Medieval II: Total War: Kingdoms

Medieval II: Total War: Kingdoms-ը (թարգմանաբար՝ Միջնադար 2. համընդհանուր պատերազմ. թագավորություններ), Creative Assembly ընկերության կողմից 2007 թ. թողարկած համակարգչային խաղի լրացում է, հանդիսանում է 2006 թ. թողարկած Medieval II: Total War-ի միակ պաշտոնական ադդոնը։ Ադդոնում, ինչպես ամբողջ Total War սերիայում, գլոբալ քայլափոխային ռազմավարությունը (ստրատեգիան) համատեղված է իրական ժամանակում մարտավարական (տակտիկական) մարտերի հետ։
Ադդոնը բաղկացած է իրարից անկախ 4 կամպանիաներից՝ Ամերիկյան, Բրիտանական, Խաչակիրների և Տևտոնական։ Խաղը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր կամպանիան առանձին-առանձին տեղադրել, ինչը կարևոր է համակարգչի կոշտ սկավառակի տարածության սակավության պայմաններում։


== Կամպանիաներ ==


=== Ամերիկայի նվաճումը (Ամերիկյան կամպանիա) ===
Կամպանիան սկիզբ է առնում 1519 թ., երբ Էռնան Կորտեսը և իսպանացիները ժամանում են Ամերիկա։ Քարտեզը ներառում է Հյուսիսային Ամերիկայի հարավային մասը և Կենտրոնական Ամերիկան։ Կամպանիայում կան 9 խմբակցություններ (ֆրակցիաներ), որոնցից 7-ը խաղացվող են։

Նոր Իսպանիա. ունեն 16-րդ դարի տեխնոլոգիաներ (պողպատյա զենքեր, զրահ, հրազեն), սակայն սակավ են եվրոպական զինվորները, ինչը իրենից ենթադրում է տեղի մարտիկների վարձում. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Ացտեկների կայսրություն. բնորոշվում է եռանդուն բազմաքանակ զորքերով, սակայն չունի հեծելազոր, զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Մայաներ. բնորոշվում են եռանդուն բազմաքանակ զորքերով, սակայն չունեն հեծելազոր, զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Ապաչիների ցեղեր. բնորոշվում են քաջ զինվորներով, նետաձիգների մեծ թվով. կարողանում են օգտվել եվրոպաներից զավթած տեխնոլոգիաներից, սակայն ինքները չունեն զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Չիչեմեկների ցեղեր. բնորոշվում են քաջ զինվորներով, նետաձիգների մեծ թվով. կարողանում են օգտվել եվրոպացիներից զավթած տեխնոլոգիաներից, սակայն ինքները չունեն զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Տլաշկալա (պետություն). բնորոշվում է եռանդուն բազմաքանակ զորքերով, սակայն չունի հեծելազոր, զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Տարասկո (պետություն). բնորոշվում է եռանդուն բազմաքանակ զորքերով, սակայն չունի հեծելազոր, զրահապատում և հրետանի. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Նոր Ֆրանսիա. ներկայացնում է ֆրանսիական գաղութարարներին. կամպանիայում հասանելի չէ։
Անգլիական գաղութներ. ներկայացնում են անգլիական գաղութարարներին. կամպանիայում հասանելի չեն։Ամերիկյան կամպանիան բնութագրվում է երեք առանձնահատկություններով։ Առաջինը՝ դա, երեք սկզբունքորեն տարբեր ազգային խմբերի հակամարտությունն է։ Նրանց միջև տարբերությունը ավելի մեծ է, քան, ասենք, բնօրինակում՝ արաբական աշխարհի, Արևմտյան և Արևելյան Եվրոպայի միջև։ Երկրորդը հատուկ կլիմայական պայմաններն են։ Մայրցամաքի մեծ մասը ծածկված է ջունգլիներով, անապատներով և պրերիաներով, ինչը ենթադրում է մարտական տակտիկայի երեք տարբեր մոտեցումներ։ Եթե Եվրոպայում մի կլիման հեշտությամբ փոխարինում է մյուսին, ապա Ամերիկայում ամեն ինչ շատ, թե քիչ հստակ է։ Հարավում դժվարանցանելի խոնավ անտառներ են, որոնցում հեծելազորի և նետաձիգների համար պատերազմել այդքան էլ հեշտ չի լինի, Մեքսիկայում անապատներ են, որոնք տալիս են մանևրի հնարավորություն, սակայն ուժասպառ են անում շոգին անսովոր եվրոպացիներին, հյուսիսում լայնատարած պրերիաներ են, որոնք հեծելազորի և դիմացկուն հնդկացիների համար սանձարձակ շարժ են ապահովում։ Երրորդ առանձնահատկությունը արյունալի ճակատամարտերն են։ Գրեթե բոլոր զորքերը, այդ թվում՝ եվրոպական, վատ են զրահապատված, փոխարենը հարձակման միջոցները գերազանց են, լինի հրազենը, նետերի տարափը, թե հնդկացի մարտիկների մոլեգնած հարձակումը։ Այնպես որ իրադարձությունները մարտադաշտում շատ արագ են փոփոխվում, հատկապես՝ ցանցային ճակատամարտերում։ Կամպանիան բնորոշվում է նաև նոր գաղափարներով։ Խաղալով Իսպանիայի կողմից՝ մասնակիցը ստիպված կլինի կախված լինել Եվրոպայից եկող օգնությունից։ Զարգացած դրամական շրջանառության բացակայության պայմաններում հարկերի հավաքագրումը քիչ նշանակություն ունի, և հարստության հիմնական մասը ձեռք է բերվում առևտրի և թալանի ճանապարհով։ Ապաչիների կողմից խաղալով՝ կարելի է ապաչիներին կոչ անել դուրս գալ «պատերազմի ուղու» վրա (խաչակրաց արշավանքի կամ ջիհադի յուրատիպ նմանակ)։


