armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բջջի ծրագրավորված մահ

Բջջի ծրագրավորված մահ (ԲԾՄ, անգլ.՝ Programmed cell death), բջջի մահը, որը տեղի է ունենում ներբջջային ծրագրված գործընթացների հետևանքով։ 21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում առանձնացնում էին բջջի ծրագրված մահվան ավելի քանի տասը տեսակ։ 2005 թվականից բջջային մահվան տեսակների դասակարգմամբ է զբաղվում «Բջջի մահվան տեսակների անվանակարգման հանձախումբը» (անգլ.՝ Nomenclature Commitee on Cell Death)։ Բջջի ծրագրավորված մահը նկարագրված է բոլոր էուկարիոտների՝ կենդանիների, բույսերի, սնկերի, լորձունների և նույնիսկ միաբջիջ օրգանիզմների (օրինակ՝ խմորասնկերի) մոտ։ ԲԾՄ-ն կատարում է տարբեր ֆունկցիաներ, ինչպես բջջի, այնպես էլ ամբողջ օրգանիզմի մակարդակում։ Կենդանիների մոտ այն մեծ դեր ունի զարգացման մեջ, ԲԾՄ-ի միջոցով է տեղի ունենում վնասված բջիջների ոչնչացումը, բույսերի մոտ այն մասնակցում է հյուսվածքների ձևավորման գործընթացներին (օրինակ՝ քսիլեմայի ձևավորմանը)։ ԲԾՄ-ն որոշ տեսակներ նկարագրված են բակտերիաների մոտ։ ԲԾՄ-ի բոլոր տեսակները կարելի է բաժանել երկու խմբի. արտաքին, որոնք գործի են դրվում արտաբջջային ազդակներով և ներքին, որոնք պայմանավորված են բջջի ֆունկցիոնալ խանգարումներով


== Դասակարգում ==
Ձևաբանության տեսանկյունից երկար ժամանակ առանձնացվել է ԲԾՄ-ի երեք տեսակ։

I տիպի բջջային մահ կամ ապոպտոզ - այս բջջային մահվան ժամանակ տեղի է ունենում ցիտոպլազմայի կրճատում, քրոմատինի կուտակում, կորիզի հատվածավորում և բջջաթաղանթի բլեբինգ (վեզիկուլների առաջացում բջջաթաղանթից)։ Վերջում բջջի ամբողջ պարունակությունը տրոհվում է՝ առաջացնելով ապոպտիկ մարմիններ՝ վեզիկուլներ, որոնք ֆագոցիտվում են հարևան բջիջների կողմից և քայքայվում լիզոսոմներում։
II տիպի բջջային մահ կամ աուտոֆագիա - այս ժամանակ քայքայվող բջջի ցիտոպլազմայում ձևավորվում են մեծ քանակով վակուոլներ, որոնք այնուհետև ֆագոցիտվում են և քայքայվում հարևան բջիջների կողմից։
III տիպի բջջային մահ կամ նեկրոզ - բնութագրվում է ապոպտոզին և աուտոֆագիային բնորոշ առանձնահատկությունների բացակայությամբ։ Քայքայված բջջի մնացորդները առաջացնում են բորբոքում։Ավելի ուշ ընդունվել է ԲԾՄ-ի ավելի ծավալուն դասակարգում, որը հիմնված է ոչ թե մասնիկների ձևավաբանության, այլ գենետիկական, կենսաքիմիական, դեղաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններով։ Այս ձևով առանձնացված ԲԾՄ-ի տեսակները ըստ ձևաբանության բաժանում են երկու խմբի՝ նրանք, որոնք ձևաբանությամբ ավելի մոտ են ապոպտոզին և մյուսները, որոնք ձևաբանորեն ավելի մոտ են ներկրոզին։ Այսպիսով ԲԾՄ-ի յուրաքանչյուր տեսակին բնորոշ են ապոպտիկ կամ նեկրոտիկ հատկանիշներ։
Ներկայումս տարբերում են հետևյալ տեսակները՝

Լիզոսոմներից կախյալ բջջային մահ (անգլ.՝ Lysosome-dependent cell death, LDCD)։
Աուտոֆագիայից կախյալ բջջային մահ (անգլ.՝ Autophagy-dependent cell death, ADCD)։
Իմունոգեն բջջային մահ (անգլ.՝ Immunogenic cell death, ICD)։
Ներքին ապոպտոզ (անգլ.՝ Intrinsic apoptosis)։
Արտաքին ապոպտոզ (անգլ.՝ Extrinsic apoptosis)։
Նեկրոզ, որը կախված է միտոքոնդրիումների խոցելիությունից (անգլ.՝ MPT-driven necrosis)։
Նեկրոպտոզ (անգլ.՝ Necroptosis)։
Ֆերոպտոզ (անգլ.՝ Ferroptosis)։
Պիրոպտոզ (անգլ.՝ Pyroptosis)։
Պարտանատոզ (անգլ.՝ Parthanatosis)։
Էնթոզ (անգլ.՝ Entosis)։
ՆԵՏոզ (անգլ.՝ NETosis)։


== Ծանոթագրություններ ==
Վեսյոլոե (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎեսյոլոեՎեսյոլոե (ուկրաիներեն՝ Веселе), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 124 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 193,75 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(8783) Գոպասյուկ

(8783) Գոպասյուկ (անգլ.՝ Gopasyuk), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,293064 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9422 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,644 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1268,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,283844 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,21° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8783) Գոպասյուկ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հակոբ Մարթայան

Հակոբ Վահանի Մարթայան (Հակոբ Դիլաչար, մայիսի 22, 1895(1895-05-22), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 12, 1979(1979-09-12), Ստամբուլ, Թուրքիա), լեզվաբան, թուրքագետ, մանկավարժ։ Թուրքերեն լեզվի ինստիտուտի գլխավոր փորձագետ 1942-1979 թթ։ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը թուրքերեն լեզվի ուսումնասիրության մեջ Մարթայանի ունեցած ներդրման համար նրան շնորհել է «Դիլաչար» («Լեզու բացող») ազգանունը։ 


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Կ. Պոլսի ամերիկյան միջնակարգ դպրոցում, Ռոբերտ քոլեջում, եղել է այդ քոլեջի անգլերենի դասատուն, ապա՝ տնօրենը, ստացել ամերիկյան ակադեմիական «արվեստի մագիստրոս» տիտղոս և պրոֆեսորի կոչում (1922)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել է Կովկասյան ճակատում։ Մինչև 1932 թվականը Բեյրութում, Սոֆիայում և այլ վայրերում զբաղվել է հայագիտությամբ, ստանձնել է Բեյրութի առաջին հայկական վարժարանի տնօրինությունը, հիմնել «Ռահվիրա» և «Մշակույթ» թերթերը (Սոֆիա), խմբագրել «Լույս» շաբաթաթերթը (Բեյրութ), հոդվածաշարերով հանդես եկել հայկական մամուլում։ Այդ շրջանում հրատարակվել են նրա «Առաջին Փորձություն» պիեսը (1922), Լ. Շանթի «Հին աստվածներ»-ի անգլերեն թարգմանությունը (1922), «Գրի ծագումը և տարածումը» (1928) և «Հաբեթաբանություն» (1929) աշխատությունները, անգլիացի բանաստեղծներից թարգմանած «Ալբիոնի պարտեզեն» ժողովածուն (1929)։ 1932 թվականից աշխատել է Թուրքիայում, 1942 թվականից եղել է Թուրքիայի լեզվաբանների միության գլխավոր փորձագետը։ Տիրապետել է անգլերեն, թուրքերեն, ֆրանսերեն, հունարեն, իսպաներեն, իտալերեն, ռուսերեն, լեհերեն, բուլղարերեն և այլ լեզուների, ստացել Դիլաչար (լեզվի բանալի) անունը։ 1936-1950 թվականներին Անկարայի համալսարանում դասախոսել է լեզվաբանության պատմություն և ընդհանուր լեզվաբանություն։ Հեղինակ է թուրքական լեզվի տարբեր բնագավառներին վերաբերող մի շարք մենագրությունների։ Ունի հայագիտական աշխատություններ («Համայնապատկեր հայ մշակույթի», 1966, «1500-ամյակի խոհեր», 1951, «Աստվածաշունչը և աշխարհաբարը», 1956 և այլն) և բազմաթիվ հոդվածներ։ 1942-1970 թվականներին եղել է թուրքական հանրագիտարանի տեխնիկական խորհրդատուն, ապա գլխավոր խմբագիրը։
Մարթայանը մահացել է 1979 թվականին Ստամբուլում։


