VII բանակ (Օսմանյան կայսրություն)

VII բանակը (թուրքերեն՝ Yedinci Ordu, «Յեդինջի օրդու»), Օսմանյան կայսրության զինված ուժերի մեծ ռազմական կազմավորում էր՝ զորամիավորում, դաշտային բանակ Օսմանյան ցամաքային զորքերի կազմում՝ XIX դարի վերջից XX դարի սկիզբ։ Այն ունեցավ բավական երկար պատմություն։ Յոթերորդ բանակը կազմավորվել է 1877–?, իսկ ապա՝ օգոստոս 12, 1917՝ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության սկսվելուց մեկ ամիս առաջ, և լուծարվել է 1918 թվականի հոկտեմբերին, երբ ակնհայտ էր Օսմանյան կայսրության պարտությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմում։ Օսմանյան VII դաշտային բանակը մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմագործողություններին, մասնավորապես՝ Սինայի և Պաղեստինի պատերազմաշրջանին, այդ թվում՝ Մեգիդդոյի ճակատամարտին։ Թեպետ և VII բանակը ստեղծված էր բանակի տեսքով, սակայն, առնվազն 1918-ին այն իրենից ներկայացնում էր ընդամենը բանակային կորպուս, ունենալով վերջինիս համապատասխան անձնակազմի թվակազմ։


== Համառոտ պատմություն ==
VII բանակը ստեղծվել է 1877-ին՝ Արաբիայում և Եմենում ծառայելու համար։  1908 թվականին VII բանակը կազմված էր XIII և XIV հետևակային դիվիզիաներից, մեկ հեծելազորային և մեկ հրետանային զորագնդից։


== Առաջին աշխարհամարտ ==


=== Մարտական կազմը 1917 թվականին ===
1917-ի օգոստոսին VII բանակն ուներ հետևայալ մարտական կազմը.
VII բանակի վարչակազմ, Սիրիա  (հրամանատար՝ բրիգադային գեներալ Մուստաֆա Քեմալ փեշա, թուրքերեն՝ Mirliva Mustafa Kemal Pasha
III բանակային կորպուս (հրամանատար՝ Էսաթ փաշա՝ Esat Pasha)
XXIV հետևակային դիվիզիա,
L հետևակային դիվիզիա,
XV բանակային կորպուս,
XIX հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
XX հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն)
Գերմանական «Ասիա» կորպուս


=== Մարտակազմը 1917-ի վերջին ===
1917-ի վերջին, զորահրամանատար Ֆևզի փաշան հրամայեց Յոթերորդ բանակին առաջ խաղալու անապատով՝ բրիտանացի գեներալ Ալենբիի զորքերի ներքին թևերին հզոր ճնշում գործադրելու համար։ Մինչդեռ Ալենբին գրոհում էր Օսմանյան VIII բանակի վրա, նրա Ավստրալիական դիվիզիան ուղարկվեց հետ մղելու VII բանակի գրոհը։ VII բանակն ի վիճակի եղավ ստիպելու ավստրալիացիներին նահանջելու մի քանի մղոն, սակայն, ի վերջո, ավստրալիացիներն իրենց դիրքերը պահեցին։ Մուղար լեռնաշղթային ճակատամարտում բրիտանացիների հաղթանակից հետո՝ 1918-ի նոյեմբերի 13-ին (որն ուղղակի չառնչվեց օսմանյան Յոթերորդ բանակին), Ֆևզին որոշեց մարտից դուրս բերել Յոթերորդ բանակը և պաշտպանել Երուսաղեմը։


=== Մարտակազմը 1918-ի հունվարին ===
1918-ի հունվարին Յոթերորդ բանակն ուներ հետևյալ մարտակազմը.

