Բելի (քաղաք)

Բելի, քաղաք Ռուսաստանում, համարվում է Տվերի մարզի Բելսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։
Բնակչությունը կազմում է 3268 մարդ (2017) ։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքը գտնվում է Օբշա գետի ափին, Տվերից 294 կմ և Սմոլենսկի մարզի սահմանից 20 կմ հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Բելի բերդը հայտնի է 13-րդ դարից որպես Սմոլենսկի իշխանության քաղաք, իսկ հետագայում՝ որպես կոնկրետ իշխանության կենտրոն։
1355 թվականին Բելին գտնվում էր Լիտվայի տարածքում։ Հարյուր հիսուն տարի անց այն միացվեց Մոսկվային, սակայն Մոսկվայի իրավասության շրջանը համեմատաբար կարճատև էր։
Հարյուր տարի հետո՝ 1610 թվականին, 4-ամսյա պաշարումից հետո այն գրավվեց լեհ-լիտվական զորքերի կողմից։ Բելին դառնում է ռուսական և լեհ-լիտվական ղեկավարների միջև վաճառքի գոտի։ 1613 թվականին առանց դիմադրության քաղաքը հանձնվեց ռուսական զորքերի իշխան Դմիտրի Պոժարսկիին։ 1618 թվականին քաղաքը զիջում է Ռեչ Պոսպոլիտա դաշնությանը։ 1625 թվականի մայիսի 2-ին լեհական թագավոր Սիգիզմունդ III Վազայից  քաղաքը ստացավ  Մագդեբուրգյան իրավունք։ Բելին դարձավ Սմոլենսկի կաթոլիկ եպիսկոպոսի ծխական համայնքներից մեկի կենտրոնը , քանի որ այդպիսի փոքր թվաքանակով ծխական վայրերում թեմի հավատացյալների արարողությունները չէին կատարվում։
1632-1634 թվականներին Սմոլենսկի պատերազմի սկզբում Բելի քաղաքում գտնվում էին ռուսական զորքերը։


== Բնակչություն ==
2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Բելին բնակչության թվով Ռուսաստանի Դաշնության 1112 քաղաքներից զբաղեցրել է 1096-րդ տեղը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Белый, город Смоленской губернии»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Шестаков Н. А. Вековая тяжба бельских граждан. (Очерк из истории г. Белого Смоленской губернии). Смоленск, 1886.
Поляков И. Я., Калениченко А. С. Белый // Города и районы Калининской области. (Краткие очерки) / Сост. М. А. Ильин. М., 1978. С. 113—132.
Фэйнсод М. Смоленск под властью Советов / Пер. с англ. Смоленск, 1995.
Маннинг Р. Т. Бельский район, 1937 год / Пер. с англ. Смоленск, 1998.
Смирнов Г. К. Белый // Свод памятников архитектуры и монументального искусства России. Тверская область. В 6 чч. Ч. 2 / Отв. ред. Г. К. Смирнов. М., 2006.
Чистякова Т. А. Я не устану летопись листать… Сборник статей об истории Бельского края. Старица, 2007.
Кром М. М. Меж Русью и Литвой. Западнорусские земли в системе русско-литовских отношений конца XV-первой трети XVI в. Изд. 2-е, доп. М., 2010.
Rogatschewski A. Zur Rezeptionsgeschichte des Magdeburger Rechts in Rußland: Die Stadt Belyj (17.-18. Jh.) // Von Sachsen-Anhalt in die Welt. Der Sachsenspiegel als europäische Rechtsquelle. Internationale Konferenz aus Anlass des 800. Jubiläums von Anhalt vom 1.-3. Oktober 2012 in Köthen/Anhalt / Hrsg. von H. Lück unter Mitarb. von M. Olejnicki und A.-M. Heil (= SIGNA IVRIS. Beiträge zur Rechtsikonographie, Rechtsarchäologie und Rechtlichen Volkskunde. Bd. 14). Halle an der Saale, 2015. S. 123—209. ISBN 978-3-941226-36-4 (статья включает публикацию архивных документов по истории города при польском правлении за 1623—1625 гг.).


== Արտաքին հղումներ ==
История герба Белого
Белый в энциклопедии «Мой город»
Официальный список объектов историко-культурного наследия Тверской области(չաշխատող հղում) (памятники Белого на стр. 43-46).