== Հրատարակություններ ==
ԹուրքերենAzeri Türkçesi (Ադրբեջանական թուրքերենը), 1950
Batı Türkçesi (Արևեմտյան թուրքերենը), 1953
Lehçelerin Yazılma Tarzı (Բարբառների գրելու ձևը)
Türk Dil ve Lehçelerinin Tasnifi Meselesi (Թուրքերեն լեզվի և բարբառների դասակարգման խնդիրը), 1954
Devlet Dili Olarak Türkçe (Թուրքերենը որպես պետական լեզու), 1962
Wilhelm Thomsen ve Orhon Yazıtlarının Çözülüşü (Վիլհելմ Թոմսենը և Օրհոնյան արձանագրությունների կործանումը), 1963
Türk Diline Genel Bir Bakış (Ընդհանուր ակնարկ թուրքերեն լեզվի մասին), 1964
Türkiye'de Dil Özleşmesi (Լեզվի մաքրումը Թուրքիայում), 1965
Dil, Diller ve Dilcilik (Լեզու, լեզուներ և լեզվաբանություն), 1968
Kutadgu Bilig İncelemesi (Քութադգու Բիլիգ ուսումնասիրությունը), 1972
Anadili İlkeleri ve Türkiye Dışındaki Uygulamalar (Մայրենի լեզվի սկզբունքները և կիրառումները Թուրքիայի սահմաններից դուրս), 1978ՖրանսերենLes bases bio-psychologiques de la Theorie Güneş Dil (1936)Հայերեն1500ամեակի խոհեր, 1951։
Աստուածաշունչը եւ աշխարհաբարը, 1956։
Յօդուածներ, 2000։
Համայնապատկեր հայ մշակոյթի, Հ. I, 2004:
Համայնապատկեր հայ մշակոյթի, Հ. II, 2005:


== Ծանոթագրություններ ==
(6041) Ջուտերկիլիան

(6041) Ջուտերկիլիան (անգլ.՝ Juterkilian), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մայիսի 21-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,444046 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6451 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,243 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1395,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257953 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,89° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6041) Ջուտերկիլիան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էյվազլու Ներքին

Էյվազլու Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 75 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սասիրեթի (Քարելի շրջան)

Սասիրեթի (վրաց.՝ სასირეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 710 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 304 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլմենար դե Օրեխա

Կոլմենար դե Օրեխա (իսպ.՝ Colmenar de Oreja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի մեջ՝ որպես Մադրիդ ինքնավար համայնքի մաս։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգաս շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 126,3 կմ²։ Բնակչությունը՝ 8378 մարդ (2011 թվականի տվյալներով)։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ից համարվում է Իսպանիայի ազգային ժառանգություն։


== Բնակչություն ==
Մունիցիպալիտետն ունի 8378 բնակիչ, որից 4.273 տղամարդ, իսկ 4105-ը՝ կին (ըստ 2011 թվականի հունվարի 1-ի Իսպանիայի Ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների)։
Թեև երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակը վատթարացավ 20-րդ դարի առաջին քառորդում, բնակչության քանակով մունիցիպալիտետը համարվում է 3-րդ քաղաքը Ալկալա դե Էնարեսից և Արանխուեսից հետո՝ չհաշված համայնքի կենտրոնը։


== Քաղաքում ծնված հայտնի անձինք ==
Իսիդորո Առեդոնդո (1655-1702)
Ուլպիանո Չեկա (1860-1916)
Մանուել Բլանկո Խատիվա (1898-1952)
Ֆրայ Խուան Ֆերնանդես դե Ռոխաս (1750-1819)
Պեդրո դե Լեոն
Ֆրանսիսկո Լոպես (1554)
Խոսե Մարիա Մորալեխո (1774-?1849)
Խուան Խիլ Խիլ
Խոսե Ֆերնանդես դե լա Օս
Տոմաս Խուան ը Սևա Կասերո
Միգել Ալկոլադո
Լուիս Ուրտադո Գարսիա
Էմբոլադորես Կոլմենար դե Օրեխա


== Պատկերասրահ ==

		


== Գրականություն ==
García-Gallo de Diego Alfonso (1975)։ «Արխիվացված պատճենը» (pdf)։ Anuario de historia del derecho español 45: 341–488։ ISSN 0304-4319։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-08-14-ին։ Վերցված է 2014-10-08  


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ayuntamiento de Colmenar de Oreja (իսպ.)
Página personal de Colmenar de Oreja Archived 2008-10-08 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Colmenar de Oreja, vista desde el satélite (իսպ.)
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Ficha municipal Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Series estadísticas del municipio (իսպ.)
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Nomenclátor Oficial y Callejero (իսպ.)
(3545) Գաֆեյ

(3545) Գաֆեյ (անգլ.՝ Gaffey), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 20-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,867954 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6995 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0364 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1774,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20293 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,98° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3545) Գաֆեյ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆայզի Գասկարովի անվան ժողովրդական պարի պետական ակադեմիական համույթ

Ֆայզի Գասկարովի անվան ժողովրդական պարի պետական ակադեմիական համույթ (ռուս.՝ Государственный академический ансамбль народного танца им. Файзи Гаскарова, ГААНТ), ժողովրդական պարերի մասնագիտական համույթ Բաշկորտոստանում։
Միակ երաժշտական թիմն է, որ արժանացել է Սալավատ Յուլաևի անվան մրցանակի «բաշկորական մասնագիտական պարարվեստում բարձր կատարողական արվեստի զարգացման և առաջխաղացման մեծ ավանդի համար»։


