Վեկշյո

Վեկշյո (շվեդերեն՝ Växjö․ շվեդերեն արտասանություն: [ˈvɛ̂kːɧøː])), քաղաք և համայնք Շվեդիայի հարավային մասում՝ Սմոլանդ պատմական մարզում։ Կրունուբերգ լենի (շրջանի) վարչական կենտրոնն է, թեմի առաջնորդանիստ։ Շրջանի արդյունաբերական, վարչական, մշակութային, հոգևոր, կրթական կենտրոնն է՝ եպիսկոպոսանիստ տաճարով, Կարլ Լինեյի անվան համալսարանով, որի միայն ցերեկային բաժնում սովորում է շուրջ 15 հազար, իսկ բոլոր երեք բաժիններում՝ մոտավորապես 42 հազար ուսանող։ Հնուց ի վեր լինելով ապակեգործական կենտրոն՝ կրում է Բյուրեղապակյա թագավորության մայրաքաղաք մականունը։ Այստեղ է գտնվում ապակու շվեդական ազգային թանգարանը։ Վեկշյոն հաճախ կոչվում է նաև Կահույքի թագավորության մայրաքաղաք։ Զբաղեցնում է 30,28 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2018 թվականի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է  69 127, ամբողջ համայնքինը՝ 89 120։ 
Վեկշյոյում է Հանս Ռունեսոնը 1985 թվականին արել "Կինը հարվածում է նեոնացիստին իր ձեռնապայուսակով" լուսանկարը։
Շվեդիայի ոստիկանությունը 2015 թվականի դեկտեմբերին պատրաստած զեկույցում Վեկշյոյի Արաբի կոչվող շրջանը ներառել է հանցագործության բարձր ցուցանիշ ունեցող քաղաքային տարածքների ցանկում։ 2015 թվականի ընթացքում քաղաքում հրկիզման դեպքերի մի ամբողջ շարք է արձանագրվել։


== Պատմություն ==
1342 թվականին Շվեդայի արքա Մագնուս Էրիկսոնը Վեկշյոյին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։


== Եվրոայի ամենականաչ քաղաք ==
1996 թվականին քաղաքը որդեգրել է հանածո վառելանյութերի օգտագործումից մինչև 2030 թվականը հրաժարվելու քաղաքականություն։ Ջերմոցային գազերի արտանետումը այդ ժամանակից սկսած մինչև 2011 թվականը կրճատվել է 41%-ով, մինչև 2015 թվականը՝ 55%-ով։ Ընդ որում՝ քաղաքի տնտեսությունն այդ ընթացքում աճել է։
CO2 գազի արտանետումները նույնպես կտրուկ կերպով նվազել են և 2014 թվականի դրությամբ հասցվել են 2,4 տոննայի per capita, այն դեպքում, երբ Եվրոպական Միությունում միջին ցուցանիշը 7,3 է։
Վեկշյոն 2007 թվականիից ստացել է "Եվրոպայի ամենականաչ քաղաք" կոչումը։ 
2017 թվականին քաղաքն արժանացել է European Green Leaf մրցանակի։


== Ժողովրդագրություն ==


== Անվանի անձինք ==
Յոախիմ Բյորկլունդ, ֆուտբոլիստ
Յոնաս Բյորկման, թենիսիստ, ով 50 տիտղոս է նվաճել, այդ թվում՝ Մեծ սաղավարտի մրցաշարերում
Կարլ-Բիրգեր Բլոմդալ, 20-րդ դարի կոմպոզիտոր
Կնուտ Հելդներ, 20-րդ դարի շվեդա-ամերիկյան նկարիչ
Օվե Յոնսոն, թեևաթլետ, Եվրոպայի չեմպիոն
Յոնաս Յոնասսոն, գրող
Մարտին Քելերման, ծաղրանկարիչ
Կարոլինա Կլյուֆտ, թեթևաթլետ, Աթենքի 2004 թ․ ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի
Պեր Լագերքվիստ, գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1951
Օտտո Լինդբլադ, 19-րդ դարի կոմպոզիտոր
Կարլ Լիննեյ, բուսաբան, բժիշկ, կենդանաբան
Melody Club, ռոք երաժշտախումբ
Քրիստինա Նիլսոն, 19-րդ դարի օպերային երգչուհի
Անդրեաս Ռավելլի, ֆուտբոլիստ
Թոմաս Ռավելլի, ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
Սոֆի Սագեր, 19-րդ դարի գրող, ֆեմինիստ
Պեդեր Սյոգրեն, 20-րդ դարի գրող
Յոնաս Սվենսոն, Ավգուստանա ավետարանականլյութերական եկեղեցու նախագահ
Հեկան Սիրեն, գեներալ, Շվեդիայի զինված ուժերի գերագույն հրամանատար
Էսայաս Թեգներ, բանաստեղծ, եպիսկոպոս
Մաթս Վիլանդեր, թենիսիստ, Մեծ սաղավարտի յոթ մրցաշարի հաղթող 1982–1988 թթ․
Բյորն Վիրդհայմ, ավտոմրցարշավորդ
The Ark, ռոք երաժշտախումբ


== Կլիմա ==
Վեկշյոյին բնորոշ է խոնավ մայրցամաքայինից (Dfb) օվկիանոսայինին անցում կատարող կլիմա (Cfb), որը Շվեդիայի մնացած մասերի համեմատ ավելի մեղմ է, ավելի խոնավ և ավելի ամպամած։ 


== Քույր քաղաքներ ==
 Գերմանիա, Շվերին
 Լեհաստան, Պոբեձիսկա
 Լիտվա, Կովնո


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վեկշյոյի համայնքապետարան – Պաշտոնական կայքէջ
Växjö tourist information in english
(sv)Växjö article in Nordisk familjebok