armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արցախի պետական խորհրդանիշներ


== Արցախի դրոշ ==
Արցախի դրոշ, Արցախի անկախ պետականության խորհրդանիշն է, նրա պաշտոնական տարբերանշանը հաստատվել է ԼՂՀ ԳԽ 1992-ի հունիսի 2-ի որոշմամբ։ Եռագույն է՝ կարմիր, կապույտ, նարնջագույն գույներով, հորիզոնական, հավասար շերտերով, աջ կողմի 2 ծայրերից սկսվող և դրոշի 1/3 հատվածում միմյանց միացող սպիտակ հնգատամ սանդղանման զարդանախշով։ Դրոշի լայնության և երկարության հարաբերությունը 1։2 է։ Օգտագործվում են տարբեր չափերի դրոշներ՝ պահպանելով այդ հարաբերությունը։


== Արցախի զինանշան ==
ԼՂՀ պետական զինանշանը հանրապետության պետական ինքնիշխանության, նրա տարածքում ապրող ժողովուրդների պետական միասնության, կառուցվող ազատ, իրավ, պետության խորհրդանիշն է. հաստատվել է ԼՂՀ ԳԽ 1994-ի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ։ Զինանշանի վրա պատկերված է թևատարած արծիվ, գլխավերևում՝ Արտաշիսյանների հարստության թագը, որի շուրջ տարածվում են արևի ճառագայթներ։ Կենտրոնում՝ ԼՂՀ պետական դրոշի և Մեծ Քիրս լեռան համապատկերին, «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան) քանդակի պատկերն է։ Ներքևում՝ արծվի ճանկերի մեջ, խաղողի վազեր են, թթենու պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերևի կիսաշրջանում «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Արցախ» մակագրությունն է (հեղափոխական՝ Լավրենտի Ղալայան)։


== Արցախի օրհներգ ==
Արցախի Հանրապետության օրհներգը «Ազատ ու անկախ Արցախն» է (խոսք՝ Վարդան Հակոբյանի, երաժշտություն՝ Արմեն Նասիբյանի), հաստատվել է ԼՂ ԳԽ 1994-ի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ։
խոսք՝ Վ.Հակոբյանի երաժշտ.՝ Ա.Նասիբյանի


== Ծանոթագրություններ ==
Ամբիոն

Ամբիոն, հին Հունաստանում և Հռոմում՝ հատուկ տեղ, որտեղից փիլիսոփաները և հռետորները ճառ Էին արտասանում։ Քրիստոնեական եկեղեցիներում՝ բարձր հարթակ (գրակալով)՝ քարոզներ կարդալու համար։ Փայտե բարձր հարմարանք դահլիճում կամ լսարանում, որտեղից կարդացվում են դասախոսություններ, զեկուցումներ։
Շաբան

Շաբան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (204101-204200)

Աստերոիդների ցանկ (204001-204100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (204201-204300)
 Աստերոիդների ցանկ (204001-204100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (204201-204300)
Գրիգոր Գռզիկ

Գրիգոր Գռզիկ Այրիվանեցի, VII-VIII դարերի հայ գիտնական, հոգևոր երաժշտության երգիչ- կատարող, երաժիշտ-ստեղծագործող։


== Կենսագրություն ==
Աշխատակցել է Ստեփանոս Սյունեցի երկրորդին։ Երկուսով, գիտական նպատակներով, մեկնել են Աթենք, ուսումնասիրել Աստվածաշունչը և նրա մեկնությունները, ծանոթացել փիլիսոփայության հին ու նոր ուսմունքներին։ Կոստանդոպոլսում շփվել են ժամանակի բյուզանդացի հայտնի բանաստեղծ-երաժիշտների (այդ թվում' Գերմանոս պատրիարքի) հետ, հունարենից թարգմանել Գիոնիսիոս Արիոպագացու, Նեմեսիոսի, Գրիգոր Նյուսացու և այլոց աշխատությունները։ Վերադարձից հետո Գրիգոր Գոռզիկը որպես միաբան հաստատվել է Այրիվանքում, ծավալել երաժշտակատարողական և ստեղծագործական բեղուն գործունեություն։ Եղանակել է գիշերային ժամի «Օրհնեսցուք»-ը, «ճրագալուցի» երգեր, ամենայն հավանականությամբ հայկ առաջին «մեսեդիները» (տես Մեսեդի), «առաւոտերգեր» և նման շատ կցուրդներ։ Նրա երգերի գրական հիմքը դավթյան սաղմոսներն են։ Ծանոթ է եղել արլ. քրիստոնեական երգարվեստի խոշոր գործիչներից մեկի Ռոմանոս Երգեցողի անունով Հայաստանում տարածված սաղմոսատիպ (վանկային) եղանակներին, որոնք ծաղկեցնելով ստեղծել է զարդոլորուն ոճի բարդ մեղեդիներ։ Գրիգոր Գռզիկը երկար տարիներ ճգնել է Այրիվանքի մերձակա քարայրերից մեկում, ուր և վախճանվել է։ Գերեզմանը համարվել է «հրաշագործ», վրան կառուցվել է մատուռ։ Նրա հեղինակությունները ամփոփվել են ավելի ուշ կազմված Մանրուսումն կամ Խազգիրք կոչվող ժողովածուներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Օջիբինա

Օջիբինա (վրաց.՝ ოჯიბინა), գյուղ Վրաստանում, մտնում է Գուլրիփշի շրջանի կազմի մեջ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 215 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներ են:


== Ծանոթագրություններ ==
Դիսպեպսիա

Մարսելախանգարում, դիսպեպսիա (հուն, δύσπεπτος-դժվարամարսելիություն), ստամոքսա-աղիքային համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումներ։ Պատճառը սննդի քանակի և որակի նկատմամբ օրգանիզմի պահանջների և այդ սննդանյութը մարսողական օրգանների բնականոն քանակությամբ ֆերմենաներով մարսելու հնարավորության անհամապատասխանությունն է։ Առավել հաճախ հանդիպում է մինչև 8-9 ամսական երեխաների մոտ։


=== Անվանում ===
«Մարսելախանգարում» տերմինն առաջարկել է վիեննացի մանկաբույժ Հ․ Վիդերհոֆերը, XIX դարի վերջում։ Ներքին հիվանդությունների կլինիկայում մարսելախանգարումը նույնացվում է մի շարք հիվանդությունների ընթացքում առաջացած ստամոքսաաղիքային տարբեր խանգարումների հետ։


== Մարսելախանգարումը մանկաբուժության մեջ ==
Մանկաբուժության մեջ տարբերում են մարսելախանգարման կլինիկական հետևյալ ձևերը՝ հասարակ, թունավոր և հարաղիքային (պարէնտերալ)։ Առաջին երկուսն առաջանում են կրծքի երեխայի կերակրման կանոնների խախտման, իսկ հարաղիքայինը՝ սուր հիվանդությունների (թոքաբորբ, բրոնխիտ, միջին ականջի բորբոքում և այլն) հետևանքով։ Նշված բոլոր դեպքերում երեխան դառնում է անհանգիստ, որովայնը փքվում է, ախորժակը վատանում, առաջանում են փսխումներ, կղանքը դառնում է հաճախակի (օրական մինչև 10 անգամ)։ Օրգանիզմի ջրազրկման հետևանքով երեխայի քաշը խիստ պակասում է։ Թունավոր մարսելախանգարման ընթացքը առավել ծանր է, ի հայտ են գալիս սիրտ-անոթային և նյարդային համակարգերի, նյութափոխանակության և ծայրամասային արյան շրջանառության խանգարումներ։ Թունավորման հարաճուն ընթացքի դեպքում կարող են զարգանալ կոլապս և կոմա։


