Անջելա Բասեթ

Անջելա Էվելին Բասեթ (անգլ.՝ Angela Bassett, օգոստոսի 16, 1958(1958-08-16) կամ 1958, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկյան թատրոնի, կինոյի, հեռուստատեսության հնչյունավորող դերասանուհի, ռեժիսոր, պրոդյուսեր։ Առավել հայտնի է կենսագրական ֆիլմերում խաղացած դերերի շնորհիվ, որտեղ կատարել է իրական հայտնի այնպիսի աֆրոամերիկուհիների դերեր, ինչպիսիք են Թինա Թըրները «Ինչի է ընդունակ սերը» (1993), Բեթի Շաբազը՝ Մալքոլմ Իքսի կինը «Մալքոլմ Իքս» (1992) և «Հովազ» (1995) ֆիլմերում, Ռոզա Փարքսի դերը «Ռոզա Փարքսի պատմությունը» ֆիլմում (2002) և Քեթրին Ջեքսոնի՝ Մայքլ Ջեքսոնի մոր դերը «Ջեքսոններ։ Ամերիկյան երազանք» մինի սերիալում (1992)։ Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում ունի իր անվանական աստղը։
Դերասանուհուն մեծ ճանաչում է բերել նաև FX հեռուստաալիքի «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» (2013-2018) հեռուստասերիալ-անթոլոգիային մասնակցությունը։


== Վաղ տարիներ և կրթություն ==
Անջելա Բասեթը ծնվել է 1958 թվականի օգոստոսի 16-ին Նյու Յորքի Հարլեմ թաղամասում, որտեղ էլ անցկացրել է իր մանկությունը։ Նրա մայրը Բեթի Ջեյնն է (ի ծնե Ժելիբեր, 1935—2014), իսկ հայրը՝ Դանիել Բենջամին Բասեթը։ Էվելինի երկրորդ անունը դերասանուհուն տրվել է հորաքրոջ պատվին։ Անջելայի ազգանունը ծագել է նրա նախահոր Հենրի Ուիլյամ Բասեթից, որը վերցրել է իր նախկին տիրոջ ազգանունը, ում երեխաները հետագայում Վիրջինիա նահանգում հիմնել են Բասեթ քաղաքը։
1980 թվականին Անջելա Բասեթը ավարտել է Եյլի համալսարանը և ստացել է բակալավրի աստիճան «աֆրոամերիկյան հետազոտություններ» մասնագիտացմամբ։ 1983 թվականին Եյլի դրամատիկական դպրոցում ստացել է գեղարվեստի մագիստրոսի աստիճան՝ չնայած հոր կողմից բողոքարկումների, որը չէր ուզում Անջելան իր կրթությունը վատնի թատրոնում։ Անջելան դարձել է իր ընտանիքում առաջինը, որ սովորել է քոլեջում և ասպիրանտուրայում։ Եյլում Բասեթը հանդիպել է իր ապագա ամուսնուն՝ դերասան Քորթնի Բ. Վենսին։ 1986 թվականին ավարտել է թատերական դպրոցը, որտեղ նրա  դասընկերն է եղել դերասան Չարլզ Սթենլի Դաթոնը։


== Կարիերա ==

1986 թվականին Անջելա Բասեթն առաջին անգամ հայտնվել է կինոէկրանին՝ «Սպանության պատրանք» (1986) ֆիլմում լրագրողի դերով։ Այդ դերից հետո միացել է կինոդերասանների գիլդիա մրցանակին։
Դերասանական կարիերան շարունակելու համար Բասեթը տեղափոխվել է Լոս Անջելես և ճանաչում է ձեռք բերել «Երեխաները փողոցից» (1991) և «Մալքոլմ Իքս» (1992) ֆիլմերում խաղացած դերերով։ Վերջինիս մեջ Բասեթը մարմնավորել է Բեթի Շաբազի կերպարը և ստացել «Image Awards» մրցանակը։ Չնայած դրան, քննադատները այն դրական չեն ընդունել։
1993 թվականին, շրջանցելով հայտնի արտիստներ Ուիթնի Հյուսթոնին, Վանեսա Ուիլյամսին և Ջանեթ Ջեքսոնին, Բասեթը ստացել է Թինա Թըրների դերը «Ինչի է ընդունակ սերը» ֆիլմում, որը դարձել է նրա կարիերայի ամենամեծ հաջողությունը։
Անջելան դարձել է առաջին սևամորթ դերասանուհին, որը կատակերգությունում կամ մյուզիքլում լավագույն կանացի դեր կատեգորիայում արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի, ինչպես նաև այս դերի համար լավագույն կանացի դեր կատեգորիայում առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի։
1995 թվականին հաջողության հասնելուց հետո Բասեթը «Վամպիրը Բրուքլինում» և «Տարօրինակ օրեր» ֆիլմերում խաղացել է գլխավոր հերոսուհու դերը, սակայն երկու ֆիլմերն էլ վարձույթում ձախողվել են։ «Ինչի է ընդունակ սերը» ֆիլմից հետո Բասեթի ամենահաջողված ֆիլմն է դարձել 1995 թվականին նկարահանված «Արտաշնչման սպասում» դրաման, որտեղ նույնպես նկարահանվել են Ուիթնի Հյուսթոնը և Լորետա Դիվայնը։
1997 թվականին նկարահանվել է «Կոնտակտ» ֆիլմում և ստացել բացասական արձագանքներ․ Նյու Յորք Թայմսից Սթիվեն Հոլդենը գրել է, որ «Բասեթը շատ առումներով դատարկ է իր դերում»։
1998 թվականից հետո դերասանուհին գլխավոր դեր է խաղացել «Սթելի սիրահարվածությունը» ֆիլմում։ Նա խաղացել է հաջողակ 40-ամյա բիզնես լեդիի՝ Սթել Փեյնի դերը, որը սիրահարվում է 20-ամյա մի տղամարդու։ Այդ դերի շնորհիվ Բասեթը արժանացել է քննադատների գովեստներին, Սթիվեն Հոլդենը Բասեթի կերպարը անվանել է «ֆիլմում լավագույնը» և գրել է, որ «Բասեթը պատկերում է բարձր սուպեր կնոջը այնպիսի ինտենսիվությամբ, որ այս կերպարանափոխությունը գրեթե ճշմարիտ է թվում»։

