.՝ Гeогpaфичeско-cтaтиcтичecкий cлoваpь Рoccийcкой Импepии)՝ գյուղին նվիրված հոդվածում հիշատակվում է այնտեղ գտնվող հայկական եկեղեցի։


== Սպորտ ==
«Սևան» ֆուտբոլային թիմ, որը 2012 թվականին դարձել է Կուրսկի շրջանի չեմպիոն։


== Հուշարձաններ ==
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-1945) զոհված համագյուղացիների հիշատակին նվիրված հուշարձան (1972)։
Մուտքի մոտ տեղադրված է հայկական խաչքար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
В. З. Акопян Едессия: страницы истории. — М.: Интер-Весы, 1993.
«Эдессия»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Արտաքին հղումներ ==
Армянский сайт об истории Эдиссии(չաշխատող հղում)
История Эдиссии в официально опубликованном сборнике очерков и статей здесь
Видеоматериалы и праздновании 210-летия Эдиссии
Сайт села Эдиссия с форумом
Официальный сайт Курского муниципального района СК раздел муниципальные образования Archived 2013-02-02 at the Wayback Machine.
Խոշկաշի

Խոշկաշի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Բեհեսնիի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օդերևութաբանական ցանց

Օդերևութաբանական ցանց, կանոնավոր օդերևութաբան, դիտարկումներ կատարող կայանների և դիտակետերի համակարգ։ Օդերևութաբանական ծառայության գլխավոր խնդիրն է երկրի ժողովրդական տնտեսությունը և պաշտպանությունն ապահովել օդերևութաբանական, ջրաբանական, գյուղատնտեսական և կլիմայական տվյալներով, նվազեցնել վտանգավոր բնական երևույթների ազդեցությունը ժողովրդական տնտեսության վրա, տալ եղանակի ճշգրիտ կանխատեսում և այլն։ Օդերևութաբանական ծառայությունն իր առջև դրված խնդիրներն իրականացնում է օդերևութաբանական ցանցի միջոցով, որը տարածվում է ամբողջ հանրապետությունով։


== Օդերևութաբանական ցանցի ճյուղերը ==
Օդերևութաբանական ցանցը նդգրկում է օդերևութաբանության, ջրագրության, գյուղատնտեսական կայաններ և դիտակետեր, որտեղ կատարվում են օդի և հողի ջերմաստիճանների, հնարավոր խոնավության, քամիների, մթն. երևույթների բազմապիսի դիտարկումներ, ջրաչափ., ջրագր. աշխատանքներ, որոշվում են եղանակի ազդեցությունը ժողովրդական տնտեսության, հատկապես գյուղատնտնտեսական աշխատանքների վրա և այլն։ Դիտարկումների արդյունքներն ուղարկվում են օդերևութաբան, ծառայություն, որտեղ տվյալները մշակվում են և ներկայացվում համապատասխան մարմիններին։ 


== Օդերևութաբանական կայան ==
Յուրաքանչյուր օդերևութաբանական կայան կամ դիտակետ ունի իր դիտարկման տարրերի ցանցը և պլանները։ Հայաստանում առաջին օդերևութաբանական կայանը (դպրոց) ստեղծվել է 1840-1944 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի նախաձեռնությամբ, իսկ օդերևութաբանական ցանցի առաջին կայանները կազմակերպվել են 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին՝ հիմնականում տեղումների քանակը և ջերմաստիճանը որոշելու համար։ 1961-1963 թվականին հանրապետության տարածքում գործում էին մոտ 193 ջրաօդերևութաբանական կայաններ և դիտակետեր։ Հայաստանում 2006 թվականին գործել են 42 օդերևութաբանական, 3 մասնագիտական, 7 ջրաբանական (92 դիտակետ) կայաններ, որոնք գտնվում են կլիմայական բոլոր գոտիներում՝ 450 մ-ից (Բագրատաշեն) 3200 մ (Արագած) բարձրություններում։
ԼՕԼ (ֆիլմ)

«ԼՕԼ» (անգլ.՝ LOL [laughing out lout ինտերնետային եզրույթից]), 2011 թվականի ամերիկյան մելոդրամա ժանրի ֆիլմ։ Ֆիլմը 2008 թվականին նկարահանված «ԼՕԼ» ֆիլմի ռիմեյքն է։


== Սյուժե ==
Լոլան կամ Լոլը, ինչպես ընկերներն են ասում, ապրում է Չիկագոյի արվարձանում, ինչպես բոլորը, նա էլ խուսափում է դասերից, շփվում է ընկերների հետ, կազմակերպում երեկույթներ և երազում իրական սիրո մասին։ Ճանապարհորդությունը դեպի Փարիզ, Լոլայի և նրա դասընկերների համար լիակատար ազատություն է։ Անվերահսկելի գիշերներ, շոփինգ, առաջին ժամադրություն, այս բոլորը վտանգավոր են։ Իսկ Լոլայի մայրն այդքան էլ գոհ չէ աղջկա գնահատականներից։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Overpass Graffiti

«Overpass Graffiti», բրիտանացի երգիչ Էդ Շիրանի երգը, որը թողարկվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ որպես նրա = հինգերորդ ստուդիական ալբոմիերրորդ սինգլ։  


== Թողարկում ==
2021 թվականի օգոստոսի 19-ին Շիրանը հայտարարել է իր = հինգերորդ ստուդիական ալբոմի թողարկման մասին, որում «Shivers» երգը նշված է թրեքլիստում։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Շիրանը կատարել է երգը Tiny Desk Concert NPR-ում։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Overpass Graffiti»-ն թողարկվել է որպես նոր ալբոմի երրորդ սինգլ։