== Բուժում ==
Հասարակ մարսելախանգարման՝ սննդի ռեժիմի կարգավորում, դյուրամարս դիետա, ստամոքսի շարժողությունն ու հյութազատությունը կարգավորող միջոցներ (աղաթթու՝ պեպսինի հետ, պանկրեատին), В, С խմբի վիտամիններ։
Թունավոր մարսելախանգարում՝ ստացիոնար պայմաններում, սիրտ-անոթային համակարգի գործունեությունը լավացնող միջոցներ (սրտային գլիկոզիդներ, կոկարբօքսիլազ), արյանը փոխարինող հեղուկներ։
Հարաղիքային մարսելախանգարման դեպքում՝ հիմնական հիվանդության բուժում։ (տես Մարսողական համակարգ) , (տես Մարսողություն)
Վանեսա Ռաքեջյան

Վանեսա Ռաքեջյան (ֆր.՝ Vanesa Rakedzhyan, հուլիսի 31, 1976(1976-07-31), Մարսել), հայ լեռնադահուկորդուհի, 2002 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Վանեսա Ռաքեջյանը ծնվել է 1976 թվականի հուլիսի 31-ին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում։ 2002 թվականին միացել է Հայաստանի ազգային հավաքականին Սոլթ Լեյք Սիթիի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում։ Սլալոմում զբաղեցրել է 29-րդ տեղը՝ երկու վազքատարածություններում ցույց տալով 1 րոպե 59,12 վայրկյան արդյունք, 13,02 վայրկյան զիջելով հաղթող Յանիցա Կոստելիչին Խորվաթիայից։ Վիթխարի  սլալոմում գրավել է նախավերջին 47-րդ տեղը՝ ցույց տալով ընդհանուր 3.03,71 արդյունքը և 33,70 վայրկյան զիջելով Կոստելիչին, որը նորից ոսկի է շահել։  Օլիմպիական խաղերի փակման արարողությանը Հայաստանի ազգային հավաքականի դրոշակակիրն է եղել։
Հայաստանի օլիմպիական հավաքականում ընդգրկվելու պահին ապրել է Ֆրանսիայում։ Օլիմպիական խաղերում Հայաստանը լեռնադահուկային սպորտում ներկայացնող առաջինը և մեկը երկու կանանցից։


== Ծանոթագրություններ ==
Գունդարս Իգնատս

Գունդարս Իգնատս (լատիշ․՝ Gundars Ignats, ապրիլի 6, 1981(1981-04-06), Վալմիերա, Վալմիերայի շրջան, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի արձակագիր։
Ծնվել է Վալմիերա քաղաքում 1981 թվականին։ 2005 թվականից տպագրվում է լատվիական պարբերականներում։ 2007 թվականին Լատվիայի «Դիենա» ամենամեծ օրաթերթի կազմակերպած «Պատմվածքների տրամվայ» մրցույթում նրա «Առանց բաճկոնի» պատմվածքն արժանացել է երկրորդ մրցանակի։ 2009 թվականին լույս է տեսել «Առանց բաճկոնի» պատմվածքների առաջին ժողովածուն և նույն տարում արժանացել է «Արձակի ընթերցումներ» փառատոնի գլխավոր մրցանակին։ Բանաստեղծ Եդվինս Ռաուպսը հեղինակին բնորոշել է որպես «հմայքով ռեալիստ»։ Նրա պատմվածքները լույս են տեսել Շվեդիայի, Ֆրանսիայի, Չեխիայի, Լիտվայի պարբերականներում և անթոլոգիաներում։
Ապրում և աշխատում է Ռիգայում։


== Գունդարս Իգնատսը հայերեն ==
Արժեզրկում։ Լատվիայի ժամանակակից արձակ, Ե., «Անտարես», 2013, էջ 45-53։ Լատվիերենից թարգմ.՝ Նաիրա Խաչատրյան։


== Ծանոթագրություններ ==
UA1 գիտափորձ

UA1 գիտափորձ, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձ, արվել է ՑԵՌՆի պրոտոնային սուպերսինքրոտոն (SPS) արագացուցիչ-բախիչով 1981-ից 1993 թվականներին։ Այս և UA2 փորձերով 1983 թվականին W և Z բոզոնների հայտնաբերության շնորհիվ Կառլո Ռուբիան և Սիմոն վան դեր Մեերը ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ ստացան 1984 թվականին։ Նույն նախագծում աշխատող Պետեր Կալմուսը և Ջոն Դոուելը 1988 Ֆիզիկայի ինստիտուտից Ռեզերֆորդի մեդալ և մրցանակ ստացան W և Z մասնիկների հայտնաբերման մեջ իրենց բացառիկ դերի համար։
Սա ՑԵՌՆ-ի ստորգետնյա տարածքի (անգլ. Underground Area՝ UA) առաջին փորձն էր, այսինքն՝ տեղաբաշխված էր գետնի տակ՝ ՑԵՌՆ-ի երկու գլխավոր գիտական տարածքներից դուրս, ձևափոխությունների միջոցով բոխիչի վերածված SPS արագացուցիչի փոխազդեցության կետում (ակտիվ գոտի)։ UA1 կենտրոնական դետեկտորն առանցքային էր պրոտոն-հակապրոտոնային անիհիլացիան հասկանալու համար։ Այն ամենակարևոր դերն ունեցավ միլիարդավոր բախումների մեջից սակավաթիվ W-երը և Z-երը տարբերակելու համար։
UA1-ը իր ժամանակի հսկա և բարդ դետեկտորներից էր։ Նախագծվել էր որպես ընդհանուր նշանակության դետեկտոր։ Դետեկտորը 6 խցիկանի գլանային համակարգ ուներ՝ 5,8 մ երկարությամբ և 2,3 մ տրամագծով. իր ժամանակների համար ամենամեծ դրեյֆային խցիկը (անգլ. Wire chamber)։ Այն գրանցում էր լիցքավորված մասնիկների հետագծերը, որոնք կորանում էին 0,7 տեսլա մագնիսական դաշտում, չափում էր դրանց իմպուլսը, էլեկտրական լիցքի նշանը և էներգիայի կորստի արագությունը (dE/dx)։ Խցիկում լցված արգոն-էթանային գազի ատոմները իոնացվում էին լիցքավորված մասնիկների անցնելու հետևանքով։ Ազատված էլեկտրոնները դրեյֆում էին էլեկտրական դաշտի երկայնքով, որը ձևավորվել էր դաշտի գծերով (անգլ. field wire) և հավաքվում էին հաշվող գծերի (sense wire) վրա։ 17000 դաշտի գծերի և 6125 հաշվող գծերի երկրաչափակական դասավորվածությունը թույլ էր տալիս իվ էկրանով հետևել ֆիզիկական իրադարձություններին։
UA1 (ստորգետնյան տարածք 1, անգլ.՝ Underground Area 1) դետեկտորը մտածվել և նախագծվել է 1978-79 թվականներին։


