Օրեգոն

Օրեգոն (անգլերեն՝  Oregon), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևմտյան մասում։
Բնակչությունը 3 899 353 մարդ է(27-րդ տեղն է ԱՄՆ-ի նահանգների մեջ; 2012 թվականի տվյալներով)։ Մայրաքաղաքը Սալեմն է, ամենամեծ քաղաքը՝ Պորտլենդը։ Մյուս խոշոր քաղաքներն են Յուջինը, Գրեշեմը, Բիվերտոնը, Մեդֆորդը, Կորվալիսը, Աստորիան և Սփրինգֆիլդը։ Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «Թռչում է սեփական թևերով» (լատ. Alis Volat Propriis)։ Կեղծանունն է «Կուղբերի նահանգ» (անգլ․ Beaver State)։ Օրեգոնը ԱՄՆ-ի միակ նահանգն է, որի դրոշը երկկողմանի է՝ մի կողմում պատկերված է նահանգի կնիքը, մյուս կողմում՝ կուղբը։


== Աշխարհագրություն ==
Օրեգոնը գրավում է 255 026 կմ² տարածք (նահանգների մեջ իններորդը): Հյուսիսում սահմանակցում Վաշինգտոն նահանգի, արևելքում՝ Այդահո, հարավում՝ Նևադա և Կալիֆորնիա նահանգների հետ, իսկ արևմուտքում ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով։
Օրեգոնի տարածքը կարելի է պայմանականորեն բաժանել վեց զոնաների։ Արևմտյան մասում գտնվում է Օրեգոնի մերձափնյա լեռները, որի ամենաբարձր կետը Մերիս-Պիկ սարն է (1249 մ)։ Հարավ-արևմուտքում գտնվում են Սիսկիյու լեռները, ամենաբարձր Աշլենդ գագաթով (2296 մ)։ Դրանցից արևելք և հյուսիս ընկած է Ուիլամեթ գետի հովիտը ծովի մակարդակից 130 մ ընդհանուր բարձրությամբ, որտեղ ապրում են նահանգի բնակչության 2/3 մասը։ Կասկադյան լեռները, որոնք ձգվում են նահանգի ամբողջ տարածքի հյուսիսից հարավ, բաժանում են այն արևմտյան և արևելյան մասերի։ Ամենաբարձր կետը համարվում է Հուդ քնած հրաբուխը, որը ունի (տարբեր աղբյուրներում) 3424-3427 մ բարձրություն, և որի վերջին ժայթքումը եղել է 1790 թվականին։ Կասկադյան լեռներում գտնվում են բազմաթիվ երկրաջերմային աղբյուրներ։ Անջուր հարթավայր Դեշուտ-Յումաթիլան, որը գրավում է նահանգի աշխարհագրական կենտրոնը, համարվում է Օրեգոնի «հացահատիկային գոտին»։ Հյուսիս-արևելքում Բլու-Մաունթինս լեռներն են (3011 մ)։ Հարավ-արևելքում գտնվում է Օրեգոնի անապատը՝ կիսաանապատային սարերով և աղի լճերով։ Հիմնական գետերն են Կոլումբիան (նահանգի տարածքի 58 %-ը ընկնում է նրա ավազանի մեջ), Ուիլամեթը, Սնեյքը, Դեշուտը։ Օրեգոնի տարածքում կան շատ լճեր, որոնց թվում է երկրի ամենախորը լիճը՝ Կրեյտերը (589 մ)։ Կլիման նահանգի արևմտյան մասում մեղմ է և անձրևոտ, հունվարին՝ 2—10 °C, հուլիսին՝ 13—24 °C։ Տեղումները լեռներում հասնում են 2500 մմ տարվա ընթացքում, ներքին շրջաններում՝՝ հարավ-արևմուտքում, 250 մմ-ից ոչ ավել։

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Կրթություն ==
2013-2014 ուսումնական տարում պետության հանրակրթական և միջնակարգ դպրոցներում սովորել  են 567,000 աշակերտներ: Գորրծում են 197 հանրակրթական դպրոցներ, որոնք պատկանում են 19 կրթական կազմակերպությունների: 
2016 թ.-ին պետության ամենամեծ կրթօջախները եղել են Պորտլենդյան հանրային դպրոցները` 47,323 ուսանող, Սալեմ-Քեյզերի դպրոցը, որն ուներ 40565 սովորող, Beaverton դպրոցը, որն ուներ 39.625 սովորող, Հիլսբորոյի դպրոցական շրջան, որն ուներ 21.118 սովորող և  Հյուսիսային Կլաչամասի դպրոցը, որն ուներ 17,053 սովորող:


