armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճամփորդ

«Ճամփորդ», Հայաստանի քաղաքային տրանսպորտում և սուպերմարկետներում անվճար բաժանվող շաբաթաթերթ։


== Պատմություն ==
Լույս է տեսնում 2016 թվականի փետրվարի 2-ից։ Հիմնադիրը շախմատիստուհի Արիանա Կաոիլին էր։ 
«Ճամփորդ» թերթը սոցիալական նախագիծ էր։ Թերթի նպատակն էր բարձրացնել քաղաքացիական ներգրավվածությունը՝ մարդկանց  համար ապահովելով դրական լրատվությամբ։ «Ճամփորդ» թերթի  տպաքանակը 20 հազար օրինակ էր։
Շաբաթաթերթի հիմնական թեմաներն էին երևանցիների համար առավել կարևոր, տեղական, միջազգային, սպորտային, սոցիալ-տնտեսական նորությունները և իրադարձությունները, ինչպես նաև Երևանում ապրող հաջողակ մարդկանց հետ հարցազրույցները։
«Ճամփորդ»-ն անդրադարձել է հայրենադարձության թեմային, ինչպես նաև Երևանի տարածաշրջաններին։ Թերթի կարգախոսն է՝ Երևանցիների համար. Վստահելի, Ոգեշնչող, Տեղեկատվական։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա

Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա(գերմաներեն Österreichische Akademie der Wissenschaften)՝ ազգային գիտական կազմակերպություն Ավստրիայում։ 2009 թվականին Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիան աշխարհի 300 առաջատար հետազոտական ինստիտուտների շարքում դասվել է 82-րդը՝ ըստ Վեբոմետրիկս հետազոտության տվյալների[1] Archived 2008-12-25 at the Wayback Machine.:


== Պատմություն ==
1713 թվականին Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցը, ոգեշնչվելով Արքայական հասարակությամբ և Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիայով, առաջարկում է ստեղծել նման մի ակադեմիա։ 1847 թվականի մայիսի 14-ին Վիեննայում հիմնվում է Գիտությունների թագավորական ակադեմիան ("Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien")։ 1918 թվականին այն անվանափոխվեց Գիտությունների ակադեմիայի, 1947 թվականին՝ Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա։
1960-ական թվականներին այն դարձավ Ավստրիայի ոչ համալսարանական ֆունդամենտալ հետազոտությունների բնագավառի առաջատար հաստատություններից մեկը։
Բաղկացած է 2 բաժիններից՝ մաթեմատիկական և բնագիտական՝ փիլիսոփայություն և պատմական գիտություններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ակադեմիայի պաշտոնական կայքը (գերմ.) (անգլ.)
Լեո Ռոխաս

Լեո Ռոխաս (իսպ.՝ Leo Rojas, հոկտեմբերի 18, 1984(1984-10-18), Էկվադոր), Էկվադորցի երաժիշտ, Պանի ֆլեյտահար։ «Das Supertalent» 5-րդ հեռուստաշոուի հաղթող (2011)։


== Կենսագրություն ==
Լեո Ռոխասը 2000 թվականին մեկնել է Իսպանիա, իսկ ընտանիքը մնացել է Էկվադորում։ Տուրիստական վիզայով հաստատվել է Գերմանիայում։ Բեռլինում աշխատում է որպես փողոցային երաժիշտ, այստեղ էլ ապրում է ազգությամբ լեհ կնոջ հետ։ Անցորդներից մեկը նրա ուշադրությունը հրավիրել է «Das Supertalent» հեռուստաշոուի վրա։ Ռոխասը 5-րդ մրցույթին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել 2011 թվականին և եզրափակիչ փուլին մասնակցելու հնարավորություն է ստացել։ «Կոնդորի թռիչքը» կատարելով Պանի ֆլեյտայի և հարավամերիկյան այլ փողային գործիքների վրա՝ անցել է կիսաեզրափակիչ փուլ։
Եզրափակիչ փուլում ելույթ է ունեցել իր մայրիկի հետ, ով եկել էր Էկվադորից։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 17-ին եզրափակիչ փուլում կատարել է «Միայնակ հովիվը» գործիքային ստեղծագործությունը, որը 1977 թվականին գրվել է Ջեյմս Լաստի և Գեորգե Զամֆիրի կողմից։ Այն հետագայում հիթ է դարձել։ Նա հեռոստաշոուում հաղթել է որպես բացարձակ առաջատար։


== Սկավառակագրություն ==


=== Երգեր ===
Nature Spirits (2017)
Dusk (2017)


=== Ալբոմներ ===
Spirit of the Hawk (2012)
Flying Heart (2012)
Albatross (2013)
Das Beste (2015)
Leo Rojas (2017)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջ
Կլյուտոմա (Սերյոնայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կլյուտոմա (այլ կիրառումներ)Կլյուտոմա (ռուս.՝ Клютома), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սերյոնա գետի ձախ ափին 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պրոտվա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010100512110000020308
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110002030
Ավազանի կոդը - 09.01.01.005
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Լիպչա

Լիպչա (ուկրաիներեն՝ Липча), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Խուստի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպչա գյուղում բնակվում էր 3 769 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստոյի Գոմ

Աստոյի Գոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։


== Բնակչություն ==
1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին գյուղն ուներ 20-30 տուն` 200-300 բնակչով։ Բնակչության 60 %-ը հայեր էին։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Աստոյի Գոմն ուներ Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
1870-ական թվականների սկզբից գյուղում գործում էր հայկական վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չիխա

Չիխա (վրաց.՝ ჩიხა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սաչխերեի շրջան‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սաչխերեից հեռու է 6 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1981 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արետուսա

Արետուսա, Արետուզա, (հին հունարեն՝ Ἀρέθουσα), հին հունական դիցաբանության մեջ նիմփա- որսորդուհի է, ում սիրահարվել էր գետերի աստված Ալփեոսը։
Ալփեոսը երկար հետանդեց նրան, Արետուսան աղաչեց Արտեմիդային և վերածվեց աղբյուրի։ Բնակվեց Սիրակուզայի մոտ գտնվող Օրտիգիա կղզու վրա և վերածվեց աղբյուրի, որը հաստատել էր դելփյան պատգամախոսը։ Էգիոնից Սիրակուզա ծովով առաքում էին տորթեր։ Նա պատմեց Դեմետրային, որ Հադեսը փախցրել է Պերսեփոնեին։ Սա նշել է Վերգիլիոսը։ Գիգինը սխալմամբ նրան գրանցել է ներեիդների շարքին։
Արետուսայի անունն է կրում Սիրակուզայի պատմական կենտրոնում գտնվող մի աղբյուր։
Նրա անվամբ կա նաև աստերոիդ և նավաշար Բրիտանական նավատորմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ելիզավետովկա (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵլիզավետովկաԵլիզավետովկա (ուկրաիներեն՝ Єлизаветівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ելիզավետովկա գյուղում բնակվում էր 61 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրիգոր Վահրամյան

Գրիգոր Վահրամյան Գասպարբեկ (Գրիգոր Գասպարբեկյան, 1900, Նախիջևան, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1963, Թավրիզ, Իրան), իրանահայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Գրիգոր Վահրամյանը ծնվել է 1900 թվականին Նախիջևանում՝ Ստեփան և Մարիամ Գասպարբեկների ընտանիքում։ Ծնողները որդուն ուղարկել են սովորելու Թբիլիսիի արվեստի դպրոցում, որտեղ սովորել է Օսկար Շմելինգի (1863-1938) և Եղիշե Թադևոսյանի (1870-1936) մոտ։ 1923 թվականին գերազանց գնահատականներով ավարտել է դպրոցը, մեկնել Մոսկվա, ընդունվել Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան, որտեղ սովորել է Դմիտրի Կարդովսկու (1866-1943) մոտ։ 1929 թվականին ավարտել է ուսումնարանը։
Կարդովսկու ղեկավարությամբ նկարչի դիպլոմային աշխատանքների ցուցահանդեսին ներկա է գտնվել Անատոլի Լունաչարսկին, որը բարձր է գնահատել Գասպարբեկի վարպետությունը։ Ցուցահանդեսը գրավել է մի շարք քննադատների ուշադրությունը։ Արդյունքում գործերի մի մասը վաճառվել է Մոսկվայի թանգարանի միջոցով, մյուս մասն էլ տպագրվել է։ Գասպարբեկի գործերն արժանացել են Մարտիրոս Սարյանի գովասանքին։