== Երաժշտական տեսահոլովակ ==
Պաշտոնական երաժշտական տեսահոլովակը, որում գլխավոր դերը կատարել է Էդ Շիրանը, թողարկվել է երգի հետ միասին 2021 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Միաժամանակ YouTube-ում ներբեռնվել է լիրիկ-տեսահոլովակ։ Տեսահոլովակը նկարահանել է Jason Koenig-ը, որը նախկինում աշխատել է Շիրանի մյուս տեսահոլովակների վրա, որոնք նկարահանվել են «Shape of You», «Galway Girl», «Perfect», «South of the Border» և «Put It All on Me» երգերի համար։ Երաժշտական տեսանյութում ցուցադրվում է ճապոնացի նախկին պրոֆեսիոնալ մարզիկ սումոյիստ Յամամոտոյամա Ռյուտան (լուսագրերում՝ Yama), որն առաջին անգամ հայտնվում է տեսահոլովակի վերջում՝ Շիրանին հրավիրելով զբոսնել ավտոբուսով։ Նաև այնտեղ կա կամեո՝ ամերիկացի դերասաններ Ջեյսոն Մոմոայի և Էմիլիո Ռիվերայի մասնակցությամբ։ Եզրափակիչ լուսագրերում հնչում է Շիրանի «Shape of You» հիթի ճապոնական քավերից մի հատված՝ ճապոնացի երգչուհի Marina-ի կատարմամբ։


== Հիթ-շքերթներ ==
Illegal chart entered Ireland4|4


== Հավաստագրեր ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 «Overpass Graffiti»
Վիկտոր Դավթյան

Վիկտոր Ռաֆիկի Դավթյան  (փետրվարի 14, 1960, Կալինինո, Նինոծմինդայի շրջան, Վրաստան), հայ ազատամարտիկ, ՀՀ բանակի փոխգնդապետ (2004)։


== Կենսագրություն ==
1978-1979 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում, մասնակցել Աֆղանստանում մղված մարտերին, վիրավորվելուց հետո զորացրվել։ 1991-1994 թվականներին Շուշիի առանձնակի գումարտակի կազմում (վաշտի հրամանատար) մասնակցել է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի, Մարտակերտի (Կիչան, Չլդրան, Սրխավենդ), Քարվաճառի (Օմարի լեռնանցք), Ֆիզուլիի, Կուբաթլուի, շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատազրական մարտերին։ 1999-2003 թվականներին՝ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտի գումարտակի հրամանատար, 2003 թվականից ծառայում է № զորամասում։
Պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
2013 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիեբինիյի շրջան

Ռիեբինիյի շրջան  (լատիշ․՝ Riebiņu novads), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հարավ-արևելքում, գտնվում է պատմական Լատգալիայի մարզում։ Շրջանը բաղկացած է վեց մասերից և Ռիեբինիյի գյուղից։
Սահմանակից է Պրեիլիյի, Լիվանիյի, Կռուստպիլսիյի, Վարակլյանիի, Վիլանիյի, Ռեզեկնեյի և Ագլոնի շրջաններին։
Տարածաշրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Լատվիայի Պրեիլիի շրջանի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։


== Բնակչություն ==
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ երկրամասում բնակվել է 5180 մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով այստեղ բնակվում էր 6179 մարդ ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 630 կմ² ։


=== Բնակչության կազմ ===
2011 թվականի Լատվիայի մարդահամարի տվյալներով բնակչության ազգային կազմը հետևյալն է ՝


== Տարածքային բաժանում ==
Գալենայի շրջան (լատիշ․՝ Galēnu pagasts)
Ռիեբինայի շրջան (լատիշ․՝ Riebiņu pagasts)
Ռուշոնայի շրջան (լատիշ․՝ Rušonas pagasts)
Սիլյանայի շրջան (լատիշ․՝ Silajāņu pagasts)
Սիլյուկալնայի շրջան (լատիշ․՝ Sīļukalna pagasts)
Ստաբուլնիեկայի շրջան (լատիշ․՝ Stabulnieku pagasts)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Риебинского края(լատիշերեն)
Ժուրավլինկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԺուրավլինկաԺուրավլինկա (ուկրաիներեն՝ Журавлинка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժուրավլինկա գյուղում բնակվում էր 606 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,63 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 230,42 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռուզաննա Եսայան

Ռուզաննա Շահենի Եսայան (նոյեմբերի 17, 1968, Էջմիածին - դեկտեմբերի 12, 1992, Ուխտաձոր (ԼՂՀ Հադրութի շրջան)), ազատամարտիկ, բուժքույր, արցախյան պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
1987 թվականին ավարտել է Լենինգրադի բժշկական ուսումնարանը, գրել է բանաստեղծություններ։ 1987 թվականից աշխատել է Էջմիածնի շրջանային կենտրոնական հիվանդանոցում։ Ռուզաննա Եսայանը 1989-1992 թվականներին Էջմիածնի կամավորական ջոկատի կազմում մասնակցել է ԼՂՀ Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Զոհվել է ծանր վիրավոր ազատամարտիկներին Հադրութի հիվանդանոց տեղափոխելիս։ Թաղված է Էջմիածնում։ Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։


== Հիշատակ ==
Ռուզաննա Եսայանի անունով են կոչվել Էջմիածնի փողոցներից մեկը և իր հարազատ դպրոցի երիտասարդական միությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոմեո Ջուլհակյան

Ռոմեո Սուրենի Ջուլհակյան (դեկտեմբերի 31, 1937(1937-12-31), Արմավիր - ապրիլի 24, 2005(2005-04-24), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1987), Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի Մոսկվայի մասնաճյուղի պրոֆեսոր (1999)։


== Կենսագրություն ==
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, դասախոսել է 1960 թվականից, պրոֆեսոր` 1999 թվականից։ 1963 թվականից աշխատել է Երևաննախագիծ ինստիտուտում, 1975 թվականից` ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար։ 1990-1991 թվականներին եղել է Երևանի գլխավոր ճարտարապետը, 1991-1993 թվականներին` ՀՀ ճարտարապետության պետական կոմիտեի նախագահ, 1993-1996 թվականներին` ճարտարապետության և քաղաքաշինության պետվարչության պետ, 1996-1997 թվականներին` ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի առաջին տեղակալ, 1997 թվականից` նախարարի գլխավոր խորհրդական և քաղաքաշինության խորհրդի նախագահ։


== Ստեղծագործականն ուղի ==

Ռոմեո Ջուլհակյանի նախագծերով և համահեղինակությամբ Երևանում կառուցվել են՝

ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի ընդունելությունների տուն, 1980
Դավթաշենի կամուրջը, 1982-1992
Երևանի մետրոպոլիտենի «Շենգավիթ» (1987) և «Զորավար Անդրանիկ» (1989) կայարանները
Սուրբ Սարգիս եկեղեցու զանգակատունը, 1997


