armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ֆրանգ Բարդի

Ֆրանգ Բարդի (ալբ․՝ Frang Bardhi, լատ.՝ Franciscus Blancus, 1606, Կալմետ - 1643), ալբանացի կաթոլիկ հոգևորական, եպիսկոպոս, ալբաներենի առաջին բառարանի (Dictionarium latino-epiroticum) հեղինակը։


== Կենսագրություն ==
Ֆրանգ Բարդին ծնվել է 1606 թվականին Ալբանիայի հյուսիսում գտնվող Կալմետ բնակավայրում՝ բարձրաշխարհիկ ընտանիքում, որ եկել էր Վենետիկյան Հանրապետությունից։ Աստվածաբանություն է ուսումնասիրել Իտալիայում։ Ուրբան VIII պապը 1636 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Ֆրանգ Բարդիին նշանակել է Սապի եպիսկոպոսության ու Սարդայի եպիսկոպոս։
1635 թվականին Ֆրանգ Բարդին Հռոմում հրատարակում է ալբաներենի առաջին բառարանը՝ Dictionarium latino-epiroticum, որ բաղկացած էր 5640 բառահոդվածից։ Գրել է նաև Գեորգի Սկանդերբեգի կենսագրությունը, որտեղ կասկածի տակ է առնում Սկանդերբեգի սլավոնական (բոսնիական) ծագման հարցը, որ առաջ էր քաշվել 1631 թվականին խորվաթ կաթոլիկ հոգևորական Իվան-Տոմկո Մրնավիչի (Ivan Tomko Mrnavić) կողմից։
1637 թվականին Ֆրանգ Բարդին Հավատի միաբանությանն է ներկայացրել իր եպիսկոպոսության նկարագիրը, որ այսօր պատմական մեծ արժեք ունեցող փաստաթուղթ է, որ պատմում է օսմանյան տիրապետության ժամանակ Ալաբանիայի հասարակության կյանքի մասին։


== Աշխատություններ ==
Georgius Castriotus Epirensis, vulgo Scanderbegh. Per Franciscum Blancum, De Alumnis Collegij de Propaganda Fide Episcopum Sappatensem etc. Venetiis, Typis Marci Ginammi, MDCXXXVI (1636).
Dictionarivm Latino Epiroticvm per R. D. Franciscvm Blanchvm Archived 2016-04-21 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Robert Elsie: Albanian Literature. An Overview of its History and Development. In Österreichische Osthefte 17(2003), Sonderband Albanien. стр. 243—276
Zija Xholi։ Pesë mendimtarët më të vjetër të kulturës sonë kombëtare։ M. Barleti, Gj. Buzuku, P. Budi, F. Bardhi, P. Bogdani. Tirana 2003. ISBN 99927-901-1-3
Albanian Literature, Section 1.6, by Robert Elsie, стр 24-27
Արևաբեր

Արևաբեր, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռների կատարային մասում, Փոռ գյուղից 3,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրություն 2191 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
563

563 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 563 թվականն է, 
VI դարի 63-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Սունիլ Չետրի

Սունիլ Չետրի (անգլ.՝ Sunil Chhetri, օգոստոսի 3, 1984(1984-08-03), Secunderabad, Hyderabad district, Անդհրա-Պրադեշ, Հնդկաստան), հնդիկ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, հանդես է գալիս Բենգալուրու ֆուտբոլային ակումբի  և Հնդկաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։


== Ֆուտբոլային կարիերա ==
Սունիլ Չետրին ֆւտբոլային կարիերան սկսել է 18 տարեկանում՝  կնքելով պայմանագիր Կալկաթայի Մոխուն Բագան ակումբի հետ։ Երեք մրցաշրջան անց տեղափոխվել է  Փանջաբի նահանգի   «ՋԿԹ» ակումբ։ Նույն ակումբում Հնդկաստանի 2006/07 թվականների առաջնության ընթացքում 11 խաղում դարձել է 12 գոլի հեղինակ և Հնդկաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել 2007 թվականի լավագույն ֆուտբոլիստ։
Լավագույն արդյունքների շնորհիվ ֆուտբոլիստով հետաքրքրվել են մի քանի եվոպական ակումբ, սակայն նա մնացել է Հնդկաստանում  և տեղափոխվել Կալկաթայի «Իստ Բենգալ» ակումբ։
Այնուամենայնիվ 2012 թվականին Չետրին տեղափոխվել է Եվրոպա և երկու տարվա պայմանագիր կնքել Սպորտինգ (ֆուտբոլային ակումբ, Լիսաբոն)«Սպորտինգի» հետ։


== Կարիերան հավաքականում ==
Սունիլ Չետրինի ծնողները գաղթել են Նեպալից, սակայն նա որոշեց հանդես գալ Հնդկաստանի ազգային  հավաքականում։ Առաջին խաղը հավաքականում տեղի է ունեցել 2005 թվականին՝ Պակիստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Առավել արդյունավետ խաղ Սունիլ Չետրին ցուցադրել է  Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում, երբ դա դարձավ հեթ-տրիկի հեղինակ։ Իր ցուցադրած արդյունավետ խաղի համար ճանաչվել է Հնդկաստանի տարվա ֆուտբոլիստ։ Տաջիկստանի ազգային հավաքականի դարպասին խփած նրա երեք գոլն ընդգրկվել է 2007 թվականի Հնդկաստանի  հիշարժան մարզական պահերի ցանկում։
Հավաքականի կազմում 2019 թվականին մասնակցել է Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթին, որտեղ Թաիլանդի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ անցկացվող  խաղում դարձել է երկու գոլի հեղինակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)
Պսեկեֆ

Պսեկեֆ (ռուս.՝ Псекеф), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Գուբս գետի աջ ափին՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է, ավազանի տարածքը 32,7 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Լաբա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 06020000712108100003656
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108100365
Ավազանի կոդը - 06.02.00.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ազատ Շահինյան

Ազատ Նիկոլայի Շահինյան (նոյեմբերի 10, 1928(1928-11-10), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 8, 2002(2002-01-08), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային գրող, դրամատուրգ, արձակագիր։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ազատ Շահինյանը ծնվել է 1928 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Բաքվում։ 1930 թվականից բնակվում է Երևանում։ 1944 թվականին ավարտել է Երևանի թատերական տեխնիկումը։ 1946 թվականին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1946-1948 թվականներին աշխատել է Երևանի ուսումնաարտադրական կոմբինատում։ Հետագայում աշխատել է Երևանի հեռուստատեսության ստուդիայում։ 1970-1985 թվականներին եղել է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում՝ որպես գրական բաժնի վարիչ։ Շահինյանը ոչ միայն արձակագիր է , այլև՝ դրամատուրգ։ Շահինյանի դրամաները բեմադրվել են. «Սուրի և Սամի արկածները» (1960, Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոն), «Արագիլ, բարով եկար» (1968, Երևանի տիկնիկային թատրոն), «Թող ղողանջեն զանգերը» (Արտաշատի պետական թատրոն)։ Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնը 1980 թվականին բեմադրել է Շահինյանի «Արգելված երազներ» դրաման։ Մոսկվայի Մոսսովետի անվան թատրոնում բեմադրվել է «Տրամվայը պարկ է գնում» և այլ պիեսներ։ Ռուսերեն լույս է տեսել Ազատ Շահինյանի «Տղան և նրա բարի թզուկները» (Երևան, 1971) գիրքը։
Մահացել է 2002 թվականին Երևանում։