VII բանակի վարչակազմ (Բրիգադային գեներալ Մուստաֆա Ֆևզի Չաքմաք փաշա, Mirliva Mustafa Fevzi Pasha)
III բանակային կորպուս
I հետևակային դիվիզիա,
XIX հետևակային դիվիզիա,
XXIV հետևակային դիվիզիա,
XX բանակային կորպուս
XXVI հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
LIII հետևակային դիվիզիա
III հեծելազորային դիվիզիա
Գերմանական «Ասիա» կորպուս։


=== Մարտակազմը 1918-ի հունիսին ===

1918-ի հունիսին Յոթերորդ բանակի կառուցվածքը հետևյալն էր.
VII բանակի վարչակազմ (Բրիգադային գեներալ Մուստաֆա Ֆևզի Չաքմաք փաշա, Mirliva Mustafa Fevzi Pasha)
III բանակային կորպուս
I հետևակային դիվիզիա,
XXIV հետևակային դիվիզիա,
III հեխելազորային դիվիզիա,
XXVI հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
LIII հետևակային դիվիզիա
XIX հետևակային դիվիզիա,
Գերմանական «Ասիա» կորպուս։


=== Մարտական կազմը 1918 թվականի սեպտեմբերին ===
1918 թվականի սեպտեմբերին Յոթերորդ բանակի մարտակազմը հետևյալն էր.
VII բանակի վարչակազմ (Բրիգադային գեներալ Մուստաֆա Քեմալ փաշա, Mirliva Mustafa Kemal Pasha)
III բանակային կորպուս, հրամանատար՝ գնդապետ Իսմեթ բեյ (Miralay İsmet Bey)
I հետևակային դիվիզիա,
XI հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
XX բանակային կորպուս հրամանատար՝ գնդապետ Ալի Ֆուաթ բեյ, (Miralay Ali Fuat Bey)
XXVI հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
LIII հետևակային դիվիզիա։Յոթերորդ բանակը ոչնչացվեց բրիտանական զորքերի կողմից՝ օդանավերով ռմբակոծությամբ, երբ թուրքական այդ զորամիավորումը նահանջում էր Նաբլուսից՝ 1918 թվականի սեպտեմբերին


== Մուդրոսի զինադադարից հետո ==


=== Մարտական կազմը 1918 թվականի նոյեմբերին ===
1918 թվականի նոյեմբերին VII դաշտային բանակն ուներ հետևյալ կառուցվածքը.

VII բանակի վարչակազմ, հրամանատարի պաշտոնակատար՝ հրամատարի տեղակալ բրիգադային գեներալ Ալի Ֆուաթ փաշա, (Mirliva Ali Fuat Pasha),
III բանակային կորպուս,
XI հետևակային դիվիզիա (Օսմանյան կայսրություն),
XXIV հետևակային դիվիզիա,
XX բանակային կորպուս,
I հետևակային դիվիզիա,
LIII հետևակային դիվիզիա։


== Տես նաև ==
I բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
II բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
III բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
IV բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
V բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
VI բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
VII բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
VIII բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
IX բանակ (Օսմանյան կայսրություն)
Կովկասյան բանակախումբ (Օսմանյան կայսրություն)
«Յըլդըրըմ» բանակախումբ
Արևելյան բանակախումբ (Օսմանյան կայսրություն)
I բանակային կորպուս
II բանակային կորպուս
III բանակային կորպուս
IV բանակային կորպուս
V բանակային կորպուս
VI բանակային կորպուս
VII բանակային կորպուս
VIII բանակային կորպուս
IX բանակային կորպուս
XI բանակային կորպուս
XII բանակային կորպուս
XIII բանակային կորպուս
XIV բանակային կորպուս
XV բանակային կորպուս
XVI բանակային կորպուս
XVII բանակային կորպուս
XVIII բանակային կորպուս
XIX բանակային կորպուս
XX բանակային կորպուս
XXI բանակային կորպուս
XXII բանակային կորպուս
XXV բանակային կորպուս
Օտտո Լիման ֆոն Սանդերս


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
David Nicolle, colour plates by Rafaelle Ruggeri, The Ottoman Army 1914-18, Men-at-Arms 269, Ospray Publishing Ltd., 1994.
Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001
Edward J. Erickson, Order to Die։ A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001.
Erickson E. J. Ottoman Army Effectiveness in World War I։ A Comparative Study. New York, NY։ Taylor & Francis, 2007. — 236 p. — (Cass Series։ Military History and Policy).


== Արտաքին հղումներ ==
V օսմանյան բանակը Գալիպոլիում Archived 2004-03-09 at the Wayback Machine.
Turkish Army at Gallipoli Archived 2004-03-09 at the Wayback Machine.
5-я турецкая армия в Галлиполи Archived 2004-03-09 at the Wayback Machine.


== Աղբյուրներ ==