armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կոտայք (գավառ)

Կոտայք, Խատա գավառ, Խատայի գավառ, Խատայոց գավառ, Կըրխբուլաղ, Կոդեք, Կոտա գավառ, Կոտայից գավառ, Կոտայս, Կոտաս, Կոտուաց գավառ, Կոտեաց գավառ, Կոտեից գավառ, Կոտևուց, Կույտա, Կուտայից գավառ, Կուտեից Գավառ, Կուտեուց գավառ, Ղըռխբուլաղ, Ղրխբուլախ, Ղրխբուլաղ, գավառ Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի կազմում։ Մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Կոտայքի մարզի և Երևան քաղաքի տարածքներին։ Կոտայքում էր գտնվում Երևանը։


== Անվանում ==
Ենթադրվում է, որ Կոտայք անունը հնագույն ծագում ունի և կապված է նույնանուն ցեղանվան հետ։ Նույնացվում է ուրարտական սեպագիր արձանագրությունների Էտունի երկրի անվան հետ։ Ղևոնդ Ալիշանը հնարավոր է համարում, որ Պտղոմեոսի հիշատակած Կոտակենե գավառը նույն Կոտայքն է։ Մի այլ տեղ նա այս անունը ծագած է համարում Մազազ գավառի Կուտիս գյուղի անունից։
Ոմանք Կոտայքը առաջացած են համարում Կոտե անունով մի իշխանի անունից, ուրիշները՝ Կոտայքի Կենտրոն (այժմ՝ Գետամեջ) գյուղի անունից, կամ էլ Սյունիքի Գեղարքունիք գավառի Կոթ կամ Կոթաքար գյուղաքաղաքի անունից, իբրև Կոթա փոխադրվածների կամ Կոթայեցիքի գավառ։
Կոտայքի մասին տեղեկություններ են պահպանվել «Աշխարհացոյց»-ում և մատենագիրների երկերում։ Հայ մատենագիրներից առաջին հիշատակությունը Սեբեոսինն է (7-րդ դար)։ Արաբ պատմագիր Բալաձորին Կոտայքը հիշում է Կույտա ձևով։ Միքայել Չամչյանը, այլ տեղեկություններից օգտվելով, Կոտայքը անվանում է Խատա կամ Խատայոց գավառ։


== Աշխարհագրություն ==
Արևմուտքից սահմանակից էր Արագածոտն, հյուսիս-արևմուտքից՝ Նիգ, Վարաժնունիք, հարավ-արևելքից՝ Մազազ, հարավից՝ Ոստան գավառներին։ Գավառի հարավարևմտյան կողմը, որը ոռոգվում էր Հրազդան գետով, դաշտային և արգավանդ է, իսկ հյուսիս-արևելքը՝ լեռնոտ։ Այստեղով է հոսում նաև Գետառը։


== Պատմություն ==
Միջնադարյան բազմաթիվ վկայություններ կան Կոտայքի մասին։ Արշակունիների ժամանակ Կոտայքը պատկանում էր հայոց արքունիքին։ Հետագա դարերում գտնվել է հայկական տարբեր նախարարական տների և իշխանությունների իրավասության տակ։ Թուրք-պարսկական տիրապետության օրոք Կոտայքը բաժանված էր Երևանի խանության Կըրխբուլաղի և Գառնիբասարի մահալների միջև։ Ոմանք գավառի մի մասին անունով Կըրխբուլաղ (Ղրխբուլաղ) են անվանել ամբողջ Կոտայք գավառը։


== Հուշարձաններ ==
Կոտայքի տարածքի կարևոր հուշարձաններից են՝ Ձագավանքը (7-րդ դար), Արամուսի Ծիրանավոր եկեղեցին (7-րդ դար), Արզնիի եկեղեցին (6-րդ դար), Ակունքի Պողոս-Պետրոս մենաստանը (8-րդ դար), Պտղնին, կիկլոպյան տիպի ամրոցներ, դամբարաններ (մ․թ․ա․ 2-րդ դար), գերեզմանոցներ, խաչքարեր և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Common Lisp

Common Lisp (CL), բազմանպատակ ծրագրավորման լեզու, որը հնարավորություն է տալիս ծրագրավորել պրոցեդուրային, ֆունկցիոնալ և օբյեկտներին կողմնորոշված մոտեցումներով։ Մշակվել և ստանդարտացվել է ANSI X3J13 կոմիտեի կողմից։ Common Lisp-ը տիպերի դինամիկ ստուգմամբ խիստ տիպիզացված լեզու է։


== Ֆունկցիաներ ==
Հանդիսանալով Lisp ծրագրավորման լեզվի դիալեկտ՝ Common Lisp լեզվում նույնպես ծրագրերի ու տվյալների ներկայացման համար օգտագործում են S-արտահայտությունները (S-expressions)։ Ֆունկցիաների, մակրոսների ու հատուկ կառուցվածքների կիրառությունները ներկայացվում են որպես «(» և «)» փակագծերի մեջ առնված ցուցակներ։ Օրինակ, r շառավղով շրջանի մակերեսը հաշվող ֆուկցիայի սահմանումն ունի հետևյալ տեսքը․

որտեղ defun-ը նոր գլոբալ ֆունկցիա սահմանող մակրոսն է, իսկ «*»-ը՝ բազմապատկման ֆունկցիան։


=== Անանուն ֆունկցիաներ ===
Անանուն ֆունկցիաները ստեղծվում են lambda մակրոսով։ lambda բառին հետևում են ֆունկցիայի արգումենտների ցուցակը և մարմինը ձևավորող արտահայտությունները։ Օրինակ, a և b կողերով ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը հաշվող ֆունկցիան կարելի է սահմանել հետևյալ կերպ․


=== Լոկալ ֆունկցիաներ ===
Ֆունկցիայի մարմնում լոկալ ֆունկցիան սահմանվում է labels և flet կառուցվածքներով։ labels-ի օգնությամբ սահմանված ֆունկցիաները տեսանելի են միմյանց համար և կարող են պարունակել ռեկուրսիա կամ փոխադարձ ռեկուրսիա։ flet կառուցվածքի օգնությամբ սահմանված լոկալ ֆունկցիաները իրարից անկախ են։


== Հաստատուններ և փոփոխականներ ==
Դինամիկ փոփոխականները սահամնվում են defvar և defparameter մակրոսներով, իսկ հաստատունները՝ defconstant մակրոսով։ Օրինակ, ստորև սահմանված են *first-variable*, *second-variable* դինամիկ փոփոխականները և +one-constant+ հաստատունը․

ըստ ընդունված պայմանավորվածության Common Lisp ծրագրերում հայտարարված դինամիկ փոփոխականների անունները սկսվում և ավարտվում են «*» նիշով, իսկ հաստատունների անունները՝ «+» նիշով։


=== Լոկալ փոփոխականներ ===
Լոկալ (լեքսիկական) փոփոխականները ստեղծվում են let և let* կառուցվածքների մարմնում։ Օրինակ, հետևյալ արտահայտության մեջ ստեղծված են v0, v1, v2 և v3 լոկալ փոփոխականները, որոնցից առաջին երեքին արժեք է տրված, իսկ չորրորդին՝ ոչ (վերինն ընդունում է nil արժեքը)։

let կառուցվածքը և let* կառուցվածքից տարբերվում է նրանով, որ առաջինում փոփոխականներն արժեքներ վերագրումը կատարվում է զուգահեռաբար՝ միմյանցից անկախ, իրկ երկրորդ դեպքում՝ հաջորդաբար։ let* կառուցվածքի ամեն մի փոփոխականը կարող է օգտագործել իր նախորդի արժեքը։ Օրինակ,