== Տես նաև ==
UA2 գիտափորձ
W և Z բոզոններ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«UA1 magnet sets off for a second new life»։ CERN Courier։ մարտի 13, 2008 
«The W and Z Particles: A Personal Recollection»։ CERN Courier։ ապրիլի 1, 2004 
«Neutral currents and W and Z: a celebration»։ CERN Courier։ դեկտեմբերի 9, 2003 
image of- UA1 detector Archived 2014-03-01 at the Wayback Machine.
image of-central part of UA1 detector
Ուստ-Վիմ

Ուստ-Վիմ (ռուս.՝ Усть-Вымь), գյուղ Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Ուստ-Վիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 934 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սակուրակայ

Սակուրակայ (ճապ․՝ 桜会), ուլտրաազգայնական գաղտնի կազմակերպություն, որը հիմնադրել են ճապոնական բանակի երիտասարդ սպաները 1930 թվականի սեպտեմբերին։ Կազմակերպության նպատակն էր փոխել պետության քաղաքականությունը դեպի միլիտարիզմ և տոտալիտարիզմ, այդ թվում՝ անհրաժեշտության դեպքում դիմելով պետական հեղաշրջման՝ ի պատասխան իշխանության բարձրագույն կարգերում տիրող կոռուպցիայի։ Սակուրակայի հայտարարած նպատակը եղել է «Սյովայի վերականգնումը» (昭和維新), որը Հիրոհիտոյին կդարձներ ռազմական բռնապետ, քաղաքական կուսակցություններից և բյուրոկրատներից ազատ։
Սակուրական գլխավորել են փոխգնդապետ Կինգորո Հասիմոտոն, այն ժամանակ՝ բանակի գլխավոր շտաբում ռուսական դեպարտամենտի նախկին պետը ու Իսամու Տյոն, Սադաո Արակիի աջակցությամբ։ Ի սկզբանե կազմակերպությունն ունեցել է տասը անդամ, նրանք բոլորը բանակի գործող ավագ սպաներ էին, ավելի ուշ նրանց միացել են ավագներ ու կրտսեր սպաներ, և 1931 թվականի փետրվարին կազմակերպությունում եղել է մոտ 50 մարդ, իսկ հոկտեմբերին նրանց թիվը հասել է, ենթադրաբար, մի քանի հարյուրի։ Սակուրակայայի հայտնի անդամներից մեկը եղել է Ճապոնիայի ապագա վարչապետ Կունիակի Կոիսոն։
1931 թվականին Սակուրակայը փորձել է հեղաշրջում իրականացնել երկու անգամ՝ մարտին և հոկտեմբերին։ Հոկտեմբերյան միջադեպի տապալման հետևանքով առաջնորդների ձերբակալությունից հետո կազմակերպությունը փլուզվել է, իսկ նրա շատ անդամներ տեղափոխվել են Թոսեյխա բանակային խմբավորում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Harries, Meirion Soldiers of the Sun: The Rise and Fall of the Imperial Japanese Army. — Random House; Reprint edition, 1994. — ISBN 0-679-75303-6
Samuels, Richard J. Machiavelli's Children: Leaders And Their Legacies In Italy And Japan. — page: Cornell University Press, 2005. — ISBN 0-8014-8982-2
Beasley W.G. (2000)։ The Rise of Modern Japan, 3rd Edition: Political, Economic, and Social Change since 1850։ Palgrave Macmillan։ ISBN 0-312-23373-6  
Sims Richard (2001)։ Japanese Political History Since the Meiji Renovation 1868-2000։ Palgrave Macmillan։ ISBN 0-312-23915-7
Շեկերե

Շեկերե (Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀), արևմտաաֆրիկյան հարվածային գործիք, իդիոֆոն։ Օգտագործվում է նաև Կարիբյան կղզիների երաժշտական մեղեդիների մեջ։ Գործիքի կմախքը պատրաստվում է չոր շշադդմից, իսկ ժամանակակից արտադրողները պատրաստում են այն նաև ապակուց և պլաստիկ զանգվածից։ Գործիքի ձայնը կախված է դդմի ձևից։ Դդումը երկար չորացնում են, հետո հեռացնում են սերմերը և միջուկը։ Դրսից գործիքը շրջահյուսված է ուլունքներով և սերմերով, որոնք առանձնահատուկ ձայն են ավելացնում։
Գործիքը հայտնի է արևմտաաֆրիկյան ու լատինաամերիկյան ժողովրդական ավանդույթների մեջ, նաև մի քանի հայտնի այլ երաժշտական ոճերում։ Շեկերեն կարելի է տարբեր ձևերով նվագել՝ խփելով, թափահարելով, պտտեցնելով։ Դրա երաժշտական ունակությունները ավելի շատ են, քան նմանատիպ մարակասներինը։


== Բազմազանություն ==
Ամբողջ Աֆրիկա մայրցամաքում գոյույթյուն ունեն նմանատիպ գործիքներ, օրինակ՝ աքսաթսե, լիլոլոն, ջաբարան (Գվինեա), ուշական, չեքերե և սաա սաա (Լիբերիա)։
Կուբայում չեքերեն (chekeré), որը հայտնի է նաև որպես ագյու, մեծ դդում է (մոտ 50 սմ երկարությամբ) և գրեթե լրիվ շրջահյուսված է ցանցով, որին ամրացված են գունավոր ուլունքներ։ Լայն օգտագործվում է աֆրոկուբայական երաժշտության մեջ։ Առաջացնում է տարբեր ձայներ և էֆեկտներ․ երաժշտական առումով այն ավելի ճկուն է, քան մարակասները։
Բրազիլիայում այդ աֆրիկյան դդումից ստեղծված չխչխկանը կոչվում է «xequerê»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեսահոլովակ, որտեղ նվագում են շեկերեի վրա
Chalo Eduardo, Frank Kumor Drum Circle: A Guide to World Percussion. — Alfred Music Publishing, 2001. — С. 37—38. — 76 с. — ISBN 9780739023099
Պոդլիպկի (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոդլիպկիՊոդլիպկի (ռուս.՝ Подлипки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սեն Իլեր (կանտոն)

Սեն Իլեր (ֆր.՝ Saint-Hilaire), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լանգըդոկ-Ռուսիլյոն շրջանում։ Օդ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լիմու օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 2724 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1127 է։ Կանտոնում կա 14 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Գրինկի (գյուղ, Բարանովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳրինկիԳրինկի (ուկրաիներեն՝ Гриньки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1625 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրինկի գյուղում բնակվում էր 325 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10301 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 31,55 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
1123

1123 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1123 թվականն է, 
XII դարի 23-րդ տարին։
Մեծամոր (լիճ)

Մեծամոր, Հովատակ, լիճ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Ակնալիճ գյուղից 1 կմ հարավ–արևելք, ծովի մակարդակից 853 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 0,07 կմ2, խորությունը 9,4 մ։


== Պատկերասրահ ==
Մեծամոր լիճ
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
(675) Լյուդմիլա

(675) Լյուդմիլա (անգլ.՝ Ludmilla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1908 թվականի օգոստոսի 30-ին Ջոել Մետկալֆի կողմից Թաունտոնում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,771415 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2138 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,329 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1685,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213625 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,78° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(675) Լյուդմիլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիկտոր Աբրահամյան (այլ կիրառումներ)

