Իլզե Լիեպա

Իզլե Լիեպա (ռուս.՝ И́лзе Ма́рисовна Лие́па, նոյեմբերի 22, 1963(1963-11-22), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), բալետի խորհրդային և ռուս պարուհի, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (2002)։ 2007 թվականից Կարելիայի ժողովրդական արտիստ է, 2003 թվականին արժանացել է ՌԴ պետական մրցանակի, նույն թվականին դարձել է նաև «Ոսկե դիմակ» թատերական մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Իզլե Լիեպան ծնվել է 1963 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Մարիս Լիեպայի և Մոսկվայի Ա. Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի Մարգարիտա Ժիգունովայի ընտանիքում։ Եղբայրը Անդրիս Լիեպան է, միակողմանի քույրը` Մարիա Լիեպան։
1981 թվականին ավարտել է Մոսկվայի խորեոգրաֆիայի ակադեմիական ուսումնարանը, իսկ 1991 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի մանկավարժության բաժինը։
Մեծ թատրոնում իր արտիստական կարիերայի սկզբում Իլզե Լիեպան բնորոշ դերեր է կատարել «Կարմեն», «Կյանքը հանուն ցարի», «Իգոր իշխանը», «Խովանշչինա», «Տրավիատա» օպերաներում։
1990-ական թվականներին որպես դրամատիկական դերասանուհի իր դեբյուտն է նշել Սանկտ Պետերբուրգի անտրեպրիզում, այնուհետև 2000 թվականի ապրիլին մոսկովյան «Մոդեռն» թատրոնում կայացել է «Կայսրուհու երազը» ներկայացումը, որտեղ Իլզեն կատարել է Եկատերինա IIի դերը։
2011 թվականին եղել է «Եվրատեսիլ երիտասարդ պարողների համար 2011»-ի ժյուրիի կազմում։
2011 թվականից վարում է հեղինակային «Балет FM» հաղորդում «Орфей» ռադիոկայանով։
Ունի պիլատեսի սեփական ստուդիա, որտեղ անձամբ պարապունքներ է անցկացնում։ Պիլատեսի պարբերական պարապունքները բալետի մեթոդիկայի հետ համադրությամբ հիմք են դարձել «Լիեպայի մեթոդը» գրքի, որտեղ նա նկարագրում է վարժությունների համալիր բալետի պարուհիների համար` մշտապես ճիշտ կազմվածք պահպանելու համար։
2014 թվականի հունվարին թողարկվել է նրա «Թատերական հեքիաթներ» հեքիաթների գիրքը երեխաների համար, որոնք Իլզե Լիեպան գրել է հղի ժամանակ։
2018 թվականին եղել է Մոսկվայի քաղաքապետի թեկնածու Սերգեյ Սոբյանինի վստահված անձը։


=== Անձնական կյանք ===
Առաջին ամուսինը ջութակահար Սերգեյ Ստադլերն է։
Երկրորդ ամուսինը եղել է բիզնեսմեն Վլադիսլավ Պաուլյուսը։ 2010 թվականի մարտի 15-ին Լիեպան այս ամուսնությունից դուստր է ունեցել` մայրանալով 46 տարեկան հասակում։ 2013 թվականին զույգը բաժանվել է։


== Ստեղծագործություն ==


=== Մեծ թատրոնի խաղացանկ ===
1983` Հերա, առաջին կատարող
1984` մազուրկա և կրակովյակ, բոլերո
1985` իսպանական պար, մազուրկա, Մերսեդես
1986` գնչուական պար, Բատիլդա («Ժիզել»), երեք գնչուհիներ («Անյուտա»), թագուհի («Քնած գեղեցկուհին»), Շտալբաումի կինը («Մարդուկ-Ջարդուկը»)
1987` պալատական պարուհիներ («Լեգենդներ սիրո մասին»), արքայադուստր («Կարապի լիճ»), տիկին Կապուլետ («Ռոմեո և Ջուլիետ»)
1988` պարսկուհի («Պոլովեցյան պարեր»), պարսկուհի («Խովանշչինա»)
1992` Զյուլմա («Կորսար»)
1994` պարահանդեսի թագուհի («Ֆանտազիաներ Կազանովայի թեմայով»)
1995` խորթ մայր-թագուհի («Սպիտակաձյունիկը»), մայր Կապուլետ («Ռոմեո և Ջուլիետ»)
2001` Կոմսուհի («Պիկովայա դամա»), առաջին կատարող
2003` լեդի Կապուլետ («Ռոմեո և Ջուլիետ»), առաջին կատաարող
2007` դաշնակահարուհի («Դասը»)Վարում է ակտիվ համերգային և հյուրախաղային գործունեություն։ 2003 թվականին Իլզե Լիեպայի ստեղծագործական երեկոներն անց են կազվել Մեծ թատրոնի Նոր բեմում, որոնց մասնակցում էին թատրոնի բալետային թատերախմբի արտիստները։
Իլզե Լիեպան դարձել է առաջին ռուս պարուհին, որը Մայա Պլիսեցկայայից հետո կատարել է Կարմենի դերը Ժ. Բիզեի «Կարմեն սյուիտ» բալետում, ըստ Ռ. Շչեդրինի։ 11993 թվականին Ռուսաստանում առաջին անգամ կատարել է Զոբեիդայի դերը իր եղբոր` Անդրիս Լիեպայի կողմից վերականգնված «Շեհերազադե» բալետում, ըստ Ն. Ռիմսկի-Կորսակովի երաժշտության։
Պարուհու խաղացանկում հայտնի են ինչպես մինիատյուրները, այնպես էլ հատուկ նրա համար բեմադրված համարներ և դերեր։


