Էդդա Մուսոլինի

Էդդա Մուսոլինի (իտալերեն՝ Edda Mussolini, ամուսնական ազգանունը՝ Չիանո իտալերեն՝ Ciano, սեպտեմբերի 1, 1910(1910-09-01), Ֆորլի, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն - ապրիլի 9, 1995(1995-04-09), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի քաղաքական գործիչ Բենիտո Մուսոլինիի ավագ դուստրը, Էդդայի ամուսինը՝ Գալիեացցո Չիանոն, Մուսոլինիի կառավարման տարիներին եղել է  արտաքին գործերի նախարար։


== Կենսագրություն ==
Էդդան ծնվել է Ֆորլիում, Բենիտո Մուսոլինիի և Ռակալե Մուսոլինիի ամուսնություից, որոնք  ամուսնացել են Էդդայի ծնվելուց  հինգ տարի անց։
1922 թվականին նրա հայրը դարձել է Իտալիայի վարչապետ։ 1925 թվականին Էդդան իր մոր և եղբոր հետ տեղափոխվել Կարպենիա, իսկ չորս տարի անց՝ Հռոմ, որտեղ ապրում էր հայրը։ Դեռ մանկուց Էդդան աչքի է ընկել համառ ու անկախ բնավորությամբ։
1930 թվականին Էդդան ամուսնացել է Մուսոլինիի կողմնակից Գալիեացցո Չանոյի հետ, որը հետագայում նշանակվել է Շանհայի հյուպատոս։ Էդդան Շանհայում ապրել է ամուսնու հետ և 1931 թվականի հոկտեմբերի 1-ին որդի է ունեցել։


== Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ==
1941-1943 թվականներին եղել է Կարմիր խաչի գթության քույր։ 
Իտալիայի բանակի մի շարք ծանր պարտություններից և Իտալիայի տարածքում դաշնակիցների վայրէջքից հետո ներքին ընդդիմությունը նախկին արտգործնախարար Դինո Գրանդիի գլխավորությամբ Մուսոլինիին տապալելու ծրագիր է մշակել, որին միացել է Էդդայի ամուսին Գալիեացցո Չիանոն, որը 1943 թվականի հուլիսի 25-ին Ֆաշիստական Մեծ խորհրդի նիստում պահանջել է հեռացնել Մուսոլինիին՝ իր աներոջը։ Որոշ ժամանակ անց Մուսոլինին գերմանացիների կողմից ազատ է արձակվել և Հյուսիսային Իտալիայում հիմնադրել մարիոնետային Սալոյի Հանրապետությունը։ Այդ ընթացքում Չիանոն միացել է աներոջը։
Էդդան ամուսնու համար փորձել է ապաստան գտնել արտասահմանում, սակայն ամուսնու ընկերները հրաժարվել են օգնել նրան։ Այդ ամենից հետո Չիանոն փախել է Գերմանիա, սակայն գերմանացիները ձերբակալել են նրան և հանձնել Վերոնա քաղաքի Իտալիայի Սոցիալական Հանրապետության իշխանություններին։ Նրա գործունեությունը համարվել է դավաճանություն և նա 1944 թվականի հունվարի 11-ին ենթարկվել է մահապատժի։


== Պատերազմից հետո ==
Էդդան ամուսնու մահապատժից հետո փախել է Շվեյցարիա և ընդունել այնտեղ գյուղացի կնոջ կերպարանք։ Նա իր հետ վերցրել է Չիանոյի օրագրերը պատերազմի մասին, և այն հանձնել ամերիկացիներին։ 
Շվեյցարիայից Իտալիա վերադառնալուց հետո Էդդան կալանավորվել Լիպարի կղզում։ Ֆաշիզմին աջակցելու համար  1945 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նա դատապարտվել 2 տարվա աքսորի։ Սակայն Էդդան երբեք չի ընդունել իր աջակցությունը ֆաշիզմին և ֆաշիստական կուսակցությանը։ Ըստ որոշ աղբյուրների պատերազմից հետո նա սիրավեպ է ունեցել կոմունիստական շարժման գործչի հետ)։
Նրա ինքնակենսագրականը՝ «Իմ կյանքը» վերնագրով հրապարակվել է 1975 թվականին։
Էդդան մահացել է Հռոմում՝ 1995 թվականին։


== Հիշատակում ==
1939 թվականի հունիսին իտալական զորքերը Ալբանիա ներխուժելլուց հետո Սարանդա քաղաքն քաղաքը վերանվանել են նրա պատվին՝ Պորտո-Էդդա (իտալերեն՝ Porto Edda)։ 
Ըստ Թայմ ամսագրի՝ ֆաշիստական Գերմանիայի պարագլուխ Հերման Գյորինգը դստերը նրա անունով է անվանել՝  Էդդա։
Էդդայի կյանքի մասին նկարահանվել է մի քանի ֆիլմ, այդ թվում Սյուզան Սարանդոնի մասնակցությամբ՝ «Մուսոլինին և ես»։
2011 թվականին իտալացի կինոգործիչները նկարահանել են «Էդդա Չիանոն և կոմունիստը» գեղարվեստական ֆիլմը ("Edda Ciano e il comunista")։


== Մատենագրություն ==
The Ciano Diaries 1939—1943: The Complete, Unabridged Diaries of Count Galeazzo Ciano, Italian Minister of Foreign Affairs, 1936—1943 (2000) ISBN 1-931313-74-1
Ciano’s diplomatic papers: being a record of nearly 200 conversations held during the years 1936-42 with Hitler, Mussolini, Franco; together with important memoranda, letters, telegrams etc.; edited by Malcolm Muggeridge; translated by Stuart Hood; London: Odhams Press, (1948)
Чиано Галеаццо, Дневник фашиста. 1939—1943, (Москва: Издательство «Плацъ», Серия «Первоисточники новейшей истории», 2010, 676 стр.) ISBN 978-5-903514-02-1
Giordano Bruno Guerri — Un amore fascista. Benito, Edda e Galeazzo. (Mondadori, 2005) ISBN 88-04-53467-2
Ray Moseley — Mussolini’s Shadow: The Double Life of Count Galeazzo Ciano, (Yale University Press, 1999) ISBN 0-300-07917-6
R.J.B. Bosworth — Mussolini (Hodder Arnold, 2002) ISBN 0-340-73144-3
Michael Salter and Lorie Charlesworth — «Ribbentrop and the Ciano Diaries at the Nuremberg Trial» in Journal of International Criminal Justice 2006 4(1):103-127 doi:10.1093/jicj/mqi095
Fabrizio Ciano — Quando il nonno fece fucilare papà («When Grandpa had Daddy Shot») Milano, Mondadori,. 1991
Jasper Ridley — Mussolini, St.Martins Press, 1997
Musolini, Rachele (1974). Mussolini: An Intimate Biography by His Widow (as told to Albert Zarca). New York: William Morrow, 291. ISBN 0-688-00266-8.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Table of Contents: July 24, 1939 Select an Edition
Edda with Raimonda, Marzio and Fabrizio   (her three children from Count Galeazzo)