Խոսքի ճանաչում

Խոսքի ճանաչումը մեքենայական ուսուցման կիրառության գլխավորագույն ոլորտներից է,որը խոսքի ազդանշանը փոխակերպում է թվայնացված տեղեկատվության (օրինակ, տեքստային տվյալների):Այն նաև հայտնի է որպես խոսքի ավտոմատ ճանաչում (անգլ.՝ ASR), համակարգչային խոսքի ճանաչում անվանումներով։ Այն ներառում է գիտելիքների և հետազոտությունների լեզվաբանությունը, համակարգչային գիտությունները և էլեկտրատեխնիկայի ոլորտները։
Խոսքի ճանաչման կիրառությունները ներառում են ձայնային օգտագործման ինտերֆեյսներ, ինչպիսիք են ձայնային հավաքումը (օրինակ` « զանգահարել տուն »), դոմոգրաֆիկ սարքերի հսկողություն, որոնում, պարզ տվյալների մուտքագրում (օրինակ` բանկային քարտի համարը), կազմաձևված փաստաթղթերի պատրաստում, որոշող խոսնակների բնութագրերը, խոսքի տեքստերի վերամշակումը (օրինակ` բառի պրոցեսորներ կամ էլեկտրոնային նամակագրություններ) եւ ինքնաթիռներ (սովորաբար կոչվում է ուղղակի ձայնային մուտքագրում)։ Խոսքի ճանաչումը, ինչպես նաև խոսքի սինթեզը, խոսնակի նույնականացումը կամ խոսնակի ստուգումը, խոսքի մշակման տեխնիկայի մաս են կազմում։


== Պատմություն ==
Ամեն ինչ սկսվել է 1952 թվականից:Այդ ժամանակ Bell Labs երեք ընկերության հետազոտողները, Սթիվեն Բալաշեկը,Ռ. Բիդըլֆֆը և Ք.Հ. Դեւիսը ստեղծել են մի համակարգ, որը կոչվում էր «Աուդրի»:Դա մի ավտոմատ թվանշանի ճանաչող համակարգ է,որը ստեղծվել է միայնակախոսի համարանիշի ճանաչման համար։ Նրանց համակարգը աշխատել է ամեն մի խոսքի ուժի սպեկտրում տեղադրելու համար։
Այնուհետև, 1962 թվականին Աշխարհի տոնավաճառում IBM-ը ցույց տվեց 16 բառանոց իր մեքենայի խոսքի ճանաչման ունակությունը, որը կոչվում էր «Շոեբոքս».
Հետո,1970 թ. Լեոնարդ Բաումը մշակում է Մարկովի թաքնված մոդելը, որը լայնորեն կիրառվում է ձայնային ճանաչման մեջ:Մեկ տարի անց, 1971 թ.-ին DARPA-ն ֆինանսավորել է խոսքի ճանաչման հնգամյա հետազոտությունը` 1000 բառի նվազագույն բառապաշարի չափով։ Ենթադրվում էր, որ խոսքի հասկացությունը կդառնա գլխավոր բանալին խոսքի ճանաչման գործում առաջընթացի համար, բայց հետագայուն պարզվեց, որ դա սխալմունք էր։ BBN, IBM-ը, Carnegie Mellon-ը և Stanford Research Institute-ը մասնակցեցին այս ծրագրին:Կառավարությունը ֆինանսավորում է Ջոն Պիերսի նամակից հետո վերանայված խոսքի ճանաչման հետազոտությունները, որոնք մեծ մասամբ լքված էին Միացյալ Նահանգներում։
1972 թվականաին խոսքի ճանաչման սարքերը առաջին անգամ շուկա դուրս եկան:Չորս տարի անց առաջին ICASSP-ը անցկացվեց Ֆիլադելֆիայում, որն այն ժամանակից ի վեր խոսքի ճանաչման վերաբերյալ հետազոտության հրատարակման համար հիմնական վայր է եղել։
Lernout & Hauspie, բելգիական ճանաչված ընկերություն, ձեռք է բերում մի շարք այլ ընկերություններ, այդ թվում `1997 թ. Kurzweil Applied Intelligence ըկերությունը և Dragon Systems-ը 2000 թ.-ին։ L & H- ի խոսակցական տեխնոլոգիան ձեռք է բերել ScanSoft- ի կողմից, որը դարձել էր Nuance 2005 թվականին։ Apple- ը Նյուանսից սկզբնապես լիցենզավորված ծրագրեր էր տրամադրել խոսքի ճանաչման հնարավորությունը իր թվային օգնական Սիրիին։
Արդեն 20 տարի է, որ խոսքի ճանաչումը մտել է մեր առօրյայի մեջ, թեպետ ով կմտածեր, որ հնարավոր է մարդկային խոսքը թվայնացնել։


== Դասակարգում ==
Խոսքի ճանաչման համակարգերը կարող են դասակարգվել ըստ մի քանի առանցքներ՝

ազդանշանի տեսակը. աղմկոտ ազդանշան կամ ոչ աղմկոտ ազդանշան (օրինակ, ականջակալի խոսափողը աղմուկի նվազեցմամբ), հեռախոսային ազդանշանը (ֆիքսված կամ բջջային հեռախոս) կամ լայնաշերտ
սեղմված ազդանշան կամ ոչ
ակուստիկ մոդելի տեսակը, միայնակախոս մոդելը (օրինակ` ձայնային թելադրանք), բազմակողմանի մոդել
ձայնագրությունների բնույթը` տեքստի թելադրություն, ձայնային հրաման, մարդ-մեքենա երկխոսություն, հեռախոսային հաղորդագրություն, ռադիո, հեռուստատեսություն և այլն։Լեզուների չափը եւ լեզվական մոդելի բարդությունը անմիջականորեն կապված են վերամշակված տվյալների լեզվի եւ բնույթի հետ, ձայնային հրամանների մի քանի տասնյակ բառերից մինչեւ հարյուր հազարավոր բառեր` տարբեր լոզուներով գրելու համար։


== Կիրառություններ ==
Ձայնի վերահսկում
Ձայնային հրամաններ
Ձայնային տեքստի մուտքագրում
Ձայնի որոնում


== Գրականություն ==
Mehryar Mohri, Afshin Rostamizadeh, Ameet Talwalkar (2012). Foundations of Machine Learning
Claudio Becchetti, Lucio Prina Ricott Speech Recognition: Theory and C++ Implementation(չաշխատող հղում)
Dong Yu Li Deng Speech Recognition: A Deep Learning Approach(չաշխատող հղում)
Fundamentals of Speech Recognition 1st Edition
Martine Cooke,Phil Green,Lyubomir Josifovski,Ascension Vizinho Robust Automatic Speech Recognition Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.
Daniel Jurafsky,James H. Martin Speech and Language Processing Archived 2018-12-06 at the Wayback Machine.
Xuedong Huang,Li Deng An Overview of Modern Speech Recognition
Steve Renals,February 1998 SPEECH RECOGNITION


== Տես նաև ==
Siri


== Արտաքին հղումներ ==
International Machine Learning Society
Machine Learning Video Lectures
Speech_to_text
Voice Recognition
Voice Dictation


== Ծանոթագրություններ ==