=== Հուշարձաններ ===
Հեղինակ է հետևյալ հուշարձանների ճարտարապետական մասի՝

Հայրենական պատերազմում զոհված ԵՊՀ-ականների հուշարձան, 1968, Երևան
Լև Տոլստոյի հուշարձան, 1987, Երևան
Նիկոլայ Գոգոլի հուշարձան, 1988, Երևան
«Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց» հուշարձան, 2002, ԵՊՀ-ի առջև, Երևան
Կարո Հալաբյանին նվիրված հուշարձան
Մարտիրոս Սարյանի հուշարձան, 1985, Դոնի Ռոստով
«Օրբելի Եղբայրների հուշարձան», 1988, Ծաղկաձոր
Նիկողայոս Ադոնցի հուշարձան, 1993, Սիսիան
Մուսա լեռան հերոսամարտին նվիրված հուշահամալիր, 1995, Այնճար, Լիբանան
Կոմիտասի հուշարձան, 1996, Վալանս, Ֆրանսիա
Հակոբ Կոջոյանի և Արա Սարգսյանի ցուցասյուներ, 1973 տուն-թանգարանի շենքի առջև
«Հուշարձան-խորան, 1994, Դսեղ
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մուտք և բացօթյա խորան, 2001, Ջիմ Թորոսյանի հետ համատեղ


=== Մահարձաններ ===
Գեղամ Սարյան, 1985, Երևան
Մարշալ Հովհաննես Բաբաջանյան, 1985, Մոսկվա


=== Հուշատախտակներ ===
Ավետիք Իսահակյան
Հասմիկ
Գուրգեն Մահարի
Ստեփան Մալխասյանց


=== Հուշասյուններ ===
Մանուկ Աբեղյան
Հրաչյա Աճառյան
Հակոբ Մանանդյան


== Ցուցահանդեսներ ==
2013 Հայաստանի ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ (հետմահու)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճարտարապետ Ռոմեո Ջուլհակյան
Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 1996-97 (ֆուտբոլ)

«Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 1996-97ը» Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Բարձրագույն խմբի 5-րդ առաջնությունն է։


== Նախաբան ==


== Աղյուսակ ==
1 Մնացած հանդիպումներում գրանցվել են 0-3 պարտություն։


== Արդյունքներ ==


=== Անցումային հանդիպում ===


== Ռմբարկուներ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի Առաջին խումբ 1996-97
Հայաստանի Անկախության Գավաթ 1997


== Արտաքին հղումներ ==
1996-97 թվականի Բարձրագույն խմբի բաժինը RSSSF.com կայքէջում (անգլ.)


== Գրականություն ==
Ներքին Խոտանանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Ներքին Խոտանան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
(6639) Մարչիս

(6639) Մարչիս (անգլ.՝ Marchis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,164392 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,743 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5857 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2056,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175093 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,54° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6639) Մարչիս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նոժան սյուր Սեն (շրջան)

Նոժան սյուր Սեն (ֆր.՝ Nogent-sur-Seine), շրջան (ֆր.՝ Arrondissement) Ֆրանսիայում՝ Գրանդ Էստ երկրամասի Օբ դեպարտամենտում։ Սուպրեֆեկտուրան Նոժան սյուր Սենն է։ Շրջանի բնակչությունը 2006 թվականին կազմել է 52 280 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 41 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքը՝ 1277 կմ²։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ Նաժոն սյուր Սեն շրջան (ֆր.)
Այլմոլորակայինները ձեղնահարկում

«Այլմոլորակայինները ձեղնահարկում» (անգլ.՝ Aliens in the Attic), ամերիկյան ընտանեկան կինոկատակերգություն։ Կինոընկերության արտադրության 20th Century Fox և Regency Enterprises: Գլխավոր դերերում՝ Կարտեր Ջենկինս, Էշլի Թիսդեյլ, Ռոբերտ Հոֆման, Հենրի Յանգ և Օստին Բուլտեր։ Ֆիլմը դուրս է եկել էկրաններին 2009 թվականին հուլիսի 31-ին։
Հետագայում ֆիլմն անվանվել է «Նրանք եկել են վերևից»։ Այս անունը օգտագործվում է ինչպես ֆիլմի կարգախոս։


== Սյուժե ==
Սյուժեն պտտվում է Պիրսոնների ընտանիքի երեխանների մասին, որոնք պաշտպանում են իրենց հանգիստը։ Սակայն, նրանց ձեռնահարկում հայտնվում են այլմոկորակայիններ, որոնք ցանկանում են գրավել մոլորակը։ Պիրսոնները փորձում են պաշտպանել իրենց տունը և մոլորակն այլմոլորակայիններից։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Այլմոլորակայինները ձեղնահարկում(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Այլմոլորակայինները ձեղնահարկում»(անգլ.) ֆիլմը Box Office Mojo  կայքում
Այլմոլորակայինները ձեղնահարկում(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
Կամենկա (գյուղ, Օլևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿամենկաԿամենկա (ուկրաիներեն՝ Камянка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1780 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կամենկա գյուղում բնակվում էր 1 466 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,79 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 386,81 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ցասման խաչեր

Ցասման խաչեր, վիշապաքարերի, ապա՝ խաչքարերի ենթատեսակ։ Հավանաբար, որպես վիշապաքար տեղադրվում էին աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար, որպես խաչքար՝ «բնության տարերքը սանձելու»։
Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ցասման խաչերը պահպանվել են գրեթե միայն Խլաթ գավառում։