Վիկտոր Աբրահամյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Վիկտոր Աշոտի Աբրահամյան (հունվարի 16, 1938, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 14, 2008, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հայազգի խորհրդային գեղանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ։
Վիկտոր Վահանի Աբրահամյան (փետրվարի 3, 1939, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (2002), պրոֆեսոր (2003)։
Մուրյու

Մուրյու (ռուս.՝ Мурью), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Չուբա գետի ձախ ափին 40 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 28 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչորսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետի սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունքն, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000022613
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002261
Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սախարին

Սախարին, Օ-սուլֆաբենզոյաթթվի իմիդ։ Անգույն, քաղցրահամ (շաքարից քաղցր են 400—500 անգամ) բյուրեղներ են։ Մոլային զանգվածը՝ 183,25։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 224—226 °C։ Վատ է լուծվում ջրում (1։250) և սպիրտում (1։40)։ Արդյունաբերության մեջ ստացվում է տոլուոլսուլֆամիդի օքսիդացմամբ։ Օգտագործվում է տարբեր արտադրանքների (օրինակ, ատամի քսուքների) քաղցրաց ման համար։ Նախկինում սախարինը որպես շաքարին փոխարինող, տրվել է շաքարախ տով հիվանդներին։ Սախարինը օրգանիզմում չի յուրացվում։ Uախարինը արտազատվում է մեզով։
Ժողովածու (418)

Ժողովածու (418), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 418 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1818 թվականին Գրիգոր հօճայ գրիչի կողմից, Կոստանդնուպոլսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 23,5 x 17 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 130 թերթից։ Հիշատակարան՝ նախագաղափար՝ 128ա (1318 թվական), գրիչ՝ 74բ։


== Բովանդակություն ==
Նեմեսիոսի Յաղագս բնութեան մարդոյ
Գրիգորայ Նիւսացւոյ Տեսութիւն ի մարդոյն կազմութիւն


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆենիս ամրոց

Ֆենիս ամրոց  (իտալերեն՝ Castello di Fénis, ֆր.՝ Château de Fénis), միջնադարյան ամրոց, որը տեղակայված է Իտալիայի Վալլե Դ'Աոստա ինքնավար մարզի Ֆենիս կոմունայում: Շնորհիվ գեղատեսիլ ճարտարապետության և ամրոցի հոյակապ պահպանության՝ ծառայում է որպես համաժողովրդական զբոսաշրջային գրավչությամբ տարածաշրջան:


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ ամրոցը փաստաթղթում հիշատակվել է 1242 թվականին՝ որպես Շալան ընտանիքի (ֆր.՝ Challant)՝ Աոստայի կոմսերի սեփականություն: 1320 թվականից մինչև 1420 թվականը ամրոցը փուլ առ փուլ ընդլայնվել մինչև ներկայիս տեսքին:
Ամրոցը Շալան ընտանիքին է պատկանել մինչև 1716 թվականը, երբ վերջին սեփականատերը ստիպված է եղել այն վաճառել պարտքերի պատճառով: Դրանից հետո ամրոցն անկում է ապրել, օգտագործվել է որպես գյուղական կացարան, ծառայել է որպես ախոռ և գոմ։
1895 թվականին ճարտարապետ Ալֆրեդո դ'Անդրադեն (պորտ.՝ Alfredo d'Andrade) ձեռք է բերել ամրոցն ու նախաձեռնել վնասված շինությունների վերականգնումը: Հաջորդ տարի ամրոցը հայտարարվել էր ազգային հուշարձան։ 1935 թվականին ավարտվել է Երկրորդ վերականգնողական գործողությունը, և ամրոցը վերջնականապես համապատասխանել է ներկայիս տեսքին։ Այդ ժամանակ էլ շինությունները կահավորվել են հին կահույքով, որը ձեռք է բերվել հնաոճ իրերի շուկայում։
Ամրոցն այժմ պատկանում է Վալլե դ'Աոստայի ինքնավար մարզին և ծառայում է որպես թանգարան:


== Նկարագրում ==
Ամրոցն Աոստա քաղաքից տեղակայված է 15 կմ դեպի արևելք՝ փոքր բլրի գագաթին։ Դոնժոնն ունի հինգանկյուն ձև, որի անկյուններում աշտարակներ են: Այն շրջապատված է կրկնակի ատամնավոր պատի մի քանի պահակային աշտարակներով:

Բակ դուրս են գալիս փայտե պատշգամբների երկու շերտ՝ 15-րդ դարի հին ֆրանսիական լեզվով պատի որմնանկարներով։ Բակից մինչև հանգստավայրերը տանում է կիսաշրջանաձև քարե սանդուղք։
Ամրոցն ունի երեք հարկ. առաջին հարկում կա ճաշարան, զինանոց, խոհանոց, անձրևաջրերի հավաքման ցիստեռն և այլ ծառայողական տարածքներ։ Երկրորդ հարկում են գտնվում տանտերերի և կապելլայի սենյակները, որոնք նույնպես զարդարված են որմնանկարներով։ Երրորդ հարկում (փակ է այցելության համար) գտնվում են ծառաների սենյակները։


== Զանգվածային մշակույթում ==
1985 թվականին Ֆենիս ամրոցում նկարահանվել է Ֆրակիան ընդդեմ Դրակուլայի կատակերգությունը:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Фенисский замок на www.lovevda.it
Le château de Fénis
Էժեն Մյուլեր

Էժեն Մյուլեր (ֆր.՝ Eugène Muller, հուլիսի 31, 1826(1826-07-31), Վերնեզոն - նոյեմբերի 8, 1913(1913-11-08), Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի գրող։


== Կենսագրություն ==
1868 թվականից աշխատել է Արսենալի ֆրանսիական գրադարանում, 1884-1905 թվականներին եղել է դրա պահապանը։
Մի շարք վեպերի և պատմվածքների հեղինակ է (այդ թվում և երեխաների համար), պարբերականներում տպագրվել է Հորեղբայր Անսելմ կեղծանունով (ֆր.՝ Oncle Anselme): Մյուլերի առաջին հաջողությունը կապված է եղել «Միոնետա» ստեղծագործության տպագրման հետ (Mionnette, 1858), հրատարակվել է «Ժորժ Սանդի ձևերով» ենթավերնագրով։ Այս գրքին հաջորդել են աղջիկների մասին այլ զգացմունքային պատմություններ՝ «Դրիետտա» (1866) և «Ռոբիզոնետտա» (Robinsonette: Histoire d'une petite orpheline, 1876), շատ այլ ստեղծագործություններ։
Non-fiction ​​ժանրում Մյուլլերի ամենամեծ ճանաչում ունեցող գրքերից են՝ «Հայտնի մարդկանց երիտասարդություն» (La jeunesse des hommes célèbres, 1867, գերմաներեն թարգմանությունը՝ 1901, ուկրաիներեն թարգմանություն՝ 1924), «Անտառ» (La Forêt, 1878, Թեոդորա Ռուսոյի և այլ նկարիչ-բարբիզոնների նկարազարդումներով)՝ մի շքեղ պատմություն աշխարհի անտառների մասին, ինչպես նաև «Փոքրիկ տրակտատ ֆրանսիական քաղաքավարության մասին» (Petit traité de la politesse française, 1861), բազմիցս վերահրատարակվել է մինչև 1925 թվականը։ Գրել է մի շարք հայտնի մարդկանց կենսագրություններ, երեխաների համար վերապատմել է Բեթհովենի, Հայդնի, Գալիլեյի, Հորացիոսի, Լոպե դե Վեգայի, Մոլիերի, Մոցարտի, Պագանինիի, Կոլումբոսի, Նապոլեոնի, Ռուբենսի, Ֆալկոնի կենսագրությունները։
Ֆրանսերեն է թարգմանել Քրիստափոր Կոլումբոսի որդի Ֆերնանդոյի գիրքը հոր մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նադեժդա Ալիլուևա