== Մակրոսներ ==
Common Lisp լեզվի մակրոսների մեխանիզմը լեզվի ընդլայնման հիմնական եղանակն է։ Այն հնարավորություն է տալիս լեզուն հարստացնել նոր գործողություններով։ Մակրոսները սահմանվում են defmacro մակրոսով։


== Ստրուկտուրաներ ==
Ստրուկտուրաները սահմանվում են defstruct մակրոսով։ Այդ մակրոսի առաջին արգումենտը ստրուկտուրայի անունն է, իսկ հաջորդները՝ դաշտերը (slots)։ Ստրուկտուրայի ամեն մի դաշտի համար կարելի է տալ լռելության արժեք, տիպ և նշել, որ տվյալ դաշտն առաջին անգամ արժեքավորվելուց հետո չի կարող փոխել արժեքը («read only» է)։


== Ծանոթագրություններ ==
Էրսկին Կոլդուել

Էրսկին Կոլդուել (անգլ.՝ Caldwell, (դեկտեմբերի 17, 1903(1903-12-17)[…], Վիրջինիա, ԱՄՆ - ապրիլի 11, 1987(1987-04-11)[…], Պարադայզ Վելի, Մարիկոպա շրջան, Արիզոնա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող։
Գրական ասպարեզ է իջել «Ամերիկյան հողը» (1931) նովելների ժողովածուով։ 1941 թվականի հունիս-սեպտեմբերին Մոսկվայում եղել է թղթակից, որի արդյունքն են «Մոսկվան կրակի տակ» (1942), «Ամեն ինչ նետված է Սմոլենսկ» (1942) հրապարակախոսական գրքերը, «Ամբողջ գիշերը» (1942) վեպը։ 60-ական թթ. գրել է «Ջեննի», 1961 (հայերեն հրատարակությունը 1973), «Հենց տան մոտ» (1962) վեպերը։ Հետագա ստեղծագործությունները հրապարակախոսական և փաստագրական բնույթի են («Գրական աշխատանքը Ամերիկայում», 1967, «Խուլ Հարավ։ Հուշեր և խորհրդածություններ», 1968)։


== Ծանոթագրություններ ==
Նռան փառատոն

Նռան փառատոն (պարսկերեն՝ جشنواره انار) այսպես է կոչվում Իրանում «ադամանդի հարյուր հատիկ» տոնը, որն անցկացվում է նոյեմբերի կեսերին։
Հաշվի առնելով, որ այս իրադարձությունը տոնական բնույթ է կրում, այն Մուհարամ ամսվա հետ համընկնելու պատճառով 2013 և 2014 թվականներին չի անցկացվել։
Այս միջոցառմանը այգեպանները, արտադրողները, մասնավոր ընկերությունները և տարբեր մասնագիտությունների բազմաթիվ ներկայացուցիչներ տաղավարներ են տեղադրում՝ զարդարելով դրանք հատուկ ձևով, որոնք խորհրդանշում են նուռը։
Որպես տոնի մի մաս՝ մարդիկ գնումներ են կատարում, հաճախում են կազմակերպված թատերական ներկայացումների և հնարավորություն ունեն տեսնելու ձեռքի արհեստագործության առարկաներ։ Փառատոնի այցելուների համար այս միջոցառումը հաճախ ենթադրում է այգեգործների արտադրանքը իջեցված գներով գնելու հնարավորություն։
Այս փառատոնը անցկացվում է ամեն տարի։ Նուռը իրանցիների համար շատ կարևոր խորհրդանիշ է, քանի որ, ըստ իրենց հին հավատալիքների՝ այն խորհրդանշում է մաքրությունը և ըստ կրոնական համոզմունքների՝ այն դրախտային պտուղ է։
2016 թվականին փառատոնն անցկացվել է Թեհրանում։ Նրան մասնակցելու են եկել Մարկյազ,Ղոմի, Յազդ, Ֆարս նահանգներից գյուղացիներ և այգեպաններ՝ իրենց արտադրանքը գնորդներին տրամադրելով առանց միջնորդների և իջեցված գներով։ Ընդհանրապես, փառատոնի նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ Իրանն աշխարհում առաջին տեղն է զբաղեցնում նռան արտադրության ոլորտում։ Ընդհանուր առմամբ երկրում գրանցված է 740 տեսակի նուռ, որից ավելի քան 500 տեսակը բաժին է ընկնում Շահրեստան Սավային՝ Մարկազի նահանգին։ Արտադրության տեսակետից առաջին տեղը զբաղեցնում է Ֆարսը՝ տարեկան 260 հազար տոննա նռան բերքով։


== Նռան տոնակատարության առանձնահատկությունները ==
Ժամանակակից տոնի արմատներն ու ակունքներն անցնում են ավանդական Նռան տոնին։ Տոնի անցկացման վայրը Թեհրանից ոչ հեռու գտնվող  Սավե մեծ քաղաքն է, որն ընտրված է, քանի որ հենց այնտեղ են աճում երկրի լավագույն նռները։ Տեղի բնակիչները նշում են «Նռան տոնը»՝ բերքի համար շնորհակալության արարողությունը։ Գյուղական բնակչությունը, որը նուռ է աճեցնում, իր բերքի խորհրդանշական հեռացումն է անում։ Տոնը սկսվում է ուրբաթ լուսաբացից։ Այն մարդը, ով կոչվում է պակարկարպի, որը այդ տարի պահպանում էր նռան այգիները, բղավում է «Յալա» (Օ՞, Աստված)։ Գյուղի ողջ բնակչությունն այնուհետև գնում է այգիներ, որ օգնեն նուռը հավաքել, և այս զվարճալի տոնն ավարտվում է մայրամուտին։ Տոնը, ինչպես և փառատոնը, զգալի թվով զբոսաշրջիկներ է գրավում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին  հղումներ ==
پوشش خبری جشنواره مردمی انار و گردشگری فارس در شبکه استانی فارس(չաշխատող հղում) (չաշխատող հղում)
جشنواره صد دانه یاقوت، بهترین جا برای خرید انار شب یلدا
Արփի Գաբրիելյան

Արփի Սուրիկի Գաբրիելյան (նոյեմբերի 18, 1989(1989-11-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), երգչուհի, դերասանուհի և հաղորդավարուհի։
Ֆուլ Հաուս գլխավոր դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Արփի Գաբրիելյանը ծնվել է Քաջարան քաղաքում` 1988 թվականին։ Սովորել է Քաջարանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։ Որպես հաղորդավարուհի հանդես է եկել 2008 թվականից` վարելով «ՓՈՓ Հանրագիտարան» հաղորդաշարը Ա-ԹԻ-ՎԻ-ի հեռուստաընկերությունում։ Նկարահանվել է Արմենիա հեռուստաընկերությունում` «Ֆուլ հաուս» (սիթքոմ) հումորային նախագծում, որի շրջանակներում շոու-ներկայացումներով եղել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Ռուսաստանում, Եվրոպական մի շարք երկրներում և Հայաստանում։ Նկարահանվել է նաև «Սուպեր մամա», «Սկոտչ և վիսկի», «Ես եմ», «Որոգայթ», «Ավելորդը» ֆիլմերում։ Երգել սկսել է մանկուց։ 2015 թվականին զուգերգով հանդես է եկել Միհրան Ծառուկյանի հետ։ Նկարահանվել է նաև Միհրանի «Հիմա կիմանա» տեսահոլովակում։ Հանդես է եկել նաև Միհրան Ծառուկյանի «Գնա գնա» և «Սիրահարվել եմ» տեսահոլովակներում։ 


== Անձնական կյանք ==
2019թ. նոյեմբերի 17-ին Միհրան Ծառուկյանից նշանադրության առաջարկ է ստացել Միհրանի համերգի ժամանակ:Ամուսնացել է 2019թ. դեկտեմբերի 14-ին երգիչ Միհրան Ծառուկյանի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արփի Գաբրիելյանը cinemania.am կայքում Archived 2019-09-11 at the Wayback Machine.
Կմուրգուլ-Օյուկ

