Ալեխանդրա Պիսարնիկ

Ալեխանդրա Պիսարնիկ (իսպ.՝ Alejandra Pizarnik, ի ծնե՝ Ֆլորա Պիզարնիկ, ապրիլի 29, 1936(1936-04-29)[…], Ավելյանեդա, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - սեպտեմբերի 25, 1972(1972-09-25)[…], Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի բանաստեղծուհի, վիպասան, թարգմանչուհի։


== Կենսագրություն ==
1934 թվականին Ռովնոյից Արգենտինա ներգաղթած հրեաներ Էլի Պիզարնիկի և Ռեյզլ Բրոմկերի կրտսեր դուստրն էր։ Սովորել է հրեական դպրոցում։ Դեռևս պատանեկան հասակից, վախենալով գիրանալ, սկսել է օգտագործել ամֆետամիններ, կորցրել քունը, տառապում էր կակազումով, կորյակների գոյությամբ և ասթմայով։ Սովորել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի փիլիսոփայության և լրագրության ֆակուլտետում՝ ուսումը համատեղելով հայտնի նկարիչ Խուան Բատլե Պլանասի մոտ գեղանկարչության դասերի հետ։ Համալսարանում սկսել է ընթերցել Կիերկեգորին, Ջոյսին, Պրուստին, Բրետոնին, սյուրռեալիստներին, թարգմանել է Էլուարի բանաստեղծությունները։ 1954 թվականին, անձի երկվության սիմպտոմներ նկատելով, սկսել է այցելել հոգեվելուծաբան Լեոն Օստրովին։
Հերթական անգամ հոգեբուժարանից վերադառնալուց հետո ինքնասպանություն է գործել՝ ընդունելով սեկոնալի մահացու չափաբաժին։


== Ստեղծագործական շրջան ==
Պիսարնիկի բանաստեղծությունները և լիրիկական արձակը, որոնք Լոթրեամոնի, Ռեմբոյի, Արտոյի փնտրտուքներից հասնում են համարյա ինքնաոչնչացման, որոնք տոգորված են մահվան մոտիվներով, սեփական «ես»-ում իր սոցիալական և սեռական դիմանկարը գտնելու անկատար հույով, մոռացության անդիմադրելի տենչով և չգոյությամբ։
1960—1964 թվականներին ապրել է Փարիզում, ծանոթացել Խուլիո Կորտասարի, որը ընկերացել և նամակագրական կապ է հաստատել Ալեխանդրայի հետ, նվիրել նրան մի քանի բանաստեղծություն, Օ. Պասի, Իտալո Կալվինոյի, Անդրե Պիեռ դե Մանդյագրի, Ռոժե Կայուի հետ։ 1960-ականներին հրատարակել է հոդվածներ Խուլիո Կորտասարի մասին, հարցազրույց վերցրել Բորխեսից, գրել Անրի Միշոյին, Արտոյին, Բրետոնի մասին։ Բուենոս Այրեսյում մտերիմ է եղել սյուրռեալիստների ակումբի անդամների հետ (Է. Մոլինա, Ա. Հիրրի, Օ. Օրոսկո, Ռ. Խուարրոս)։ Թարգմանել է Արտոյի, Անրի Միշոյի, Էմի Սեզարի, Իվ Բոնուֆի, Սալվատորե Կվազիմոդոյի բանաստեղծությունները, Մարգարետ Դյուրասի, Անդրե Պիեռ դե Մանդյագրի արձակը։


== Հայտնություն ==
1966 թվականին ստացել է Բուենոս Այրեսի գրական մրցանակը պոեզիայի ասպարեզում։ Պիսարնիկի բանաստեղծությունները և արձակը թարգմանվել են անգլերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, պորտուգալերեն, շվեդերեն, չեխերեն, սլովեներեն և այլ լեզուներով։ Ավելյանդայում, որտեղ անցել է նրա մանկությունը, տեղադրված է հուշարձան։
Պիսարնիկի հիշատակին է նվիրված Կրիստոֆ Կուրցմանի «Երաժշտական դժոխք» սկավառակը։


== Ստեղծագործություններ ==
La tierra más ajena / Ամենաօտար երկիրը (1955),
La última inocencia / Վերջին մաքրությունը (1956,
Las aventuras perdidas / Անխոհեմ արկածներ (1958),
Arbol de Diana / Դիանայի ծառը (1962,
Los trabajos y las noches / Գործեր և գիշերներ (1965),
Extracción de la piedra de la locura / Հիմարության քարի առանձնացումը (1968,
Nombres y figuras / Անուններ և դեմքեր (1969),
El Infierno musical / Երաժշտական դժոխք (1971),
Los pequeños cantos / Լակոնիկ երգեր (1971),
La condesa sangrienta / Արյունոտ կոմսուհին (1971,
Zona prohibida / Արգելված գոտի (1982, հետմահու, հեղինակի նկարներով).


