Առավոտյան հիվանդագին վիճակ

Առավոտյան հիվանդագին վիճակ, հղիության ընթացքում առավոտյան անհարմարության, սրտխառնոցի զգացումն է և կարող է ուղեկցվել փսխումով։ Այն հանդիսանում է հղիության առաջին և հիմնական ախտանշանը։ Չնայած անվանմանը կարող է սկսվել և շարունակվել ամբողջ օրվա ընթացքում։ Որպես կանոն այս ախտանշանները ի հայտ են գալիս հղիության 4-ից 16-րդ շաբաթներում։ Ըստ համաշխարհային տվյալների 10 % կանանց մոտ այն շարունակվում է մինչ հղիության 20-րդ շաբաթը։


==== Պատճառ և ախտորոշում ====
Պատճառը դեռևս հստակ պարզ չէ, սակայն կա կանխավարկած, որ այն կապված է հորմոնալ ֆոնի փոփոխության հետ, իսկ ավելի հստակ պատճառը արյան մեջ խորիոնալ գոնադոտրոպինի մակարդակի բարձրացումն է։ Ոմանք կարծում են, որ այս երևույթը օգտակար է էվոլյուցիոն տեսանկյունից։ 
Պետք է ախտորոշել միայն մնացած բոլոր հստակ պատճառները հերքելուց հետո։ Սովորաբար գլխացավը, ցավը որովայնում և տենդը այս դեպքում պետք է բացակայեն։


==== Կանխարգելում և բուժում ====
Պրենատալ վիտամինների ընդունումը հղիությունը պլանավորելիս նշանակալիորեն կարող է նվազեցնել այս խնդրի հետ առնչվելու հավանականությունը։ Թեթև դեպքերում հատուկ բուժման կարիք չկա` խորհուրդ է տրվում ուղղակի պահպանել հատուկ սննդակարգ։ Եթե պահանջվում է դեղորայքային բուժում ապա ցանկալի է օգտագործել Պիրիդոքսին/Դոքսիլամին համակցումը։ Կան շատ քիչ ապացույցներ, սակայ նշվում է, որ կոճապղպեղը նույնպես կարող է արդյունավետ լինել։ Ծանր դեպքերում, երբ ոչինչ արդյունք չի տվել կարելի է փորձել բուժումը մեթիլպրեդլիզոլոնով։ Զոնդով կերակրումը կարող է կիրառվել այն կանանց շրջանում, որոնք ունեն արտահայտված քաշի կորուստ։


===== Կանխատեսում, համաճարակաբանություն, պատմություն և մշակույթ =====
Առավոտյան սրտխառնոցը հանդիպում է 70-80% հղի կանանց մոտ։ Իսկ 60%-ի շրջանում նկարագվում են նաև փսխումներ։ Առավոտյան հիվանդագին վիճակը բացասաբար է անրադառնում կյանքի որակի վրա, բերում է աշխատունակաության նվազման և հանգեցնում առողջապահական նպատակներով ծախսերի։ Որպես կանոն թեթև և միջին ձևերը չեն ազդում երեխայի առողջության վրա։ Ծանր դեպքերի մեծամասնությունն էլ նույնպես կարող են ունենալ լավ կանխատեսում։ Առաջացող բարդությունները Վերնիկեի էնցեֆալոպաթիան և կերակրափողի պատռումն են։


== Նշաններ և ախտանիշներ ==
Կանանց 66 %-ի մոտ դիտվում է սրտխառնոց և փսխում, մինչ 33 %-ի դեպքում առկա է միայն սրտխառնոց։


== Պատճառ ==
Առավոտյան հիվանդագին վիճակի հստակ պատճառը դեռևս պարզ չէ։ Չնայած ոմանք կարծում են, որ այն կապված է հոգեբանական վիճակի հետ, այս վարկածը ապացուցված չէ։
Սրտխառնոց և փսխում կարող է առաջանալ նաև հղիության ոչ նորմալ ձևերի դեպքում։


== Ախտաֆիզիալոգիա ==


=== Հորմոնալ փոփոխություններ ===

Էստրոգենների քանակի ավելացում արյան մեջ Այս փաստը այնքան էլ հստակ չէ, քանզի չկա ապացուցված տարբերություն արյան մեջ էստրոգենների և բիլիռուբինի քանակների այն հղիների մոտ, ովքեր ունեն խնդիրը, և նրանց, ովքեր առողջ են։ Վարկածը առաջարկվել է, քանի որ նման ախտանշաններ առկա են նաև այն կանանց շրջանում, ովքեր ընդունում են հակաբեղմնավորիչ դեղամիջոցներ կամ դաշտանադադարի ժամանակ հորմոն փոխարինող բուժում։
Պրոգեստերոնի քանակի ավելացումը արյան մեջ բերում է արգանդի մկանների թուլացման, ինչը կարող է բերել վաղաժամ ծննդաբերության, բայց և կարող է թուլացնել ստամոքսը և աղիները ինչի պատճառով ստամոքսում կավելանա ստամոքսահյութը առաջացնելով ստամոքս-կերակրափողային ռեֆլյուքս` ստամոքսի պարունակության անցում կերակրափող։
Խորիոնալ գոնադոտրոպինի ավելացում։ Որպես կանոն՝ սրտխառնոցի և փսխման անմիջական պատճառը այս հորմոնի ավելացումը չէ այլ այն է, որ նա խթանում է մոր ձվարաններում էստրոգենների արտազատմանը ինչն էլ հենց առաջացնում է այս ախտանշանները։


