Ստոկհոլմ

Ստոկհոլմ (շվեդերեն՝ Stockholm), Swedish: [²stɔkː(h)ɔlm] ( )), Շվեդիայի մայրաքաղաքը, Շվեդիայի և Սկանդինավիայի խոշորագույն քաղաքը։ Բնակչությունը կազմում է 795.163 մարդ (դեկտեմբեր 2007 թ.)։ Տեղակայված է Մելարեն լճի արևելյան մասում։ Ստոկհոլմում են գտնվում Շվեդիայի թագավորի նստավայրը, Արլանդա միջազգային օդակայանը, շվեդական կառավարությունը և խորհրդարանը (շվեդերեն՝ riksdag)։


== Քաղաքի անվանում ==
Ստոկհոլմ անվանումը, որտեղ շվեդերեն՝ stock — սյուն, ցից, ցցագերան, իսկ շվեդերեն՝ holme —կղզի, կարելի է թարգմանել որպես «ցցագերանների վրա ամրացված կղզի», կամ «կղզի սյուների վրա»։ Այլ աղբյուրներից տեղեկանում ենք, որ կղզու անվանումն առաջացել է շվեդերեն՝ stack - ծովածոց, «կղզի ծովածոցում» բառերից։


== Պատմություն ==

13-րդ դարից այն համարվում է երկրի կարևորագույն առևտրական կենտրոնը։ Քաղաքի պատմական տվյալները շատ կարևոր են եղել երկրի համար։ Քաղաքը կառուցվել է տասնչորս առանձին, միմյանց հետ կապ չունեցող կղզիներից, որտեղից հնարավոր էր փակել նավերի մուտքը դեպի Մելարեն լիճ։ Անվան առաջին մասը՝ «ստոկ» նշանակում է գերան, իսկ երկրորդը՝ «հոլմ»՝ փոքր կղզի։

Սագայի այն հատվածը, որտեղ գտնվում է Ստոկհոլմը, կոչվում է Ագնաֆիտ ( Ագնի թագավորի անունով բնակավայր)։ 1187 թվականին ձկնորսների փոքրիկ գյուղակում սկսվեցին ամրությունների կառուցողական աշխատանքներ։ Առաջին կառույցները հայտնվեցին Ստադսխոլմեն կղզու վրա։ Ստոկհոլմ քաղաքի մասին առաջին հիշատակումները արվել են 1252 թվականին։ Ենթադրվում է, որ նրա հիմնադիրը Յարլ Բիրգերն է։
Իր հոյակապ աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ քաղաքը  դարձավ առևտրային քաղաք։ 14-15-րդ դարերում գերմանացիները կազմեցին Ստոկհոլմի բնակչության քառորդ մասը և մագիստրատի կեսը։
Միայն 1471 թվականից հետո շվեդներին հաջողվեց հետ վերադարձնել քաղաքի կառավարման սեփական դիրքերը։
15-րդ դարի վերջին Ստոկհոլմում Շվեդիայի ազգային հերոս  Սեն Ստուրեն կազմակերպեց դեմոկրատական ապստամբություն,  կոչ անելով անկախանալ Դանիայից։ 1520 թվականին Դանիայի թագավորը հրամայեց մահապատժի ենթարկել ապստամբության կազմակերպիչներին։ Այս իրադարձությունները դարձան Շվեդիայի ազգային ողբերգությունը, որը կոչվեց «Ստոկհոլմյան արյունոտ բաղնիք»։
17-րդ դարում Ստոկհոլմը մեծացել և զարգացել է շատ ավելի արագ, քան մյուս քաղաքները, քանի որ 1634 թվականից պաշտոնապես դարձել է շվեդական թագավորության մայրաքաղաքը։

XVIII դարի սկզբին (1713-1714) Ստոկհոլմը տառապում էր ժանտախտի համաճարակի պատճառով։ 1721 թ. Ռուսաստանի հետ պատերազմի պատճառով քաղաքի հյուսիսային շրջանները խիստ տուժեցին, որն ազդեց նաև քաղաքի հետագա զարգացման վրա։ Պահպանված են XVIII դարի շենքերը` ժամանակակից Ստոկհոլմի ամենահին շենքերը։ Հին քաղաքի (Նորմալմ) հյուսիսում  գտնվող հին շենքերի զգալի մասը 1751 թվականին բռնկված հրդեհների պատճառով  ոչնչացվել  է։
XIX դարի առաջին կեսին Ստոկհոլմի  արժեքն ընկնում է։ Նույն դարի երկրորդ կեսին նա վերականգնեց իր տնտեսությունը և մեծ թափ հաղորդեց երկրի տնտեսական  զարգացմանը։ Արտադրության նոր տեսակների ձևավորումը քաղաքը դարձեց առևտրային և այլ ծառայությունների խոշոր կենտրոն։
1901 թվականից սկսած Նոբելյան մրցանակների կոմիտեն տեղակայված է Ստոկհոլմում, և ամեն տարի անցկացվում են Նոբելյան մրցանակաբաշխություններ։
1912 թվականին այստեղ անցկացվեցին ամառային օլիմպիական խաղերը։
Ամեն օր կեսօրին կատարվում է թագավորական պալատի պահակների հանդիսավոր հերթափոխի արարողությունը։


== Բնակչություն ==
Ստոկհոլմում բնակվում է Շվեդիայի քաղաքացիների գրեթե 20% -ը և կազմում է Շվեդիայի ընդհանուր բնակչության 25% -ը։
Ստոկհոլմի աշխարհագրական անվանումը ժամանակի ընթացքում ենթարկվել է փոփոխությունների։ XIX դարի սկզբին այն ուներ երեք շրջաններ, որոնք այսօր կոչվում են քաղաքի կենտրոն։ Այն կազմում է քաղաքի ընդհանուր մակերեսի  1/5  մասը, որը կազմում է 35 կմ² մակերես։ Վերջին ժամանակներում Ստոկհոլմում ավելացան նոր շրջաններ, օրինակ, Բրանչկան, որն ուներ  25000 բնակիչ, միացավ 1931 թվականին, իսկ  Սպանգան՝ 1949 թվականին։ Առաջին սահմանները քաղաքի համար նշվել են  1971 թվականին, երբ նրան միացավ Հանստա շրջանը։ 1982 թվականին նրան միացավ նաև Սոլլետունան, այդ ժամանակից ի վեր սահմանները չեն փոփոխվել։

Ստոկհոլմի բնակչությունը 1750 թվականից մինչև այսօր


== Կլիմա ==
Կլիման չափավոր ծովային է, մեղմ ձմեռներով  և զովաշունչ ամառներով։ Օդերևութաբանների բոլոր տարիների գրառումների դիտարկումները փաստում են, որ երբեք չեն գրանցվել ո՛չ խիստ ցուրտ ձմեռներ և ո՛չ շատ շոգ ամառներ։  Ձմեռները շատ ավելի տաք և մեղմ են, քան Մոսկվայում, Կազանում, Ուֆայում, Մինսկում, Խարկովում և Արևելյան Եվրոպայի այլ ցածրադիր վայրերում։ Ամառը քաղաքում զով է, ջերմաստիճանը չի անցնում  25 °C:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբյուրներ ==