armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Զաքար Ումիկով

Զաքար Ներսեսի Ումիկով (փետրվարի 19 (մարտի 4), 1906, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 16, 2004(2004-06-16), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայազգի ճարտարագետ, կոնստրուկտոր։ ԽՍՀՄ-ում ռազմական գործնական հիդրոձայնագիտության հիմնադիրը։
Մանկաբույժ Ներսես Ումիկովի որդին։


== Կենսագրություն ==
Զաքար Ումիկովը ծնվել է 1906 թվականին Թիֆլիսում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական տեխնիկումը, 1932 թվականին` Լենինգրադի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը։ 1933 թվականից աշխատել է Լենինգրադի ծովային սարքաշինության «Ջրատրանս-սարք» գործարանում, 1936-1941 թվականներին` «Օրիոն» ՀԿԲ-ի գլխավոր կոնստրուկտոր, 1947-1949 թվականներին՝ «Ջրատրանս-սարք» գործարանի կոնստրուկտոր, 1949-1965 թվականներին՝ Հիդրոտեղորոշման և հիդրոձայնագիտության ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտոր, 1965-1992 թվականներին՝ «Ծովֆիզսարք» Կենտրոնական ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտոր, 1992-1996 թվականներին՝ ՌԴ ռազմական հիդրոձայնագիտության սարքերի ընդունման պետական հանձնաժողովների նախագահ։
Զաքար Ումիկովը մշակել և ստեղծել է ԽՍՀՄ-ում առաջին անդրձայնային խորաչափերը, սուզանավերի առաջին հիդրոձայնային համալիրը, առաջին ջրային ականները, մասնակցել է առաջին հիդրոտեղորոշիչ սարքերի ստեղծման աշխատանքներին։ Հիդրոձայնագիտության մեթոդների հիման վրա առաջարկել է բժշկական սարքերի ստեղծման տեխնոլոգիա։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ և անմիջական մասնակցությամբ նախագծվել է թրթռային զգայնությունը չափող սարք։ Ավելի քան 40 գյուտերի հեղինակ է։


== Պարգևներ ==
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներ, 1941 թ., 1949 թ.
Կարմիր աստղի շքանշան
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր, 1949 թ.


== Ծանոթագրություններ ==
Ելխովկայի շրջան

Ելխովկայի շրջան (ռուս.՝ Елховский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Սամարայի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ելխովկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1201 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9922 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,26 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
COM LAG (2plus2isfive)

COM LAG (2plus2isfive), Radiohead ռոք խմբի 6-րդ մինի-ալբոմը։ «COM LAG (2plus2isfive)» ալբոմը լույս է տեսել 2004 թվականին։ Այս ալբոմում կա 10 երգ։ Այս ալբոմի երգերը հետագայում միանալով ստեղծվում է իրենց 3-րդ՝ «Hail to the Thief» ալբոմը։ Այս մինի-ալբոմի ամենահայտնի երգերը՝ «I Will» (Los Angeles version), «Where Bluebirds Fly» և «Gagging Order» երգերն են։


== Կոմպոզիցիաների ցանկ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Com Lag (2Plus2IsFive) EP set for re-release
Ճարտարագիտական երկրաֆիզիկա

Ինժեներային երկրաֆիզիկան դա կիրառական երկրաֆիզիկայի բաժիններից է նախատեսված փոքր խորության երկրաֆիզիկական մեթոդներով երկրաբանական միջավայրի ուսումնասիրման համար, հիդրոերկրաբանական, ինժեներային և լեռնային երկրաբանության, տեխնիկական երկրաֆիզիկայի, հնէաբանական և այլ խնդիրներ լուծելու նպատակով։ Նրա ուսումնասիրման օբեկտներ հանդիսանում է երկրաբանա-երկրաֆիզիկական միջավայրը՝ հարյուրավոր մետր հզորությամբ, իսկ ավելի կոնկրետ կտրվածքի վերին հատվածը՝ տասնյակ մետր հզորությաբ։
Երկրակեղևի վերին հատվածի այն մասը, որտեղ ավելի լավ արտահայտված են բնական, էկզոգեն երկրաբանական, կենսաբանական, անտրոպոգեն-տեխնոգեն պրոցեսները կարելի է անվանել կենսոտեխնոլորտ կամ էկզոտեխնոլորտ, այնպես ինչպես այստեղ հողի գրունտը։ Լեռնային ապարների վրա փոխազդում են արտաքին էկզոգեն պրոցեսները, ազդում են բնական և արհեստական ֆիզիկական դաշտերը, նկատվում է կենսաբանական ակտիվություն և մարդու անտրոպոգեն գործունեություն։
Երկրաբանա-երկրաֆիզիկական միջավայրը բնորոշվում է լեռնային ապարների, գրունտների և հողերի լիթոլոգիական և ֆիզիկական հատկությունների անհամասեռությամբ, ոչ գծայնությամբ, որը արտահայտվում է, ինչպես ֆիզիկական դաշտերի պարամետրերի փոխհամաձայնությամբ տենզոզգայունակությունից, այսինքն լեռնային ապարների առաձգաական պարամետրերի կախվածությունը ճնշումից
ֆլուիդազգայունակությունը, այսինքն առաձգական, էլեկտրոմագնիսական և այլ պարամետրերի փոփոխությունը կախված ոչ միան լեռնային ապարների պինդ ֆազայի երկրաքիմիական բաղադրությունից, այլ նաև ֆլույիդների (ջուր, նավթ, գազ) բաղադրությունից, և նրանց շարժումից երկրաբանա-երկրաֆիզիկական միջավայրի վրա ազդում են տիեզերական դաշտերի ժամանակավոր վարիացաները, ինչպես նաև ինտեսիվությամբ բարձրացող տեխնոգեն դաշտերը։
Երկրաբանական միջավայրի ուսումնասիրման ֆիզիկական մեթոդներին կան հատուկ պահանջներ.

մանրամսնության բարձր ապահովում՝միջավայրի համեմատական ոչ մեծ խորությունների ուսումնասիրության համար։
Շարժական փոքր խորության մեթոդների օգտագործումը և հեշտացված չափման համակարգերը՝ արագացման համար։
Հորատանցքերի և լեռնային փորվածքների լայն կիրառություն։Ինժեներային երկրաֆիզիկան ստորաբաժանվում է՝հիդրոերկրաբնական, հողա-մելիորատիվ, ինժեներա-երկրաբանական, լեռնային, սառցաբնություն, տեխնիկական, հնէաբանական։
Մարդկության համար մեծ վտանգ հանդիսացող էկոլոգիական վտանգներից ելնելով ինժեներային երկրաֆիզիկայում առանձնացրել են նոր գիտա-կիրառական բաժին՝ էկոլոգիական երկրաֆիզիկա։
Դիտակ (թերթ, Թիֆլիս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիտակ (այլ կիրառումներ)«Դիտակ», շաբաթաթերթ։ Հրատարակվել է 1906 թվականին Թիֆլիսում։ Շաբաթաթերթի խմբագիր-հրատարակիչը եղել է Հ․ Տեր-Աստվածատրյանցը։ Դիտակ շաբաթաթերթում տպագրվել են բանասիրական, բանախոսական և քնադատական հոդվածներ, պատմվածքներ ու բանաստեղծություններ, լուսաբանել մանկավարժական հարցեր։ Թերթում անդրադարձել են նաև Արևմտյան Հայաստանի քաղաքական վիճակին, հայ ազատագրական շարժմանը և հայկական հարցին, Կովկասի հայկական դպրոցներին, քննադատել կրթական հաստատություններում դասավանդման հին մեթոդները։ Տպագրել է գերմանացի հայագետ Արթուր Լայստի՝ հայ գրականության նոր շրջանին նվիրված «Հայկական բելետրիստիկա» ուսումնասիրությունը։
Քեյթ Ռաուորտ

Քեյթ Ռաուորտ (1970), անգլիացի տնտեսագետ, աշխատում է Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարաններում։ Հայտնի է իր «բլիթի տնտեսագիտությամբ», որը նա հասակնում է որպես տնտեսագիտական մոդել, որը հավասարակշռում է մարդկային կարիքները և երկրային սահմանները։


