armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նիսեյա

Նիսեյա հին հունարեն՝ Νίσαια), հին քաղաք և կայան Սարոնիկոս ծոցի ափին՝ Մեգարիդա մարզում (Հունաստան), Պախի ժամանակակից գյուղի կողքին։


== Պատմություն ==
Նիսեյայի պատմությունը դարերի ընթացքում կապված է Մեգարայի հետ, որոնց գլխավոր նավահանգիսը եղել է և՛ հնագույն դարաշրջանում, և՛ դրանից հետո։ Տեղի ծովախորշը ոչ մեծ էր, բայց լավ պաշտպանված՝ Մինո և Սալամին կղզիներով, որից այդ քաղաքի մայրցամաքը բաժանվում է նեղ նեղուցով։
Ըստ լեգենդների Նիսեյա քաղաքը հիմնադրել է մեգարական թագավոր Նիսը։ Սակայն հնագիտական տեղեկությունները հնարավորություն չեն տալիս հաստատել, որ քաղաքը կառուցել են մեգարացիները։ Այնուամենայնիվ, տարածքի բնակավայրը երիտասարդ չէ առաջին կառուցված հարևան բնակավայրենրից։ Ըստ որոշ ավանդությունների՝ Մեգարին սկզբում ուներ ընդհանրապես այլ անվանում և կոչվում էր Նիսա (հին հուն․՝ Νίσα), ինչը թույլ է տալիս դիտարկել այն վարկածը, որի համաձայն սկզբում հիմնադրվել է Նիսեյան, իսկ հետո արդեն (օրինակ՝ Մեգրեայի ժամանակ) քաղաքը տեղափոխվել է ծովից ավելի հեռու՝ այժմյան Մեգարիի տարածքում։
Նիսեյան ի սկզբանե ունեցել է ակտիվ մասնակցություն Մեգարական գաղութացմանը։ Ըստ էության, այլ հարմար ելք դեպի Մեգարական ծով չկար, Պագեր և Էգոսֆեն հասնելը դժվար էր, քանի որ ճանապարհն անցնում էր լեռներով։ Զարմանալի չէ, որ Նիսեյան համարվում էր Մեգարիայի «բանալին», ամենից առաջ նրանց ավանդական թշնամիները աթենքացիներն են։ Առաջին անգամ նրանք զավթեցին նավահանգիստը մ․ թ․ ա․ 506 թվականին, ժամանակավորապես, սակայն դա հանգեցրեց պետական հեղաշրջմանը Մեգարիայում։ Հաջորդ անգամ աթենքացիները հայտնվեցին Նիսեյայում մ․ թ․ ա․ 460 թվականին մեգարիացիների խնդրանքով, որոնք այդ ժամանակ վեճի մեջ էին Կորինթոսի և Սպարտայի հետ։ Քաղաքը կարողացան ազատել միայն մ․ թ․ ա․ 446 թվականին։ Պելոպոնեսայն պատերազմի (մ․ թ ա․ 431 թ․) սկզբում աթենքացիները փորձեցին կրկին գրավել նավահանգիստը, սակայն ստացան միայն Մինոն, որը փակում էր նավահանգստի մուտքը։ Նպատակին հասնել հաջողվեց միայն մ․ թ․ ա․ 424 թվականին տեղի բնակիչների շնորհիվ։ Նիսեյան մնաց աթենքացիների ձեռքում, նույնիսկ  Նիկեվյան պայմանագրից հետո, սակայն մ․ թ․ ա․ 414 թվականին ռազմական գործողությունները վերսկսվեցին և աթենքացիները հարկադրված եղան քաղաքը ընդմիշտ թողնել։
Մ․ թ․ ա․ 460-424 և 340-307 թվականներին Նիսեյան միացվեց Մեգարամիին «երկար պատերով» մեկ ամրաշինական համակարգում, որը թույլատրեց դիմանալ երկարատև պաշարմանը, սակայն Դեմիտրի Պոլեորկետի կողմից քաղաքը գրավելուց հետո քաղաքային բոլոր ամրությունները քանդվեցին, իսկ նավահանգիստը ազդարարվեց «ազատ»։
Մ․ թ․ ա․ 338-243 թվականներին Նիսեյան գտնվում էր Մակեդոնիայի տիրապետության տակ, մ․ թ․ ա․ 243-223 թվականներին միացվեց Ախեական տերության կազմին, մ․ թ․ ա․ 223-192 թվականներին՝ Բեոտիկական, մ․ թ․ ա․ 192-146 թվականներին՝ կրկին Ախեական կազմին։
Մ․ թ․ ա․ 146 թվականին այն դարձավ հռոմեական քաղաքը։


== Գրականություն ==
Smith, Philip J. The archaeology and epigraphy of Hellenistic and Roman Megaris, Greece. — Oxford: British Archaeological Reports, 2008. — 276 p. — (BAR International Series 1762). — ISBN 978-1407302126
Սուդիմոնտ

Սուդիմոնտ (ուկրաիներեն՝ Судимонт), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սուդիմոնտ գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,042 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3285,71 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վոլֆրամի աքսիոմ

Վոլֆրամի աքսիոմը համարվում է Սթիվեն Վոլֆրամի այն հետազոտությունների արդյունքը, որի ընթացքում փնտրվում էր Բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարումների ամենակարճ աքսիոմը։ Արդյունքը եղան վեց «ոչ-և» տրամաբանական էլեմենտները և երեք փոփոխականները, որոնք համարժեք են բուլյան հանրահաշվին։ 

  
    
      
        (
        (
        a
        
          |
        
        b
        )
        
        
          |
        
        
        c
        )
        
        
          |
        
        
        (
        a
        
        
          |
        
        
        (
        (
        a
        
          |
        
        c
        )
        
        
          |
        
        
        a
        )
        )
        =
        c
      
    
    {\displaystyle ((a|b)\,|\,c)\;|\;(a\,|\,((a|c)\,|\,a))=c}
  «Ոչ-և» տրամաբանական էլեմենտը ներկայացնող նշանը (հայտնի է նաև Շեֆերի շտրիխ) հետևյալ իմաստով p ոչ-և q ճիշտ է, միայն եթե և՛ p-ն, և՛ q-ն ճիշտ են։ Սա անվանված է Հենրի Մորիս Շեֆերի անունով, ով ապացուցել է, որ բոլոր Բուլյան հանրահաշվի սովորական էլեմենտները (Ոչ, Եվ, Կամ, նշանակումները) կարող են արտահայտվել ըստ «Ոչ-և» էլեմենտի։ Դա նշանակում է տրամաբանություն կլինի օգտագործելով մեկ եզակի էլեմենտ։
Վոլֆրամը առանձնացրեց Շեֆերի 25 նույնություն՝ կազմված ոչ ավելի քան 15 էլեմենտներից (ներառյալ հայելային նկարները), որոնք չունեն 4 (փոփոխականներ) կամ պակաս չափսի ոչ կոմուտատիվ մոդելներ։
Հետազոտողները իմացել են բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարման աքսիոմի մասին, որը կարելի է արտահայտել դեզյունկցիայի, ժխտման և Շեֆերի շտրիխի տերմիններով։ Վոլֆրամը ապացուցել է, որ գոյություն չունի ավելի կարճ աքսիոմ, քան իր հայտնաբերածը։ Ապացույցը տրված է Վոլֆրամի «A New Kind of Science» գրքում երկու էջով։ Այսպիսով Վոլֆրամի աքսիոմը միակ ամենապարզ աքսիոմն է Բուլյան հանրահաշվի վերարտադրման համար անհրաժեշտ էլեմենտների քանակով և փոփոխականներով։ Շեֆերի նույնությունները իրարից անկախ ստացվել են տարբեր ճանապարհներով և հրապարակվել տեխնիկական հուշագրում 2000 թվականի հունիսին՝ հաստատելով Վոլֆրամի հետ, ով գտել էր աքսիոմը 1999-ին իր գրքի նախապատրաստության ընթացքում։ Տեխնիկական հաշվետվության մեջ նաև ցույց է տրված բուլյան հանրահաշվին համարժեք հավասարումների զույգի աքսիոմ։


