Գրիպանման հիվանդություններ

Գրիպի նման հիվանդությունը (ԳՆՀ), որը նաև հայտնի է որպես գրիպի նման համախտանիշ կամ գրիպի նման ախտանիշներ, հնարավոր գրիպի կամ այլ հիվանդության բժշկական ախտորոշումն է, որն ունի մի շարք ընդհանուր ախտանիշներ։ Դրանք ներառում են ջերմության բարձրացում, դող, ընդհանուր թուլություն, չոր հազ, ախորժակի կորուստ, մարմնի ցավեր և սրտխառնոց, փռշտոց, որոնք սովորաբար կապված են հիվանդության հանկարծակի առաջացման հետ։ Շատ դեպքերում, ախտանշանները առաջանում են իմունային համակարգի ակտիվացման արդյունքում թողարկված ցիտոկինների կողմից, և, հետևաբար, համեմատաբար ոչ սպեցիֆիկ են։
ԳՆՀ-ի ընդհանուր պատճառները ներառում են սովորական մրսածությունը և գրիպը, որոնք ավելի քիչ տարածված են, բայց ավելի ծանր, քան սովորական մրսածությունը։ Ավելի հազվադեպ հանդիպող պատճառները ներառում են բազմաթիվ դեղամիջոցների կողմնակի ազդեցությունները և բազմաթիվ այլ հիվանդությունների դրսևորումները։


== Սահմանում ==
ԳՆՀ տերմինը կարող է անզգուշորեն օգտագործվել, սակայն գրիպի դեպքերի հսկողության մեջ, կարող է ունենալ խիստ սահմանում։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հիվանդությունը սահմանում է որպես ԳՆՀ, եթե հիվանդը ունի 38 C°-ից բարձր կամ հավասար ջերմություն և հազ, որը սկսվել է վերջին 10 օրվա ընթացքում։ Եթե հիվանդին անհրաժեշտ է հոսպիտալացում, ապա հիվանդությունը դասակարգվում է որպես ծանր սուր շնչառական վարակ (ՍՇՎ)։ Այլ կազմակերպություններ կարող են ունենալ տարբեր սահմանումներ։ Օրինակ, Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնը(ՀՎԿԿ) այն սահմանում է որպես 100 °F (38 °C) կամ ավելի բարձր ջերմություն և հազ կամ կոկորդի ցավ։


== Պատճառագիտություն ==
ԳՆՀ-ի պատճառները տատանվում են բարորակ ինքնաբուժվող հիվանդություններից, ինչպիսիք են գաստրոէնտերիտը, ռինովիրուսային հիվանդությունը և գրիպը, մինչև ծանր, երբեմն կյանքին սպառնացող հիվանդություններ, ինչպիսիք են մենինգիտը, սեպսիսը և լեյկոզը։