== Պատմություն ==
Երաժշտական կոլեկտիվը ձևավորվել է 1936-1938 թվականներին Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզի միացյալ թատրոնների  երաժշտա-էստրադային բյուրոյին կից, բաշկորական թատերական ուսումնարանի բալետի բաժնի և սիրողական բալետի ուսանողներից։ 1938 թվականին վերակազմավորվել է որպես Բաշկորտոստանի պետական ֆիլհարմոնիային կից Բաշկորտոստանի երգի, պարի և երաժշտության համույթ։ 1939 թվականի մարտի 11-ին Իգոր Մոիսեևի ուսանող Ֆայզի Գասկարովը դարձել է համույթի գեղարվեստական ղեկավար և սկսում է ձևավորել կոլեկտիվը։
1940 թվականին առանձնացել է Բաշկորտոստանի պետական ​​ազգագրական պարի համույթը։ 1940 թվականի ամռանը համույթը կատարել է իր առաջին շրջագայությունը Բաշկորտոստանում։ 1941 թվականի սկզբին պատրաստվել է Մոսկվայում կայանալիք Բաշկորական գրականության և արվեստի տասնամյակին։ 1955 թվականին Մոսկվայում Բաշկորական գրականության և արվեստի տասնամյակին մասնակցելուց հետո համույթը ձեռք է բերել համամիութենական հեղինակություն։
1988 թվականին ստեղծագործական կոլեկտիվը կոչվել է Ֆայզի Գասկարովի անունով։
1991 թվականին համույթն առանձնացել է ֆիլհարմոնիայից և ձեռք բերել իրավաբանական անձի կարգավիճակ ներկայիս անվանումով։ 1994 թվականին միաժամանակ հանդես է եկել երկու արտասահմանյան շրջագայությամբ Միացյալ Նահանգներում և Թուրքիայում։
1996 թվականի դեկտեմբերին ՌԴ մշակույթի նախարարության կողմից ստացել է «ակադեմիական» կոչում։
2007 թվականին  Ֆայզի Գասկարովի անվան համույթը ձեռք է բերել իր սեփական տարածքը։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Սալավատ Յուլաևի անվան մրցանակ
Գ. Սալյամի անվան մրցանակ (1978)
1994 թվականին համույթն արժանացել է «Աստղեր աշխարհում» փառատոնի բրոնզե մրցանակի (Թուրքիա)
2005 թվականի դեկտեմբերին «Известия» ռուսական թերթի կողմից Ֆայզի Գասկարովի անվան ժողովրդական պարի պետական ակադեմիական համույթն արժանացել է «Հայտնիություն» մրցանակի
2013 թվականի հոկտեմբերին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գրասենյակում համույթը պարգևատրվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Հինգ մայրցամաքներ» ոսկե մեդալով և «Խաղաղության դեսպան» դիպլոմով


== Գրականություն ==
Багуманов А. И., Фаизова Ф. А. Государственный академический ансамбль народного танца РБ имени Г. Ф. Гаскарова//Лауреаты премии имени Салавата Юлаева. - Уфа։ Китап, 1999. 272 с. - С. 168-171.
Хайруллин Р. Башкирский государственный ансамбль народного танца. Уфа, 1966.
Саитов С. Башкирская государственная филармония. М.-Л., 1969.
Башкирский государственный ансамбль народного танца։ Альбом. Текст Е. Варламовой. Сост. А. Фахрутдинов. Уфа, 1978.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ролик с презентацией ансамбля Archived 2007-03-06 at the Wayback Machine.
Ансамбль Гаскарова
Концертный зал Государственного Академического Ансамбля Народного Танца им. Файзи Гаскарова.
Ансамбль народного танца имени Файзи Гаскарова отмечает 70-летие Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Խանկալա

Խանկալա (ռուս.՝ Ханкала, չեչեներեն՝ Хан-ГӀала), գյուղ Ռուսաստանի, Չեչենական հանրապետության Գրոզնի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7908 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վանա կողակ

Վանա կողակը (լատ.՝ Capoeta kosswigi), որը նաև հայտնի է որպես Կոսվիգի կողակ, ծածանազգիներ ձկնատեսակ է, որն բնակվում է Վանա լճի ավազանում։ Սակայն հավանական է (բայց վերջնականապես պարզ չէ), որ սա նույն ձուկն է, ինչ Դամասկոսյան կողակը (լատ.՝ Capoeta damascina), և հետևաբար անվանումը պարզապես հոմանիշ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Լյուկ Միտչել

Լյուկ Միտչել (անգլ.՝ Luke David Mitchell, ապրիլի 17, 1985(1985-04-17), Գոլդ Քոստ), ավստրալիացի հեռուստատեսային դերասան և մոդել։


== Կյանք և կարիերա ==
Միտչելը ծնվել և մեծացել է Գոլդ Քոստում։ Ունի կրտսեր քույր, մեկ ավագ և երկու կրտսեր եղբայրներ։ Նրա կրտսեր եղբայրներից մեկը՝ Բենջամին Միտչելը, պրոֆեսիոնալ զբաղվում է մեծ թենիսով և ընդգրկված է աշխարհի լավագույն 250 թենիսիստների ցանկում։
Միտչելը ճանաչում է ստացել «Տանը և ճանապարհին» ավստրալիական սերիալում խաղացած դերի շնորհիվ, որտեղ նա կանոնավոր կերպով նկարահանվել է 2009-2013 թվականներին։ 2010 թվականին «Ամենահայտնի նոր դերասան» կատեգորիայում ստացել է «Logie» հեռուստամրցանակը։
2008 թվականին նա առաջնաելույթ է ունեցել «Հարևաններ» սերիալում, իսկ հետո նկարահանվել է «H2O։ Պարզապես ավելացրու ջուր» պատանեկան սերիալում։
2013 թվականին Միտչելը տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ The CW հեռուստաալիքի Ապագայի մարդիկ սերիալի 2013-2014 թվականների հեռուստաեթերաշրջաններում խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ Դրա ավարտից հետո ABC հեռուստաալիքի «Միայն անդամների համար» փրայմ-թայմ սերիալում ստացել է կանոնավոր դեր։ Մինչև եթեր դուրս գալը ալիքը շոուն փակել է։


== Անձնական կյանք ==
2009 թվականին Միտչելը սկսել է հանդիպել դերասանուհի Ռեբեկա Բրիդսի հետ։ 2012 թվականի մայիսին նրանք հայտարարել են իրենց նշանադրության մասին։ Զույգը ամուսնացել է 2013 թվականի հունվարին։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (128901-129000)

Աստերոիդների ցանկ (128801-128900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (129001-129100)
 Աստերոիդների ցանկ (128801-128900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (129001-129100)
Պայտասար

Պայտասար, Գեղադրասար, Նալթափա, Նալսար.  լեռ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Գեղամա լեռնաշղթայում, Աժդահակից 3,5 կմ հարավ արևմուտք։ Բարձրությունը` 3177 մ։ Ունի հրաբխային ծագում, թեք խառնարանը նման է պայտի։ Հնում սովորաբար կոչվում էր Գեղարդասար։ Լանջերին պահպանվել են մ.թ.ա. 7-2 հազարամյակների ժայռապատկերներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կեռլիճ (այլ կիրառումներ)

Կեռլիճ անունը կարող է վերաբերվել

Կեռլիճ, լճակ Լոռու մարզում, Փամբակի լեռների հյուսիսային լանջերին
Կեռլիճ, փոքրիկ լիճ Հայկական լեռնաշխարհի Բյուրակն բարձրավանդակում
Ուլյադարովկա

Ուլյադարովկա (ռուս.՝ Улядаровка, բաշկիրերեն՝ Улядаровка), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆեոդորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ֆիլիպպիդիս Խրիսանթոս

