Զիյե Բաստիդա

Զիյե Բաստիդա (անգլ.՝ Xiye Bastida, ապրիլի 18, 2002(2002-04-18), Ատլակոմուլկո, Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկա-չիլիական ծագմամբ կլիմայական ակտիվիստ ու մեքսիկական  բնիկների Օտոմի- Տոլտեկների ցեղախմբի ներկայացուցիչ։ Հանդիսանում է Նյու Յորքում «Ուրբաթները հանուն ապագայի» շարժման գլխավոր կազմակերպիչներից մեկն ու կլիմայի ակտիվության բնիկների և ներգաղթյալների հարցրով առաջատար ձայն բարձրացնողներից մեկը։ «Ժողովրդական կլիմայի շարժման» կառավարման կոմիտեի անդամ է ու «Sunrise Movement» և «Ապստամբություն ոչնչացման դեմ» բնապահպանական շարժմումների նախկին անդամ։ Միջազգային ոչ առևտրային «Re-Earth Initiative» կազմակերպության համահիմնադիրներից է, որը ներառական է և ինտերսեկցիոնալ՝ «ճիշտ այնպիսին, ինչպիսին պետք է լինի կլիմայի շարժումը»։


== Վաղ կյանք ու կրթություն ==

Բաստիդան ծնվել է Մեքսիկայի Ատլակոմուլկո քաղաքում՝ բնապահպանների ընտանիքում ու հասակ առել Լեռմայի Սան Պեդրո Տուլտեպեկ ավանում։ Հայրական կողմից սերում է բնիկ մեքսիկական Օտոմի- Տոլտեկներից ու Ացտեկներից, իսկ մայրական կողմից՝ կելտական ծագմամբ եվրոպացի-չիլիացիներից։ Ներկայումս ունի Մեքսիկայի և Չիլիի երկքաղաքացիություն։ 2015 թվականին հայրենի Սան Պեդրո Տուլտեպեկ ավանի ուժեղ ջրհեղեղից ու դրան հաջորդած երաշտի երեք տարիներից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Նյու Յորք։
Հաճախել է Բիքոն ավագ դպրոցն ու 2020 թվականին ընդունվել Փենսիլվանիայի համալսարան։


== Ակտիվիզմ ==
Բաստիդան իր ակտիվությունն սկսել է բնապահպանական ակումբից։ Ակումբը բողոքներ է անցկացրել Օլբանիի և Նյու Յորքի քաղաքապետարանի շրջակայքում, լոբբինգ իրականացրել «Կլիմայի և համայնքների առաջնորդների պաշտպանության մասին» օրենքի ու «Կեղտոտ շենքերի օրինագծի»  համար։ Հենց այդ ժամանակ էլ իմացել է Գրետա Թունբերգի և նրա ծավալած կլիմայի պահպանությանն ուղղված գործադուլների մասին։
ՄԱԿ-ի 9-րդ Համաշխարհային քաղաքային ֆորումում ելույթ է ունեցել բնիկ տիեզերաբանության վերաբերյալ ու արժանացել 2018 թվականի «Spirit of the UN» մրցանակին։
Նրա առաջնորդությամբ Բիքոն ավագ դպրոցը մասնակցել է Նյու Յորքում 2019 թվականի մարտի 15-ին անցկացված կլիմայի վերաբերյալ առաջին խոշոր գործադուլին։  Ալեքսանդրիա Վիլասենյորի հետ պաշտոնապես դիմավորել է Թունբերգին, երբ վերջինս 2019 թվականի սեպտեմբերին Եվրոպայից նավով ժամանում էր ՄԱԿ-ի Կլիմայի գագաթնաժողովին մասնակցելու։ Զիյեին անվանել են «Ամերիկայի Գրետա Թունբերգ», սակայն նա գտնում է, որ «Երիտասարդ ակտիվիստներին իրենց երկրի «Գրետա Թյունբերգ» անվանելը նսեմացնում է Գրետայի անձնական փորձը և անհատական պայքարը»։
Ամերիկյան առցանց Teen Vogue հրատարակությունը 2019 թվականի դեկտեմբերին Բաստիդայի մասին թողարկել է «We Rise» վավերագրական ֆիլմը։ Համագործակցել է նաև 2020 թվականին նկարահանված «Imagine the Future» վերնագրով կինոնկարի հետ, որում ուսումնասիրվում է, թե ինչպիսի տեսք կարող են ունենալ ապագայում լանդշաֆտներն ու քաղաքային բնապատկերները։
Մասնակցել է All We Can Save անթոլոգիայի ստեղծմանը, որտեղ կանայք գրել են կլիմայի փոփոխության մասին։ Վերջերս հանդես է եկել Բայդենի վարչակազմի կողմից կազմակերպված Կլիմայի վերաբերյալ Առաջնորդության գագաթնաժողովում ու ելույթ ունեցել՝ կոչ անելով համաշխարհային առաջնորդներին ավելի շատ մասնակցել կլիմայական ակտիվությանը։
Ամերիկայի քաղաքացի չլինելու պատճառով անկարող լինելով քվեարկել ԱՄՆ-ում, 2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում աջակցել է Մասաչուսեթսի սենատոր Էլիզաբեթ Ուորենին, չնայած շեշտելով կլիմայի շարժման երկկուսակցականությունը։


== Ֆիլմագրություն ==
We Rise (2019)
imagine the future (2020)


== Ծանոթագրություններ ==