Ազիթրոմիցին

Ազիթրոմիցին, հակաբակտերիային դեղամիջոց, որն օգտագործվում է մի շարք վարակիչ հիվանդությունների, մասնավորապես, միջին ականջի վարակների, կոկորդի բորբոքային հիվանդությունների, թոքաբորբերի, փորլուծության և մարսողական համակարգի որոշ հիվանդությունների բուժման համար։ Այն նաև օգտագործվում է սեռական ճանապարհով փոխանցվող այնպիսի վարակների բուժման համար, ինչպիսիք են՝ քլամիդիան և սուսանակը։ Մի շարք այլ դեղամիջոցների հետ միասին ազիթրոմիցինն օգտագործվում է մալարիայի բուժման համար։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես բերանացի, այնպես էլ ներերակային ներարկումների միջոցով, օրը մեկ անգամ։
Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են սրտխառնոցը, փորլուծությունը և ստամոքսի բորբոքումը։ Կարող են դրսևորվել ալերգիկ փոխազդեցություններ անաֆիլակտիկ շոկի, QT երկարաձգման տեսքով և փորլուծություն պայմանավորված Clostridium difficile տեսակի բակտերիաներով։ Կիրառումը հղիության ժամանակ անվտանգ է։ Կրծքով կերակրման ժամանակ անվտանգությունն ապացուցող տվյալներ չկան։ Ազիթրոմիցինը մակրոլիդային հակաբիոտիկների շարքին պատկանող ազալիդ է։ Այն դանդաղեցնում է բակտերիային սպիտակուցների կենսասինթեզը` դրանով իսկ արգելակելով բակտերիաների աճն ու բազմացումը։
Ազիթրոմիցինը հայտնաբերվել է 1980 թ և հաստատվել է բժկության մեջ կիրառման համար 1988թ։ Այն ԱՀԿ դեղամիջոցների ցանկում է`որպես ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը։ Այն ունի գեներիկ դեղամիջոցներ և վաճառվում է տարբեր ապրանքային անուններով, ամբողջ աշխարհում։ 2016թ․ ԱՄՆ-ում այն նշանակվել է 15 միլիոն անգամ և զբաղեցրել 49-րդ հորիզոնականն ամենաշատ նշանակված դեղամիջոցների շարքում։


== Կիրառումը բժշկության մեջ ==
Ազիթրոմիցինն օգտագործվում է բազմաթիվ վարակիչ հիվանդությունների բուժման համար, ներառյալ`

Թոքերի քրոնիկական օբստրուկտիվ հիվանդության սրացումներ պայմանավորված H. Influenze, M. Catarrhalis կամ S. Pneumoniae բակտերիաներով։ Երկարաժամկետ կրառման դեպքում, յուրաքանչյուր բուժառուի համար պետք է հաշվի առնվեն բոլոր կողմնակի ազդեցությունները, հատկապես պետք է ուշադրություն դարձնել սիրտ-անոթային համակարգի հետ կապված հնարավոր բարդությունների ի հայտ գալուն։
Արտահիվանդանոցային թոքաբորբեր` պայմանավորված C. pneumoniae, H. influenzae, M. pneumoniae, կամ S. pneumoniae բակտերիաներով։
Մաշկի չբարդացած վարակներ` պայմանավորված S. aureus, S. pyogenes, կամ S. agalactiae բակտերիաներով։
Միզասեռական համակարգի վարակներ` պայմանավորված C. trachomatis or N. gonorrhoeae բանկտերիաներով։ Ազիթրոմիցինը ցեֆտրիաքսոնի հետ կոմբինացված կիրառվում է սուսանակի բուժման համար։ Դեպքերի մեծամասնությունում ազիթրոմիցինն արդյունավետ է միայնակ կիրառման ձևով, սակայն գոնոկոկերի մոտ դեղամիջոցի նկատմամբ կայունության առաջացման ցածր շեմի և C. trachomatis ու N. gonorrhoeae վարակների հաճախակի համակցման հետ կապված` այն խորհուրդ է տրվում համակցել ցեֆտրիաքսոնի հետ։
Տրահոմա պայմանավորված C. trachomatis բակտերիայով։
Տղամարդկանց մոտ սեռական օրգանների խոցային հիվանդություն` (շանկր) պայմանավորված H. ducreyi բակտերիայով։
Սուր բակտերիալ սինուսիտ` պայմանավորված H. influenzae, M. catarrhalis կամ S. pneumoniae բակտերիաներով։ Այնուամենայնիվ, նման ազդեցությամբ այլ դեղամիջոցներ, ինչպիսին է ամոքսիցիլին/կլավուլոնաթթուն, այս դեպքում առավել նախըտրելի են։
Միջին ականջի սուր բորբոքում` պայմանավորված H. influenzae, M. catarrhalis կամ S. pneumoniae բակտերաներով։ Այս դեպքում ազիթրոմիցինը չի հանդիսանում առաջին ընտրության դեղամիջոց։ Ամոքսիցիլինը կամ այլ բետա-լակտամային հակաբիոտիկների շարքի ներկայացուցիչներ այս դեպքում առավել նախընտրելի են։
S. pyogenes բակտերայով պայմանավորված ֆարինգիտ կամ լարինգիտ, որի ժամանակ առաջին շարքի դեղամիջոցների կիրառումն անհնար է։