== Կենսագրություն ==
Ստացել է առաջին կարգի պատվոգրեր քաղաքականության, փիլիսոփայության, տնտեսագիտության բնագավառներում Օքսֆորդի համալսարանում, և դրան հաջորդել է Զարգացման տնտեսագիտություն մագիստրոսի կոչումը։ ՄԱԿ–ում և Օքսֆամում 20 տարի աշխատելուց հետո, այժմ Օքսֆորդի համալսարանի Բնապահպանական փոփոխությունների ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, կրկնուսույց և խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։ Նաև Քեմբրիջի «Կայունության առաջնորդություն ինստիտուտի» ավագ գիտաշխատող։
2017 թվականին, հրատարակել է «Բլիթի տնտեսագիտություն», «21–րդ դարի տնտեսագետի նման մտածելու յոթ եղանակ» գրքերը, որոնք հակասական առաջարկ են հիմանական տնտեսագիտական մտածողությանը՝ ձևավորելով պայմաններ կայուն տնտեսության համար։ Այս գրքում, խորհուրդ է տալիս վերանայել տնտեսագիտության հիմքերը։ Տնտեսական աճի վրա կենտրոնանալու փոխարեն, կենտրոնանում է մի մոդելի վրա, որտեղ կարելի է երաշխավորել, որ բոլորը կարող են ունենալ իրենց հիմանական կարիքները, ինչպիսիք են՝ բավարար սնունդը և կրթությունը, միևնույն ժամանակ չսահմանափակելով ապագա սերունդների հնարավորությունները՝ պաշտպանելով մեր էկոհամակարգը։ Գիրքն ընդգրկվել է ցուցակում 2017 թվականի «Financial Times» և «McKinsey Business Book of the Year Award» մրցանակաների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Լրացուցիչ գրականություն ==
Kate Raworth (2017)։ Doughnut economics: seven ways to think like a 21st-century economist։ New York, United States: Random House։ ISBN 978-184794138-1 
Kate Raworth (2019)։ «Chapter 25: A new economics»։  in Extinction Rebellion։ Kate Raworth (2019). "Chapter 25: A new economics". In Extinction Rebellion (ed.). This Is Not a Drill: An Extinction Rebellion Handbook. Penguin Books. pp. 146–154.https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780141991443։ Penguin Books։ էջեր 146–154։ ISBN 9780141991443 


== Արտաքին հղումներ ==
TED 2018. Kate Raworth: A healthy economy should be designed to thrive not grow. (video)
Աբիկյան

Աբիկյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գրիգոր Աբիկյան, իրավագետ։
Ժիրայր Հովհաննեսի Աբիկյան (1889-?), մտավորական։
Լուիզ Հովհաննեսի Աբիկյան, ատամնաբույժ-վիրաբույժ։
Խաչատուր Աբիկյան, մանկավարժ։
Հովհաննես Ստեփանի Աբիկյան (1860-1931), հրատարակիչ, տպագրիչ։
Մագսուդ Հակոբ Աբիկյան (1883-1915), բժիշկ, Հայոց Ցեղասպանության զոհ։
Միհրան Աբիկի Աբիկյան (1855-1938), կրթական գործիչ, բառարանագիր։
Ստեփան Հովհաննեսի Աբիկյան (1832-1895), մշակութային գործիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպ (այլ կիրառումներ)

Ստեպ, կարող է վերաբերել՝

Ստեպ - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում
Ստեպ - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում
Կատովիցե

Կատովիցեն (լեհերեն՝ Katowice, գերմաներեն՝ Kattowitz, չեխերեն՝ Katovice), քաղաք Լեհաստանի հարավում, Սիլեզիա նահանգում՝ Կլոդնիցա և Ռավա գետերի ավազանում։ Վերին Սիլեզիայի գլխավոր, ամենամեծ բնակչությամբ քաղաքն է՝ 317,220 (2006 թ, իսկ արվարձանների հետ միասին՝ 3,487,000 (2004 թ.) բնակիչներով։


== Պատմություն ==
1999 թ. ի վեր Կատովիցեն Սիլեզիա նահանգի մայրաքաղաքն է, նախկինում եղել է Կատովիցեի վոյեվոդայության և դրանից առաջ՝ Սիլեզիայի Ինքնավար Վոեվոդայության մայրաքաղաքը։ Հիմնվել է 19-րդ դարում պրուսական իշխանության օրոք և քաղաքի կարգավիճակ ստացել 1865 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Թամարա Հովհաննիսյան (կենսաբան)

Թամարա Տիգրանի Հովհաննիսյան (Իոանեսյան) (հունիսի 3, 1904(1904-06-03), Թավրիզ, Իրան - ապրիլի 10, 1988(1988-04-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ կենսաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր։
Լևոն Հովհաննիսյանի քույրը։


== Կենսագրություն ==
Թամարա Հովհաննիսյանը ծնվել է 1904 թվականի հունիսի 3-ին, Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Ավարտել է Թիֆլիսի պետական համալսարանը։ Եղել է Վրաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մանրէաբանական լաբորատորիայի վարիչ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր է։
Աշխատանքները վերաբերում են թթենու շերամի որդի միջուկային պոլիէտրոզին։
Թամարա Հովհաննիսյանը մահացել է 1988 թվականի ապրիլի 10-ին, Մոսկվայում։


== Անդամակցություն ==
Միջազգային բնապահպանական համաժողովի անդամ (1968):


== Պարգևներ ==
ԽՍՀՄ, ԺՏՆՑ ոսկե և արծաթե մեդալներ։


== Երկեր ==
Թթենու շերամի հիվանդություններն ու պայքարը նրանց դեմ։ Հովհաննիսյան Թամարա Տիգրանի, Երևան, Հայպետգյուղհրատ, 1962։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոսով

Կոսով (ուկրաիներեն՝ Косів), քաղաք Ուկրաինայի Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի Կոսովի շրջանում, շրջկենտրոն։
2001 թվականի տվյալներով Կոսով քաղաքում բնակվում էր 8 300 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կլուշինկա

Կլուշինկա (ռուս.՝ Клушинка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վահան Երեմյան

Վահան Ադամի Երեմյան (հոկտեմբերի 5, 1895(1895-10-05), Բաթում, Վրաստան - 1937), խորհրդային կուսակցական, պետական աշխատող, լրագրող։ ԽՄԿԿ անդամ (1917)։