== Տես նաև ==
Բուլյան հանրահաշիվ


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Սթիվեն Վոլֆրամ, 2002, "A New Kind of Science, online" (անգլ.)
Weisstein, Eric W., "Wolfram Axiom", MathWorld.
http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/electronic/nand.html (անգլ.)
Weisstein, Eric W., "Boolean algebra", MathWorld. (անգլ.)
Weisstein, Eric W., "Robbins Axiom", MathWorld. (անգլ.)
Weisstein, Eric W., "Huntington Axiom", MathWorld. (անգլ.)
Արդեշե

Արդեշե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սեն Լեժե (Շարանտի գավառ)

Սեն Լեժե (ֆր.՝ Saint-Léger), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 122 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.21 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 130 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 23 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 67 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 49-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,1 %։ 49 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 46 անձ (26 տղամարդ և 20 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 18 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մանասե (ընտանիք)

Մանասե (թուրքերեն՝ Manase ailesi), հայ նկարիչների ընտանիք։ Ապրել և ստեղծագործել են Կ․ Պոլսում, 17-րդ դարի վերջից մինչև 1920-ական թվականները։


== Ոճ ==
Մանասեները թուրքական արվեստում սկզբնավորել են հաստոցային նկարչությունը, առաջինը ստեղծել դիմանկարներ, երփնագրել կտավի վրա։ Նրանց վրձնած դիմանկարները կրել են եվրոպական դիմանկարչության դասական օրինակների ազդեցությունը՝ զուգորդված տեղական գեղագիտական ըմբռնումների վրա։
Բնորոշվում են ոչ միայն վավերականությամբ, այլև դեկորատիվ տարրերի նրբագեղ վերարտադրումով, միջավայրի ու տարածության զգացողությամբ։ Նշանակալից է Մանասեների ընտանիքի դերը հայ նոր կերպարվեստի ձևավորման շրջանում։


== Ներկայացուցիչներ ==
Ստորև ներկայացված են ներկայացուցիչները․

Ավագը՝ Բարսեղը (17-րդ դարի վերջ - 18-րդ դարի սկիզբ), եղել է Ահմեդ III-ի պալատական նկարիչը, հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների։
Որդին՝ Ռաֆայելը (18-րդ դարի առաջին կես), մասնագիտական կրթություն է ստացել Իտալիայում, հիշվում որպես խոշոր գեղանկարիչ և ճարտարապետ։ Հայտնի են նրա «Երկու երիտասարդ», «Արտեմիս», «Աստղիկ աստվածուհին» նկարները, ինչպես և Կ․ Պոլսի հայկական եկեղեցիների համար արված սրբապատկերները։
Պալատական նկարիչներ էին նաև նրա որդիները՝ Մանասը և Զենոբը (18-րդ դարի վերջ - 19-րդ դարի սկիզբ), նաև դիվանագետ էր ու թարգմանիչ։ Վերջինիս որդիները ստեղծագործել են 19-րդ դարում։
Ալեքսանդրն ավարտել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիան։
Գասպարը 32 տարի Վիեննայում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր, Մաքսուդը գեղարվեստական կրթություն է ստացել Իտալիայում, Ռուբենը եղել է Թուրքիայի դեսպանատան քարտուղարը Փարիզում, իսկ 1869 թվականից՝ հյուպատոս Միլանում։ Հեղինակ է մանրանկար-դիմանկարների (Ֆաթիմայի դիմանկարը)։
Ծոռը՝ Սեպուհը (1816-1889), 1858 թվականին՝ Շվեդիայում, 30 տարի Փարիզում Թուրքիայի դեսպանատան 1-ին քարտուղարն էր։ Հայտնի են նրա՝ Աբդուլ Ազիզ և Աբդուլ Մեջիդ սուլթանների դիմանկարները։ Տոհմի շնորհալի նկարիչներից էր նաև Ժոզեֆ Մկրտչի Մանասեն (1836-1916), որը նույնպես վարել է դիվանագիտական պաշտոններ։ Նրա աշխատանքներից են Անգլիայի Վիկտորյա թագուհու և Դելի Ֆաուստ փաշայի դիմանկարները։
Մանասեների ստեղծագործությունները պահպանվում են Կ․ Պոլսի թանգարաններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ստեփանյան Գ․, Նկարիչ Մանասեները, «Տեղեկագիր ՀԱԱՀ ԳԱ», 1963, № 12:
Ղազարյան Մ․, Հայ կերպարվեստը XVII-XVIII դարերում, Երևան, 1974։
Sarkissian A., Les Manasses une dynastie des peintres au XVIII e et XIX e siècles, « Pages d'Art Arménien », Paris, 1940, p. 97-101.


== Արտաքին հղումներ ==
Մանասյան ընտանիք, akunq.net
Ավստրիական կինո

Ավստրիական կինո, Ավստրիայի մշակույթի ճյուղ, որ զբաղվում է ֆիլմերի ստեղծմամբ ու դրանք հանդիսատեսին ներկայացնելով։


== Պատմություն ==
Ավստրիայում առաջին մշտական կինոթատրոնը բացվել է Վիեննայում 1903 թվականին։ Անդրանիկ ազգային գեղարվեստական ֆիլմն է «Աստիճանից՝ աստիճան» (1908 թվական, ռեժիսոր Հ. Հանուս)։
1912 թվականին Կոլմը և Ֆլեկը հիմնեցին «Վիներ կունստֆիլմ» կինոֆիրման։ 1914 թվականին Ա. Կոլովրատի նախագահությամբ կազմակերպվեց «Սաշա-Մեստեր-ֆիլմ» (1918 թվականից՝ «Սաշա-ֆիլմ») բաժնետիրական ընկերությունը, որը երկար ժամանակ Ավստրիայի կինոարտադրության կենտրոնն էր։ 1920–1924 թվականներին Ավստրիայի կինոն վերելք ապրեց։ Հնչուն կինոյի Երևան գալուց հետո մեծ թափ հաղորդվեց երաժշտական կինոնկարների թողարկմանը («Դիմակահանդես», 1934 թվական և այլն)։
Ավստրիայի օկուպացումից հետո (1938 թվական) կինեմատոգրաֆիայի զարգացումը կանգ առավ։ Ավստրիայի անկախության վերականգնումով վերածնվեց կինոն։

