Թոմազո Կամպանելա

Թոմազո Կամպանելլա (իտալերեն՝ Tommaso Campanella, ավազանի անունը՝ Ջովանի Դոմենիկո, սեպտեմբերի 4, 1568, Ստիլո, Ռեջիո Կալաբրիա, Կալաբրիա, Իտալիա - մայիսի 21, 1639(1639-05-21)[…], Փարիզ), իտալացի փիլիսոփա, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, կոմունիստական ուտոպիայի ստեղծող։ 1582 թվականից՝ դոմինիկյան վանական։
Տելեզիոյի բնափիլիսոփայության պաշտպանության («Փիլիսոփայություն, ապացուցված զգայություններով», 1591), սխոլաստիկայի քննադատության, ազատամտական հայացքների համար ենթարկվել է ինկվիզիցիայի հետապնդմանը։
1598-1599 թվականներին Կալաբրիայում գլխավորել է իսպանական տիրապետության դեմ դավադրությունը։ 1602 թվականին դատապարտվել է ցմահ բանտարկության։ Մոտ 27-ամյա բանտարկության ընթացքում ստեղծել է փիլիսոփայական, քաղաքական, աստղաբաշխական, բժշկական երկեր։
Կամպանելլա պաշտպանել է փորձնական ճանաչողության անհրաժեշտությունը և զարգացրել «երկակի» հայտնության (Բնության և Սուրբ գրքի) մասին ուսմունքը։ Պաշտպանելով Գալիլեո Գալիլեյին՝ Կամպանելլա չի ընդունել Տիեզերքի անվերջության մասին ուսմունքը, ենթադրելով, սակայն, բազմաթիվ աշխարհների գոյությունը։
Կամպանելլայի կոմունիստական ուտոպիան համընդհանուր սոցիալական վերափոխման ծրագիր է սեփականության հանրայնությամբ («Արևի քաղաք», գրել է 1602 թվականին, լատիներեն թարգմանված հրատարակչություն՝ 1622 թվական, հայերեն հրատարակչություն՝ 1969 թվական), համաշխարհային աստվածապետության շրջանակներում։ Կամպանելլայի իդեալական կոմունիստական համայնքում վերացված է սեփականությունը և ընտանիքը, երեխաներին դաստիարակում է պետությունը, բարձր արտադրողականության և աշխատանքի մեքենայացման շնորհիվ աշխատանքային օրը կրճատվել է 4 ժամով, աշխատանքը պատվավոր է և հավասարապես պարտադիր բոլորի համար։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում գիտության, լուսավորության և աշխատանքային դաստիարակության զարգացմանը։ Կոմունիստական համայնքը ղեկավարում է գիտնական քրմերի կաստան։
Կամպանելլան գրել է կանցոններ, մադրիգալներ, սոնետներ։