== Կենսագրություն ==
Դեռ երիտասարդ տարիքում այրիացած մայրը տնային ծառայողի իր համեստ եկամուտով մեծ դժվարությամբ կարողանում է մեծացնել իր միակ որդուն։ 1902 թվականին Վահանը ընդունվում է Բաթումի հայկական ծխական դպրոցի առաջին դասարան։ Դասերի մեծ մասը նա պատրաստում էր այն վարսավիրանոցի մի անկյունում, ուր աշխատում էր ինքը։ Օրերից մի օր սափրվելու եկավ անծանոթ մի հաճախորդ, զրույցից տեղեկանում է, որ տղան որբ է և բուռն ցանկություն ունի սովորելու։ Նրա օգնությամբ Վահանը մեկնում է Թիֆլիս՝ սովորելու Ներսիսյան դպրոցում։ Դա 1907 թվականի հունիսին էր։
1916 թվականին ավարտելով Ներսիսյան դպրոցը, Վահանը սկսում է դասավանդել Թեհրանի հայկական դպրոցում։ 1917 թվականի հունվարին նա նորից Թիֆլիսում է։ Նույն թվականի փետրվարին ընդունվում է բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։
Հոկտեմբերյան հեղափոխության նախօրյակին և նրա ընթացքում Վ. Երեմյանը մերթ գնում է Վրաստանի և Աբխազիայի խուլ գյուղերը, մերթ Հայաստանում, Լոռու լեռների վրայով անցնելով, շրջագայում բազմաթիվ գյուղեր և, որպես Թիֆլիսի ու Կովկասի բոլշևիկյան կոմիտեների ներկայացուցիչ, հեղափոխական ճառերով հանդես է գալիս կուսակցական կոնֆերանսներում ու ժողովներում։
1918 թվականի գարնանից Երեմյանն ակտիվորեն մասնակցում է Սուխումի հեղափոխական պայքարին, նշանակվելով Աբխազիայի հեղափոխական կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ 1919 թվականի ամռանը, կուսակցության որոշմամբ, նա Հյուսիսային Կովկասում մասնակցում էր սովետների երկրամասային երկրորդ համագումարին՝ ընտրվելով կենտգործկոմի անդամ և ազգությունների գործերի, ապա և ներքին գործերի ժողկոմ։
1920 թվականի գարնանը կուսակցության կողմից ընդհատակյա աշխատանքի համար Լոռի ուղարկված Երեմյանը կազմակերպում է հեղափոխական գործերը՝ լինելով Լոռու գավառի հեղափոխական կոմիտեի նախագահը։
Քաղաքացիական կռիվների ավարտից հետո, կարճ ժամանակով աշխատելով Երևանի «Կոմունիստ» («Խորհրդային Հայաստան») թերթի խմբագրությունում, նա 1922-1925 թվականներին կատարել է ԲԳՏ ժողկոմի Հարավարևելյան Ռուսաստանի լիազորի օգնականի պարտականությունները, իսկ այնուհետև նշանակվել է ԺՏԽ-ի Հյուսիսային Կովկասի բյուրոյի վերստուգիչ բաժնի պետ։
1925 թվականին նրան նշանակում են ՌԽՖՍՀ պետառի գլխավոր ներկայացուցիչ Կոստանդնուպոլսում, ուր աշխատել է մինչև 1928 թվականը։
1928 թվականին տեղափոխվելով Հայաստան, Վ. Երեմյանը սկզբում աշխատում է «Խորհրդային Հայաստան» թերթում որպես խմբագիր, ապա՝ Կոլտնտկենտրոնի նախագահ և հետագայում ֆինանսների ժողովրդական կոմիսար։ 1931 թվականին նշանակվել Անդրֆեդերացիայի ֆինանսների ժողկոմ, որտեղ նա աշխատել է մինչև 1937 թվականը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տակուրաղա

Տակուրաղա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում։ Գտնվում էր Ջուլամերկ քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևելք, Գավառ գետի աջ կողմում, միջգյուղային ճանապարհի վրա, Տակարավա գյուղից արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն քուրդ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քսենյա Գարանինա

Քսենյա Սերգեեվնա Գարանինա (ռուս.՝ Ксения Гаранина, հայերեն՝ Քսենյա Գարանինա; ծնվ. 1997 թվականի ապրիլի 17), «Շիրակ-Հոմենմեն»-ի հարձակվողի դիրքում հանդես եկող ֆուտբոլիստ։ Ծնվել է Ռուսաստանում։ Նա ներկայացնում է Հայաստանի կանանց հավաքականը։


== Համաշխարհային կարիերա ==
Գարանինան Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2020 թվականի մարտի 6-ին Լիտվայի դեմ ընկերական հանդիպմանը, որն ավարտվել է 1-1 հաշվով։


== Ծանոթագրություններ ==
Աղվեսն ու ագռավը (ժողովրդական հեքիաթ)

Աղվեսն ու Ագռավը, հայկական ժողովրդական հեքիաթ։


== Սյուժե ==
Աղվեսն ուզում էր ագռավին բռնել, բայց չէր ստացվում։ Ձևացնում է, թե սատկած է, ագռավն էլ մտածելով, որ սատկած է, մոտենում է։ Աղվեսը ցատկում է և բռնում ագռավին։ Ագռավը նրան աղերսում է, որ իրեն խորովի և ուտի, միայն թե իրեն ժայռից չգլորի, որովհետև իր պապը այդ ժայռից է գլորվել ու կտոր-կտոր եղել։ Աղվեսը դա լսելուն պես ագռավին ժայռից ցած է գլորում։ Ագռավն էլ թռչում գնում է։ Նա մի ուրիշ ժայռի ծայրից աղվեսին կանչում է. «Հիմար աղվես, ա՛յ, այդպես քեզ կխաբեմ»։


== Մեկնաբանություն ==
Հեքիաթը պատմում է երկու խորամանկ կենդանիների մասին։ Իր խորամանկությամբ հայտնի աղվեսը խաբեությամբ բռնում է ագռավին, սակայն չէր կարող մտածել, որ ագռավն իրենից էլ խելացի կլինի։ Այս հեքիաթում ավելի խորամանկը հաղթում է խորամանկին։


== Կերպարն այլ ստեղծագործություններում ==
Աղվեսի ու ագռավի խորամանկ կերպարները տարածված են տարբեր ժողովուրդների հեքիաթներում։ Հայ գրականության մեջ նրանք Աթաբեկ Խնկոյանի «Աղվեսն ու ագռավը» հայտնի առակի հերոսներն են։ Նույն առակը վերամշակել է նաև ռուս առակագիր Իվան Կռիլովը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աղվեսն ու ագռավը(չաշխատող հղում)
Ռորայմա նահանգի հարավային մարզ

Ռորայմա նահանգի հարավ (պորտ.՝ Mesorregião do Sul de Roraima) վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլո նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 80 389 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 125 752,007 կմ²։ Բնակչության խտությունը 0,6 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 259 727 078,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 3 562,06 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Թրոսթբերգ

Թրոսթբերգ (գերմ.՝ Trostberg), քաղաք Գերմանիայում, Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 488 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Զբաղեցնում է 51,36 կմ2 տարածք, պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 157։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (գերմ.)
World of Tanks

World of tanks, Այսօր մեծ ճանաչում ունեցող World of Tanks խաղը նախատեսված է օն-լայն ռեժիմի համար։ Խաղացողներն առանց նախապատրաստվելու միանգամից անցնում են մարտի։ Ի սկզբանե խաղացողը ստանում է ամեն երկրի առաջին մակարդակի մեկական տանկ։ Տանկերը տրամադրում է ՍՍՀՄ-ը, Գերմանիան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, Ֆրանսիան, Չինաստանը, Ճապոնիան և Մեծ Բրիտանիան։ Մասմակցելով մարտերին, խաղացողը կուտակում է վարկեր, հավաքելով փորձի միավորներ, ինչը հնարավորություն կտա ձեռք բերել նոր մեքենաներ։ Կուտակած վարկերը խաղացողը ծախսում է նաև տանկի վերանորոգման, ռազմամթերքի և նոր մեքենաների ձեռքբերման համար։
World of Tanks-ը թիմային խաղ է։ Ամեն թիմում ընդգրկված են պատահական ընտրված 15 խաղացող։ Ընդ որում նույն թիմում կարող են լինել տարբեր մոդելի տանկեր։ Խաղի նպատակն է վերացնել հակառակ թիմի բոլոր տանկերը։ Խաղացողներն իրար մեջ կարող են նաև զրույց ծավալել՝ ինչը և արվում է չաթի օգնությամբ։
Այս խաղում կարևորվում է նաև տանկերի պատմական ճշգրիտ նկարագրությանը։ Սա վերաբերում է և մեքենաների արտաքին տեսքին, և իրական ամրագրմանը, և ագրեգատներին ու նաև՝ ներքին անձնակազմին։ Ամեն տանկի մշակման աշխատանքների ժամանակ, հեղինակները խորհրդակցել են ռազմական պատմաբանների ու էքսպերտների հետ։
Այսօր խաղը ստեղծողները մտադիր են որպես օգնության միջոց, ավելացնել նաև ավիացիա, հրետանի, ինչպես նաև հետևակ։ Խաղում առկա են նաև ռազմական քարտեզները։ Ստանդարտ քարտեզի չափը 1 կիլոմետրը՝ 1 կիլոմետրի վրա։ Որոշ քարտեզներ՝ օրինակ <Էնսկը> ունի ավելի փոքր չափեր։ Մոտ ժամանակներս խաղի հեղինակները ծրագրավորում են մշակել նաև ավելի մեծ չափի քարտեզներ։ Քարտեզների վրա նշված են ավերված օբյեկտները։
Խաղում ներկայացված է մոտ 300 տեսակի տանկ։ Հատկանշական է, որ խաղում կան ինչպես տանկեր, որոնք իրականում մասնակցել են մարտական գործողություններին, այնպես էլ էքսպերեմենտալ տանկեր, որոնք նկարագրված են միայն գծագրերի վրա։ Հարցումներից ելնելով, խաղի հեղինակները ժամանակ առ ժամանակ փոփոխում են տարբեր տանկերի մարտավարությունը՝ այն ավելի հետաքրքիր դարձնելու համար։
World of Tanks խաղն ունի բազում երկրպագուներ։ Այն նաև արժանացել է մի շարք մրցանակների։ Իսկ հիմա վերջերս կատարված նորարարությունների մասին։
Վերջերս խաղում տեղի են ունեցել փոփոխություններ, որոնք իհարկե՝ շատ ավելի հետաքրքիր են այն դարձրել։ Առաջին հերթին փոփոխություններն ազդել են որոշակի մոդելների տանկերի վրա։ Մշակվել է նաև տանկերի վնասվածքներ ստանալու ընթացքը։ Խանութում արդեն կարելի է տեսնել տանկերի մի քանի նոր մոդելներ։ Տեստավորման համար Սուպերթեստի մասնակիցների կողմից խաղում նույնպես ավեացված են տանկերի նոր մոդելներ։ 
Խաղի որոշ հատվածներում ավելացված են հատուկ ռազմական ռեզերվները, որոնք կարելի է օգտագործել հատուկ հանձնարարաությունների դեպքերում։
Նշենք, որ քարտեզների վրա նույնպես գրանցվել են որոշակի փոփոխություններ։ Ավելացվել են նաև ռեժիմներ։ Դրանք են . <Լեսվիլը>, <Հանքավայրերն> ու <Ավազե գետը>։ Խաղում բարելավվել է նաև հրամանային մարտերի ռեժիմը՝ Հիմելսդորֆ քարտեզի վրա։ Ստալինգրադին ուղղված բարրիկադները նույնպես ենթարկվել են փոփոխությունների։ Հատուկ էֆֆեկտները խաղում ակնհայտ են դարձել։ Հիշեցնենք նաև, որ խաղում նոր տանկերը նշված են աստղանիշով։