== Պատմություն ==
Ցասման խաչերի սկզբնական նշանակության վերաբերյալ գոյություն ունի գիտական բանավեճ։ Համաձայն ամենատարածված կարծիքի, ցասման խաչերը Հայաստանում հնուց տեղադրվում էին աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար։ Այդպես էին կարծում, օրինակ, Գարեգին Սրվանձտյանը և Մանուկ Աբեղյանը, համաձայն որոնց ցասման խաչերը տեղադրվում էին տարերային զանազան արհավիրքներից ու աղետների պաշտպանվելու, ինչպես նաև աստծո «ցասման դեմն առնելու» համար։ Ղափանցյանը գտնում էր, որ այժմ ցասման խաչեր կոչվող կոթողները՝ Արա ասատծո քարակոթողները, ստեղծվել են երկաթե գործիքներով, հետևաբար վերաբերվում են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակին։ Համաձայն Սամվել Կարապետյանի, ցասման խաչերը կերտվում և կանգնեցվում էին հատկապես հացահատիկի բերքը մանավանդ կարկտից, ինչպես նաև բնության այլ արհավիրքներից ազատելու նպատակով՝ աստծո ցասումն իրենց վրա վերցնելով։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո ցասման խաչերի տեղադրումը շարունակվել է որպես խաչքարերի մի ենթատեսակ, դրանց հաղորդելով «բնության տարերքը սանձողի» նշանակություն։


== Տես նաև ==
Վիշապաքար
Խաչքար


== Ծանոթագրություններ ==
Տիխայա (այլ կիրառումներ)

Տիխայա, կարող է վերաբերել՝

Տիխայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարագինսկի շրջանում՝ Կամչատկայի երկրամասում, Կամբալնայա գետի վտակը
Տիխայա - գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում (Լենինգրադի մարզ)։ Սկիզբ է առնում Վուոկսա լիճից և թափվում է Լադոգա լիճ
Տիխայա - գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի թերակղզում։ Հոսում է Ելիզովսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Թափվում է Կրոնոցկի ծոց
Գոնչարովո (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳոնչարովոԳոնչարովո (ռուս.՝ Гончарово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1422 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(8690) Սվինդլ

(8690) Սվինդլ (անգլ.՝ Swindle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից Կիթ Պիկում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,389421 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9808 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,798 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1349,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266849 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,9° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8690) Սվինդլ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յուպիտեր LXVII

Յուպիտեր LXVII, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի կողմից 2017 թվականին, սակայն հայտնաբերման հայտարարությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնում գրանցվել է 2018 թվականին, այն սկզբում անվանվել էր S/2017 J 6:
Արբանյակը ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 22 455 000 կմ հեռավորության վրա, 683,0 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 155,2° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,557 է։
Արբանյակը պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։


== Տես նաև ==
Յուպիտերի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոդ Թաուն

Ռոդ Թաուն (անգլ.՝ Road Town), բրիտանական Վիրջինյան կղզիների մայրաքաղաք, քաղաք՝ տեղակայված Տորտոլա կղզում։ Քաղաքը գտնվում է ձիարշավային նավահանգիստ Ռոդ Հարբորի հյուսիսային ափի միջնամասում։ Բնակչությունը կազմում է շուրջ 9400 մարդ (2004 թվական)։ Քաղաքի անունը ծագում է անգլ.՝ the roads-«ճանապարհներ» բառից, վայր, որտեղ մարդիկ կարող են կանգնել խարիսխի վրա՝ ափից ոչ հեռու։ Ծովից 67 ակր տարածք էր նվաճվել՝ Վիքհեմ Բեյ (Wickham Bay) անվանմամբ։ Այս տարածքը հետագայում դարձավ զբոսաշրջության կենտրոն։ Քաղաքի ամենահին կառույցը նախկին թագավորական բանտն է, որը գտնվում է Մեյն փողոցում (Main Street): Բանտը կառուցվել է 1840-ական թվականներին։ Քաղաքը համարվում է Կարիբյան ավազանում նավերով բեռնափոխադրության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։


== Քաղաքի սահման ==
Պարզ չէ, թե որտեղ է սկսվում քաղաքի սահմանը։ Արևմտյան կողմից  մուտքը քաղաք ազդարարվում է ճանապարհային նշանով, որը դրված է Սլեն հովտի ստորոտում (Slaney Hill). Մինչդեռ ավանդաբար ենթադրվում է, որ քաղաքը սկսվում է Ռոդ կոչվող ստորջրյա ժայռից (Road Reef) և Ֆորտ Բյորտից (Fort Burt), և որ «Ռիֆ պողոտա» (Prospect Reef) հյուրանոցը, որն զբաղեցնում է նրանց միջև ընկած գրեթե ամբողջ տարածությունը, դե յուրե չի պատկանում Ռոդ Թաունին։ Քաղաքի արևելյան սահմանը դարձյալ հստակ չէ՝ քաղաքը սկսվում է Պորտ Պյորսել (Port Purcell) շրջանից ներքև գտնվող Ֆորտ Ջորջի՞ց, թե՞, այնուամենայնիվ, տարածքում ներառվում է նաև Բոերս Բեյը (Baughers' Bay): Ֆորտ Բյորտը և Ֆորտ Ջորջը պատմականորեն համարվում են արևմուտքի և արևելքի սահմանները և նախկինում օգտվում էին բրիտանական թագի պաշտպանությունից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Карта и путеводитель по Род-Тауну на англ. языке
Подробная карта Род-Тауна на англ. языке
Карта острова Тортола на англ. языке
Статья в Encyclopedia Britannica на англ. языке
Ստորին Լովպուա

Ստորին Լովպուա (ռուս.՝ Нижняя Ловпуа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Նեմա գետի ձախ ափին՝ 160 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 24 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000014688
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001468
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Գիտատեխնիկական գրադարան (Երևան)

Գիտատեխնիկական գրադարան, գործում է «Նորամուծության և ձեռներեցության ազգային Կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի վարչական կառուցվածքում։ Ունի մասնագիտացված եզակի հարուստ ֆոնդ։ ԳՏԳ-ն անդամակցում է Հայաստանի էլեկտրոնային գրադարանների կոնսորցիումին (eLCA) և Էլեկտրոնային գրադարաններից և նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաներից օգտվողների ու մշակողների միջազգային ասոցիացիային (ELNIT)։


== Ֆոնդ ==
Գրադարանի առաքելությունն է գիտատեխնիկական և արտոնագրային ռեսուրսների հավաքագրումը, գիտատեխնիկական տեղեկատվական և գրադարանային ծառայությունների մատուցումը։ Գիտատեխնիկական գրադարանի ֆոնդը կազմում է շուրջ 22 միլիոն օրինակ գրականություն, այդ թվում՝