== Ստեղծագործություններ ==
Գրել է հիմնականում պատանիների համար։ 1955 թվականին հրատարակվել է նրա «Ձմեռային գիշերվա երազը» պատմվածքների առաջին ժողովածուն, որին հաջորդել են «Մեր գիշերային արկածները» (1956 թ.), «Թատրոնը սառույցի վրա» (1962 թ.) և այլ ժողովածուներ, «Սուրի և Սամի արկածները» (1959 թ.), «Անհայտ մարդիկ» (1962 թ.) վիպակները, «Տղան և նրա բարի թզուկները» (1968 թ.) վիպակների ու պատմվածքների ժողովածուն։ Շահինյանի «Սուրի և Սամի արկածները» (1960 թ.), «Փոքր բակի մեծ հոգսերը» (1963 թ.), «Իմ սիրելի փոքրիկը» (1966 թ.), «Տրամվայը պարկ է գնում» (1974 թ.), «Արգելված երազներ» (1980 թ.) դրամաները բեմադրվել են Երևանի, Մոսկվայի, Կիևի, Թբիլիսիի, Բաքվի, Վարշավայի, Բուդապեշտի թատրոններում։ Շահինյանի ստեղծագործության թեման իր ժամանակաշրջանի կյանքն է։ Նրա շատ գործեր թարգմանվել են նախկին ԽՍՀՄ ժողովուրդների մի քանի լեզուներով։


== Երկեր ==
Ձմեռային գիշերվա երազը, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 102 էջ։
Մեր գիշերային արկածները, Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 90 էջ։
Փոքրիկ ընկերները, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 16 էջ։
Սուրի և Սամի արկածները, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 174 էջ։
Ինչպես պատահեց, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 15 էջ։
Թատրոնը սառույցի վրա, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 155 էջ։
Անհայտ մարդիկ, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 155 էջ։
Տղան և նրա բարի թզուկները, Երևան, «Հայաստան», 1968, 198 էջ։
Սուրի և Սամի արկածները, Երևան, «Հայաստան», 1975, 174 էջ։
Երկնագույն եւ կարմիր երազներ։ Միջին տարիքի դպրոցականների համար։ Սովետական գրող, 1984, 270 էջ։
Գորտիկ ղորտղորտիկի արկածները, Ամրոց գրուպ, 2002, 10 էջ։
Ամենաօրինակելի տղան։ Հեքիաթ, Ամրոց գրուպ, 2003, 24 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մումինջոն Գադոյբոև

Մումինջոն Գադոյբոև (տաջ.՝ Муминљони Гадойбоев, մարտի 18, 1993(1993-03-18)), տաջիկ ֆուտբոլիստ, «Պարվոզ» ֆուտբոլային ակումբի դարպասապահ։


== Կարերիան ակումբում ==
2011 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Մումիջոնը «Խուջանդ» ակումբում իր նորամուտն է նշել «Ռավշան» ակումբի դեմ խաղում։ Դա եղել է նրա միակ հանդիպումը խաղաշրջանի ընթացքում։ Հաջորդ խաղաշրջանում երիտասարդ դարպասապահը մնացել է պահեստայինների նստարանին` հաճախ հայտնվելով Աբդուազիզ Մախկանովի ստվերի տակ։ Հինգերորդ փուլում «ՑՍԿԱ-Պամիր» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ Մախանովը վնասվածք է ստացել, և Մումինջոնը անց է կացրել երկրորդ խաղը երկրի առաջնությունում։ Երիտասարդ խաղացողը մասնակցել է առաջնության ևս հինգ խաղի, սակայն դրանից հետո նորից հայտնվել է պահեստայինների նստարանին։ 2013 թվականի խաղաշրջանում Մումինջոնը նորից երկար ժամանակ մնացել է Մախկանովի ստվերի տակ և խաղադաշտ է վերադարձել միայն չորս անգամ։ 2014 թվականին ֆուտբոլիստին ձեռք է բերել «Պարվոզ» ակումբը։ Այստեղ Մումինջոնը դարձել է երրորդ դարպասապահը, խաղերին հիմնականում մասնակցել են դարպասապահներ Ումարովը և Կոլոտեյը։ 2014 թվականի մրցաշրջանում նրա միակ հանդիպումը եղել է մայիսի 13-ին, «Վախշ» ակումբի դեմ։


== Կարերիան հավաքականում ==
Մումինջոնը եղել է Տաջիկստանի երիտասարդական հավաքականի հիմնական ֆուտբոլիստը 2014 թվականի Բարեկամության գավաթի առաջնությունում։ Օլիմպիական հավաքականի կազմում նա մասնակցել է ամառային ասիական խաղերին Ինչոնում, սակայն այնտեղ եղել է միայն պահեստային դարպասապահ։ Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ Մուհսին Մուհամադիևը Մումինջոնին հրավիրել է խաղալու Բելառուսի և Պաղեստինի հավաքականների դեմ խաղերին, սակայն ֆուտբոլիստը խաղադաշտ դուրս չի եկել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը Sportbox կայքում
Իհու

Իհու (էստ․՝ Õhu), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բժոլիեթ

Բժոլիեթ (վրաց.՝ ბჟოლიეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 310 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 208 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հուլիոս Բարոսսո

Հուլիո Ալբերտո Բարոսսո (հունվարի 16, 1985(1985-01-16)[…], Սան Մարտին, Բուենոս Այրես, Արգենտինա), Արգենտինացի և չիլիի ֆուտոլիստ Կոլո-Կոլո ակումբի պաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==
Բարոսսոն սկսել է իր պրոֆեսիոնալ կարիերան Արհենտինոս Հունիորս ակումբի կազմում։ 2003 թվականին նա կատարել է իր նորամուտը հիմնական կազմում Արգենտինայի պրեմիեր լիգայում։ 2005 թվականին Հուլիոն տեղափոխվել է Բոկա Հունիորս ակումբ, բայց խաղային պրակտիկա ստանալուց հետո վարձավճարային հիմունքներով հանդես է եկել Ռասինգ, Էստուդիանտես և իսպանական Լորկու ակումբներում։ 2008 թվականի սկզբին Բորոսսոն վերադարձել է Բոկու ակումբ։ 2009 թվականի ապրիլի 12-ին խաղացել է իր նախկին Էստուդիանտե ակումբի դեմ, նա կատարել է իր նորամուտը հիմնական կազմում։ Այդ մրցաշրջանում Հուլիոն դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։ 2010 թվականի ամռանը Բարոսսոն տեղափոխվել է չիլիի Նյուբլենսե ակումբ։ Սեպտեմբերի 9-ին Էվերտոն ակումբի դեմ խաղում Վինյա դել Մար-ից նա կատարել է իր նորամուտը Չիլիի պրեմիեր լիգայում։ Հոկտեմբերի 30-ին Օ Հիլլգինս ակումբի դեմ խաղում Հուլիոն խփել է իր առաջին գոլը Նյուբլենսե ակումբի կազմում։
2012 թվականի սկզբին Բարոսսոն տեղափոխվել է Օ հիլլգինս ակումբ։ Հունվարի 28-ին Դեպորտես Անտոֆագաստա ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը նոր ակումբում։ Օգոստոսի 30-ին Ունիվերսիդետ դե Չիլիի դեմ հանդիպման ժամանակ Հուլիոն խփել է իր առաջին գոլը Օ հիգգինս ակումբի կազմում։ 2013 թվականին նա օգնել է թիմին հաղթել առաջնությունը։
2014 թվականի սկզբին Բարոսսոն կնքել է պայմանագիր Կոլո-Կոլո ակումբի հետ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 1,1 մլն եվրո։ Հունվարի 12-ին Էվերտոն ակումբի դեմ խաղում Վինյա դել Մար-ից նա կատարել է իր նորամուտը նոր թիմում։ Փետրվարի 15-ին Ռեյնջերս ակումբի դեմ խաղում Տալկա Հուլիոն խփել է իր առաջին գոլը Կոլո-Կոլո ակումբի կազմում։ Ակումբի կազմում նա եռակի հաղթել է առաջնությունը և նվաճել է Չիլիի գավաթը։


== Միջազգային կարիերա ==
2005 թվականին Արգենտինայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Բարոսսոն հաղթել է աշխարի երիտասարդական առաջնությունը Նիդեռլանդներում։
2017 թվականի ապրիլին Հուլիո Բարոսսոն ստացել է Չիլիի քաղաքացիության անձնագիր և հաջորդ մրցաշրջանում դադարել է համարվել լեգիոներ Չիլիի առաջնությունում։


== Ձեռքբերումներ ==
Թիմային
 «Բոկա Հունիորս»

 Արգենտինայի առաջնություն — Ապերտուրա 2008 «Օհինգինս»

 Չիլիի Առաջնություն — Ապերտուրա 2013 «Կոլո-Կոլո»

 Չիլիի առաջնություն (3) — Կլաուսուրա 2014, Ապերտուրա 2015, 2017
Չիլիի գավաթի դափնեկիր — 2016
Չիլիի սուպերգավաթի դափնեկիր (2) — 2017, 2018Միջազգային
 Արգենտինա (մինչև 20)

 Աշխարհի երիտասարդական առաջնություն — 2005


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Профиль на sports.ru
Argentine Primera statistics
Football-Lineups player profile
Ֆելիքս Սաֆարյան

Ֆելիքս Պետրոսի Սաֆարյան (հունվարի 17, 1940(1940-01-17), Զոլաքար, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 9, 2001(2001-05-09), Երևան, Հայաստան, թաղված է Զոլաքարում), հայ ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1990)։


== Կենսագրություն ==
1961 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1972-1992 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող, 1992-2001 թվականներին՝ ՀՊՄՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։


== Գործունեություն ==
Աշխատանքները վերաբերում են լազերային բյուրեղների օպտիկական սպեկտրների մի շարք բնութագրերի վրա էլեկտրոն-ֆոնոնային ներգործության հարցերին։ Բացահայտել է իոնների միջև Էներգիայի ոչ ճառագայթային անցման շարժընթացում ֆոնոնային մեխանիզմի կարևորությունը, ստեղծել լազերային բյուրեղների օպտիկական սպեկտրների բնութագրերի հաշվման քանակական տեսություն։


== Ծանոթագրություններ ==
(323) Բրյուսիա

(323) Բրյուսիա (անգլ.՝ Brucia), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1891 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,382043 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6658 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0982 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1342,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268089 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 24,23° անկյուն։
Բրյուսիա աստերոիդը պատկանում է Ֆոկեայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,25-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում և 0,1-ից ոչ մեծ էքսցենտրիսիտետ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(323) Բրյուսիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մաուրիսիո Ալոնսո Ռոդրիգես

Մաուրիսիո Ալոնսո «Պիպո» Ռոդրիգես Լինդոն (իսպ.՝ Mauricio Alonso "Pipo" Rodríguez Lindo, սեպտեմբերի 12, 1945(1945-09-12), Սան Սալվադոր), սալվադորցի ֆուտբոլային մարզիչ է և նախկին հարձակվող։ Սալվադորի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1970 թ. աշխարհի առաջնությանը որպես խաղացող, իսկ 1982 թ. աշխարհի առաջնությանը՝ որպես ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ Պիպոյի խփած հաղթական գոլը Հոնդուրասի հետ խաղում (3։2) համարում են, այսպես կոչված, «ֆուտբոլային պատերազմի» առաջին շունչը։


== Հղումներ ==
Տեղեքարտ Մաուրիսիո Ռոդրիգես fifa.com Archived 2012-11-14 at the Wayback Machine., worldfootball.net (en), fannet.org(չաշխատող հղում) (ru)
Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը

«Դերենիկ Դեմիրճյանի դիմանկարը», ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1960 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Կտավն ունի 150 սմ բարձրություն, 140 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։


== Նկարագրություն ==
Կոմպոզիցիոն աշխատանքներում կերպարների հոգեբանական բնութագրման խորացման հետ զուգընթաց Էդուարդ Իսաբեկյանը 1950-ական թթ. ընթացքում մեծ ոգևորությամբ ու հմտությամբ աշխատում է ժամանակակիցների դիմանկարների վրա։ Արտահայտչական մեծ ուժ ունեցող Դերենիկ Դեմիրճյանի կոմպոզիցիոն դիմանկարը յուրատիպ ասք է ժամանակի խոշորագույն գրողներից ու մտածողներից մեկի մասին։
Դեմիրճյանի դիմանկարը Իսաբեկյանը ավարտել է 1960 թվականին, սակայն գրողի կերպարը նրա ուշադրության կենտրոնում է եղել դեռևս 1945 թ-ից, երբ աշխատում էր նրա լավագույն երկերից մեկի՝ «Վարդանանք»-ի նկարազարդումների վրա։ Գրքի ստեղծագործաբար ընթերցումը, երկարատև զրույցները հեղինակի հետ ազնիվ ոգևորության անսպառ աղբյուր են հնադիսացել նկարչի համար։
Իսաբեկյանը Դեմիրճյանին պատկերել է հարազատ բնության գրկում՝ բարձր լեռներով շրջապատված ձորում։ Բնության ահեղ, բայց միաժամանակ բանաստեղծական այս տեսարաններն են Դեմիրճյանին մղել դեպի հայ ժողովրդի հերոսական անցյալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը
Գազ թրաձև

Գազ թրաձև (լատ.՝ Astragalus xiphidium), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Մոխրականաչ, ոչ բարձր փայտացող ճյուղավորվող բնիկով կիսաթուփ է, որը ծածկված է առսեղմ երկար մազիկներով և ունի 30-60 սմ երկարություն։ Տերևների երկարությունը 3–6 սմ է։ Տերևիկները գծային են, 3-5-ական։ Ծաղկակիրները տերևներից բավական երկար են։ Ծաղկաբույլը նոսր է։ Բաժակի երկարությունը 13-15 մմ է, կառուցվածքով խողովակաձև է, ատամները խողովակից բավական կարճ են։ Պսակի երկարությունը 20-25 մմ է։ Պսակաթերթի վերին կեսը սպիտակ է, ներքևինը՝ բաց մանուշակագույն։ Ունդերը բզաձև–գծային են, 3-6,5 սմ երկարությամբ, հորիզոնական անուղղված կամ հետ թեքված, ուղիղ կամ կորացած։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Դարբասի կիրճ, Զորաց քարեր, Շամբ գյուղի շրջակայք)։


== Էկոլոգիա ==
Բույսը աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1800 մ բարձրությունների վրա, տափաստաններում, չոր քարքարոտ լանջերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է հողերի ինտենսիվ յուրացվող գոտում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում


== Ծանոթագրություններ ==
Կողպանց

Կողպանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քևին Բրուքս

Քևին Բրուքս (անգլ.՝ Kevin Brooks, մարտի 30, 1959(1959-03-30)[…], Pinhoe, Exeter, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի արձակագիր, սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Գրողի մանկությունն անցել է Դևոնշիր կոմսության Էքսետերում։ 1980 թվականից Բիրմինգհեմի Աստոնի համալսարանում սովորել է հոգեբանություն և փիլիսոփայություն։
Աշխատել է որպես երաժիշտ, աշխատել է ավտոլցակայաններում, դիակիզարանում, երկաթուղում և փոստում, եղել է պաշտոնյա, Լոնդոնի կենդանաբանական այգում հոթ դոգներ է վաճառել։
Այժմ ապրում է Էսսեքսում։


== Ստեղծագործություն ==
Գրում է հիմնականում թրիլլերներ և դետեկտիվ պատմություններ, որոնց հերոսները դեռահասներ են։
Գրական աշխարհում իր դեբյուտն է նշել 2002 թվականին, «Martyn Pig» վեպով, որը հաջորդ տարի արժանացել է բրիտանական Branford Boase ամենամյա գրական մրցանակին՝  որպես «առավել խոստումնալից գիրք երեխաների և պատանիների համար` գրված երիտասարդ գրողի կողմից»։
Ըստ նրա սցենարների նկարահանվել է երկու ֆիլմ՝ Quentin Tarantino's Suicide Squad (կարճամետրաժ, 2016) և iBoy (2017):


== Ընտրված աշխատանքներ ==


=== Ջոնի Դելգադոյի մասին շարք ===
Johnny Delgado: Private Detective
Like Father, Like Son (2006)
Private Detective (2006)
Johnny Delgado: In Father’s Steps (2008)


=== Ջոն Կրեյնի մասին շարք ===
A Dance of Ghosts (2011)
Until the Darkness Comes (2012)
Wrapped in White (2013)


=== Տրևիսա Դելեյնի մասին շարք ===
The Ultimate Truth (2014)
The Danger Game (2014)
The Snake Trap (2015)


=== Այլ գրքեր ===
Martyn Pig (Chicken House, 2002)
Lucas (2002)
Kissing the Rain (2004)
Bloodline (2004)
I See You (2005), by Brooks and Catherine Forde
Candy (2005)
The Road of the Dead (2006)
Being (2007)
Black Rabbit Summer / Սև նապաստակի ամառը (2008)
Killing God (2009);
iBoy (2010)
Naked (2011)
The Bunker Diary (2013)
The Devil’s Angel (2014)
Dumb Chocolate Eyes (2015)
Five Hundred Miles (2016)
Born Scared (2016)


== Մրցանականեր ==
2003՝ Branford Boase Award՝ Martyn Pig
2004՝ North East Book Award՝ Lucas
2007՝ Angus Book Award՝ Candy
2012՝ Angus Book Award՝ iBoy
2014՝ Քարնեգի մեդալ` «Օրագիր բունկերից» վեպի համար (The Bunker Diary)
Sheffield Children’s Book Award


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Kevin Brooks(անգլ.)
Kevin Brooks Archived 2017-10-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Վոլֆիսայմ

Վոլֆիսայմ (ֆր.՝ Wolfisheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 3974 մարդ, բնակչության խտությունը` 713.46 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.57 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 6 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 2641 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2072-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 569։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,5 %։ 2072 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1949 անձ (982 տղամարդ և 967 կին)։ Գործազուրկ են եղել 123 անձ (54 տղամարդ և 69 կին)։ 569 անաշխատունակներից 247-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 188-ը` թոշակառուներ, իսկ 134-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Նշան Պագալյան

Նշան Հովսեփ Պագ(գ) ալյան (1872, Տիգրանակերտ - 1915, Խնուս), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1872 թվականին Տիգրանակերտում՝ հայ առաքելական ընտանիքում։
Ավարտել է Այնթապ քոլեջը և ստացել «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայական։ 1914 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Եղել է ՀՅԴ անդամ։
1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ
և Խնուսի զինվորական հիվանդանոցում զինվորական բժիշկ ծառայել։ Բուժելով և խնամելով հիվանդանոցի զինվորներին, հատուկ հոգատարություն է ցուցաբերել հայերին, ինչը թուրք բժշկապետին դուր չի եկել։ 1915 թվականին սպանվել է իր պաշտոնակից բժշկապետի կողմից Խնուսում, 43 տարեկանում։


== Գրականություն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ.Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940),Իսթանպուլ, 1940։

Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետյան Վ., Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Ե., 1990։
Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։
Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, “Ազ­դակ”, 01-11-2012։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Մոլբերտ

Մոլբերտ (գերմ.՝ Malbrett, հարթակ նկարելու համար), պատվանդան, որի վրա նկարիչը տեղադրում է նկարը աշխատելու ընթացքում։ Սովորաբար այն պատրաստվում է փայտից։


== Պատմություն ==
 
Մոլբերտներն սկսել են օգտագործվել դեռևս հին եգիպտացիների ժամանակներում։ 
Ի սկզբանե մոլբերտ էր համարվում նկարի հիմքը, որը պատրաստվում էր յուղաներկով տախտակե կամ պղնձե վահանի վրա։ Բացի բյուզանդական սրբապատկերից և ուշ անտիկ շրջանի եգիպտական նկարներից, մոլբերտներն առաջին անգամ կիրառվել են 9-րդ և 12-րդ դարերում զոհասեղանների (լատ.՝ Retabulus) կամ վարագույրների (լատ.՝ Antependium) պատրաստման համար, իսկ 16-րդ դարում գործածությունից դուրս մղվեցին փայտե շրջանակի վրա ձգված կտորի կիրառման արդյունքում։ Հոլանդացի նկարիչները և նրանց ընդօրինակողները շարունակում էին նկարել մոլբերտների վրա նաև ավելի ուշ ժամանակաշրջաններում։ 19-րդ դարում որպես մոլբերտ սկսեցին օգտագործվել նաև ավելի կայուն փայտե-տաշեղային սալիկներ։
Համարվում է, որ Malbrett-ը (ճիշտ արտասանությունը` մոլբրետ) այլևս չի օգտագործվում գերմաներենում։ Մոլբերտը չի կիրառվում իր սկզբնական նշանակությամբ, սակայն որպես նկարելու համար հենարան` մոլբերտներ կարելի է հանդիպել նկարչական պարագաների խանութներում։


== Տեսակներ ==
Մոլբերտը կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածք.

Եռոտանի, որը հիմնվում է երեք ոտքի վրա։ Հայտնի էր դեռևս անտիկ դարաշրջանում։
H-աձև շրջանակով, որը բաղկացած է հորիզոնական հիմքի վրա ամրացված ուղղահայաց կանգնակից։ Կողմերը սովորաբար զուգահեռ են միմյանց, իսկ հիմքը ուղղանկյունաձև է։
Բազմակի ձև ունեցող, որն առաջարկում է բազմաթիվ հնարավորություններ և կարգավորումներ։


== Տես նաև ==
Վրձին
Ներկապնակ
Մածկիչ
Հենաձողիկ


== Արտաքին հղումներ ==
Պ.Շ.Գարտմանի Արվեստի մեծ հանրագիտարան ((գերմ.)) Archived 2010-07-21 at the Wayback Machine.
Հեշտիա

Հեշտիա (վրաց.՝ ეშტია), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Հիմնադրվել է 1830 թվականին՝ Արևմտյան Հայաստանից եկած գաղթականների կողմից։ Ջավախքի ամենամեծ հայաբնակ գյուղերից մեկն է։ Գյուղում գործում է Սբ Աստվածամոր կաթոլիկ եկեղեցին (կառ. 1856 թ.)։ Ունի երկու միջնակարգ դպրոց մոտ 500 աշակերտով։ Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ 1987 թ. ուներ 3.630, սակայն այս թիվը վերջին տասնամյակների ընթացքում զգալիորեն նվազել է արտագաղթի պատճառով։


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնադրել են հիմնականում Էրզրումի (Կարին) նահանգի Խնուս գավառի Քյուլլի գյուղից եղած գաղթականները, ինչպես նաև մոտ հիսուն ընտանիք Մշո, Սասունի, Ալաշկերտի, Սալմաստի, Կարսի գավառների գյուղերից։ Դրա պատճառ է հանդիսացել 1828-1829 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո ռուս գեներալ Պասկևիչի և Կարապետ արքեպիսկոպոս Բագրատունու կողմից կազմակերպած գաղթը, որը թույլատրված էր Ադրիանոպոլիսի հայտնի պայմանագրով։ Գաղթականների այստեղ կանգ առնելու պատճառներն են եղել սառնորակ աղբյուրները, մոտիկից հոսող Փարվանա գետը և տարածքի նմանությունը իրենց թողած երկրին։ (Քյուլլին«որտեղից հիմնականում եկել էին գաղթականները, գտնվում է ծովի մակերևույթից 1800մ բարձրության վրա, Արաքս գետի ձախ ափին, Գայլ գետի հարևանությամբ, որի ջրերը գոյանում են Բինգյոլի աղբյուրների ջրերից։)
Հեշտիան թերևս մ.թ.ա. 2-րդ դարում հույն աստղագետ, աշխարհագետ Կլավդիոս Պտղոեմոսի կողմից կազմած քարտեզներԻ մեջ Շտեա բնակավայրն է։ Թեև Հեշտիա գյուղի տարածքը նախքան գաղթականների հաստատվելը բնակեցված չի եղել և հայտնի չէ, այն նախկինում եղել է բնակեցված, թե ոչ։


== Աղբյուրներ ==
Գյուղը հայտնի է իր սառնորակ աղբյուրներով, որոնցից են՝ Իրեք լալա, Խալաչ, Հոնոի, Պալ տգու, Ցվրդան աղբյուրները։


== Հեշտիայում ծնվածներ ==
Ռիմա Մկոյան, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու (1940 թ.)
Վիկտոր Հովսեփյան, բանաստեղծ (1947 թ.)
Մկրտիչ Գրաբսկի, բժշկական գիտությունների թեկնածու (1948 թ.)
Արթուր Գրաբսկի,ուրոլոգ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ (1969 թ.)
Հովակիմ Գրաբսկի, տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածու (1928-2012 թ.)
Վառլեն Գրաբսկի, ֆիզիկական գիտությունների թեկնածու (1954 թ.)


== Տես նաև ==
Սամցխե-Ջավախք
Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետ


== Արտաքին հղումներ ==
«Ջավախահայության որոշ հիմնախնդիրներ», Արիստակես Սիմավորյան, Վահրամ Հովյան, Նորավանք ԳՀԿ, Եր. 2009 ISBN 978-9939-9000-6-3


== Ծանոթագրություններ ==
Boeing F-15SE Silent Eagle

F-15SE Silent Eagle (անգլ. թարգմանաբար՝ «Անաղմուկ Արծիվ»), 4++ դասի ամերիկյան բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ՝ ռադիոտեղորոշիչային տեսանելիությունը նվազեցնող տեխնոլոգիայով, որը մշակվել է Boeing-ի և նրա արտասահմանյան գործընկերների կողմից՝ F-15E կործանիչի հիման վրա։ Այն ներկայացվել է 2009 թվականի մարտի 17-ին, իսկ նախատիպի առաջին թռիչքը տեղի է ունեցել 2010 թվականի հուլիսի 8-ին։


== Թռիչքա-տեխնիական բնութագրերը ==


=== Տեխնիկական բնութագրեր ===
Անձնակազմ՝ 2 մարդ
Երկարություն՝ 19,43 մ
Թևերի բացվածքը՝ 13,05 մ
Բարձրություն՝ 5,63 մ
Թևերի մակերես՝ 56,5 մ²
Թևերի պրոֆիլ՝ NACA 64A006.6, NACA 64A203
Զանգված․
դատարկ՝ 14300 կգ
թռիչքային առավելագույն քաշ՝ 36700 կգ
Թևերի բեռնվածություն․
թռիչքային առավելագույն զանգվածով՝ 650 կգ/մ²
Շարժիչ․
շարժիչի տեսակ՝ Տուրբոռեակտիվ շարժիչ՝ հետայրիչով
տեսակ։ «Pratt & Whitney F100-PW-229»
շարժում․
առավելագույն՝ 2 × 8060 կգու (2 × 79 կՆ)
ֆորսաժի ժամանակ՝ 2 × 13200 կգու (2 × 129,7 կՆ)
շարժիչի զանգվածը՝ 1450 կգ
Հպում-քաշ հարաբերակցություն․
թռիչքային առավելագույն զանգվածով՝ 0,72 կգու/կգ


=== Թռիչքային բնութագրեր ===
Առավելագույն արագությունը․
բարձրության վրա՝ 2655 կմ/ժ (М=2,5)
թռիչքային միջակայք։
առավելագույն՝ 3900 կմ (ԿՎԲ)
մարտական շառավիղ՝ 1480 կմ
Թռիչքի տևողությունը` մինչև 4 ժամ
Առավելագույն բարձրություն՝ 18200 մ
Բարձրանալու արագություն։ մինչև 250 մ/վ


=== Սպառազինություն ===
Թնդանոթային՝ 20 մմ-ոց M61 Vulcan ավիացիոն թնդանոթ՝ 500 արկով
Մարտական ​​ծանրաբեռնվածություն։ մինչև 11101 կգ
ՀՕՕ․
AIM-9 Sidewinder
AIM-120 AMRAAM
ՀՕՄ․
AGM-65
AGM-84 Harpoon
JASSM
ավիառումբեր․
GBU-12, GBU-24, GBU-38
Mark 82
MK-84
JDAM


