Դմիտրի Բորտնյանսկի

Դմիտրի Ստեպանովիչ Բորտնյանսկի (ռուս.՝ Дмитрий Степанович Бортнянский արտասանություն ; ուկրաիներեն՝ Дмитро Степанович Бортнянський, հոկտեմբերի 28, 1751(1751-10-28), Գլուխով, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[…] - հոկտեմբերի 10, 1825(1825-10-10)[…], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[…]), ռուս և ուկրաինացի կոմպոզիտոր, տավղահար և դիրիժոր, ով ծառայության մեջ է գտնվել Եկատերինա Մեծի պալատում։ Ռուսներն ու ուկրաինացիները վիճարկում են նրա ազգային պատկանելությունը՝ համարելով մերթ մեկ, մերթ մյուս ազգի ներկայացուցիչ։ Բորտնյանսկին հայրական գծով ունի ռուսինական-լեմկոյական ծագում. նրա հայրը՝ Ստեֆան Շկուրատը, փոխել է իր ազգանունը ավելի «ազնվական» հնչողություն ունեցող Բորտնյանսկու՝ նոր ազգանվան հիմքում դնելով իր հայրենի Բորտնե գյուղի անունը, որը ներկայումս գտնվում է Լեհաստանի տարածքում։ Կոմպոզիտորի մայրը՝ Մարինա Դմիտրևնա Տոլստայան, ծագումով ռուսական ազնվականական Տոլստոյ տոհմից էր։ 
Բորտնյանսկին երգեցողություն, երաժշտության տեսություն ու կոմպոզիցիա է սովորել նախ՝ պետերբուրգյան պալատական կապելլայի դիրիժոր Բալդասարե Գալուպիի ղեկավարությամբ, այնուհետև Եկատերինա Երկրորդի աջակցությամբ ուսումնառությունը շարունակել է Իտալիայում։ 1779 թվականին վերադարձել է Պետերբուրգ, 1796 թվականին դարձել է պալատական երգչախմբի դիրիժոր։ Նրա ղեկավարությամբ այդ երգչախումբը միջազգային ճանաչում է նվաճել։ Դեռ Իտալիայում գտնված տարիներին նա հաջողել է բեմադրել իր գրած առաջին օպերաները՝ «Կրեոնտը» (1776 թ.), «Կվինտո Ֆաբիո»-ն (1778 г.), «Ալչիդե»-ն, որոնց հետագայում հավելել է Le faucon-ը (1786 թ.), Le Fils-Rival ou La Moderne Stratonice-ը (1787 թ.):
Բորտնյանսկին, ում համեմատել են Ջովաննի Պիեռլուիջի դա Պալեստրինայի հետ, այսօր առաջին հերթին համբավված է իր հորինած եկեղեցական երաժշտությամբ՝ պատարագային երկերով և երգչախմբային ու կոնցերտի ժանրերում կատարած բեղմնավոր ներդրումներով։ Նրան Արտեմի Վեդելի ու Մաքսիմ Բերեզովսկու հետ մեկտեղ համարում են իր դարաշրջանի կոմպոզիտորական ոսկե եռյակի ներկայացուցիչներից մեկը։ Բորտնյանսկին այնքան մեծ ժողովրդականություն է վայելել ռուսական կայսրությունում, որ նրա պատկերը ներկայացված է նովգորոդյան կրեմլում տեղադրված «Ռուսաստանի հազարամյակը» հուշարձանի վրա։ Նրա բազմաժանր ստեղծագործությունը ներառում է նաև ֆրանսերեն, իտալերեն, լատիներեն, գերմաներեն, եկեղեցական սլավոներեն գրված երգչախմբային կոմպոզիցիաներ։
Բորտնյանսկու ազդեցությունն զգացվում է ուկրաինացի կոմպոզիտորներ Միկոլա Լիսենկոյի, Կիրիլո Ստեցենկոյի, Մ. Վերբիցկու, Միկոլա Լեոնտովիչի, Մ. Դրեմլուգի, Լևկո Ռևուցկու, Բ. Լյատոշինսկու և այլոց ստեղծագործություններում։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ritzarev Marina (2006)։ Eighteenth-Century Russian Music։ (Ashgate)։ ISBN 978-0-7546-3466-9 
Bortniansky D. S. (2020)։  Chuvashov A. V., ed.։ Светские произведения [Secular Works] (ռուսերեն) (2 ed.)։ ISBN 978-5-8114-3498-5 
Chuvashov A. V. (2020)։  Shcheglova E. P., ed.։ Из фондов Кабинета рукописей Российского института истории искусств: Статьи и Сообщения [From the Cabinet of Manuscripts of the Russian Institute of Art History: Articles and Communications] (ռուսերեն)։ էջեր 21–119։ ISBN 978-5-86845-254-3 
Chuvashov A. V. (2021)։ «Неизвестная оратория Д. С. Бортнянского на текст П. Метастазио» [Unknown oratorio by D. S. Bortnyansky on the text by P. Metastasio.]։ Временник Зубовского Института (ռուսերեն) 1 (32): 60–67։ ISSN 2221-8130  
Smirnov Askold (2014)։ Д. С. Бортнянский в мировом изобразительном искусстве XVIII–XXI веков: альбом иконографических материалов [D. S. Bortniansky in Art] (ռուսերեն)։ ISBN 978-5-7793-0280-7 


== Արտաքին հղումներ ==
Bortniansky, Dmitri Stepanovich in Columbia Encyclopedia
Bortniansky: Main biography in Russian by Konstantin Kovalev (Константин Ковалев) - eng. and All about Dmitry Bortniansky + Usual mistakes in the biography of the composer (present time) - eng.
Bortniansky, Dmytro in Encyclopedia of Ukraine
Bortniansky, Dmitri Stepanovich in The Cyber Hymnal
Bortniansky, Dmitri Stepanovich in Karadar Classical Music
Musicus Bortnianskii, a chamber choir from Toronto which specializes in Bortniansky performance and research
Choral Concerti performed by The Bortniansky Chamber Choir, Chernihiv (VIDEO)