== Ծանոթագրություններ ==
Դավիթ Խաչիյան

Դավիթ Էդուարդի Խաչիյան (սեպտեմբերի 30, 1968(1968-09-30), ԽՍՀՄ և Հայաստան), հայ արձակագիր, թատերագիր, թարգմանիչ։


== Կենսագրություն ==
1992 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Տնտեսագիտության դոկտոր է, Ռուսաստանի միջազգային տուրիզմի ակադեմիայի (РМАТ) պատվավոր պրոֆեսոր։
Աշխատում է «Լևոն Թրավըլ» ճամփորդական ընկերությունում։


== Ստեղծագործություններ ==
Ունի բանասատեղծական, թարգմանչական և գիտական աշխատանքներ, ստեղծագործում է արձակ ժանրում։ 

Զրադաշտի անտիպներից, նովելներ, «Ասողիկ հրատարակչություն», Երևան 2002, նկարիչ՝ Գագիկ Սիրավյան։ ISBN 99930-75-54-3:
12, նորավեպերի ժողովածու, «Ասողիկ հրատարակչություն», Երևան 2007։ ISBN 978-9939-50-015-7: ՀՏԴ 891.981-3 Խաչիյան, ԳՄԴ 84Հ-4, Խ 286։
Исповедь Турагента, ռուսերեն, երգիծական պատմվածքների ժողովածու, «Ասողիկ հրատարակչություն», Երևան 2009 թ.:
Исповедь Турагента, ռուսերեն, երգիծական պատմվածքների ժողովածու, երկրորդ հրատարակություն, «Ասողիկ հրատարակչություն», Երևան 2013։ ISBN 978-9939-50-225-0.
Յոթ քար, պատմվածքներ, Անտարես հրատարակչություն, 2015, ISBN 978-9939-51-738-4, ՀՏԴ 891.981-32 Խաչիյան։
Դ. Խաչիյան, Ս. Գևորգյան, Ներգնա զբոսաշրջության արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերը Հայաստանում, Երևան, «Ասողիկ», 2011, ISBN 978-9939-50-179-5
LIBER SOMNIA VLIXI (Երազահան ըստ Ոդիսևսի)։ Երևան, «Անտարես», 2016, ISBN 978-9939-51-943-2, ՀՅԴ 821.19-31 Խաչիյան
Գալուայի վերջին գիշերը (նոր հայկական դետեկտիվ)։ Երևան, «Անտարես», 2017։ ISBN 978-9939-76-131-2:
Համերգ դատարկ դահլիճում։ Երևան, «Անտարես», 2019, ISBN 978-9939-76-475-7:
«Ծառապաշտը»։ Անտարես, 2021, ISBN 978-9939-76-653-9:
Պատերազմ, վիպակ, Անտարես, 2021, ISBN 978-9939-76-810-6։


== Մեջբերումներ Դավիթ Խաչիյանից ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան, Դավիթ Խաչիյան Archived 2020-08-07 at the Wayback Machine.
Դավիթ Խաչիյանի մամուլի ասուլիսը
Երկու շնորհանդես մեկ հարկի տակ
«Հանենք գերանը մեր աչքից»
«Ինձ ավելի շատ մտահոգում է խունացած, մաշված հոգով մարդը»
«Շատ կուզեի, որ գրականությունն ինձ ֆինանսապես ապահովեր»
«Պերեսի ու...իմ երազանքները...». ԴԱՎԻԹ ԽԱՉԻՅԱՆ
Բարձր գրականություն Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ. Խորխե Լուիս Բորխես
Բլիդինիեի արգելոց

Բլիդինիեի արգելոց (բոսնիերեն՝ Park prirode Blidinje ), բնության պահպանվող տարածք Բոսնիա և Հերցեգովինայում, որն ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 1995 թվականի ապրիլի 30-ին։
Գտնվում է Դինարյան Ալպերի կենտրոնական մասում և իրենից ներկայացնում է ջրաերկրաբանական բնական և անչափ կարևոր պահպանվածք՝ մշակութային ու պատմական նշանակալի ժառանգությամբ։ Ազգային պարկի մեջ ներառված են Դինարյան Ալպերի լեռնաշղթաները, Դուգոպոլիե սարահարթը, Բլիդինիե լիճը...
Բաց ու անպտղաբեր հովիտը կազմավորվել է Չվերսնիցա սարի հալվող սառցադաշտերի ազդեցությամբ։ Պարկի հիմքը կազմում է  3-5 կիլոմետր ձգվածություն ունեցող սարահարթը, որն ընկած է Չվերսնիցա ու Վռան սարերի միջև, զբաղեցնում է 364 քառակուսի կիլոմետր տարածք և  գտնվում է ծովի մակերևույթից 1150-ից 1300 մետր բարձրության վրա։ Երկրաբանաձևաբանական տեսակետից լինելով միասնական՝ սարահարթը բաժանվում է աշխարհագրական ու տեղագրական առումով միմյանցից զանազանվող երկու մասի՝ ստորին՝ հարավային մասը՝ Բլիդինիե լճով ու նրա շրջակայքով և վերին՝ հյուսիսային մասը՝ Դուգոպոլիեով։ Այն բաժանված է նաև Բոսնիայի չորս համայնքների՝ Պոսուշիեի, Տոմիսլովգրադի, Մոստարի և Յաբլանիցայի միջև։  


== Տես նաև ==
Արգելոց
Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Blidinje Nature Park
Diva Blidinje
Doljani
Էկսա

Էկսա-ն (հունարեն՝ ἕξ -«վեց» ) (հայերեն նշանակումը՝ Է, միջազգային նշանակումը՝ E) տասնորդական նախածանց է, որը մեծացնում է ֆիզիկական մեծությունը 1018(1 000 000 000 000 000 000) անգամ։
Օրինակ՝