=== Բրիտանական կամպանիա ===
Սկիզբ է առնում 1258 թ.: Կամպանիան նվիրված է Բրիտանական կղզիներում տեղի ունեցած պատերազմներին, այդ թվում՝ բարոնների ապստամբությանը և վիկինգների ներխուժմանը։ Քարտեզը ընդգրկում է միայն Բրիտանիա և Իռլանդիա կղզիները։ Կամպանիայում կան 6 խմբակցություններ, որոնցից 5-ը խաղացվող են։

Անգլիա. բնորոշվում է ծանր հետևակով, սակայն հեծելազորի սակավ բազմազանությամբ. դժվարության մակարդակը՝ հեշտ։
Իռլանդիա. բնորոշվում է հեծելազորի և հրազենով զինված մարտիկների լավ համակցությամբ, սակայն չկան ուժեղ նիզակավորներ. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Շոտլանդիա. աչքի է ընկնում գերազանց նիզակավորներով, սակայն հեծելազորը սակավ է, արքունական զորքերն էլ նախընտրում են մարտնչել հետիոտն. դժվարության մակարդակը՝ հեշտ։
Ուելս. բնորոշվում է նրանով, որ շատ զորքեր կարողանում են մարտնչել մի քանի դերերում. բացակայում է ծանր հետևակը. դժվարության մակարդակը՝ դժվար։
Նորվեգիա. աչքի է ընկնում երկկողմ տապարներով գերազանց գրոհային հետևակով, սակայն չունի լավ ծանր հետևակ. դժվարության մակարդակը՝ դժվար։
Բարոնների միություն. ներկայացնում են անգլիական թագավորի դեմ՝ բարոններից կազմված կազմակերպված ապստամբությունը. կամպանիայում հասանելի չեն։Կամպանիայի գաղափարն այն է, որ պետք է հաղթել դիմակայող և ճնշող թշնամիներին հենց սկզբից։ Անգլիան ստիպված կլինի պատերազմել Իռլանդիայի հետ, որը սկզբում կազատագրի մի շարք մարզեր իր հայրենիքում, և Ուելսի հետ, որը կգրավի Քարդիֆը և կշարժվի առաջ, եթե նրան չկանգնեցնեն։ Շոտլանդիան ստիպված կլինի պատերազմել Նորվեգիայի հետ, որը սկզբում մեծ ամրապնդում կստանա։ Բարոնների միությունը ունի հայտնվելու երկու տիպ. եթե նրա հայտնվելու պահին Անգլիան տիրում է մարզերի Իռլանդիայում, ապա բարոնները դրանք կզավթեն, իսկ եթե Անգլիան ամբողջությամբ կորցնի Իռլանդիայում սկզբնական 4 քաղաքներն էլ (Դուբլին, Տրիմ, Ատենրայ, Լոնդոնդերի), ապա բարոնները կարող են հայտնվել Անգլիական տիրույթների տարածքի ցանկացած մասում։