== Գործունեություն ==

1934 թվականին Մոսկվայի արվեստի երկրորդ ակադեմիական թատրոնի բեմադրիչ-ռեժիսոր Իվան Նիկոլաևիչ Բերսենևը (1889-1951) Գասպարբեկին հրավիրում է թատրոն՝ որպես «Շահնամե» պիեսի բեմադրիչ և զգեստների նկարիչ։
1936 թվականին Գասպարբեկն իր կտավները ներկայացնում է «Հարյուր մոսկովյան նկարիչներ» խորագիրը կրող ցուցահանդեսում։ Ցուցահանդեսից հետո Վ. Կեմենևը Լիտերատուրնայա գազետա թերթում հոդված է գրել «Պտույտի սկիզբը» վերնագրով։ Հոդվածի մեկ երրորդը նվիրված էր Գասպարբեկին։
Գասպարբեկը նկարազարդել է Գյուստավ Ֆլոբերի «Տիկին Բովարի» վեպի հայերեն թարգմանված տարբերակի կազմը։ Գիրքը ֆրանսերենից հայերեն է թարգմանել Վահե Միքայելյանը, այն Մոսկվայում տպագրվել է 1937 թվականին։
1938 թվականին Գասպարբեկը թողնում է Խորհրդային Միությունը և հաստատվում Թավրիզում։ 1938-1950 թվականներին Գասպարբեկն աշխատել է իր ստուդիայում, որտեղ երիտասարդ արվեստագետներին դասավանդել է նկարչության ու քանդակագործության տեխնիկա։ 1950 թվականին Թեհրանում, Աբադանում և Թավրիզում կազմակերպվել են ցուցահանդեսներ՝ նվիրված Գասպարբեկի և նրա ուսանողների աշխատանքներին։
1951 թվականից Գասպարբեկը սկսել է դասավանդել Թավրիզի արվեստի դպրոցում։ 1953 թվականին Գասպարբեկն ամուսնացել է Մարուսյա Առաքելյանի հետ։ Զույգն ունեցել է չորս երեխա։ Գասպարբեկի երկրորդ որդին՝ Վարդան Վահրամյանը կոմպոզիտոր և նկարիչ է։
Գասպարբեկը մահացել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Թավրիզի իր տանը։


== Ժառանգություն ==
Գասպարբեկի աշխատանքները գտնվում են աշխարհի տարբեր մասնավոր հավաքածուներում։ Նրա կտավներից, այդ թվում «Նատյուրմորտ», «Մոր դիմանկար», «Ինքնադիմանկար», գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Գրականություն ==
Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարյան։ Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուստյանսկի շրջան

Ուստյանսկի շրջան (ռուս.՝ Устьянский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Արխանգելսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Օկտյաբրսկիյ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 10720 կմ²։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 30461 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Հալեպի համալսարան

Հալեպի համալսարան (արաբ․՝ جامعة حلب‎‎), հանրային համալսարան Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ Դամասկոսի համալսարանից հետո Սիրիայի երկրորդ ամենամեծ համալսարանն է։
2005-2006 թվականներին համալսարանն ունեցել է 61000 բակալավր շրջանավարտներ, 2400 ֆակուլտետային անդամներ։ Համալսարանն ունի 25 ֆակուլտետ և 10 միջանկյալ քոլեջներ։


== Պատմություն ==

Հալեպի համալսարանը ստեղծվել է 1946 թվականին բացված Հալեպի ճարտարագիտական ֆակուլտետի և Սիրիական համալսարանի (այժմ՝ Դամասկոսի համալսարան) հիման վրա։ 1946 թվականին Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատի վերացումից հետո նոր անկախ Սիրիայում գործում էր միայն մեկ համալսարան։ 1958 թվականին Սիրիական կառավարությունն ընդունեց օրենք, որի համաձայն ստեղծվեց Հալեպի համալսարանը որպես երկրում երկրորդ համալսարան։ Նոր համալսարանը դռները բացեց 1960 թվականին։ Այն բաղկացած էր երկու ֆակուլտետներից (քաղաքացիական շինարարություն և գյուղատնտեսություն)։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում համալսարանն արագորեն ընդլայնվեց, ձևավորվեցին ինժեներական, գիտության և գրականության բաժիններ, ինչպես նաև ուժեղ շեշտադրում դրվեց լեզուների վրա՝ դասընթացներ կազմակերպելով գերմաներեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն։
Համալսարանը համատեղ համագործակցային ծրագրեր ունի արաբական աշխարհի բազմաթիվ բարձրագույն կրթական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի, Արգենտինայի, Վենեսուելայի, Ավստրալիայի, Ճապոնիայի, Հնդկաստանի, Մալազիայի, Իրանի, Հայաստանի, Վրաստանի, Թուրքիայի, Ղազախստանի, Ռուսաստանի, Իսպանիայի, Միացյալ Թագավորության, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Ավստրիայի, Նորվեգիայի, Լեհաստանի, Ուկրաինայի, Բելգիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Հունգարիայի և Մոլդովայի հետ։
2008 թվականին Հալեպի համալսարանը նշել է իր ոսկե հոբելյանը։ 2013 թվականի հունվարի 15-ին Հալեպի համալսարանի ռմբակոծությունների ժամանակ զոհվել է 82 մարդ։ Պայթյունները տեղի են ունեցել Հալեպի համալսարանի դահլիճների և ճարտարապետության ֆակուլտետի միջև։ Նախնական մահացածների թիվը հասել է 52-ի, սակայն Հալեպի նահանգապետը հետագայում վերանայել է այդ թիվը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Խնկածաղիկ սովորական

Խնկածաղիկ սովորական (լատ.՝ Origanum Vulgare), խուլեղինջազգիների կամ շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող խոտաբույս։
Բազմամյա բույս է` 30-60 սմ բարձրությամբ։ Կոճղարմատը սողացող է, բազմաթիվ բարակ արմատներով, ցողունը քառանիստ, կարմրամանուշակագույն, տերևները՝ հակադիր դասավորված։ Երկարավուն-ձվաձև, մանր բոսորագույն ծաղիկները հավաքված են վահան ծաղկաբույլում։ Ծաղկում է ամռանը (հունիս-օգոստոս), պտղակալում` օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։
Խնկածաղիկ սովորականը բուրումնավետ է և ունի տտիպ դառնավուն համ։ Հումքը պարունակում է եթերայուղեր (մինչև 1.2-1,5%), հիմնականում թիմոլ, կարվակրոլ, սեսկվիտերպեններ, նաև դաբաղանյութեր, ֆլավանոիդներ, ասկորբինաթթու։
Եթերայուղերի պարունակության շնորհիվ ունի խորխաբեր կծկանքալույծ ազդեցություն, բարելավում է աղիների պերիլստատիկան։ Մտնում է կրծքային և քրտնաբեր հավաքների կազմի մեջ։