== Ստեղծագործություններ ==

Aforismi politici, a cura di A. Cesaro, Guida, Napoli 1997
An monarchia Hispanorum sit in argomento, vel in statu, vel in decremento, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
Antiveneti, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1944
Apologeticum ad Bellarminum, a cura di G. Ernst, in «Rivista di storia della filosofia», XLVII, 1992
Apologeticus ad libellum ‘De siderali fato vitando’, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
Apologeticus in controversia de concepitone beatae Virginis, a cura di A. Langella, L’Epos, Palermo 2004
Apologia pro Galileo, a cura di G. Ditadi, Isonomia, Este 1992
Apologia pro Scholis Piis, a cura di L. Volpicelli, Giuntine-Sansoni, Firenze 1960
Articoli prophetales, a cura di G. Ernst, La Nuova Italia, Firenze 1977
Astrologicorum libri VII, Francofurti 1630
L’ateismo trionfato, ovvero riconoscimento filosofico della religione universale contra l’antichristianesimo macchiavellesco, a cura di G. Ernst, Edizioni della Normale, Pisa 2004 ISBN 88-7642-125-4
De aulichorum technis, a cura di G. Ernst, in «Bruniana e Campanelliana», II, 1996
Avvertimento al re di Francia, al re di Spagna e al sommo pontefice, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
Calculus nativitatis domini Philiberti Vernati, a cura di L. Firpo, in Atti della R. Accademia delle Scienze di Torino, 74, 1938—1939
Censure sopra il libro del Padre Mostro. Proemio e Tavola delle censure, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
Censure sopra il libro del Padre Mostro։ «Ragionamenti sopra le litanie di nostra Signora», a cura di A. Terminelli, Edizioni Monfortane, Roma 1998
Chiroscopia, a cura di G. Ernst, in «Bruniana e Campanelliana», I, 1995
La Città del Sole, a cura di L. Firpo, Laterza, Roma-Bari 2008 ISBN 88-420-5330-9
Commentaria super poematibus Urbani VIII, codd. Barb. Lat. 1918, 2037, 2048, Biblioteca Vaticana
Compendiolum physiologiae tyronibus recitandum, cod. Barb. Lat. 217, Biblioteca Vaticana
Compendium de rerum natura o Prodromus philosophiae instaurandae, Francofurti 1617
Compendium veritatis catholicae de praedestinatione, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
Consultationes aphoristicae gerendae rei praesentis temporis cum Austriacis ac Italis, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
Defensio libri sui 'De sensu rerum’, apud L. Boullanget, Parisiis 1636
Dialogo politico contro Luterani, Calvinisti e altri eretici, a cura di D. Ciampoli, Carabba, Lanciano 1911
Dialogo politico tra un Veneziano, Spagnolo e Francese, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
Discorsi ai principi d’Italia, a cura di L. Firpo, Chiantore, Torino 1945
Discorsi della libertà e della felice soggezione allo Stato ecclesiastico, a cura di L. Firpo, s.e., Torino 1960
Discorsi universali del governo ecclesiastico, a cura di L. Firpo, UTET, Torino 1949
Disputatio contra murmurantes in bullas ss. Pontificum adversus iudiciarios, apud T. Dubray, Parisiis 1636
Disputatio in prologum instauratarum scientiarum, a cura di R. Amerio, SEI, Torino 1953
Documenta ad Gallorum nationem, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
Epilogo Magno, a cura di C. Ottaviano, R. Accademia d’Italia, Roma 1939
Expositio super cap. IX epistulae sancti Pauli ad Romanos, apud T. Dubray, Parisiis 1636
Index commentariorum Fr. T. Campanellae, a cura di L. Firpo, in «Rivista di storia della filosofia», II, 1947
Lettere 1595—1638, a cura di G. Ernst, Istituti Editoriali e Poligrafici Internazionali, Pisa-Roma 2000
Lista dell’opere di fra T. Campanella distinte in tomi nove, a cura di L. Firpo, in «Rivista di storia della filosofia», II, 1947
Medicinalium libri VII, ex officina I. Phillehotte, sumptibus I. Caffinet F. Plaignard, Lugduni 1635
Metafisica. Universalis philosophiae seu metaphysicarum rerum iuxta propria dogmata. Liber 1º, a cura di P. Ponzio, Levante, Bari 1994
Metafisica. Universalis philosophiae seu metaphysicarum rerum iuxta propria dogmata. Liber 14º, a cura di T. Rinaldi, Levante, Bari 2000
Monarchia Messiae, a cura di L. Firpo, Bottega d’Erasmo, Torino 1960
Philosophia rationalis, apud I. Dubray, Parisiis 1638
Philosophia realis, ex typographia D. Houssaye, Parisiis 1637
Philosophia sensibus demonstrata, a cura di L. De Franco, Vivarium, Napoli 1992
Le poesie, a cura di F. Giancotti, Einaudi, Torino 1998
Poetica, a cura di L. Firpo, Mondatori, Milano 1954
De praecedentia, presertim religiosorum, a cura di M. Miele, in «Archivum Fratrum Praedicatorum», LII, 1982
De praedestinatione et reprobatione et auxiliis divinae gratiae cento Thomisticus, apud I. Dubray, Parisiis 1636
Quod reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, a cura di R. Amerio, CEDAM, Padova 1939 (L. I—II), Olschki, Firenze 1955—1960 (L. III—IV)
Del senso delle cose e della magia, Rubbettino, Soveria Mannelli 2003
De libris propriis et recta ratione. Studendi syntagma, a cura di A. Brissoni, Rubbettino, Soveria Mannelli 1996
Theologia, L. I—XXX, տարբեր հրատարակչություններ։


== Ծանոթագրություններ ==