=== Խաչակրաց արշավանքներ (Խաչակիրների կամպանիա) ===
Այս կամպանիան սկիզբ է առնում 1174 թ. և նկարագրում է խաչակրաց արշավանքները։ Մասնակցին հնարավորություն է տրվում ընտրել խաղալ կամ խաչակիրների կողմից, կամ մուսուլմանների կողմից և պայքարել «Սուրբ Երկրի» համար։ Կամպանիայի քարտեզն ընդգրկում է Կոստանդնուպոլսից մինչև Բաղդադ ընկած տարածքները։ Կամպանիայում կան 7 խմբակցություններ, որոնցից 5-ը խաղացվող են։

Երուսաղեմի թագավորություն. աչքի է ընկնում ուժեղ ծանր հեծելազորով և հզոր տաճարականներովով (տամպլիերներ), սակայն թեթև հեծելազորի և նետվող նիզակներով զինված մարտիկների սակավ բազմազանությամբ. իշխանության կենտրոնը Երուսաղեմն է. դժվարության մակարդակը՝ հեշտ։
Անտիոքի դքսություն. աչքի է ընկնում ուժեղ ծանր հեծելազորով և հզոր հիվանդախնամներովով (հոսպիտալիերներ), սակայն թեթև հեծելազորի և նետվող նիզակներով զինված մարտիկների սակավ բազմազանությամբ. իշխանության կենտրոնը Կրակ դե Շեվալիեն է. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Եգիպտոս. բնորոշվում է հզոր հեծելազորով (հատկապես՝ մամլուքները), բայց չունի ուշ շրջանի ծանր հետևակ. իշխանության կենտրոնը Կահիրեն է. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Թուրքեր. բնորոշվում են գերազանց ձիավոր նետաձիգներով և լավ հետևակով, բայց չունեն ուշ շրջանի ծանր հետևակ. իշխանության կենտրոնը Բաղդադն է. դժվարության մակարդակը՝ հեշտ։
Բյուզանդական կայսրություն. բնորոշվում է լավ ծանր հեծելազորով, ձիավոր և հետիոտն նետաձիգներով, տիրապետում է «հունական կրակի» տեխնոլոգիային. ունի նախնական ցրված տեղադրություն և թշնամաբար տրամադրված հարևաններ. իշխանության կենտրոնը Կոստանդնուպոլիսն է. դժվարության մակարդակը՝ դժվար։
Մոնղոլներ. հայտնվում են խաղի ընթացքում մեծաքանակ բանակով. կամպանիայում հասանելի չեն։
Վենետիկյան հանրապետություն. ներկայացնում է Վենետիկի խաչակիրներին. կամպանիայում հասանելի չէ։Այս կամպանիայում ամեն ինչ կապված է, այսպես կոչված, ազդեցության կենտրոններին (Երուսաղեմ, Կրակ դե Շեվալիե, Կոստանդնուպոլիս, Բաղդադ, Կահիրե) տիրելու հետ։ Երկար կամպանիայում հաղթելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն նվաճել որոշակի թվով մարզեր, այլև երկար ժամանակի ընթացքում պահել այդ կենտրոնները, ինչը հեշտ չէ։ Ազդեցության կենտրոնները ունենևս մեկ նշանակություն. յուրաքանչյուր խմբակցություն իր ազդեցության կենտրոնը պահելու շնորհիվ կարող է վարձել էլիտար զորքեր։ Այսպես, Անտիոքի դքսությունը, պահելով Կրակ դե Շեվալիեն, կարող է ուսուցանել հոսպիտալիեր սերժանտներ, արբալետավորներ և արքեբուզիրներ, Երուսաղեմի թագավորությունը (պահելով Երուսաղեմը)` երուսաղեմյան ձիավոր և հետիոտն ասպետներ, Բյուզանդիան (պահելով Կոստանդնուպոլիսը)` բյուզանդական ծանր հեծելազոր և դրոմոններ (հունական կրակ նետողներ), Եգիպտոսը (պահելով Կահիրեն)` մամլուք-նետաձիգներ և սուլթանական գվարդիա, թուրքերը (պահելով Բաղդադը)` հետիոտն և ձիավոր խաշամներ։ Օտար ազդեցության կենտրոնի գրավումը հեշտ գործ չէ. նրա անկումից անմիջապես հետո ոչ հեռու հայտնվում է միջին չափի բանակ, որը ձգտում է այն ետ բերել։
Կամպանիայի ընթացքում տեղի են ունենում մի շարք պատմական իրադարձություններ։