Ֆիլիպպիդիս Խրիսթանոս (մարտ 1881, Կոմոտինի, Մակեդոնիայի և Թրակիայի ապակենտրոնացված վարչատարածք, Հունաստան - սեպտեմբերի 28, 1949(1949-09-28), Աթենք, Հունաստան), հույն եկեղեցական և հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Եղել է Պոնտոսի հույների կրոնական ու քաղաքական առաջնորդներից մեկը 20-րդ դարի սկզբին։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Շվեյցարիայում և Գերմանիայում։ Աշխատել է Կ. Պոլսի հունական պատրիարքարանի դիվանում։ 1913 թվականին ընտրվել է Տրապիզոնի մետրոպոլիտ։ 1915 թվականին՝ Թուրքիայում հայերի կոտորածների ժամանակ, համարձակորեն հանդես է եկել հայերի պաշտպանությամբ։ Հայ-հունական դաշինք ստեղծելու ջանքեր է գործադրել։ Առաջին աշխարհամարտից հետո եղել է հունական պատվիրակությունների անդամ միջազգային կոնֆերանսներում, մասնավորապես՝ 1919-1920 թվականների Փարիզի հաշտության, 1920 թվականի Սան Ռեմոյի կոնֆերանսներում։ 1919 թվականին հունական պատվիրակության կազմում Երևանում մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության հետ բանակցություններին՝ պատմական Պոնտոսի տարածքում հայ-հունական ֆեդերատիվ պետություն ստեղծելու հարցի շուրջ։ Այդ քաղաքականության համար Անկարայի կառավարությունը Խրիսթանոսին դատապարտել է մահվան, սակայն խուսափել է պատժից՝ անցնելով Կ. Պոլիս, ապա՝ Հունաստան։ Այնուհետև եղել է Աթենքի արքեպիսկոպոս, ընտրվել Աթենքի ակադեմիայի անդամ։
Խրիսթանոսը Պոնտոսի և պոնտական հույների պատմությանը նվիրված աշխատությունների հեղինակ է։ «Տրապիզոնի եկեղեցու պատմությունը» (1933) ուսումնասիրության մեջ տալիս է Պոնտոսի և Փոքր Հայքի հայերի վերաբերյալ վիճակագրական արժեքավոր տվյալներ, որոնք վերաբերում են հայերի թվին, զբաղմունքին, դպրոցների և եկեղեցիների քանակին։ Լինելով Տրապիզոնի հայերի կոտորածների ականատեսը՝ Խրիսթանոսը մանրամասն նկարագրել է Բեհաէդդին Շաքիրի չարագործությունները, տվել Տրապիզոնի հայերին տեղահանելու մասին 1915 թվականի հունիսի 13-ի հրամանի հունարեն թարգմանության լուսապատճենը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուոլթ Ֆրեյզեր

Ուոլթեր «Քլայդ» Ֆրեյզեր (անգլ.՝ Walter "Clyde" Frazier, մարտի 29, 1945(1945-03-29), Ատլանտա), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Նյու Յորք Նիքս» և «Կլիվլենդ Կավալիերս» ակումբների կազմերում։ 1969-1970 և 1972-1973 թվականների մրցաշրջանների Նիքսի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։ 1987 թվականին Ուոլթ Ֆրեյզերի անունը տեղ է գտել Բասկետբոլի փառքի սրահում։ 1996 թվականին ընդգրկվել է NBA-ի պատմության 50 մեծագույն բասկետբոլիստների ցանկի կազմում։ Խաղացողի կարիերայի ավարտից հետո շարունակել է աշխատել՝ որպես հաղորդավար։ Ներկա պահին MSG Network հեռուստաալիքում մեկնաբանում է «Նիքս»-ի խաղերը։


== Վաղ տարիներ ==
Ուոլթ Ֆրեյզերը ծնվել է 1945 թվականի մարտի 29-ին Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում։ Սովորել է Դևիդ Հովարդի անվան դպրոցում, որտեղ հանդես է եկել տեղի բասկետբոլային ակումբի կազմում։


== Մրցանակներ և ձեռքբերումներ ==
Բասկետբոլի փառքի սրահ (1987)
NBA չեմպիոն (1970, 1973)
Բոլոր աստղերի խաղ (1970-1976)
NBA բոլոր աստղերի խաղի ամենաարժեքավոր խաղացող (1975)
NBA բոլոր աստղերի առաջին հավաքական (1970, 1972, 1974-1975)
NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքական (1971, 1973)
NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության առաջին հավաքական (1969—1975)
NBA սկսնակների առաջին հավաքական (1968)
NBA-ի պատմության 50 մեծագույն բասկետբոլիստներ (1996)
«Նիքս»-ում նրա կողմից անմահացված է 10-րդ համարը
«Սալյուկի»-ում նրա կողմից անմահացված է 52-րդ համարը


== NBA կարիերայի ցուցանիշներ ==


=== Ամենամյա մրցաշրջան ===


=== Փլեյ օֆ ===


== Կարիերայի բարձրագույն ցուցանիշներ ==


=== Լավագույն փոխանցումային խաղեր ===


=== 40 միավորանոց խաղեր ===
Ֆրեյզերը պարբերական մրցաշրջանում անցկացրել է 5 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է ավելի քան 40 միավոր։


=== Պարբերական մրցաշրջան ===


=== Փլեյ օֆ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
NBA Encyclopedia
Basketball Hall of Fame profile
Frazier’s Career Statistics Archived 2009-02-18 at the Wayback Machine.
Georgia Sports Hall of Fame
Walt Frazier Archived 2012-03-29 at the Wayback Machine. (in the New Georgia Encyclopedia)
Clyde TV
Եվրոպական գավաթ 1980–81

Եվրոպական գավաթ 1980–81 Եվրոպական գավաթի 26-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Լիվերպուլը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Ռեալ Մադրիդին 1–0 հաշվով։
Եզրափակիչը կայացավ Փարիզի Պարկ դե Պրենս մարզադաշտում 1981 թվականի մայիսի 27-ին, խաղը դիտում էին 48 360 հանդիսական։
Սա Լիվերպուլի երրորդ հաղթանակն էր մրցաշարում։ Գործող չեմպիոն Նոթինգհեմ Ֆորեստին առաջին տուրում մրցաշարից դուրս թողեց ԲԿՄԱ Սոֆիան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
ՈՒԵՖԱ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա


== Արտաքին հղումներ ==
Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
1980–81 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
Բոլոր գոլ խփողները 1980–81 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA
Թրոմսյոյի համալսարան

Թրոմսյոյի համալսարան  (Նորվեգիայի արկտիկական համալսարան) (նորվ.՝ Universitetet i Tromsø – Norges arktiske universitet), հակիրճ՝ UiT, բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Նորվեգիայում։ Գտնվում է  Թրոմսյո քաղաքում։ Համալսարանի գիտաշխատողները նաև մասնակցում են Սվալբարդի միջազգային համալսարանի (UNIS) ուսումնական գործընթացին։


== Պատմություն ==
Համալսարանի ստեղծմման որոշումը կայացվել է 1968 թվականի, իսկ արդեն 1972 թվականին այն մեծ հանդիսավորությամբ բացվեց Նորվեգիայի  Ուլավ V թագավորի կողմից։ Սկզբնական շրջանում համալսարանի շենքը գտնվում էր քաղաքի կենտրոնում, սակայն ներկա պահին մասնաշենքերի մեծ մասը տեղակայված է Բրեյվիկի կամպուսում, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից հյուսիս։