=== Ավիոնիկա ===
F-15SE կործանիչների վրա օգտագործվելու է ռադիոլոկացիոն կայան՝ AN/APG-63 (v3) ակտիվ փուլավորված անտենային ցանցերով, ինչպես նաև համալիր սաղավարտի վրա տեղադրված թիրախային նշանակման «Joint Helmet Mourned Cueing System» համակարգ։ Կան նաև BAE Systems-ի կողմից արտադրված ռադիոէլեկտրոնային պայքարի սարքավորումներ, ներառյալ պասիվ ճառագայթման նախազգուշացմանհամակարգը։


== Մոդիֆիկացումներ ==
F-15SA - "4++" սերնդի բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ՝ Սաուդյան Արաբիայի Թագավորական ռազմաօդային ուժերի համար։ Պատվիրվել է 84 հատ։ Հայտնի է, որ սաուդյան F-15S-ի 68 միավոր արդիականացվում են մինչև F-15SA-ի մակարդակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Վելես Ռուբիո

Վելես Ռուբիո(իսպ.` Vélez-Rubio) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա գավառում, ինքնավար Անդալուսիա մարզում։ Քաղաքապետարանի մի մասը գտնվում է Լոս Վալես շրջանում։ Տարածքը զբաղեցնում է 282 կմ2 ։ Բնակչությունը`7138 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 175 կմ հեռավորության վրա։


== ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղում ==
պաշտոնական կայք
Vélez-Rubio Archived 2006-08-19 at the Wayback Machine.
Vélez-Rubio Archived 2005-12-23 at the Wayback Machine.
Շտուտգարտի պետական թատրոն

Շտուտգարտի պետական թատրոն (գերմ.՝ Staatstheater Stuttgart), բազմաճյուղ թատրոն Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում, որն իր կազմում ներառում է Շտուտգարտի օպերային թատրոնը (Oper Stuttgart), Շտուտգարտի բալետի թատրոնը (Stuttgart Ballett) և Շտուտգարտի դրամատիկ թատրոնը (Schauspiel Stuttgart): Գտնվում է Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։


== Ճարտարապետություն ==
Շտուտգարտի պետական թատրոնը նախագծել է մյունխենցի ճարտարապետ Մաքս Լիտմանը, ով հաղթել էր նոր արքայական թատրոններ կառուցելու մրցույթը։ Թատրոնի շենքը կառուցվել է 1909-1912 թվականներին որպես արքայական թատրոն` Վյուրտեմբերգի թագավորության Grosses Haus և Kleines Haus թագավորական թատրոններով։
1919 թվականին թատրոնները վերանվանվել են Landestheater, ավելի ուշ` Staatstheater (պետական թատրոն)։ Երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դրամատիկական թատրոնի շենքը (Kleines Haus) ռմբակոծությունից ավերվել է, տարածքը զբաղեցրել է Հանս Վոլկարտի նախագծած դրամատիկական թատրոնի նոր շենքը, որը բացվել է 1962 թվականին։
Օպերային թատրոնի շենքը (Grosses Haus) գերմանական օպերային թատրոնի այն եզակի շենքերից է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռմբակոծությունից չի ավերվել։ 1982-1984 թվականներին լայնածավալ վերանորոգման արդյունքում շենքը վերականգնվել է։ 2001 թվականին թատրոնի շենքերը վերանվանվել են Opernhaus և Schauspielhaus:


== Գլխավոր տնօրեններ ==
1949-1972 թվականներին թատրոնի գործադիր տնօրենն է եղել Վալտեր Իրիխ Շիֆերը։
2015 թվականից Շտուտգարտի պետական թատրոնի համար հավաքականորեն պատասխանատու են երեք գլխավոր տնօրեններ` Ջոսի Վիլեր (Oper Stuttgart), Ռեիդ Անդերսոն (Stuttgart Ballet) և Արմին Պետրաս (Schauspiel Stuttgart), գործադիր տնօրեն` Մարկ-Օլիվեր Հենրիկսը։ Գերմանիայում գլխավոր տնօրեններին, մասնավորապես օպերային գեղարվեստական տնօրեններին անվանում են «Intendant»:
Ռեիդ Անդերսոնը (ծնված 1949 թվականին) կանադացի պարող է, բալետի թատրոնի տնօրեն է դարձել 1996/1997 թվականներին։


== Տես նաև ==
Շտուտգարտի պետական օպերային թատրոն
Շտուտգարտի բալետի թատրոն


== Արտաքին հղումներ ==
Շտուտգարտի պետական թատրոնի կայքը
Նեֆթչալա

Նեվթեչալա (ադրբ.՝ Neftçala), քաղաք ններկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունում, Նեվթեչալայի շրջանի վարչալկան կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ▲22 072 մարդ (հունվարի 1, 2022)։


== Ծանոթագրություններ ==
Քուրդան (Յոզղաթի գավառ)

Քուրդան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Յոզղաթի գավառակում։


== Բնակչություն ==
1885 թվականին ուներ 42 տուն` 250 հայ բնակչով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Քուրդանն ուներ հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կառկուսե (գյուղ, Տապա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿառկուսեԿառկուսե (էստ․՝ Karkuse), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 59 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Խոյ (կենդանակերպի նշան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոյ (այլ կիրառումներ)

Խոյ (լատ.՝ Aries), կենդանակերպի առաջին նշանը, որ համապատասխանում է Խավարածիրի 0-30° սեկտորին։
Խոյ/հուր, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է՝ «Ես կամ»։
Արևմտյան աստղագուշակության մեջ համարվում է, որ Արևը Խոյի նշանում է գտնվում մոտավորապես մարտի 21-ից մինչև ապրիլի 20-ը։ Խոյի նշանը չպետք է շփոթել Խոյ համաստեղության հետ, որտեղ Արևը գտնվում է ապրիլի 19-ից մինչև մայիսի 13-ը։
Նշանը ղեկավարող «մոլորակը» Մարսն է։


== Բնութագիր ==
Ուժեղ արտահայտված Խոյ նշանն անհատին դարձնում է քաջարի, խիզախ, եռանդուն, աշխույժ, գործունյա, իմպուլսիվ, համառ, տոկուն, ուղղամիտ, իրատես, կրքոտ, ղեկավարող և առաջնորդ։ Բնորոշ բացասական գծերից են չզսպվածությունը, ագրեսիվությունը, անհատապաշտությունը, անկանխատեսելիությունը, անհանդուրժողականությունը, անհամբերությունը, մեծամտությունը, ժամանակավրեպ քայլերը, կամակորությունը, ծայրահեղականությունը։ Խոյն աստղագուշակության մեջ համարվում է ռազմաշունչ Մարս մոլորակի իշխանության տակ գտնվող նշան, Արեգակը գահակալում է այստեղ։
Բժշկական աստղագուշակության մեջ Խոյը ղեկավարում է մարդու մարմնի մասերից գլուխն ու գանգը, հիվանդություններից՝ բոլոր սուր և բորբոքային իրավիճակները, արյան հիվանդությունները և այլն։ Բնության մեջ Խոյ նշանին համապատասխանում են խարույկն ու անկառավարելի բոցը՝ հրդեհը, արևի փայլն ու բնության զարթոնքը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (177101-177200)