=== Պաշտպանական մեխանիզմ ===
Առավոտյան հիվանդագին վիճակը կարող է լինել բնական ընտրության հետևանք, որպես պաշտպանական մեխանիզմ։ Հնարավոր է, որ նման կերպով երեխան պաշտպանվում է մոր օրգանիզմի տոքսիններից (թույներից)։ Այս տեսությունը վկայող փաստերն են`

Առավոտյան հիվանդագին վիճակը ունի մեծ տարածում հղի կանանց շրջանում։ Այն ներկայացվում է որպես հարմարողական գործառույթ, սակայն այնուամենայնիվ այն ախտաբանական է։
Երեխայի խոցելիությունը թույների նկատմամբ ամենաբարձր կետում է հղիության 3-րդ ամսում ինչն էլ համընկնում է առավոտյան հիվանդագին վիճակների առաջացման հետ։
Կա կապ սննդում թույների քանակի և նրանց հոտի կամ համի սրտխառնոց առաջացնելու հատկության մեջ։Հղիները, որոնց մոտ չի նկարագրվում առավոտյան հիվանդագին վիճակ ունեն պտուղը կորցնելու ավելի մեծ ռիսկ։ Վարկածը առաջադրվել է քանզի նման կանայք կարող են ավելի շատ օգտագործել այնպիսի սնունդ, որը կարող է վնասել պտղին։
Բացի նրանից, որ առավոտյան նկարագրվող սրտխառնոցը և փսխումները կարող են պաշտպանել պտղին` դրանք պաշտպանում են նաև մորը։ Հղի կնոջ իմունային համակարգը հղիության ընթացքում թուլանում է բացառելու համար մոր օրգանիզմի կողմից պտղի մերժումը` որպես օտար հյուսվածք։ Դրա պատճառով կենդանական ծագման մթերքները, որորնք կարող են պարունակել մակաբույծներ և մանրէներ կարող են խիստ վնասակար լինել մոր համար։ Կան տվյալներ, որ ամենից հաճախ հիվանդագին վիճակ առաջացնում են հենց կենդանական ծագման մթերքները այդ թվում մսամթերքը և ձկնեղենը։
Եվ եթե ապացուցվի, որ առավոտյան հիվանդագին վիճակների հիմքում հենց պաշտպանական մեխանիզմներն են, ապա հակափսխեցուցիչ դեղամիջոցները կհամարվեն վնասակար, քանզի այդ թույները մնալով կնոջ օրգանիզմում կբերեն պտղի տարատեսակ արատների և շեղումների առաջացման և անգամ կարող են հղիության ընդհատման` վիժման պատճառ դառնալ։


== Բուժում ==
Չկա հստակ ապացույց ի օգուտ որևէ միջամտության արդյունավետության այս խնդրի բուժման հարցում։


=== Դեղամիջոցներ ===
Մի շարք հակափսխեցուցիչ դեղեր բավականին արդյունավետ են և անվտանգ են հղիության դեպքում։ Դրանք են` Պիրիդոքսին Դոքսիլամին համակցումը, հակահիստամինային դեղամիջոցները ինչպիսիք են դիֆենհիդրամինը, մետոկլոպրամիդը և ֆենոթիազինները` օրինակ պրոմետազինը։ Ինչ վերաբերվում է արդյունավետությանը ապա հստակ չէ մեկի առավելությունը մյուսների նկատմամբ։ Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում Պիրիդոքսին/Դոքսիլամին համակցումը միակ հաստատված դեղամիջոցային միջամտությունն է հղիության ընթացքում առաջացող սրտխառնոցի և փսխման դեմ։
Օնդանսետրոնը արդյունավետ է, սակայն մեծ է վտանգը պտղի մոտ այնպիսի արատների առաջացման ինչպիսին է <<Գայլի երախը>> : Հստակ և որակյալ տվյալները շատ քիչ են։ Մետոկլոպրամիդը նույնպես կիրառական է և բավականին լավ է ընդունվում հղիների կողմից առանց հստակ կողմնակի ազդեցությունների։ Կորտիկոստերոիդների օգտագործման արդյունավետությունը ակնհայտ չէ։


=== Ալտերնատիվ բժշկություն ===
Որոշ հետազոտություններ և տվյալներ խոսում են կոճապղպեղի արդյունավետության օգտին, սակայն տեղեկություններն ու ապացույցները սակավաթիվ են և իրարամերժ։ Կան մտավախություններ կապված նրա հակամակարդիչ ազդեցության հետ։


== Պատմություն ==


=== Թալիդոմիդ ===
Թալիդոմիդը ստեղծվել է և սկսվել է նշանակվել Արևմտյան Գերմանիայում, որպես առավոտյան հիվանդագին վիճակի բուժում, սակայն հանվել է գործածությունից, երբ պարզ է դարձել դրա ազդեցությունը պտղի վրա և արատներ առաջացնելու հատկությունը։ Միացյալ Նահանգների դեղամիջոցների վերահսկման վարչությունը երբևիցե չի հաստատել Թալիդոմիդը, որպես առավոտյան հիվանդագին վիճակի բուժում։


== Ծանոթագրություններ ==