Միջազգային կինոփառատոներում մրցանակների են արժանացել ավստր, «Դատավարություն» (1948 թվական, ռեժիսոր Գ. Վ. Պաբստ), «Վերջին կամուրջը» (1954 թվական, ռեժիսոր Հ. Քյոյտներ) ֆիլմերը։ 1950–1960-ական թվականներին գերակշռում էին երաժշտական կինոնկարները՝ պիեսների, ռևյուների, օպերաների, օպերետների էկրանացումները, կոմպոզիտորներին նվիրված կենսագրական ֆիլմերը («Հերոսական սիմֆոնիա», «Ֆրանց Շուբերտ», «Վիեննայի սիրելին», «Ֆիդելիո», «Տուր ձեռքդ, իմ կյանք» և այլն)։
Թողարկվում են մեծ թվով մելոդրամաներ, ֆարսեր, դետեկտիվ ֆիլմեր։

Ավստրիայի կինոյի խոշորագույն դերասաններից են՝
Պ. Վեսսելին
Հ. Մոզերը
Մարիա Շելլը
Ռ. Շնայդերը
Օ. Վ. Ֆիշերը
ռեժիսորներից՝
Գ. վ. Պաբստը,
Վ. Կոլմ-Վելթեն,
Վ. Ֆորստը,
Է. Բորզոդին։Կինոգործիչների կադրեր պատրաստում է երաժշտության և կերպարվեստի ակադեմիան։


== Արտաքին հղումներ ==
Australia film
Screen Australian
Australia film
(2224) Տուսոն

(2224) Տուսոն (անգլ.՝ Tucson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,881212 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7442 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0182 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1786,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201531 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,67° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2224) Տուսոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սաբուե (Ախմետայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սաբուե (այլ կիրառումներ)Սաբուե  (վրաց.՝ საბუე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 13 մարդ։ Կենտրոնի բարձրությունը 650 մետր է։


== Ծանոթագրություններ ==
Զդվիժկա

Զդվիժկա (ուկրաիներեն՝ Здвижка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զդվիժկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1336 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 180,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բիդերբախ

Բիդերբախ (գերմ.՝ Biederbach), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։
Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Էմենդինգենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1749 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 31,36 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 16 003։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 19 գյուղական շրջանների։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Նովոսելիցա (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոսելիցաՆովոսելիցա (ուկրաիներեն՝ Новоселиця), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1926 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսելիցա գյուղում բնակվում էր 92 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բուքսհայմ (Ալգոյ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բուքսհայմ (այլ կիրառումներ)Բուքսհայմ (գերմ.՝ Buxheim), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 3068 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010)։ Զբաղեցնում է 10,25 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 123։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Միխայլովկա (քաղաքատիպ ավան, Չերեմխովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ռուս.՝ Михайловка), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Չերեմխովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7827 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կովկասյան հանքային ջրեր

Կովկասյան հանքային ջրեր (ռուս.՝ Кавказские Минеральные Воды, КМВ, Կավկազսկիե միներալնիե վոդի, ԿՄՎ), բալնեոլոգիական առողջարանների շրջան, գտնվում է Ստավրոպոլյան բարձրության և Մեծ Կովկասի հյուսիսային լանջերի միացման սահմաններում։ Հարուստ է բազմատեսակ և առատ հանքային աղբյուրներով։ Գլխավոր առողջարաններն են՝ Պյատիգորսկը, Կիսլովոդսկը, Եսենտուկին, Ժելեզնովոդսկը։ Կովկասյան հանքային ջրերի շրջանն ամբողջությամբ բնորոշվում է չափավոր լեռնատափաստանային կլիմայով, օդի միջին ջերմաստիճանը՝ 7, 8 °C-ից մինչև 8, 6 °C, տարեկան տեղումները՝ մոտ 600 մմ։
Էմի Քեթրին Բրոունինգ

Էմի Քեթրին Բրոունինգ, Էմի Դուգդել, Էմի Քեթրին Դագդել (անգլ.՝ Amy Katherine Browning; Amy Dugdale; Amy Katherine Dugdale, մարտի 31, 1881(1881-03-31), Bramingham, Luton, Բերդֆորդշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հունվարի 27, 1978(1978-01-27), Լեթչուերթ), բրիտանացի իմպրեսիոնիստ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Բրոունինգը ծնվել է 1881 թվականին Բերդֆորդշիրում՝ Լութոն քաղաքի մոտակայքում։ Նրա ծնողները՝ Քեթրին Լյուսին և Դեյ Բրոունինգը ունեին ութ երեխա, և ինքը երեխաներից երկրորդն էր։ Հայրը դատական կատարածու էր, սակայն որոշ ժամանակ անց դառնում է ագարակատեր։ 1899 թվականին ընդունվում է Արվեստի թագավորական քոլեջ, որը, սակայն, 1901 թվականին ստիպված է լինում լքել, քանի որ չամուսնացած ամենամեծ դուստրն էր, և մայրը հղի էր։
Նա որմնանկարիչ Գերալդ Մոիրայի սիրելի ուսանողն էր, երբ նրան հատկացված կրթաթոշակը Էմիին հնարավորություն տվեց վերադառնալ Թագավորական քոլեջ։ Մոիրան նրան վերատուն է ուղարկում՝ տղա նկարիչներին դասավանդելու համար։ Քոլեջը լքում է 1906 թվականին։ Շուտով ընկերանում է Սիլվիա Փենխուրթսի հետ, և նրանք միասին 1909 թվականին Կանանց սոցիալական-քաղաքական միությունում արվեստի ցուցահանդես են կազմակերպում։ Նրանք մնում են ընկերներ և շարունակում են գումար վաստակել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ աղքատ մնացած ժողովրդի համար։ Սովորելուն զուգընթաց նա հաջողություններ ուներ իր նկարած նկարների շնորհիվ։ 1913 թվականին Ֆրանսիական կառավարությունը գնել է նրա «Վանդակավոր ստվեր» նկարը, որը արծաթե մեդալ է ստացել նույն թնվականին Փարիզյան սալոնում ցուցադրման ժամանակ։ Ֆրանսիացիները գնել են նաև նրա «Կարմիր շալ» նկարը։
Փարիզյան սալոնի վերագործելուց հետո Էմին վերադարձավ այստեղ և պարբերաբար ցուցադրելով իր ստեղծագործությունները՝ արժանացավ ոսկե մեդալի։ Բրոունինգը շարունակում էր իր նկարները պարբերաբար ցուցադրել Թագավորական ակադեմիայում և մի շարք այլ միջազգային վայրերում։ Իր նկարներում նրա ստորագրում էր «A.K.Browning»՝ գենդերային հիմքով խտրականությունից խուսափելու համար։
1952 թվականին մահանում է նրա ամուսինը՝ Թոմաս Քենթրելլ Դագդելը, և նա հրաժարվելով իր տնից բնակություն է հաստատում Չելսիի բնակարաններից մեկում։


== Մահ և ժառանգություն ==
Բրոուինգը մահացել է Լեթչուորթում։ Նրա նկարները պահպանվում են Բարոն Գերարդի թանգարանում, Բայեում, Լութոնի թանգարանում և Արվեստի պատկերասրահում, Ոուլվերհափթոնի թանագարանում և Արվեստի պատկերասրահում, Իփսուիչի թանգարանում և Արվեստի պատկերասրահում, Քելվինգրովի թանգարաբում և Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի հավաքածուներում։ Նրա դիմանկարները գտնվում են Լոնդոնի ազգային դիմանկարների պատկերասրահում։