Կմուրգուլ-Օյուկ (ռուս.՝ Кмургул-Оюк), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շավլա գետի ձախ ափով՝ 35 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100004981
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100498
Ավազանի կոդը -  13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Աշղալա

Աշղալա, Աշգալե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի աջ կողմի վտակներից մեկի ափին, Ալաշկերտ քաղաքից 25 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XIX դարի կեսերին ուներ 300—500 տուն հայ բնակիչ։ 1877-1878 թվականներին ուներ 54 տուն` 284 բնակչով, որից հայեր էին 14 տունը` 81 բնակչով։ Իսկ 1895 թվականի հայկական ջարդերից հետո հիմնականում դարձել էր քրդաբնակ։


== Տնտեսություն ==
Աշղալայի բնակիչներն զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ Գավառում հայտնի էր Աշղալայի ցորենը։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Աշղալայի շրջակայքում կան հին գերեզմանոցներ ու գյուղատեղիներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զաբել Բոյաջյան

Զաբել Թովմասի Բոյաջյան (1872, Դիարբեքիր, Թուրքիա - հունվարի 26, 1957(1957-01-26), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ։


== Կենսագրություն ==
Զաբել Բոյաջյանը ծնվել է 1873 թվականին, Դիարբեքիր նահանգի Ամիդ քաղաքում, Դիարբեքիրում բրիտանացի փոխ-հյուպատոս Թոմաս Բոյաջյանի և Կատերին Ռոջերսի (անգլիացի գրող Սամուել Ռոջերսի ժառանգ) ընտանիքում։ Համիդյան ջարդերի ժամանակ հոր սպանությունից հետո, 1895 թվականին մոր և եղբոր՝ Հենրիի հետ տեղափոխվում են Լոնդոն, որտեղ սովորում է Սլեյդ գեղարվեստի դպրոցում։ Տիրապետել է անգլերեն, հայերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, շվեդերեն, էսպերանտո լեզուներին։ Բոյաջյանը եղել է էսպերանտոյի միջազգային ընկերության Լոնդոնի մասնաճյուղի հիմնադիրներից. 1907 թվականին որպես դերասանուհի մասնակցել է Քեմբրիջում կազմակերպված էսպերանտոյով թատերական մի ներկայացման։


== Գրական գործունեություն ==
Բոյաջյանը նաև ստեղծագործում էր։ Նրա առաջին նովելը՝ «Եսթեր. մի կյանքի սիրավեպը», որում նկարագրվում են Սասունի ջարդերը, հրատարակվել է 1901 թվականին։ Գիրքը մակագրել է «Վարդենի» անվամբ։ Մոտ է եղել Րաֆֆու կնոջ Աննա Րաֆֆիի և նրա որդիների՝ Արամի և Արշակի հետ, ովքեր Լոնդոն էին տեղափոխվել Րաֆֆու մահից հետո։ «Արարատ» ամսագրում Բոյաջյանը հրատարակել է թարգմանություններ Րաֆֆու նովելներից։
Անգլերեն է թարգմանել և առանձին գրքով հրատարակել Ավետիք Իսահակյանի «Աբու լալա Մահարի» պոեմը, որն ունեցել է երեք տպագրություն։ Բոյաջյանն իր ամենամեծ գրական հաջողություններից է համարել «Շեքսպիրին ի պատիվ գիրք» ծավալուն հատորում ընդգրկվելը։ Այդ ժողովածուում զետեղվել են տարբեր ազգերի հեղինակների հոդվածներ կամ բանաստեղծություններ։
Բոյաջյանը մահացել է Անգլիայի Սիֆորդ բնակավայրում, 1951 թվականին։


== Նկարչություն ==
Զաբել Բոյաջյանը վրձնել է տասնյակ երփնագիր աշխատանքներ՝ դիմանկարներ և բնանկարներ։ Ստեղծել է Րաֆֆու և զորավար Անդրանիկի յուղաներկ դիմապատկերները։


== Երկեր ==
Armenian Legends and Poems. Trans. Z. C. Boyajian. New York։ Columbia University Press, 1st ed., 1916.
Gilgamesh: A Dream of the Eternal Quest. London։ George W. Jones, 1924.
In Greece with Pen and Palette. London։ J.M. Dent & Sons, 1938.


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (285301-285400)

Աստերոիդների ցանկ (285201-285300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (285401-285500)
 Աստերոիդների ցանկ (285201-285300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (285401-285500)
Սարիզքյոյ

Սարիզքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քեն Քուրտիս

Քեն Քուրտիս (անգլ.՝ Ken Curtis, ի ծնե՝ Քուրտիս Ուեյն Գեյթս [Curtis Wain Gates], հուլիսի 2, 1916(1916-07-02), Լամար, Կոլորադո, ԱՄՆ - ապրիլի 28, 1991(1991-04-28), Ֆրեզնո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Փողի ծուխը», «Օդային գայլը» սերիալներից և «Որոնողները» ֆիլմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Արաշին (լեռնագագաթ)

Արաշին, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, նրա հարավային հատվածում Երնջակ գետի ակունքների շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մադոննա դել Սասո

Մադոննա դել Սասո (իտալերեն՝ Madonna del Sasso), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։ Բնակչությունը՝ 448 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 30 մարդ./կմ²։ Տարածքը՝ 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս 28010։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0322։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0322 981177
Պաշտոնական կայք։http://www.cm-cusiomottarone.it/comuni/madonnasasso/default.asp Archived 2009-07-26 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Էդուարդ Անդրեև

Էդուարդ Անդրեև (մարտի 12, 1980(1980-03-12), Սլովանսկ, Դոնեցկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Իր պրոֆեսիոնալ կարիերայում նա անցկացրել է 20 խաղ, որից 17-ը սպիտակ խաղաքարերով։ 1999 թվականին ստացել է միջազգային վարպետի կոչում։


== Վարկանիշի փոփոխություններ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
Սելեզնյովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)

Սելեզնյովկա (ուկրաիներեն՝ Селезнівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Սելեզնյովկա գյուղում բնակվում էր 219 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ավիտամինոզ

Ավիտամինոզներ՝ հիվանդություն, որն առաջանում է համապատասխան վիտամիններ չպարունակող, որակապես ոչ լիարժեք սննդի երկարատև ընդունման հետևանքով։ Մի քանի վիտամինների միաժամանակյա բացակայությունից առաջանում է պո-լիավիտամինոզ։
Սննդից վիտամինների ոչ լրիվ բացակայության դեպքում (որը նկատվում է ավելի հաճախ) զարգանում են ավիտամինոզների թեթև ձևերը՝ հիպովիտամինոզներ։


== Որոշ ավիտամինոզներ ==
Լնդախտ - Վիտամին C-ի բացակայության դեպքում
Հավկուրություն - Վիտամին A
Բերի-բերի - Թիամին
Ռախիտ - Վիտամին D
Պելագրա - Վիտամին B3