=== Դրամատիկական թատրոնի դերեր ===
1998` «Ձեր քույրը և գերուհին» (Լյուդմիլա Ռազումովսկայա, ռեժ.` Վլադիմիր Իվանով)` Մարիա Ստյուարտ
2000` «Կայսրուհու երազը» (Անդրեյ Մաքսիմովի պիեսը և բեմադրությունը) Եկատերինա II
2002` «Պատշաճության սահմաններ» (Անդրեյ Մաքսիմովի պիեսը և բեմադրությունը, Վ. Մայակովսկու անվան թատրոն), Մարկիզա դե Լյուրսե
2003` «Կարմրամորուսի ծննդյան օրը» (Անդրեյ Մաքսիմովի պիեսն ու բեմադրությունը, Վ. Մայակովսկու անվան թատրոն), գործակալ Պոլ
2004` «Թեյի ծիսակատարություն» (Ալեքսանդր Ստրոգանով, ռեժ.` Կարեն Ներսիսյան), Կին («Հին թատրոն» թատերական ընկերակցություն)
2005` «Ան-դեր-սեն» (Քսենիա Դրագունսկայա, ռեժ.` Օլգա Սուբբոտինա), Յեննի Լինդտ և Սառցե թագուհի (Թատերական միությունների կոնֆեդերացիա)
2007` «Խելքից պատուհասը, Խելքի պատուհասը» (Ալեքսանդր Գրիբոյեդով, ռեժ.` Յուրի Լյուբիմով), Նատալյա Գորիչ (Տագանկայի թատրոն)


=== Դերեր կինոյում ===
1984` Նրա սիրավեպի հերոսը` դրվագային
1984` Փայլող աշխարհ` Ռունա
1985` Բեմբիի մանկությունը` Մայր կարապ
1986` Բեմբիի երիտասարդությունը` Դուստր կարապ
1986` Միխայլո Լոմոնոսով` Ելիզավետա Լոմոնոսովա
1986` Լերմոնտով` Սոլոմիրսկայա
1987` Ծերուկը` Կատյա
1988` Այս... երեք հավատարիմ քարտերը...` Կոմսուհին երիտասարդ տարիքում
1993` Հրեղեն թռչունի վերադարձը` Զոբեիդա
1997` Ֆանտազիա Կազանովայի թեմայով` Պարահանդեսի թագուհին
1998` Ինքնակոչները` Գիզելա Վեբեր
2000` Կայսրությունը հարվածի տակ` բալետի պարուհի Թամարա Կարսավինա
2005` Սիրի՛ր ինձ` Ռոզա
2005` Վոկալային զուգահեռներ` կամեո
2007` Իմ հոգու միակ սերը` Ելիզավետա Ալեքսեևնա
2009` Առաջին սեր` Գալինա
2017` Անհատակ պարկը


=== Մուլտֆիլմերի կրկնօրինակում ===
2016` Բալերինա` Օդետտա


== Ճանաչում և պարգևներ ==
1996` ՌԴ վաստակավոր արտիստ
1998` «Բյուրեղապակյա Տուրանդոտ» թատերական մրցանակ 
2000` «Ճայ» թատերական մրցանակ (Եկատերինա II-ի դերի համար, «Կայսրուհու երազը»)
2002` Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ
2003` «Ոսկե դիմակ» թատերական մչցանակ
2003` Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ
2003` կանանց ձեռքբերումների հասարակական ճանաչման «Օլիմպիա» մրցանակ
2007` Կարելիայի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ


== Մատենագրություն ==
Илзе Лиепа Метод Лиепа. Философия тела. — М.: Альпина нон-фикшн, 2012. — 200 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-91671-223-0, 978-5-91671-061-8
Илзе Лиепа Театральные сказки / Художник: Анастасия Орлова. — М.: Рипол Классик, 2014. — 80 с. — (Сказки от звёзд). — 3000 экз. — ISBN 978-5-386-06766-3


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Чижова А. Э. Лиепа Илзе Марисовна / А. Э. Чижова // Русский балет: энциклопедия. — М., 1997. — С. 264—265.


== Արտաքին հղումներ ==
Իլզե Լիեպայի բալետի դպրոց-ստուդիայի պաշտոնական կայք;
Իլզե Լիեպան «Առանց ընդմիջման» հաղորդմանտ, 2002 ՅուԹյուբում
Հարցազրույց «Մոսկվա 24» ալիքին (Եվգենի Դոդոլևի հեղինակային հաղորդումը, «Правда-24», 2015)