== Ծանոթագրություններ ==
Օկնյանոե

Օկնյանոե (ուկրաիներեն՝ Вікня́не), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օկնյանոե գյուղում բնակվում էր 70 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,634 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 110,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մոստովոե (այլ կիրառումներ)

Մոստովոե, կարող է վերաբերել՝

Մոստովոե - ավան, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանում
Մոստովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում
Զեմո Կոդիսծկղարո

Զեմո Կոդիսծկղարո (վրաց.՝ ზემო კოდისწყარო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 870 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 17 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 31 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոմանա

Կոմանա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պլատկովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)

Պլատկովո (ռուս.՝ Платково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նաշչյոկինո (գյուղ, Աննինսկի շրջան)

Նաշչյոկինո (ռուս.՝ Нащёкино), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Աննինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռահու (գյուղ, Վալյալա շրջան)

Ռահու (էստ․՝ Rahu), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սեպտեմբերի 28

Սեպտեմբերի 28, տարվա 271-րդ (նահանջ տարիներին՝ 272-րդ ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 94 օր։


== Դեպքեր ==
մ.թ.ա. 48 - Պոմպեոս զորավարն սպանվում է Եգիպտոսում
1874 - Էջմիածնում բացվեց Գևորգյան ճեմարանը
1970 - Կահիրեում սրտի կաթվածից մահանում է Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերը


== ՄԱԿ-ին միացած երկրներ ==
1950 - Ինդոնեզիա
1960 - Մալի, Սենեգալ


== Ծնունդներ ==
մ.թ.ա. 551 - Կոնֆուցիոս, չինացի փիլիսոփա, աշխարհի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկը (մ. 479)
616 - Ջիվանշիր, Աղվանքի թագավոր (մ. 683)
1803 - Պրոսպեր Մերիմե ֆրանս. հնէապատմաբան, գրող (մ. 1870)
1841 - Ժորժ Կլեմանսո Georges Clemenceau ֆրանս. լրագրող, ֆիզիկոս
1900 - Ջովաննի Դեյնի, իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
1924 - Մարչելլո Մաստրոյանի Marcello Mastroianni իտալաֆրանս. դերասան (մ. 1996)
1928 - Նիկոլայ Ռիժկով, ռուս պետական և կուսակցական գործիչ, հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ, ՀՀ ազգային հերոս
1934 - Բրիժիտ Բարդո Brigitte Bardot ֆրանս. դերասանուհի և երգչուհի
1968 - Նաոմի Ուոթս Naomi Watts անգլ. դերասանուհի
1972 - Դիտա ֆոն Տիզ Dita Von Teese ամեր. պարուհի, մոդել, դերասանուհի
1982 - Նոլվեն Լերուա Nolwenn Leroy ֆրանս. երգչուհի-երգահան
1984 - Մաթյո Վալբուենա Mathieu Valbuena ֆրանս. ֆուտբոլիստ
1986 - Անդրես Գուարդադո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ
1987 - Հիլարի Դաֆֆ Hilary Duff ամեր. երգչուհի-երգահան և դերասանուհի


== Մահեր ==
1895 - Լուի Պաստյոր Louis Pasteur ֆրանս. քիմիկոս, կենսաբան (ծն. 1822)։
1914 - Ստեվան Մոկրանյաց,սերբ կոմպոզիտոր, բանահավաք, դիրիժոր, մանկավարժ
1947 - Գարեգին Լևոնյան, հայ արվեստաբան, գրականագետ (ծն. 1872)։
1953 - Էդվին Հաբլ Edwin Hubble ամեր. աստղագետ (ծն. 1889)։
1956 - Օստապ Վիշնյա,ուկրաինացի խորհրդային գրող-երգիծաբան
1970 - Գամալ Աբդել Նասեր Եգիպտոսի 2-րդ նախագահը (ծն. 1918)։
2003 - Էլիա Կազան Elia Kazan հույն ծագումով ամեր. դերասան, ռեժիսոր, արտադրող, դրամատուրգ


== Տոներ ==
Սրտի համաշխարհային օր
Կատաղություն հիվանդության դեմ պայքարի համաշխարհային օր
Չեխիա՝ Չեխական պետականության օր
Չինաստան՝ Ուսուցչի օր
Ռուսաստան՝ Ատոմային արդյունաբերության աշխատողի օր


== Արտաքին հղումներ ==

BBC: Այս օրը
Այս օրը Կանադայում Archived 2012-12-16 at Archive.is
Կոֆյորդ

Կոֆյորդ (նորվ.՝ Kåfjord), կոմունա Նորվեգիայի Թրոմս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Օլերդալեն բնակավայրն է։ Պաշտոնական լեզուներն են Բուկմոլը, Հյուսիսսաամերենը։ Զբաղեցնում է 991.16 կմ² տարածք։


== Պատմություն ==
1991 թվականին ընդունվեց որոշում, որ 1992 թվականի հունվարի 1-ից կոմունայի տարածքում գործելու է երկրորդ պաշտոնական լեզուն՝ հյուսիսսաամերենը։ Կոմունայի նորվեգացի բնակիչների մի մասը դժգոհություն հայտնեց նոր պաշտոնական լեզվի ընդունման մասին, ինչին ի պատասխան, տեղացի սաամները Նորվեգիայի սաամական կազմակերպությունների օգնությամբ 1991 թվականի վերջին կազմակերպեց սաամական մշակութային միջոցառումներ «Րիդու-Րիդու» փառատոնի շրջանակներում։ Աստիճանաբար «Րիդու Րիդու» փառատոնը աստիճանաբար դարձավ հյուսիսի բնիկ ժողովուրդների փառատոն։ Իսկ ավելի ուշ փառատոնի շրջանակներում սկսեցին ներկայացվել այլ մշակութային շերտեր:.


== Կոֆյորդի զինանշանը ==
Կոֆյորդ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սպիտակ գույնի նավի ղեկավարման վահանակ։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կոֆյորդ կոմունայում բնակվում է 2248 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում նվազում է գրանցվել։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Աղբյուրներ ==
Store norske leksikon. (նորվեգերեն)


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2007-10-01 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)


== Ծանոթագրություններ ==
Կաոն (Սոմի գավառ)

Կաոն (ֆր.՝ Cahon), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 216 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.04 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 138 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 104-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 104 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 95 անձ (56 տղամարդ և 39 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (5 տղամարդ և 4 կին)։ 34 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE
(7725) Սելվինսկի

(7725) Սելվինսկի (անգլ.՝ Selʹvinskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,439476 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,998 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8809 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1391,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258678 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7725) Սելվինսկի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սերբ-բուլղարական պատերազմում զոհվածների հուշարձան (Վիդին)

Սերբ-բուլղարական պատերազմում զոհվածների հուշարձան, բուլղարացի քանդակագործ Անդրեյ Նիկոլովի կերտած հուշարձանը՝ նվիրված 1885 թվականի Սերբ-բուլղարական պատերազմի ժամանակ զոհվածներին։


== Նկարագրություն ==
Հուշարձանի ստեղծման աշխատանքներն սկսվել են 1908 թվականին, պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1911 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Բրոնզաձույլ արձանն ստեղծվել է Փարիզում և տեղափոխվել է Բուլղարիա։
Տեղացիները հուշարձանն անվանում են նաև «սգացող զինվորը»։
Վիդին այցելած անգլիացի լրագրողը հուշարձանի մասին ասել է.