== Նկարագրություն ==
Կարճ կոճղարմատով, ճյուղավոր, 30-50 սմ բարձրությամբ ցողունով բազմամյա խոտաբույս է։ Մանր, դեղնավուն գեղձիկներով ծածկված տերևները հակադիր են, կոթունավոր, սրածայր, ատամնաեզր։ Նոսր, վահանակաձև հուրաններ առաջացնող երկշուրթ, հնգանդամ ծաղիկները հավաքված են ճյուղերի ծայրերին։ Երկշուրթ, կարմիր, երբեմն վարդագույն կամ սպիտակավուն պսակի խողովակը դուրս է գալիս բաժակից։ 5 եռանկյունաձև-նշտարաձև ատամիկներով բաժակը ունի 4 երկուժ առէջ և մազապատ օղակ երախում։ Հարթ պտուղները ձվաձև գորշագույն ընկուզիկներ են։


== Տարածվածություն ==
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, անտառներում։ Հանդիպում է Տավուշի, Լոռու, Արագածոտնի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում։ Լավ մեղրատու և գեղազարդային բույս  է։


== Նշանակություն ==
Բուժական նպատակով օգտագործվում է բույսի ծաղիկներն ու տերևները, որոնք հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Խնկածաղիկը պարունակում է դաբաղանյութեր, սեսկվիտերպեններ, ասկորբինաթթու, եթերային յուղ, որոնք ապահովում են բույսի հաճելի հոտն ու մանրէասպան ազդեցությունը։ Տերևներն օգտագործում են որպես համեմունք տարբեր կերակրատեսակներ պատրաստելիս։ Եթերային յուղը կիրառում են օծանելիքի արտադրության և ներկարարության մեջ՝ բրդյա գործվածքները նարնջագույն-կարմիր ներկելու համար։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մուհիբե Դարգա

Մուհիբե Դարգա (թուրքերեն՝ Muhibbe Darga, հունիսի 13, 1921(1921-06-13), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 6, 2018(2018-03-06), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք հնագետ, բանասեր և խեթագետ։


== Կենսագրություն ==
Մուհիբե Դարգան ծնվել է 1921 թվականի հունիսի 13-ին Ստամբուլում։


=== Ընտանիք ===
Նրա հայրը բժիշկ էր։ Պապը Դարգուզադի Մեհմեդ Էմին բեյն էր՝ սուլթան Աբդուլ Համիդի առաջին սենեկապետը։ Մուհիբեի դաստիարակությամբ զբաղվել են ֆրանսիացի տնային դաստիարակչուհիները։
Ընտանիքը միշտ տոնել է քաղաքի բոլոր կրոնական տոները։ Հաճախակի են կազմակերպել տոնական երեկույթներ։ Նրան դեռ մանկուց հետաքրքրել է արվեստն ու գրականությունը, հռոմեական և հունական պատմությունը։


=== Կրթություն ===
Մուհիբե Դարգան սովորել է և՛ Ստամբուլում, և՛ Փարիզում։ 1940 թվականին ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի հնագիտության և լեզվաբանության ֆակուլտետը։ Մասնակցել է Տավրոսի լեռներում գտնվող Կարաթեփեի՝ ուշխեթական ամրոցի պեղումներին։ 1965 թվականին դառնում է դոցենտ, իսկ 1973 թվականին՝ գիտությունների դոկտոր։


=== Գործունեություն ===
Մուհիբե Դարգան դասավանդել է Անատոլիայի տարբեր ուսումնական հաստատություններում՝ Էլազըղում, Մուշում։ 1945 թվականից դարձել է Ստամբուլի համալսարանի լեզուների և Փոքր Ասիայի մշակույթի ամբիոնի ասիստենտ։
1978-1990 թվականներին ղեկավարել է Կարակայայի Շեմսիյեթեփե Հյոյուղյուի պեղումները։
1990-2004 թվականներին ղեկավարել է Էսքիշեհիրի պեղումները։
Մուհիբե Դարգան մահացել է 2018 թվականի մարտի 6-ին Ստամբուլում։


== Հրապարակումներ ==
Karahna şehri kült-envanteri: Keilschrifturkunden aus Boghazköi XXXVIII 12. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Istanbul 1973
Puduḫepa: an Anatolian queen of the thirteenth century B.C.. Türk Tarih Kurumu Basimevı, Ankara 1974
Eski Anadoluda kadın. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Istanbul 1976
Hitit mimarlığı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Istanbul 1985
Karatepe azatıwattaya kalesının çanak çömlek buluntulari. Istanbul 1986
Hitit sanatı. Akbank, Istanbul 1992
Kazı başkanının karavanası: arkeolojinin delikanlısından yemek tarifleri. Can, Istanbul 2010


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Emine Çaykara: Arkeoloji’nin delikanlısı: Muhibbe Darga kitabı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara 2003
Erkan Konyar, Taner Tarhan, Aksel Tibet: Muhibbe Darga armağanı. Sadberk Hanım Müzesi, Istanbul 2008


== Արտաքին հղումներ ==
[1]
[2]
[3] Archived 2018-03-30 at the Wayback Machine.
[4]
Թելման Գևորգյան (այլ կիրառումներ)

Թելման Գևորգյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Թելման Գևորգյան (1911 - 1942), հայ դերասան։
Թելման Գևորգյան (ճարտարապետ) (1934 - 1998), հայ ճարտարապետ։
Բիզուվվիս

Բիզուվվիս (ռուս.՝ Визуввис), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Անդրյուշկինա գետի ձախ ափին 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան։


== Ծանոթագրություններ ==
Օգորոդնոե (գյուղ, Բոլգրադի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕգորոդնոեՕգորոդնոե (ուկրաիներեն՝ Городнє), գյուղ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Բոլգրադի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Չեշմեջի։ Հիմնադրվել է 1813 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Օգորոդնոե գյուղում բնակվում էր 5 104 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 993 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կուրմանայ

Կուռմանայ  (ռուս.՝ Курманай), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օրենբուրգի մարզում, Բաշկորտոստան Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ույազի գետի աջ ափին՝ 52 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Դյոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Բելայա գետն է։ Գետավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  10010201312111100024526
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111102452
Ավազանի կոդը - 10.01.02.013
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Անդրանիկ Մակարյան

Անդրանիկ Արտավազդի Մակարյան (մայիսի 12, 1966(1966-05-12), Չինարի, Շամշադինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ),  հայ ռազմական գործիչ։ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի պատրաստության գլխավոր վարչության պետ-Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ (2020)։


== Կենսագրություն ==
Անդրանիկ Մակարյանը ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 12-ին,  Չինարի գյուղում։ 1991 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ պետական անվտանգության կոմիտեի բարձրագույն սահմանապահ ռազմաքաղաքական ուսումնարանը։ 1995-1998 թվականներին սովորել է ՌԴ պաշտպանության նախարարության Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում։ 2006 թվականին ընդունվել է ՌԴ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան, որն ավարտել է գերազանց առաջադիմությամբ։


== Գործունեություն ==
1991 թվականին ԽՍՀՄ պետական անվտանգության կոմիտեի բարձրագույն սահմանապահ ռազմաքաղաքական ուսումնարանն ավարտելուց հետո նշանակվել է ԽՍՀՄ սահմանապահ զորքերի Անդրկովկասյան օկրուգի Հոկտեմբերյանի սահմանապահ ջոկատի ուղեկալի պետի տեղակալ, 1992 թվականի մարտին տեղափոխվել է ՀՀ զինված ուժեր և նշանակվել Տավուշի սահմանապահ պարետատան հետախուզության պետ։ 1993-1994 թվականներին եղել է Տավուշում տեղակայված մոտոհրաձգային գումարտակի հրամանատար, 1994-1995 թվականներին` Տավուշի գնդի հրամանատարի տեղակալ։ 1998-2000 թվականներին վարել է զորամիավորման հրամանատարի տեղակալի, այնուհետև շտաբի պետի պաշտոնները։ 2000 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2003 թվականի դեկտեմբեր եղել է Վազգեն Սարգսյանի անվան առանձին մոտոհրաձգային գնդի հրամանատար, 2003 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է բանակային կորպուսի շտաբի պետ։ 2007 թվականի հուլիսից նշանակվել է 5-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար, 2010 թվականի օգոստոսին՝ ՊԲ հրամանատարի անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքների գծով տեղակալ։