90-ականների վերջում Բասսեթը հիմնականում նկատելի է դարձել «Արևային նահանգ» (2002), «Պարոն 3000» (2004), «Աքիլեսի փորձությունները» (2006), «Ծանոթություն Բրաունների հետ» (2008), «Հարսանիքի փորձարկում» (2011), «Սև հովազ» (2018) և «Առաքելությունն անիրագործելի է։ Հետևանքներ» (2018) ֆիլմերում, ինչպես նաև «Լրտեսը» (2005) և «Շտապ օգնություն» (2008-2009) հեռուստասերիալներում խաղացած դերերի շնորհիվ։
2002 թվականին «Ռոզա Փարքսի պատմությունը» հեռուստաֆիլմում (2002) խաղացած Ռոզա Փարքս դերի համար Բասեթը առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի։
Դերասանուհուն մեծ ճանաչում է բերել «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալը (2013-2018)։ Երրորդ եթերաշրջանում խաղացել է կախարդուհի Մարի Լավոյի դերը, որը նրան անվանակարգ է բերել «Էմմի» մրցանակում՝ «Երկրորդ պլանի լավագույն կանացի դեր մինի սերիալում կամ ֆիլմում» կատեգորիայում։
Չորրորդ եթերաշրջանում Բասեթը խաղացել է երեք կրծքով կնոջ՝ Դեզիրե Դյուպրիի դերը, որի համար ևս առաջադրվել է Էմմի մրցանակի։ Հինգերորդ եթերաշրջանում խաղացել է վամպիր Ռամոնա Ռոյալի, իսկ վեցերորդ եթերաշրջանում՝ Մոնե Թումեսիմիի՝ դերասանուհու, որը խաղում էր ոստիկան Լի Միլլերի դերը։ Անժելան չի մասնակցել սերիալի յոթերորդ եթերաշրջանի նկարահանումներին, սակայն վերադարձեՖլ է 8-րդ եթերաշրջանին, որտեղ նա, որպես հրավիրված դերասանուհի, կրկին խաղացել է Մարի Լավոյի դերը։
2018 թվականին Անջելան Fox հեռուստաալիքի «9-1-1» սերիալում խաղացել է ոստիկանության սերժանտ Աֆինա Գրանտի դերը։ Նույն թվականին հեռարձակվել է «Սև հովազ» ֆիլմը, որում դերասանուհին կատարել է Ռամոնդայի դերը։ 2019 թվականին Բասեթը ֆիլմում խաղացած այլ դերասանների հետ միասին ստացել է ԱՄՆ կինոդերասանների Գիլդիա մրցանակ՝ գեղարվեստական ֆիլմերում լավագույն դերասանական կազմի համար։


== Անձնական կյանք և ակտիվիզմ ==
1997 թվականին Անջելա Բասեթը ամուսնացել է դերասան Քորթնի Բ. Վենսի հետ։ 1997 թվականին զույգը փոխնակ մոր օգնությամբ ունեցել է երկվորյակ՝ տղան Սլեյթեր Ջոզայ Վենսը և դուստրը Բրոնվին Գոլդեն Վենսը։
2007 թվականի սկզբին Բասեթը  Բարաք Օբամայի նախագահական ընկերությանը նվիրաբերել է 2,300 $  և աջակցել նրան նախընտրական քարոզարշավում։ Նա նաև աջակցել է Օբամային՝ ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում երկրորդ ժամկետով վերընտրվելու ընթացքում։ Անջելա Բասեթը  2016 թվականի նախագահական ընտրություններում աջակցել է Հիլարի Քլինթոնին Միացյալ Նահանգների նախագի պաշտոնում ընտրվելու համար, նա ասել է. «Ո՛չ, Քլինթոնը հիանալի նախագահ կլինի»։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Կինո ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Ռեժիսորական աշխատանք ==


== Տեսախաղեր ==


== Դերեր թատրոնում ==


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
Մրցանակների և անվանակարգերի ամբողջական ցանկը IMDb.com-ում։

Եյլի համալսարանի վաստակավոր դոկտոր (2018)։


== Ծանոթագրություններ ==