Ոչ առանց իմ դստեր

Ոչ առանց իմ դստեր (անգլ.՝ Not Without My Daughter), 1991 թվականին նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ-դրամա։ Նկարահանվել է ըստ համանուն գրքի։ Ֆիլմը պատմում է ԱՄՆ-ի քաղաքացի Բեթի Մահմուդիի և նրա դստեր փախուստն իր անգութ իրանցի ամուսնուց։ Ֆիլմը նկարահանվել է ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում և Իսրայելում, հիմնական` Բեթի Մահմուդիի և Սայեդ Բոզորգ Մահմուդիի կերպարները խաղում են համապատասխանաբար Սալլի Ֆիլդը և Ալֆրեդ Մոլինան։ Շեյլա Ռոսենթալը և Ռոշան Սեթը համապատասխանաբար խաղում են Մահթոբ Մահմուդիի և մաքսանենգ Հուսեյնի դերերը։


== Սյուժե ==
1984 թվականին իրանցի բժիշկ Սայեդ Բոզորգ «Մուդի» Մահմուդին ցանկանում է այցելել Իրան իր ամերիկյան ընտանիքի հետ։ Նա պնդում է, որ իր իրանյան ընտանիքը ցանկանում է հանդիպել իր կնոջը` Բեթիին և դստերը` Մահթուբին և խնդրում է նրանց այցելել իրենց 2 շաբաթով։
Չնայած Իրան այցելելու հետ կապված իր վախերին` Բեթին դժկամությամբ համաձայնում է։ Ժամանելուն պես նրանց ջերմորեն ողջունում է Մուդիի ընտանիքը, սակայն ԱՄՆ վերադառնալուց կարճ ժամանակ անց Մուդին հայտարարում է իր կնոջը, որ ինքն ուզում է, որ ընտանիքը մնա Իրանում։ Բեթին գիտակցում է, որ ամուսինը խաբել է իրեն, չնայած ամուսինը Ղուրանի վրա երդվում է, որ իրենք վերադառնալու են ԱՄՆ։ Երբ նա ընդդիմանում է, Մուդին սաստում է նրան, և Մուդիի ընտանիքի որևէ անդամ չի աջակցում կնոջը։
Մուդին դառնում է ավելի դաժան ու կոպիտ` թույլ չտալով նրան հեռանալ տնից կամ հեռախոս օգտագործել։ Բեթին հաջողացնում է այցելել Շվեդիայի դեսպանատան ամերիկյան բաժին, սակայն նրան ասում են, որ ինքն արդեն Իրանի քաղաքացի է, քանի որ ամուսնացած է իրանցու հետ, և քանի դեռ ինքն ապրում է Իրանում, չի կարող թողնել երկիրն առանց ամուսնու գրավոր համաձայնության և որևէ ծնողական իրավունք չունի իր դստեր հանդեպ։ Մուդին, իմանալով տնից բացակայելու մասին, սպառմում է սպանել կնոջը, եթե նա փորձի կրկնել դա։
Իմանալով, որ փախչելու իր շանսերը չափազանց փոքր է, Բեթին սկսում է ենթարկվել իր ամուսնու ցանկություններին` նրա վստահությունն ստանալու նպատակով։ Բեթին պատահաբար հանդիպում է մի խանութպանի, ով օգնում է նրան` ծանոթացնելով երկու իրանցիների` Հուսեյնի և նրա քրոջ հետ, ովքեր առաջարկում են Բեթիին ու Մահթուբին օգնել փախչել ԱՄՆ։ Բեթին ընդունում է Հուսեյնի օգնությունը, հատկապես այն բանից հետո, երբ իմանում է, որ Մահթոբը կարող է ենթարկվել չափացանց վաղ ամուսնության կամ որպես երեխա-զինվոր ծառայելու վտանգին։
Ծրագիրը բարդանում է, երբ Բեթին իմանում է, որ իր հայրն ԱՄՆ-ում ծանր հիվանդացել է և կարող է մահանալ։ Մուդին թույլատրում է Բեթիին վերադառնալ ԱՄՆ և տեսակցել հորը, սակայն թույլ չի տալիս դստերը մեկնել նրա հետ։ Բեթին որոշում է սպասել այնքան, որ կարողանա վերադառնալ դստեր հետ, սակայն Մուդին անգիտակցաբար խափանում է նրա ծրագիրը` կնոջ տոմսը պատվիրելով մի քանի օր շուտ։
Բեթին փախչելու իր վերջին հնարավորությունն է ստանում, երբ Մուդիին հանկարծակի կանչում են կլինիկա։ Հոր համար նվեր գնելու պատրվակով նա դստեր հետ դուրս է գալիս, կապվում է Հուսեյնի հետ, ով հաջողացնում է նրան ուղարկել մի քանի իրանցի մաքսանենգերի հետ։ Կեղծ փաստաթղթերով նրանք հատում են հսկիչ կետերը։
Չնայած դժվար և շատ վտանգավոր ճամփորդությանը` Բեթին ու Մահթոբը հայտնվում են Անկարայի փողոցներից մեկում, որտեղ նրանք հեռավորության վրա տեսնում են ամերիկյան դրոշը` ԱՄՆ-ի դեսպանատան շենքի վրա։ Ֆիլմն ավարտվում է լուսագրով, ըստ որի Բեթին ու Մահթոբը կարողանում են հասնել ԱՄՆ, որտեղ Բեթին դառնում է հայտնի գրող և օգնում է օժանդակության կարիք ունեցող մարդկանց։