Նադեժդա Ալիլուևա (ռուս.՝ Надежда Сергеевна Аллилуева, սեպտեմբերի 22, 1901(1901-09-22), Բաքու, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 9, 1932(1932-11-09), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ԿԵՆՏԿՈՄԻ գլխավոր քարտուղար Իոսիֆ Ստալինի երկրորդ կինն է 1918 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է աշխատանքային-հեղափոխական Ս. Յա. Ալիլուևի ընտանիքում։ Խորհրդային կուսակցական ականավոր գործիչ Ավել Ենուկիձեյի կնքամայրը։ Եղբայրը՝ Պավել Ալիլուև։ Դստեր՝ Սվետլանա Ալիլուևայի պնդմամբ, Նադեժդա Ալիլուևայի հայրը կիսով չափ գնչու էր, իսկ մայրը գերմանացի։
Երբ 1917 թվականին սիբիրյան աքսորից հետո Ստալինը վերադարձավ Պետրոգրադ, նրա և տասնվեցամյա Նադյայի միջև սիրավեպ սկսվեց։ Իրինա Գոգուան, որն այն ժամանակ բնակվում էր Պետրոգրադում և սերտորեն կապված էր Ալիլուևների ընտանիքի հետ, հիշում է, թե ինչպես «մի օր Սերգեյ Յակովլևիչը (Նադեժդայի հայրը), սարսափելի հուզված վազեց, ասելով, որ նա (Ստալինը) տարավ Նադյային... (ճակատ)...…»: 1918 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Պաշտոնապես նրանց ամուսնությունը գրանցվել է 1919 թվականի մարտի 24-ին։ Երեխաներն են՝ Վասիլին (1921-1962) և Սվետլանան (1926-2011)։
Իր կենսագրի՝ Օլգա Տրիֆոնովայի պնդմամբ, կինը՝ Նադեժդան, ազգանունը չի ցանկացել վերցնել և մինչև կյանքի վերջը մնացել է Ալիլուևա։
Աշխատել է Ժողովրդական կոմիսարիատում, Վլադիմիր Լենինի քարտուղարությունում զբաղվել է ազգությունների հարցերով, համագործակցել է «Հեղափոխություն և մշակույթ» և «Պրավդա» ամսագրերի խմբագրությունների հետ։ 1921 թվականի դեկտեմբերի 10-ին հեռացվել է կուսակցությունից, բայց արդեն 1921 թվականի դեկտեմբերի 14-ին վերականգնվել է Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցությունում որպես անդամության թեկնածու։ 1929 թվականից հետո սովորել է Համամիութենական արդյունաբերական ակադեմիայի տեքստիլ արդյունաբերության ֆակուլտետում։  Եղել է Խրուշչովի համակուրսեցին, նրան ծանոթացրել է իր ամուսնու հետ։
Նրա ութ համակուրսեցիների ձերբակալությունից հետո Ալիլուևան զանգահարել է Օրենբուրգի պետական մանկավարժական համալսարանի ղեկավար Հենրիխ Յագոդային և պահանջել նրանց անմիջապես ազատ արձակել։ Յագոդան պատասխանել է, որ ոչինչ չի կարող անել, քանի որ ձերբակալվածները արդեն կենդանի չեն, նրանք կյանքից վաղաժամ հեռացել են բանտում ինֆեկցիոն հիվանդության պատճառով։


=== Ինքնասպանություն ===
Ականատեսների վկայությամբ, 1932 թվականի նոյեմբերի 7-ին,  մահվան նախօրեին Վորոշիլովի բնակարանում Ալիլուևայի և Ստալինի միջև տեղի է ունեցել հերթական վեճը։
1932 թվականի նոյեմբերի 8-ի լույս 9-ի գիշերը, Նադեժդա Սերգեևնան ինքն իրեն կրակում է Վալտեր տեսակի ատրճանակից, փակվելով իր սենյակում

— Սվետլանա Ալիլուևա «Քսան նամակ ընկերոջը»


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլյա դել Կարմեն

Վիլյա դել Կարմեն (իսպ.՝ Villa del Carmen), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Դուրասնո դեպարտամենտում։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 2692 մարդ.

Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիսյանկայի շրջան

Լիսյանկայի շրջան (ուկրաիներեն՝ Лисянський район), շրջան Ուկրաինայի Չերկասիի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Լիսյանկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 746 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 24295 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,57 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Մոցվնար

Մոցվնար (վրաց.՝ მოცვნარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 100 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմել է 873 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով, կան նաև հայեր։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գավաշ (սարավանդ)

Գավաշ, սարավանդ (լեռնադաշտ) լեռնագագաթ Վանա լճի հարավային ափի մոտ, Հայկական Տավրոսի շրջանում, Համանուն Գավաշ գավառում։


== Ծանոթագրություններ ==
Love in Rewind

Love in Rewind, Դինո Մերլինի երգն է։ Այն ներկայացվել է Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում Բոսնիա և Հերցեգովինայի կողմից, անգլերեն լեզվով։ Երգի և բառերի և երաժշտության հեղինակն է Դինո Մերլինը։
Երգը Եվրատեսիլ 2011-ում զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը 125 միավորով, և դարձել մրցույթում Բոսնիա և Հերցեգովինայի լավագույն կատարում 2006 թվականից հետո։


== Չարթեր ==
Սեն Մար ան Օթ

Սեն Մար ան Օթ (ֆր.՝ Saint-Mards-en-Othe), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 648 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.64 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 31.4 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 100 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 25 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 401 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 275-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 126։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,6 %։ 275 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 237 անձ (131 տղամարդ և 106 կին)։ Գործազուրկ են եղել 38 անձ (23 տղամարդ և 15 կին)։ 126 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 56-ը` թոշակառուներ, իսկ 51-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Զակուտինցի (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)

Զակուտինցի (ուկրաիներեն՝ Закутинці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1610 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զակուտինցի գյուղում բնակվում էր 370 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2029 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 182,36 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հարավային Ալպեր

