Մովլադի Ուդուգով

Մովլադի Սայդարբիևիչ Ուդուգով (ի ծնե Թեմիշև, փետրվարի 9, 1962(1962-02-09), Գրոզնի, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ (այլ տվյալներով՝ Գերմենչուկ գյուղ)), չեչեն քաղաքական գործիչ, «Կավկազսկի էմիրատ» («Кавказский эмират») ինֆորմացիոն ծառայության ղեկավար։ Զբաղեցրել է ինքնահռչակ Իչկերիայի չեչենական հանրապետության տեղեկատվության և տպագրության նախարարի պաշտոնը, Իչկերիայի առաջին փոխվարչապետի պաշտոնը, արտաքին գործերի նախարարի, Իչկերիայի ազգային տեղեկատվական ծառայության ղեկավարի պաշտոնները։ Եղել է նախագահ Ջոհար Դուդաևի մամլո-քարտուղարը։ Եղել է Իչկերիայի և Դաղստանի ազգերի կոնգրես ահաբեկչական խմբավորման ստեղծողներից և առաջնորդներից մեկը։ Համարվում է Իչկերիայի Չեչենական հանրապետության վահաբիզմի գաղափարախոսներից մեկը։ Ռուսաստանում ստացել է «չեչենական Յոզեֆ Գեբելս» մականունը։