=== Ֆակուլտետներ ===
Համալսարանը ունի մի քանի ֆակուլտետներ

հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետ,
հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ,
մաթեմատիկական-բնական գիտությունների ֆակուլտետ,
իրավաբանական ֆակուլտետ,
բժշկական ֆակուլտետ։Նորվեգիայի բարձրագույն ձկնորսական դպրոցը նույնպես հանդիսանում է Թրոմսյոյի համալսարան ֆակուլտետ (նորվ.՝ Norges Fiskerihøgskole):
Բժշկագիտական առարկաների ուսուցումը իրականացվում է Հյուսիսային Նորվեգիայի համալսարանական հոսպիտալի (նորվ.՝ Universitetssykehuset Nord-Norge, UNN) հիման վրա, որի մասնաշենքերի մի մասը տեղակայված է համալսարանի մոտ։
Համալսարանի շրջանակներում գործում են նաև մի շարք գիտական կենտրոններ, ինչպիսիք են Սաամերենի ուսումնասիրության կենտրոնը, Ռուալ Ամունդսենի անվան բևեռային ուսումնասիրությունների կենտրոնը, Շրջակա միջավայրի և զարգացման ուսումնասիրությունների կենտրոնը,  Լեզվաբանության խորքային ուսումնասիրությունների կենտրոնը (CASTL), Շիբոտնի աստղադիտարանը և այլն։


== Հայտնի շրջանավարտներ և դասախոսներ ==
Ջեյմս Լյուիս


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համալսարանի պաշտոնական կայք: (նորվեգերեն, անգլերեն)
Տարասովկա (գյուղ, Վրադիևկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏարասովկաՏարասովկա (ուկրաիներեն՝ Тарасівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 137 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,642 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարտիկ Ավագյան

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Մարտիկ Յաշայի Ավագյան, (մարտի 16, 1962(1962-03-16) - հունիսի 9, 1993(1993-06-09)), հայ ազատամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
1980-1982 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Մասնակցել է Հադրութի, Ֆիզուլիի շրջանների ազատագրական մարտերին։ Մահացել է ականի պայթյունից։
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Պլեթանց գյուղում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրաչանիցա (քաղաք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)

Գրաչանիցա (բոս․՝ Gračanica), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսարևելյան մասում, համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Վարչականորեն համարվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Ֆեդերացիայի Տուզլանի կանտոնի մասը։ Տեղակայված է Սպրեչա գետի վրա։


== Կլիմա ==
Քաղաքի հունվարյան ջերմաստիճանը կազմում է 1,8 °C, իսկ հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը՝ 23,3 °C։
Գրաչանիցա համայնքում թափվում են 830 մմ տեղումներ։ Մայիս ամսվա ամենաշատ տեղումները եղել են 121 մմ, իսկ հունիս ամսվա՝ 101 մմ, իսկ ամենաքիչ տեղումները եղել են մարտ ամսվա ընթացքում՝ 41 մմ։ Տարվա ընթացքում ձյուն տեղում է 50 օր։ Գրաչանիցա համայնքի կլիման մայրցամաքային է։


== Բնակչություն ==


=== 1971 թվական ===
Ընդամենը - 46,950 մարդ
Բոսնիացիներ - 33,135 (70,57 %)
Սերբեր - 13,135 (27,97 %)
Խորվաթներ - 199 (0,42 %)
Հարավսլավներ - 184 (0,39 %)
Այլազգիներ - 297 (0,65 %)


=== 1991 թվական ===


==== Համայնք ====
Ընդամենը - 59,134 մարդ
Բոսնիացիներ - 42,599 (72,03 %)
Սերբեր - 13,558 (22,92 %)
Հարավսլավներ - 1,530 (2,58 %)
Խորվաթներ - 132 (0,22 %)
Այլազգիներ - 1,315 (2,25 %)


==== Քաղաք ====
Ընդամենը - 12,712 մարդ
Բոսնիացիներ - 10,282 (80,88 %)
Սերբեր - 1,169 (9,19 %)
Հարավսլավներ - 900 (7,07 %)
Խորվաթներ - 47 (0,36 %)
Այլազգիներ - 314 (2,47 %)


== Քույր քաղաքներ ==
 Իտալիա Ֆորմիա, Իտալիա
 Ֆրանսիա Ֆլեուրի լես Աուբրայիս, Ֆրանսիա
 Շվեդիա Հանինգե, Շվեդիա
 Իտալիա Միլան, Իտալիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Official results from the book: Ethnic composition of Bosnia-Herzegovina population, by municipalities and settlements, 1991. census, Zavod za statistiku Bosne i Hercegovine - Bilten no.234, Sarajevo 1991.


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջ
Գրաչանիցա
Գրաչանիցա Glasnik
Բուկ, Գրաչանիցա
Պրոյեկցիա

Պրոյեկցիա, որևէ պատկերի կամ առարկայի արտապատկերումը (պրոյեկտումը) հարթության կամ այլ մակերևույթների վրա։
Հիմնական տեսակներն են կենտրոնական, զուգահեռ և ուղղանկյուն պրոյեկտումները։ Կենտրոնական պրոյեկտման դեպքում ընտրվում է որեէ  կետ (պրոյեկտման կենտրոն) և այդ կետով չանցնող  հարթություն (պրոյեկցիաների հարթություն)․ այդ դեպքում յուրաքանչյուր  կետ (նախակերպար) պրոյեկտվում է։ (կերպար) անվանում են  կետի Պրոյեկցիան։ Որևէ պատկերի Պրոյեկցիան նրա բոլոր կետերի Պրոյեկցիաների միավորությունը ABC եռանկյանն է։ Զուգահեռ պրոյեկտման դեպքում ընտրվում է պրոյեկտման որեէ  ուղղություն և հարթություն, այդ դեպքում յուրաքասչյուր A կետ պրոյեկտվում է, որը կետով անցնող և ին զուգահեռ ուղղի և  հարթության հատման կետն է։ Ուղղանկյուն (կամ օրթոգոնալ) պրոյեկտումը զուգահեռ պրոյեկտման այն մասնավոր դեպքն է, երբ ուղղահայաց է։ Կենտրոնական և զուգահեռ պրոյեկտումները լայն կիրառություններ ունեն գծագրական երկրաչափության մեջ և տեխնիկայում։ Բացի վերը նշված պրոյեկտումներից, հայտնի են նաե գնդային մակերևույթի այլ մակերևույթների վրա պրոյեկտումներ, որոնք օգտագործվում են աշխարհագրության, աստղագիտության, տեղագրության մեջ։
Պրասկո

Պրասկո  (իտալերեն՝ Prasco), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 522 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 86 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0144։
Պրասկոն սահմանակից է Կրեմոլինո, Մորբելո, Մորսասկո և Վիսոնե մունիցիպալիտետներին։
Սրբեր Նազարիուսը և Ցելսիուսը հարգվում են որպես կոմունայի հովանավորներ։ Տոնակատարությունը հուլիսի 28-ին է։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Հայ ընտանեկան միություն

Հայ ընտանեկան միություն, հիմնվել է 1979-ին, Գլենդելում։ Հիմնադիրներ՝ Խ. Ջանոյան, Հ. Զաքարյան, Ժ. Հակոբյան և ուրիշներ։ Կազմակերպում է հոբելյանական տոնակատարություններ, ազգային տոներին նվիրված հանդիսություններ։ Գործում է միության շաբաթօրյա դպրոցը։ Ունի 72 անդամ։
Ինի Գարս

Ինի Գարս (գերմ.՝ Gars am Inn), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա երկրամասին։ Գտնվում է Ինի Մյուլդորֆ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 3758 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը 43,65 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 83 118։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 6 գյուղական շրջանների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Դիոկղետիանոսի պալատ