Ջիհադ. այն հայտարարելուց հետո թուրքերն ու եգիպտացիներն ստանում են երկուական բանակներ, որոնք սակայն աչքի չեն ընկնում առանձնահատուկ մարտական հմտություններով։
Երրորդ խաչակրաց արշավանք. 1187 թ. Պաղեստին են ժամանում անգլիացի և ֆրանսիացի խաչակիրները Ռիչարդ Առյուծասիրտի և Ֆիլիպ Օգոստոսի գլխավորությամբ։ Այն հայտարարելուց հետո թուրքերն ու եգիպտացիներն ստանում են երկուական բանակներ, որոնք սակայն աչքի չեն ընկնում առանձնահատուկ ռազմական հմտություններով։ Առաջինները կանցնեն Երուսաղեմի հրամանատարության տակ, իսկ երկրորդները բաժին կհասնեն Անտիոքին։ Չնայած խաչակիրները այդքան մեծաքանակ չեն, քան ջիհադի մասնակիցները, սակայն նրանց մարտական հմտությունները բարձր են։ Կամպանիայի առանձնահատկություններից է այն փաստը, որ Ֆրիդրիխ Բարբարոսան կհավաքի 100 հազարանոց բանակ և կխեղդվի գետում, որից հետո բանակը կլուծարվի։
Չորրորդ խաչակրաց արշավանք. 1203 թ. Կոստանդնուպոլսի մոտակայքում ցամաք դուրս կգան վենետիկյան խաչակիրները։ Այսուհանդերձ, Բյուզանդիան պետք է կարողանա դիմակայել վենետիկյան երեք բանակներին։
Մամլուքների ապստամբություն. կամպանիայի 35-րդ քայլին Եգիպտոսում հայտնվում է մամլուքների բանակը, որը կանցնի Եգիպտոսի սուլթանի կողմը։ Զնայած բանակը միայն մեկն է, փոխարենը շատ ուժեղ է և բաղկացած է ամբողջությամբ հեծելազորից։
Օսմանների գերակայություն. կամպանիայի 53-րդ քայլին թուրքերին օգնության է գալիս գերազանց հետիոտն բանակ։ Ենիչերները շատ նշանակալից կլինեն. թուրքերը զգում են հուսալի հետիոտն զորքերի պակասություն։
Մոնղոլական արշավանքներ. մոնղոլների հարձակումը չունի ֆիքսված տարեթիվ (մոտավորապես 13-րդ դարի երկրորդ քառյակին), փոխարենը թուրքերին «երկար կհիշվի»։ Բաղդադի շրջակայքում կհայտնվեն միանգամից չորս ուժեղ բանակներ, որոնց հաղթել բաց դաշտում շատ դժվար է։ Բաղդադի անկման դեպքում թուրքերը կստանան ամրապնդում։


=== Տևտոնական կամպանիա ===
Այս կամպանիան սկիզբ է առնում 1250 թ. և նկարագրում է արևելաեվրոպական դավանանքների և Տևտոնական միաբանության միջև կրոնական թշնամանքը։ Քարտեզն ընդգրկում է Եվրոպայի հյուսիսարևելյան շրջանները՝ Դանիայից մինչև Ռուսիա։ Կամպանիայում կան 8 խմբակցություններ, որոնցից 7-ը խաղացվող են։