== Զինվորական կորչումներ ==
Գեներալ-լեյտենանտ, 2020
Գեներալ-մայոր


== Պարգևներ ==
«Արիության» մեդալ
Սուրբ Վարդան Մամիկոնյանի շքանշան, 2015


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Միրզոյան Լավրենտի, Տավուշ։ Վավերագրություն։-Եր., «Աստղիկ» հրատ., 2010.- 856 էջ։
Հասրաթյան Ս. Հաղթող բանակի զորահանդեսը/Ս.Հասրաթյան.-Եր.։ Տիգրան Մեծ, 2013.-176 էջ։
Շապիտո

Շապիտո (ֆր.՝ chapiteau, բառացի՝ խոյակ, գդակ), շրջիկ կրկեսային ներկայացումների համար նախատեսված շինություն (հավաքովի)։ Սովորաբար շապիտոն բարձր կայմերից ամրակներով դեպի կողային հենակները ձգված բրեզենտե գմբեթաձև վրան է։ Ներսում հանդիսատեսների տեղերն են, տեխնիկական անհրաժեշտ հարմարանքները, անդրկուլիսյան մասը։ Շապիտոները երևան են եկել XIX դ․ 30-ական թթ․ (Ամառային կրկեսը Ելիսեյան դաշտերում, Փարիզ)։ Մեծ տարածում են գտել ԱՄՆ-ում, ապա՝ այլ երկրներում։
Ռոբերտ Մոբիլի

Ռոբերտ Բագրատի Մոբիլի (օգոստոսի 20, 1954(1954-08-20), Նիժ, Գաբալայի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Աղվանից եկեղեցու հոգևոր առաջնորդ, երկրաբան։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Մոբիլին ծնվել է 1954 թվականի օգոստոսի 20-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի ուդիաբնակ Նիջ գյուղում։ 1971 թվականին ավարտել է Նիջի միջնակարգ դպրոցը։ 1980 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի Աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետը։ Նա ազգությամբ ուտի է։ 
Նա Աղվանից եկեղեցու ակտիվ ղեկավարներից է։ Վարժ տիրապետում է Ուտիերենին, Ադրբեջաներենին և ռուսերենին։
50-ից ավել գիտական աշխատանքների հեղինակ է։
Հայտնի է հակահայ հայացքներով։
2020 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Ռոբերտ Մոբիլին, որպես քահանա, մի խումբ ուտիների հետ այցելել է Դադիվանք համամատեղ պատարագ կատարել՝ նշելով որ Դադիվանքը մաքուր ուտիական վանք է և այտնեղ չկա ոչ մի հայկական հետք։ Ապա նրանք Դադիվանքի եկեղեցում պատարագ են մատուցել ի հիշատակ Հայ-ադրբեջանական պատերազմում զոհված ադրբեջանցի շահիդների՝ իսլամի համար նահատակվածների համար։


== Պարգևներ ==
2014 թվականին օգոստոսի 27-ին արժանացել է Ադրբեջանի փառքի շքանշանին։


== Արտաքին հղումներ ==
Robert Mobili, Bakı Dövlət Universiteti


== Ծանոթագրություններ ==
Սիգուաշ շրջան (Կոլորադո)

Սիգուաշ շրջան (անգլ.՝ Saguache County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 8206 կմ² է, բնակչությունը՝ 6108 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սավոչ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1866 թ.։
Եվտինո

Եվտինո (ռուս.՝ Евтино), գյուղ Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Բելովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 1000 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ներսես Շնորհալու անվան միջնակարգ դպրոց

Ներսես Շնորհալու անվան միջնակարգ դպրոց, հանրակրթական դպրոց Հայաստանի ՀանրապետությանԱրագածոտնի մարզի Նոր Եդեսիա գյուղում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1978 թվականին Նոր Եդեսիա համայնքի 3–րդ նրբանցքում։ Ի սկզբանե գործել է որպես ութամյա դպրոց։ 2010 թվականին դպրոցը դարձել է միջնակարգ տասնամյա, իսկ 2015 թվականին տասներկուամյա։ 2003 թվականին դպրոցն անվանակոչվել է հայ մեծանուն բանաստեղծ, երաժշտագետ, երգահան, պատմիչ նաև Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ներսես Շնորհալու անունով։


== Աշակերտներ ==
Ըստ դպրոցի ցուցումների աշակերտները


== Տնօրեններ ==
Դպրոցում տարբեր տարիների տնօրեն են աշխատել Կարո Սիմիդյանը, Սուրիկ Ջանիբեկյանը, Վարուժան Ազատյանը, Նվեր Հովհաննիսյանը, Սոնա Հարությունյանը, Հրաչ Սահակյանը։
Տարածական կարգավորված պոլիմերներ

Տարածական կարգավորված պոլիմերներ, բարձրամոլեկուլային միացություններ, որոնց գծային մակրոմոլեկուլները բաղկացած են օրինաչափորեն իրար հաջորդող միատեսակ կամ տարբեր տարածական կոնֆիգուրացիա ունեցող տարրական օղակներից։ Յուրաքանչյուր օղակ պարունակում է հիմնական շղթայի մեջ մտնող ածխածնի ասիմետրիկ առնվազն մեկ ատոմ։ Դրանք աչքի են ընկնում բյուրեղանալու հակումով։ Տարբերում են իզոտակտային և սինդիոտակտային տարածական կարգավորված պոլիմերներ։ Իզոտակտային շղթայում (ա) ածխածնի ոչ զուգաչափ ատոմներն ունեն միևնույն տարածական կոնֆիգուրացիան (միայն 1 կամ d), սինդիոտակտային շղթայում (բ) d և 1 կոնֆիգուրացիա ունեցող ատոմները օրինաչափորեն հաջորդում են իրար։ Սրանց մոլեկուլները սովորաբար պատկերում են Ֆիշերի բանաձևերով (Է․ Ֆիշեր, 1891)։ Միևնույն մոնոմերից կարող են ստացվել տարբեր տարածական կարգավորված պոլիմերներ։ Օրինակ, պոլիպրոպիլենը կարող է գոյություն ունենալ վեց տարբեր տարածական կարգավորված ձևերով։ Կողմնային տեղակալիչների ոչ արժեքական փոխազդեցությունների պատճառով տարբեր են միացման ռեակցիաների ակտիվացման ազատ էներգիաները և հետևաբար՝ իզո- և սինդիոտակտային ձևերի ստացման հավանականությունները։ Քանի որ սինդիոմիացման ակտիվացման էներգիան ավելի փոքր է, ապա ցածր ջերմաստիճաններում ստացվում է գերազանցապես սինդիոձևը։ Իզոտակտային պոլիմերները ստանում են ասիմետրիկ մոնոմերների (վինիլային, դիենային և այլն) կատալիտիկ (սովորաբար տարասեռ) տարածական յուրահատուկ, իսկ սինդիոտակտիկները՝ ցածր ջերմաստիճանային, համասեռ կատալիտիկ պոլիմերման, պոլիկոնդենսման կամ այլ եղանակներով։ Շղթայի տարրական օղակում ածխածնի երկու ասիմետրիկ ատոմ պարունակող պոլիմերները, որոնց մոլեկուլներում տեղակալիչներից մեկը մյուսի նկատմամբ ունի իզոտակտային կամ սինդիոտակաային դիրքավորում, կոչվում են դիատակտային։ Մակրոմոլեկուլի տարածական կարգավորվածությունը, որպես կանոն, պոլիմերի բյուրեղանալու ունակությունը պայմանավորող անհրաժեշտ պայմանն է։ Պոլիմերները, որոնց մոլեկուլներում հարևան օղակների ասիմետրիկ ատոմներն ունեն պատահական հաջորդականություն, տարածական կարգավորված չեն (ապատակտային պոլիմերներ) և սովորաբար չեն բյուրեղանում։ Դրանք ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով գերազանցում են ապատակտային պոլիմերներին (ունեն հալման ավելի բարձր ջերմաստիճան, ավելի դժվարալույծ են և այլն)։ 1,4-ցիս և 1,4-ատրանս պոլիդիենները (բնական կաուչուկ, գուտապերչ և այն), թաղանթանյութը, նրա ածանցյալներից շատերը և բնական մյուս պոլիմերները մեծ մասամբ տարածական կարգավորված են։ Սինթետիկ կարգավորված պոլիմերների մեծ մասն ունի իզոտակտային կառուցվածք, բացառությամբ սինդիոտակտային պոլիպրոպիլենի, պոլիբուտիլենի և մի քանի բևեռացված պոլիմերների։ Տարածական կարգավորված պոլիմերների սինթեզն ունի կարևոր ժողովրդատնտեսական նշանակություն։
Կամերային նվագախումբ

