armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Եղեգնուտ (Շահումյանի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եղեգնուտ (այլ կիրառումներ)
Եղեգնուտ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Քարվաճառ շրջկետրոնից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 150 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքում գործում են գյուղապետարան, ակումբ, բուժակ մանկաբարձական կետ, գործում է հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում է 53 աշակերտ։


== Աշխարհագրություն ==
Համայնքը բարձր լեռնային է։ Եղեգնուտ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետը։ Համայնքի տարածքում առկա են կրաքարի հանքային պաշարներ։


== Պատմություն ==
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։


== Բնակչություն ==
2015 թվականին Եղեգնուտ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 249 մարդ, 48 տնտեսություններ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ Սբ. Գրիգոր եկեղեցի (1274 թվական), Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (17-րդ դար), Սբ. Սարգիս եկեղեցի (1279 թվական), մատուռ (12-13-րդ դարեր), խաչքար (12-17-րդ դարեր), տապանաքարեր (միջնադար), ամրոց (12-13-րդ դարեր), կամուրջ (13-րդ դար)։


== Հասարարակական կառույցներ ==
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, կա բուժկետ, գործում են միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 52 աշակերտներ, 1 պետական մանկապարտեզ, որտեղ հաճախում են 25 երեխաներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոբինզոն Կրուզո (ֆիլմ, 1913)

«Ռոբինզոն Կրուզո» (անգլ.՝ Robinson Crusoe), 1913 թվականի ամերիկյան կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Օտիս Թյորները։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1913 թվականի հուլիսի 29-ին։


== Նկարագրություն ==

Բեմադրությունը Դանիելյի վեպի ամենավաղ էկրանավորումներից մեկն է։ Ֆիլմը տեսագրվել է կինոժապավենի երեք գլանափաթեթների վրա։ Նրանց ճակատագրի մասին տեղեկությունները տարբերվում են․ ըստ որոշ տվյալների՝ դրանք չեն պահպանվել, ըստ այլ տվյալների՝ դրանք պահպանվում են Լոնդոնի կինեմատոգրաֆիայի թանգարանում, սակայն նրանց պահպանվածության աստիճանն անհայտ է։


=== Դերերում ===


== Քննադատություն ==
Moving Picture World ամսագիրը ֆիլմին տվել է բացառապես դրական գնահատական.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ռոբինզոն Կրուզո»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ալեքսանդր Մյագկով

Ալեքսանդր Մյագկով (ռուս.՝ Александр Васильевич Мягко́в, հուլիսի 12, 1923(1923-07-12), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 1, 2002(2002-03-01), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային բեմադրող նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Մյագկովը ծնվել է 1923 թվականի հուլիսի 12-ին, Մոսկվայում։ Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ 1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի գեղարվեստական ֆակուլտետը (եղել է Ֆ. Բոգորոդսկոյի, Յ. Պիմենովի, Գ. Շեգալի աշակերտը)։ Ալեքսանդր Մյագկովը մահացել է 2002 թվականի մարտի 1-ին։ Թաղված է Մոսկվայում, Վագանկովյան գերեզմանատանը։


== Ֆիլմագրություն ==
1956 թվական` Ջոկապանի երգը
1958 թվական` Փեսացուն այն աշխարհից
1959 թվական` Լավան սարերից
1960 թվական` Փորձաշրջան
1961 թվական` Ալյոնկան
1962 թվական` Մեծ ճանապարհը
1963 թվական` Ես քայլում եմ Մոսկվայում
1965 թվական` Վաղվա փողոցի վրա
1966 թվական` Մարդը, որին ես սիրում եմ
1968-1971 թվականներ` Ազատում
1974 թվական` Նպատակի ընտրությունը
1977 թվական` Ազատության զինվորները
1979 թվական` Բալլադ սպորտի մասին
1980 թվական` Ռուսաստանի սպիտակ ձյունը
1981 թվական` Օ՜, սպո՛րտ, դու խաղաղություն ես
1981 թվական` Աշխարհի ութերորդ հրաշալիքը
1985 թվական` Միայնակ լող


== Մրցանակներ ==
Լենինյան մրցանակ (1972 թվական)` «Ազատում» կինոէպոպեայի ձևավորման համար
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1980 թվական)


== Ծանոթագրություններ ==
Աղվանից կաթողիկոսների անվանացանկ

Ստորև բերված է Աղվանից եկեղեցու կաթողիկոսների ամբողջական անվանացանկը։


=== 4-րդ դար ===
Գրիգորիս (314-335)Դավիթ Ա (4-րդ դար)
Հովհան Ա (4-րդ դարի վերջ)
Երեմիա (5-րդ դարի սկիզբ)


=== 5-ից 10-րդ դար ===
Աբաս (552–596)
Վիրո (596–629)
Զաքարիա Բ (629–644)
Հովհան Բ (644–671)
Ուխտանես (671–683)
Եղիազար (683–689)
Ներսես Ա (689–706)
Սիմեոն Ա (706–707)
Միքայել (707–744)
Անաստաս (744–748)
Հովսեփ Ա (748–765)
Դավիթ Բ (765–769)
Դավիթ Գ (769–778)
Մատթե Բ (778–779)
Մովսես Բ (779–781)
Ահարոն (781–784)
Սողոմոն Ա (784)
Թեոդորոս (784–788)
Սողոմոն Բ (788–799)
Հովհաննես Գ (799–824)
Մովսես Գ (824)
Դավիթ Դ (824–852)
Հովսեփ Բ (852–877)
Սամուել (877–894)
Հունան (Հովնան, 894–902)
Սիմեոն Բ (902–923)
Դավիթ Ե (923–929)
Սահակ Բ (929–947)
Գագիկ Ա (947–958),
Դավիթ Զ (958–965)
Դավիթ Է (965–971)
Պետրոս Ա (971–987)
Մովսես Դ (987–993)
Մարկոս Ա
Հովսեփ Գ
Մարկոս Բ


=== 11-ից 15-րդ դար ===
Ստեփանոս Ա (հաջորդաբար՝ 993–1079)
Հովհաննես Ե (1079–1129)
Ստեփանոս Բ (1129–1131)
Գագիկ Բ (Գրիգորիս, 1139)
Բեժգեն (1140)
Ներսես Բ (1149–1155)
Ստեփանոս Գ (1155–1195)
Հովհաննես Զ (1195–1235)
Ներսես Գ (1235–1262)
Ստեփանոս Դ (1262–1323)
Սուքիաս
Պետրոս Բ (հաջորդաբար՝ 1323–1331)
Զաքարիա (1331)
Դավիթ Ը (հիշատակվում է միայն ցանկերում)
Կարապետ (1402–1420)
Հովհաննես Զ (1426–1428)
Մատթեոս Գ (1434)
Աթանաս (ըստ ցանկերի, գահակալել է 1 տարի)
Գրիգոր Բ (ըստ ցանկերի)
Հովհաննես Է, որդի Ջալալի (1441–1470)
Ազարիա (ըստ ցանկերի)
Մատթեոս (1488)
Արիստակես (ըստ ցանկերի)
Թումա Սոկյութլվեցի (1471)
Ստեփանոս (1476)
Ներսես Դ (1478)
Շմավոն Ա (1481)
Առաքել Սոկյութլվեցի (1481–1497)