Աստերոիդների ցանկ (177001-177100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (177201-177300)
 Աստերոիդների ցանկ (177001-177100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (177201-177300)
Խորհուրդների համամիութենական համագումար (ԽՍՀՄ)

Խորհուրդների համամիութենական համագումար, պետական իշխանության բարձրագույն մարմինը Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմավորումից մինչև Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն 1936 թվականի սահմանադրության ընդունումը։ Կազմավորվել է միութենական բոլոր հանրապետությունների խորհուրդների ներկայացուցիչներից, հետևյալ նորմաներով՝ 25 հազար ընտրողներից մեկ դեպուտատ՝ քաղաքական սովետներից, 125 հազար բնակչից մեկ դեպուտատ՝ նահանգային (մարզային, երկրամասային) և հանրապետական խորհուրդների համագումարներից։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարի պատգամավորներն ընտրվում էին նահանգային (մարզային, երկրամասային), ինքնավար հանրապետության, հանրապետական խորհուրդների համագումարներում, իսկ նահանգային (մարզային, երկրամասային) բաժանում չունեցող հանրապետություններում՝ անմիջականորեն հանրապետության խորհուրդների համագումարում։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարի բացառիկ տնօրինությանն էին վերապահված՝ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության սահմանադրության սկզբունքների փոփոխումը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմում նոր հանրապետությունների ընդունումը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության ժողովրդական տնտեսության զարգացման հեռանկարային պլանների և պետական բյուջեի հիմունքների և ընթացիկ օրենսդրության ընդհանուր սկզբունքների սահմանումը։ Խորհուրդների համամիութենական համագումարը որոշում էր պետական բոլոր մարմինների գործունեության ուղղությունը, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմում Կենտրոնական գործադիր կոմիտե։ Մինչև 1936 թվականը գումարվել է Սովետների համամիութենական 8 համագումար. 

1. համագումար, 1922 թվականի դեկտեմբեր 
2. համագումար, 1924 թվականի հունվար-փետըրվար
3. համագումար, 1925 թվականի մայիս 
4. համագումար, 1927 թվականի ապրիլ 
5. համագումար, 1929 թվականի մայիս 
6. համագումար, 1931 թվականի մարտ 
7. համագումար, 1935 թվականի հունվար-փետրվար 
8. համագումար, 1936 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր
Համագումարներում քննարկվել են սահմանադրական, պետական կառուցվածքի, տնտեսական, մշակութային, արտաքին քաղաքականության են կարևոր հարցեր։ Սովետների համամիութենական ուրերորդ արտակարգ համագումարը հաստատեց Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության 1936 թվականի սահմանադրությունը, որով Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության պետական իշխանության բարձրագույն մարմին հռչակվեց Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության Գերագույն խորհուրդը։
Մոգորո

Մոգորո  (իտալերեն՝ Mogoro), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիա մարզում՝ Օրիստանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4779 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 98 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 49 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 9095։ Հեռախոսային կոդը՝ 0783։
Սուրբ Բեռնարդին Սիենացին համարվում է բնակավայրի հովանավոր սուրբը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0783 99301
Էլեկտրոնային հասցե։ segreteria@comune.mogoro.oristano.it
Գլխավոր կայք։ http://www.comune.mogoro.oristano.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
(3612) Պիլե

(3612) Պիլե (անգլ.՝ Peale), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,440303 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,992 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8886 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258546 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,38° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3612) Պիլե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վայոց Ձորի մարզի ամրոցների և բերդերի ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Վայոց Ձորի մարզի բերդերի և ամրոցների ցանկը


== Տես նաև ==
ՀՀ վանական համալիրների ցանկ
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
ՀՀ տաճարների ու եկեղեցական համալիրների ցանկ
Արցախի վանական համալիրների ցանկ
Նոյեմբերյանի շրջանի հոգևոր կենտրոնների ցանկ
Սիսիան համայնքի ամրոցների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Վարդանանք (նկարազարդումներ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարդանանք (այլ կիրառումներ)
Վարդանանք, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի` Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանք» պատմավեպի հիման վրա ստեղծած նկարազարդումները։


== Պատմություն ==
Ոգեշնչված Վարդանանց հերոսամարտով՝ Էդուարդ Իսաբեկյանն ի սկզբանե ստեղծել է «Պատասխան Հազկերտին» և «Ավարայրի ճակատամարտը» էսքիզները, այնուհետև, ծանոթանալով Վարդանանք վեպին, ստեղծել հինգ թերթ մատիտանկար, որտեղ երկու մասսայական տեսարաններին ավելացել են մի քանի գլխավոր հերոսների՝ (Վարդան, Վասակ, Ղևոնդ) կերպարները։
Պատմավեպի երկրորդ հրատարակության նկարազարդումների համար Իսաբեկյանը ստեղծել է տասներկու թերթ, որտեղ գերակշիռ տեղ են ունեցել «Պատասխանը» և «Ճակատամարտը»։ Պատմական թեմայի մեջ մխրճվելով զգոն ռեալիստի խորաթափանցությամբ՝ նկարիչը խտացրել է երևույթի պատմա-փիլիսոփայական ողջ իմաստը, որն իր դրսևորում է գտել «Պատասխան Հազկերտին» մեծադիր գեղանկարչական կտավի ձևով։ Նկարը համարվում է հայ պատմական գեղանկարչության լավագույն գործերից մեկը։
Իսաբեկյանը վարպետորեն ստեղծել է անհատականացված-հոգեբանական կերպարներ, կոմպոզիցիոն տրամաբանված փոխհարաբերության մեջ մտցնելով նրանց՝ կտավին հաղորդել տագնապալի լարվածություն, ուր թևածում էր խրոխտ ոգու հերոսականությունը, դյուցազնականությունը, հայրենասիրությունը։
Ստեղծելով գեղանկարչական մեծադիր կտավ՝ Իսաբեկյանը չավարտեց Վարդանանց թեմային։ «Հայաստան» հրատարակչության ձեռնարկած Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանքի» ռուսերեն հրատարակությունն առիթ հանդիսացավ, որ Էդուարդ Իսաբեկյանը նորից ձեռնամուխ լինի դրա նկարազարդումներին (14 նոր էջեր), որոնք նրա երկար տարիների խորաթափանց ջանքերի, գեղարվեստական երկի նկարազարդման համոզված և կայուն ըմբռնումների, նրա ոճի, կերպավորման, փիլիսոփայական իմաստի հարազատ, անմտացածին դրսևորումներն են։
Ներկա հավաքածուն ընդգրկում է նկարչի վերջին գրաֆիկական էջերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը
Ադելինա

Ադելինա, տարածված գերմանական իգական անձնանուն։ Հին վերին գերմաներենից բառացի թարգմանած նշանակում է «ազնիվ, ազնվաբարո»։ Ունի արական տարբերակ՝ Ադելին (լատ.՝ Adelinus) Անվան արտասանության այլ ձևերն են՝ Ադա, Ադել, Ալինա, Ալինկա, Լինա։


