Հաղորդակարգ

Տվյալների փոխանցման պրոտոկոլ - ինտերֆեյսի տրամաբանական մակարդակի համաձայնագրերի հավաքածու, որը սահմանում է տվյալների փոխանակումը ծրագրերի միջև։ Այս համաձայնագրերը սահմանում են միասնական մեթոդ հաղորդագրությունները փոխանցելու և սխալները մշակելու համար։ Տարածության մեջ բաժանված սարքավորումների ծրագրային ապահովման համագործակցությունը կարգավորելու համար որոնք միացված են այս կամ այն ինտերֆեյսով։
Ստանդարտացված տվյալների փոխանցման պրոտոկոլը թույլ է տալիս ստեղծել այնպիսի ինտերֆեյսներ (արդեն ֆիզիկական մակարդակի վրա), որոնք կապված չեն կոնկրետ ապարատային պլատֆորմի և արտադրողի հետ (օրինակ՝ USB, Bluetooth)։
Ազդանշանային պրոտոկոլը օգտագործվում է վերահսկողության համար։ Օրինակ՝ տեղադրման, վերահասցեավորման, կապի խզման համար։ Այդ պրոտոկոլներից են՝ RTSP, SIP։ Տվյալների տեղափոխման համար օգտագործվում է RTP։


== Ցանցային պրոտոկոլներ ==
Ցանցային պրոտոկոլ` կանոնների և գործողությունների (գործողությունների հաջորդականություն) հավաքածու, որոնք թուլ են տալիս կապ հաստատել և փոխանակվել տվյալներով երկու կամ ավելի ցանցին միացվաց սարքերի միջև։
Ինտերնետի համար նոր պրոտոկոլները որոշում է IETF կազմակերպությունը իսկ այլ պրոտոկոլները` ISO կամ IEEE։ ITU-T-ն զբաղվում է հեռուստատեսային պրոտոկոլներով և ֆորմատներով։
Ամենատարածված ցանցային պրոտոկոլների դասակարգման համակարգը այսպես կոչված OSI մոդելն է, ըստ որի, պրոտոկոլներն բաժանվում են յոթ մակարդակների ըստ իրենց նշանակության՝ ֆիզիկականից (էլեկտրական և այլ ազդանշանների ձևավորում և ճանաչում) մինչև կիրառական (ապահովում է ծրագրերի համագործակցությունը ցանցի հետ)։
Ցանցային պրոտոկոլները սահմանում են կանոններ այն համակարգիչների համար, որոնք միացված են ցանցին։ Նրանք կառուցվում են բազմամակարդակ սկզբունքով։ Որոշակի մակարդակի պրոտոկոլը սահմանում է կապի տեխնիկական կանոններից մեկը։ Ներկա ժամանակում ցանցային պրոտոկոլների համար օգտագործվում է OSI (Open System Interconnection - բաց համակարգերի համագորձակցում) մոդելը։
OSI մոդելը յոթ մակարդակից կազմված տրամաբանական ցանցային աշխատանքի մոդել է։ OSI մոդելը իրականացվում է մի խումբ պրոտոկոլներով և կապի կանոններով, որոնք կազմակերպված են մի քանի մակարդակով.

ֆիզիկական մակարդակի վրա որոշվում է ֆիզիկական (մեխանիկական, էլեկտրական, օպտիկական) կապի գծի բնութագիրը
գծային մակարդակի վրա որոշվում են ցանցի համակարգիչների ֆիզիկական մակարդակի օգտագործման կանոնները
ցանցային մակարդակը պատասխանատու է տվյալների հասցեավորման և առաքման համար
տրանսպորտային մակարդակը վերահսկում է տվյալների բաղադրիչների ուղարկման հաջորդականությունը
սեանսային մակարդակը թույլ է տալիս որպեսզի ծրագրերը երկար ժամանակ համագործակցեն ցանցում
ներկայացուցչական մակարդակի վրա կատարվում է փոխակերպում համակարգչի ներքին ֆորմատից ուղարկման ենթակա ֆորմատի
կիրառական մակարդակը հանդիսանում է սահմանային կիրառվող ծրագրի և այլ մակարդակների միջև, ապահովում է օգտագործողի ծրագրի կապի հարմար ինտերֆեյս։


=== Ցանցային պրոտոկոլների օրինակներ ===
TCP/IP - տվյալների փոխանցման պրոտոկոլների հավաքածու, որը ստացել է իր անվանումը երկու իրեն պատկանող պրոտոկոլներից ` TCP   (անգլ.՝  Transmission Control Protocol) և IP (անգլ.՝  Internet Protocol)
Համացանցում օգտագործվող առավել հայտնի պրոտոկելներն են.

HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) - հիպերտեքստի տեղափոխման պրոտոկոլ։ HTTP պրոտոկոլը օգտագործվում է Web-էջեր ուղարկելու ժամանակ։
FTP (File Transfer Protocol) - սա հատուկ սերվերից ֆայլերի տեղափոխման պրոտոկոլ է դեպի օգտագործողի համակարգիչ։ FTP-ն հնարավորություն է տալիս երկուական ֆայլերով և տեքստային ֆայլերով փոխանակվել ցանցի ցանկացած համակարգչի հետ։
POP (Post Office Protocol) - ստանդարտ փոստային կապի պրոտոկոլ է։ POP սերվերները մշակում են մուտքային փոստը, իսկ POP պրոտոկոլը նախատեսված է բաժանորդային փոստային հարցումների մշակման համար։
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - պրոտոկոլը սահմանում է կանոնների հավաքածու ուղարկող փոստի համար։ SMTP սերվերը վերադարձնում է կամ ընդունման հաստատում կամ սխալի հաղորդագրություն կամ պահանջում է լրացուցիչ տեղեկություն։
DNS (Domain Name System) - համակարգչային բաշխված համակարգ դոմենների մասին տեղեկություն ստանալու համար. առավել հաճախ օգտագործվում է ըստ դոմենի անվան IP հասցեն որոշելու նպատակով։Այլ պրոտոկոլներ.

DNT (Delay&Disruption-Tolerant Networking) - պրոտոկոլ, որը նախատեսված է տիեզերական կապի համար։


=== Հիմնական ցանցային պրոտոլների ցանկ ===


==== Ալիքային մակարդակ ====
Ethernet
Token ring
FDDI
HDLC
GVRP
PPP, PPTP, L2TP
ATM
xDSL


==== Ցանցային մակարդակ ====
ICMP
IPv4, IPv6
IPX
ARP


==== Տրանսպորտային մակարդակ ====
SPX
XOT
BGP
ISODE
DVMRP
TCP
UDP (Unreliable/User Datagram Protocol)
SCTP
RDP/RUDP (Reliable Data Protocol/Reliable User Datagram Protocol)
RTCP


==== Կիրառական մակարդակ ====
binkp
DHCP
FTP
Finger
DNS
Gnutella
Gopher
HTTP
HTTPS
IMAP
IRC
XMPP
LDAP
NTP
NNTP
POP3
RDP
SMB
SSH
SMTP
Telnet
SNMP
SIP
DMX-512