== Դերասանական կազմ ==
Սալլի Ֆիլդ` Բեթի Մահմուդի
Ալֆրեդ Մոլինա` Սայեդ Բոզորգ «Մուդի» Մահմուդի
Շեյլա Ռոսենթալ` Մահթոբ Մահմուդի
Ռոշան Սեթ` մաքսանենք Հուսեյն
Սառա Բադել` Նիկոլ (շվեդ դիվանագետ)
Մոնի Ռեյ` Ամեհ Բոզորգ
Ջորջ Քորաֆաս` Մոհսեն


== Արտադրություն ==
Ֆիլմը հիմնված է համանուն գրքի վրա, որի հեղինակը Բեթի Մահմուդին ու Վիլյամ Հոֆֆերն են։ Գիրքը գրվել է ըստ Բեթիի պատմության։ Սցենարի հեղինակը Դեյվիդ Վ. Ռինթելսն է։ Ֆիլմը նկարահանվել է ռեժիսոր Բրայան Ջիլբերթի կողմից։ Նկարահանումներն անց են կացվել Իսրայելում` Նեվե Իլանում և Ատլանտայում (Ջորջիա, ԱՄՆ)։


== Թողարկում ==


=== Հասույթ ===
Ֆիլմի դեբյուտն այնքան էլ լավ չի ընդունվել, այն տոմսերի վաճառքից հավաքել է ավելի քիչ, քան 15 միլիոն դոլար։ Ֆիլմն իջել է կինոթատրոնների էկրաններից ցուցադրման երկրորդ շաբաթում։


=== Քննադատություն ===
Ֆիլմը բացասական ընդունելություն է գտել և քննադատվել է մուսուլման իրանցիներին և նրանց մշակույթը սխալ ներկայացնելու համար։
New York Times-ի թղթակից Քարին Ջեյմսն իր անդրադարձում նշում է, որ ֆիլմը «շահագործում է դիվային իրանցու կարծրատիպը...այն գեղարվեստական բացարձակ ձախողում է և դրա հիմնական պատճառը մշակութային կարծրատիպերի վրա հենվելն է»։ Հեղինակը գրում է, որ Մուդին թվում է «իր մշակույթի ճշգրիտ արտադրանքը, խորհրդավոր արևելքցի... ֆիլմը մոլեռանդությունը ներկայացնում է որպես իրանյան ազգային բնութագիր»։ Los Angeles Times-ում հրատարակված անդրադարձը նկարագրում է ֆիլմը որպես «անհավասարակշիռ և աղավաղված», որը «ձախողում է տարբերակումը երկրի (Իրանի) և մարդկանց միջև»։
Իր սյունակում հայտնի կինոքննադատ Ռոգար Էբերթը նշում է, որ ֆիլմը «բարոյական ու ռասայական անհիմն հայտարարություններ է անում, ինչը խորապես անհանգստացնող է» և որ այն «արդար չի խաղում իր մուսուլման կերպարների հետ։ Եթե ԱՄՆ-ում նմանատիպ ֆիլմեր ստեղծվեին էթնիկ այլ խմբերի վերաբերյալ, դա կդիտարկվեր որպես ռասայական և նախապաշարված»։ Չնայած իրանցիները չեն ցուցադրվում ամբողջովին բացասական լույսի տակ և ֆիլմում կան շռայլ ու խիզախ իրանցիներ, ովքեր օգնում են Բեթիին փախչել իր աղջկա հետ, այս «լավ» իրանցիները Իսլամական Հանրապետության վարչակարգի ընդգծված ընդդիմադիրներն են և լսում են դասական եվրոպական երաժշտություն։
Ըստ 2018 թվականի դեկտեմբերի ցուցանիշների, ֆիլմն ըստ 15 անդրադարձի Rotten Tomatoes կայքում ունի 50% վարկանիշ։
Orlando Sentinel-ի հեղինակ Ջեյ Բոյարն այն կոչել է «մանիպուլատիվ»։


== Պարգևներ ==
Շեյլա Ռոսենթալն արժանացել է Լավագույն երիտասարդ դերասան մրցանակի` Լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։
Սալլի Ֆիլդը 1991 թվականին առաջադրվել է «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակաշխությանը` Վատագույն կանացի դեր անվանակարգում, սակայն չի ստացել այն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ոչ առանց իմ դստեր(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ոչ առանց իմ դստեր(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
Not Without My Daughter clip Archived 2007-11-26 at the Wayback Machine.
A criticism of Not Without My Daughter