== Տես նաև ==
Վիտամինային անբավարարություն


== Ծանոթագրություններ ==
Վավերագրական գրականություն

Վավերագրական գրականություն, գրականության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ հիմքն ու առարկան փաստերի, փաստաթղթերի, իրական դեմքերի ու դեպքերի ճշմարտապատում աշխարհն է։ Վավերագրական գրականությունը ակունքներով ու զարգացման ուղիներով կապվում է գիտության, արվեստի, փիլիսոփայության, հրապարակախոսության, սոցիոլոգիայի և հոգևոր գործունեության այլ ոլորտների հետ։ Համաշխարհային գրկ․ հարուստ է Վավերագրական գրականության տարատեսակներով՝ քաղաքական, փիլիսոփայական հրապարակախոսական պամֆլետ ու ֆելիետոն, հուշագրություններ, օրագրեր, ճամփորդական նոթեր, ակնարկներ՝ բարքագրական ակնարկ, ակնարկ-էսսե, գրական դիմանկար։ Հաճախ վավերագրական գրականության դրսևորում են համարվում նաև ամսագրերը, լուսանկարները, դասագրքերը, ճանապարհորդական գրքերը, գծագրերը և գծապատկերները։
Հայ գրականությունը նույնպես հարուստ է Վավերագրական գրականությամբ հին տարեգրություններից, վարքագրություններից, ճամփորդական նոթերից մինչե գրականության դասական ու ժամանակակից շրջաններին բնորոշ վավերագրությունները՝ օրագիր, հուշագրություն, ինքնակենսագրական վեպ, պատմվածք, ակնարկ, ֆելիետոն, պամֆլետ, գրական դիմանկար։ Վավերագրական գրականության օրինակներ են թողել Մեսրոպ Թաղիադյանը, Խաչատուր Աբովյանը, Րաֆֆին, Միքայել Նալբանդյանը, Հակոբ Պարոնյանը, Պերճ Պռոշյանը, Ղազարոս Աղայանը, Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Ավետիք Իսահակյանը, Ստեփան Զորյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Նայիրի Զարյանը, Հրաչյա Քոչարը և ուրիշներ։


== Տես նաև ==
Գեղարվեստական գրականություն
Գրականություն
Դմիտրովկա (գյուղ, Վոզնեսենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴմիտրովկաԴմիտրովկա (ուկրաիներեն՝ Дмитрівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դմիտրովկա գյուղում բնակվում էր 607 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1202 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Կաթողիկե, Ջրվեժ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Ջրվեժի Սուրբ Կաթողիկե Առաքելական եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Կոտայքի մարզի Ջրվեժ գյուղում։ Ընդգրկված է Ջրվեժի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
Ջրվեժի եկեղեցին ավերվել է 1679 թվականի երկրաշարժից։ 1891 թվականին Ջրվեժի բնակչությունը քանդված եկեղեցու տեղում կառուցել է նոր եկեղեցի, որը վերաբացվել է 1991 թվականին։ Եկեղեցու զանգակատունը կառուցվել է 2005 թվականին, կենտրոնական գմբեթը՝ 2011 թվականին։ Եկեղեցուն կից գործում է Խրիմյան Հայրիկ Հոգևոր-մշակութային կրթական կենտրոնը, որտեղ գործում են Ջրվեժի կիրակնօրյա դպրոցը և երիտասարդաց միությունը։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==
Վիքիամբիոն

Վիքիամբիոն (անգլ.՝ WikiTribune), ոճայնացված որպես ՎիքիԱՄԲԻՈՆ (WikiTRIBUNE), նախագծած տեղեկատվական համացանցային կայք, որի միջոցով պրոֆեսիոնալ լրագրողները և կամավորականների ուսումնասիրում և ճշտգրտման, փաստերի ստուգման, աղբյուրների փոփոխության և ավելացման առաջարկների միջոցով հաղորդում են նորություններ։ Վիքիպեդիայի հիմնադիր Ջիմմի Ուելսը ներկայացրել է Վիքիամբիոնը 2017 թվականի ապրիլին որպես Վիքիպեդիայի կամ դրան աջակցող՝ Վիքիմեդիա Հիմնադրամի հետ կապ չունեցող կոմերցիոն կայք։
Ուելսը ասել է, որ «սա կլինի առաջին դեպքը, երբ պրոֆեսիոնալ լրագրողները և քաղաքացիական լրագրողները աշխատելու են իրար հետ միասին, ներկայացնելով դեպքերը այնպիսի, ինչպիսիք նրանք կան, առցանց խմբագրելով դեպքերի զարգացման հետ զուգահեռ և հանրության աջակցությամբ ստուգելո և վերաստուգելով բոլոր փաստերը։ Ըստ Ուելսի, նախագիծը օգնելու է պայքարել է կեղծ նորությունների դեմ։ Որոշ աղբյուրների համաձայն, նման ծրագիրը Ուելսը նախաձեռնել է ԱՄՆ նախագահի խորհրդական Քելիան Քոնուեյի կողմից 2017 թվականի հունվարին հարցազրույցն ծանոթանալուց, որտեղ օգտագործված է եղել «այլընտրանքային փաստեր» արտահայտությունը։
Կայքի սկզբնական քրաուդֆանդինգը ավարտվել է 2017 թվականի մայիսին։ Սպասվում է, որ գործողությունները կսկսվեն մինչև 2017 թվականի սեպտեմբերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.wikitribune.com Վիքիամբիոն. պաշտոնական կայք
Ask Me Anything – Q&A session with Jimmy Wales on Reddit soon after the launch
Հարժիսի քարավանատուն

Հարժիսի քարավանատուն, միջնադարյան Հայաստանի քարավանատներից, Սյունիքով անցնող ճանապարհի վրա (այժմ՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Հարժիս գյուղի մոտ)։ Կառուցվել է 1343 թվականին, ներկայումս կիսավեր է։ Պատկանում է եռանավ դահլիճ տիպի քարավանատների շարքին։ Ուղղանկյուն դահլիճը (10,2  x  18,2 մ) երկու շարք (4-ական յուրաքանչյուրում) մույթերով բաժանվում է 3 մասի։ Մույթերը միմյանց և պատերին կապված են եղել թաղածածկը կրող կամարներով, որոնք թաղերի հետ առնված էին երկլանջ կտուրի տակ։ Հետագայում մուտքի առաջ կցվել է փոքրաչափ (4,05  x  4,9 մ) մի նախասրահ։
Սև խեցգետնի չանչերում

«Սև խեցգետնի չանչերում» (լատիշ․՝ Melnā vēža spīlēs), խորհրդային արկածային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Լեյմանիսը Ռիգայի կինոստուդիայում։


== Սյուժե ==
Լատվիա, XVII դարի վերջ։ Երկրում տիրապետության և իշխանության հավակնում են Կուռլանդիայի դուքսը, Լեհաստանի թագավորը և գերմանական բարոնները։ Այս քաղաքական խառնաշփոթում հնարավոր են ամենաանսպասելի արկածները։ Ամենից շատ այդ պահանջներից ու վեճերից տուժում են գյուղացիները։ Ֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են շնապան Յանիսը, նրա հարսնացու Մարան և ընկերը՝ դարբին Մարտինշը, լեհ դեսպանների իրավունքով դարձել դուքսի պատվավոր հյուրերը, իսկ սուրհանդակները բանտ են ուղարկվել որպես ճորտեր։


== Դերերում ==
Լիլիտա Օզոլինիա – Մարա (կրկնօրինակել է Ելենա Ստավրոգինան)
Ուլդիս Դումպիս – Յանիս (կրկնօրինակել է Գելի Սիսոևը)
Ուլդիս Վազդիկս – Մարտինշ (կրկնօրինակել է Պավել Կաշլակովը)
Գունար Ցիլինսկի – դուքս (կրկնօրինակել է Իգոր Դմիտրիևը)
Բայբա Ինդրիքսոնե – դքսուհի (կրկնօրինակել է Գալինա Ստեցենկոն)
Էլզա Ռաձինյա – Մարայի մայրը
Էդուարդ Պավուլս – Հագեն (կրկնօրինակել է Իգոր Եֆիմովը)
Վայրոնիս Յականս – բարոն Հեքսենբերգ (կրկնօրինակել է Ալեքսանդր Դեմյանենկոն)
Վալենտինսը Սկուլմե – քահանա (կրկնօրինակել է Բորիս Առաքելովը)
Էվալդս Վալտերս – կառավարիչ
Էդգար Սուկուրս
Յանիս Գրանտինշ
Էգոնս Բեսերիս
Այվարս Սիլինշ – ԿարլիսՖիլմը կրկնօրինակվել է ««Լենֆիլմ» կինոստուդիայում․ 