=== 16-ից 19-րդ դար ===
Արիստակես Բ (1515–1516)
Սարգիս Ա Ղշլաղեցի (1554)
Գրիգոր, որդի Մեյրամμեկի (1559–1574)
Պետրոս Գ (1571)
Դավիթ Թ (1573)
Փիլիպպոս Տումեցի (ըստ ցանկերի, գահակալել է 1 տարի)
Հովհաննես Ը, որդի Մեյրամբեկի (1574–1586)
Դավիթ (1584)
Աթանաս (1585)
Շմավոն Բ (1586–1611)
Արիստակես Գ Քոլատակցի (1588)
Մելքիսեթ Արաշեցի (1593)
Սիմեոն Գ (1616)
Պետրոս Խանձկեցի (1653–1675)
Սիմեոն Դ Խոտորաշենցի (1675–1701)
Երեմիա Բ Հասան-Ջալալյանց (1676–1700)
Եսայի Հասան-Ջալալյանց (1702–1728)
Ներսես Ե, հակաթոռ (1706–1736)
Իսրայել (1728–1763)
Ներսես (1763)
Հովհաննես Ժ Գանձասարեցի (1763–1786)
Սիմեոն Ե Խոտորաշենցի (1794–1810)
Սարգիս Բ (1810–1815, 1815–1828-ին՝ մետրոպոլիտ)
Կարասու (Ելիզավետպոլի գավառ)

Կարասու, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։ Գտնվում էր Կուր գետի աջ կողմում, Ելիզավետպոլ քաղաքից 70 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(17351) Ֆեյդիպոս

(17351) Ֆեյդիպոս , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի և Թոմ Գերելսի կողմից։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Ֆեյդիպոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վաղարշ Ե Պարթև

Վաղարշ Ե Պարթև (պարթ.` 𐭅𐭋𐭂𐭔 Walagash, 2-րդ դար, Parthia Satrapy - 228, Parthia Satrapy), Պարթևստանի արքայից արքա (208-228), Վաղարշ Դ-ի որդին և հաջորդը, Պարթև Արշակունիների արքայական հարստությունից։


== Կենսագրություն ==
Հոր՝ Վաղարշ Դ-ի մահից հետո, Սասանի որդի Պապակը հափշտակում է Պարսքի արքայական գահը, դառնում Պարսքի «մարզպան և շահրդար», իսկ 208-209 թվականներին կատարված հեղաշրջման արդյունքում Պապակը իր որդի Շապուհին հռչակում է Պարսքի արքա։
213 թվականին Վաղարշ Ե-ի եղբայր Արտավանն իրեն արքայից արքա է հռչակում, որով սկսված` գահակալական կռիվները շարունակվում են մինչև 222 թվականը։ Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Ա-ն (198-216) դաշնակցում է Արտավանին, և նրա հետ միասին պայքարում Վաղարշ Ե-ի դեմ։ Ըստ Ագաթանգեղոսի և Մովսես Խորենացու՝ Խոսրով Ա-ն մի շարք արշավանքներ է ձեռնարկում դեպի հարավ՝ Պապակի դեմ և վերադառնում հարուստ ավարով։ Հավանական է համարվում, որ Խոսրով Ա-ն արշավանքներ է ձեռնարկել նաև Արտավանի մրցակից Վաղարշ Ե-ի դեմ։ Ի վերջո, Վաղարշ Ե-ն պարտության է մատնվում եղբորը և հեռանում Տիզբոնից։


== Ծանոթագրություններ ==
Շտեֆանսկիրխեն

Շտեֆանսկիրխեն (գերմ.՝  Stephanskirchen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9930 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 26,51 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 177։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Կապեր (շինարարություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կապեր (այլ կիրառումներ)
Կապեր շինարարական կոնստրուկցիաներում, կարկասի հիմնական (կրող) կոնստրուկցիաների կայունությունն ու ամբողջ կառույցի տարածական կոշտությունն ապահովող միացնող տարրեր։ Ապահովում են նաև մեկ կամ մի քանի կոնստրուկտիվ տարրերին կիրառված բեռնվածքի վերաբաշխումը կից տարրերին և ամբողջ կառույցին։ Կապերի համակարգը սովորաբար կազմված է ձողային համակարգերից և առանձին ձորերից։ Կապերը հիմնականում կիրառվում են պողպատե կոնստրուկցիաներում և փայտե կոնստրուկցիաներում։
Էրիկ Սոլբաքեն

Էրիկ Սոլբաքեն (Erik Solbakken, նոյեմբերի 17, 1984(1984-11-17), Հեմսեդալ, Բուսկերուդ, Նորվեգիա), նորվեգացի հեռուստամեկնաբան, 2010 թվականին Նադյա Հասնաույիի և Հադի Էն'ջայի հետ վարել է Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում կայացած Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերբովեց (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎերբովեցՎերբովեց (ուկրաիներեն՝ Вербовець), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1439 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վերբովեց գյուղում բնակվել է 628 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3624 կմ²։


== Պատմություն ==
Վերբովեցը եղել է Ռուսական կայսրության Պոդոլսկի նահանգի Ուշիցկի շրջանի գավառական քաղաք և ունեցել է զինանշան՝ հաստատված 1796 թվականի հունվարի 22-ին, «Վահանի վերին մասում՝ Պոդոլսկի զինանշանը, ներքևի կարմիր դաշտում՝ ձախ կողմից, սրով զինված ձեռք է, ի նշան նախազգուշության, կապված քաղաքի սահմանամերձ դիրքի հետ։ Այս զինանշանը ընդունվել է Սիգիզմունդ III թագավորի արտոնությամբ՝ թվագրված 1607 թվականի հունիսի 7-ին։ 1892 թվականին բնակչությունը կազմել է 2181։
Գյուղում գործում է Ուկրաինայի ուղղափառ եկեղեցու Մոգիլև-Պոդոլսկի թեմի Մուրովանոկուրիլովեց Սուրբ Բարեխոսության եկեղեցին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հեռախոս (մուլտֆիլմ)

Հեռախոս, (ռուս.՝ Телефон), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ Կոռնեյ Չուկովսկու համանուն բանաստեղծական հեքիաթի։


== Սյուժե ==
Կոռնեյ Չուկովսկին կարդում է «Հեռախոս» հեքիաթի հեղինակի տեքստը, իսկ նրան հեռախոսով դիմում են նկարված կենդանիներ։


== Հեղինակներ ==


== Ստեղծման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Հեռախոս» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Հեռախոս» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
Ռեկոմբինացիա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռեկոմբինացիա (այլ կիրառումներ)Ռեկոմբինացիա, վերամիավորում, իոնացմանը հակառակ երեույթ, այսինքն՝ տարանուն ազատ լիցքակիրների անհետացումը դրանց բախումների ժամանակ։ Իոնացած գազերում և պլազմայում տեղի է ունենում ազատ էլեկտրոնների և դրական իոնների ռեկոմբինացիա, որի հետևանքով գոյանում են չեզոք ատոմներ կամ մոլեկուլներ, ընդ որում դրանք կարող են գտնվել թե՝ հիմնական, թե՝ գրգռված վիճակներում։ Կիսահաղորդիչներում տեղի է ունենում հաղորդականության էլեկտրոնների և խոռոչների ռեկոմբինացիա, երբ էլեկտրոնները հաղորդականության գոտուց անցնում են արժեքականության գոտի։ Էլկտրոլիտներում տեղի է ունենում դրական և բացասական իոնների ռեկոմբինացիա, երեույթ, որը հակառակ է էլեկտրոլիտա֊յին դիսոցմանը։
Բուրգեբրախ

Բուրգեբրախ (գերմ.՝ Burgebrach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բամբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 6483 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 87,88 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 71 120։
Կոմունան բաժանված է 27 գյուղական համայնքի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Սանտուրդե դե Ռիոխա

Սանտուրդե դե Ռիոխա (իսպ.՝ Santurde de Rioja), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 15,43 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 341 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 7 կմ հեռավորության վրա։
Էրգենեկոն (այլ կիրառումներ)

Էրգենեկոն (թուրքերեն՝ Ergenekon) կարող է վերաբերվել.