գրքեր - գրքեր, ավանդադրված ձեռագրեր և ատենախոսությունների սեղմագրեր
պարբերականներ - ամսագրեր, սեղմագրային հանդեսներ (РЖ), տեղեկատվական, սեղմագրային և վերլուծական տեղեկագրեր ու հավաքածուներ, ՀՀ իրավական դաշտն ընդգրկող պաշտոնական տեղեկագրեր
արտոնագրեր - հեղինակային վկայագրեր, գյուտերի և օգտակար մոդելների նկարագրություններ, ապրանքային նշանների և արդյունաբերական նմուշների տեղեկագրեր, սեղմագրային հրատարակություններ
արդյունաբերական կատալոգներ - ֆիրմային կատալոգներ, գնացուցակներ
նորմատիվ-տեխնիկական փաստաթղթեր (ստանդարտներ) - պետական ստանդարտներ, ճյուղային ստանդարտներ, տեխնիկական պայմաններ, ստանդարտների վերաբերյալ ամսագրեր և հավաքածուներ
տեսաերիզներ
ձայներիզներ
օպտիկական կրիչներ (CD, DVD)


== Գիտական և համակարգչային ընթերցասրահ ==
ԳՏԳ-ի ընդհանուր, գիտական և համակարգչային ընթերցասրահներում իրականացվում է գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկում, իրականացվում է նաև արտոնագրային որոնում տարածաշրջանում եզակի՝ շուրջ 18 միլիոն օրինակ փաստաթղթերից։ Համակարգչային սրահում այցելուներն անվճար օգտվում են համացանցից, միջազգային գիտատեխնիկական տեղեկատվական բազաներից (EBSCO, SpringerLink BioONE, Oxford Reference Online, OARE Online Access to Research in the Environment, Britannica Online Encyclopaedia), գրադարանի էլեկտրոնային գրացուցակից՝ օգտագործելով ժամանակակից տեղեկատվական-հաղորդակցական տեխնոլոգիաներ։
Գրադարանը սպասարկում է 5720 անհատ ընթերցողների՝ այդ թվում և մասնաճյուղերը (ուսանողներ, ասպիրանտներ, գիտնականներ, արտոնավարներ, գործարարներ, մասնագետներ, կենսաթոշակառուներ), շուրջ 200 կազմակերպությունների՝ ԲՈՒՀ-եր, պետական կառավարման մարմիններ, արդյունաբերության տարբեր ոլորտների ձեռնարկություններ։
Գրադարանը տարեկան ունենում է շուրջ 19766 հաճախում՝ տրամադրելով 200907 օրինակ փաստաթուղթ (ներառյալ մասնաճյուղերը)։ Անհատ և կոլեկտիվ օգտվողների պատվերով կատարվում են թեմատիկ որոնումներ համապատասխան էլեկտրոնային ռեսուրսներում, արտասահմանյան գիտատեխնիկական տվյալների բազաներում, արտասահմանյան գրադարանների, ինչպես նաև ՀՀ գրադարանների համահավաք էլեկտրոնային գրացուցակում։ Գրադարանն իրականացնում է նաև փաստաթղթերի էլեկտրոնային առաքում off-line ռեժիմով։ Ըստ անհրաժեշտության էլեկտրոնային փոստով տրամադրվում են համապատասխան հոդվածների լիատեքստ տարբերակները, ինչպես նաև՝ սպասարկում միջգրադարանային աբոնեմենտով։


== Հասցե ==
Հայաստանի հանրապետական գիտատեխնիկական գրադարանը հիմնադրվել է 1957 թվականին և գործել Մոսկովյան փողոցում, այնուհետև 1982 թվականին տեղափոխվել է Կոմիտասի պողոտայի 49/1 հասցե, հեռախոս՝ 23 63 75, 23 66 93, 23 61 95։


== Արտաքին հղումներ ==
Գիտատեխնիկական գրադարան Archived 2015-07-09 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (137101-137200)

Աստերոիդների ցանկ (137001-137100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (137201-137300)
 Աստերոիդների ցանկ (137001-137100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (137201-137300)
Ոդիսևս (այլ կիրառումներ)

Ոդիսևս, կարող է վերաբերել՝

Ոդիսևս - հունական Իթակե կղզու արքա, Լաերտեսի որդին, խորամանկության ու հնարամտության մարմնացում, Հոմերոսի «Ոդիսական» վիպերգության գլխավոր հերոս
Ոդիսևս - ռեժիսոր Անդրեյ Կոնչալովսկիի ֆիլմերից, նկարահանվել է 1997 թվականին
Մակարով (այլ կիրառումներ)

Մակարով, կարող է վերաբերել,

Ստեպան Մակարով, ռուս նավատորմավար, օվկիանոսագետ, բևեռախույզ, նավաշինարար, դեր-ծովակալ (1848-1904)։
Օլեգ Մակարով, ԽՍՀՄ տիեզերագնաց-օդաչու (1933)։
Ստեպան Մակարովի արձան (Սանկտ Պետերբուրգ)
Ռոզա Ջանջուտովա

Ռոզա Սահակի Ջանջուտովա (հունիսի 20, 1906(1906-06-20), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 25, 1988(1988-10-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կուրորտաբան-ֆիզիոթերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1959), պրոֆեսոր (1963)։ Հայաստանի բարձրագույն դպրոցի վաստակավոր գործիչ (1981)։


== Կենսագրություն ==
Ռոզա Ջանջուտովան ծնվել է 1906 թվականին Բաքվում։ 1928 թվականին ավարտել է Բաքվի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1937-1940 թվականներին եղել է Բաքվի Կուրորտաբանության և ֆիզիոթերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ 
Հայրենական պատերազմի տարիներին եղել է Բաքվի տարհանման հոսպիտալի պետ, այնուհետև՝ Նախարարների խորհրդի պետպլանի առողջապահության բաժնի վարիչ, 1953-1988 թվականներին աշխատել է Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիոթերապիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1961-1984 թվականներին, միաժամանակ եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի Կուրորտաբանության և ֆիզիոթերապիայի ամբիոնի հիմնադիր-վարիչ, 1985-1988 թվականներին՝ գիտական խորհրդատու։ 1961-1988 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր մասնագետ, 1963-1988 թվականներին՝ ՀԽՍՀ կուրորտաբանների և ֆիզիոթերապևտների գիտական ընկերության նախագահ։
Աշխատանքները վերաբերում են նավթագործների մասնագիտական հիվանդությունների բացահայտման և կանխարգելման հարցերին։ 
Ուսումնասիրել է Ադրբեջանի և Հայաստանի բնական բուժիչ գործոնները, նպաստել Հայաստանում կուրորտաբանական գործի կազմակերպմանը։