1 էկսահերց = 1018 հերցկամ կրճատ գրելաձևով՝

1 ԷՀց = 1018 Հց


== Էկսան որպես երկուական նախածանց ==
Թվային տեխնոլոգիաների հետ կապված բնագավառներում հաճախ մեծությունները պատիկ են լինում եկուսի որևէ աստիճանի, և այդ պատճառով հաճախ այդ բնագավառներում էկսաբայթ ասելով նկատի են ունենում ոչ թե 1018 բայթ, այլ՝ 260 (10246)։ Շփոթություններից խուսափելու նպատակով 1999 թ․ Միջազգային էլեկտրոտեխնիկական կոմիտեն նոր ստանդարտ մտցրեց, որը սահմանում է նոր նախածանց՝ էկսբի, որն արդեն մեծացնում է մեծությունը 260-ով և ոչ թէ 1018-ով։ Չնայած ստանդարտին՝ լայնորեն տարածված է, որ 1 էկսաբայթ=260 բայթ։


== Տես նաև ==
Տասնորդական նախածանցներ
էկսբի


== Ծանոթություն ==
Լեհաստանը Նոր ալիք երգի մրցույթում

Լեհաստանը  Նոր Ալիք երգի մրցույթին մասնակցում է 2007 թվականից։ Առաջին անգամ Լեհաստանը այս մրցույթում ներկայացրել է Մարինա Լուչենկո։


== Մասնակցություններ ==


== Մրցանակներ ==


=== Ալլա Պուգաչովայի մրցանակ ===


== Արտաքին հղումներ ==
Մրցույթի պաշտոնական կայքը
Ցեգով

Ցեգով (ուկրաիներեն՝ Цегів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ցեգով գյուղում բնակվում էր 974 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 60,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վասիլի Սուրիկով (ֆիլմ)

«Վասիլի Սուրիկով» (ռուս.՝ «Василий Суриков»), պատմակենսագրական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Անատոլի Ռիբակովը «Մոսֆիլմ»  կինոստուդիայում 1959 թվականին։ Ֆիլմը պատմում է ռուս հայտնի գեղանկարիչ Վասիլի Իվանովիչ Սուրիկովի կյանքի երկու տասնամյակի մասին։ Նրա կենսագրության վերաբերյալ փաստերը ներկայացվում են կինոժապավենին հատուկ գրական-գեղարվեստական մեկնաբանությամբ։


== Սյուժե ==
1860-ական թվականների վերջին Կրասնոյարսկից մեկենաս, ոսկու արդյունաբերող Պ. Ի. Կուզնեցովի ֆինանսական աջակցության շնորհիվ տաղանդավոր պատանի Վասիլի Սուրիկովը մեկնում է Սանկտ Պետերբուրգ և եռամսյա պատրաստությունից հետո քննություններ է հանձնում Գեղարվեստի ակադեմիա ընդունվելու համար։
Չնայած նրան, որ Սուրիկովի առաջին մեծ նկարը՝ «Ստրելեցների մահապատժի առավոտը», գնել է Տրետյակովը, յուրաքանչյուր հաջորդ աշխատանքը, Սուրիկովի՝ ինքն իր հանդեպ ունեցած բարձր պահանջկոտության պատճառով ավելի շատ ժամանակ ու ջանք էր պահանջում։
Նկարչի հավատարիմ օգնականը եղել է նրա կինը՝ Լիզան, ում անժամանակ մահը առիթ է հանդիսացել հայրենի Կրասնոյարսկ վերադառնալու համար։ Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերությունից նրա ընկերներ Իլյա Եֆիմովիչ Ռեպինը և Իվան Նիկոլաևիչ Կրամսկոյը միշտ պատրաստ են տալ ընկերական խորհուրդ և անհրաժեշտ աջակցություն։
Որոշ ժամանակ Սուրիկովը մտերիմ է եղել Ալեքսեյ Լունյովի հետ, որը խոստումնալից նկարիչ էր, սակայն իր տաղանդը վատնել է փոքր սրահների պատվերների վրա։ Լունյովի վառ ստեղծագործական տաղանդը տխուր վախճան է ունեցել, և նա կյանքն ավարտել է ցավալի խելագարությամբ ։
Սուրիկովի՝ «Մենշչիկովը Բերյոզովոյում» նկարի համար բնորդի տանջալի որոնումներն արդյունք են տվել, նա խանդավառությամբ է աշխատում մասշտաբային կտավի վրա և  հետագայում ստանձնում է ռուսական եկեղեցական պառակտման պատմությունից բարդ սյուժեի մարմնավորումը։


== Դերերում ==
Եվգենի Լազարև – Վասիլի Իվանովիչ Սուրիկով
Լարիսա Կադոչնիկովա – Ելիզավետա Ավգուստովնա Սուրիկովա, նկարչի կինը
Լեոնիդ Գալլիս – Օգոստոս Շարե, Լիլիայի հայրը
Գենադի Յուդին – Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Լունյով
Գեորգի Վիցին – Իլյա Եֆիմովիչ Ռեպին
Իվան Կուդրյավցև – Իվան Նիկոլաևիչ Կրամսկոյ
Անատոլի Ֆեդորինով – Պավել Տրետյակով
Վլադիմիր Մարուտա – Նևենգլովսկի, մաթեմատիկայի ուսուցիչ
Վլադիմիր Բելոկուրով – Պյոտր Կուզնեցով, մեկենաս
Գեորգի Չեռնովոլենկո – Նիկոլայ Վասիլևիչ Գրեբնև
Նիկոլայ Սերգեև – սևամորուք
Անատոլի Կուբացկի – Տյուլկին
Նիկոլայ Գորլով – Կուզմա, բնորդ
Վլադիմիր Պիցեկ – գերեզանափոր
Վլադիմիր Կաշպուր – խենթ
Յակով Լենց – նկարչության ուսուցիչ
Գեորգի Միլյար – ծպտյալ
Եվգենի Մորգունով – ձյունե քաղաքի պարետ 
Բորիս Տերենտև – Իվան Իվանովիչ Շիշկին
Միխայիլ Պոգորժելսկի – կայսր Ալեքսանդր III
Վլադիմիր Կիրիլին – լուսավորության նախարար


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Էմիլ Բրագինսկի, գեղանկարչության ակադեմիկոս Վասիլի Յակովլևի մասնակցությամբ
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Անատոլի Ռիբակով
Բեմադրող օպերատոր՝ Գաբրիել Եղիազարով
Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Յուրովսկի
Բեմադրող նկարիչ՝ Վիտալի Գլադնիկով, Ալեքսեյ Պարխոմենկո


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլմա Հուգոնաի

Կոմսուհի Վիլմա Յոզեֆա Լաուրա Իլկա Հուգոնաի Սենտ-Դյորդ (հունգ.՝ Hugonai Szentgyörgyi Vilma Jozefa Laura Ilka), հայտնի նաև որպես Վիլմա Հուգոնաի (հունգ.՝ Hugonnai Vilma}}}}, սեպտեմբերի 30, 1847(1847-09-30), Nagytétény - մարտի 25, 1922(1922-03-25), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն), հունգարացի առաջին կին բժիշկը։