Դիոկղետիանոսի պալատ (խորվ.՝ Dioklecijanova palača), հռոմեական պալատ Խորվաթիայի Սպլիտ քաղաքում, որը կառուցվել է հռոմեական կայսր Դիոկղետիանոսի հրամանով։ Կայսրը Հռոմեական կայսրությունը կառավարել է 284- 305 թվականներին։ Դիոկղետիանոսի պալատը համարվում է Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանի ամենալավ պահպանված պալատը։ 1979 թվականին պալատը Սպլիտի պատմական կենտրոնի հետ միասին ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։


== Պատմություն ==
Դիոկղետիանոս կայսրը 293 թվականին բաժանել է Հռոմեական կայսրությունը չորս հիմնական մարզերի, որոնց կոչվում էին տետրարխիա։ Դիոկղետիանոսը իր համար վերցրեց Փոքր Ասիան և Բալկանները, իսկ կայսրության մնացած տարածքը բաժանվեց երեք համաղեկավարների միջև։ Դիոկղետիանոսը մայրաքաղաք դարձրեց Նիկոմեդիան, որը գտնվում էր Մարմարա ծովի ափին, սակայն երկու տարի անց նա սկսեց խոշոր պալատի շինարարություն՝ իր հայրենի Սոլին քաղաքի մոտակայքում՝ Ադրիատիկ ծովի ափին։ Կառուցումը ավարտվել է կայսեր տապալումից մի փոքր շուտ։ Գահազրկումից հետո Դիոկղետիանոսը հեռացավ մեծ քաղաքականությունից և կյանքի մնացած հատվածը ապրեց իր պալատում՝ զբաղվելով այգեգործությամբ։
Ավելի ուշ պալատ պատերից դուրս ազատ տարածություններում սկսեցին բնակություն հաստատել Սոլինի բնակիչները, որոնց համար պալատը դարձավ բարբարոսների հարձակումներից պաշտպանավայր։ Ճարտարապետական անսամբլը խիստ վերակառուցվել է, ներքին ողջ կահավորանքը գրեթե չի պահպանվել։ Աստիճանաբար պալատի տարածքում և դրա շուրջը սկսեց աճել Սպլիտ քաղաքը։ Պալատի տարածքում գտնվող Դիոկղետիանոսի դամբարանը վերափոխվել է քրիստոնեական տաճարի։ Պալատի նկուղները քաղաքի նավահանգստի վերակառուցման ժամանակ վեր են ածվել նավահանգստային ամբարների։ Պալատը վերաբացվել է բրիտանացի ճարտարապետ Ռոբերտ Ադամի կողմից, ով տվել է պալատի ընդարձակ նկարագիրը 1764 թվականին։ Ադամը բրիտանական ճարտարագիտական պրակտիկա է մտցրել «դիոկղետիանոսյան պատուհան» հասկացությունը, որը գիտնականը ուսումնասիրել է Սպալատոյում եղած ժամանակաշրջանում։
Ներկայումս պալատական համալիրը զբաղեցնում է Սպլիտի պատմական կենտրոնի մեծ մասը։ Դրա ներսում առկա են բնակելի շինություններ, ռեստորաններ, խանութներ և հյուրանոցներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Adam Robert Ruins of the Palace of the Emperor Diocletian at Spalatro in Dalmatia
Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian
Փալաս (Սեբաստիայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փալաս (այլ կիրառումներ)Փալաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնի Աստախով (Կաշարսկի շրջան)

ՆիժնիԱստախով (ռուս.՝ НижнийАстахов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանում։ Մտնում է Կիևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Սեմիգա

Սեմիգա (ռուս.՝ Семига), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոլոկշա գետի ձախ ափին՝42 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 34 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին գետն է։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010300712210000032201
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110003220
Ավազանի կոդը - 09.01.03.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ջիֆոնե

Ջիֆոնե (իտալերեն՝ Giffone), քաղաք Իտալիայում՝ Կալաբրիա մարզի Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։ Սահմանակից է Անոյա, Չինկվեֆրոնդի, Գալատրո, Մամոլա, Մարոպատի համայնքներին։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 1.921, բնակչության խտությունը կազմել է 156 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0966։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջիֆոնեի պաշտոնական կայքէջը (իտալերեն)
Ռուբեն Սահակյան (ճարտարապետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռուբեն Սահակյան (այլ կիրառումներ)Ռուբեն Հովհաննեսի Սահակյան (օգոստոսի 6, 1937(1937-08-06), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ճարտարապետ, շինարար։
Ճարտարապետ Ալեքսանդր Սահակյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ռուբեն Սահակյանը ծնվել է 1937 թվականի օգոստոսի 6-ին, Լենինականում։ Նա ճարտարապետ-շինարար Ալեքսանդր Սահակյանի եղբայրն է։ Ռուբենը 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիուտը։ Իր և եղբոր աշխատությունները վերաբերում են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով շենքերի և կառույցների շինարարության պրոբլեմներին։ Եղբոր հետ գիտականորեն հիմնավորել և գործնականում ապացուցել են հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդով բարձրահարկ շենքերի կառուցման արդյունավետությունը։ Նրանք ստեղծել այդ մեթոդի ճարտարապետական-կոնստրուկտիվ և տեխնոլոգիական նոր միասնական համակարգ։
60-ից ավելի գյուտերի հեղինակ են։ 1965 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների և Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։ 1971 թվականից տեխնիկական գիտությունների թեկնածու է։ 1978 թվականից ՀԽՍՀ վաստակավոր գյուտարար է։ 1978 թվականին Երևանում ստեղծվել է Համամիութենական նախագծային տեխնոլոգիական ինստիուտ։ Այնտեղ մշակված աշխատանքների արագ ներդրման համար 1983 թվականին ստեղծվել է «Բարձրշին» մասնագիտացված տրեստ։ Նրանց հարկերի և ծածկերի բարձրացման մեթոդը լայնորեն կիրառվել է Խորհհրդային Միության տարբեր քաղաքներում։ Այդ մեթոդով Երևանում կառուցվել է 24 հազար բնակչի համար նախատեսված օրինակելի-ցուցադրական շրջան (16 և 25 հարկանի բնակելի շենքեր, դպրոցական համալիրներ, պոլիկլինիկա, մանկապարտեզներ, բազմահարկ ավտոտնակ-կայանատեղեր)։


== Մրցանակներ և կոչումներ ==
1971 թվականին ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։
1974 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի։
«Պատվո նշան» շքանշան։
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան։
1978 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր գյուտարարի կոչման։
1984 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի մրցանակի։


== Տես նաև ==
Սահակյան եղբայրներ


== Ծանոթագրություններ ==
Լամսկոե (գյուղ, Լիպեցկի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼամսկոեԼամսկոե (ռուս.՝ Ламское), գյուղ Ռուսաստանի, Լիպեցկի մարզի Ստանովլյանսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իզեր (դեպարտամենտ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իզեր (այլ կիրառումներ)Իզեր (ֆրանսերեն՝ Isère), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում։ 

Իզեր դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 38։


== Պատմություն ==
Իզերը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թվականի մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է։ Բնակչությունը մեկ միլիոն 178.7 հազար մարդ է։


