Մագնիսական ռեզոնանս

Մագնիսական ռեզոնանս, փոփոխական էլեկտրամագնիսական դաշտի էներգիայի ընտրողական (ռեզոնանսային) կլանումը արտաքին հաստատուն մագնիսական դաշտում գտնվող նյութում (էլեկտրոնների կամ միջուկների համակարգում)։ 
  
    
      
        H
        o
      
    
    {\displaystyle Ho}
   մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ տեղի է ունենում էլեկտրոնների կամ միջուկների համակարգի էներգիայի մակարդակների ճեղքում (Զեեմանի երևույթ)։ Երկու հարևան ենթամակարդակների հեռավորությունը որոշվում է 
  
    
      
        Δ
        E
        =
        γ
        ℏ
        
          H
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \Delta E=\gamma \hbar H_{0}}
   առնչությամբ, որտեղ 
  
    
      
        γ
      
    
    {\displaystyle \gamma }
  -ն մագնիսամեխանիկական հարաբերությունն է, 
  
    
      
        ℏ
      
    
    {\displaystyle \hbar }
  -ը՝ Պլանկի հաստատունը։ 
  
    
      
        ℏ
        ω
        =
        Δ
        E
      
    
    {\displaystyle \hbar \omega =\Delta E}
   էներգիայի փոփոխական էլեկտրամագնիսական ալիքի ազդեցությամբ զեեմանյան ենթամակարդակների միջև տեղի է ունենում անցում, որը հանգեցնում է էլեկտրամագնիսական ալիքի ռեզոնանսային կլանման։ Ռեզոնանսի պայմանն է՝ 
  
    
      
        ℏ
        ω
        =
        Δ
        E
        =
        γ
        ℏ
        
          H
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \hbar \omega =\Delta E=\gamma \hbar H_{0}}
   կամ 
  
    
      
        ω
        =
        γ
        
          H
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \omega =\gamma H_{0}}
  ։ Մագնիսական ռեզոնանսի 
  
    
      
        ω
      
    
    {\displaystyle \omega }
   հաճախականությունը որոշվում է 
  
    
      
        γ
      
    
    {\displaystyle \gamma }
  -ի մեծությամբ։ Ազատ էլեկտրոնի համար 
  
    
      
        
          γ
          
            e
          
        
        =
        1
        ,
        7609
        ⋅
        
          10
          
            7
          
        
      
    
    {\displaystyle \gamma _{e}=1,7609\cdot 10^{7}}
  վրկ-1•  է-1, պրոտոնի համար՝ 
  
    
      
        
          γ
          
            p
          
        
        =
        2
        ,
        670
        ⋅
        
          10
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle \gamma _{p}=2,670\cdot 10^{4}}
   վրկ-1 • է-1։ Եթե էլեկտրամագնիսական էներգիան կլանում են միջուկները, մագնիսական ռեզոնանսը կոչվում է Միջուկային մագնիսական ռեզոնանս (ՄՄՌ), իսկ եթե մագնիսական ռեզոնանսը պայմանավորված է պարամագնիսական նյութերի էլեկտրոնների մագնիսական մոմենտներով, այն կոչվում է Էլեկտրոնային պարամագնիսական ռեզոնանս (ԷՊՌ)։ 
  
    
      
        
          10
          
            3
          
        
        −
        
          10
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle 10^{3}-10^{4}}
   Է լարվածության արտաքին մագնիսական դաշտում ԷՊՌ-ը տեղի է ունենում գերբարձր հաճախականությունների տիրույթում (
  
    
      
        
          10
          
            9
          
        
        −
        
          10
          
            11
          
        
      
    
    {\displaystyle 10^{9}-10^{11}}
   հց), իսկ ՄՄՌ-ը՝ կարճ ռադիոալիքների տիրույթում (
  
    
      
        
          10
          
            6
          
        
        −
        
          10
          
            7
          
        
      
    
    {\displaystyle 10^{6}-10^{7}}
   հց)։ Որոշ բյուրեղներում մեկից մեծ սպին ունեցող միջուկների էլեկտրական քվադրուպոլ մոմենտի փոխազդեցությունը անհամասեռ բյուրեղային դաշտի հետ առաջացնում է մակարդակների լրացուցիչ ճեղքում։ Այդ ենթամակարդակների միջև անցումներով պայմանավորված՝ էլեկտրամագնիսական ալիքի էներգիայի կլանումը կոչվում է միջուկային քվադրուպոլ ռեզոնանս (ՄՔՌ)։ Էլեկտրոնային մագնիսական ռեզոնանսը ֆեռոմագնիսներում և հակաֆեռոմագնիսներում համապատասխանաբար կոչվում է ֆեռոմագնիսական ռեզոնանս (ՖՄՌ) և հակաֆեռոմագնիսական ռեզոնանս (ՀՖՄՌ)։ Մագնիսական ռեզոնանսի տարատեսակ է նաև ցիկլոտրոնային ռեզոնանսի (ՑՌ) երևույթը, որը դիտվում է հաստատուն մագնիսական դաշտում տեղադրված մետաղներում և կիսահաղորդիչներում։ ՑՌ-ը էլեկտրամագնիսական էներգիայի ռեզոնանսային կլանումն է՝ կապված 
  
    
      
        H
        o
      
    
    {\displaystyle Ho}
  -ին ուղղահայաց հարթության մեջ հաղորդականության էլեկտրոնների և խոռոչների պարբերական շարժման հետ։ Ներկայումս ուսումնասիրվում է նաև կրկնակի էլեկտրոնային միջուկային ռեզոնանսի (ԿԷՄՌ) երևույթը։