Կամերային նվագախումբ, 12–20 երաժիշտ-կատարողներից բաղկացած փոքր նվագախումբ՝ գործիքային անսամբլ 17-18-րդ դարերում, որը հիմնականում կատարել է անսամբլ-նվագախմբային երաժշտություն (կոնչերտո գրոսսոներ, նվագախմբային սյուիտներ և մենանվագ գործիքների կոնցերտներ). կազմում ընդգրկվել են լարային (աղեղնավոր) գործիքների բոլոր տեսակները (ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ, կոնտրաբասեր), մի քանի փողային (ֆլեյտա, հոբոյ և այլն), երբեմն 1 կամ մի քանի հնագույն գործիքներ (կլավիչեմբալո և այլն)։ 
17-րդ դարից փոքր կազմով կամերային նվագախմբեր եղել են ազնվականների դղյակներում (օր.՝ Յ. Ս. Բախը 1703 թվականից Յոհան Էռնստ III-ի դղյակում եղել է նվագախմբի ջութակահար)։ 
19-րդ դարից կամերային նվագախմբերն աստիճանաբար փոխարինվել են սիմֆոնիկ նվագախմբով։ Կամերային նվագախմբերն առավել տարածվել է 1920-ական թվականներին, որը, հավանաբար, պայմանավորված էր այդ տարիներին անսամբլային ու նվագախմբային հնագույն երաժշտության նկատմամբ առաջացած մեծ հետաքրքրությամբ, նաև արձագանք էր ուշ ռոմանտիկ շրջանի սիմֆոնիկ նվագախմբերի հսկայական կազմերի դեմ (ընդլայնված նվագախմբային կազմի համար երկեր են գրել Ռ. Վագները, Ա. Բրուքները, Գ. Մահլերը, Ռիխարդ Շտրաուսը, Ա. Սկրյաբինը և ուրիշներ)։ 
20-րդ դարում կամերային նվագախմբի համար գործեր են գրել Ա. Շյոնբերգը (1-ին կամերային սիմֆոնիան), Ալան Հովհաննեսը («Անահիտ» ֆանտազիան, 6-րդ սիմֆոնիան), Ա. Շնիտկեն (3-րդ կոնցերտը՝ ջութակի և կամերային նվագախմբի համար) և ուրիշներ։ 
Ներկայում կամերային նվագախմբրը կատարում են ոչ միայն արդի, այլև հնագույն շրջանի կոմպոզիտորների երկեր նվագախմբի այն կազմով, որի համար գրվել են։ Հանրահայտ են Վիեննայի, Լիտվայի կամերային, «Մոսկվայի վիրտուոզներ», Կազանի, Հայաստանի և այլ կամերային նվագախմբեր։
Սանտա Անա դե Պուսա

Սանտա Անա դե Պուսա(իսպ.՝ Santa Ana de Pusa), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ գտնվում է Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար համայնքի Տոլեդո պրովինցիայի Լա Խարա շրջանում։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Բնակչությունը՝ 473 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Diputación de Toledo
Մ.թ.ա. 376


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Երկաթե շերեփ (այլ կիրառումներ)

Երկաթե շերեփ կարող է նշանակել.

Երկաթե շերեփ, Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի ամսաթերթ։
Երկաթե և թղթե շերեփ, Հայաստանի և այլ երկրների պետական շահերը խորհրդանշող հայտնի փոխաբերություն, որը դարձել է թևավոր խոսք։
Օսինովկա (գյուղ, Սիտկովսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕսինովկաՕսինովկա (ռուս.՝ Осиновка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուոնսի

Սուոնսի (անգլ.՝ Swansea, արտասանվում է [ˡswɒnzi], Սուանզի), (վալլիերեն՝ Abertawe, «Աբերտաուե»), քաղաք է Ուելսի հարավային մասում, Մեծ Բրիտանիայում։ Բնակչության թվով այն երկրորդն է ամբողջ Ուելսում Քարդիֆից հետո։ Սուոնսիին «սիթիի» (անգլ.՝ city) կարգավիճակ տրվել է 1969 թ-ին։


=== Քույր քաղաքները ===
 Մանհայմ (Գերմանիա)
 Պո (Ֆրանսիա)
 Կորկ (Իռլանդիա)
 Ֆերրարա (Իտալիա)
 Օրհուս (Դանիա)
 Նանտուն (Չինաստան)
 Նյու Յորք (ԱՄՆ)


== Հղումներ ==
Տեղական ադմինիստրացիայի պաշտոնական կայք էջը (անգլ.)
Սուոնսի քաղաքի կենտրոնը
Էյսթեդվոդ 2006


=== Պատմություն ===
Swansea Heritage Archived 2019-07-12 at the Wayback Machine. Սուոնսիի պատմական վայրերը
Կայք քաղաքի պատմության մասին Archived 2012-02-04 at the Wayback Machine.


=== Սուոնսիի ամրոցները ===
Լադիմոր ամրոց
Լոուգոր ամրոց
Օսքվիչ ամրոց
Փեննարդ ամրոց
Ուէոբլի ամրոց
Երկմատ ծույլ

Երկմատ ծույլ, կամ ունաու (լատ.՝ Choloepus didactylus), երկու պահպանված երկմատ ծույլերի տեսակներից մեկը։ Տեսակը առաջին անգամ դասակարգել է   Լիննեյի կողմից 1758 թվականին, ով վերագրեց տեսակը Bradypus (Bradypus didactylus) տիպին։
Երկմատ ծույլերը բնակվում են Հարավային Ամերիկայի արևադարձային անտառների հյուսիսային հատվածում, ներառյալ Պերուն և Բրազիլիայի մի մասը՝ ընկած Ամազոն գետից հյուսիս։


== Նկարագրություն ==
Կենդանու մարմնի երկարությունը 53—73 սմ է, զանգվածը 4-8 կգ։ Մորթին կոշտ է, խիտ նախաշերտով։ Գունավորումը մոխրագույն -  դարչնագույնից բեժ գույն, մեջքի մասում մորթին ավելի մուգ ու երկար է՝ մինչև 15 սմ, դեմքը կճատաքիթ։ Աչքերը փուքր ու մուգ են՝ շականակագույն ծիածանաթաղանթով։ Ականջները մորթու տակ թաքնված են։ Ունի յոթ պարանոցային ողեր, 24-25 կրծքային ողեր, ինչը կաթնասունների շրջանում առավելագույն քանակն է։ Երկմատ ծույլի ամենամոտ հարակից տեսակը Հոֆմանի «ծույլն» է (Choloepus hoffmani), որը ևս վերաբերում է  Choloepus տիպին։