== Աշխարհագրական տվյալներ ==
Գտնվում է Ռոն-Ալպ երկրամասում։ Սահմանակից է Ռոն, Էն, Սավոյ, Վերին Ալպեր, Դրոմ, Արդեշ և Լուար դեպարտամենտներին

Տարածքը 7 431 քառ.կմ է, ունի 58 կանտոն 533 համայնք։


== Զբոսաշրջություն ==
Իզերն առանձնանում է դահուկային մարզաձևի համար ստեղծված պայմաններով։ Այստեղ են գտնվում 1968 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի մրցասպարեզները։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Երջանիկ հույս

«Երջանիկ հույս», ամսագիր։ Լույս է տեսել 1961-1983 թվականներին, Բուենոս Այրեսում, 1983 թվականից՝ Փասադենայում (ԱՄՆ)։ Հայ ավետարանական եղբայրակցության եկեղեցիների միության պաշտոնաթերթ։ Ունեցել է կրոնական բովանդակություն, տպագրել է նաև լուրեր Եղբայրակցության վերաբերյալ։
Հայ նահատակների հուշարձան (Փրովիդենս, Ռոդ Այլենդ)

Հայ նահատակների հուշարձան, հուշահամալիր ԱՄՆ Ռոդ Այլենդ նահանգի Փրովիդենս բնակավայրում։


== Պատմություն ==
Հուշահամալիրը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին, ստեղծվել է Ռոդ-Այլենդի ամերիկահայ համայնքի և «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի (The Armenian Martyr's Memorial Committee of Rhode Island) աջակցությամբ, տեղադրվել է 1977 թվականի ապրիլի 24-ին։
Հուշարձանը ստեղծվել է «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախմբի ինն անդամների կողմից, հիշեցնում է բյուզանդական դարաշրջանի կառույց։ Գմբեթի խաչը տիպիկ հայկական է, վեց սյուների վրա հենված օվալաձև գմբեթը հիշեցնումէ 17-րդ դարի ճարտարապետությունը։
Հուշարձանը բաղկացած է կենտրոնագմբեթ կամարից, որի ներքո վեր է հառնում խաչքարերի կոմպոզիցիան։ Նման կոմպոզիցիա կա նաև Էջմիածնում (Խաչքար-հուշարձան աղոթքի և ուխտի (Էջմիածին))։ Այն երկու կողմերից շրջապատված է երկկողմանի մակագրությամբ հուշաքարերով։


== «Հայ նահատակների հուշարձան» հանձնախում ==
Մարտին Մահտեսյան, Կարլոս Թարակցյան, Ռամոն Զորապետյան, Քեննեթ Պարոնյան, Ռուբեն Չակմակչյան, Տերանս Մարտինեսյան, Արա Ա. Շիրակյան, Ջոն Վարադյան, Ջոյս Երեմյան։


== Տվյալներ ==
Հուշահամալիրի հուշաքարերի վրա մակագրված է.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Հայ նահատակների հուշարձան», պաշտոնական կայք
Զիլյակտաու

Զիլյակտաու (ռուս.՝ Зиляктау, բաշկիրերեն՝ Еләктау), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ցախակեռաս ծաղկակիցավոր

Ցախակեռաս ծաղկակիցավոր (լատ.՝  Լonicera bracteolaris), ցախակեռասազգիների ընտանիքի, ցախակեռասների ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ թուփ է՝ 2—3 մ բարձրությամբ։ Բազմամյա ճյուղերը և առանցքները ծածկված են բաց գույնի կեղևով, որը անջատվում է թելանման շերտերով։ Բողբոջները կլոր են։ Տերևները ձվաձև երկարավուն են, 2,5—6 սմ երկարությամբ և 1,5—3 սմ լայնությամբ, սուր կամ բութ գագաթով, լայն սեպաձև, երբեմն թեթևակի սրտաձև հիմքով, երկու կողմից էլ մերկ, ներքևի կողմից մի փոքր ավելի բաց գույնի, շատ կարճ կոթունավոր։ Ծաղիկները զույգերով են, ծոցային, երկշուրթ, դեղնավուն, վարդագույն շերտիկներով, մոտ 0,5 սմ երկարությամբ ծաղկակոթունով։ Ծաղկակիցներ չունի։ Պսակը մերկ է, գլանաձև խողովակով, հիմքում սապատավոր։ Սռնակը ավելի երկար է, քան առէջները, մազմզուկապատ։ Սերմնարանը ազատ է կամ սերտաճած է միայն հիմքով։ Հատապտուղները մուգ կարմիր են, ձվաձև, հիմքում ծաղկակիցներով, մինչև 0,7 սմ երկարությամբ, 3—9 սմ սերմերով։ Ծաղկում է մայիսին։
Էկոլոգիական՝ խումբը XI: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1—32:


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հարավային Կովկասում, Կոպետ-Դաղում և Պամիրո-Ալայում։ Մեր հանրապետության տարածքում հանդիպում է Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում, Վայքում, անտառների եզրերին, թփուտներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփանոս (տոմարագետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ստեփանոս (այլ կիրառումներ)Ստեփանոս (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), 12-րդ դարի հայ տոմարագետ։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվում է նրա կազմած հայկական մի նոր տոմարի բացատրություն (ձեռ․, № 4617)։ Իսկ № 1973 ձեռագրում կա այդ տոմարով հաշված բոլորակ, ուր 19 տարիների համար տրված են տարվա վերադիրը, Լուսնի զատկական լրումը և եկեղեցական որոշ տոներ։ Այս տոմարով թվականն ստանալու համար պետք է Հայոց Մեծ թվականից հանել 532։ Փաստորեն Ստեփանոսի տոմարը Հայոց Փոքր թվականի նման սկիզբ է առնում 1085 թվականից։ Տոմարն անշարժ է, նահանջ տարվա լրացուցիչ մեկ օրը ավելացվում է Ավելյաց ամսվա վերջում։ Սրանով հայկական և հռոմեական ամիսների զուգակցությունն ավելի պարզ և նպատակահարմար է (Նավասարդի 1՝ մարտի 1), քան Սարկավագադիր տոմարով, որով տարեսկիզբը համապատասխանում էր օգոստոսի 11-ին։ Մյուս առավելությունն այն է, որ Հայոց Սեծ թվականից 532-ամյա պարբերաշրջան անցնելուց հետո նավասարդի 1-ը համընկնում էր փետրվարի վերջին օրվա հետ, իսկ այս տոմարով՝ մարտի 1-ի հետ, այսինքն անմիջապես շարունակությունն է կազմում։ Սակայն Ստեփանոսի տոմարի մասին տեղեկությունները քիչ են և դժվար է ասել, գործածվել է այն, թե ոչ։
Սիրիաչքոնի

Սիրիաչքոնի (վրաց.՝ სირიაჩქონი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 16 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 18 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 13 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Յան Սվամմերդամ

Յան Սվամմերդամ (հոլ.՝ Jan Swammerdam, փետրվարի 12, 1637(1637-02-12)[…], Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն - փետրվարի 17, 1680(1680-02-17)[…], Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն), հոլանդացի բնագետ, հայտնի միկրոսկոպիստ և անատոմիկ, միջատաբան, կենսաբան և մեղվագետ։
Ըստ որոշ գնահատականների՝ Յան Սվամմերդամը կոչվում է «միջատների մասին ստույգ գիտության հիմնադիր», մինչև  «անատոմական միջատների գիտության հիմնադիր»։ Նրա գործունեությունը բարձր է գնահատել Ռ․ Ա․ Ռեոմյուրը։