== Կենսագրություն ==

Կոմս Կալման Հուգոնաի ֆոն Սենտ-Դյորդի և կոմսուհի Ռիզա Պանչեյի հինգերորդ երեխան։ XIX դարում աղջիկները չէին հաճախում միջնակարգ դպրոցներ, որոնց արդյունքում Վիլման կրթություն է ստացել տանը։ 18 տարեկանում նա ամուսնացել է հողատեր Դյորդ Սիլաշիի հետ, ամուսնությունից ծնվել են երեք որդիները։
1872 թվականին Սիլաշին իր կնոջը թույլտվություն է տվել ընդունվել Ցյուրիխի համալսարանլի բժշկական ֆակուլտետը, սակայն Վիլման խոստացել էր ինքնուրույն վճարել կրթական ծառայությունների և կեցության համար։ 1879 թվականին Հուգոնաին հաջողությամբ հանձնել է ավարտական որակավորման ​​քննությունները, ավարտելով բուհը, և ընդունվել է աշխատանքի համալսարանի վիրաբուժական կլինիկայում։ 1880 թվականին նա վերադարձել է Հունգարիա, սակայն չի ստացել բժշկական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունք։ 1881 թվականի մարտին նա հանձնել է Հունգարիայի համալսարանի ընդունելության համար անհրաժեշտ քննությունները, սակայն 1882 թվականի մայիսին Հունգարիայի կրոնի և կրթության նախարարին իր դիպլոմը Հունգարիայի տարածքում վավերական համարելու դիմումը մերժվել է։ Նա հանձնել է քննությունները, ստանալով միայն որպես մանկաբարձ աշխատելու իրավունք։ Ամուսնալուծությունից հետո նա ինքնուրույն Վիլման ստիպված էր միայնակ պահել ընտանիքը։
1887 թվականին պրոֆեսոր Վիլմայի երկրորդ ամուսինը դարձավ Վինս Վարտան (1844-1914), որը 1899-1909 թվականներին]] զբաղեցրել է Հունգարիայի Թագավորական գիտական ​​ընկերության նախագահի պաշտոնը։ Նրանց ամուսնությունից աղջիկ ծնվեց։ Ամուսնու խնդրանքով նա դադարեցրել է իր բժշկական գործունեությունը, սակայն շարունակել է պայքարել իր դիպլոմը ճանաչելու իրավունքի համար։ 1895 թվականին Հունգարիայում կանանց թույլատրվել էր հա,ալսարաններում սովորել, իսկ 1897 թվականի մայիսին պաշտոնապես թույլատրվել է աշխատել որպես բժիշկ, սակայն մինչև 1913 թվականը բոլոր կանայք աշխատել են տղամարդ-գործընկերների հսկողության ներքո։ Այսպիսով, Վիլման դարձավ Հունգարիայի առաջին կին բժիշկը, իսկ 1900 թվականին Սարոլտա Ստեինբերգերը դարձել է Հունգարիայում դիպլոմ ստացած առաջին կին բժիշկը։
1914 թվականի օգոստոսին Հուգոննան ավարտել է դաշտային բժշկական դասընթացները և նշանակվել Տեխնիկական համալսարանին կից զինվորական հոսպիտալի գլխավոր բժիշկ։ Նա պարգևատրվել է ռազմական հուշամեդալով և Կարմիր խաչի ծառայությունների համար II դասի պարգևով։ Վիլման մահացել է 1922 թվականի մարտի 25-ին և թաղվել Բուդապեշտի Կերեպեշի գերեզմանոցում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Erzsébet Kertész: Vilma doktorasszony. Az első magyar orvosnő életregénye. Budapest 1965, 1998.
Iván Völgyes, Nancy Völgyes: The liberated female. Life, work, and sex in socialist Hungary. Westview Press 1977. S. 9.
Մելիք Քոչարյան

Մելիք Թադևոսի Քոչարյան (մայիսի 11, 1911(1911-05-11), Ալափարս, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 18, 1992(1992-10-18), Երևան, Հայաստան), հայ դերասան, դրամատուրգ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Մելիք Թադևոսի Քոչարյանը ծնվել է 1911 թվականի մայիսի 1-ին, Ալափարս գյուղում։ 1930 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1928 թվականին խաղացել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում, 1929-1941 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ 1941-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1950-1960 թվականներին աշխատել է Արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապի հայկական ընկերությունում։
Քոչարյանի դրամաները բեմադրվել են. «Մեծ հաղթանակի ճանապարհը» (Երևան, 1932), «Չքավորը» (Երևան, 1932), «Վարդ և Նվարդ» (1933), «Կույր երաժիշտը» (Լենինական, 1937), «Կամո» (Երևան, 1941), «Բադալյանների ընտանիքը» (Ղափան, 1942), «Ջումշուդ Վարանդացի» (Երևան, 1942), «Ռաիսա Տարասովա» (Թբիլիսի, 1934), «Սամվել» (ըստ Րաֆֆու համանուն վեպի, բեմադրել են Հայաստանի մի շարք թատրոններ), «Հարազատ մարդիկ» (Երևան, 1947), «Վաղվա մեծ օրը», «Մերժված խաղաղություն» (Սերոբ Սարգսյանի հեղինակակցությամբ), «Հին հիվանդություն» (Երևան, 1949, գրել է Թաթիկ Սարյանի համար), «Ինչ որ ցանես-այն կհնձես», «Կործանում», «Կործանված սեր», «Մուսա լեռան քառասուն օրը (ըստ Ֆ. Վերֆելի համանուն վեպի), «Տունը նոր փողոցի վրա», «Խելագարված հարսնացուն», «Լուսաբերը Լուսավանում», «Ուստա Սեթոն չի սխալվում», «Առաջին որոտը» (Արտաշատ, 1969), «Կինը ուսադիրներով» (Վառնա, 1958):Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպի հիման բրա գրած «Մուսա լեռան քառասուն օրը» դրաման (որ լույս է տեսել «Մուսա լեռան զավակները» վերնագրով), 1965 թվականին արժանացել է Բեյրութի Թեքեյան մշակութային միության մրցանակին։ Այն 1965 թվականին բեմադրվել է Բեյրութում, 1967 թվականին՝ Սոֆիայում, 1969 թվականին՝ Բուենոս Այրեսում (իսպաներեն թարգմանությամբ)։ Ուկրաիներեն լույս է տեսել Մելիք Քոչարյանի «Հարազատ մարդիկ» (Կիև, 1950) գիրքը։
Մահացել է 1992 թվականին, Երևանում։


== Երկեր ==
Պիեսների ժողովածու (ժողովածուի մեջ տեղ է գտել Քոչարյանի «Մերժված խաղաղություն» դրաման, հեղինակակից Սերոբ Սարգսյան), Երևան, Կուլտլուսհրատ, 1951,186 էջ։
Պիեսների ժողովածու, Երևան, Հայպետհրատ, 1956։
Վանուշն ու Մանուշը, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 123 էջ։
Մենք նոր պիտի ապրենք, Երևան, Հայպետհրատ, 1964։
Մուսա լեռան զավակները, Բեյրութ, 1965, 104 էջ։
Առաջին որոտը, Երևան, «Հայաստան», 1973։
Փրկություն (պիես), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 304 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրիգորոդնի (գյուղ, Ֆրոլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրիգորոդնիՊրիգորոդնի (ռուս.՝ Пригородный), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ֆրոլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1120 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պիսարևկա (գյուղ, Կրասիլովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊիսարևկաՊիսարևկա (ուկրաիներեն՝ Писарівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պիսարևկա գյուղում բնակվում էր 364 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,69 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 215,38 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կեչի Լիտվինովի

Կեչի Լիտվինովի (լատ.՝  B. litwinowii A. Doluch.), կեչազգիների ընտանիքի, կեչի ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Փոքր ծառ է՝ 10 - 15 մ բարձրությամբ և 20 - 40 սմ բնի տրամագծով։
Անբարենպաստ պայմաններում աճում է որպես խոշոր թուփ։ Բունը մեծ մասամբ
ծուռումուռ է, ճյուղավորված գրեթե գետնի մակերեսից։ Կեղևը դեղնասպիտակ է,
անջատվում է բարակ թելիկներով։ Ընձյուղների կեղևը կարմրադեղնավուն է, աղվամազապատ։ Տերևները ձվաձև են, շեղանկյուն, գարնանը ծածկված աղվամազով, 3,5 - 5,5
սմ երկարությամբ և 2,5 -4,0 սմ լայնությամբ։ Պտղատու կատվիկները ունեն 2 -3,5 սմ
երկարություն և 0,8 -1,2 սմ լայնություն, դեպի ցած են կախված


