Վահանապտեր

Վահանապտեր (լատ.՝ Dryopteris), լեզվապտերազգիների ընտանիքի բազմամյա, կարճ ու հաստ կոճղարմատով խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 150 տեսակ։
Դասի լատիներեն անվանումը՝ Dryopteris ծագել է հուն․՝ δρῦς, որը նշանակում է կաղնի, և πτέρις - պտեր բառերից։


== Հայաստանում ==
ՀՀ-ում 2 տեսակ՝ 

Վահանապտեր արական (լատ.՝ D. filixmas)
Վահանապտեր աղեղնավոր (լատ.՝ D. spinulosa)։Առաջինը տարածված է գրեթե բոլոր, իսկ երկրորդը՝ Լոռու և Կոտայքի մարզերում։ Աճում է խոնավ, ստվերոտ վայրերում, անտառներում, հաճախ առաջացնում միատարր բուսուտներ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Կոճղարմատը ծածկված է թուխ թեփուկներով։ Բույսի բարձրությունը 30-150 սմ է։ Տերևները փետրաձև են կամ բարդ-փետրաձև։ Մատղաշ տերևի գագաթը խխունջաձև ոլորված է։ Ամռանը տերևների ստորին մակերեսին առաջանում են կլորավուն սորուսներ (սպորանգիումի խմբեր), որոնք դասավորվում են ջղերի երկարությամբ և ծածկվում կլորավուն կամ երիկամաձև, մի եզրով տերևին ամրացած ծածկաթեփուկով (ինդուզիում)։


== Նշանակություն ==
Դեղաբույս է. պարունակում է թթուներ, աղաղանյութեր և այլն։ Կոճղարմատի թուրմը ճիճվամուղ է։


== Տեսակներ ==

Dryopteris abbreviata
Dryopteris aemula
Dryopteris affinis
Dryopteris alpestris
Dryopteris amurensis
Dryopteris apicisora
Dryopteris arguta
Dryopteris azorica
Dryopteris barbigera
Dryopteris bissetiana
Dryopteris blandfordii
Dryopteris bodinieri
Dryopteris borreri
Dryopteris cambrensis
Dryopteris campyloptera
Dryopteris canaliculata
Dryopteris carthusiana
Dryopteris caucasica
Dryopteris caudifrons
Dryopteris celsa
Dryopteris championi
Dryopteris changii
Dryopteris chapaensis
Dryopteris chinensis
Dryopteris chrysocoma
Dryopteris cinnamomea
Dryopteris clintoniana
Dryopteris confertipinna
Dryopteris cordipinna
Dryopteris corleyi
Dryopteris costalisora
Dryopteris crassirhizoma
Dryopteris crinalis
Dryopteris crispifolia
Dryopteris cristata
Dryopteris cyatheoides
Dryopteris cycadina
Dryopteris cyclopeltiformis
Dryopteris decipiens
Dryopteris dehuaensis
Dryopteris dickinsii
Dryopteris dilatata
Dryopteris discrita
Dryopteris enneaphylla
Dryopteris erythrosa
Dryopteris erythrosora
Dryopteris expansa
Dryopteris fibrilosa
Dryopteris fibrilosissima
Dryopteris filix-mas -
Dryopteris floridana
Dryopteris formosana
Dryopteris fragrans
Dryopteris fructuosa
Dryopteris fuscipes
Dryopteris gamblei
Dryopteris goerigiana
Dryopteris goldiana -
Dryopteris gongboensis
Dryopteris guanchica
Dryopteris gushanica
Dryopteris gushiangensis
Dryopteris gymnophylla
Dryopteris gymnosora
Dryopteris hendersoni
Dryopteris hirtipes
Dryopteris huanganshanensis
Dryopteris hupehensis
Dryopteris hwangii
Dryopteris hypophlebia
Dryopteris immixta
Dryopteris inaequalis
Dryopteris incisolobata
Dryopteris integriloba
Dryopteris integripinnula
Dryopteris intermedia
Dryopteris junlianensis
Dryopteris juxtaposita
Dryopteris kinkiensis
Dryopteris labordei
Dryopteris lacera
Dryopteris lancipinnula
Dryopteris lepidopoda
Dryopteris lepidorachis
Dryopteris liyangensis
Dryopteris ludoviciana
Dryopteris macropholis
Dryopteris manshurica
Dryopteris marginalis
Dryopteris matsumurae
Dryopteris minjiangensis
Dryopteris monticola
Dryopteris montigena
Dryopteris nanpingensis
Dryopteris neolepidopoda
Dryopteris nigrosquamosa
Dryopteris nyalamensis
Dryopteris nyingchiensis
Dryopteris odontoloma
Dryopteris oreades
Dryopteris pacifica
Dryopteris pallida
Dryopteris paludicda
Dryopteris panda
Dryopteris parasparsa
Dryopteris pedata
Dryopteris peninsulae
Dryopteris podophylla
Dryopteris polita
Dryopteris prosa
Dryopteris pseudo-sikkimensis
Dryopteris pseudoatrata
Dryopteris pseudodontoloma
Dryopteris pseudofibrillosa
Dryopteris pseudomarginata
Dryopteris pseudouniformis
Dryopteris pulcherrima
Dryopteris qandoensis
Dryopteris quatanensis
Dryopteris reflexosquamata
Dryopteris remota
Dryopteris rigida
Dryopteris rosthornii
Dryopteris sacrosancta
Dryopteris sanmingensis
Dryopteris saxifraga
Dryopteris scottii
Dryopteris semipinnata
Dryopteris sericea
Dryopteris serrato-dentata
Dryopteris shensicola
Dryopteris shibipedis
Dryopteris sichotensis
Dryopteris sieboldii
Dryopteris sikkimensis
Dryopteris silaensis
Dryopteris sino-sparsa
Dryopteris sinoerythrosora
Dryopteris sinofibrillosa
Dryopteris sordidipes
Dryopteris sparsa
Dryopteris squamifera
Dryopteris squamiseta
Dryopteris stenolepis
Dryopteris subatrata
Dryopteris subbarbigera
Dryopteris subexaltata
Dryopteris sublacera
Dryopteris sublaeta
Dryopteris submarginata
Dryopteris submontana
Dryopteris subtriangularis
Dryopteris tarningensis
Dryopteris tenuicula
Dryopteris tenuissima
Dryopteris thibetica
Dryopteris tieluensis
Dryopteris tokyoensis
Dryopteris tsangpoensis
Dryopteris tyrrhena
Dryopteris uniformis
Dryopteris varia
Dryopteris venosa
Dryopteris villarii
Dryopteris wallichiana
Dryopteris wenchuanensis
Dryopteris wuyishanensis
Dryopteris yigongensis
Dryopteris yungtzeensis
Dryopteris zayuensis


== Մատենագիտություն ==
Gardeners’ Encyclopedia of Plants & Flowers. - Dorling Kindersley Limited, London, 1995.
Сааков С. Г. Ջերմոցային և տնային բույսեր։ - Լ.։ Գիտություն.- 1983.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Charles T. Druery British ferns and their varieties. — London: E. P. Dutton and Co., 1912?.


== Արտաքին հղումներ ==
Flora of North America: Drypopteris(անգլ.) հաստատվել է մարտի 15, 2009 
Flora of China: Drypopteris species list(անգլ.) հաստատվել է մարտի 15, 2009
Flora Europaea: Dryopteris
Flora of North America: Dryopteris
Flora of China: Dryopteris species list