Ռազմական հեղաշրջում Գվինեայում (2021)

Ռազմական հեղաշրջում Գվինեայում 2021 թվականին,  Գվինեայի զինված ուժերի կողմից 2021 թվականի սեպտեմբերի 5-ին իրականացված ռազմական հեղաշրջում։


== Նախադրյալներ ==
Ալֆա Կոնդեն Գվինեայի առաջին նախագահն է անկախությունից ի վեր, որն ընտրվել է նախագահական ընտրությունների միջոցով։ Մինչ այդ երկրում ավտոկրատիա էր գործում։
2015 թվականին Կոնդեն վերընտրվել է։
Մինչև 2020 թվականը Գվինեայի նախագահը չէր կարող վերընտրվել ավելի քան երկու անգամ, սակայն սահմանադրական հանրաքվեն մեծացրել է պետության ղեկավարի լիազորությունների ժամկետը, ինչի արդյունքում Կոնդեն վերընտրվելու իրավունք է ստացել ևս 2 անգամ։
Ալֆա Կոնդեն հաղթել է 2020 թվականի ընտրություններում, որին հաջորդել են բողոքներն ու արդյունքները կեղծելու մեղադրանքները։
Գվինեացի ընդդիմադիրները հետապնդումների են ենթարկվել, Մամադե Կոնդեն ձերբակալվել է 2021 թվականի հունվարին, իսկ Գվինեայի ժողովրդավարական ուժերի միություն կուսակցության առաջնորդը մահացել է բանտում։
2021 թվականի սկզբին ալյուրի, հացահատիկի և շաքարի գները կտրուկ աճել են։ Կառավարությունը փորձել է հացի ավելի բարձր գին սահմանել, սակայն այդ հրամանի վերաբերյալ վրդովմունքի ֆոնին կառավարությունը հրաժարվել է գների բարձրացումից, ինչը հանգեցրել է հացի պակասի, քանի որ հացթուխները հրաժարվել են հաց արտադրել ֆիքսված գնով 2 500 ֆրանկ մեկ բոքոն, որից հետո գինը բարձրացել է 4000 ֆրանկ, ինչը կրկին առաջացրել է հասարակության դժգոհությունը։
2021 թվականի ամռանը բարձրացվեցին հարկերը, ավելացան բենզինի գները, նվազեցվեց ռազմական ուժերի ֆինանսավորումը՝ հօգուտ նախագահական ծառայությունների։
Ոստիկանության մամուլի ծառայությունից հայտնում են, որ նա մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց։


== Իրադարձությունների ժամանակագրություն ==
2021 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ առավոտյան ժամը 8-ի սահմաններում, Կոնակրի քաղաքում նախագահական պալատի մոտ կրակոցներ են հնչել, փողոցներում հայտնվել են զինվորականներ, որոնք տեղի բնակիչներին կոչ են անում անհապաղ վերադառնալ իրենց տները։
Ապստամբները փակել են Կալում շրջանի կամուրջը, որտեղ գտնվում են բազմաթիվ կառավարական շենքեր։
Ոստիկանության մամուլի ծառայությունից հայտնում են, որ նա մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց։
Գվինեայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ հարձակումը հաջողվել է զսպել։
Ավելի ուշ համացանցում տարածվել են լուսանկարներ, որոնցում Գվինեայի նախագահ Ալֆա Կոնդեն դուրս է բերվում շենքից, այնուհետև հրապարակվել է տեսանյութ, որտեղ նախագահը պահվում է զինվորականների կողմից։ Ապստամբները հայտարարել են, որ նախագահին ոչինչ չի սպառնում, բացի այդ, նրան բժիշկների հասանելիություն է տրամադրվել։
Մամադի Դումբույան RTG (ֆր.՝ Radio Télévision Guinéenne) հայտարարել Է խորհրդարանի լուծարման, Սահմանադրության վերացման և առնվազն մեկ շաբաթով երկրի օդային և ցամաքային սահմանների փակման մասին։
Հաղորդագրություններ էին ստացվում այն մասին, որ գվինեացիները փողոց են դուրս եկել և զանգվածաբար ողջունել հեղաշրջումը։
Ապստամբները պարետային ժամ են հայտարարել սեպտեմբերի 5-ի ժամը 19:00-ից։
Սեպտեմբերի 5-ի երեկոյան խռովարարները հայտարարել են Կոնակրիի և զինված ուժերի լիակատար վերահսկողության մասին։
Սեպտեմբերի 6-ին պետության սահմանները բացվեցին։
2021 թվականի հոկտեմբերի 1 -ին Մամադի Դումբույան երդվեց որպես ժամանակավոր նախագահ։