== Տարածվածություն ==
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում։ Մեր
հանրապետության տարածքում հանդիպում է հյուսիսարևելյան անտառային
շրջաններում, Ապարանում, Հրազդանում, Վայքում, որտեղ աճում է անտառների վերին
եզրերում։ Մերձալպյան անտառներում առաջացնում է մաքուր կեչուտներ, ծովի
մակերևույթից 2100-2500 մ բարձրության վրա։
Համեմատաբար քչապահանջ է օդի խոնավության նկատմամբ, հատկապես հասուն
տարիքում երաշտը հեշտությամբ է տանում։ Բավականին ցրտադիմացկուն է,
երիտասարդ տարիքում արագ է աճում։ Ապրում է 100 - 120 տարի։ Լուսասեր է,
բազմանում է սերմերով և բնային մացառներով։ Հյութը պարունակում է շաքարներ,
դրանից օշարակ են պատրաստում։ Բողբոջները պարունակում են խեժ, խաղողաշաքար և
եթերային յուղեր։ Խեժ է պարունակում նաև բնափայտը։ Դրանք օգտագործվում են
բժշկության մեջ և օղե-լիկյորային արտադրության բնագավառում։ Տերևներն ունեն
միզամուղ հատկություն։ Սերմերում մոտ 28°/0 ճարպ է պարունակում։ Տերևներում
բավականին քանակությամբ ակսերոֆտոլ (վիտամին A ) կա։
Էկոլոգիական խումբը XIIբ։ Մշակության հավանական շրջանները 1 -32։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Սամվելյան

Ալեքսանդր Մնացականի Սամվելյան (օգոստոսի 22, 1922(1922-08-22), Աշտարակ, Էջմիածնի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ), գինեգործ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1995)։ Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս (1998)։


== Կենսագրություն ==
1949 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը։ 1949 թվականից աշխատել է խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի գինու տեխնոլոգիայի լաբորատորիայում, 1976 թվականից՝ վարիչ։ 1961 թվականից եղել է «Պոլիֆենոլներ» միջազգային խմբի անդամ։


== Գործունեություն ==
Աշխատանքները վերաբերում են ՀՀ-ում մշակվող խաղողի ժողովրդական և ժամանակակից ընտրասերման լավագույն սորտերից խերեսային գինիների հոսքային տեխնոլոգիաների մշակման, գինու խերեսացման կենսաքիմիական շարժընթացների բացահայտման խնդիրներին։ Ուսումնասիրել է խաղողի սևապտուղ սորտերի և կարմիր գինու ներկանյութերի բուժիչ և առողջարար առանձնահատկությունները։ Սևապտուղ խաղողի վերամշակման թափոն ջեջայից (չեչ) մշակել է «էնոներկանյութ» և «էնովիտամին» ստանալու տեխնոլոգիաներ։
Համահեղինակ է երկու սեղանի անապակ, մեկ կիսաքաղցր և վեց աղանդերային գինիների ստացման, ինչպես նաև «Կոլխոզային գինեգործություն» (1959), «Սկզբնական գինեգործություն» (1959), «Մասնավոր գինեգործություն» (2003) գրքերի։


== Ծանոթագրություններ ==
Երոյլա

Երոյլա (ռուս.՝ Еройла, ֆիններեն՝ Eroila), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Օլոնեցկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ծովային օձեր

Ծովային օձեր (լատ.՝ Hydrophidae), թունավոր օձերի ընտանիք, ասպիդների ենթաընտանիքի, հայտնի է մոտ 199 տեսակ։
Մարմնի երկարությունը՝ մինչև 2,7 մ, իրանը կողքերից տափակացած է, պոչը՝ լաստաձև։ Գլուխը փոքր է՝ խոշոր վահանիկներով պատված։ Քթանցքերը ծածկված են փականներով, որոնք արգելում են ջրի մուտքը դեպի քթի խոռոչը։ Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթը հարուստ է արյունատար անոթներով և ընդունակ է կլանել ջրում լուծված թթվածինը։ Դա թույլ է տալիս ծովային օձերին երկար ժամանակ մնալ ջրի տակ։ Ծովային օձերն ունեն թունավոր զույգ ատամներ, որոնք տեղադրված են վերծնոտային ոսկրի առջևի եզրին։ Թույնը օժտված է մեծ տոքսիկականությամբ։
Ծովային օձերը սնվում են ձկներով, մի մասը՝ ձկնկիթով։ Հիմնականում կենդանածին են, կան նաև ձվակենդանածին և ձվածին տեսակներ։ Հայտնի է 16 սեռ, մոտ 50 տեսակ՝ տարածված Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների արևադարձային ջրերում։
Տեսակների մեծ մասի երկարությունը կազմում է 1.2-1.4 մ, կան տեսակներ որոնց երկարությունը ավելի քան 2.5 մ է (Hydrophis cyanocinctus, Hydrophis spiralis): Սովորաբար արուները մեծ են էգերից, օձերի քաշը կախված է տեսակից, սեռից և սննդից։
Չնայած հզոր թունային ապարատին, ծովային օձերի թույնը շատ վնասակար չէ մարդու համար։  Ամենաթունավոր տեսակը համարվում է Aipysurus duboisii, որը Մակքոյի Տայպանից և ցանցավոր մոխրագույն օձից հետո համարվում է 3-րդ ամենաթունավոր օձատեսակը։


== Ցեղեր ==
Ենթաընտանիքին են պատկանում հետևալ ցեղերը։


== Պատկերներ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Սթիվեն Մաքհեթի

Սթիվեն Մաքհեթի (անգլ.՝ Stephen McHattie, ի ծնե՝ Սթիվեն Մաքհեթի Սմիթ, անգլ.՝ Stephen McHattie Smith, փետրվարի 3, 1947(1947-02-03)[…], Antigonish, Antigonish County, Նոր Շոտլանդիա, Կանադա), կանադացի դերասան։


== Կյանքը և կարիերան ==
Սթիվեն Մաքհեթին ծնվել է Նոր Շոտլանդիայի Անտիգոնիշ քաղաքում։ վարդել է Դրամատիկ մշակույթի ամերիկյան ակադեմիան։ Հայտնվել է մի շարք ֆիլմերում և սերիալներում, որոնցից են «Աստղային ճանապարհ։ Խոր տիեզերք 9», «Աստղային ճանապարհ։ Էնթերփրայզ», «Լեռնականը» և «Կյանքը ջրի տակ» ֆիլմերում։ Դերեր է կատարել նաև «300 սպարտացիներ», «Արդարացված դաժանություն», «Շատրվանը», «Քարտուղարուհին», «Գնդակահարիր նրանց», «Ոստիկանը Բևերլի Հիլզից 3» ֆիլերում։
Կանադական «Կանադա։ Մարդկաց պատմությունը» հեռուստասերիալում կատարել է կանադացի գեներալ-մայոր Այզեք Բրոքի դերը, իսկ «Հրթիռը» ֆիլմում՝ լեգենդար Դիք Իրվինի դերը։
1976 թվականին Մաքհեթին «Ջեյմս Դին։ Ընկերոջ դիմանկարը» ֆիլմում կատարել է Ջեյմս Դինի դերը։ Ֆիլմը հիմնված է Դինի կենսագրության վրա, որը գրել է իր ընկեր Բիլ Բասթը։
Մաքհեթին նկարահանվել է «Սայնֆելդ» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում (սկսած «Քայլ» էպիզոդից), որտեղ կատարել է բժիշկ Ռեսթոնի դերը, ով իրեն էր ենթարկեցնում հոգեբույժ Էլեյն Բենիսին։ Նա նաև նկարահանվել է «Գաղտնի փաստաթղթեր» հեռուստասերիալի երկու էպիզոդում։ 1998-ից 2000 թվականներին կանադական «Էմիլին Նյու Մունից» հեռուստասերիալում կատարել է երկրորդական դեր, սերիալը նկարահանվել է 1923 թվականին Լյուսի Մոդ Մոնթհոմերի կողմից գրված վեպի հիման վրա։ 2005 թվականից կատարել է կապիտա Հիլիի դերը Ջեսի Ջեյմսի մասին բոլոր ութ ֆիլմերում, որոնց նկարահանվել են Ռոբերտ Բ. Փարքերի գրած վեպերի հիման վրա։ 2014 թվականին «Լարվածություն» հեռուստասերիալում կատարել է Վանի դերը։
Մաքհեթին հնչյունավորել է Ստվերին՝ «Արդարացիության լիգա» մուլտսերիալում և կատարել է Հոլիս Մեյսոնի՝ առաջին Գիշերային բվի դերը «Պահապանները» ֆիլմում։