=== Քոլեջներ և համալսարաններ ===
1990 թ.  անցման շրջանում, երբ սահմանափակվում էր գույքահարկի մակարդակը, Օրեգոնը պայքարում էր բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման համար: 
Այդ ժամանակից ի վեր Օրեգոնը կրճատեց իր բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կրթական բյուջեն և այժմ մեկ ուսանողի պետական ​​ծախսերի չափով զբաղեցնում է 46-րդ տեղը երկրում: 
Այնուամենայնիվ, 2007 թ. Օրենսդրությունը ստիպեց ուսման վարձը տարեկան կտրվածքով բարձրացնել 3% -ով և ֆինանսավորել բուհական համակարգը: 
Օրեգոնը աջակցում է յոթ պետական ​​համալսարանների և մեկ մասնաճյուղի: Այդ մասնաճյուղը գտնվում է երեք պետական ​​հետազոտական ​​համալսարաններում. Eugene  համալսարանը և Կորվալլիսում գտնվող Օրեգոնի պետական ​​համալսարանը (OSU), որոնք դասակարգվում են որպես շատ բարձր հետազոտական հաստատություններ: 
OSU- ն ԱՄՆ-ի պետական ​​բարձրագույն և ամենաակտիվ ընտրովի համալսարան է:
OSU- ն 2014 թ.-ի աշնանը ուսանողների քանակով պետության առաջատար ԲՈՒՀ-ն էր,  Washington Monthly- ի և QS World University Rankings- ի համաձայն, պետության ամենաբարձր վարկանիշային համալսարանն է: 
OSU- ն ստանում է ավելի շատ տարեկան ֆինանսավորում, քան Օրեգոնի բոլոր մյուս բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները միասին: Նահանգի  Պորտլենդ քաղաքի Պետական ​​Համալսարանը գրավում է  երկրորդ տեղը: 
Պետությունն ունի երեք տարածաշրջանային համալսարաններ`Մոնթութում գտնվող Արևմտյան Օրեգոնի համալսարանը, Աշլանդում գտնվող Հարավային Օռլանդիայի համալսարանը և Լա Գրանդի Արևելյան  համալսարանը: 
Օրեգոնի տեխնոլոգիկական ինստիտուտը գտնվում է  Քլամաթ Ֆոլսում:
Օրեգոնի առողջապահական և գիտական Համալսարանը գտնվում է Պորտլենդում և ներառում է Հիլսբորոյի (Hillsborough Science and Technology School) բժշկական, ատամնաբուժական և բուժքույրական դպրոցները:
Պետության հովանավորության տակ կան 17 համայնքային քոլեջներ: 
Օրեգոնն ունի նաև բազմաթիվ մասնավոր քոլեջներ, որոնց մեծ մասը գտնվում են Պորտլենդի տարածքում:
Պորտլենդի համալսարանը և  Marylhurst համալսարանը կաթոլիկ համալսարաններ են: Դրանք  Սուրբ Խաչի միաբանության, Հիսուսի և Մարիամի Սուրբ անունները կրող համալսարաններն են: Ռեդ Քոլեջը, Պորտլենդի խոշոր ազատական ​​արվեստի քոլեջը, Forbes-ի կողմից  2015 թվականին համարվել է  52-րդ լավագույն քոլեջը երկրում:
Պորտլենդում գտնվող այլ մասնավոր հաստատությունների թվում են Կոնկորդիա համալսարանը, Լեվիս և Կլարկ Քոլեջը (Lewis & Clark College), Մուլնոմա (Multnomah) համալսարանը, Պորտլենդի Աստվածաշնչյան քոլեջը (Warner Pacific College), Կասկադի քոլեջը (Cascade College), բնական բժշկության ազգային համալսարանը,  արևմտյան ճեմարանը, աստվածաբանական դպրոցը: Խաղաղօվկիանոսյան համալսարանը գտնվում է Պորտլենդյան դաշտավայրում (Forest Grove):
Վիլամետի հովտում (Willamette Valley) կան շատ մասնավոր քոլեջներ., հարավում McMinnville- ը Լինֆիլդ Քոլեջի շենքն է, իսկ մոտակա Նոբբերգում գտնվում է Ջորջ Ֆոքսի համալսարանը:
Սալեմում գտնվում են երկու մասնավոր դպրոցներ` Վիլամետի համալսարանը (պետության ամենահին համալսարանը) և Կորբան համալսարանը (Corban University):
Սալեմի մոտ  է գտնվում Ամերիկայի խոշորագույն հռոմեական կաթոլիկ սեմինարիաներից մեկը:
Լեբինոնում (Lebanon) գտնվում է պետության երկրորդ բժշկական դպրոցը, Խաղաղասիրական  բժշկության քոլեջը (Northwest):
Էուջեն (Eugene) ունի երեք մասնավոր քոլեջներ` Հյուսիս-Արևմտյան Քրչիստոնեական Համալսարանը (Northwest Christian University), Նոր հույս (New Hope) քրիստոնեական քոլեջը և Գուտենբերգի քոլեջը:

		
		


== Սպորտ ==

		


== Քույր քաղաքներ ==
 Չինաստան, Ֆուջյան նահանգ – 1984
 Թայվան (Թայվան), Թայվան նահանգ – 1985
 Ճապոնիա, Տոուամա պրեֆեկտուրա – 1991
Կաղապար:ROK (Հարավային Կորեա), Ջիոլեման-դո Նահանգ – 1996
 Իրաք, Իրաք Քուրդիստան – 2005


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Oregon.gov – Պաշտոնական կայք
Ամեն ինչ Օրեգոնի մասին