== Երկեր ==
Ջրաբուժությունը և նրա կիրառման եղանակները, Երևան։ Հայաստան, 1972։
«Դիլիջան» առողջարանը, Երևան։ Հայաստան, 1978, (համահեղինակ)։
Արշակ Հակոբյան, Երևան։ Հայաստան, 1988, (համահեղինակ)։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիպովոե (գյուղ, Կրասնոդոնի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիպովոեԼիպովոե (ուկրաիներեն՝ Липове), գյուղ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Կրասնոդոնի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1951 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովոե գյուղում բնակվում էր 105 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 61,76 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆլոյդ շրջան (Այովա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆլոյդ շրջան (այլ կիրառումներ)Ֆլոյդ շրջան (անգլ.՝ Floyd County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.298 կմ² է, բնակչությունը՝ 16.303 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Չառլս Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1851 թ.։
Շահութահարկ

Շահութահարկ, հարկատուի կողմից սահմանված կարգով և չափով հարկվող շահույթից պետական բյուջե վճարվող ուղղակի հարկ է։
Հարկվող շահույթը հարկատուի համախառն եկամտի և սահմանված նվազեցումների դրական տարբերությունն է։ Համախառն եկամուտը հաշվետու տարում հարկատուի բոլոր եկամուտների հանրագումարն է։ Եկամուտ է հաշվետու տարում ակտիվների ներհոսքը, աճը կամ պարտավորությունների նվազումը, որոնք հանգեցնում են հարկատուի սեփական կապիտալի ավելացմանը։
Եկամուտ չեն համարվում մասնակիցների կողմից հարկատուի բաժնետոմսերի տեղաբաշխման գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերությունը, համատեղ գործունեության նպատակով միջոցների միավորումը, արտարժույթի և արտարժույթով արտահայտված այլ ակտիվների և պարտավորությունների վերագնահատման դրական արդյունքը, հարկային արտոնությունների գումարները, ոչ առևտրային կազմակերպությունների անհատույց ստացած ակտիվներն ու ծառայությունները։
Շահութահարկի գումարը հաշվարկվում է հարկվող շահույթի նկատմամբ 20% դրույքաչափով։ Հարկվող շահույթը որոշելիս համախառն եկամուտը նվազեցվում է դրա ստացման հետ կապված անհրաժեշտ և փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերի և գործունեության մեջ օգտագործվող և մաշվածքի ենթակա հիմնական միջոցների ու ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիոն գումարի չափով։
Շահութահարկը որոշելիս հաշվառումն իրականացվում է հաշվապահական հաշվառումը և ֆինանսական հաշվետվությունները կարգավորող օրենքներով և այլ իրավական ակտերով սահմանված սկզբունքների և կանոնների հիման վրա, եթե չեն նախատեսվում դրանց կիրառման առանձնահատկությունները։ Շահութահարկ վճարողները շահութահարկի հաշվարկի ներկայացման ժամկետում հարկային տեսչության մարմնին գրավոր տեղեկացնում են իրենց ընտրած հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական հաշվետվությունների սկզբունքների և կանոնների, օգտագործվող հաշվապահական հաշվառման համակարգչային ծրագրի մասին, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունների մասին, եթե հարկատուին օրենքով կամ այլ իրավական ակտերով վերապահված է նման ընտրության իրավունք։ Հարկվող շահույթը որոշելիս հաշվի են առնվում սահմանված պահուստների ստեղծման հետևանքով առաջացող եկամուտները և նվազեցումները։ Հարկվող շահույթը որոշելիս ակտիվները և պարտավորությունները հաշվի են առնվում սկզբնական արժեքով, բացառությամբ օրենքով սահմանված կարգով իրականացված վերագնահատման արդյունքների։
Վլադիմիր Օբրուչև

Վլադիմիր Աֆանասևիչ Օբրուչև (ռուս.՝ Влади́мир Афана́сьевич О́бручев, սեպտեմբերի 28 (հոկտեմբերի 10), 1863, Ռժև, Տվերի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 19, 1956(1956-06-19)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային երկրաբան, աշխարհագրագետ։ ԽՍՀՄԳԱ ակադեմիկոս (1929), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1945)։ ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերության պատվավոր նախագահ (1947—1956)։
1886 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի լեռնային ինստիտուտը։ Տոմսկի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (1901-1912), Սիմֆերոպոլի Տավրիկյան համալսարանի (1919-1921) և Մոսկվայի լեռնային ակադեմիայի (1921-1929) պրոֆեսոր։ Օբրուչևև 1930 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ հավերժական սառցույթի հետազոտման հանձնաժողովի նախագահը, 1939 թվականից՝ սառույցաբանության ինստիտուտի տնօրենը։ 1942-1946 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ երկրաբանա-աշխարհագրական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։ Օբրուչևը Սիբիրի, Կենտրոնական և Միջին Ասիայի երկրաբանության հետազոտողն է։ Նրա աշխատանքի արդյունքներն ամփոփված են «Սիբիրի երկրաբանությունը» եռահատոր (1935-1938) և «Սիբիրի երկրաբանական հետազոտության պատմությունը» (հատոր 1-5, 1931-1959) մենագրություններում։ Օբրուչևը բազմաթիվ գիտահանրամատչելի գրքերի հեղինակ է։