Հարավային Ալպեր, Նոր Զելանդիայի Հարավային կղզու արևմտյան առափնյա մասով ձգվող լեռնաշղթայի ընդհանուր անվանումը։ Այդ լեռնազանգվածի 17 գագաթների բարձրությունն անցնում է 3000 մետրից։ Դրանցից ամենաբարձրը հանդիսանում է Կուկա լեռը (անգլ.՝ Mount Cook), որը երկրի տեղաբնիկների լեզվով հայտնի է նաև որպես Աորակի (մաորի՝ Aoraki)։ Նրա բարձրությունը կազմում է  3724 մ.
Լեռնագագաթներն իրարից բաժանված են սառցադաշտերով, դրանցից շատերը արևելյան մասում ծածկված են լճերով, դրանց թվում են Կոլրիջ լիճը հյուսիսում և Վակատիպու լիճը հարավում։  1970-ական թվականների վերջին իրականացված տեղագրման համաձայն Հարավային Ալպերում հաշվվում էր մոտավորապես 3000 սառցադաշտ, որոնցից յուրաքանչյուրի  մակերեսը մեկ հեկտարից ավել է , դրանցից ամենաերկարը Թասման սառցադաշտն է՝ ունի  23,5 կիլոմետր երկարություն, որը զիջում է 1960–ական թվականներին գրանցված  առավելագույն՝ 29 կիլոմետրին։
Բնակավայրերը ներառում են  Մաուրի Սպրինգսը, Լյուիս լեռնանցքում գտնվող սպա–կենտրոնը, Արթուր լեռնանցքի քաղաքը և Մաունտ Կուկ գյուղը։
Նոր Զելանդիայի Ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցը Հարավային Ալպերը հատում են  Լյուիսի լեռնանցքը (SH7), Արթուրի լեռնանցքը (SH73), Խաաստի լեռնանցքը (SH6) և դեպի դեպի Մալֆորդ տանող ճանապարհը (SH94)։
Հարավային Ալպեր անվանումը լեռնաշղթային տրվել է կապիտան Կուկի կողմից 23 марта 1770 թվականի մարտի 23–ին, որը նկարագրում էր նրանց  «անհասանելի բարձրությունը»։ Ավելի վաղ դրանք հիշատակվում էին Աբել Թասմանի կողմից 1642 թվականին, որի նկարագրության մեջ Հարավային կղզու արևմտյան մասը հաճախ ներկայացվում է որպես «բարձունք»։ 1998 թվականին, երբ ընդունվեց օրենք Նուգայ Տախուի պահանջների կարգավորման մասին, տարածքի անվանումը պաշտոնական փոփոխվեց Հարավային Ալպերի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«The Exploration of the Southern Alps (from 1940 book)»։ NZETC
Էծեր (Լանչխութի շրջան)

Էծեր (վրաց.՝ ეწერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Լանչխութի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 75 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լանչխութից հեռու է 9 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 372 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Լանչխութի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Տես նաև ==
Ստորին Էծեր
Բարձր Էծեր
Չխար-Էծեր
Էծեր (Թերջոլայի շրջան)


== Ծանոթագրություններ ==
Անխակով

Անխակով (ռուս.՝ Анхаков), աուլ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 275 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սասուն (Գյոզալդարայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սասուն (այլ կիրառումներ)Սասուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գյոզալդարայի գավառակում։ Գտնվում էր Բիթլիս քաղաքից 18 կմ հարավ-արևելք, Գյոզալդարա գետի ափին՝ խիտ լեռնային վայրում։
Գյուղն ուներ կամուրջ, որը կառուցված էր գետի վրա։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնտեա

Կոնտեա (հուն․՝ Κοντέα, թուրքերեն՝ Türkmenköy), գյուղ Կիպրոս կղզու հյուսիս-արևելքում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանում։
1974 թվականին Թուրքիայի կողմից Հյուսիսային Կիպրոսի ռազմակալումից հետո գյուղը դե ֆակտո մտնում է անկախ Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության մեջ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 782 մարդ, հիմնականում՝ թուրքեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Գագիկ Ադիլխանյան

Գագիկ Արշակի Ադիլխանյան (Ադիլխանով) (սեպտեմբերի 25, 1955(1955-09-25), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայկական թատրոնի ու կինոյի դերասան։ 
Դերասանուհի Վեներա Թարզյանի ամուսինը, Թբիլիսիի Պ․ Ադամյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնի դերասան Արշակ Ադիլխանյանի որդին։


== Կենսագրություն ==
Գագիկ Ադիլխանյանը ծնվել է 1955 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Թբիլիսիում։ 1973 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի հայկական դպրոցը։ 1975 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստական ուսումնարանի ոսկորի մշակման բաժին, որն ավարտել է 1977 թվականին։ Ավարտելուց հետո մինչև 1996 թվականն աշխատել է Թբիլիսիի Ս. Շահումյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում` որպես դերասան։
1996 թվականից՝ Երևանի Գ․ Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասան։


== Դերերը թատրոնում ==


=== Թբիլիսիի Շահումյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոն ===


=== Երևանի Գ․ Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն ===


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Արևիկ (այլ կիրառումներ)

Արևիկ կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝

Արևիկ (գավառ) - Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Արևիք գավառի անվանումներից։
Արևիկ (Արմավիրի մարզ) - գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում։
Արևիկ (Շիրակի մարզ) - գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում։
Արևիկ (համույթ) - մանկապատանեկան երգի համույթ Երևանում։
Արևիկ (հրատարակչություն) - մանկապատանեկան գրքերի հրատարակմամբ մասնագիտացած հրատարակչություն Երևանում։
Արևիկ - 1978 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Արևիկ - հայկական իգական և արական անուն
Նախադասության երկրորդական անդամներ

Նախադասության լրացումներ, նախադասության երկրորդական անդամներ, որոնք լրացնում են նախադասության գլխավոր կամ այլ անդամներ։ Լրացվող անդամը կոչվում է լրացյալ։ Լրացումներ լինում են գոյականական (լրացյալն ունի գոյականի առարկայական իմաստ) և բայական (լրացյալն ունի բայական իմաստ)։ Ըստ այդմ գոյականական լրացումներ են որոշիչը (առարկայի որակ, չափ, քանակ են), հատկացուցիչը (առարկայի պատկանելություն, սերում, ծագում են), բացահայտիչը (առարկայի բացահայտում, ով կամ ինչ լինելը), իսկ բայական լրացումներ՝ խնդիրներն ու պարագաները։ Լրացումներ ու լրացյալները միմյանց հետ կապվում են խնդրառությամբ կամ առդրությամբ։ Առդրության ժամանակ լրացյալը չի թելադրում այս կամ այն լրացումը, այն որոշվում է շարադասությամբ կամ հնչերանգով։
Զըռնախեթ

Զըռնախեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բաշգյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Բաշգյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (10 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Բոգոտայի կենտրոնական գերեզմանատուն

Բոգոտայի կենտրոնական գերեզմանատուն (իսպ.՝ Cementerio Central de Bogotá), Բոգոտայում գտնվող Կոլումբիայի գլխավոր և ամենահայտնի գերեզմանոցներից մեկն է։ Այստեղ են թաղված ազգային հերոսներ, բանաստեղծներ և Կոլումբիայի նախկին նախագահներ։ Բացվել է 1836 թվականին և 1984 թվականին հռչակվել է Ազգային հուշարձան։ Դամբարանների քանդակագործներից են Տեներանին և Սիղինոլֆին։