== Անձնական կյանքը ==
Մաքհեթին ամուսնացել է Լիզա Հոուլի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա։ Մինչ այդ ամուսնությունը դերասանը ամուսնացած է եղել Մեգ Ֆոսթեր հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ ==
1995: «Ջեմենի» մրցանակ՝ որպես «Կյանքը Բիլիի հետ» դրամատիկ ծրագրում կամ մինի-սերիալում կատարած լավագույն տղամարդու դեր
2006: Премия «Ջինի» մրցանակ՝ որպես «Մորիս Ռիշար» ֆիլմում կատարած երկրորդակա տղամարդու դեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ժեզուանիա

Ժեզուանիա (պորտ.՝ Jesuânia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևմտյան մասում։ Մտնում է Անդրելանդիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5176 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 153,296 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 33,8 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1948 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 16.961.048,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 3.382,74 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,739 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Վեսնյանկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎեսնյանկաՎեսնյանկա (ուկրաիներեն՝ Веснянка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսնյանկա գյուղում բնակվում էր 243 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,663 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 366,52 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շվանդորֆ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շվանդորֆ (այլ կիրառումներ)Շվանդորֆ (գերմ.՝ Schwandorf), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շվանդորֆ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 27 736 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 123,76 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 3 76 161։


== Լուսանկարներ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Գիհարո համայնք

Գիհարո համայնք (Ֆրանսերեն՝ Commune de Giharo), մեկն է Բուրունդիի Հանրապետության 117 համայնքներից։ Մտնում է Ռուտանա շրջանի մեջ՝ որպես համայնք։ Այն Ռուտանա շրջանի վեց համայնքներից մեկն է։


== Աղբյուրներ ==
Սոոսալու (գյուղ, Մյառյամաա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոոսալուՍոոսալու (էստ․՝ Soosalu), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մանուկ Էքսերջյան

Մանուկ Էսերջյան (1898, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 5, 1974(1974-11-05), Մանհասսեթ, Նասաու շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկահայ ճարտարապետ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ստամբուլում։ Ավարտել է Ստամբուլի Թագավորական դպրոցի Ճարտարապետության բաժինը 1914 թվականին։ Նրա նախագծերով են կառուցվել «Manhasset», Նյու Յորքի բժշկական կենտրոնը և հիվանդանոցը։ Նա հայտնի դարձավ իր առաջին մրցանակը ստանալուց հետո, $750, Բրոդվեյի (Manhattan) լավագույն դիզայնի համար։


== Կարիերան որպես դիզայներ ==
1927 թվականին Էքսերջյանին պատկանող և նրա նախագծով կառուցված չորս տները գտնվում են Cannon Place-ում, Բրոնխի 288-րդ փողոցի վրա։ Նա սեփականացրեց մի քանի հողակտորներ Lexington Avenue (Manhattan)-ում, որոնք նրանից գնվել էին 1929 թվականի փետրվարին։
1934 թվականի մարտին Մանուկ Էքսերջյանը տեղեկացավ, որ Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարության միջոցներից հատկացված $25,000,000 նախատեսված է «East Side» ցածրադիր շրջանների բնակարանների համար։ Նա ընդգծեց, որ այդ նույն գումարը, որն օգտագործվում է նոր տների թաղամասեր կառուցելու համար, կարող է երկարաձգել աղքատ թաղամասերի գոյությունը։ Դա կարող էր տեղի ունենալ, քանի որ մասնավոր կապիտալը ընդունակ չէր լինի մրցակցելու հարկերից ազատված բնակարանների հետ։
Էքսերջյանը ձևավորեց երեք խումբ առանձնատներ Queens Boulevard-ում, որը գտնվում է Նյու Յորքի անտառապատ բլրի 66-րդ և 67-րդ ավենյուի միջև։ Նախագծված է վեց հարկանի պարտեզի ոճով, 1937 թվականին։ 212 բնակարան և 14 խանութ նախատեսվում է կառուցել այդ տարածքում։
Որպես Ժամանակակից Տների Ձևավորման նախագահ Էքսերջյանը 1940 թվականի նոյեմբերին վերականգնեց և վաճառեց քսանչորս հողատարածք, երեք թաղամասեր 8-րդ Ավենյուի մետրոյի համար։ Հիմնականում զարգացան «Austin» փողոցի հարավային մասը, «Yellowstone Boulevard»-ի արևելյան մասը։ Ավելի վաղ նա կառուցեց և վաճառեց մի քանի մասնավոր տներ։


== Մահը ==
Մանուկ Էքսերջյանը մահացել է 1974 թվականին 86 տարեկան հասակում, Մանհասեթի Բոնի Հեիթս Ռոդի իր տանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Լափլանդ (նահանգ)

Լափլանդ (շվեդերեն՝ Lappland), պատմական նահանգ հյուսիսային Շվեդիայում, որը մտնում է Նորլանդ շրջանի մեջ։ Շվեդիայի տարածքով ամենամեծ նահանգը։
Զբաղեցնում է Լապլանդիայի հարավարևմտյան հատվածը, որը համարվում է սաամներ ժողովրդի տարաբնակեցման հիմնական շրջանը։

Հիմնականում բաժանված է ժամանակակից Նորբոտեն և Վեստերբոտեն վարչական միավորների միջև, ինչպես նաև նահանգի ոչ մեծ մասը պատկանում է Եմտլանդ վարչական միավորին։
Մինչ 1809 թվականը նահանգը ներառում էր նաև հյուսիսային Ֆինլանդիայի տարածքը, սակայն Ֆրիդրիխսգամի հաշտության պայմանագրից հետո Ֆինլանդիան անցել է Ռուսական կայսրությանը։ Դրանից հետո Լափլանդի ֆիննական հատվածը սկսեց դիտարկվել որպես առանձին Լապի պատմական նահանգ։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Լափլանդի բնակչությունը կազմում է 94 350 մարդ։ Պատմական տարածքի հետ միասին, բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է մոտ 125 000 մարդ։ Խոշորագույնը Կիրունա (ֆիններեն՝ Kiiruna) քաղաքն է՝ 18 154 մարդ բնակչությամբ։


== Քաղաքներ ==
Կիրունա
Շվեդիայի նահանգներ
Լապլանդիա


== Ծանոթագրություններ ==
Լուգովոե (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼուգովոեԼուգովոե (ուկրաիներեն՝ Лугове), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կակուշինա Բալկա, Կակուշինսկիե Խուտորա, Կակուշինսկիե Կոշարի, Կոշարի, Կակուշա, Կոկուշա։
2001 թվականի տվյալներով Լուգովոե գյուղում բնակվում էր 380 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բուտան (Մալաթիայի գավառ)

Բուտան, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։ Գտնվում էր Մալաթիա-Խարբերդ ճանապարհի աջ կողմում, Եփրատի աջակողմյան փոքրիկ վտակի լեռնոտ ափին։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կոչ-Դևեթ

«Կոչ-Դևեթ» (ադրբ.՝ Dəvət-Qoç), հայերեն և ադրբեջաներեն լեզուներով բոլշևիկյան օրինական թերթ։ Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցության (կոմկուս) Բաքվի կենտրոնական կոմիտեին (կենտկոմ) կից հայկական բաժանմունքի և «Հումմեթ» (ադրբ.՝ Hümmət` «Եռանդ») կազմակերպության օրգան։ Լույս է տեսել 1906 թվականին (16 համար), Բաքվում։
Սեփական պնդմամբ՝ պայքարել է Անդրկովկասի՝ Վրաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդների «բարեկամության ամրապնդման» համար։ Ջատագովել է կոմունիստական գաղափարախոսությունը։
Թերթի հրատարակմանը մասնակցել են Ստեփան Շահումյանը, Պրոկոֆի Ջափարիձեն, Լյուդվիգ Կնունյանցը, Մեշադի Ազիզբեկովը, Պետրոս Մնացականյանը, Մելիք Մելիքյանը և այլն:։
Պոժնյա (գյուղ, Վելիկա-Պիսարևկայի շրջան)

Պոժնյա (ուկրաիներեն՝ Пожня), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Վելիկա-Պիսարևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1628 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոժնյա գյուղում բնակվում էր 799 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)