== Ազատ հրատարակություններ ==
El deseo de la palabra. Barcelona: Ocnos, 1975 (ընտրյալ բանաստեղծություններ և արձակ).
Poemas. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina, 1982.
Textos de Sombra y últimos poemas/ Olga Orozco y Ana Becciú, eds. Buenos Aires: Sudamericana, 1982.
Obras Completas. Buenos Aires: Corregidor, 1993 (բանաստեղծությունների լիակատար ժողովածուն և ընտրյալ արձակներ).
Correspondencia Pizarnik/ Ivonne Bordelois, ed. Buenos Aires: Editorial Planeta Argentina, 1998 (նամակներ).
Prosa completa. Barcelona: Lumen, 2002
Diarios. Barcelona: Lumen, 2003 (օրագրեր 2005, 2007 հրատարակություն).
From the Forbidden Garden: Letters to Antonio Beneyto. Lewisburg: Bucknell UP, 2004 (նամակներ).
Nueva correspondencia Pizarnik/ Ivonne Bordelois y Cristina Piña, eds. Monterrey: Universidad Autónoma de Nuevo León, Editorial Buró Blanco, Posdata Editores; Guadalajara: Imprenta Pandora, 2012 (նոր նամակներ)


== Գրականություն ==
Aristeguieta J. Alejandra Pizarnik, genio poético. Caracas: Sucre, 1972.
Piña C. La palabra como destino. Un acercamiento a la poesía de Alejandra Pizarnik. Buenos Aires: Botella al Mar, 1981.
Alejandra Pizarnik. A Profile/ Frank Graziano, ed. e intr. Durango: Logbridge Rhodes, 1987.
Koremblit B.E.Todas las que ella era. Ensayo sobre Alejandra Pizarnik. Buenos Aires: Ediciones Corregidor, 1991.
Piña C.Alejandra Pizarnik. Buenos Aires: Editorial Planeta, 1991.
Graziano F. Alejandra Pizarnik. Semblanza. México: Fondo de Cultura Económica, 1992.
Goldberg F.F. Alejandra Pizarnik: «Este espacio que somos». Gaithersburg: Hispamérica, 1994.
Haydu S.H. Alejandra Pizarnik: evolución de un lenguaje poético. Washington: Organization of American States, 1996.
Bajarlía J.J. Alejandra Pizarnik. Anatomía de un recuerdo. Buenos Aires: Editorial Almagesto, 1998.
Piña C. Poesía y experiencia del límite. Leer a Alejandra Pizarnik. Buenos Aires: Botella al Mar, 1999.
Aira C. Alejandra Pizarnik. Barcelona: Ediciones Omega, 2001.
Reflexiones: ensayos sobre escritoras hispanoamericanas contemporáneas/ Priscilla Gac-Artigas, ed. Vol.II. New Jersey: Ediciones Nuevo Espacio, 2002
Cohen S. El silencio de los poetas: Pessoa, Pizarnik, Celan, Michaux. Buenos Aires: Editorial Biblos, 2002
Negroni M. El testigo lúcido: la obra de sombra de Alejandra Pizarnik. Rosario: Beatriz Viterbo Editora, 2003.
Depetris C. Aporética de la muerte: estudio crítico sobre Alejandra Pizarnik. Madrid: UAM Ediciones, 2004
Árbol de Alejandra: Pizarnik reassessed/ Fiona J. Mackintosh, Karl Posso, eds. Woodbridge: Tamesis; Rochester: Boydell & Brewer, 2007
Percia M. Alejandra Pizarnik, maestra de psicoanálisis. Córdoba: Alción Editora, 2008
Calafell Sala N. Sujeto, cuerpo y lenguaje en los Diarios de Alejandra Pizarnik. Córdoba: Babel Editorial, 2008
Venti P. La escritura invisible: el discurso autobiográfico en Alejandra Pizarnik. Barcelona: Anthropos, 2008
Alejandra/ Ivonne Bordelois, Pedro Cuperman, eds. Syracuse: Punto de Contacto/Point of Contact, 2010
Gallo P. El decir de lo indecible: los rodeos del deseo en la obra de Alejandra Pizarnik. Montevideo: Estuario Editora, 2011
Piña C. Límites, diálogos, confrontaciones: leer a Alejandra Pizarnik. Buenos Aires: Corregidor, 2012


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լիվերպուլյան համալսարանի կայքում Archived 2010-04-07 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Սերվանտեսի վիրտուալ կենտրոնի կայքում  (իսպ.)
Alejandra Pizarnik Archived 2006-10-03 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Alejandra Pizarnik (իսպ.)
Alejandra Pizarnik Home Page Archived 2007-07-05 at the Wayback Machine. (իսպ.)
PIZARNIK Archived 2006-09-09 at the Wayback Machine. Teatro DeL VйrticE (իսպ.)
Պիսարնիկի կենսագրությունը Archived 2006-08-18 at the Wayback Machine. Corner Magazine (անգլ.)
Նամակներ Archived 2006-09-02 at the Wayback Machine. Corner Magazine (անգլ.)
Alejandra Pizarnik Carlos Luis Torres Gutiérrez (իսպ.)
Կորտասարի բանաստեղծությունները Archived 2007-07-05 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Ալբերտո Մանգելի հիշողությունները Archived 2021-02-17 at the Wayback Machine. (իսպ.)