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Անդրեյ Նիկոլով


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Թայվանական ուլուն

Թայվանական ուլուն (烏龍茶)՝ ուլուն տեսակի թեյ, որը աճեցվում է Թայվանում և Չինաստանում։ Այլ անվանումներ՝

Ուլուն "Ֆորմոզա" - Թայվան կղզու նախկին անունից
Պենֆեն - շատ ֆերմենտացված թայվանական ուլուն, յուրահատուկ համով։ Թրմելու ընթացքում թեյը ստանում է ոսկեգույն գունավորում, որի հետևանքով այն համեմատում են շամպայնի հետ։


== Պատմություն ==
Թայվանի թեյի պլանտացիաների մասին ինֆորմացիան թվագրվում է 1717 թվ.: Ըստ Լյան Հենայի (连横), XVIII դարի վերջում Կե Չաոն (柯朝) Ֆուցիան նահանգից  թեյի թփեր է բերել և տնկել  Թայվանի Ջի Յու Կենգ քաղաքում (栉鱼坑) (այժմ այդ տեղ հայտնի է ինչպես Թայբեյ)։ Այնուամենայնիվ, պատմական գրառումը ցույց է տալիս, որ թեյի բիզնեսը Տայպեյում սկսվել է զարգանալ դեռևս 18-րդ դարում։ Այսպիսով, կարելի է ենթադրել, որ թեյը սկսեցին մշակվել Թայվանում ավելի քան երկու դար առաջ։
1855 թվականին Լին ֆեն Չինը (林凤池) Չին Սին Օ Լոգ (青心乌龙) տեսակի թեյի թփեր է բերում Թայվան և սկսում է աճեցնել։ Այստեղից էլ ծնվում է Թայվանական ուլունը։
1869 թվականին անգլիացի վաճառական Ջոն Դոդդը Չինաստանից Նյու-Յորք է բերում Ֆորմոզա թեյը, որը մեծ տարածում է գտնում ամբողջ Ամերիկայում։


== Պատրաստման տեխնոլոգիան ==
Ֆարմոզա ուլունը միջին ֆերմենտացիայի ենթարկված թեյ է։ Ունի մրգային, մեղրային բուրմունք։ Այն պատրաստում են թեյի թփերի վերին տերևներից և բողբոջներից, որի հետևանքով համարվում է թանկ թեյ։


== Բուժիչ հատկություններ ==
Ֆարմեզա տիպի ուլունը շատ օգտակար է և ունի հանգստացնող հատկություններ։ Թեյը պարունակում է հակաօքսիդանտներ, պոլիֆինոլ, տարբեր միկրոէլեմենտներ(ցինկ, ֆոսֆոր, կալցիում, յոդ, սելեն և այլն) և մի շարք վիտամիններ (C, D, E, B1, B3, B12):


== Պատրաստման եղանակը ==
Թեյը պատրաստելու համար տերևների վրա լցնում են եռացած ջուր, և երբ տերևները թրջվում են ջուրը թափում են և նոր ջուր լցնում։ Մեկ րոպեից կարելի է թեյը ըմպել։
Սառը թեյ պատրաստելու համար օգտագործում են 6 թեյի գդալ տերևներ և լցնում են թերմոսի մեջ։ Լցնում են 4 բաժակ եռացած ջուր։ Պահում են 5 րոպե, իսկ հետո ավելացնում են նույն քանակությամբ սառը ջուր։


== Նշումներ ==


== ՏԵս նաև ==
Թեյ
Սև թեյ
Կանաչ թեյ
Գանպաուդեր
Հիբեսալու

Հիբեսալու (էստ․՝ Hõbesalu), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Էժենի Դերձակյան

Էժենի Դերձակյան, ֆրանսիահայ նկարչուհի, որը ստեղծագործել է դիմանկարի ժանրում, ռեալիստական ուղղության ներկայացուցիչ։


== Կենսագրություն ==
Էժենի (Եվգինե) Դերձակյանը ծնվել է Պոլսում (ծննդյան թիվը հայտնի չէ)։ 1900 թվականին սովորել է Հայդելբերգում, ապա մեկ տարի հետո՝ Մյունխենի դեկորատիվ արվեստների դպրոցում՝ Ցիմմերմանի մոտ։ Այս տարիներին պարբերաբար մասնակցում է ցուցահանդեսներին՝ իր նկարած դիմանկարներով։ 1924 թվականին տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ էլ ապրում է մինչև կյանքի վերջը՝ 1939 թվականը։


== Ստեղծագործություններ ==
Դերձակյանը ռեալիստական ոճով ստեղծագործող նկարչուհի է։ Իր դիմանկարները ակադեմիական գիտելիքների ճշգրտությամբ են արված, հարազատ են դարի ռեալիստական ոգուն, կերպարները կոնկրետ են ու ճշմարտացի, օրինակ՝ «Տղամարդու դիմանկարը», որտեղ մարմնավորել է հայ խմբավարի կերպարը։


== Աղբյուրներ ==
Եղիշե Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, հատոր Դ, Երևան,1987
Լեյլա Վեքիլովա

Լեյլա Մահադ ղիզի Վեքիլովա (ադրբ.՝ Leyla Məhəd qızı Vəkilova, հունվարի 29, 1927(1927-01-29), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 20, 1999(1999-02-20), Բաքու, Ադրբեջան), բալետի ադրբեջանցի արտիստուհի, բալետմայստեր, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի;


== Կենսագրություն ==
Լեյլա Վեքիլովան ծնվել է 1927 թվականի հունվարի 29-ին Բաքվում։ 1935 թվականից նա դասավանդում էր Խորեոգրաֆիա դպրոցում։ Նրա ուսուցիչը հայտնի ադրբեջանցի բալետմայստեր Գամեր Ալմասզադեն էր։ 1943 թվականին դպրոցն հաջողությամբ ավարտել է։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա սկսել է հանդես գալ որպես մենակատար `Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում։ 1945-1946 թվականներին Մոսկվայի Խորեոգրաֆիա դպրոցում երկու տարի անցավ հատուկ դասընթաց։ Վերադառնալով Բաքու, նա դարձավ Ադրբեջանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի բալետի դերասանուհի։


== Լավագույն դերակատարումներ ==
Ազգային լավագույն դերակատարումներից են՝ Գյուլյանակ (Աֆրասիաբ Բադալբեկլիի «Կույսի աշտարակը»), Օդետա-Օդիլիա, Ավրորա, Մուլլա (Պյոտր Չայկովսկիի «Կարապի լիճը», «Քնած գեղեցկուհին» և «Շչելկունչիկ»), Կիտրի (Լյուդվիգ Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»), Գյուլշեն (Ս. Հաջիբեկովի «Գյուլշեն»), Այշա (Կարա Կարաևի «Յոթ գեղեցկուհիներ», 1952), Շիրին (Արիֆ Մելիքով, «Սիրո լեգենդ»)։
Լեյլա Մախադ կըզը Վեքիլովան մահացել է 1999 թվականի փետրվարի 20-ին Բաքվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ախալխիբուլա