Էրգենեկոն, Թուրքիայում գործող գաղտնի ծայրահեղ ազգայնականների կազմակերպություն
Էրգենեկոն, Ռաշիդ ադ-Դինի կողմից կազմված «Ջամի աթ-թավարիհ» պարսկերենով գրված պատմական աշխատության մեջ հիշատակված առասպելական վայր, որտեղ թշնամիներից էին թաքնվել մոնղոլների նահապետներ Նուկուզ և Կիյանի ընտանիքները։


== Անձինք ==
Յըլմազ Էրգենեկոն
Գյոքբերք Էրգենեկոն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փոքր Դաղեթի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի,Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրիծղարոյի շրջանում, վարչական կենտրոն Թեթրիծղարո քաղաքից 3 կմ՝ հարավ-արևելք, հայաբնակ Փոքր Դաղեթ գյուղում, կառուցվել է  19-րդ դարում։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 1863 թվականին, ոմն Քանանյանցի կալվածատիրոջ կողմից։ 
Սրա մասին փաստում է եկեղեցու շինարարական արձանագրությունը․

Եկեղեցու մասին կա նաև հիշատակումներ Վրաստանի և Իմերեթի թեմի արխիվներում։
Եկեղեցին քարաշեն է, օգտագործվել է հայկական տուֆ տեսակի քար, երկթեք դահլիճով և կամարակապ առաստաղով, նրա չափերն են՝ 9,5 x 6,68 մետր։
Ունի մեկ մուտք հարավային կողմից, մուտքի վերևի հատվածում կա ագուցված խաչ, իսկ եկեղեցու պատին՝ որմնախորշ։ Եկեղեցու խորանի աջ և ձախ կողմերում ավանդատներ են, իսկ հյուսիսաին պատին կա մկրտության ավազան։
Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է որպես պահեստ։ Չնայած այդ հանգամանքին եկեղեցու մասին մշտապես հոգ են տարել տեղի գյուղացիները և եկեղեցին մնացել է կանգուն։
Հետխորհրդային տարիներին եկեղեցին հիմնանորոգվել է, իսկ 2013 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ Սուրբ Աստվածամոր ծննդյան տոնին եկեղեցին վերաօծվել է՝ ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի։
Եկեղեցու վերանորոգման համար աջակցություն են ցուցաբերել բարերարներ ծնունդով Դաղեթից, ռուսաստանաբնակ Արսեն Աղամիրյանը, Սեյրան Փերիխանյանը, Արտյոմ Առուշանյանը և Լևոն Կարախանյանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիկտոր Կրոխինի երկրորդ փորձը

«Վիկտոր Կրոխինի երկրորդ փորձը» (ռուս.՝ «Вторая попытка Виктора Крохина»), խորհրդային լիամետրաժ գունավոր գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1977 թվականին ռեժիսոր Իգոր Շեշուկովի կողմից։ Ֆիլմը նկարահանվելուց հետո վարձույթի չի հանվել։ Էկրան է բարձրացել միայն 1987 թվականին։
Վլադիմիր Վիսոցկին ֆիլմի համար գրել է «Բալլադ մանկության մասին» երգը։ Բայց, ինչպես պատմել է Էդուարդ Վոլոդարսկին, Վիսոցկին չի համաձայնել երգի կրճատումների հետ,  այդ պատճառով ֆիլմի առաջին խմբագրությունում երգը չի ներառվել։ Երգի մի մասը ներառվել է ֆիլմի 1987 թվականի տարբերակում։ Բացի այդ, Վիսոցկին պետք է խաղար Ստեփան Եգորովիչի դերը, որին ֆիլմում մարմնավորել է Օլեգ Բորիսովը։ Պահպանվել է կինոփորձը, որտեղ Վիսոցկին կատարում է «Полчаса до атаки» երգը։


== Սյուժե ==
Օդանավով թռիչքի ժամանակ ֆիլմի հերոսը՝ բռնցքամարտի չեմպիոն Վիկտոր Կրոխինը, հիշում է իր կյանքի ուղին։ Հերոսի մանկությունն անցել է հետպատերազմյան առաջին տարիներին։ Նա մեծացել է առանց հոր, մայրը զբաղված է եղել աշխատանքով, ավագ եղբայրը եղել է բանտում, նորահայտ խորթ հոր հետ հարաբերությունները չեն դասավորվել, և տղան դաստիարակվել են փողոցում։ Այնտեղ նա սովորել է պայքարել, և դա նրան հասցրել է բռնցքամարտի ռինգ։ Ժամանակի ընթացքում համառ փողոցային տղան դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն։


== Գլխավոր դերերում ==
Լյուդմիլա Գուրչենկո – Լյուբա, Վիկտորի մայրը
Նիկոլայ Ռիբնիկով – Ֆեոդոր Իվանովիչ, Վիկտորի հայրը
Օլեգ Բորիսով – Ստեպան Եգորիչ
Սաշա Խարաշկևիչ – Վիկտոր Կրոխինն 9 տարեկանում
Վիտյա Պոլուեկտով – Վիկտոր Կրոխինը 13 տարեկանում
Միխայիլ Տերենտև – Վիկտոր Կրոխինը 25 տարեկանում


== Դերերում ==
Անտոնինա Բոգդանովա – Վիկտորի տատը
Ալեքսանդր Պաշուտին – Սերգեյ Անդրեևիչ
Իվան Բորտնիկ – Բորիս Կրոխին, Վիկտորի եղբայրը
Վլադիմիր Զամանսկի – Ստանիսլավ Ալեքսանդրովիչ
Վիկտոր Վասին – Վոլկով, բռնցքամարտի մարզիչ (հնչյունավորել է Իգոր Եֆիմովը)
Գենադի Ֆրոլով – Վենիամին Պետրովիչ
Լեոնիդ Դյաչկով – Պոտեպալով


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Էդուարդ Վոլոդարսկի
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Իգոր Շեշուկով
Գլխավոր օպերատոր՝ Վլադիմիր Բուրիկին
Գլխավոր նկարիչ՝ Միխայիլ Գերասիմով
Կոմպոզիտոր՝ Վադիմ Բիբերգան
Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Իգոր Շեֆերան
Վլադիմիր Վիսոցկի - «Песня о давно минувших временах»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
««Вторая попытка Виктора Крохина»»։ Государственный регистр фильмов։ Министерство Культуры Российской Федерации։ Վերցված է 2013-12-29 
««Вторая попытка Виктора Крохина»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-09-ին։ Վերցված է 2013-12-29   Аннотированный каталог фильмов киностудии «Ленфильм» 1918—2003.
«Вторая попытка Виктора Крохина» на сайте «Энциклопедия отечественного кино».
Вторая попытка виктора крохина // Энциклопедия кино. — 2010.
««Вторая попытка Виктора Крохина»»։ Теле- и художественные фильмы։ Телеканал «Культура»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-12-30-ին։ Վերցված է 2013-12-29  
«Вторая попытка Виктора Крохина» на Санкт-Петербургском международном кинофестивале в рамках внеконкурсной программы «Неизвестный Ленфильм»
Հալայն