Տևտոնական միաբանություն. աչքի է ընկնում հզոր ասպետներով և կարգապահ զորքերով, սակայն սակավ է թեթև հեծելազորը, ինչպես նաև՝ արագաշարժ հետևակը. ի տարբերություն դինաստիայի՝ միաբանության առաջնորդ է դառնում լավագույն գեներալը. դժվարության մակարդակը՝ հեշտ։
Լիտվա. բնորոշվում է գերազանց թեթև հեծելազորով, աշխարհազորայինները բնութագրվում են ցածր կարգապահությամբ. դժվարության մակարդակը՝ միջինլ
Դանիա. աչքի է ընկնում բոլոր զորքերի լավ համակցությամբ, հետևակը գերադասում է սրերը և տապարները նիզակներին, սակավ է լավ, ծանր հեծելազորը. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Նովգորոդյան հանրապետություն. բնորոշվում է ծանր և թեթև հեծելազորի լավ համակցությամբ, սակայն վաղ շրջանի թույլ հետևակով և նետաձիգներով. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Լեհաստան. բնորոշվում է շատ ուժեղ հեծելազորով և միջին հզորության հետևակով. դժվարության մակարդակը՝ դժվար։
Սրբազան Հռոմեական կայսրություն. բնորոշվում է բոլոր չափանիշներով ուժեղ զորքերով, սակայն քիչ են ուշ շրջանի ուժեղ զորքերը. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Մոնղոլական կայսրություն. բնորոշվում է ուժեղ նետաձիգ-հետևակով, լավագույն թեթև հեծելազորով, սակայն քիչ են ուշ շրջանի ուժեղ զորքերը. դժվարության մակարդակը՝ միջին։
Նորվեգիա. բնորոշվում է սակավաթիվ հավասարակշռված զորքերով. կամպանիայում հասանելի չէ։Կամպանիան բնութագրվում է մի շարք իրադարձություններով։

Կաթոլիկության ընդունումը Լիտվայի կողմից. դավանափոխությունը հանգեցնում է շինությունների ու զորքերի վարձման շղթայի փոփոխմանը և բոլոր կաթոլիկ տերությունների հետ (այդպիսիք հինգն են՝ Տևտոնական միաբանություն, Լեհաստան, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն, Դանիա, Նորվեգիա) հարաբերությունների բարելավմանը։ Իրադարձությունն ակտիվանում է երկու դեպքում։ Նախ, եթե կամպանիայի 37-րդ քայլից հետո լիտվացիները հսկում են հինգից պակաս մարզեր, առաջարկվում է կաթոլիկություն ընդունել (որպես «փրկարար օղակ», եթե տևտոնները չափազանց նեղում են)։ Նույն առաջարկը արվում է առանց որևէ պայմանների 65-րդ քայլից հետո։ Արդյունքում Լիտվան զրկվում է հեթանոսական բոլոր տաճարներից, նրանց հետ կապված զորքերից և քահանաներից, փոխարենը Վիլնյուսի բնակչությունը երեք քառորդով կաթոլիկ կդառնա։ Իրականում Լիտվայի կառավարիչները մնացել են հեթանոս. Լիտվան մկրտություն ընդունած վերջին եվրոպական երկիրն է։
Կալմարյան միության ստեղծումը. եթե կամպանիայի 8-րդ քայլից հետո դանիացիներին պատկանում են Գյոտեբորգ, Կալմար, Ուփսալա, Վիսբյու և Աբո կենտրոնները, իսկ նորվեգական խմբակցությունը դեռ ոչնչացված չէ, Դանիայի թագավորին առաջարկվում է Նորվեգիայի հետ ստեղծել միությունը։ Արդյունքում Նորվեգիայի բոլոր տիրույթները կանցնեն Դանիային, իսկ նորաստեղծ տերությունը կստանա Կալմարյան միություն անվանումը։
Հանզայի լիգայի ձևավորումը. այն խմբակցությունը, որը կկարողանա տիրանալ Բալթիկ ծովի հինգ գլխավոր առևտրական կենտրոններին (Համբուրգ, Դանցիգ, Վիսբյու, Ռիգա, Նովգորոդ), հնարավորություն կստանա դրանցից մեկում կառուցել Հանզայի լիգայի գրասենյակ և ստանալ զգալի ֆինանսական օգուտ։