== Գերեզմանատանը թաղվածներ ==
Միգել Աբադիա Մենդես – նախկին նախագահ
Սանտոս Ակոստա – նախկին նախագահ
Սոլեդադ Ակոստա – գրող և լրագրող
Ռաֆայել Ալմանսա – հարգամեծար կաթոլիկ քահանա
Խիլբերտո Ալսատե Ավենդանյո – Իսպանիայի նախկին դեսպան
Խոսե Ասունսիոն Սիլվա – գրող և բանաստեղծ
Վիրխիլիո Բարկո Վարգաս –  նախկին նախագահ
Միգել Անտոնիո Կարո Տոբար – նախկին նախագահ
Խոսե Վիսենտե Կոնչա - նախկին նախագահ
Խոսե Ֆերնանդես Մադրիդ – գիտնական, գրող և պետական գործիչ
Լուիս Կառլոս Գալան – նախագահի նախկին թեկնածու
Խուլիո Գարավիտո – աստղագետ
Ալվարո Գոմես Ուրտադո - նախագահի նախկին թեկնածու
Լաուրեանո Գոմես – նախկին նախագահ
Լեոն դե Գրեիֆ – գրող և բանաստեղծ
Գոնսալո Խիմենես դե Կեսադա – Բոգոտայի հիմնադիր
Լեո Սիգֆրիդ Կոպպ – Կոլումբիայի Բավարիա գարեջրի ընկերության հիմնադիր
Ալֆոնսո Լոպես Միշելսեն – նախկին նախագահ
Ալֆոնսո Լոպես Պումարեխո - նախկին նախագահ
Ժան Մարի Մարսելին Ժիլբերտ – Կոլումբիայի ազգային ոստիկանության հիմնադիր
Խոսե Օգնասիո դե Մարկես – նախկին նախագահ
Մանուել Մուրիլյո Տորո – նախկին նախագահ
Էնրիկե Օլայա – նախկին նախագահ
Խայմե ՊԱրդո Լեալ – նախագահի նախկին թեկնածու
Ֆրանսիսկո դե Պաուլա Սանտանդեր – Սահմանադրական Կոլումբիայի առաջին նախագահը
Սանտիագո Պերես դե Մանոսալբաս – նախկին նախագահ
Կառլոս Պիսառո – նախագահի նախկին թեկնածու
Ռաֆայել Պոմբո – գրող և բանաստեղծ
Ռաֆայել Ռեյես – նախկին նախագահ
Հենա Ռոդրիգես - քանդակագործ
Գուստավո Ռոխաս Պինիլյա – նախկին նախագահ
Էստորխիո Սալգար - նախկին նախագահ
Էդուարդո Սանտոս – նախկին նախագահ
Օրեստե Սինդիչի – Կոլումբիայի օրհներգի կոմպոզիտոր
Մարկո Ֆիդել Սուարես – նախկին նախագահ
Ռաֆայել Ուրիբե Ուրիբե – քաղաքական և պետական գործիչ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
(Իսպաներեն) Calvo Isaza, Oscar Iván (1998), El Cementerio Central: Bogotá, la vida urbana y la muerte. Bogotá: Tercer Milenio Ediciones. 958-601-747-8
(Իսպաներեն) Escovar Wilson-White, Alberto (2003), Guía del Cementerio Central de Bogotá. Bogotá: Alcaldía Mayor de Bogotá, Corporación La Candelaria. 958-33-4286-6


== Արտաքին հղումներ ==
Central Cemetery of Bogota photos and information
Central Cemetery of Bogota page (Իսպաներեն)
Cementerio Central at Find a Grave
Վլադիմիր Ագապով

Վլադիմիր Միքայելի Ագապով (ռուս.՝ Агапов, Владимир Михайлович, նոյեմբերի 18, 1933(1933-11-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), սովետական ֆուտբոլիստ, հարձակվող և ֆուտբոլային մարզիչ, ԽՍՀՄ Սպորտի վարպետ։ ԽՍՀՄ հավաքականում անցկացրել է 1 խաղ։ Մնացել է ԽՄԿԿ-ում։


== Ակումբային կարիերա ==
Ակումբների կազմում. 

«Սպարտակ» Մոսկվա (1952-1954)
ԲԿՄԱ Մոսկվա (1955-1960)
Սերպուխովի «Աստղեր» (1963-1966)


=== Նվաճումներ ===
ԽՍՀՄ չեմպիոն - 1953
ԽՍՀՄ գավաթի հաղթող - 1955


== Մարզչական կարիերա ==
ԲԿՄԱ-ի գլխավոր մարզիչ 1973-1974
ԲԿՄԱ ակումբի ղեկավար 1978


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль на сайте «Сборная России по футболу»
Օսինովկա (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕսինովկաՕսինովկա (ռուս.՝ Осиновка), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1802 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեչեբիլովո (գյուղ, Բարվենկովոյի շրջան)

Մեչեբիլովո (ուկրաիներեն՝ Мечебилове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1927 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մեչեբիլովո գյուղում բնակվում էր 652 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1769 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բրամանտե սանդուղք

Բրամանտե սանդուղք (իտալերեն՝ Scale di Bramante), Վատիկանի թանգարանների երկու սանդուղքները։ Օրիգինալ սանդուղքը կառուցվել է 1505 թվականին, ժամանակակից տարբերակը՝ 1932 թվականին։


== Օրիգինալ սանդուղք ==

Օրիգինալը կառուցվել է 1505 թվականին իտալացի ճարտարապետ Դոնատո Բրամանտեի նախագծով։
Հուլիոս II պապի հրահանգով՝ Բրամանտեին առաջադրանք էր տրվել՝ միավորելու Բելվեդերի դղյակը Վատիկանի առաքելական պալատի հետ։ Դրա համար նա հիմնադրեց պտուտակաձև սանդուղքը և երկու պատկերասրահներ, որոնք եզերում են Բելվեդերի բակը, որոնց կարելի է հասնել՝ անմիջապես աստիճաններից իջնելով։ Սակայն հետևում գտնվող պատկերասրահի շինարարությունն ավարտվեց միայն կես դար անց։
Բրամենտե սանդուղքը չունի աստիճաններ և ավելի շուտ իրենից ներկայացնում է թեքահարթակ, որը պարուրում է ներքին միջավայրը։ Ներքին դատարկ միջավայրի հաշվին բավականացնում է լույսը՝ վերից վար ձգվող աստիճանը լուսավորելու համար։ Դեպի ներքին անկյունը հստակ դասավորված են դորիական օրդերները, որոնք նեցուկ են ծառայում սանդուղքի 4 ոլորքների համար։ Թեթև զառիվերն այդպես է արված, որպեսզի լծկան կենդանիները կարողանան բեռն անխոչընդոտ հասցնել Վատիկանի առաքելական պալատ։ Բացի այդ, սանդուղքը նախագծված էր կրկնակի պարույրով, որը նման է ԴՆԹ-ի կառուցվածքին, ինչի նպատակն այն է, որ շարժումը միանգամից լինի թե՛ դեպի վեր, թե՛ դեպի վար։ Բրամանտեն ոգեշնչվել է Օրվիետոյում գտնվող սուրբ Պատրիկի հորից, որը կառուցվել է Անտոնիո դա Սանգալլոյի նախագծմամբ։
Այժմ օրիգինալ Բրամանտե սանդուղքը փակ է հանրային այցելությությունների համար՝ բացի հատուկ կազմակերպված տուրերից։