Ախալխիբուլա (վրաց.՝ ახალხიბულა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 105 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 22 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 395 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կորյուն Նիկողոսյան

Կորյուն Նիկողոսյան (հունիսի 22, 1939(1939-06-22), Ձորաղբյուր, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1976, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Կորյուն Նիկողոսյանը ծնվել է Կոտայքի շրջանի Ձորաղբյուր գյուղում, 1939 թվականին։ Հիվանդության պատճառով դպրոց հաճախել է մինչև 6-րդ դասարան։ Եղել է ինքնուս նկարիչ։ Աշխատել է դիմանկարաների, թեմատիկ կոմպոզիցիաների ժանրերում։ Նիկողոսյանի կտավներին բնորոշ են ներամփոփ ու թախծոտ, խորհելու և կենսափիլիսոփայությանը դիմելու կարողունակ այլաբանական բանաստեղծական կերպարները, որոնցից յուրաքանչյուրի մեջ կա նկարչի անձը, ապրելակերպի և անկաշկանդ մտածողության արտացոլումը։ Չտրվելով գեղանկարչության հայտնի ուղղություններին՝ Նիկողոսյանը ստեղծել է ինքնատիպն ու յուրահատուկը՝ այն զարգացնելով ազգային գեղարվեստական ոգու և ավանդույթների հենքի վրա։ Իր ապրած 37 տարիների ընթացքում նկարիչն ստեղծել է մոտ 100 աշխատանք։
Կորյուն Նիկողոսյանի ստեղծագործությունների գերակշռող մասը պահպանվում է նրա հարազատների կողմից՝ նկարչի տուն-արվեստանոցում, որը վերածվել է տուն-թանգարանի (մասնավոր)։ 


== Անհատական ցուցահանդեսներ ==
Մոսկվա, 1971
Կրասնոդար, 1975
Հայաստանի նկարչի տուն, 1975
Հայաստանի ժուռնալիստների տուն, 1983
Նարեկացի արվեստի միություն, Երևան, 2009Կորյուն Նիկողոսյանի աշխատանքները 1967 թվականին ցուցադրվել են Դանիայում։


== Մեջբերումներ Կորյուն Նիկողոսյանի մասին ==


== Մատենագիտություն ==
Կորյուն Նիկողոսյան, Կատալոգ, 1974
Կորյուն Նիկողոսյան, Կատալոգ, 2008


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեսաֆիլմ Կորյուն Նիկողոսյանի մասին
(9368) Իսաշի

(9368) Իսաշի (անգլ.՝ Esashi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունվարի 26-ին Մասարու Մուկաիի և Մասանորի Տակեիշիի կողմից Կոգոշիմաում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,309238 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0372 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5812 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1281,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280867 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,85° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9368) Իսաշի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալեքսանդր Լակտիոնով

Ալեքսանդր Յուրևիչ Լակտիոնով (ռուս.՝ Александр Юрьевич Лактионов, մայիսի 28, 1986(1986-05-28), Նովոսիբիրսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։


== Կարիերա ==
Ալեքսանդր Լակտիոնովն իր կարիերան սկսել է Նովոսիբիրսկում, ապա գնացել է Կորեա, որտեղ հանդես է եկել «Սոննա Իլխվա Չխոնմա» ակումբի երիտասարդական կազմում։ Հրավիրվել է Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքական (մինչև 19)։ 2005 թվականին մասնակցել է դիտումների մոսկովյան «Տորպեդո» ակումբում, բայց արդյունքում տեղափոխվել է մոսկովյան «Սպարտակ», որի կազմում անցկացրել է երկրորդ կազմերի առաջնությունում։ Իր միակ հանդիպումը կարմրա-սպիտակների հիմնական կազմում անցկացրել է 2005/06 մրցաշրջանի Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16-րդ եզրափակչի՝ «Օկեան» ակումբի դեմ խաղում, երբ դուրս է եկել փոխարինման հանդիպման 90-րդ րոպեին։ 2006-2007 թվականներին խաղացել է մոսկովյան «Սպարտակ» ակումբի սիրողական երիտասարդական կազմում՝ հանդես գալով սիրողական առաջնությունում։ Այդ շրջանում անցկացրել է 1 խաղ Ղազախստանի բարձրագույն լիգայում «Ակտեոբե» ակումբում և 5 խաղ Լատվիայի առաջնությունում «Մետալուրգ» ակումբի կազմում։
Հետագայում հանդես է եկել երկրորդ դիվիզոնի թիմերում և սիրողական առաջնությունում, միայն 2008 թվականին առաջին դիվիզիոնում անցկացրել է 11 խաղ մոսկովյան «Սպորտկադեմկլուբ» ակումբի կազմում։
2012 թվականի հուլիսի սկզբին պայմանագիր է կնքել Տուլայի «Արսենալ» ակումբի հետ։
2014 թվականին հանդես է եկել սիրողական առաջնությունում մոսկովյան «Սոլյարիս» ակումբի կազմում։
Խաղային կարերայի ավարտին դարձել է «Ստրոգինո» ակումբի մանկապատանեկան մարզադպրոցի մարզիչ։ 2018 թվականին մարզել է 2004 թվականին ծնվածների թիմը։


== Ձեռքբերումներ ==
 'Սպարտակ

ՌՖՊԼ երկրորդ կազմերի առաջնության չեմպիոն (1) – 2007
Սիրողական առաջնություն (տարածաշրջան «Մոսկվա»)
Արծաթե մրցանակակիր (1) – 2006
բրոնզե մրցանակակիր (1) – 2007 «Մետալուրգ» Լիեպեյա

Արծաթե մրցանակակիր (1) – 2007 «Արսենալ» Տուլա

Երկրորդ դիվիզիոն (տարածաշրջան «Կենտրոն»)
Հաղթող (1) – 2012/13


== Անձնական կյանք ==
Ռուս և կորեացի ֆուտբոլիստ Դենիս Լակտիոնովի ազգականն է։
Նկարահանվել է Իվանովո քաղաքը Եվրոպայի երիտասարդական մայրաքաղաքը-2014 միջազգային մրցույթին ներկայացնելու համար ստեղծված հոլովակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Լակտիոնովի էջը «Տեքստիլշչիկի» կայքում(չաշխատող հղում)
«Торпедо» обратило внимание на брата Дениса Лактионова
Լակտիոնովի էջը Footbook.ru կայքում
Հրանտ Թովմասյան

Հրանտ Մուշեղի Թովմասյան (հունիսի 3, 1929(1929-06-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 28, 2022(2022-03-28)), հայ խորհրդային աստղագետ։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1984)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը 1953 թվականին։ 1953 թվականից աշխատում է Բյուրականի աստղադիտարանում, իսկ 1967 թվականից՝ նաև Երևանի պետական համալսարանում։ 1992 թվականից եղել է Մեքսիկայի աստղաֆիզիկայի, օպտիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտի (INAOE, Պուեբլա) աշխատակից։ Հետազոտել է նորմալ գալակտիկաների կորիզների ակտիվության, գալակտիկաների կույտերի և աստղակույտերի հետ կապված գազային ամպերի ռադիոճառագայթման հարցերը, հայտնաբերել բռնկվող աստղերի գերկարճ բռնկումները։ Մասնակցել է «Աստրոն» տիեզերական աստղադիտակի ստեղծմանը, ղեկավարել «Գլազար» աստղադիտակի ստեղծման աշխատանքները։ Հեղինակ է «Ռադիոաստղագիտություն» (1976) ուսումնական ձեռնարկի։ Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոաստղագիտության հարցերին։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից (ինքնակամ լքել է 1988-ին)։