Կրկնօրինակման ռեժիսոր՝ Իոսիֆ Գինդին
Հնչյունային օպերատոր՝ Աննա Վոլոխովա


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակներ՝ Ալեքսանդր Լեյմանիս, Յանիս Աներաուդս
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Լեյմանիս
Բեմադրող օպերատոր՝ Մարտինշ Կլեյնս
Կոմպոզիտոր՝ Ռայմոնդ Պաուլս
Բեմադրող նկարիչ՝ Դայլիս Ռոժլապա
Հնչյունային օպերատոր՝ Իգոր Յակովլև
Խմբագիր՝ Ա. Վանագա
Տնօրեն՝ Մարկ Ցիրելսոն
Վոկալ՝ Նորա Բումբիերե և Վիկտոր Լապչենոկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Սև խեցգետնի չանչերում»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Սուիլ

Սուիլ (ֆր.՝ Souilhe), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 318 մարդ, բնակչության խտությունը` 75.71 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.20 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 610 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 165 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 40 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 231 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 186-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 45։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,5 %։ 186 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 169 անձ (96 տղամարդ և 73 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (4 տղամարդ և 13 կին)։ 45 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սյուդա

Սյուդա (նորվ.՝ Sauda), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Սյուդա քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Նյունորսկը։ Զբաղեցնում է 546,34 կմ² տարածք։


== Սյուդայի զինանշանը ==
Սյուդա կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա առկա են վերից վար զիգզագաձև սպիտակ գծեր։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սյուդա կոմունայում բնակվում է 4710 մարդ։ Վերջին 60 տարում կոմունայի բնակչության թվաքանակը նվազում է գրանցել։


== Զբոսաշրջություն ==
Սյուդա կոմունան շնորհիվ իր լեռնային ռելիեֆի, հանդիսանում է Նորվեգիայի լեռնադահուկային կենտրոններից մեկը, որտեղի դահուկային երթուղիները տարվա մեծ մասը օգտագործելի են։


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2011-06-28 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)


== Ծանոթագրություններ ==
Լիլիթ Կարապետյան (դերասանուհի)

Լիլիթ Կարապետյան (մարտի 1, 1992(1992-03-01), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Լիլիթ Կարապետյանը ծնվել է 1992 թվականի մարտի 1-ին։ 2014 թվականին ավարտել է Հումանիտար կրթության և ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը՝ Ալեքսանդր Բորդուկովի արվեստանոցը։


== Գործունեություն ==


=== Դերերը թատրոնում ===


=== Ֆիլմագրություն ===


== Ծանոթագրություններ ==
Դին Ուայթհեդ

Դին Ուայթհեդ (անգլ.՝ Dean Whitehead, հունվարի 12, 1982(1982-01-12) կամ հունվարի 21, 1982(1982-01-21), Abingdon-on-Thames, Օքսֆորդշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆուտբոլիստ, Անգլիական Հադերսֆիլդ Թաուն ակումբի կիսապաշտպան է։


== Ակումբային կարիերա ==
Ուայթհեդը սկսեց իր կարիերան Օքսֆորդ Յունայթեդ ակումբի կազմում։ Այնուհետև նա խաղացել է Սանդերլենդի և Ստոկ Սիթիի հավաքականների կազմում։
2013 թվակականի հուլիսի 2-ին, երկու տարվա պայմանագիր է կնքվել Միդլսբրոի հետ Չեմպիոնշիպի շրջանակներում։ Օգոստոսի 3-ին Ուաիխեդը կատարել է իր նորամուտը «Բօրո» ակումբի կազմում Լեսթեր Սիթիի դեմ առաջնության մեկնարկային խաղում։ Այդ խաղը ավարտվել է ոչ-ոքի 2:2 հաշվով։ Դինը իր առաջին գոլը վաստակել է «Դերբի» մարզադաշտում՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 4-ին «Դերբի կունիտ» ակումբի դեմ խաղում։
2015 թվականի հունիսի 23-ին տեղափոխվեց մեկ այլ ակումբ `Հադերսֆիլդ Թաուն պայմանագիր կնքելով երկու տարի ժամկետով։


== Ձեռքբերումներ ==
Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի հաղթող (2)։ 2004/05, 2006/07
Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի Փլեյ Օֆֆ-ի հաղթող։ 2016/17


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ցուցանիշները soccerbase.com կայքում (անգլ.)
Զամար

Զամար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Այստեղ գտնվել են քրիստոնեական շրջանի զանազան հնություններ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նոր փորձ

«Նոր փորձ», գրական, հասարակական հանդես։ Լույս է տեսել 1897 թվականին (1 համար), Մոսկվայում։ Խմբագիր՝ Հ․ Շահնազարյան։ Գրականության զարգացման ու առաջընթացի գլխավոր պայման համարելով քննադատությունը, հանդեսը նպատակադրվել էր ստեղծել հայ գրաքննադատության այնպիսի դպրոց, որը հետևեր Բելինսկուն, Դոբրոլյուբովին, Պիսարևիև և այլ առաջադեմ մտածողների, օգներ ստեղծելու լիարժեք գեղարվեստական գործեր։ Տպագրել է թարգմանական, գեղարվեստական գործեր, գրախոսականներ և այլ նյութեր։ Արժեքավոր են համարվել մասնավորապես «Ի՝նչ է կտակել իր ազգին Ա․ U․ Պուշկինը» հոդվածը և Ա․ Ծատուրյանի՝ Տուրգենևից կատարած թարգմանությունների մասին գրախոսականը։
Անապատ (Մոկսի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անապատ (այլ կիրառումներ)Անապատ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վանաձոր (այլ կիրառումներ)

Վանաձոր, կարող է վերաբերել՝

Վանաձոր - Հայաստանի մեծությամբ երրորդ քաղաքն է և հանրապետության հյուսիսային մասում գտնվող Լոռու մարզի մարզկենտրոնը
Վանաձոր - գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի աջ վտակը
Բազարչայի ջրանցք

Բազարչայի ջրանցք, ջրանցք Սիսիանի շրջանում, Որոտան գետի վերին հոսանքի մոտ, կառուցվել է 1850-1860-ական թվականներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ացիո

Ացիո (իտալերեն՝ Azzio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 701 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 351 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 21030, հեռախոսային կոդ՝ 0332:
Կոմունայում մարտի 25-ին նշվում է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Ավետման տոնը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսային կոդ՝ 0332 6314327


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Աիդա Ավետիսյան (այլ կիրառումներ)

Աիդա Ավետիսյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Աիդա Ավետիսի Ավետիսյան (1938-2009), քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1976), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։ ԽՍՀՄ գյուտարար (1980)։
Աիդա Կոնստանտինի Ավետիսյան (ապրիլի 7, 1932, Երևան) հայ կոմպոզիտոր։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2013):