== Ժամանակակից սանդուղք ==

Ժամանակակից պտուտակաձև սանդուղքը նույնպես գտնվում է Պիո-Կլեմենտինո թանգարանում, բայց, չնայած կրում է Բրամանտե սանդուղքի անվանումը, կառուցվել է միայն 4 դար անց՝ 1932 թվականին, Ջուզեպպե Մոմոյի նախագծով։ Ինչպես և օրիգինալը, ժամանակակից սանդուղքը ևս կառուցված է կրկնակի պարույրով, որը մարդկային խմբին թույլ է տալիս անխոչընդոտ տեղաշարժվելու տարբեր ուղղություններով։ Սանդուղքի եզրով կառուցված բազրիքները մետաղից են։ Ապակյա գմբեթը, որը գտնվում է սանդուղքի ներքո, թույլ է տալիս, որ լույսը վերևից սփռվի ներքև։
Բրամանտեի ժամանակակից սանդուղքը ծառայում է որպես Պիո-Կլեմենտինո թանգարանի ելք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012

Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012 («Եվրո 2012»), Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության 14-րդ խաղարկությունն է, որը անց է կացվել Ուկրաինայում և Լեհաստանում, 2012 թվականի հունիսի 8-ից մինչև հուլիսի 1-ը։


== Վայրեր ==


== Ընտրական փուլ ==

2010 թ. Փետրվարի 7-ին Վարշավայում կայացավ «Եվրո-2012»-ի ընտրական փուլի վիճակահանությունը։ Այս վիճակահանությունից հետո կազմվեց ընտրական փուլի ինը խմբանոց խաղացանկ։ Այդ ինը խմբերում վեցը կազմվեցին վեց թիմերով և երեքը՝ հինգ թիմերով։


== Մասնակից հավաքականների մարզիչներ և ավագներ ==


== Հավաքականների հագուստներ ==


== Խմբային փուլ ==


=== Խումբ A ===


=== Խումբ B ===


=== Խումբ С ===


=== Խումբ D ===


== Փլեյ-օֆֆ ==


=== 1/4 եզրափակիչներ ===


=== Կիսաեզրափակիչներ ===


=== Եզրափակիչ ===


==== Չեմպիոն ====


== Ռմբարկուներ ==


== Խորհրդանշանական հավաքական ==
2012 թ. հուլիսի 2-ին ՈՒԵՖԱ-ի տեխնիկական խումբը կազմեց առաջնության խորհրդանշանական հավաքականի կազմը՝ բաղկացած 23 ֆուտբոլիստներից։ Այս հավաքականում ընդգրկվեցին Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի 10 ֆուտբոլիստ։
Տեխնիկական վերլուծության խումբը հաշվի առնելով նաև ֆուտբոլասերների կարծիքը առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ ճանաչեց Անդրես Ինիեստային, իսկ լավագույն ռմբարկու՝ Ֆեռնանդո Տոռեսին, իր խփած 3 գնդակներով։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2011-02-14 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (205401-205500)

Աստերոիդների ցանկ (205301-205400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (205501-205600)
 Աստերոիդների ցանկ (205301-205400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (205501-205600)
(1431) Լուանդա

(1431) Լուանդա (անգլ.՝ Luanda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի հուլիսի 29-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,619174 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1362 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1022 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1548,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232519 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1431) Լուանդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քյուփղրան Վերին

Քյուփղրան Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միակազմ նախադասություններ

Միակազմ նախադասություններ կոչվում են այն նախադասությունները, որոնց մեջ առկա է մեկ գերադաս անդամ, իսկ երկրորդը չկա և հնարավոր չէ ենթադրել կամ վերականգնել, այսինքն՝ միակազմ նախադասություններն ունեն գլխավոր անդամներից միայն մեկը՝ ստորոգյալը, իսկ դրա սպասելի ենթական չկա, հնարավոր էլ չէ վերականգնել, կամ այն ակնարկվում է անորոշ կերպով, կամ վերագրվում է հայտնի կամ անհայտ խմբի։ Միակազմ նախադասությունների մի մասն էլ գլխավոր անդամների՝ ենթակայի ու ստորոգյալի փոխարեն ունեն մեկ գերադաս անդամ, որ արտահայտված է անունով կամ բայով` դերբայով։
Ըստ այդմ էլ միակազմ նախադասությունները լինում են` դիմավոր (ընդհանրական դիմավոր, անորոշ դիմավոր) և անդեմ (բայական անդեմ և անվանական անդեմ)։


== Դիմավոր միակազմ նախադասություններ ==
Դիմավոր միակազմ նախադասություներ, որոնց գերադաս անդամն արտահայտվում է դիմային սահմանափակություն չունեցող բայի որևէ դիմավոր ձևով։
Դիմավոր միակազմ նախադասությունները լինում են՝ 

Անորոշ դիմավոր են կոչվում այն միակազմ նախադասությունները, որոնցում անվանված գործողությունը ենթադրաբար կարելի է վերագրել մեկ կամ մի քանի անձի։ Օրինակ՝ Ասում են` Մհերը դուրս կգա քարայրից։
Ընդհանրական դիմավոր են կոչվում այն միակազմ նախադասությունները, որոնցում կատարվող գործողությունը երթադրաբար կարելի է վերագրել բոլորին։ Այդ նախադասությունները առավել շատ տեղ են գտնում առածներում, ասացվածքներում ու թևավոր խոսքերում։ Օրինակ՝ Ճտերն աշնանն են հաշվում։
Ձևական դիմավոր նախադասություններ կամ միադիմի միակազմ նախադասություններ, որոնց գերադաս անդամն արտահայտվում է դիմասահմանափակ բայով կամ դիմային սահմանափակություն չունեցող բայի դիմասահմանափակ կիրառությամբ։ Ձևական դիմավոր միակազմ նախադասություների մի մասը բնության երևույթներ արտահայտող նախադասություններ են։ Օրինակ՝ Անձրևում է։ Լուսացավ։


== Անդեմ միակազմ նախադասություններ ==
Անդեմ միակազմ նախադասությունները չունեն քերականական դեմք. նրանց կազմությանը չեն մասնակցում բայի դիմավոր ձևերը, այդ թվում նաև օժանդակ բայը կամ հանգույցը։ Անդեմ նախադասությունների ձևավորման հարցում գլխավոր դերը հնչերանգինն է։ Անդեմ նախադասությունները լինում են երկու տեսակ՝ բայական ու անվանական։

Բայական անդեմ նախադասության գլխավոր անդամն արտահայտվում է բայով։ Օրինակ՝ Լռե՛լ։ Մոռանա՜լ ամեն ինչ... Հեռանա՞լ, ու՞ր գնալ...
Անվանական միակազմ նախադասության գերադաս անդամն արտահայտվում է անունով (գերազանցապես գոյականով)։ Օրինակ՝ (Ականջ դրեց։) Ոչ մի ձայն։


== Աղբյուրներ ==
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987, էջ 466-468։
Ս. Աբրահամյան, Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1975, էջ 317-341։


== Գրականություն ==
Ս. Գյուլբուդաղյան, Միակազմ նախադասությունը ժամանակակից հայերենում, Երևան, 1967։
Վ. Հայրապետյան, Արդի հայերեն անդեմ և անվանական նախադասությունների քերականական կառուցվածքը, Լեզվի և ոճի հարցեր, N 6, 1982։