== Կենսագրություն ==
Յան Սվամմերդամը ծնվել է դեղագործի և միջատների հավաքածու կազմողի ընտանիքում:381։ Նրա հայրը ապրում էր Ամստերդամին մոտ գտնվող Սվամմերդամում, որից էլ ստացել է իր անունը։ Հորից ժառանգած միջատների հավաքածուի հանդեպ հետաքրքրությունը ժառանգել է Յանը՝ շարունակելով զբաղվել դրանով նաև հետագայում:381։
Ավարտել է Լեյդենի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (թեկնածու, 1663), ապա բժշկական կրթությունը շարունակել Փարիզում։ 1667 թվականին ալմա-մատերում բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճանի հայցման ժամանակ պաշտպանել է կենդանիների շնչառությանը նվիրված աշխատանք՝ «Disputatio medica inauguralis, continens selectas de respiratione positiones»
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են մարդու և կենդանիների, հատկապես միջատների, ինչպես նաև կակղամորթների, երկկենցաղների անատոմիային։ Առաջարկել է միջատների դասակարգում (բաժանելով դրանք 4 խմբերի)՝ հիմնականում ըստ առանձնահատկությունների և փոխակերպումների։ Եղել է պրեֆորմիզմի կողմնակից։
Մշակել է պատրաստուկելու նոր մեթոդիկա, առաջարկել պատրաստուկելու մի շարք գործիքներ, առաջինն է, ով կիրառել է անոթների մեջ ներարկման մեթոդը։ Մշակել է սրտի աշխատանքի, շնչառական շարժումների, նյարդային գրգռման ժամանակ մկանների կծկումների և այլնի գրանցման համար նախատեսված սարքեր։
Զբաղվել է նաև պրակտիկ մեղվաբուծությամբ։
Գտնվել է Ա․ Բուրինյոնի ազդեցության տակ։ Հոֆմանի «Ոջիլների տիրակալը» հեքիաթի հերոսն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Шимкевич, Владимир Михайлович (1890–1907)։ «Сваммердам, Иоганн»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ
Մարկուս Բաբել

Մարկուս Բաբել (գերմ.՝ Markus Babbel,սեպտեմբերի 8, 1972(1972-09-08), Մյունխեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան, հետագայում՝ մարզիչ։ Մի քանի անգամ հաղթել է Բունդեսլիգայում, եղել է Եվրոպայի չեմպիոն, 2007 թվականին ավարտել է կարիերան՝ նվաճելով ևս մեկ չեմպիոնական տիտղոս։


== Կարիերա ==
Իր խաղային կարիերայի ընթացքում Բաբելը խաղացել է՝ լինելով Գիյեն-Բարե համախտանիշով՝ ծանր նյարդային հիվանդությամբ, հիվանդ։
2009 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Բաբելը հեռացվել է «Շտուտգարտ» ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնից։ 2010 թվականի մայիսի 17-ին հայտարարվել է, որ Բաբելը նշանակվել է «Հերտա» ակումբի նոր մարզիչ, որը 2009/2010 մրցաշրջանի արդյունքներով Գերմանիայի ֆուտբոլի առաջնությունում իջել է ցածր դիվիզոն։
2012 թվականի հունվարին «Հերտա» ակումբը խզել է պայմանագիրը Մարկուսի հետ։ Մեկ ամիս անց՝ Հոլգեր Ստանիսլավսկու հեռացումից հետո, զբաղեցրել է «Հոֆենհայմ» ակումբի գլխավոր մարզչի տեղը։
2014 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Բաբելը գլխավորել է շվեյցարական «Լյուցերն ՖԱ»-ն։
2018 թվականի մայիսի 19-ին Բաբելը նշանակվել է Ավստրալիայի առաջնության «Ուեստերն Սիդնեյ Ուոնդերերս» ակումբի գլխավոր մարզիչ՝ ստորագրելով եռամյա պայմանագիր։ 2020 թվականի հունվարի 20-ին «Ուենդերերս» ակումբը հեռացրել է Բաբելին։ 


== Ձեռքբերումներ ==
Բավարիա

Բունդեսլիգա՝ 1997, 1999, 2000
Ֆուտբոլի Գերմանիայի գավաթի դափնեկիր՝ 1998, 2000
Գերմանական լիգայի գավաթի դափնեկիր՝ 1997, 1998, 1999
ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի դափնեկիր՝ 1996
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչի մասնակից՝ 1999Լիվերպուլ

Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի դափնեկիր՝ 2001
Ֆուտբոլի Անգլիայի Սուպերգավաթի դափնեկիր՝ 2001
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի դափնեկիր՝ 2001
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի դափնեկիր՝ 2001
ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթի դափնեկիր՝ 2001Շտուտգարտ

Բունդեսլիգա՝ 2007Գերմանիայի հավաքական

ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի առաջնություն՝ 1998


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Профиль игрока на официальном сайте «Ливерпуля»Archived 2008-12-19 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Профиль игрока на LFCHistory.netArchived 2008-06-06 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Профиль игрока на Liverbird.ruArchived 2009-11-18 at the Wayback Machine.(ռուս.)
Տրետյակովո (գյուղ, Տրետյակովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏրետյակովոՏրետյակովո (ռուս.՝ Третьяково), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Տրետյակովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1014 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գիտություն (թերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գիտություն (այլ կիրառումներ)«Գիտություն» Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի թերթը, որը հրատարակվում է 1993 թվականի փետրվարից։ Չի վաճառվում, այլ բաժանվում է անվճար, ԳԱԱ-ի հետ կապված կազմակերպություններում։
Հրատարակվում է ԳԱԱ-ի «Գիտություն» հրատարակչական-արտադրական պետական ՓԲԸ-ի կողմից։


== Արտաքին հղումներ ==
2 Գիտությունների ազգային ակադեմիա - Հրատարակչական գործունեություն
ԳԱԱ-յի «Գիտություն» հրատարակչության էջը «Սփյուռ» տեղեկատույում(չաշխատող հղում)
Էլ Օբեյդ (քաղաք)

Էլ Օբեյդ. քաղաք Սուդանում, Հյուսիսային Կորդոֆան նահանգի վարչական կենտրոն։


== Աշխարհագրություն ==
Էլ Օբեյդը գտնվում երկրի մայրաքաղաք Խարտումից 370 կմ հարավ-արևմուտք՝ ծովի մակարդակից 609 մ բարձրության վրա։ 


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը 2013 թվականի գնահատականներով կազմում է 418.280 մարդ։ Բնակչության մեծ մասը մահմեդական է, կա նաև քրիստոնեական մեծամասնություն։ 
Քաղաքի բնակչությամ դինամիկան ըստ տարիների 


== Տնտեսություն և տրանսպորտ ==
Վերջնական երկաթուղային կայարան։Մայրուղիների և քարավան ճանապարհների հանգույց։ Անասնաբուծական տարածքի կենտրոն։ Օճառի գործարան,  արաբական մաստակի առևտուր։ Քաղաքն ունի միջազգային օդանավակայան և նավթավերամշակման գործարան։ 


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
.Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4
.Эль-Обеид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Բայբուրթի մարզ

Բայբուրթի մարզ (թուրքերեն՝ Bayburt ili), մարզ Թուրքիայի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան մասում։


== Տես նաև ==
Թուրքիայի վարչական բաժանում
Սևծովյան տարածաշրջան