== Կենսակերպ ==
Վարում է խիստ ծառային ապրելակերպ՝ զբաղեցնելով մոտավորապես չորս հեկտար տարածք։


== Բեղմնավորում ==
Հղիությունը տևում է վեց ամիս։ Կենդանու ձագը կշռում է 30-34 գրամ և ունենում է 25 սմ երկրություն։ Մոտավորապես 2,5 ամսականից նա սկսում է ուտել տերևներ, իսկ հարևան ճյուղ է տեղափոխվում ինը ամսականից։ Հայտնի են երկմատ ծույլերի բազմացման դեպքեր ոչ բնական պայմաններում։ Ոչ բնական պայմաններում ապրում են մինչև 40 տարի, իսկ բնության մեջ, միջին կյանքի տևողությունը 20 տարի է։


== Բնապահպանական կարգավիճակ ==
Տեղաբնիկները օգտագործում  են ծույլերի միս, կաշվից պատրաստում են թամբի ծածկոցներ, իսկ ճանկերը օգտագործում են զարդերի պատրաստման համար։
Ունաուն չի դասվում պաշտպանվող տեսակների թվին։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Двупалый ленивец или уна
Բայկի (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բայկի (այլ կիրառումներ)Բայկի (ռուս.՝ Байки), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստան Հանրապետությունում Սվերդլովսկի մարզում։ Գետաբերանը գտնվում է Պավլովսկի ջրամբար գետի ձախ ափին՝ 269 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 48 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուֆա, գետի ենթաավազանը՝ Բելայա, գետի գետային ավազանը Կամա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010201112111100023033
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111102303
Ավազանի կոդը — 10.01.02.011
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Գլեն (Էնայի գավառ)

Գլեն  (ֆր.՝ Glennes), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ֆեր ան Տարդենուա կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Շատո-Տիերի ։
INSEE կոդը՝ 02348 .


== Բնակչություն ==
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 226 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 151 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 106 -ը տնտեսապես ակտիվ էին, 45-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը —70,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 76,8 %)։ 106 աշխատունակ բնակիչներից 97-ը աշխատում էին (53 տղամարդ և 44 կին), անաշխատանք էին 9-ը (3 տղամարդ և 6 կին)։ 45 անգործունակ մարդկանցից 14-ը ուսաանողներ են և աշակերտներ, 13-ը թոշակառու, մնացած 18-ը անգործունակ են ուրիշ պատճառով


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Национальный институт статистики — Глен (ֆր.)
Քրիստիոնաս Դոնելայտիս

Քրիստիոնաս Դոնելայտիս (լիտ.՝ Kristijonas Donelaitis 1 հունվարի, 1714, Լազդինելեն (գերմ.՝ Lasdinehlen, լիտ.՝ Lazdineliai, Лаздинеляй) - 18 փետրվարի, 1780, Թոլմինգեն), լիտվացի բանաստեղծ, լիտվական գրականության հիմնադիրը։ Ստեղծագործությունները կենդանության օրոք տարածվել են ձեռագրերով։ Պահպանվել են 1824 թվականին հրատարակված 6 առակ և «Տարվա եղանակները» պոեմը, որը հրատարակվել է 1818 թվականին։ Առակներում մերկացրել է իշխանավորների անօրինականությունները, «Տարվա եղանակները» պոեմում ռեալիստորեն պատկերել է XVIII դարի կեսերի ճորտատիրական գյուղի կենցաղը, սոցիալական հակասություններն ու գյուղացիության դժգոհությունը գերմաներեն կալվածատերերի կամայականություններից։ Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի որոշմամբ 1964 թվականին նշվել է Դոնելայտիսի ծննդյան 250 ամյակը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոզինախ

Կոզինախ (վրաց.՝ გოზინაყი գոզինակղի, մանրացված ընկույզ), վրացական քաղցրավենիք, որ պատրաստվում է ընկույզից և մեղրից։ Ավանդաբար այս քաղցրավենիքը պատրաստվում է ամանորյա սեղանին մատուցելու համար։ Ավանդական քաղցրավենիք է ոչ միայն վրացիների, այլև հայերի համար։ Ընկույզը, պնդուկը և քունջութը մի քիչ չորացնում են և պատում մեղրով։
Կոզինախ (կոզինակ, գոզինակ) են անվանում նաև արևածաղկի մաքրված սերմերը (արևածաղկի կամ քունջութի), կամ ընկույզը մեղրի կամ շաքարավազի մեջ՝ սեղմված բրիկետի ձևով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կոզինախ, վրացական խոհանոց Archived 2014-05-06 at the Wayback Machine.
Gozinaki
Կոզինախը՝ շոկոլադե մուսով(չաշխատող հղում)
Վալանտինի

Վալանտինի (ֆր.՝ Vallentigny), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 210 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.34 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.74 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 60 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 121 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 93-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 28։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,9 %։ 93 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 87 անձ (47 տղամարդ և 40 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 28 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ալգա (այլ կիրառումներ)

Ալգա, կարող է վերաբերել՝

Ալգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Ալգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Ալգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Արմենուհի (քանդակ, Երևան)

«Արմենուհի» քանդակ, գտնվում է Երևանի Սիրահարների այգում։ Տեղադրվել է 2009 թվականին։


== Պատմություն ==

«Արմենուհի» քանդակը Հռիփսիմե Սիմոնյանը ստեղծել է 1968 թվականին։ Այն միայն մեկ անգամ ցուցադրվել է Հայաստանի նկարիչների միությունում։ 2009 թվականին քանդակագործի ընտանիքը «Արմենուհի» կերամիկական քանդակը նվիրել է Երևան քաղաքին։ Արձանի բացման արարողությանը ներկա են եղել Երևանի քաղաքապետ Գագիկ Բեգլարյանը, քանդակագործի որդին՝ ճարտարապետ Արծվին Գրիգորյանը, թոռնուհին՝ Արևիկ Գրիգորյանը, նկարիչների միության նախագահ Կարեն Աղամյանը, արվեստաբան Շահեն Խաչատրյանը, աշակերտները, արվեստագետներ։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Հռիփսիմե Սիմոնյան


== Տվյալներ ==
Քանդակը կառուցված է կերամիկայից և ունի 1.9 մետր բարձրություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոքսիտ

Բոքսիտ, առաջացել է ֆրանսերեն Լե Բո (Les Baux) տեղանքի անունից, որտեղ էլ հայտնաբերվել է առաջին բոքսիտների հանքավայրը։ Բոքսիտը ալյումինի հիմնական աղբյուրն է հանդիսանում։ Բաղկացած են հիմնականում ալյումինի հիդրօքսիդներից, երկաթի և սիլիցիումի օքսիդներից։


== Հանքագոյացնող միներալներ ==
Բոքսիտների գլխավոր հանքագոյացնող միներալներն են գիբսիտը (Al(OH)3) բյոմիտը (γ-AlO(OH)), դիասպորը (α-AlO(OH)), գյոթիտը, հիդրոհեմատիտը, հիդրոգյոտիտը, կաոլինիտը, քլորիտները, ռուտիլը, իլմենիտը և այլն։ Գույնը՝ սովորաբար կարմիր, գորշ–շագանակագույն։ Բնության մեջ հանդիպում է պինդ, ծակոտկեն, հողանման, փուխր և կավանման ագրեգատներով։