Հալայն (գերմ.՝ Hallein), քաղաք, շրջկենտրոն Ավստրիայում՝ Զալցբուրգի դաշնային երկրամասում, Զալցախ գետի ափերին։ Զբաղեցնում է 26,98 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2016 թվականի տվյալներով եղել է 21.043: 


== Մշակույթ ==
 
Հալայնում գործում են երկու թանգարան։ Կելտենմուզեումում (Keltenmuseum) ցուցադրված են գտածոներ և այլ նյութեր, որոնք ներկայացնում են Հալշտատի վաղ շրջանի, կելտական La Tène մշակույթի, միջնադարի, Վերածննդի դարաշրջանի, աղի արդյունահանման ժամանակաշրջանի պատմությունն ու մշակույթը։ «Լուռ գիշեր» (The Silent Night) խորագիրը կրող թանգարանում ցուցադրված նյութերն առնչվում են սուրբծննդյան հանրահայտ երգերից մեկի հեղինակի՝ կոմպոզիտոր Ֆրանց Գրուբերի կյանքին ու ստեղծագործությանը։ Դրանց թվում են քնարերգու Յոզեֆ Մորի օգտագործած կիթառը, մի շարք երաժշտական երկերի նոտագրություններ։


== Ժողովրդագրություն ==
Քաղաքի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1869-2011 թթ. ՝ ըստ Ավստրիայի վիճակագրական բյուրոյի տվյալների.


== Անվանի անձինք ==
Հալայնում է կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել և վախճանվել կոմպոզիտոր Ֆրանց Գրուբերը։ Այս քաղաքում են ծնվել անվանի մարզիկներ՝ լեռնադահուկորդներ՝ օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի Աննա Ֆենինգերը, օլիմպիական չեմպիոն Թոմաս Շտանգասինգերը, աշխարհի կրկնակի գավաթակիր  Մարսել Հիրշերը, թենիսիստուհի Աննա Վիզները...


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
Bergland. Illustrierte Alpenländische Monatsschrift. 12. Jahrgang, Nummer 8. Verlag der Wagner´schen Universitäts-Buchdruckerei, Innsbruck 1930.
Fritz Moosleitner: Hallein. Portrait einer Kleinstadt. Bilddokumente zur Bau- und Kulturgeschichte der Salinenstadt. Hrsg. Ortsbildschutzkommission der Stadt Hallein in Zusammenarbeit mit dem Keltenmuseum Hallein. Mitarbeit von Fritz Koller, Linde Moldan, Anton Puttinger, Christa Svoboda, Friederike Zaisberger, Kurt Zeller. Hallein 1989.
Fritz Koller: Die Salzachschiffahrt bis zum 16. Jahrhundert. In: Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde. Band 123, Salzburg 1983, S. 1–126


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

(Գերմաներեն) Hallein official website
A timeline of Hallein salt mining can be found at http://www.salzwelten.at/en/hallein/saltmine/history/ Archived 2016-03-19 at the Wayback Machine.
Webseite der Gemeinde
Bezirkshauptmannschaft Hallein Archived 2014-02-09 at the Wayback Machine.
Stille-Nacht-Ort Hallein
Զոզան (Այնթապի գավառ)

Զոզան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանի գետի ձախ կողմի 2 վտակների միջև, Այնթապ քաղաքից 40 կմ հարավ-արևելք։
Ըստ ոմանց Զոզանի շրջակայքում է գտնվել Ուրարտուի Զանզիռնա բնակավայրը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
1883

1883 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1883 թվականն է, 
XIX դարի 83-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Ապրիլի 5 - Ուոլտեր Հյուսթոն,  կանադա-ամերիկյան դերասան
Նոյեմբերի 8 - Ալեքսանդր Ֆերսման, ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս
Սարգիս Մանուկյան, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934-ից
Ապրիլ 30 Յարոսլավ Հաշեկ, չեխ գրող-երգիծաբան, դրամատուրգ (վ. 1923)
Հուլիս 3 - Ֆրանց Կաֆկա, չեխ գրող (վ. 1924)
Հոկտեմբեր 1 - Ռոմանոս Մելիքյան, երգահան, երաժշտագետ և մանկավարժ (վ. 1935)
Հոկտեմբերի 22 - Դմիտրի Մոոր, խորհրդային նկարիչ
Դեկտեմբեր 13 - Հակոբ Կոջոյան, հայ նկարիչ, գեղարվեստի և գրաֆիկայի վարպետ (վ.1959)
Հակոբ Օշական - արևմտահայ գրող (վ. 1948)
Մայիս 31 - Դրաստամատ Կանայան, հայ ֆիդայի, զորավար, քաղաքական գործիչ (վ. 1956)


== Մահեր ==
Մարտի 14 - Կառլ Մարքս, գերմանացի փիլիսոփա, տնտեսագետ, համայնավար, Մարքսիզմի հիմնադիրը
Լոնգե Մարքս, միջազգային սոցիալիստական շարժման գործիչ
Մարտի 11 - Ալեքսանդր Գորչակով, ռուս դիվանագետ և պետական գործիչ
Միդհաթ Փաշա Ահմեդ, թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։
Էկլիզի-Բուրուն

Էկլիզի-Բուրուն (ուկրաիներեն՝ Еклізі-Бурун, Ղրիմի թաթարերեն՝ Eklizi Burun, Էկլիզի Բուրուն), Չատիր-Դաղի սարահարթի ամենաբարձր լեռնագագաթը (1527 մ)։ Լեռան անվանումը ունի խառը հունա-թուրքական ծագում և թարգմանվում է որպես «Եկեղեցական հրվանդան» (εκκλησıα  - «եկեղեցի» թարգմանված հունարենից, burun  - «հրվանդան» թարգմանված ղրիմի թաթարերենից)։ Լեռան վրա են գտնվում համարյա ամբողջովին ավերված հունական եկեղեցու ավերակները, այն կոչվում էր Պանագիա (Παναγıα  - «Օրհնված»), այստեղ տեղի հույները բարձրանում էին տարին մի անգամ աղոթքների համար։ Պոտյոմկինի կողմից քրիստոնեաների Ղրիմից վերաբնակեցումից հետո 1778 թվականին, եկեղեցին թողնվել է և ժամանակի հետ ավերվել, ինչպես և թերակղզու վրա գտնվող բազմաթիվ եկեղեցիներ։
Էկլիզի-Բուրունի տակ Այ-Չոկրակ բնավայրում հայտնաբերվել են միջնադարյան պաշտպանական կառույցի հետքեր։ Հարավային ափեզրի պաշտպանության նպատակով, բյուզանդական Հուստինիանոս Ա-ի կողմից մ.թ. VI դարում կառուցվում էին պաշտպանական պարիսպներ։ Հնարավոր է, որ այս պարիսպի մնացորդները պատկանում էին բյուզանդացիների կողմից կառուցված պաշտպանական համակարգին։ Այս պատը գտնվում էր դեպի ծովը տանող հինավուրց ճանապարհներից մեկի վրա, այնտեղ, որտեղ կառուցված էր մերծովյան Ալուստոն ամրոցը (ժամանակակից Ալուշտա)։
Լեռան գագաթից ոչ հեռու, 1500 մետր ծովի մակերևույթից բարձրության վրա գտնվում է Ղրիմի ամենաբարձր քարանձավը՝ Էկլիզի-Կոբան։


== Արտաքին հղումներ ==
Գագաթի լուսանկարներ Archived 2014-07-16 at the Wayback Machine.
Էկլիզի-Կոբա քարանձավի մասին
Խորոշկովո (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)