=== Գրիպ ===
Տեխնիկապես գրիպի ցանկացած կլինիկական ախտորոշում ԳՆՀ-ի ախտորոշումն է, այլ ոչ թե գրիպի։ Այս տարբերակումը սովորաբար մեծ անհանգստություն չի առաջացնում, քանի որ, անկախ պատճառից, ԳՆՀ-ի դեպքերի մեծ մասը մեղմ են և ինքնաբուժվող։ Ավելին, բացառությամբ գրիպի խոշոր բռնկման պիկերին, ԳՆՀ-ի դեպքերի մեծ մասը գրիպով չէ պայմանավորված։ ԳՆՀ-ն շատ տարածված է։ Միացյալ Նահանգներում յուրաքանչյուր մեծահասակ կարող է ունենալ ԳՆՀ-ի տարեկան միջինը 1-3 դրվագ, իսկ յուրաքանչյուր երեխա կարող է տարեկան միջինը 3-6 դրվագ:Մարդկանց մոտ գրիպը ենթակա է կլինիկական հսկողության ավելի քան 110 գրիպի ազգային կենտրոններից բաղկացած գլոբալ ցանցի կողմից։ Այս կենտրոնները ստանում են ԳՆՀ-ով ախտորոշված հիվանդներից ստացված նմուշներ և փորձարկում են նմուշները գրիպի վիրուսի առկայության համար։ ԳՆՀ-ով ախտորոշված ոչ բոլոր հիվանդներն են ստուգվում, և ոչ բոլոր թեստի արդյունքներն են հաղորդվում։ Նմուշներն ընտրվում են փորձարկման համար՝ ելնելով ԳՆՀ-ի ծանրությունից, ինչպես նաև սովորական նմուշառման մաս, ինչպես նաև մասնակցող հսկողության կլինիկաներում և լաբորատորիաներում։ Միացյալ Նահանգներն ունի ընդհանուր հսկողության ծրագիր, սահմանային հսկողության ծրագիր և հիվանդանոցային հսկողության ծրագիր, որոնք բոլորն էլ նվիրված են գրիպի նոր բռնկումների հայտնաբերմանը։
Տարիների շարունակ փորձարկված նմուշների մեծ մասում գրիպի վիրուսը բացակայում է։ Միացյալ Նահանգներում 2008-2009 գրիպի սեզոնի ընթացքում մինչև ապրիլի 18-ը, 183,839 փորձանմուշներից, որոնք փորձարկվել և զեկուցվել են ՀՎԿԿ-ին, միայն 25,925-ը (14,1%) դրական նմուշների են եղել գրիպի համար։ Դրական նմուշների տոկոսը հասել է առավելագույնը մոտ 25%-ի։ Դրական տոկոսը մեծանում է վարակման հաճախականության հետ՝ հասնելով գագաթնակետին գրիպի հիվանդացության գագաթնակետին։ Համաճարակի ժամանակ պարզ գրիպի նման հիվանդությամբ հիվանդների 60-70%-ն իրականում գրիպ է ունենում։
Նմուշները շնչառական ուղիներից ստացված նմուշներ են, որոնք սովորաբար հավաքվում են բժշկի, բուժքրոջ կամ օգնականի կողմից և ուղարկվում հիվանդանոցային լաբորատորիա՝ նախնական թեստավորման համար։ Գոյություն ունեն շնչառական նմուշ հավաքելու մի քանի մեթոդներ՝ կախված լաբորատորիայի պահանջներից, որը կփորձարկի նմուշը։ Քթի շուրջը նմուշ կարելի է ստանալ՝ պարզապես չոր բամբակյա տամպոնով սրբելով։


=== Այլ պատճառներ ===
ԳՆՀ առաջացնող վարակիչ հիվանդությունները ներառում են շնչառական սինցիցիալ վիրուս, մալարիան, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ վարակը, հերպեսը, հեպատիտ C-ն, Լայմի հիվանդությունը, կատաղությունը, միոկարդիտը, Q տենդը, դենգե տենդը, պոլիոմիելիտը, թոքաբորբը, կարմրուկը, ՍՇՎ-ն, COVID-19 և այլն։
Դեղագործական դեղամիջոցները, որոնք կարող են առաջացնել ԳՆՀ, ներառում են բազմաթիվ կենսաբանական նյութեր, ինչպիսիք են ինտերֆերոնները և մոնոկլոնալ հակամարմինները։ Քիմիաթերապևտիկ միջոցները նույնպես սովորաբար առաջացնում են գրիպի նման ախտանիշներ։ Գրիպի նման համախտանիշի հետ կապված այլ դեղամիջոցներ ներառում են բիսֆոսֆոնատները, կասպոֆունգինը և լևամիզոլը։ Գրիպի նման համախտանիշը կարող է առաջանալ նաև գրիպի դեմ պատվաստանյութի կամ այլ պատվաստանյութերի, ինչպես նաև օփիոիդների հանման համախտանիշի ժամանակ։