== Մրցանակներ, շքանշաններ ==
1947 թվականին նրան շնորհվել է Ա․ Պ․ Կարպինսկու անվան առաջին ոսկե մեդալը, Լենինյան (1926) և պետական (1941, 1950) մրցանակներ։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 շքանշանով։
Օբրուևչի անունով են կոչվում լեռնաշղթա Տուվայի ԻԽՍՀ-ում, լեռ Վիտիմ գետի վերին հոսանքներում, օազիս Անտարկտիդայում և այլ աշխարհագրական օբյեկտներ, ինչպես նաև օբրուչեվիտ միներալը՝ (J,U,Ca)2-X Nb2O6(OH), որը պիրոքլորի տարատեսակն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Պետրովո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովոՊետրովո (ռուս.՝ Петрово), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տամիր Նաբատի

Տամիր Նաբատի (մայիսի 4, 1991(1991-05-04), Նես Ցիոնա, Ռեհովոտ, Կենտրոնական մարզ, Իսրայել), իսրայելցի շախմատիստ գրոսմայստեր (2011)։ Իսրայելի չեմպիոն։ Չեխիայում հաղթել է միջազգային մրցաշար, մասնակցել են 68 գրոսմայստերներ։ Աշխարհի ակումբային մրցաշարում խաղալով Իսրայելի հավաքականում հաղթում է աշխարհի առաջնությունը (Նինբո, Չինաստան 2011)։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
շախմատիստի անձնական էջը Личная карточка Тамира Набати на сайте ФИДЕ կայքում
շախմատիստի անձնական էջը Партии Тамира Набати в базе Chessgames կայքում
շախմատիստի անձնական էջը Личная карточка Тамира Набати на сайте 365chess.com կայքում
շախմատիստի անձնական էջը Личная карточка Тамира Набати на сайте OlimpBase.org կայքում
Պավել Անիսիմով

Պավել Պյոտրի Անիսիմով (դեկտեմբերի 10, 1928(1928-12-10), Վոլսկ, Volsk Okrug, Ներքին Վոլգայի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 8, 2001(2001-01-08), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային կուսակցական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է դեկտեմբերի 10-ին, Սարատովի մարզի Վոլսկ քաղաքում։ Ավարտել է Կազանի ավիացիոն ինստիտուտը (1952)։ 1952-1955 թվականներին աշխատել է որպես ինժեներ-կոնստրուկտոր Կույբիշևում, ապա Լենինգրադի Ա. Ա. Ժդանովի անվան գործարանում։ 1955 թվականին անցել է կուսակցական աշխատանքի։ 1961-1963 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ Լենինգրադի Կիրովյան շրջկոմի առաջին քարտուղար, 1963-1964 թվականներին՝ ԽՄԿԿ Լենինգրադի մարզկոմի բաժնի վարիչ, 1964-1968 թվականներին՝ Լենինգրադի քաղկոմի քարտուղար, 1968-1973 թվականներին՝ ԽՄԿԿ ԿԿ կուսակցական-կազմակերպական աշխատանքի բաժնի վարիչի տեղակալ։ 1973 թվականի մարտին ընտրվել է ՀԿԿ Կենտկոմի երկրորդ քարտուղար և բյուրոյի անդամ։
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Դարիքյոյ

Դարիքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լիդիա Ֆոտիևա

Լիդիա Ալեքսանդրովնա Ֆոտիևա (ռուս.՝ Ли́дия Алекса́ндровна Фо́тиева, հոկտեմբերի 6 (18), 1881, Ռյազան, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 25, 1975(1975-08-25), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուսական հեղափոխության շարժման գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։ ՍՄԿԿ անդամ 1904 թվականից։

Ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ 1899 թվականից սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, ավարտել է 1917 թվականին, 1900 թվականից՝ Պետերբուրգի Բեստուժևյան դասընթացներում։
1904—1905 թվականներին ապրել է Ժնևում և Փարիզում։
1905 թվականից կուսակցական աշխատանք է կատարել Պետերբուրգում։ 1917 թվականին աշխատել է ՌՄԴԲ(բ)Կ Վիբորգյան շրջկոմում, «Պրավդա» թերթի խմբագրությունում։ 1918–1930 թթ՝ ՌՍՖՍՀ ԺԿԽԻ-Ի (1923-ից՝ ՍՍՀՄ ԺԿԽ) և ՌՍՖՍՀ Բանվորական և գյուղացիական պաշտպանության խորհրդի (1920-ից՝ ՌՍՖՍՀ ԱՊԽ, 1923-ից՝ ՍՍՀՄ ԱՊԽ) քարտուղար։
1918 – 1924-ին եղել է Վլադիմիր Լենինի անձնական քարտուղարը։ 1934 թվականին ավարտել է Պլանավորմսն ակադեմիան։ 1933 թվականից աշխատել է Գլավէներգոյում, Համամիութենական ջերմատեխնիական ինստիտում, 1938-ից՝ Վ․ ի․ Լենինի Կենտրոնական թանգարանում, 1941–ից 1945 թվականներին ՍՍՀՄ ՄՕՊՐ–ի Կենտկոմում։ 1956–ից՝ անհատական թոշակառու։
Վ․ Ի․ Լենինի մասին հուշերի հեղինակ է։ Եղել է ՍՄԿԿ XXII–XXIV համագումարների պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի 4, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։ Մահացել է Մոսկվայում, թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։ Նրա անունով է փողոց է անվակոչված Մոսկվայում։


== Արտաքին հղումներ ==
«Герои страны» կայքում
Նովոդևիչյան գերեզմանատան կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
Գավաթ (մրցանակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գավաթ (այլ կիրառումներ)
Գավաթը մրցանակ է, առավելապես՝ ունկավոր անոթի տեսքով։ Տրվում է մրցումների հաղթողին, որը կոչվում է գավաթակիր։
Աշխարհի երկրներում գավաթների խաղարկություններ անցկացվում են առաջնություններին զուգընթաց, սովորաբար՝ մասնակից թիմերի սեղմ քանակով։
Ամենապատվավոր մրցանակն, իհարկե խաղարկվում է աշխարհի առաջնություններում։ Աշխարհի առաջին գավաթը, որը հետագայում կոչվեց ՖԻՖԱ-ի նախագահ, համաշխարհային ֆուտբոլի մեծ երախտավոր Ժյուլ Ռիմեի անունով, պատկերված էր հունական դիցաբանության հաղթանակի թևավոր աստվածուհի Նիկեի տեսքով։ Դա 3 սմ բարձրությամբ ոսկե արձանիկ էր և կշռում էր 1 կգ 800 գ (օնիքսե պատվանդանով 4 կգ )։ Այն քանդակել է ֆրանսիացի ոսկերիչ Աբել Լաֆլյորը։ Ժյուլ Ռիմեի գավաթը, ՖԻՖԱ-ի կանոնադրությամբ, ընդմիշտ ի պահ էր տրվելու այն հավաքականին, որը երեք անգամ կդառնար գավաթակիր։ Այդ հաջողությանը 1970 թվականին հասավ Բրազիլիան։ Գավաթը 1983 թվականին հափշտակվեց Ռիո Դե Ժանեյրոյում։ Ձուլվեց «Ոսկե աստվածուհու» կրկնօրինակը։ Ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիան 1971 թվականին սահմանեց նոր, արդեն փոխանցիկ մրցանակ՝ ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթը։