Խորոշկովո (ռուս.՝ Хорошково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բուրտի (գյուղ, Կրեմենչուգի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲուրտիԲուրտի (ուկրաիներեն՝ Бурти), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրտի գյուղում բնակվում էր 277 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աղանուս (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղանուս (այլ կիրառումներ)

Աղանուս, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված։


== Աշխարհագրություն ==
Համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան մասում։ Ունի բարձրլեռնային տեղանք։ Համայնքի տարածքն 3176,7 հա է, որից 2873,2 հա-ն անտառային հողեր են։ Համայնքի սահմաններով է հոսում Հագարի գետի վտակը։
Բերձոր շրջկենտրոնից հեռու է 13 կմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 54 կմ։


== Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք ==
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Աղանուս համայնքն իր մեջ ներառում է Աղանուս, Ապարան, Մեղվաձոր գյուղերը։
Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց։ 
Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությամբ։
Գործում էր ինքնահոս ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր 1 ակունքից։ Առկա են նաև խմելու ջրի համար պիտանի մշտական գործող բնական աղբյուրներ։
2015 թվականի դրությամբ համայնքային ճանապարհները բնահողային էին, խճից և չմշակված այլ նյութերից։
Համայնքը միացված էր հանրապետության տրանսպորտային կապին, մասնավորապես՝ Կովսական-Ստեփանակերտ-Կովսական և Կովսական-Բերձոր-Կովսական երթուղիներին։ 


== Բնակչություն ==
Աղանուս համայնքի բնակչությունը 2015 թվականի դրությամբ կազմել է 80 մարդ, որոնք կազմել են 17 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Աղանուս գյուղում բնակվել է 40 մարդ, որոնք կազմել են 9 տուն։ Ապարան գյուղում բնակվել է 28 մարդ, որոնք կազմել են 5 տնտեսություն։ Մեղվաձոր գյուղում բնակվել է 12 մարդ, որոնք կազմել են 3 տուն։


== Կրթություն ==
Աղանուս համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ սովորում էր 19 աշակերտ։


== Տնտեսություն ==
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի 140,0 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են։


== Ծանոթագրություններ ==
Մադինայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Մադինա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 18 հուշարձան (11 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Յուլիա Բոնկ

Յուլիա Անաստասիա Բոնկ (գերմ.՝ Julia Anastasia Bonk, ապրիլի 29, 1986(1986-04-29), Burg, Երիխով, Սաքսոնիա-Անհալթ, Արևելյան Գերմանիա ), գերմանացի հասարակական և քաղաքական գործիչ, 2004-2014-ական թվականներին եղել է Սաքսոնիայի լանդտագում ձախ կուսակցության ներկայացուցիչը։ Գերմանիայի խորհրդարանում 18 տարեկան Բոնկը դարձել է ամենաերիտասարդ պատգամավորը։
14 տարեկանում Բոնկը եղել է Դրեզդենի ուսանողական քաղաքային խորհրդի անդամ, ինչպես նաև ընտրվել է Սաքսոնիայի ուսանողական խորհրդի խոսնակի տեղակալ։
Դաշնային մասշտաբով 18-ամյա Յուլիա Բոնկը սկանդալային ճանաչում ձեռք է բերել 2004 թվականին՝ հանդես գալով մարիխուանայի և հերոինի օրինականացման պահանջով՝ ըստ սխեմայի, նախատեսվում էր 14 տարեկանից սկսած թմրանյութերի սպառողների աստիճանավորում։ Հարցազրույցներից մեկում Բոնկը հայտարարել է՝ «Մաքուր հերոինը կախվածություն չի առաջացնում, միայն թե եթե այն խառնեն»։ Նա խոստովանել է, որ նույպես օգտագործել է թմրամիջոցներ։ Սաքսոնիայի լանդտագում Ժողովրդավարական սոցիալիզմի կուսակցության նախագահ Փեթեր Պորշը այս կապակցությամբ արձանագրել է, որ Բոնկը այս ելույթով վրիպել է։
Ռոմեն Ռոլլանի անվան գիմնազիան ավարտելուց հետո Դրեզդենի տեխնիկական համալսարանում սովորել է քաղաքական ու պատմական գիտություններ՝ ավարտելով այն ստացել է արվեստի մագիստրոսի աստիճան։


== Կարիերա ==
Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո անմիջապես 2004 թվականին մտել է Սաքսոնիայի հողային խորհրդարան և դարձել է խորհրդարանական խմբակի ձախեր կուսակցության անդամ։ Նա իր հայտնիությունը ձեռք է բերել՝ ԳԴՀ-ի խորհրդարանում ամենաերիտասարդ անդամ լինելու համար։ 2006 թվականին դարձել է Ժողովրդավարական սոցիալիզմի ձախ թևի անդամ։
Սաքսոնիայի լանդտագի չորրորդ օրենսդրական գումարման ժամանակ Բոնկը եղել է խորհրդարանական կոմիտեի դպրոցի, սպորտի սպիկերի տեղակալ, ինչպես նաև գիտությունների և բարձրագույն դպրոցի կոմիտեի անդամ։
2014 թվականին առողջական վիճակի պատճառով լանդտագի ընտրություններին մասնակցություն չի ցուցաբերել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Յուլիա Բոնկի պաշտոնական կայքը (գերմ.)
Մանդոլին

Մանդոլին (իտալերեն՝ mandolino), լարավոր կսմիթային նվագարան։ Ստեղծվել է Իտալիայում, վերջնական տեսք ստացել XVII դարում։ Ամենատարածված տեսակը նեապոլյան մանդոլինն է, որն ունի ուռուցիկ, ձվաձև իրան, կարճ վզիկ, 4 զույգ լարեր։ Լարվածքը կվինտային է։ Նվագում են կնտնտոցով։ Մանդոլինը հիմնականում մենակատարային գործիք է, երբեմն մտնում է օպերային սիմֆոնիկ նվագախումբ։ Մանդոլինների նվագախումբը (որպես կանոն՝ կիթառների հետ) կոչվում է նեապոլյան։
Վիդեոարտ

Վիդեոարտ (անգլ.՝ Video art), վիզուալ արվեստի մի ճյուղ է, որը զարգացել է վերջին 20 տարում։ Վիդեոարտի գործերը սկսել են պատկերասրահներում ցուցադրել 1960-ական թվականների վերջին։ Կարելի է ասել փոքրիկ հեղինակային վիդեոնյութեր են, որոնք միայն կոմերցիոն նպատակներ չեն հետապնդում, այլ կոնցեպտուալ արվեստի ոգով ստեղծված փորձարարական ֆիլմեր են։ Վիդեոարտ նկարահանելու ու մոնտաժելու համար օգտագործվում է համակարգչի վիդեոտեխնիկայի առավելագույն հնարավորությունները։


== Պատմություն ==
Վիդեոարտին նվիրված առաջին ցուցահանդեսն անցկացվել է 1969 թվականին Նյու Յորքում՝ Հովարդ Վայզի պատկերասրահում և ստացել է «Հեռուստատեսությունը որպես ստեղծարար միջավայր» անունը։ Չնայած, որ դրանից առաջ ևս արվեստագետներն աշխատել էին տեսագրությունների միջոցով, ինչպես օրինակ՝ Ֆլուքսուսի մասնակիցներ Նամ Ջան Փայքն ու Վոլֆ Ֆոշթելն իրենց ցուցադրություններում հեռուստաէկրաններ են ներառել, սակայն դրանք հիմնականում օգտագործվել են այդ ցուցադրություն-ներկայացումները տեսագրելու համար։ Իսկ վերոնշյալ ցուցահանդեսում հեռուստատեսությունը ներկայացվել է որպես ինքնուրույն գեղարվեստական միջավայր, այլ ձայնագրման, պահպանման միջոց։