== Ախտորոշում ==

Գրիպի նման հիվանդությունը ոչ սպեցիֆիկ շնչառական հիվանդություն է, որը բնութագրվում է ջերմության բարձրացմամբ, հոգնածությամբ, հազով և այլ ախտանիշներով, որոնք դադարում են մի քանի օրվա ընթացքում։ ԳՆՀ-ի դեպքերի մեծ մասը պայմանավորված է ոչ թե գրիպով, այլ այլ վիրուսներով (օրինակ՝ ռինովիրուսներ, կորոնավիրուսներ, մարդու շնչառական սինցիցիալ վիրուս, ադենովիրուսներ և մարդու պարագրիպի վիրուսներ)։ ԳՆՀ-ի ավելի քիչ տարածված պատճառները ներառում են բակտերիաներ, ինչպիսիք են Legionella, Chlamydia pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae և Streptococcus pneumoniae: Գրիպը, շնչառական սցինտիալ վիրևսը և որոշ բակտերիալ վարակներ ԳՆՀ-ի հատկապես կարևոր պատճառներ են, քանի որ այս վարակները կարող են հանգեցնել լուրջ բարդությունների, որոնք պահանջում են հոսպիտալացում։ Բժիշկները, ովքեր հետազոտում են ԳՆՀ-ով մարդկանց, կարող են օգտագործել համաճարակաբանական և կլինիկական տվյալների համակցություն (տեղեկություններ վերջին այլ հիվանդների և առանձին հիվանդների մասին) և, անհրաժեշտության դեպքում, լաբորատոր և ռադիոգրաֆիկ թեստեր՝ պարզելու ԳՆՀ-ի պատճառը։
2009-ի գրիպի համաճարակի ժամանակ ԶԼՄ-ներում ԳՆՀ-ի հազարավոր դեպքեր հաղորդվեցին որպես խոզի գրիպի կասկածանք։ Շատերը կեղծ ահազանգեր էին։ Խոզի գրիպի հավանական տարբերակիչ ախտորոշումը պահանջում է ոչ միայն ախտանշաններ, այլև խոզի գրիպի բարձր հավանականություն՝ կապված անձի վերջին հիվանդության պատմության հետ։ ԱՄՆ-ում 2009-ին գրիպի համաճարակի ժամանակ ՀՎԿԿ-ն բժիշկներին խորհուրդ է տվել «խոզի գրիպի վարակը դիտարկել սուր տենդային շնչառական հիվանդությամբ հիվանդների դիֆերենցիալ ախտորոշման ժամանակ, ովքեր կամ շփվել են հաստատված խոզի գրիպով հիվանդների հետ, կամ եղել են ԱՄՆ այն հինգ նահանգներից որևէ մեկում, որոնք հայտնել են խոզի գրիպի դեպքերի մասին կամ Մեքսիկայում իրենց հիվանդության առաջացմանը նախորդող 7 օրվա ընթացքում»։ Հաստատված խոզի գրիպի ախտորոշումը պահանջում էր շնչառական նմուշի լաբորատոր հետազոտություն։


=== Հազվադեպ հանդիպող դեպքեր ===
Եթե ԳՆՀ-ով տառապող անձի մոտ նաև հայտնաբերվել է Bacillus anthracis (սիբիրախտ), կամ մասնագիտական կամ բնապահպանական ռիսկի խմբերում է գտնվում, ապա տարբերակիչ ախտորոշումը պահանջում է տարբերակել ԳՆՀ-ն և սիբիրախտը։ ԳՆՀ-ի այլ հազվագյուտ պատճառներից են լեյկոզը և մետաղական գոլորշի տենդը։
If a person with ILI also has either a history of exposure or an occupational or environmental risk of exposure to Bacillus anthracis (anthrax), then a differential diagnosis requires distinguishing between ILI and anthrax. Other rare causes of ILI include leukemia and metal fume fever.


== Ձիերի մոտ ==
ԳՆՀ-ն առաջանում է որոշ ձիերի մոտ պատվաստանյութերի միջմկանային ներարկումից հետո։ Այս ձիերի մոտ թեթև վարժությունը արագացնում է ԳՆՀ-ի ընթացքը։ Պատվաստանյութի հետ միասին կարող են տրվել ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր (ՈՍՀԲԴ)։


== Տես նաև ==
Գրոհների տարածման արագություն
Հիվանդությունների հսկում


== Ծանոթագրություններ ==