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1985)։


== Երկեր ==
Գալակտիկաներ։ Համբարձումյան Վիկտոր Համազասպի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Գրիգորյան Ռ. Ղ., Երևան, «Հայաստան», 1966։
Աստղագիտություն։ Ձեռնարկ միջնակարգ դպրոցների 10-րդ դասարանի համար, Առաքելյան Մարատ Արսենի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Միրզոյան Լյուդվիգ Վասիլի, Համբարձումյան Վիկտոր Համազասպի, Երևան, «Լույս», 1970։
Աստղագիտություն։ Ձեռնարկ միջն. դպր. 10-րդ դաս. համար, Առաքելյան Մարատ Արսենի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Միրզոյան Լյուդվիգ Վասիլի, Համբարձումյան Վիկտոր Համազասպի, 2-րդ հրատարակչություն, Երևան, «Լույս», 1971։
Աստղեր, գալակտիկաներ, մետագալակտիկա։ Աղեկյան Թադևոս Արտեմի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Քալլօղլյան Ա. Ս, Գրիգորյան Ռ. Ղ., Երևան, «Հայաստան», 1971։
Բյուրականի աստղադիտարան։ Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, ՀՍՍՀ ԳԱ, Երևան, Ա. հ., 1972:
Աստղագիտություն։ Ձեռնարկ միջնակարգ դպրոցների 10-րդ դասարանի համար, Առաքելյան Մարատ Արսենի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Միրզոյան Լյուդվիգ Վասիլի, Համբարձումյան Վիկտոր Համազասպի, 3-րդ հրատարակություն, Երևան, «Լույս», 1973։
Մոլեգին գալակտիկաներ, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Երևան, 1974։
Ռադիոաստղագիտություն, ուսումնական ձեռնարկ, 1976
Բյուրականի աստղադիտարանը։ Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, ՀՍՍՀ «Գիտելիք» ընկերություն, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1977։
Աստղագիտություն։ Թումանյան Բենիկ Եսայու, Միրզոյան Լյուդվիգ Վասիլի, Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1978։
Տիեզերագնացությունը և ժամանակակից աստղագիտական հետազոտությունները։ Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Միրզոյան Լյուդվիգ Վասիլի, Երևան, «Գիտելիք», 1984։
Ռադիոգալակտիկաներ։ Թովմասյան Հրանտ Մուշեղի, Մալումյան Վ., Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱԱ հրատարակչություն, 1987։
Внегалактические источники радиоизлучения, М., 1986;
Ультрафиолетовые телескопы на орбите, М., 1989.
Web page dedicated to the life and scientific activity of Hrant Tovmassian


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնստանտին Մուրուզի

Կոնստանտին Մուրուզի (ռումիներեն՝ Constantin Moruzi, 1730, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 1, 1787(1787-05-01) կամ 1787, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), մոլդովացի պետական գործիչ, ֆանարիոտ Մուրուզիների իշխանական ընտանիքից, ով 1777-1782 թվականներին ղեկավարել է Մոլդովական իշխանությունը։
Եղել է մոլդովացի ղեկավար Ալեքսանդր Մուրուզիի հայրը։


== Կենսագրություն ==
Կոնստանտինը ծնվել է 1730 թվականին՝ Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում։ Ունի ազնվականական ծագում։ Հայրը՝ Դմիտրին, սերում էր Մուրուզիների իշխանական ընտանիքից, իսկ մայրը՝ Սմարաղդան, ծագումով հունական Խիոս կղզուց էր։
1761 թվականին Կոնստանտինը ստացել է Մոլդովայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը, որից հետո զբաղեցրել է նավատորմի դրագոմանի և ապա նաև Օսմանյան կայսրության մեծ նավատորմի դրագոմանի պաշտոնը։
Ենթադրվում է, որ Կոնստանտին Մուրուզին քաղաքականապես ներգրավված է եղել իր նախորդ Գրիգոր III իշխանի սպանության մեջ։ 1777 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Կոնստանտինը դարձել է Մոլդովական իշխանության ղեկավարը և պաշտոնավարել մինչև 1782 թվականի հունիսի 9-ը։
Իր գահակալության մեծ մասը Կոնստանտինն անց է կացրել ժամանակակից Ռումինիայի Հանրապետության մաս կազմող Յասի քաղաքում։ 1772 թվականի հունիսի 9-ին գահընկեց է արվել և աքսորվել Օսմանյան Հունաստանի մաս կազմող Տենեդոս, այժմ՝ Բոզջաադա կղզի։
Տիրապետել է հինգ լեզուների՝ հունարեն, լատիներեն, արաբերեն, թուրքերեն և ֆրանսերեն։


== Տես նաև ==
Մոլդովական իշխանություն


== Ծանոթագրություններ ==
ՊրիվատԲանկ

ՊրիվատԲանկ, Ուկրաինայի խոշորագույն բանկ։ Զբաղեցնում է առաջատար դիրք ճյուղի բոլոր ֆինանսական ցուցանիշների գծով։ Կազմում է Ուկրաինայի բանկերի քառորդ մասը՝ հանդիսանալով համակարգորեն կարևոր և խոշորագույն խնայողական բանկ, որը սպասարկում է երկրի բնակչության ավանդների մեկ երրորդը։
Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Դնեպրոպետրովսկում։ Ունի ներկայացուցչություններ Ուկրաինայի սահմաններից դուրս։ «ՊրիվատԲանկ» բրենդը միավորում է ՊրիվատԲանկ (Ուկրաինա), AS PrivatBank (Լատվիա) և մասնաճյուղեր Պորտուգալիայում և Իտալիայում։ Ունեն մասնաճյուղ Կիպրոսում, ինչպես նաև ներկայացուցչություններ Պեկինում և Ալմա Աթայում։
Պրիվատբանկին է պատկանում LiqPay վճարման ծառայությունը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Ուկրաինայի Նախարարների խորհուրդը կողմ հանդես եկավ Ազգային բանկի առաջարկին՝ ՊրիվատԲանկի ազգայնացման մասին։


== Սեփականատերեր և ղեկավարություն ==
Բանկի հիմնական սեփականատերերը նրա հիմնադիրներ խոշոր բիզնեսմեններ Իգոր Կոլոմոյսկին և Գենադի Բոգոլյուբովն էին, որոնց էին պատկանում բաժնետոմսերի 36,98 %-ը ուղղակիորեն և 16,23 %-ը՝ հավասար բաժիններով TRIANTAL INVESTMENTS LTD օֆշորային ընկերության միջոցով, որը գրանցված է Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում։ Եվս 10 % բաժնետոմսեր պատկանում էին մինորիտար բաժնետերերի խմբին, որոնց թվում են առանցքային համասեփականատերերի գործընկեր Ալեքսեյ Մարտինովը և բանկի թոփ-մենեջմենթը՝ ղեկավարման նախագահ Ալեքսանդր Դուբիլետը (3,03 %) և նրա առաջին տեղակալ Տիմուր Նովիկովը (1,52 %):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բանկի պաշտոնական կայք
ՊրիվատԲանկ - էջը Լիգա կայքում
ՊրիվատԲանկը սայթաքել է նավթի վրա
Allbanks.ru — Բանկերի կատալոգ — ՊրիվատԲանկ Archived 2014-02-26 at the Wayback Machine.
Գյուլիստան (այլ կիրառումներ)