== Հետևորդներ ==
Դարա Բիրնբաում (1946),
Բիլ Վիոլա (1951),
Դեն Գրեհեմ (1942),
Նամ Ջուն Փայք (1932-2006),
Այրա Շնայդեր (1939)։


== Տես նաև ==
Ինստալյացիա
Մոնտաժ
Մուլտիմոնիտոր
Պոստպրոդաքշն (հետարտադրություն)
Հեռուստատեսություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Томашвили А. А. Дискурсивные аспекты взаимоотношения видеоарта и телевидения на примере работ российских видеохудожников периода 1985-2000 гг. // Электронный журнал «Знание. Понимание. Умение». — 2010. — № 10 — Искусствоведение.
Десятерик Д. Видеоарт // Энциклопедия «Альтернативная культура». — Екатеринбург: Ультра.Культура, 2005
Деникин А.А. ВидеоАрт / Видеохудожники. — Videoart digital std. — Москва, 2013. — С. 114.
Анастасия Сенченко Глобальный кайф: краткая история видеоарта — от авангарда до триумфа // «Искусство кино» : Журнал. — 2019.
The Kendrick Academy
Ջարեն Լյուիսոն

Ջարեն Լյուիսոն (անգլ.՝ Jaren Lewison, 2000, Դալաս), ամերիկացի դերասան, որն առավել հայտնի է «Ես երբեք չեմ․․․» հեռուստասերիալում կատարած Բեն Գրոսի դերով։


== Վաղ կյանք և կարիերա ==
Ծնվել և մեծացել է Տեխաս նահանգի Դալաս քաղաքում՝ հրեաների ընտանիքում։ Ունի մեկ քույր՝ Միքայելան։
14 տարի հաճախել է Լևին Ակադեմիա՝ պահպանողական հրեական ցերեկային դպրոց Դալասում, որտեղ մայրը դասավանդում էր մանկապարտեզում։ 2019 թվականին ավարտել է Տեխաս նահանգի Ռիչարդսոն քաղաքի Փիրս ավագ դպրոցը։ Ավագ դպրոցում եղել է համալսարանական ֆուտբոլի թիմի ավագը և փաուերլիֆթեր։ Նաև զբաղվել է թատրոնով։ Ավագ հասակում մարմնավորել է Ուիլյամ Շեքսպիրին՝ 1998 թվականին նկարահանված «Սիրահարված Շեքսպիրը» ֆիլմի դպրոցական ներկայացման մեջ։ Ներկայացումն ընտրվել է 2019 թվականի Թեսպյան միջազգային փառատոնում ելույթի համար։
2019 թվականին սկսել է հաճախել Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի քոլեջը, որն ավարտել է 2022 թվականին հոգեբանության բակալավրի կոչումով՝ անչափահասների հետ դատական և քրեագիտության ոլորտում։ Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում սովորելու հետ համատեղ նկարահանվել է նաև «Ես երբեք չեմ․․․» հեռուստասերիալում։


== Դերասանական կարիերա ==
Դերասանական գործունեությունը սկսել է հինգ տարեկանից, երբ նրան հանձնել են թատերական խմբակը, ինչն էլ ավելի է կապել նրան դերասանական արվեստի հետ։ Դալլասի կինոյի և հեռուստատեսային գործակալի հետ պայմանագիր կնքելուց հետո՝ «Բարնին և ընկերները» հեռուստասերիալում ստացել է իր առաջին դերը՝ Ջոշուան, որին նա մարմնավորել է տարբեր էպիզոդներում և տեսահոլովակներում՝ 2008-2011 թվականներին։ Դերակատարում է ունեցել համաշխարհային ճանաչում ունեցող ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ «Դու ես բռնում» ֆիլմում կատարել է Էդ Հելմսի մարմնավորած Հոգի կերպարին՝ երիտասարդ տարիքում։
Նեթֆլիքսով հեռարձակվող՝ Լենգի Ֆիշերի և Մինդի Քալինգի հեղինակային «Ես երբեք չեմ․․․» հեռուստասերիալում մարմնավորած Բեն Գրոսի կերպարը հանդիսանում է նրա ամենամեծ դերը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստատեսություն ===


=== Կինո ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սփեյս Նիդլ

Սփեյս-Нидл (անգլ.՝ Space Needle — "տիեզերական ասեղ") առավել ճանաչելի ներգրավման հյուսիս-արևմուտքում ՝ խաղաղօվկիանոսյան ափի ԱՄՆ-ում եւ քաղաքի խորհրդանիշ Seattle.
Աշտարակ футуристичном ոճով "гуги" գտնվում է տարածքում ցուցահանդեսային համալիրի Seattle Center, որը կառուցվել է Համաշխարհային ցուցահանդեսի 1962 թ., ժամանակ անցկացնելու, որի մոտ 20 հազար մարդ է զոհվել օրը բարձրացել են աշտարակի վրա; 2,3 միլիոն այցելու — ողջ աշխատանքի ընթացքում Համաշխարհային ցուցահանդեսի համար։ Այժմ աշտարակը գտնվում է մասնավոր տիրապետման Դ.Ե.
Սփեյս Нидл — աշտարակ 184 մետր բարձրությամբ եւ 42 մետր լայնությամբ առավել լայն կետով եւ քաշի 9 550 տոննա. Այն կառուցվել է այնպես, որ դիմանում փոթորիկները արագությամբ քամու մինչև 320 կմ/ժ և երկրաշարժի մինչև 9,1 բալ։ Դա երկու անգամ ավելի բարձր պահանջների շինարարական նորմերի պահին շինությունները։ Քամու պայմաններում աշտարակ մերժվում է մոտ 1 դյույմ յուրաքանչյուր 10 մղոն ժամ արագությամբ քամու. Հագեցած է 25 громоотводами.
Առանձնահատկությունն աշտարակներ է դիտողական խաղահրապարակ բարձրության վրա 159 մ, ռեստորան SkyCity (Երկնային քաղաք) եւ նվերների խանութ. Հետ գագաթին աշտարակի կարելի է տեսնել ոչ միայն կենտրոն Seattle, բայց նաեւ Հեղեղային լեռները եւ հրաբուխը Рейнир, դափնիներ Էլիոթ և շրջակա կղզու.


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ներքեւի մասում մինչև դիտորդական հարթակ, բացի վերելակների, կարելի է բարձրանալ աստիճաններով, որը բաղկացած է 848 փուլով. Շինարարության ժամանակ Space Needle ներգրավված 467 цементовозов, որոնք պակաս, քան 12 ժամ լի котлован հիմքերը (30 ոտնաչափ խորությամբ և 120 մետր ամբողջ); դա էր խարդախության դեպք է շարունակական бетонирования, երբեւէ применявшегося արեւմուտքում Միացյալ Նահանգներում.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Սփեյս Нидл (անգլերեն)
Սփեյս Нидл կայքի էջերում structurae.de(անգլերեն)
Լուսանկարները և փաստերը Սփեյս Нидл(անգլերեն)
Ռուսալեզու Համայնքը Վաշինգտոն Նահանգի Archived 2014-10-26 at the Wayback Machine.  (ռուս.)
Գորդյան հանգույց