=== Բակտերիալ զգայունություն ===
Ազիթրոմիցինն ունի համեմատաբար լայն, սակայն ոչ խորը հակաբակտերիալ ազդեցություն։ Այն դանդաղեցնում է որոշ գրամ դրական, գրամ բացասական և որոշ չդասակարգված բակտերիաների աճն ու զարգացումը։
2015թ․ հայտնաբերվել է ազիթրոմիցինի նկատմամբ կայուն սուսանակի շտամմ։ Neisseria gonorrhoeae բակտերիան՝ որպես կանոն, զգայուն է ազիթրոմիցինի նկատմամբ, սակայն այս դեպքում դեղամիջոցի միայնակ չի կիրառվում դրա նկատմամբ կայունության առաջացման բարձր ռիսկի հետ պատճառով։ Մեծ քանակությամբ ազիթրոմիցնի կիրառումն ամբողջ աշխարհում հանգեցրել է Streptococcus pneumonia բակտերիայի մոտ դեղամիջոցի նկատմամբ կայունության առաջացման։
Աէրոբ և ֆակուլտատիվ գրամ դրական միկրոօրգանիզմներ

Staphylococcus aureus (զգայուն է միայն մեթիցիլինի նկատմամբ)
Streptococcus agalactiae
Streptococcus pneumoniae
Streptococcus pyogenesԱէրոբ և ֆակուլտատիվ գրամ բացասական միկրոօրգանիզմներ

Haemophilus ducreyi
Haemophilus influenzae
Moraxella catarrhalis
Neisseria gonorrhoeae
Bordetella pertussis
Legionella pneumophilaԱէրոբ միկրոօրգանիզմներ

Peptostreptococcus
Prevotella biviaԱյլ միկրոօրգանիզմներ

Chlamydophila pneumoniae
Chlamydia trachomatis
Mycoplasma genitalium
Mycoplasma pneumoniae
Ureaplasma urealyticum


=== Հղիություն և կրծքով կերակրում ===
Հղիության ժամանակ կիրառման դեպքում վնասակար ազդեցություններ չեն հայտնաբերվել։ Այնուամենայնիվ հղի կանանց կիրառման ադեկվատ հետազոտություններ չկան։
Դեղամիջոցի անվտանգությունը կրծքով կերակրման ժամանակ կիրառելիս ապացուցված չէ։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ կրծքի կաթում դեղամիջոցը հայտնաբերվում է միայն ցածր խտություններով և որ այն կիրառելի է նաև երեխաների համար, համարվում է որ այն կարող է անվտանգ լինել։ Ամեն դեպքում կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ է տրվում զգուշությամբ կիրառել դեղամիջոցը։


== Կողմնակի ազդեցություններ ==
Առավել բնորոշ կողմնակի ազդեցություններն են փորլուծությունը (5%), սրտխառնոցը (3%), որովայնային ցավը (3%) և փսխումը։ Բուժառուների մոտ 1%-ը դադարեցնում են դեղամիջոցի կիրառումը կողմնակի ազդեցությունների պատճառով։ Հայտնի են նևրոզի, անաֆիլակտիկ և մաշկային որոշ փոխազդեցությունների դեպքեր։ Clostridium difficile բակտերիան դուրս է հանվել ազիթրոմիցինով բուժվող վարակների շարքից։ Հայտնի են նաև լսողության կորստի դեպքեր։
Երբեմն բուժառուների մոտ կարող է առաջանալ լեղականգային հեպատիտ և զառանցանք։ Նորածինների մոտ գերդեղաչափավորումը կարող է հանգեցնել սրտի բլոկադայի և մնացորդային էնցեֆալոպաթիայի։
2013թ․ FDA-ն տարածեց հայտարարություն որտեղ նշվում էր, որ ազիթրոմիցինը կարող է առաջացնել սրտի բնականոն էլէկտրական ակտիվության շեղումներ, ինչը կարող է հանգեցնել սրտի զարկերի հաճախականության փոփոխության մահացու ելքի։ Հայտարարության մեջ հիմք էր ընդունվում 2012թ․ կարատված հետազոտությունը ըստ որի դեղամիջոցը կարող է բարձրացնել մահացությունը հատկապես այն անձանց մոտ որքեր ունեն սրտանոթային համակարգի հետ կապված խնդիրներ։ Ամոքսիցիլինը և այլ հակաբակտերիալ դեղամիջոցները համեմատաբար առավել անվտանգ են։ Նախազգուշացման մեջ ասվում է, որ նախկինում QT ինտերվալի երկարաձգում, արյան մեջ կալիումի կամ նատրիումի խտության փոփոխություններ, սրտի ռիթմի փոփոխություններ տարած և սրտի աշխատանքը կարգավորող դեղամիջոցներ օգտագործող մարդիկ առավել հակված են կողմնակի ազդեցությունների ի հայտ գալուն։


