Կալիբր ՍՆ

Կալիբր ՍՆ (դաս S՝ արտահանման տարբերակ), ռուսական ինտեգրվող հրթիռային համակարգ, որը տեղադրվում է սուզանավերի 533 միլիմետրանոց տորպեդային ապարատների վրա և նախատեսված է վերջրյա, ստորջրյա ու ցամաքում գտնվող թիրախների խոցման համար։ Համակարգով կարող են սարքավորվել ցանկացած տիպի սուզանավերը, որոնք ունեն 533 մմ տորպեդային ապարատներ։
Նախատեսված է «Կալիբր» տեսակի տարբեր հրթիռների արձակման համար։ Համակարգում կարող են օգտագործվել նավակործան թևավոր հրթիռներ (3М-54(Э), 3М-54(Э)1), ցամաքային թիրախներին հարվածելու համար նախատեսված հրթիռներ (3М-14(Э)), ինչպես նաև հակասուզանավային հրթիռներ (91Р(Э)1)։ Կալիբր ՍՆ-ն դառնալու է հինգերորդ սերնդի սուզանավերի «Հասկի» նախագծի հակասուզանավային տարբերակի հիմնական զինատեսակը։


== Կառուցվածք ==
Համակարգի հիմնական սարքը 533 միլիմետրանոց տորպեդային ապարատն է։ Հրթիռային համակարգն ունակ է մարտական գործողությունների ընթացքում խոցել նշանակված թիրախները՝ ուժեղ ռադիոէլեկտրոնային և հրդեհային հակազդման պայմաններում։
Ինտեգրվող հրթիռային համակարգի ստանդարտ կառուցվածքի մեջ մտնում են․

կրակոցները ղեկավարող համընդհանուր համակարգը
533 մմ տորպեդային ապարատի հրթիռարձակման սարքը ( 3М-54(Э), 3М-54(Э)1, 3М-14(Э), 91Р(Э)1 հրթիռների համար)
էլեկտրամատակարարման և կենսապահովման համակարգերը
տեխնիկական ապահովման սարքավորումների վերգետնյա համակարգը։Թիրախային նշանակման տվյալներ կարող է ստանալ ցանկացած առափնյա, նավային, օդանավային, արբանյակային համակարգերից և համալիրներից։


== Կառավարման համակարգ ==
Կառավարման նավային ունիվերսալ համակարգն աշխատում է իրական ժամանակի ռեժիմում և ապահովում է նավային տեղեկատվաղեկավարման համակարգից թիրախների ընդունումը, գործարկումից առաջ հրթիռների նախապատրաստումը, որի ընթացքում իրականացվում է հրթիռների օդային համակարգերի ստուգում, ինչպես նաև ձևակերպում ու հրթիռներում տեղադրում է թռիչքին վերաբերող ինֆորմացիան և իրականացնում հրթիռների արձակումը։


== Կառավարվող թևավոր հրթիռներ ==
3М-54(Э) հականավային հրթիռը համալրված է 200 կգ-անոց անբաժան մարտագլխիկով և АРГС-54 ակտիվ ռադիոլոկացիոն գլխիկով և ունի 60 կմ հեռավորության խոցելիություն։ Թռիչքն իրականացնում է մարշային շարժիչով, ծովի մակարդակից 20 մետր բարձրության վրա, որին հաջորդում է մինչև 10 մետր իջեցում։
91Р(Э)1 հակասուզանավային հրթիռային համակարգը մարտագլխիկի փոխարեն համալրվում է МПТ-1УМ(Э) անջատվող գլխամասային փոքրածավալ տորպեդով  և թռիչք է իրականացնում ձգաբանական հետագծով՝ հաշվարկային պահին մարտագլխի անջատմամբ։
3М-14(Э) առափնյա թիրախների դեմ օգտագործվող հրթիռը համալրված է 450 կգ անբաժան ֆուգասային  մարտագլխիկով և АРГС-14 ինքնատեղադրվող ակտիվ ռադիոտեղորոշման գլխիկով։ Թռիչքն իրականացնում է մարշային շարժիչով, ծովի մակարդակից 20 մ, ցամաքից՝ 50 մ բարձրության վրա, որի արդյունքում թռիչքի վերջնական հետագծում բարձրանում է 150 մ և օդում պայթեցնում մարտագլխիկը՝ թիրախին մաքսիմալ վնաս հասցնելու նպատակով։


== Գործարկման սկզբունք ==
Թիրախների աշխարհագրական կոորդինատները մուտքագրվում են գործարկման համակարգի հաշվարկային սարք (ՀՍ), որը, հաշվի առնելով իր նավի ընթացքն ու արագությունը, հաշվարկում է նրանց հետ սպասվող հանդիպման կետերը, ընդ որում հաշվարկված տվյալները ժամանակի ընթացքում շարունակաբար թարմացվում և ճշտվում են։ Օպերատորը ՀՍ-ին  հաղորդում է մեկնարկի անհրաժեշտության ու հրթիռների տիպերի  ու քանակի մասին, գործարկման համակարգն անցկացնում է  հրթիռի 10 վայրկյանանոց նախաթռիչքային նախապատրաստություն, ներմուծում թռիչքին վերաբերող հանձնարարությունները և իրականացնում մեկանգամյա կամ համազարկային արձակում։ «Պուսկ» կոճակի սեղմումով հրթիռները դուրս են հրվում տորպեդային ապարատից, որին հաջորդում է մեկնարկային շարժիչի գործարկումը, որն ապահովում է շարժումը ջրի տակ, ջրից դուրս գալն ու բարձրություն հավաքելը։ Մեկնարկային շարժիչի գործարկումից հետո միանում է մարշային շարժիչը, որն ապահովում է խոցման հաշվարկային պահին հրթիռի կառավարվող թռիչքը։ Մեկ թիրախի վրա միաժամանակ կարելի է արձակել մինչև 4 հրթիռ, որոնք հարձակումն իրականացնում են տարբեր ուղղություններով և ապահովում հակառակորդի հակաօդային պաշտպանության տարածքում հրթիռի՝ հնարավորինս կարճ ժամանակ գտնվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://web.archive.org/web/20131206125439/http://www.okb-novator.ru/Home/Production
Информация о комплексе на сайте производителя
https://web.archive.org/web/20131203062136/http://www.okb-novator.ru/Home/History
Видео: Club-M Береговой комплекс ракетного оружия
Каталог вооружения и военной техники Arms-Expo.ru