Գորդյան հանգույց, գրական ակնարկություն։ Ըստ հին հունական ավանդության՝ փռյուգիական տոհմապետ Գորդիոսը Զևսի տաճարին է նվիրում իր կառքը։ Վերջինիս լուծը քեղիին էր կապված այնպիսի հնարամտությամբ, որ հնարավոր չէր հանգույցի ծայրերը գտնել ու արձակել։ Ում հաջողվեր, նա պետք է տիրեր Ասիային։ Ալեքսանդր Մակեդոնացին, պարսկական արշավանքից առաջ, Գորդիոսի հանգույցը լուծեց թրի մի հարվածով։ Այստեղից էլ «Գորդյան հանգույց» արտահայտությունը՝ անլուծելի, կնճռոտ խնդիր իմաստով և «Գորդյան հանգույցի լուծում» արտահայտությունը, որ նշանակում է բարդ, խճճված իրադարձությունների ժամանակ կայացնել արագ ու խիզախ վճիռ։
Ելփինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Ելփին գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Պեշեն

Պեշեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Անդուլ (այլ կիրառումներ)

Անդուլ կարող է նշանակել

Անդուլ, հայկական արական անուն։
Անդուլ, վանք Կիլիկյան Հայաստանում։
Անդուլ, բերդ Կիլիկյան Հայաստանում։
Գութան (ամսագիր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գութան (այլ կիրառումներ)«Գութան» (ամսագիր), գյուղատնտեսական գիտական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1901-1905 թվականներին, Փարիզում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Գ․ Մեծաաուրյան։ Ձգտել է տարածել հողի մշակման առավել օգտավետ եղանակները, հայ ընթերցողին հասցնել գյուղատնտեսական գիտության նվաճումները։ Առաջարկել է գյուղատնտեսական դասընթացներ ստեղծել գյուղական և նախակրթական վարժարաններում, հայ ժողովրդի ապագան կապել գյուղատնտեսության զարգացման հետ։ Տպագրել է հողվածներ անասնապահության, անասնաբուծության, ցորննի և այլ կուլտուրաների մշակման, շերամապահության, նորագույն գյուղմեքենաների մասին։

«Գութան»-ին առընթեր կազմակերպված գործակալությունը օգնել է ձեռք բերել գյուղմեքենաներ ու գյուղգործիքներ, սերմեր, ինչպես նաև մասնագիտական գրականություն, ստանձնել է ֆրանսիացի մասնագետների միջոցով գործարանների ու ագարակնևրի հատակագծեր կազմելու գործը։
Նյուխչա (այլ կիրառումներ)

Նյուխչա, կարող է վերաբերել՝

Նյուխչա - գետ Ռուսաստանում, Պինեգայի վտակը
Նյուխչա - գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում
Մայրիպոտաբա

Մայրիպոտաբա (պորտ.՝ Mairipotaba), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Գոյաս նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Գոյաս նահանգի հարավային մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Մեյա Պոնտիի գավառի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2 209 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 460,975 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 4,8 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 21 009 732,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 9 142,62 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,761
Նոոռիցմեցա

Նոոռիցմեցա (էստ․՝ Nooritsmetsa), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Պիլվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ահարոնով-Բոհմի էֆեկտ

Ահարոնով-Բոհմի էֆեկտ, քվանտային ֆիզիկայի երևույթ, երբ լիցքավորված մասնիկը կրում է էլեկտրամագնիսական (E, B) դաշտի ազդեցությունը՝ լինելով այն սահմանի վրա, երբ և՛ մագնիսական B, և՛ էլեկտրական դաշտերը E զրո են, բայց զրոյից տարբեր են սկալյար և/կամ վեկտորական էլեկտրամագնիսական դաշտի պոտենցիալները։
Երևույթը կանխատեսել է Էրենբերգը և Սիդայը 1949 թվականին։ 1959 թվականին Ահարոնովը և Բոհմը ևս կանխատեսեցին նման երևույթ։ Երևույթը դիտվում է և՛ մագնիսական, և՛ էլեկտրական դաշտերի ազդեցության տակ, բայց մագնիսական դաշտի ազդեցությունը գրանցելը ավելի հեշտ է։ Այդ պատճառով երևույթ առաջին անգամ դիտվել է 1960 թվականին մագնիսական դաշտի համար։ Նախնական փորձերի արդյունքները հավատ չէին ներշնչում, քանի որ չէր հաջողվում այնպիսի պայմաններ ստեղծել, որ մասնիկը չանցնի զրոյից տարբեր մագնիսական դաշտի տիրույթներով։ 1986 թվականին հաջողվեց փորձ դնել գերհաղորդիչ նյութերով, որոնք էկրանավորում են մագնիսական դաշտը։
Ահարոնով-Բոհմի երևույթը կարելի է մեկնաբանվել որպես ապացույց, էլեկտրամագնիսական դաշտի պոտենցիալները ոչ միայն մաթեմատիկական վերացական հասկացողություններ են, որ օգտակար են հաշվարկների համար, այլ նաև անկախ դիտարկվող մեծություններ, որոնք ունեն ֆիզիկական իմաստ։


== Գրականություն ==


=== Գիտական աշխատանքներ ===
Bachtold, A., C. Strunk, J. P. Salvetat, J. M. Bonard, L. Forro, T. Nussbaumer and C. Schonenberger Archived 2008-12-28 at the Wayback Machine., «Aharonov-Bohm oscillations in carbon nanotubes», Nature 397, 673 (1999).
Imry, Y. and R. A. Webb, «Quantum Interference and the Aharonov-Bohm Effect», Scientific American, 260(4), April 1989.
Kong, J., L. Kouwenhoven, and C. Dekker, «Quantum change for nanotubes», Physics Web (July 2004).
London, F. «On the problem of the molecular theory of superconductivity», Phys. Rev. 74, 562 - 573 (1948).
Murray, M. Line Bundles(չաշխատող հղում), (2002).
Olariu, S. and I. Iovitzu Popèscu, «The quantum effects of electromagnetic fluxes», Rev. Mod. Phys. 57, 339 - 436 (1985).
Peat, F. David, Infinite Potential: The Life and Times of David Bohm (Addison-Wesley։ Reading, MA, 1997). ISBN 0-201-40635-7.
Peshkin, M. Archived 2007-03-13 at the Wayback Machine. and Tonomura, A., The Aharonov-Bohm effect (Springer-Verlag։ Berlin, 1989). ISBN 3-540-51567-4.
Schwarzschild, B. «Currents in Normal-Metal Rings Exhibit Aharonov-Bohm Effect». Phys. Today 39, 17 - 20, Jan. 1986.
Sjöqvist, E. «Locality and topology in the molecular Aharonov-Bohm effect», Phys. Rev. Lett. 89 (21), 210401/1 - 3 (2002).
van Oudenaarden, A., M. H. Devoret, Yu. V. Nazarov, and J. E. Mooij, «Magneto-electric Aharonov-Bohm effect in metal rings», Nature 391, 768 - 770 (1998).
Webb, R., S. Washburn, C. Umbach, and R. Laibowitz. Phys. Rev. Lett. 54, 2696 (1985).