Գյուլիստան, կարող է վերաբերել՝

Գյուլիստան՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
Գյուլիստան՝ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում ընդգրկված Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում,
Գյուլիստան՝ գյուղ Թուրքիայի Հանրապետության Արդահանի մարզում,
Գյուլիստանի բերդ՝ բերդ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում,
Գյուլիստանի կամուրջ՝ կամուրջ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղում,
Գյուլիստանի մելիքական ապարանք՝ իշխանական տուն, Գյուլիստանի մելիքության կենտրոնը, որը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղում,
Գյուլիստանի մելիքություն՝ 17-ից 19-րդ դարերում գոյություն ունեցած հայկական մելիքություն (իշխանություն), Արցախի հինգ մելիքություններից մեկը,
Գյուլիստանի պայմանագիր՝ Ռուսական կայսրության և Պարսկաստանի միջև կնքված պայմանագիր։
Պեսկոսանսոնեսկո

Պեսկոսանսոնեսկո (իտալերեն՝ Pescosansonesco), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Աբրուցցո մարզի՝ Պեսկարա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 556 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 31 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18, 46 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 65020։ Հեռախոսային կոդ՝ 085։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիլս Բոր

Նիլս Բոր (դան․՝ Niels Henrik David Bohr, հոկտեմբերի 7, 1885(1885-10-07)[…], Կոպենհագեն, Դանիա[…] - նոյեմբերի 18, 1962(1962-11-18)[…], Կոպենհագեն, Դանիա), դանիացի ականավոր ֆիզիկոս և հասարակական - քաղաքական գործիչ։ Ստեղծել է ատոմի առաջին քվանտային տեսությունը և հետագայում ամենաակտիվ մասնակցություն է ունեցել քվանտային մեխանիկայի հիմունքների մշակման գործում, որի համար էլ 1922 արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի բնագավառում։ Բորը միաժամանակ մեծ ավանդ ունի նաև ատոմային միջուկի և միջուկային ռեակցիաների տեսության մեջ։ Նա, մասնավորապես, զարգացրել է ատոմային միջուկների բաժանման տեսությունը։
Կոպենհագենում Բորը ստեղծել է ֆիզիկոսների մեծ բազմազգ դպրոց և շատ բան է արել ամբողջ աշխարհի ֆիզիկոսների համագործակցության զարգացման համար։ Բորն ակտիվորեն մասնակցել է ատոմային սպառնալիքի դեմ պայքարին։


== Կենսագրություն ==
Նիլս Բորը 1907 թվականին, ավարտելով Կոպենհագենի համալսարանը, աշխատանքի անցավ անգլիացի ֆիզիկոսներ Ջորջ Թոմսոնի և Էռնեստ Ռեզերֆորդի լաբորատորիաներում։ Կատարված հետազոտությունների հիման վրա 1913 թվականին նա ստեղծեց ատոմի կառուցվածքի քվազիդասական տեսությունը։ 1916 թվականից նա ղեկավարում էր Կոպենհագենի համալսարանի տեսական ֆիզիկայի ամբիոնը, իսկ 1920 թվականից մինչև կյանքի վերջը՝ իր ստեղծած և այժմ իր անունը կրող Կոպենհագենի տեսական ֆիզիկայի ինստիտուտը։
Մինչև Բորի կողմից ատոմի կառուցվածքը բացատրող քվանտային տեսության ստեղծումը դասական ֆիզիկան խոր ճգնաժամ էր ապրում։ Այդ տեսությունը թույլ տվեց թափանցել ատոմի խորքերը և համոզվել, որ թե՜ նրա կառուցվածքը, թե՜ այդ կառուցվածքի կայունությունն անբաժանելիորեն կապված են քվանտի գոյության հետ։ Քվանտը վերջավոր գործողության, էներգիայի և այլ ֆիզիկական մեծությունների փոփոխության նվազագույն հնարավոր քանակն է։ Այդպես Բորն առաջինը ստեղծեց ատոմի կառույցի արդի մոդելը՝ նոր՝ քվանտային տեսության հիմնարար պատկերացումների հիմքի վրա։ XX դարի ֆիզիկայում այդ շրջադարձային հայտնագործության համար 1922 թվականին Բորին շնորհվեց Նոբելյան մրցանակ։ Իսկ մի քանի տարի անց Բորի աշակերտ Վ. Հայզենբերգը, հետևելով իր ուսուցչի գաղափարներին, ստեղծեց XX դարի ֆիզիկայի մեծագույն ձեռքբերումը դարձած քվանտային մեխանիկան։
Երկար տարիներ Նիլս Բորը ղեկավարում էր Կոպենհագենի տեսական ֆիզիկայի ինստիտուտը։ Բորի մոտ գիտական խորհրդակցությունների՝ սեմինարների էին գալիս բոլոր երկրների անվանի ֆիզիկոսները։ Այդ սեմինարներում բանավիճում էին՝ հաշվի չառնելով ո՜չ տարիք, ո՜չ կոչում, որովհետև գիտական ճշմարտության առջև ամենքն էլ հավասար են։ Գլխավորը ճշմարտությունն է և գիտության զարգացումը։ Նիլս Բորը հայտնի է նաև որպես խաղաղության, ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործման աննկուն մարտիկ։ Պատերազմի ժամանակ Բորը հրաժարվեց մասնակցել ատոմային ռումբի ստեղծմանը, և նրան փախցնելով՝ մի կերպ փրկեցին ֆաշիստական հաշվեհարդարից։ Հետագայում նույնպես բոլոր երկրների կառավարություններին նա միշտ կոչ էր անում արգելել միջուկային զենքը։
Երիտասարդ տարիքում Նիլս Բորը որպես ֆուտբոլիստ դարապասապահի դիրքում խաղացել է դանիական «Ակադեմիսկ» ակումբում։


== Աղբյուր ==
Գ. Յա. Մյակիշև, Բ. Բ. Բուխովցև «Ֆիզիկա», 1992 թ., «Լույս» հրատարակչություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նիլս Բորի մասին դասարան․ամ կայքում Archived 2016-09-06 at the Wayback Machine.
Կուտրո

Իզոլա դի Կապո Ռիցուտո (իտալերեն՝ Isola di Capo Rizzuto), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Կալաբրիա մարզի Կրոտոնե գավառում։
Բնակչությունը 10 474 մարդ (2004), բնակչության խտությունը 83 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 131 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 88842։ Հեռախոսային կոդ՝ 0962։
Քաղաքում հատկապես հարգում են Տիրոջ Խաչը։ Տոնը նշվում է մայիսի 3-ին։


== Հայտնի բնիկնեևը ==
Վինչենցո Յակվինտա


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակչության գլխավոր կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտինովկա (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄարտինովկաՄարտինովկա (ուկրաիներեն՝ Мартинівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Qaraca Qat), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարաջա։
2001 թվականի տվյալներով Մարտինովկա գյուղում բնակվում էր 711 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)