== Ծանոթագրություններ ==
Տիրանայի համալսարան

Տիրանայի համալսարան,  ՏՀ, (ալբ․՝ Universiteti i Tiranës) պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Տիրանայում, Ալբանիա։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1957 թվականին որպես Տիրանայի պետական համալսարան (Universiteti Shtetëror i Tiranës)` միավորելով գոյություն ունեցող հինգ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, որոնցից առավել նշանակալին 1947 թվականին հիմնադրված Գիտության ինստիտուտն էր։ 1985 թվականի ապրիլի 13-ից 1992 ժամանակահատվածում (կոմունիստական ռեժիմի օրոք), ՏՀ անվանվել է Էնվեր Խոջի անվան Տիրանայի համալսարան (Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha")։
ՏՀ-ն Ալբանիայի ամենաբարձր վարկանիշային համալսարանն է։ Ունի 8 քոլեջ, 50 ակադեմիական բաժիններ, 41 ուսանողական ծրագրեր ու մասնագիտություններ։ Ուսումնական ծրագրերի հիմնական մասն իրականցվում է Տիրանայում, մասնաճյուղեր ունի Ալբանիայի այլ քաղաքներում, հարավում՝ Սարանդայում, հյուսիսում՝ Կուրկեսում։
ՏՀ-ն առաջարկում է եռամյա բակալավրի աստիճան, մեկ կամ երկու տարի մագիստրոսի աստիճանի համար, երեքից հինգ տարի դոկտորական ծրագրերի համար՝ ըստ Բոլոնյան համակարգի։
Համալսարանում սովորում են շուրջ 14 000 ուսանողներ, ակադեմիական աշխատակազմը շուրջ 900 հոգի է։
Համալսարանի ներկայիս տարածքն ապակենտրոնացված է, նախատեսվում է կառուցել ավելի մեծ և կենտրոնացված կառույց Տիրանայի հարավարևելյան շրջագծում։ Ուսանողական հանրակացարանները գտնվում են Տիրանայի հարավարևելյան «Ուսանողական քաղաք» կոչվող հատվածում (Qyteti Studenti)։


== Ֆակուլտետներ և բաժիններ ==
Բժշկագիտության ֆակուլտետն ունի ավելի քան 5000 ուսանող։ Ֆակուլտետը հանդես է եկել ՏՀ-ից առանձնանալու և որպես ինքնուրույն բժշկական դպրոց հանդես գալու միջնորդությամբ Ֆակուլտետն ունի հետևյալ բաժինները՝
Բժշկություն
Ստոմատոլոգիա
Դեղաբանություն
Սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետ
Հասարակագիտություն
Հոգեբանություն
Սոցիալական ապահովություն
Բնագիտական ֆակուլտետ
Մաթեմատիկա
Ֆիզիկա
Քիմիա
Կենսաբանություն
Ինֆորմատիկա
Դեղագիտություն
Պատմության և բանասիրության ֆակուլտետ
Պատմություն
Աշխարհագրություն
Ալբաներեն
Ալբանական գրականություն
Լրագրություն
Իրավաբանական ֆակուլտետ
Տնտեսագիտական ֆակուլտետ
Բիզնես ինֆորմատիկա
Ֆինանսներ-Հաշվապահություն։ Ամենաբարձր վարկանիշն ու մրցակցությունն ունեցող բաժին է։
Տնտեսագիտություն
Բիզնես կառավարում
Մարքեթինգ, Տուրիզմ
Օտար լեզուների ֆակուլտետ
Անգլերեն
Ֆրանսերեն
Իտալերեն
Իսպաներեն
Գերմաներեն
Թուրքերեն
Ռուսերեն
Բալկանյան լեզուներ
Չինարեն
Ֆիզիկական պատրաստվածության բաժին


== Նշանավոր դասախոսներ, շրջանավարտներ ==
Օդհիզ Գրիլո, հունական ծագումով ալբանացի մանկագիր
Պանդելի Մայկո, Ալբանիայի վարչապետ (1998-1999, 2002)
Արդիան Քլոսի, ալբանացի հրապարակախոս, ալբանագետ, գրող, թարգմանիչ, հասարակական ակտիվիստ
Սալի Բերիշա, ալբանացի սրտաբան, քաղաքական գործիչ, Ալբանիայի նախագահ (1992-1997), Ալբանիայի վարչապետ (2005-2013)
Միլենա Հարիտո, Ալբանիայի ինովացիայի և հանրային կառավարման նախարար (2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ից)
Միմի Կոդհելի, Ալբանիայի պաշտպանության նախարար (2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ից)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տիրանայի համալսարան (ալբաներեն)
Տիրանայի պոլիտեխնիկական համալսարան (ալբաներեն)
Ուսանողական քաղաք (Qyteti Studenti) Archived 2014-01-07 at the Wayback Machine. (ալբաներեն)
Տիրանայի համալսարան, լրատվություն (ալբաներեն)
Բորբորեմա Պոտիգուարի գավառ

Բորբորեմա Պոտիգուարի գավառ (պորտ.՝  Microrregião da Borborema Potiguar), գավառ Բրազիլիայի Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգում։ Մտնում է Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի գյուղատնտեսական շրջան (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 129 566 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 3922,227 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 33,0 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը 2003 թվականին կազմել է 263 086 332,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 2 060,11 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,627


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Բարսելոնա
Կամպու Ռեդոնդու
Կորոնել Էզեկիել
Ժապի
Ժասանան
Սանտա Կրուս
Սան Տոմե
Սիտիու Նովու
Տանգարա
Սերրա դի Սան Բենտու
Դուբրովկա (գյուղ, Նովոգորոդսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴուբրովկաԴուբրովկա (ռուս.՝ Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալբավիլլա

Ալբավիլլա (իտալերեն՝ Albavilla), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6070 մարդ, խտությունը՝ 575 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10,55 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22031։ Հեռախոսային կոդ՝ 00031։


== Ծանոթագրություններ ==
Գար (դեպարտամենտ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գար (այլ կիրառումներ)Գար (ֆր.՝ Gard), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավում։

Գար դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 30։


== Պատմություն ==
Անտիկ ժամանակներում այս տարածքը լավ յուրացրել էին հռոմեացիները։ Այստեղով էր անցնում «Վիա Դոմիցիա» ճանապարհը։

Տասնիներորդ դարի կեսերին Նիմը, լինելով տեքստիլի առևտրի ավանդական կենտրոն, նպաստեց, որ զարգանա երկաթուղային հաղորդակցությունը, դառնալով կարևոր երկաթուղային հանգույց։ Կառուցվեց մի քանի շքեղ հյուրանոց, երկաթուղու զարգացման հետ նաև արագ աճ ունեցավ գինեգործությունը, սակայն, տնտեսություններից շատերը սնանկացան 1872 թվականի խաղողի փիլոքսերայի ներթափանցումից։


== Աշխարհագրական տվյալներ ==
Գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Ելք ունի դեպի Լիոնի ծոցը։ Արևմուտքից, հյուսիսից և արևելքից հարևան է Էրո, Լոզեր, Ավերոն, Բուշ-դյու-Ռոն, Վոկլյուզ և Արդեշ դեպարտամենտներին։ Տարածքը 5 853 կմ² է։ Ունի 353 համայնք։
Դեպարտամենտն իր անունն ստացել է Գարդոն գետից, որի 2002 և 2003 թվականների վարարումներից տնտեսությունը բավականին տուժել է։


== Տեսարժան վայրեր ==
Գերի տարածքի մեջ է մտնում Սեվեն ազգային զբոսայգու մի մասը։ Այստեղ պահպանվել են Հռոմի կայսրության ժամանակների բազմաթիվ շինություններ։ Գար դեպարտամենտում է գտնվում նաև Ֆրանսիայում և ամբողջ աշխարհում մեծ համբավ ունեցող ածխաթթվային հանքային ջրերի «Պերյե աղբյուրները»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2009-02-17 at the Wayback Machine.
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոնիկոլաևկաՆովոնիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 231 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անտոնինոսի և Ֆաուստինայի տաճար