== Հետևանքները ==
Հեղաշրջման պատճառով հետաձգվել է Գվինեայի և Մարոկկոյի միջև Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022 ընտրական հանդիպումը, որը նախատեսված է սեպտեմբերի 6-ին։ Մարոկկոյի հավաքականը տարհանվել է օդանավակայան։
Ալյումինի մոտ 20 տոկոսը արտադրվում է Գվինեայում արդյունահանված բոքսիտներից, հեղաշրջումը հանգեցրել է ալյումինի գների բարձրացման՝ հասնելով ռեկորդային ցուցանիշի՝ մեկ տոննայի համար 2 761 դոլար։
Մոսկվայի Լոկոմոտիվ ֆուտբոլային ակումբը հայտարարել Է Գվինեայում իր հարձակվող Ֆրանսուա Կամանոյի գտնվելու մասին, որը չի կարող լքել երկիրը փակ սահմանների պատճառով և բոլոր ջանքերը գործադրել նրա վերադարձի համար։


== Արձագանք ==
 ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշը դատապարտել է իշխանության գրավումը և կոչ է արել Գվինեայի նախագահին ազատ արձակել։
 Աֆրիկյան միության նախագահը (Ֆելիքս Չիսեկեդի) և հանձնաժողովի ղեկավարը (Մուսա Ֆակի Մահամաթ) կոչ են արել ազատ արձակել Ալֆա Կոնդեին և դատապարտել հեղաշրջումը։
առանց շրջանակի Արևմտյան Աֆրիկայի երկրների տնտեսական համայնք Սեպտեմբերի 9-ին մտադիր է գագաթնաժողով անցկացնել՝ նվիրված Գվինեայի իրադրությանը։
 Արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով Միության գերագույն ներկայացուցիչ Ժոզեպ Բորելը պահանջել է հարգել իրավական պետությունը, Գվինեայի ժողովրդի խաղաղության և բարեկեցության շահերը։
 ԱՄՆ պետական դեպարտամենտը հակամարտության երկու կողմերին կոչ է արել բռնության չդիմել։
 Մեքսիկայի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է հեղաշրջումը և կոչ արել ազատ արձակել Կոնդեին։
 Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարությունը նույնպես դատապարտել է հեղաշրջումը և կոչ արել ազատ արձակել նախագահին .
 Գանայի նախագահ և Արևմտյան Աֆրիկայի երկրների տնտեսական ընկերակցության պաշտոնական ներկայացուցիչ Նանա Ակուֆո-Ադոն հանդես է եկել ուղերձով, որում դատապարտել է հեղաշրջումը։
 Նիգերիայի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ պետական հեղաշրջումը խախտում է Արևմտյան Աֆրիկայի երկրների տնտեսական համայնքի կանոնները և կոչ է արել երկրին վերադառնալ Սահմանադրությանը։
 Թուրքիայի արտգործնախարարությունը դատապարտել է հեղաշրջումը, կոչ արել ազատ արձակել նախագահին և վերականգնել Սահմանադրությունը։
 Կատարի արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ  է արել խուսափել լարվածության հետ և դատապարտել ահաբեկչությունը։
 Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը պահանջել է ազատ արձակել Կոնդեին և դատապարտել հեղաշրջումը։
 Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարության մամուլի քարտուղար Վան Վանբինը կոչ է արել հակամարտությունը լուծել խաղաղ ճանապարհով և ազատել Կոնդեին։
 Գամբիայի արտաքին գործերի նախարար Մամադու Տանգարան իր հայտարարության մեջ դատապարտել է ռազմական հեղաշրջումը, կոչ է արել վերադառնալ Սահմանադրությանը և ազատ արձակել առաջնորդին Հարավային Աֆրիկայի միջազգային հարաբերությունների և համագործակցության դեպարտամենտի ներկայացուցիչը պատմել է, որ մեծ մտահոգությամբ է հետևել հեղաշրջման զարգացմանը:Հարավային Աֆրիկան կոչ է արել ազատ արձակել Կոնդեին, Աֆրիկյան միությանը կոչ է արել միջամտել Գվինեայի իրավիճակին՝ երկրում կայունությունը վերականգնելու համար, և կոչ է արել լիակատար զսպվածություն ցուցաբերել զինվորականներին և երկխոսություն վարել այն խնդիրների լուծման համար, որոնց բախվում է Գվինեան։
 Սեպտեմբերի 6-ին Գվինեա Բիսաուի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ կառավարությունը պաշտոնական դիրքորոշում կներկայացնի հաջորդ օրը, և կոչ է արել հապճեպ որոշումներ չընդունել այնքան ժամանակ, քանի դեռ հեղաշրջման մասին կոնկրետ տեղեկատվություն չի հայտնվել։
 Ճապոնիայի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է նախագահի ձերբակալությունը, կոչ արել նրան ազատ արձակել և վերականգնել սահմանադրական կարգը։
 Լյուքսեմբուրգի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է պետական հեղաշրջումը և պահանջել ազատ արձակել նախագահին և վերականգնել Սահմանադրությունը։
 Շվեդիայի արտգործնախարար Ան Լինդեն կոչ է արել ազատ արձակել նախագահին։


== Ծանոթագրություններ ==