== Կենսագրություն ==
1979 թվականին փորձել է ընդունվել Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը, սակայն չի հաղթահարել մրցույթը։
Հեռակա կարգով ավարտել է Չեչնիայի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ ստանալով «Արդյունաբերական ոլորտում հաշվապահական գործ» մասնագիտացում։ Սովորել է 1983-1988 թվականներին։ Այլ տվյալներով՝ ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ Եղել է ԽՄԿԿ անդամության թեկնածու, սակայն ունեցած ազգայնական հայացքների համար չի ընդունվել կուսակցության շարքերը։
Ուսանողական տարիներին խուլիգանության մեղադրանքով գտնվել է հետախուզման մեջ, որի պատճառով ստիպված փոխել է իր հայրական Թեմիշև ազգանունը և վերցրել մոր՝ Ուդուգով ազգանունը։ 1988 թվականին եղել է «Օրիենտիր» («Ориентир») թերթի գլխավոր խմբագիր, որը մեկ տարի անց արգելվել է շրջանային խորհրդի կողմից։
1991 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Իչկերիայի չեչենական հանրապետության տեղեկատվության և տպագրության նախարար։ 1994 թվականի փետրվարին Ջոհար Դուդաևի հրամանով նրան շնորհվել է Իչկերիայի բրիգադի գեներալի կոչում։ Չեչենական առաջին պատերազմի ժամանակ մամուլում և ռադիոյով չեչենների անունից հանդես է եկել հայտարարություններով, վարել հակասեմական քարոզչություն։ 1995 թվականի փետրվարից փաստացիորեն դարձել է Ջոհար Դուդաևի մամլո-քարտուղար։
1997 թվականի հունվարին իր թեկնածությունն է առաջադրել Իչկերիայի նախագահի պաշտոնում։ Փոխնախագահի նրա թեկնածուն եղել է դաշտային հրամանատար Զիյաուդի Բելոևը։ Ստացել է ընտրողների 1 %-ի ձայները։
Միջպատերազմական ժամանակաշրջանում Գրոզնիում հիմնել և ղեկավարել է «Կավկազ» («Кавказ») հեռուստաընկերությունը։
1999 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին ակտիվորեն աջակցել է դեպի Դաղստան գրոհայինների ներխուժմանը, որը, սակայն, ձախողվել է։ Տրոշևի կարծիքով հարձակումն ուղեկցվում էր քարոզչական խոշոր արշավով, որն անձնամբ իրականացվում էր Ուդուգովի կողմից։ Առկա է տեսագրություն, որտեղ գրոհայինը բացատրում է, որ նրանք չեն վերցնում տեղացիների անասուններին և սնվում, այլ սնվում են միայն այն կենդանիներով, որոնք արդեն իսկ սպանվել էին ռուս զինծառայողների կողմից, այսինքն ուտում էին լեշ, չնայած, ըստ գեներալի, այն արգելված էր իսլամում։ 1999 թվականի աշնանը լքել է Չեչնիան։ Համարվում է «Кавказ-центр» կայքի հիմնադիրներից մեկը, որը քարոզչական աջակցություն է տրամադրում չեչեն գրոհայիններին։
2000 թվականի մարտի 20-ին Մովլադի Ուդուգովի նկատմամբ հայտարարվել է դաշնային և միջազգային հետախուզում՝ 1999 թվականի սեպտեմբերին Դաղստանի Նովոլակի շրջանում գրոհայինների հարձակման և գործընթացի կազմակերպման մեղադրանքով։
2005 թվականին ՄԱԿ-ի հակաահաբեկչության աշխատանքային խումբը, որն ուսումնասիրում էր Ռուսաստանի հայցը՝ Մովլադիին ՄԱԿ-ի N1267 ցուցակ ներառելու համար, մերժել է հայցը, քանի որ ԱԳՆ-ն և խմբի մասնակից պետությունների հատուկ ծառայությունները որևէ կապ չեն գտել Ուդուգովի և «Ալ-Կաիդայի» միջև։ Այդ ցուցակում ներառվում են այն անձինք, որոնք կապ ունեն սույն ահաբեկչական կազմակերպության հետ։
2006 թվականի ապրիլի 23-ին հայտարարել է Ռուսաստանին «տոտակ պատերազմ» հայտարարելու վերաբերյալ՝ խոստանալով ահաբեկիչներ ուղարկել երկրի բոլոր կողմեր։ Դոկու Ումարովը 2012 թվականին հիշել է, որ «ինքնահռչակ Կովկասի էմիրաթում» Ուդուգովը որևէ մասնակցություն չի ունեցել։
2008 թվականի փետրվարի 4-ին արտասահմանում Կովկասի էմիրաթի գլխավոր հանձնակատար Շամսուդին Բատուկաևի N2 հրամանով Մովլադի Ուդուգովը նշանակվել է արտասահմանում Կովկասի էմիրաթի տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնի տնօրեն։
2010 թվականի ամռանը Դոկու Ումարովը Մովլադի Ուդուգովին ազատել է Կովկասի էմիրաթի տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնի տնօրենի պաշտոնից։
2009 թվականին, այսպես կոչված, Իչկերիայի կառավարությունը ընդունել է որոշում Ուդուգովին Շարիաթի դատաստանին ներկայացնելու համար։
Ենթադրաբար Ուդուգովը թաքնվում է իսլամական երկրներից մեկում։ Ենթադրյալ թաքստոցի վայրեր են համարվում Թուրքիան, Բահրեյնը և այլ երկրներ։ 2011 թվականի մարտին «Московский комсомолец» թերթի թղթակից Վադիմ Ռեչկալովը հայտնել է, որ ներկայումս Մովլադի Ուդուգովը թաքնվում է Չեխիայում, «որտեղ լրջորեն վարում է շքեղ կյանք»։ Նույն տարվա մայիսին «Аргументы.ру» կայքը նույնպես հայտնել է, որ Ուդուգովը «բնակվում է Պրահայի մոտ»։ Այդ ընթացքում, Ռամզան Կադիրովի խոսքերով, որը նա արել է 2010 թվականի ապրիլին և մայիսին, Ուդուգովը գտնվում է Թուրքիայում։
Համարվում է Կովկասի էմիրաթի տեղեկատվական-վերլուծական ծառայության տնօրենը, մասնավորապես, պատասխանատու է «Кавказ-центр» կայքի գործունեության համար։
Դոկու Ումարովը 2012 թվականի ապրիլին տված հարցազրույցում նշում է, որ ըստ հավաստի աղբյուների, որը նա ստացել է «ռուսական հատուկ ծառայություններում գերի եղած մոջահեդներից», հատուկ ծառայությունների աշխատակիցներին այս կամ այն հանձնարարությունը տալուց առաջ նշվում էր, որ խոցման գլխավոր թիրախը Ուդուգովն է։ Ըստ Ումարովի, Ուդուգովի գլխի համար ԱԴԾ-ն սահմանել էր 500 000 ԱՄՆ դոլար։


