Բենջամին Թիլման

Բենջամին Չյու Թիլման (Թիլգման, անգլ.՝ Benjamin Chew Tilghman, հոկտեմբերի 26, 1821(1821-10-26), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - հուլիսի 4, 1901(1901-07-04) կամ հուլիսի 3, 1901(1901-07-03), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), անգլիական ծագման ամերիկայի զինվորական և գյուտարար։ Նրա ամենահայտնի գյուտը եղել է ավազաշիթային մշակումը կամ բլասթինգը։ Ըստ լեգենդի, այս գյուտի գաղափարը նրա մոտ ծագել է, երբ գեներալ լինելով տեսել է, թե ինչպես է քամու ազդեցության տակ անապատի ավազը հետքեր թողնում ապակու վրա։ 1867 թվականին Թիլմանը նաև հորինել է փայտանյութը կալցիումի հիդրոսուլֆիտ թթու միջավայրում ջրային լուծույթներով ճշգրտելու գործընթացը` սուլֆիտային գործընթացը։


== Ընտանիք, վաղ տարիներ ==
Բենջամինի և Աննա Մարիայի (ՄաքՄարտիի) երրորդ երեխան է։ Նրա հայրը բրիտանական նավի վիրաբույժ Ռիչարդ Թիլմանի (Richard Tilghman) որդին էր։ Թիլմանը հաճախել է Բրիստոլի քոլեջ, ապա՝ Փենսիլվանիայի համալսարան, որն էլ ավարտել է 1839 թվականին։


== Քաղաքացիական պատերազմ ==
Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Բենիամին Չյու Թիլմանը ծառայել է Միության կողմից, նախ` որպես Փենսիլվանիա նահանգի 29-րդ հետևակային խմբի հրամանատար` գնդապետի կոչմամբ, ապա` որպես ԱՄՆ 3-րդ բանակի հրամանատար։ 1865 թվականի ապրիլի 13-ին նրան շնորհվել է բրիգադի գեներալի կոչում։


== Ավազաշիթային մշակման գյուտ ==
Մոտ 1870 թվականին նա հայտնագործել է ավազաշիթային մշակման գործընթացը և ստացել է ԱՄՆ արտոնագիր։ Լեգենդի համաձայն, երբ Թիլմանը գեներալ էր, նա անապատում նկատել է, թե ինչպես է ավազը հարվածում պատուհանի սալին` քամու ազդեցության տակ։ Ավազը փորագրում էր ապակու չպաշտպանված մասերի վրա, ի հակադրություն այն մասերի, որոնք ծածկված էին փեղկերով։


== Ձեռնարկատիրական գործունեություն ==
1870 թվականին Թիլմանը արտոնագիր է ստացել Մեծ Բրիտանիայում։ Ավելի ուշ, եղբոր հետ միասին, նա ստեղծել է ընկերություն Ֆիլադելֆիայում։ Մոտ 1879 թվականին Բենջամինը տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ ստեղծել է նոր՝ Tilghman’s Patent Sand Blast Co ընկերությունը։ Այս ընկերությունն օգտագործում էր նրա արտոնագրված մեթոդներից մեկը` ռաշպիլները և խարտոցները սրելու համար։ Նա այնուհետև Լոնդոնից տեղափոխվել է Շեֆիլդ, որն Անգլիայի պողպատի արտադրության կենտրոնն էր, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Ալթրինչամ։
Բենջամին Չու Թիլմանի կողմից հիմնադրված վերջին ընկերությունը՝ Wheelabrator Tilghman-ը, բարգավաճում է մինչ օրս։
Նա թաղված է Ֆիլադելֆիայի Սբ. Ջեյմս եպիսկոպոսական եկեղեցու գերեզմանատանը։


== Մրցանակներ ==
Էլիոտ Քրեսոնի մեդալ


== Հայտնի արտոնագրեր ==
U.S. Patent 104,408` ավազաշիթային մշակում (1870)
U.S. Patent 133,501
U.S. Patent 174,167
U.S. Patent 187,239` պողպատի կոտորակի արտադրություն (1872)
U.S. Patent 252,279` ռաշպիլ(1877)
U.S. Patent 446,988
U.S. Patent RE7,499
Патент UK no. 2147 (1870)` ավազաշիթային մշակում
Патент UK no. 2900
Патент UK no. 13,510 (1885)` ռաշպիլ և խարտոց


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Бластинг: Гид по высокоэффективной абразивоструйной очистке» — Екатеринбург: ООО "ИД «Оригами», 2007—216 с, ISBN 978-5-9901098-1-0
«Studies in the Land: The Northeast Corner» by David C Smith (Routlegde 2002) — quoted from Google Books [1]
H. J. Plaster A Tribute to Benjamin Chew Tilghman (und) // Conf Proc: ICSP-5. — 1993. — С. 2—9. Архивировано из первоисточника 23 Մարտի 2006.
Iles, George Leading American Inventors. — New York: Henry Holt and Company, 1912.