Անտոնինոսի և Ֆաուստինայի  տաճար (իտալերեն՝ Tempio di Antonino e Faustina), Հռոմի ֆորումի տաճար, կառուցված 141 թվականին` Անտոնինոս Պիոսի հրամանով նրա մահացած կնոջ` Ֆաուստինայի հիշատակին։ Անտոնինոսի մահից հետո 161 թվականին տաճարը վերաօծել են երկու ամուսինների հիշատակին։


== Հետագա պատմություն ==
Ոչ ուշ, քան XI դարում (հնարավոր է արդեն VII դարում), տաճարը վերածվում է Սուրբ Լավրենտի եկեղեցու (San Lorenzo in Miranda), որը, ըստ լեգենդի, Վալերիանոս կայսեր հրամանով դատապարտվել է այստեղ 258 տարի։ Քրիստոնեացման շնորհիվ կառույցը լավ վիճակով պահպանվել է մինչև մեր օրերը։
1429-30 թվականների Մարտին V պապը եկեղեցին հանձնել է դեղագործների ղեկավարությանը (Collegio degli Speziali): Եկեղեցու թանգարանում հնարավոր է տեսնել Ռաֆայելի կողմից այստեղ գրված դեղատոմսը։
1536 թվականին Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ի այցին եկեղեցու երեք կապելլաները (կաթոլիկական մատուռ) ապամոնտաժվել էին՝ նպատակ ունենալով մերկացնել բուն անտիկ տաճարը։
Ներկայիս կառույցի բարոկկո ճակատը կառուցվել է 1602 թվականին։


== Նկարագրություն ==
Կառույցը կանգնած է պեպերինային (հրաբխային տուֆի տեսակ) բլոկներով հենահարթակի վրա։ Շքամուտքը բաղկացած է 17 մետրանոց տասը կորնթոսյան սյուներից (վեցը` ճակատից և երկուական` ծայրերից)։ Արխիտրավի վրա գրվածը վկայում է. Divo Antonino et / Divae Faustinae ex S(enatus) c(onsulto)` «Աստվածային Անտոնինին և / Աստվածային Ֆաուստինային՝ Սենատի որոշմամբ»։ Անտաբլեմենտը խարիսխող մարմարի ֆրիզում պահպանվել են արծվառյուծների պատկերներ, որոնք հարակցվում են բուսական մոտիվներով և զոհաբերված գործիքների պատկերով։ Ցելլայի (հռոմեական և հունական տաճարների ներքին մաս) կողային պատերը, որոնք նախկինում ծածկված էին մարմարով, կառուցված են, ինչպես հենահարթակը, հրաբխային տուֆից։


== Գրականություն ==
Stierlin, Henri Imperium Romanum. — Köln: Benedikt Taschen Verlag GmbH, 1996. — ISBN 3-8228-8729-3


== Ծանոթագրություններ ==
Նյունգա

Նյունգա (ռուս.՝ Нюньга), գետ Ռուսաստանում, հոսում Վլադիմիրի մարզում, Ալեքսանդրովսկի շրջանում։։ Գետաբերանը տեղակայված է Սեռայա գետի աջ ափին՝ 33 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կալյազմա գետն է, Օրեխովո-Զուևո քաղաքից մինչև Վլադիմիր քաղաք։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010300612110000031482
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  110003148
Ավազանի կոդը - 09.01.03.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բելանո

Բելանո (իտալերեն՝ Bellano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3332 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է՝ 303 մարդ/կմ²։ Մակերեսը՝ 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 23822: Հեռախոսային կոդ՝ 0341.


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Կարտոֆիլ մաքրող կինը (նկար)

Կարտոֆիլ մաքրող կինը, Սարգիս Երկանյանի նկարներից, աշխատանքային դրվագներից մեկը, որը գեղանկարչական որակի առավելությամբ անգերազանցելի է։ Ենթադրվում է, որ Երկանյանը իր մորն է պատկերել Թիֆլիսում ապրած տաիներին տնային պայմաններում։


== Նկարագրություն ==
Մայրը պատկերված է խոհանոցում, սեղանի առջև նստած ճաշ պատրաստելիս։ Կարտոֆիլ մաքրելու պրոցեսը տեղի է ունենում բնական պայմաններում, անմիջական տպավորությամբ կենդանի գործողությամբ։ Թվում է, թե նկարչին ավելի շատ զբաղեցրել է մոր կերպարը, քան տեղի ունեցող գործողությունը։ Բարեհամբույր արտաքինով, խաղաղ տրամադրությամբ, պատկառանք առաջացնող իր համակրելի էությամբ նա հայ նահապետական տանտիկնոջ օրինակելի տիպար է՝ նվիրվածության, հոգատարության, համեստության հատկանիշներով։ Սարգիս Երկանյանը որդիական երախտագիտության զգացումով  է պատկերել մորը՝ ամենայն բծախնդրությամբ մշակելով գեղանկարի համար շատ նպաստավոր նրա հետաքրքիր դիմագծերը։ Երկանյանի՝ այդ շրջանին բնորոշ  կոլորիտը ջերմություն է հաղորդում մոր կերպարին։


== Գեղարվեստական արտահայտության միջոցներ ==
Պատկերում ընդգրկված առարկաները նույնպես ներկայացված են գեղանկարչորեն, իրենց նյութական առանձնահատկությամբ, կոլորիտի հարազատությամբ։ Սեղանին դրված խոհանոցային իրերը և բանջարեղենը՝ կարտոֆիլ, սոխ, նաև ամաններ, սրբիչ և այլ առարկաներ պատկերված են գեղանկարչական այնպիսի որակով, որ, առանձին վերցված, կարող են դիտել որպես լավ նատյուրմորտ։
Պատկերի կոլորիտը չնայած մուգ է, բայց գույներն առավելագույն չափով հագեցած են, ստվերոտ մասերում` թափանցիկ, մշակումով փափուկ, տաք և սառ երանգներով են։ Հակադրված են լույսի ու ստվերների անցումներով, որոնք սահուն են և տեսողության համար հաճելի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.gallery.am/hy/database/item/5422/
Բարտոլոմեո Ցեսի

Բարտոլոմեո Ցեսի (օգոստոսի 16, 1556, Բոլոնիա, Պապական մարզ - հուլիսի 11, 1629(1629-07-11)[…], Բոլոնիա, Պապական մարզ), Բարոկկո  ժամանակաշրջանի նկարիչ, ով աշխատել է  Բոլոնյայի դպրոցում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվելով Բոլոնյայի ապահովված ընտանիքներից մեկում՝ նա ուսում է ստացել  Ջովաննի Ֆրանչեսկո Բեզզոյի (Նոսադելլա) մոտ։ Բոլոնյայում, նա աջակցեց Բոլոնյայի տաճարի, Սան Պրոկոլոյի և Սանտո Ստեֆանոյի աշխատանքներին։ Համագործակցել է Լյուդովիկո Կարաչիի և Պրոսպերո Ֆոնտանայի հետ։ Նրա բարեպաշտ սթափության վրա մեծ ազդեցություն է թողել Բոլոնյայի կարդինալ Գաբրիելե Պալեոտի հետ ընկերական հարաբերությունները։ Նրա կենսագրական տվյալներն ընդգրկվում են Կառլո Չեզարե Մալվասիայի Felsina Pittrice (նկարիչ Ֆելսինա) աշխատությունում։
Ցեսին ճամփորդել է Հռոմ և այնտեղ աշխատել Սցիպիոնե Պուլզոնեյի հետ։ 1591 թվականին վերադառնալով՝ նա Կարթուսյան վանքի համար ստեղծեց Քրիստոսի կիրքը (Passion of Christ ) որմնանկարների շարքը։