== Կառուցվածքային հատկանիշներ ==
Ըստ կառուցվածքային հատկանիշների՝ առանձնացնում են բեկորային (պելիտային, ավազաքարային, կոպճաքարային, կոնգլոմերատային) և կոնկրեցիոն (ձվաքարային(կրաքարի մի տեսակը, որ ձվի նման նախշեր ունի), սիսեռաքարային, լիմոնիտային)։


== Ծագում ==
Բոքսիտների ծագումը գլխավորապես կապված է նստվածքային և լատերիտային ապարների հետ։


== Տարածում ==
Բոքսիտները լայն տարածված են արևադարձային երկրներում, հատկապես Գվինեայում, Ավստրալիայում։ 2009 թվականին Ավստրալիան առաջին երկիրն էր աշխարհում բոքսիտների արդյունահանումով, այն գրեթե կազմում էր ընդհանուր պաշարների մեկ երրորդ մասը։ Նրան հաջորդում են Չինաստանը, Բրազիլիան, Հնդկաստանը և Գվինեան։
Թեև ալյումինի պահանջարկը արագ աճում է, այնուհանդերձ բոքսիտների պաշարները բավարար են ալյումինի համաշխարհային պահանջները դեռևս մի քանի դար բավարարելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Սկրուջ Մակդաք

Սկրուջ Մակդաք (անգլ.՝ Scrooge McDuck) կամ Հորեղբայր Սկրուջ (անգլ.՝ Uncle Scrooge), մուլտֆիլմի հերոս, Բադ միլիարդատեր է, որը ապրում է Շոտլանդիայի Գլազգո քաղաքում։ Համարվում է «Բադային պատմություններ» և «Բադային պատմություններ. Կորուսյալ լամպը» մուլտֆիլմերի գլխավոր հերոսը։ Սկրուջը համարվում է երեք փոքրիկ բադիկների՝ Բիլլի, Բիլլի և Դիլլի պապիկը։
Նա նաև համարվում է հանրահայտ Դոնալդ Դաքի հորեղբայրը։ Նրա մայրը՝ Դաունի Մակդաքն է, իսկ հայրը՝ Ֆերգյուս Մակդաքը։ Ունի երկու քույր՝ Մատիլդա ֆոն Դրեյք (Մակդաք, Լյուդվիք ֆոն Դրեյքի կինը) և Գորտենզիա Դաք (Մակդաք, Դոնալդի մայրը)։ Սկրուջին կարելի է համարել Ուոլթ Դիսնեյի ունեցվածքի, միլիարդատերերի և հարստության խորհրդանիշ կերպարներից մեկը։


== Գրականություն ==
Uncle Scrooge McDuck, Carl Barks, Edward Summer, Walt Disney Productions 1981 ISBN 0-89087-290-2
Carl Barks Library, Another Rainbow Publishing 1984
Scrooge McDuck Capitalist and Proud of it!, Goldbrick & Bond, USA-International Publications 2004
How to Read Donald Duck: Imperialist Ideology in the Disney Comic, Dorfman & Mattelart, International General 1975
Carl Barks and the Disney Comic Book Archived 2015-09-07 at the Wayback Machine., University Press of Mississippi, Thomas Andrae 2006 ISBN 1-57806-858-4
An Informal Biography of Scrooge McDuck, Jack Chalker, Mirage Press 1974 ISBN 0-88358-502-2


== Արտաքին հղումներ ==
«Բադային պատմություններ» մուլտֆիլմի կերպարների պատմություն
Who's who in Duckburg Archived 2006-06-13 at the Wayback Machine.: էջը Scrooge McDuck Archived 2011-03-17 at the Wayback Machine. և Billionaires Club Archived 2003-04-28 at the Wayback Machine.
Բադային պատմություններ – Սկրուջ Մակդաք
Սկրուջ Մակդաքի սերը
Ուոլթ Դիսնեյի լիամետրաժ անիմացիան ֆիլմերի հերոսներ
Վիրտուալ շրջայզը Մակդաքի առանձնատան
Սերիալի հերոսները Archived 2017-11-07 at the Wayback Machine.
Դեյմոս (դիցաբանություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դեյմոս (այլ կիրառումներ)Դեյմոս (հին հունարեն՝ Δεῖμος, «սարսափ»), հին հունական դիցաբանությունում Արես և Ափրոդիտե աստվածների որդիներից մեկը։ Դեյմոսը սարսափի մարմնավորումն է։ Նա, նրա եղբայր Ֆոբոսը, տարաձայնությունների աստվածուհի Էրիդան և աստվածուհի Էնիոն ուղեկցում են Արեսին պատերամզներում։
Անտիմաքոսի պոեմում Դեյմոսը Արեսի ձիու անունն է։ Արիստոֆանեսի «Խաղաղություն» կատակերգության գործող անձանցից մեկն է։
1877 թվականին Մարս մոլորակի արբանյակները հայտնաբերած Ասաֆ Հոլլն այն անվանել է Դեյմոսի և Ֆոբոսի պատվին։


== Ծանոթագրություններ ==
Զայցևո (գյուղ, Վերևսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶայցևոԶայցևո (ռուս.՝ Зайцево), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 121 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բրենբերգ

Բրենբերգ  (գերմ.՝ Brennberg), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգենսբուրգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1872 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 30,77 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 75 120։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Կանդելա (այլ կիրառումներ)

Կանդելա, կարող է վերաբերել՝

Կանդելա - Միավորների միջազգային համակարգի յոթ հիմնական չափման միավորներից մեկը, հավասար է լույսի ուժին, որը արձակում է տրված ուղղությամբ մոնոքրոմատիկ ճառագայթման 540 x 1012 Հերց հաճախությամբ աղբյուրը, որի էներգետիկ լույսի ուժը այդ ուղղության վրա կազմում է (1/683) Վատտ/սռ։ Մինչև 1970 թվականը անվանում էին մո
Կանդելա - կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Ֆոջա գավառում
Էրեն Կրյուգեր

Էրեն Կրյուգեր (անգլ.՝ Ehren Kruger, հոկտեմբերի 5, 1972(1972-10-05), Ալեքսանդրիա, Վիրջինիա, ԱՄՆ), ամերիկացի սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր է։ Առավել հայտնի է դարձել սցենար գրելով «Տրանսֆորմերներ» ֆրանշիզայի վերջին 3 մասերի՝ Տրանսֆորմերներ։ Ընկածների Վրեժը, Տրանսֆորմերներ։ Լուսնի Մութ Կողմը և Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման Դարաշրջանը ֆիլմերի համար։
Ծնվել և մեծացել է Վիրջինիա նահանգի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը։


== Ֆիլմագրություն ==
1999 - Ճանապարհ դեպի Արլինգթոն
2000 - Ճիչ 3
2000 - Ազարտային խաղեր
2003 - Զանգ
2005 - Զանգ 2
2005 - Գրիմմ եղբայրներ
2005 - Բանալի բոլոր դռների համար
2007 - Արյուն և շոկոլադ
2009 - Տրանսֆորմերներ։ Ֆոլլենների Վրեժը
2011 - Տրանսֆորմերներ։ Լուսնի Մութ Կողմը
2011 - Ճիչ 4
2014 - Տրանսֆորմերներ։ Բնաջնջման Դարաշրջանը
(TBA) - Motorcade
(TBA) - Նեսս
(TBA) - Տրանսֆորմերներ 5


