Մազանդարան

Մազանդարան (պարսկերեն՝ مازندران), Իրանի 81 գավառներից (օստաններից) մեկը, գտնվում է երկրի հյուսիսում։ Սահմանակից է Գիլան և Ղազվին օստաներին՝ արևմուտքից, Թեհրանին և Սեմնանին՝ հարավից, Գոլեստան գավառին՝ արևելքից։ Հյուսիսում Կասպից ծովն է։ Հարավային սահմանի երկայնքով ձգվում է Էլբուրս լեռնաշղթան, ուր գտնվում է Իրանի ամենաբարձր գագաթը՝ Դեմավենդ լեռը։ Վարչական կենտրոնը Սարի քաղաքն է։ Մակերեսը՝ 23 701 կմ². Բաժանված է 16 շահրեստանների։


== Պատմություն ==

529-536 թվականներին Մազանդարրանը ղեկավարում էր սասանյան արքայազն Քավուսը (Քեյ-Քավուս), Քավադի որդին, գովաբանված  «Շահ-Նամե»-ում։ Ֆիրդուսին Մազանդարանը նկարագրում է որպես հրեշների երկիր, որը դժվարությամբ նվաճում է Քեյ-Քավուսը, ում և օգնության է գալիս իրանական հերոս Ռուստամը։
Ռուսաստանի համար հաջող ռուս-պարսակական պատերազմից հետո 1723 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Մազանդարանը հանձնվեց Ռուսաստանին։ Ռուս-թուրքական 1735-1739 թվականների պատերազմի ավարտին տարածաշրջանը վերադարձվեց Պարսկաստանին՝ Թուրքիայի դեմ  դաշինք ձևավորելու նպատակով։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը  2 922 432 մարդ է։ Հիմնականում մազանդարանցիներ և գիլանցիներ են, ինչպես նաև պարսիկներ, թալիշներ։ Խոշորագույն քաղաքներն են Ամոլը, Բաբոլը, Բաբոլսերը, Բեհշահրը, Մահմուդաբադը, Նոուշեհրը, Ռամսարը, Սարին, Տոնկաբոն,Չալուսը։


== Վարչական կառուցվածք ==

Պրովինցիան բաժանվում է 15 վարչական միավորների՝

Ամոլ (անգլ.՝ Amol, պարսկերեն՝ آمل)
Բաբոլ (անգլ.՝ Babol, պարսկերեն՝ بابل)
Բաբոլսեր (անգլ.՝ Babolsar, պարսկերեն՝ بابلسر)
Բեհշահր (անգլ.՝ Behshahr, պարսկերեն՝ بهشهر)
Չալուս (անգլ.՝ Chalus, պարսկերեն՝ چالوس)
Ջույբար (անգլ.՝ Juybar, պարսկերեն՝ جویبار)
Մահմուդաբադ (անգլ.՝ Mahmudabad, պարսկերեն՝ محمودآباد)
Նեկա (անգլ.՝ Neka, պարսկերեն՝ نکا)
Նուր (անգլ.՝ Nur, պարսկերեն՝ نور)
Նոուշեհր (անգլ.՝ Noshahr, պարսկերեն՝ نوشهر)
Ղայեմշեհր (անգլ.՝ Qaem Shahr, պարսկերեն՝ قائمشهر)
Ռամսար (անգլ.՝ Ramsar, պարսկերեն՝ رامسر)
Սարի (անգլ.՝ Sari, պարսկերեն՝ ساری)
Սևադկուխ (անգլ.՝ Savadkuh, պարսկերեն՝ سوادکوه)
Տոնեկաբոն (անգլ.՝ Tonekabon, պարսկերեն՝ تنکابن)


== Տնտեսություն ==
Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են՝ զբոսաշրջությունը, առևտուրը, տրանսպորտը, սննդի, տեքստիլ, ավտոմոբիլային, փայտամշակման, մետոլուրգիական, ծխախոտի, թղթի արդյունաբերությունները, շինանյութերի արտադրությունը, էներգետիկան, գյուղատնտեսությունը (ցիտրուսային, բրինձ, թեյ, ծխախոտ, բամբակ, շաքարի ճակնդեղ, հլածուկ, ծաղիկներ, խնձոր, դեղձ, կիվի, վարունգ, սոխ, ելակ, մորի, բանան, պնդուկ, կենաֆ), ձկնորսությունը, լեռնահանքային երկաթի և ածխի արդյունահանումը։
Սարի քաղաքում հիմնավորված են փայտամշակման և թղթային «Սանայե Չուբ Կագազ» ընկերությունը, էլեկտրոտեխնիկական «Պիշրանեխ Էլեկտրոնիկս» ընկերությունը։ Ամոլ քաղաքում գտնվում է «Դեսա Դիզել» շարժիչների գործարանը ։ Բաբոլ քաղաքում գտնվում է ավտոմոբիլային «Իրան Հոդրո» / «Չերի Աուտոմոբայլ» գործարանը։ Նոուշեհր քաղաքում գտնվում է Ազատ տնտեսական գոտին, ավտոհավաք «ՄԱԶ» գործարանը։ Միյանդորուդ քաղաքում տեղակայված է ավտոմոբիլային «Սայպա» գործարանը։ Նեկա քաղաքում գտնվում է նավթային տերմինալը, «Շահիդ Սոլեյմի» ՋԷԿ-ը, նավաշինական «Սադրա» գործարանը։ Ամիրաբադ քաղաքում գտնվում է Ազատ տնտեսական գոտին, մետալուրգիական «Դեմավենդ» գործարանը։