== Ֆարմակոլոգիա ==


=== Ազդեցության մեխանիզմ ===
Ազիթրոմիցինը խաթարում է բակտերիաների աճը, դանդաղեցնելով սպիտակուցի կեսասինթեզը։ Միանալով բակտերիայի ռիբոսոմի S50 ենթամիավերի հետ այն խաթարում է բակտերիալ մՌՆԹ-ի սինթեզը։


=== Ֆարմակոկինետիկա ===
Ազիթրոմիցինը թթվակայուն դեղամիջոց է, հետևաբար այն հնարավոր է կիրառել ներընդունման ձևով առանց ստամոքսահյութից հավելյալ պաշտպանիչ թաղանթի կիրառման։ Այն հեշտ է ներծծվում հատկապես դատարկ ստամոքով կիրառման ժամանակ։ Առավելագույն խտության հասնելու ժամանակահատվածը (Tmax) մեծահասակների մոտ կազմում է 2,1-3,2 ժամ բերանացի ընդունման դեղաձևերի համար։ Ֆագոցիտներում դրա բարձր խտության շնորհիվ, ազիթրոմիցինն արագ տեղափոխվում է դեպի բերբեքման օջախ։ Ակտիվ ֆագոցիտոզի ժամանակ արտանետվում են ազիթրոմիցնի բարձդ դոզաներ։ Ազիթրոմիցնի խտությունը հյուսվածքներում կարող է 50 անգամ գերազանցել դրա խտությանն արյան պլազմայում, պայմանավորված լիպիդներում դրա բարձր լուծելիությամբ։ Ազիթրոմիցնի կիսատրոհման ժամանակահատվածը թույլ է տալիս ներարկել բարձր դեղաչաձեր և միևնույն ժամանակ վարակված հյուսվածքներում պահպանել բակտերիոստատիկ ազդեցությունը մի քանի օրվա ընթացքում։
Մեկանգամյա 500մգ դեղաչափով կիրառման ժամանակ, ազիթրոմիցնի դուրս բերումը տեղի է ունենում 68 ժամվա ընթացքում։ Դեղամիջոցի դուրսբերումը հիմնականում տեղի է ունենում լեղու միջոցով։ Մեկ շաբաթվա ընթացքում ներարկված դեղաչափի 6%-ը դուրս է բերվում մեզի միջոցով առանց փոփոխությունների։


== Պատմություն ==
Ազիթրոմիցինը հայտնաբերվել է 1980թ․ Խորվաթիայում «Փիլվա» դեղագործական ընկերության դոկտոր Սլոբոդան Լոկիչի գլխավորած գիտնականների թիմի կողմից, որի կազմում էին Գաբրիէլլա Կորբեհելլը, Գորյանա Րադոբոլյա-Լազարեվսկին և Զրինկա Տամբուրաշևը։ Այն պատենտավորվել է 1981թ.։ 1986թ․ Փիլվա և Փֆայզեր ընկերությունները կնքեցին համաձայնագիր ըստ որի Փֆայզերն իրավունք էր ստանում վաճառել ազիթրոմիցնինն արևմտյան ԵՎրոպայում և ԱՄՆ-ում։ Փիլվան բաց թողեց ազիթրոմիցին Սումամեդ ապրանքային անվանմամբ և զբաղեցրեց կենտրոնական և արևելյան ԵՎրոպայի շուկաները։ Փֆայզերը Փիլվայի լիցենզիայով բաց թողեց ազիթրոմիցինը Զիթրոմաքս ապրանքային անվանմամբ 1991թ.։


== Հասարակություն և մշակույթ ==


=== Վաճառք ===
Այն հասանելի է գեներիկ դեղամիջոցներով։


=== Հասանելի դեղաձևեր ===
Սովորաբար ազիթրոմիցնինն օգտագործում են դեղահաբերի, կապսուլաների, բերանացի օգտագործման սուսպենզիաների, ներերակային ներարկումների, սաշեների և ակնային կաթիլների ձևով։


=== Կիրառում ===
2010թ․ ազիթրոմիցինն ԱՄՆ-ում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը որպես ամբուլատոր հիվանդներին ամենաշատ նշանակված դեղամիջոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ազիթրոմիցին - Մեդեքս
Azithromycin Dosage on Drugs.com