== Ծանոթագրություններ ==
Ենս Յուել

Ենս Յուել (դան․՝ Jens Juel, մայիսի 12, 1745(1745-05-12)[…], Balslev Parish, Միդելֆարտ, Հարավային Դանիա տարածաշրջան, Դանիա - դեկտեմբերի 27, 1802(1802-12-27)[…], Sverige), դանիացի նկարիչ, հայտնի է իր բազմաթիվ դիմանկարներով։ Դասվել է 18-րդ դարի Դանիայի առաջատար նկարիչների շարքին։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ֆյուն կղզում, վաղ տարիքից սիրել  է նկարել, կրթություն է ստացել Գերմանիայի  Համբուրգ քաղաքում, ավարտել է Կոպենհագենի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1772-1780 թվականներին ապրել և աշխատել է Հռոմում, Փարիզում և Ժնևում։ Ժնևում նա երկու տարի ապրել է ընկերոջ՝ փիլիսոփա Շառլ Բոննի տանը, որի միջոցով էլ դարձել է Դանիայի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ 1767 թվականին նրան շնորհվել է փոքր ոսկե մեդալ, իսկ 1771 թվականին՝ մեծ ոսկե մեդալ։ 1780 թվականին վերադարձել է հայրենիք։ 1784 թվականից  եղել  է  Կոպենհագենի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր, այնուհետև՝ տնօրեն։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ նատյուրմորտներ։  Պատմական թեմաներով մի շարք նկարների հեղինակ է։
Մահացել է Կոպենհագենում՝ 1802 թվականին։
Նկարչի նկարը պատկերված է եղել 1972 թվականին թողարկված դանիական կրոնի վրա։


== Աշխատանքներ ==
«Ամպրոպի մոտեցում», 1782
«Փոքր Գոտին լուսնի լույսի ներքո», 1787
Նկարչի ինքնադիմանկարը կնոջ հետ, 1791-1792
«Կնոջ դիմանկար», գտնվում է Էրմիտաժում
«Փոքր Գոտու տեսքը», գտնվում է Թորվալդենի թանգարանում, Կոպենհագեն
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ellen Poulsen: Jens Juel I-II, Christian Ejlers' Forlag, København 1991.
Ellen Poulsen: Tegninger af Jens Juel, Statens Museum for Kunst, 1975.


== Արտաքին հղումներ ==
KID Kunst Index Danmark ("Art Index Denmark")
Danish Biographical Encyclopedia ("Dansk biografisk Leksikion")
Տոռե սերոնա

Տոռե սերոնա (կատ.՝ Torre-serona), մունիցիպալիտետ Կատալոնիայում, մտնում է Լեյդա նահանգի մեջ, Կատալոնիայի ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է գտնվում է Սեգրիա շրջանում։ Զբաղեցնում է է 5.79 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 350 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Pàgina oficial de l'Ajuntament Archived 2011-09-20 at the Wayback Machine.
Informació de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Informació de l'Institut d'Estadística de Catalunya
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի կարող է վերաբերել՝

Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Արցախի Մարտունի քաղաքում
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանի Ջուղա քաղաքում
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Իջևան քաղաքում
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի ներկայիս Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք տարածաշրջանի Սաթխա գյուղում
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոում։
Լյուդվիգ Դուրյան

Լյուդվիգ Ծերունի Դուրյան (Քրիստոստուրյան), հունիսի 21, 1933(1933-06-21), Չալթր, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 9, 2010(2010-07-09), Երևան, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Լյուդվիգ Դուրյանը ծնվել է Ռոստովի մարզի Մյասնիկյանի շրջանի Չալթր հայաբնակ գյուղում։ 1934 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան և բնակություն հաստատել Կոտայքի շրջանի Շահաբ գյուղում։ Սովորել և 1954 թվականին ավարտել է Երևանի Միչուրինի անվան պտղաբանջարաբուծական տեխնիկումը, որի ընթացքում տպագրել է իր առաջին բանաստեղծությունները։ 1956-1957 թվականներին Կալինինոյի «Կոլտնտեսականի ձայն» շրջանային թերթի պատասխանատու քարտուղար էր, 1957-1969 թվականներին՝ գրական աշխատող «Երեկոյան Երևան» թերթում։ 1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան Գրականության ինստիտուտը։ Գրելուն զուգընթաց աշխատել է նախ որպես ագրոտեխնիկ, հետո շրջանային թերթի պատասխանատու քարտուղար, տասնչորս տարի անընդմեջ «Երեկոյան Երևան» օրաթերթի և այնուհետև «Հայաստան» հրատարակչությունում՝ որպես բաժնի վարիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1969 թվականից։


== Ստեղծագործություններ և ճանաչում ==
Բանաստեղծությունների անդրանիկ գիրքը՝ «Արշալույսի երգեր», լույս է տեսել 1957 թվականին։ Հեղինակել է շուրջ երեք տասնյակի հասնող բանաստեղծական ժողովածուներ՝

«Մաշտոց»
«Ասք հողի» պոեմները
«Լեռները չեն խոնարհվում»
«Եռագույն առագաստ»
«Արև խաչքար»
«Եվ մանանա, և նշխարք»
«Քարե արցունք» գրքերը
«Կյանք իմացյալ»
«Երբ ծառերը ծաղկում են» (1959)
«Արևը բոլորինն է» (1963)
«Կապույտ ծաղիկ» (1965)
«Ճամփորդ չեմ միայն», (1967)
«Դառնամ Փառաբանեմ» (1970)
«Եղեգան Փող» (1973)
«Արեգակն արդար» (1976)
«Մաշտոց» (1976)Բանաստեղծի տեքստերով գրվել են բազմաթիվ սիրված երգեր։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են ԽՍՀՄ և արտասահմանյան ժողովուրդների լեզուներով, բանաստեղծությունների շարք ունի «Համաշխարհային գրականություն» մատենաշարի «Սովետական պոզիա» հատորում։ Ռուսերեն լույս են տեսել բանաստեղծի չորս ժողովածուներ՝ «Եղեգան ստվեր», «Արևագիրք», «Նա իջնում է արևից», «Թալիսման»։ Ուկրաիներենից թարգմանել է Սվետլանա Յովենկոյի «Կապույտ հուզմունք» ստեղծագործությունը։


== Մրցանակներ ==
Հովհաննես Թումանյանի անվան գրական մրցանակ
Ավետիք Իսահակյանի անվան գրական մրցանակ
Վահան Թեքեյանի անվան գրական մրցանակ
Մկրտիչ Սարգսյանի անվան գրական մրցանակ


== Երկեր ==
Դառնամ փառաբանեմ, Երևան, 1970, 180 էջ։
Եղեգան փող, Երևան, 1973, 156 էջ։
Մաշտոց (պոեմ), Երևան, 1976, 144 էջ։
Արեգակն արդար, Երևան, 1976, 264 էջ։
Լեռները չեն խոնարհվում, Երևան, 1979, 244 էջ։
Բերդ, Երևան, 1983, 352 էջ։
Ընտիր երկեր, Երևան, 1987, 400 էջ։
Ասք հողի (պոեմ), Երևան, 1988, 112 էջ։
Եռագույն առագաստ (բանաստեղծություններ և պոեմ), Երևան, 1990, 342 էջ։
Սիրտն արցունքի մեջ, Երևան, 1994, 191 էջ։
Եվ մանանա, և նշխարք, Երևան, 1999, 156 էջ։
Արև խաչքար, Երևան, 2000, 174 էջ։
Քարե արցունք, Երևան, 2003, 223 էջ։
Մեր տարիքն Արարատն է, Երևան, 2006, 295 էջ։
Աստղաշար, Երևան, 2007, 127 էջ։
Կյանք իմացյալ (բանաստեղծություններ, պոեմներ), Երևան, 2008, 382 էջ։
Այսքանը իմ կյանքից (հուշապատում), Երևան, 2012, 136 էջ։


== Թարգմանություններ ==
«Թարգմանչաց արվեստ» շտեմարան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լյուդվիգ Դուրյան 80
Լյուդվիգ Դուրյան, Հանրային ՀԸ
Լյուդվիգ Դուրյանը Խաչատուր Ավետիսյանի մասին
«Կյանք իմացյալ» ըստ Լյուդվիգ Դուրյանի