== Հայտնի անվանակիրներ ==
Ադելինա Պատտի - (փետրվարի 19, 1843, Մադրիդ, Իսպանիա - սեպտեմբերի 27, 1919, Բրեկոն, Պոուիս, Ուելս, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), իտալացի երգչուհի (կոլորատուրային սոպրանո)։
Ադելինա Ջուրի - (ապրիլի 9, 1872, Կահիրե, Եգիպտոս - դեկտեմբերի 23, 1963, Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), իտալացի բալետի պարուհի, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
Ադելինա Ադալիս - (hուլիսի 13, 1900, Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 13, 1969, Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։
Ադելինա Գուտիեռես - (մայիսի 27, 1925, Սանտյագո, Չիլի - ապրիլի 11, 2015, Սանտյագո, Չիլի), չիլիացի գիտնական, ակադեմիկոս, աստղաֆիզիկայի պրոֆեսոր։
Ադելինա Իսմայլի - (դեկտեմբերի 14, 1979, Պրիշտինա, Կոսովո), ալբանացի երգչուհի և դերասանուհի, գեղեցկության մրցույթների մասնակից, 1997 թվականին Միսս Կոսովո։
Ադելինա Սոտնիկովա - (հուլիսի 1, 1996, Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս գեղասահորդուհի, օլիմպիական չեմպիոնուհի (2014)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ադելինա անվան նշանակությունը
Սելեշչինսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)

Սելեշչինսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Селещинська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սելեշչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3729 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 52,47 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 71,06 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Բաշ-Արմենի

Բաշ-Արմենի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լուգո դի Վիչենցա

Լուգո դի Վիչենցա (իտալերեն՝ Lugo di Vicenza), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3706 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 265 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայքը (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Աբաետետուբա

Աբաետետուբա (պորտ.՝ Abaetetuba), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարա նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Մտնում է Կամետայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 133 316 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 610,743 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 82,8 մարդ/կմ²։
Այս քաղաքում են գտնվում Աբաետետուբայի կաթոլիկ թեմի առաջնորդարանը և Աստվածամոր սուրբ հղության տաճարը։


== Ստուգաբանություն ==
Քաղաքի անվանումը ծագել է տեղական տուպի ցեղախմբի լեզվից և նշանակում է «ճիշտ մարդկանց խումբ» (abá՝ մարդ, eté՝ ճիշտ և tyba՝ խումբ)։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1724 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 277.493.000,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.116,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,706 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Ծանոթագրություններ ==
Երաժշտական ձայնագիտություն

Երաժշտական ձայնագիտություն, գիտություն, որն ուսումնասիրում է երաժշտության օբյեկտիվ ֆիզիկական օրինաչափությունները, կապված երաժշտության ընկալման և կատարման հետ։ Հետազոտում է երաժշտական հնչյունը, համակարգերը և համահնչյունները, երգչական ձայնը և նվագարանները, երաժշտական լսողությունը են։ Հիմնվում է ֆիզիկական ձայնագիտության վրա, սերտորեն կապված է լսողության ֆիզիոլոգիայի և երաժշտության ընկալման հոգեբանության հետ։ Տվյալները օգտագործվում են երաժշտության տեսության, նաև նվագարանների արտադրության, ձայնագրության, ռադիոհաղորդման բնագավառներում։ Զ. ե., որպես երաժշտության տեսության բաժին, հայտնի էր դեռևս Հին Հունաստանում (Պյութագորասյան դպրոց), Չինաստանում (նյույ Բու Վեյ), Միջին Ասիայում (Ավիցեննա), որի հետագա զարգացումը կապված է Զ. Ցարլինոյի, Ա. Վերկմայստերի (1645-1706, հավասարաչափ տեմպերացիայի ստեղծողը), Հ. Հելմհոլցի աշխատությունների հետ։ XX դ. Զ. ե-ի հետազոտությունների շրջանակը զգալի լայնացավ՝ երաժշտական հնչյունի վերլուծում հնչյունային սպեկտրից մասնակի առների առանձնացումով և նրանց ինտենսիվության էլեկտրակուստիկական չափումով, ռադիոստուդիաների և նրանցում երաժշտության վերարտադրման, ստերեոֆոնիկ ձայնագրման ու հաղորդման տեսական հիմնավորում ևն։ Նշանակալից են սովետական մասնագետ Ն. Ա. Գարբուզովի աշխատությունները, որոնցում պարզաբանված են լադերի և համահնչյունների բազմահիմնության, երաժշտական տոների ազգակցության, լսողական ընկալման բնույթի հետ կապված հարցեր։ Տես նաև Ձայնագիտություն ճարտարապետական։
Ծիսական ծխարկման անոթ (մ.թ.ա. 15-14-րդ դարեր, Լճաշեն)

Ծիսական ծխարկման անոթ, մ․թ․ա․ 15-14-րդ դարերում Լճաշենից հայտնաբերված կավե անոթ, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2009-185 համարի ներքո։


== Նկարագրություն ==
Շեփորաձև խողովակ է` հղկված և փայլեցված մակերեսով։ Կավը խոշորահատիկ է, ավազախառն։ Իրանը վարից վեր հարդարված է կարմիր օխրայով և սպիտակ ներկով ընդելուզված սեպաձև եռանկյունիներով, որոնց մեջ դեպի վեր գալարվող երկու օձի ռելիեֆներ են (յուրաքանչյուր կողմի վրա մեկական)։ Անոթի զարդաեղանակը արխայիկ է։ Այն կատարված է թրծումից հետո։ 
Սուր գործիքով հեռացված է մակերեսի վերին շերտը, որից հետո փորագրված զարդանախշի մակերեսը ընդելուզվել է երկգույն ներկով։


== Գործածություն ==
Առարկան ունեցել է ծիսական կիրառություն` ծառայելով թաղման ժամանակ կատարվող ծխարկման ծեսին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լճաշենի մշակույթի զարգացման հիմնական էտապները Archived 2019-12-06 at the Wayback Machine.


== Աղբյուրներ ==
Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
Լա Լիգա 1929-30

1929-1930 թվականների Պրիմերա Դիվիզիոնի մրցաշրջանը, որը երկրորդն էր էր, սկսվել է 1929 թվականի դեկտեմբերի 1-ին և վերջացել է 1930 թվականի մարտի 30-ը։ Մրցաշրջանին մասնակցել է 10 ակումբ։ Մրցաշրջանի ընթացքում խաղացվել է 90 խաղ, խփվել է 420 գոլ։


== Ակումբների մասին տեղեկություն ==


== Մրցաշարային աղյուսակ ==


== Արդյունքներ ==


== Աղբյուրներ ==
Լա Լիգայի կայքէջ
Ռեալ Մադրիդ ընդ Բարսելոնա
Դյորֆլես Էսբախ

Դյորֆլես Էսբախ (գերմ.՝ Dörfles-Esbach) կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 3678 մարդ։ Զբաղեցնում է 3,83 կմ² տարածք։ Հեռախոսային կոդը +49 9561։ Փոստային ինդեքս 96487։


== Ծանոթագրություններ ==