== Հղումներ ==
Տրևիանա

Տրևիանա  (իսպ.՝ Treviana), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 34,94 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 197 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 18 կմ հեռավորության վրա։
Դելիի սուլթանություն

Դելիի սուլթանություն (հինդի՝ दिल्ली सल्तनत, պարսկերեն՝ پادشاهی دهلی), առաջին խոշոր մուսուլմանական պետությունը ժամանակակից Հնդկաստանի տարածքում, որը գոյություն է ունեցել երկրի հյուսիսային հատվածում 1206-1526 և 1539-1555 թվականներին։
Պետության առաջին մայրաքաղաքը եղել է Դելին՝ ժամանակակից Հնդկաստանի մայրաքաղաքը։ Դելիի սուլթանության պաշտոնական լեզուն եղել է պարսկերենը, սակայն բնակչության մեծամասնությունը խոսել է հինդի լեզվով։


== Պատմություն ==
Սուլթանության սկզբնավորումն անմիջականորեն կապված էր իսլամական Գուրիդների արքայատոհմի հետ, ովքեր հաստատվել են այս տարածքներում գալով Աֆղանստանի Գոր լեռնային երկրամասից։ 12-րդ դարում Մուհամադ Ղուրին Լահորը դարձրեց երկրի մայրաքաղաք և իրեն ենթարկեց Հնդկաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածը։ Հրամանատար Քութբ ադ-դին Այբեքը գրավեց Հնդկաստանի տիրույթները 1192 թվականի Տարաորի և 1194 թվականին Չանադավարեի ճակատամարտում տարած հաղթանակից հետո։ Նա ապստամբեց տեղի կառավարության դեմ և իրեն հռչակեց Դելիի առաջին սուլթան՝ Հնդկաստանում սկիզբ դնելով առաջին խոշոր մուսուլմանական թագավորությանը։
Դելիի առաջին սուլթանները, լինելով թյուրքեր, մշակութային և քաղաքական տեսանկյունից կախում են ունեցել իրանալեզու աշխարհից։ Դելիի երրորդ սուլթանը եղել է Շամս ադ-դին Իլթութմիշ իբն Յալամը ամրացրել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող հյուսիսային հնդկական տափաստանային տարածքները Դելիի սուլթանության կազմում։
Երեսնամյա երկպառակտությունից հետո Դելիի գահը մնաց թափուր։ 1265 թվականին Դելիի գահն անցավ Ղիյաս ադ-դին Բալբանը։ Նա պաշտանեց սուլթանությունը ռազմատենչ ռաջպուտներից և մոնղոլների ներխուժումից։ 13-րդ դարում Դելիի սուլթանությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Այն կապված էր Դելիում սուլթան Ալա ադ-դին Մուհամմադ-շահի կառավարման հետ։ Ալա ադ-դին Մուհամմադ-շահը 1297 թվականին գրավեց Գուջարաթը, իսկ 1301-1312 թվականներին սուլթանությանը միացրեց Ռաջաստանը։ Նա նաև պաշտպանեց երկրի սահմանները չագատայցիների ներխուժումից։ Սակայն նա և իր կողմնակիցները սուլթանության զորքերը երկրի հարավում կենտրոնացնելով նպաստավոր պայմաններ ստեղծեցին սուլթանության կործանման և քայքայման համար։
Մուհամմադ իբն Թուղլաքը երկրի մայրաքաղաքը Դելիից տեղափոխեց Դեկանի սարահարթում գտնվող համանուն քաղաք։ Մուսուլմանական բանակը կենտրոնացվեց երկրի հարավում։ Արևմտյան Հնդկաստանում ստեղծվեց մի նոր իրանական պետություն՝ ի դեմս Մադրայիի սուլթանության։
Թուղլաքը փորձեց լուծել երկրի տարաբնույթ խնդիրները։ Նա երկրի հարավում սկսեց կառուցել Դաուլաթաբադ քաղաքը, որը հավակնում էր դառնալ մայրաքաղաք։ Սակայն այս նախաձեռնությունը ձախողվեց և արդեն 1347 թվականին դեկանյան արիստոկրատիան հրաժարվեց ճանաչել Դելիի սուլթանի գերիշխանությունը։ 1398-1399 թվականներին Լենկ Թեմուրի արշավանքները խորապես թուլացրեցին երկիրը։ Դրանից հետո, սուլթանական դարձավ լոկ տարածաշրջանային քաղաքական ուժ։
1526 թվականին Բաբուրը ստեղծեց Մեծ Մաղոլի կայսրությունը, որը սկսեց նվաճել Հնդկաստանի տարածքների մեծ մասը։ 1555 թվականին սուլթանությունը վերջնականապես կործանվեց։


== Տե՛ս նաև ==
Մեծ Մողոլների կայսրություն
Մարատհական կայսրություն


== Ծանոթագրություններ ==
(2580) Սմիլևսկայա

(2580) Սմիլևսկայա (անգլ.՝ Smilevskia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 18-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,182776 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7577 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6079 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1177,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,305626 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,61° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2580) Սմիլևսկայա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բրո (Օբի գավառ)

Բրո (ֆր.՝ Braux), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 108 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.21 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 55 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 36 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 65 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 51-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 14։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,5 %։ 51 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 46 անձ (29 տղամարդ և 17 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (1 տղամարդ և 4 կին)։ 14 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==