== Կլիմա ==
Մազանդարանի կլիմայական պայմանները նպաստել են պատմական հուշարձանների պահպանմանը։ Բարենպաստ էկոլոգիական պայմանները, հաճելի և մեղմ մերձարևադարձային կլիման, գեղեցիկ բնական բնապատկերները և Թեհրանին մոտ գտնվելը գավառը դարձրել են Իրանի տուրիզմի հիմնական վայրերից մեկը։


== Մշակույթում ==
Ֆիրդուսու  «Շահ-Նամե» էպոսում Մազանդարանը հզոր դևերի երկիր է ։ Մեծագույն հերոս Ռուստամի 7 սխրանքները կատարվում են հենց Մազանդարան կատարած անհաջող արշավանքի արդյունքում դևերին գերի դարձած Քեյ-Քավուսի ազատագրման նպատակով նրա կատարած արշավանքի ժամանակ։
Հենրի Լայոն Օլդիի  «Ես ինքս կվերցնեմ» վեպում Մազանդարանը դևերի երկիր է։
Գաստոն Լեռուի  «Օպերայի ուրվականը» վեպում Մազանդարանն այն վայրն է, ուր գլխավոր հերոսը ապրել է իր կյանքի մեծ մասը։
«Hikari no Valusia ~What a Beautiful Hopes~»վիզուալ վեպում  (ճապ.՝ 白光のヴァルーシア ～What a beautiful hopes～) Մազանդարանը շրջան է բերդի արևելյան մասում։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սարի քաղաքում գտնվում են Աբբասի և Եղիայի դամբարանները, Իմամ-Սաջադ, Հաջ Մուստաֆա Խան և Ռեզա Խան մզկիթները, ժամացույցներով աշտարակը, մերձակայքում՝ Հուտտոյի և Կամարբանդի քարանձավները, Դաշտ-է նազ ազգային պարկը։ Ռամսար քաղաքում գտնվում են Փահլևիների պալատը, հնագույն հյուրանոցներ և ազնվականության առանձնատներ։ Բաբոլ քաղաքում են գտնվում Սեֆյանների պալատի ավերակները և տեղի պատմության թանգարանը։ Ղայեմշեհր քաղաքում է գտնում Հեստպոլ կամուրջը։
Ամոլ քաղաքում գտնվում է Միր Հեյդար Ամոլի դամբարանը, Ամոլի շուրջ՝ Դեմավենդ հրաբուխը, Լար լիճը և ջրապատնեշը, Շահանդաշը գյուղի մոտ՝ ջրվեժը և Մալեք- Բահման ամրոցը։ Բեհշահր քաղաքում գտնվում է Սեֆյան դարաշրջանի այգին, մերձակայքում՝ Միանկալե թերակղզում՝ թռչնային արգելոցը և Աբբաս-Աբադ լիճը։ Սավադկուխ քաղաքի շուրջ գտնվում են Ռավատսար, Կանգելու, Հասան-Բուր, Մազիյար և Չեխել-Դար ամրոցները, Վերեսկ կամուրջը և Ուրիմ-Ռուդբար եկեղեցին։
Նոուշեհր քաղաքում գտնվում են Փահլևիների պալատը և ազնվականների հնագույն առանձնատները, մերձակայքում՝ Սիսանգան ազգային պարկը և Ավիդար լիճը։ Տոնեկաբոն քաղաքի մոտ գտնվում է Վալաշտ լիճը։ Գավառներում կան բնական տեռասներ և տաք հանքային աղբյուրներ (Բադաբ-է-Սուրտ)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальная страница провинции Archived 2007-06-08 at the Wayback Machine.
ICCIM’s page on Mazandaran Archived 2005-08-30 at the Wayback Machine.
Mazandaran Cultural Heritage Organization Archived 2004-01-03 at the Wayback Machine.
Mazandaran Tourism palaces
Sari City, Capital of Mazandaran