== Հայացքներ ==
Չեչենական առաջին պատերազմի ժամանակ մամուլում և ռադիոյում հանդես է եկել գրոհայինների անունից, վարել հակասեմական քարոզչություն։ Այսպես է նկարագրել իր գրքում Հակադիֆամացիոն լիգայի Ռուսաստանի բաժանմունքի ներկայացուցիչ Վասիլի Լիխաչյովը․

1999 թվականին պատմական գիտությունների թեկնածու Լեմա Վահաևն իր գրքում նշում է, որ «Մ․ Ուդուգովի համար Ռուսաստանը ուղղակի խաղացող է արևմտյան հակաիսլամական խաղի մեջ։ Նրանք, որոնք հիմա ունեն փող, ինձ թվում է, հստակորեն մշակել են ռազմավարություն, որպեսզի Ռուսաստանից կերտեն իսլական աշխարհին թշնամի պետություն… Այդպիսի ռազմավարությունը Չեչնիայում հանգեցրել է պատերազմի։
Ընդորում, իր հարցազրույցի մեջ, որն ուղղված էր ռուսսական ընթերցողին, Ուդուգովը կոչ է անում Ռուսաստանին, ընդդեմ Արևմուտքի, դաշինք կնքել իսլամական աշխարհի հետ և առաջին հերթին Իչկերիայի»։
2013 թվականի մարտին «Umma News-ին» տված իր հարցազրույցում Ուդուգովը ռուսական և մյուս ազգերին կոչ է անում «իմաստավորել ներկան՝ հրաժարվելով կեղծ գաղափարներից» և ընդունել իսլամ։ Ուդուգովը հայտարարել է․ «Կկործանվի, այսպես կոչված, «համաշխարհային կարգը», չկարողանալով հաստատվել… կկործանվի այն պատճառով, որ ի սկզբանե ստեղծվել է որպես անաստվածության հենքի վրա։ Լիբերալիզմը, որը նա հայտարարել է որպես գերակա գաղափարախոսություն, ընդունում է առավել սատանիստական կերպարներ։ Բավական է միայն տեսնել մարտնչող սոդոմականությունը որպես այս հասարակության ծայրահեղ ուղղափառության դրսևորում»։ Նրա կարծիքով․ «Եկել է ժամանակը, որ աշխարհի քարտեզը պետք է ծածկվի կրոնական դրոշով»։ Ընդորում ուղղափառությունը, նրա կարծիքով, «քրիստոնեությունն է, որը Ռուս ուղղափառ եկեղեցուն, իր ժամանակին, ադապտացվել է ռուսական զանգվածների համար»։


== Գնահատականներ ==
Ռուսաստանի հերոս, գեներալ-գնդապետ Գենադի Տրոշևը իր «Իմ պատերազմը։ Խրամատային գեներալի չեչենական օրագիրը» աշխատության մեջ այսպես է գնահատել Ուդուգովի գործունեությունը․

Լրագրող Անդրեյ Ուգլանովը 1999 թվականի հոկտեմբերին «Аргументы и факты» թերթի իր հոդվածում նշել է, որ «ներկայիս գործադիր, և առաջին հերթին նախագահական իշխանությունը Չեչնիայում կանգնած են տեղեկատվական պարտության շեմին»։ Նա կարծիք է հայտնել, որ «մի փոքր և գործին կլծվի քարոզչության հանճար Մովլադի Ուդուգովը, որի շնորհիվ 1994-1996 թվականներին դաշնային ուժերի համար չեչենական արշավանքը դարձավ պարտություն»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Не за горами начало военной операции по вытеснению русских оккупантов с Кавказа Archived 2019-09-11 at the Wayback Machine. (от 30 декабря 2009) (ռուս.)