== Աղբյուրներ ==
Grove Art Encyclopedia biography.
Տրամաչափային բոզոն

Տրամաչափային բոզոն, հիմնարար փոխազդեցությունները պայմանավորող բոզոն տարրական մասնիկների ֆիզիկայում։ Տարրական մասնիկները, որոնց փոխազդեցությունները նկարագրվում են տրամաչափային տեսությամբ, միմյանց հետ փոխազդում են՝ փոխանակելով տրամաչափային բոզոններ, որոնք հիմնականում վիրտուալ են։


== Տրամաչափային բոզոնները ստանդարտ մոդելում ==
Տարրական մասնիկների ստանդարտ մոդելում տարբերակվում են չորս տիպի տրամաչափային բոզոններ․ պրոտոնը, որով պայմանավորված է էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունը, W և Z բոզոնները, որոնք կրում են թույլ փոխազդեցությունը և գլյուոնը, որը կրում է ուժեղ փոխազդեցությունը։
Գունային լիցքի քողարկման (անգլ․ color confinement) պատճառով ցածր էներգիաներում մեկուսացված գլյուոններ չեն առաջանում։


=== Տրամաչափային բոզոնների տեսակները ===
Քվանտային տրամաչափային տեսության մեջ տրամաչափային բոզոնները տրամաչափային դաշտերի քվանտներն են։ Հետևաբար, տրամաչափային բոզոններ կան այնքան, որքան տրամաչափային դաշտերի աղբյուրներ։ Քվանտային էլեկտրադինամիկայում տրամաչափային խումբը U(1) է․ այս պարզագույն դեպքում կա միայն մեկ տրամաչափային բոզոն։ Քվանտային քրոմոդինամիկայում ավելի բարդ SU(3) խումբն ունի ութ աղբյուր՝ համապատասխանաբար ութ գլյուոններով։ Էլեկտրաթույլ փոխազդեցության մեջ երեք W և Z բոզոնները համապատասխանում են (մոտավոր) SU(2)-ի երեք աղբյուրներին։


=== Ծանր տրամաչափային բոզոններ ===
Տեխնիկական պատճառներով, ներառյալ տրամաչափային ինվարիանտությունը, տրամաչափային բոզոնները մաթեմատիկորեն նկարագրվում են զանգված չունեցող մասնիկների համար տրվող դաշտի հավասարումներով։ Հետևաբար, նաև տեսական մակարդակում բոլոր տրամաչափային բոզոններից պահանջվում է լինել առանց զանգվածի, և նրանցով նկարագրվող ուժերը պետք է լինեն հեռազդող։ Այս գաղափարի և թույլ փոխազդեցությունների՝ կարճազդող լինելու փորձարարական վկայության կոնֆլիկտը պահանջում է հետագա տեսական հետազոտություններ։ 
Համաձայն ստանդարտ մոդելի, W և Z բոզոնները Հիգսի մեխանիզմի միջոցով զանգված են ձեռք բերում։ Հիգսի մեխանիզմում էլեկտրաթույլ փոխազդեցության չորս տրամաչափային բոզոնները (SU(2)×U(1) սիմետրիայի) միանում են Հիգսի դաշտին։ Իր փոխազդեցության պոտենցիալի ձևի պատճառով այս դաշտը ենթակա է սիմետրիայի ինքնակամ խախտումի։ Արդյունքում տիեզերքում կա Հիգսի ոչ զրոյական կոնդենսատ։ Այս կոնդենսատը միանում է երեք էլեկտրաթույլ տրամաչափային բոզոններին (W± և Z-ին)՝ դրանց տալով զանգված, մյուս տրամաչափային բոզոնը մնում է առանց զանգվածի (ֆոտոնը)։ Այս տեսությունը կանխատեսում է նաև սկալյար Հիգսի բոզոնի գոյությունը, որը հայտնաբերվեց 2012 թ․ հուլիսի 4-ի զեկուցումներով թվագրվող փորձերում։


== Տես նաև ==
Բոզոն


== Հղումներ ==
Եփրատի վահան (ռազմագործողություն)

«Եփրատի վահան» ռազմագործողություն» (թուրքերեն՝ Operasyon "Fırat Kalkanı"), ռազմական գործողություն, որը իրականացրել Թուրքիայի զինված ուժերը Սիրիայի ազատ բանակի օժանդակությամբ՝ ընդդեմ ԻԼԻՊ-ի գրոհայինների։ Ռազմագործողությունը տեղի է ունեցել Ջարաբուլուս քաղաքում։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ ռազմագործողությունը ուղղված է ԻԼԻՊ-ի և «Թուրքիայի անվտանգությանը սպառնացող Սիրիայի քրդերի դեմ»։


== Նախապատրաստում և ռազմագործողության սկիզբը ==
2016 թվականի օգոստոսի 20-ին գրոհայինների մեծ խումբը, շուրջ 50 մեքենաներով, հարձակում կատարեց Սիրիա-թուրքական սահմանի վրա գտնվող Ջարաբուլուս քաղաքի վրա։
Օգոստոսի 22-ին, ի պատասխան Գազիանթեփեում տեղի ունեցած ահաբեկչության, Թուրքիայի զինված ուժերը հասցրել են 60 ավիահարված ԻԼԻՊ-ի և քրդերի դիրքերին և հենակետերին։ Քարքամըշի բնակիչները ռազմագործողության սկզբից ևեթ արդեն իսկ տարհանվել էին։
Օգոստոսի 24-ի վաղ առավոտյան թուրքական զինուժը գնդակոծեց Ջերաբուլուսում գրոհայինների հենակետերին։ Այդ ընթացքում Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերը հասցրեցին 11 ավիահարված։ Ավելի ուշ, թուրքական տանկերը հատել են սահմանը և միանալով Սիրիայի ազատ բանակի ուժերին, գրոհեցին քաղաքը։ ԱՄՆ-ն հայտարարել է, որ ԻԼԻՊ-ի դեմ պայքարում կապահովի օդային պաշտպանությունը։ Մի քանի ժամ անց, հարձակման սկզբնական շրջանում, թուրքական հատուկ ջոկատները և Շամ- Լեգիոնը իրենց հսկողության տակ վերցրեցին Տալ Կատիլա բնակավայրը։
Միևնույն օրը գրոհայինները լքեցին քաղաքը և այն գրավվեց առանց մարտերի։ ԻԼԻՊ-ի գրոհայինները նահանջեցին դեպի Էլ Բաբ։


== Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի պահանջները ==
Օգոստոսի 25-ին թուրքական իշխանությունները պահանջեցին, որ քրդական կամավորական ջոկատները անցնեին Եփրատ գետի արևելյան ափը՝ սպառնալով, որ հակառակ դեպքում կհարձակվեն Սիրիայի հյուսիսային շրջանների վրա։ Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Ֆիքրի Ըսիքը հայտարարեց, որ Սիրիայում թուրքական զինվորական օպերացիան ունի երկու նպատակ․ ապահովել Սիրիա-թուրքական սահման և հասնել նրան, որ «այնտեղ քրդեր չմնան»։ Թուրքական կառավարությունը մտահոգված է, որ Սիրիայում քրդերի հաջողությունները կարող են հանգեցնել Թուրքիայի քրդերի ապստամբությանը։ Անկարայում պաշտոնական այցով գտնվող ԱՄՆ փոխնախագահ Ջո Բայդենը նույնպես պահանջեց, որ Սիրիայի դեմոկրատական ուժերը կատարեն Թուրքիայի պահանջները, սպառնալով, որ հակառակ դեպքում ԱՄՆ-ն կդադարի օգնել կամավորական ջոկատներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիկոլատվա

Ռիկոլատվա (ռուս.՝ Риколатва), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Կովդորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 193 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դումանդաղ (այլ կիրառումներ)

Դումանդաղ, կարող է վերաբերել՝

Դումանդաղ - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Գայլ գետի ձախ կողմում
Դումանդաղ - լեռնաշղթա Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Գայլ գետի ձախ կողմում