== Առանձնահատկությունները և լրացումները ==
4 նոր կամպանիաներ;
23 խաղացվող խմբակցություններ, այդ թվում՝ 10 գոյություն ունեցողները;
Ավելի քան 150 նոր զորատեսակներ;
Ճակատամարտերում ամրապնդման եկած զորքերը ղեկավարելու հնարավորություն;
Հերոսական կերպարներ առանձնահատուկ կարողություններով;
Խրամափոսերով մշտական ամրոցներ կառուցելու հնարավորություն;
Պաշարման նոր սպառազինություն, այդ թվում եփեկան յուղ;
Տեխնոլոգիական նոր ճյուղեր, որոնց վրա ազդում են դավանանքը և հեղինակությունը;
Շինությունների նոր տիպեր;
6 նոր սցենարներ բազմամասնակցային (multiplayer) խաղի համար և 20 նոր քարտեզներ ճակատամարտերի համար;
Նոր ռեժիմ քայլափոխային ցանցային (հոթ-սիթ) խաղի համար;
Գործակալների 9 նոր տիպեր։


== Հերոսներ ==
Ռիչարդ Առյուծասիրտ (Երուսաղեմի թագավորություն). կարող է ավելացնել զինվորների մարտական ոգին;
Վիլյամ Ուոլլես (Շոտլանդիա). անգլիացիների դեմ ապստամբության հերոս;
Լլեվելին ափ Գրիֆիդ (Ուելս). կարող է միավորել խմբակցությունը և ստեղծել հետևակից ու նետաձիգներից կազմված խոշոր զորքեր;
Սալահ ադ Դին (Եգիպտոս). կարող է կանխել զինվորների փախուստը;
Մանուիլ Կոմնենոս (Բյուզանդական կայսրություն). կարող է հրահրել վեճեր թշնամական բանակներում և կանգնեցնել նրանց իրենց տեղում;
Նուր ադ Դին (թուրքեր). ժամանակավորապես ավելացնում է զորքերի հարձակման արագությունը և բարոյականությունը;
Ֆիլիպ Օգոստոս (Անտիոքի դքսություն). ժամանակավորապես ավելացնում է զորքերի հարվածների ուժը և դիմացկունությունը;
Էռնան Կորտես (Նոր Իսպանիա). կոնկիստադորների առաջնորդը Նոր Աշխարհում, որը օգնություն է ստանում Իսպանիայից;
Հոկոն Հոկոնսոն (Նորվեգիա). վիկինգների առաջնորդը, ովքեր ձգտում են նվաճել Բրիտանիան;
Էդուարդ Երկարաոտ (Անգլիա). խաչակրաց արշավանքի մեկնած արքայազն, որը վերադառնում է տամպլիերների զորքով
Ալեքսանդր Նևսկի (Նովգորոդյան հանրապետություն). մեծն նովգորոդյան իշխան՝ դասված սրբերի շարքին;
Մոնտեսումա (Ացտեկների կայսրություն). ացտեկների կայսր, որը սպանվել է Կորտեսի կողմից;
Կուաուտեմոկ (Ացտեկների կայսրություն). ացտեկների վերջին կայսրը, որն ավելի ուշ հռչակվեց Մեքսիկայի ազգային հերոս։


== Համակարգային պահանջները ==
Նվազագույն պահանջները

Պրոցեսոր՝ 1.5 GHz Pentium 4® կամ AMD® Athlon 64
Հիշողություն՝ 512 MB
Տեսաքարտ՝ 128 MB
Դիսկային տարածություն՝ 4.2 GB (+ 7.2 GB)Խորհուրդ տրվող պահանջները

Պրոցեսոր՝ 2.4 GHz Pentium 4® կամ AMD® Athlon 64
Հիշողություն՝ 1024 MB
Տեսաքարտ՝ 512 MB
Դիսկային տարածություն՝ 4.2 GB (+ 7.2 GB)


== Հղումներ ==
Medieval II: Total War: Kingdoms-ի վիքի-նկարագրություն; Total War-ի պաշտոնական կայք, totalwar.org, twcenter.net Archived 2012-10-25 at the Wayback Machine. (անգլ.), wikitotalwar.wikidot.com Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine. (իտալ.)
Medieval II: Total War: Kingdoms-ի բնութագիր; internetwars.ru, lki.ru, ag.ru (ռուս.), jeuxvideo.com (ֆր.)
Medieval II: Total War-ի տեղեկատու; totalwars.ru Archived 2011-09-27 at the Wayback Machine., imtw.ru (ռուս.)