== Հղումներ ==
Ааронова — Бома эффект // Գիտական ցանց Nature.web.ru Archived 2012-03-17 at the Wayback Machine.
Խուշտու Սու

Խուշտու Սու (ռուս.՝ Хушту-Су), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի հանրապետությունում, Կառաչաեվո-Չեռկեսկայա հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պոդկումոկ գետի ձախ ափով՝ 145 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Արևմտյան Կասպյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պոդկումոկ, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կասպից ծովից մինչև Դոնի, Վոլգա և Թերեք գետերի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07010000412108200001760
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108200176
Ավազանի կոդը - 07.01.00.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(9794) 1996 FO5

(9794) 1996 FO5, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի մարտի 25-ին Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագրի կողմից Քսիլոնգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,365241 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7023 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1328,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270951 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9794) 1996 FO5 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Արեգ Ազատյան

Արեգ Ազատյան (նոյեմբերի 25, 1986(1986-11-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, ռեժիսոր, ՀԳՄ անդամ 2007-ից։


== Կենսագրություն ==
Արեգ Ազատյանը ծնվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Երևանում։

2003 թվականին ավարտել է Հակոբ Կոջոյանի անվան կրթահամալիրը։
2003 թվականին ընդունվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ՝ ռեժիսուրայի բաժին։
2000 թվականից սկսած, պատմվածքներն հրատարակվել են «Գրական թերթ», «Գարուն», «Գրեթերթ», «Նարցիս», «Կանչ», «Աղբյուր», «Լուսապսակ» պարբերականներում։
2000 թվականին մամուլում տպագրված պատմվածքների համար արժանացել է Ռուբեն Սևակի անվան գրական մրցանակին։
2001 թվականին մի շարք պատմվածքներ տպագրվել են «Հույս, հավատ, սեր» ալմանախում։
2003 թվականին «Ապոլլոն» հրատարակչությունը հրատարակել է «ԿՅԱՆՔ ԱՐԵՎԻՑ ՎԵՐԵՎ» պատմվածքների ժողովածուն։
2003-2009 թվականներին համանուն պատմվածքների հիման վրա նկարահանել է «Էշը», «Ճանճը», «Կաթ», «Զատիկի ոտքից բռնված» կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմերը։ «Էշը», «Ճանճը» և «Զատիկի ոտքից բռնված» ֆիլմերը, որոնք մասնակցել են մի շարք միջազգային կինոփառատոների՝ Ռոտերդամի, Բարսելոնի, Սան Պաոլոյի, Փարիզի, Բուխարեստի, Երևանի՝ «Ոսկե Ծիրան», Տրիեստի, Մադրիդի, Անապայի, Դուշանբեի և այլն։
2004 թվականին գրած արձակ ստեղծագործությունների շարքի համար արժանացել է «Հանրապետության նախագահի երիտասարդական մրցանակին՝ գրականության բնագավառում»։
2005 թվականին «Ապոլլոն» հրատարակչությունը հրատարակել է «ՄԱՐԴՈՒ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ» պատմվածքների երկրորդ ժողովածուն։
2006 թվականին արժանացել է «Մեկ կադր մեկ րոպե» կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակին՝ «Կաթ» ֆիլմի համար։
2006 թվականին «Ապոլլոն» հրատարակչությունը հրատարակել է «ԶԱՏԻԿԻ ՈՏՔԻՑ ԲՌՆՎԱԾ» պատմվածքների երրորդ ժողովածուն։
2007 թվականին դարձել է Հայաստանի գրողների միության անդամ։
2008 թվականին ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի՝ ռեժիսուրայի բաժինը՝ գերազանց առաջադիմությամբ։
2009 թվականին մի շարք պատմվածքներ տպագրվել են «Արդի հայ արձակ՝18-ից-33» ալմանախում։
2009 թվականին Հրատարակվել է ռուսական հեղինակավոր՝ «Юнность» (Յուննոստ) հանդեսում։
2010 թվականին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում «Terre d'Armenie» «Գիրք 2010» գրական փառատոնում արժանացել է Տարվա լավագույն գրող «Toros» մրցանակին։


== Աղբյուրներ ==
Արեգ Ազատյանի մասին «Ոսկե ծիրանի» կայքէջում
Խաչատուր Թորգոմյան

Խաչատուր Թորգոմյան (1875, Սե­բաս­տի­ա­յի նա­հան­գի Սե­բաս­տիա քաղաք - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Խաչատուր Թորգոմյանը ծնվել 1875 թվականին, Սե­բաս­տի­ա­յի նա­հան­գի Սեբաստիա քաղաքում։ Դեղագործական կրթություն է ունեցել և Կ. Պոլսում դեղագործ է աշխատել։
Եղել է Կ. Պոլսի Բժշկական ընկերության նախագահը։
1915 թվականի ապ­րի­լի 24-25-ի գիշերը Կ. Պոլսում ձերբակալված 235 անվանի հայ մտավորականների մեջ է եղել։ 1915 թվականին սպանվել է Սեբաստիայում կամ քաղաքից դուրս՝ 40 տարեկանում։


== Գրականություն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետյան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից, Երևան, 1990։
Խաչատրյան Լ. և ուրիշներ, Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Վրացերեն Վիքիպեդիա

Վրացերեն Վիքիպեդիան (վրաց.՝ ქართული ვიკიპედია, Քարթուլի վիկիպեդիա) Վիքիպեդիայի վրացերեն լեզվով բաժանումն է։ Առաջին հոդվածը գրվել է 2004 թվականի փետրվարի 24-ին։ Իսկ 2006 թվականի օգոստոսի 16-ին հոդվածների թիվը անցել է 10000 սահմանը։ Ըստ 2009 թվականի նոյեմբերի 11-ին Վրացերեն Վիքիպեդիայում գոյություն ուներ 34 452 հոդված (հոդվածների քանակով 50-րդ տեղը)։ Որակի ոչ պաշտոնական ցուցանիշը՝ «խորությունը» (m:Depth) Վրացերեն Վիքիպեդիայի համար հավասար է 32, ինչը 10 մինչև 100 հազար հոդվածով Վիքիպեդիաների ամենալավ ցուցանիշն է։


== Պատմություն ==
Վիքիպեդիայի վրացերեն բաժինը ստեղծվել է 2003 թվականին՝ վրացի էսպերանտիստ Ավթանդիլ Աբուլաձեի խնդրանքով, որով նա դիմել էր ամերիկացի էսպերանտիստներ Չակ Սմիթին (Chuck Smith, eo) և Բրայն Վիբբերին (Brion Vibber, en)։ Վիքիպեդիայի առաջին տարիներին նոր հոդվածներ ստեղծելու գործընթացքը բավականին պարզ էր։ Աբուլաձեն այդ ժամանակ ակտիվ մասնակցում էր Վիքիպեդիայի Էսպերանտո բաժնի խմբագրումներին, որտեղ նա ստեղծել է հարյուրավոր հոդվածներ ճշգրիտ գիտությունների և Կովկասի աշխարհագրության վերաբերյալ։ Վիքիպեդիայի վրացերեն բաժնին նա վերադարձել է միայն 2005 թվականի փետրվար ամսին, երբ բաժնում կար ընդամենը 26 հոդված։
Ավթանդալ Աբուլաձեն հանկարծամահ է եղել 2005 թվականին, նրան հիշատակին հարգանքի տուրք մատուցեցին Վրացերեն Վիքիպեդիայի մասնակիցները՝ տեղադրելով նրա շրջանակով նկարը Վրացերեն բաժնի գլխավոր էջում։ Ավթանդիլ Աբուլաձեի մասին Վիքիպեդիայում վրացերենով կա հոդված, ինչպես նաև էսպերանտո լեզվով։


== Ադմինիստրատորներ ==
Վրացերեն Վիքիպեդիան այժմ ունի 3 ադմինիստրատոր և 2 բյուրոկրատ։ Գրանցված է ավելի քան 49 հազար մասնակից։
Ներքոնշյալ աղյուսակը ցույց է տալիս 2013 թվականի դրությամբ ներկա, նախկին և մահացած ադմինիստրատորների ցանկը.

     ներկա
     նախկին
     մահացած


=== Բաժնի ձեռքբերում ===
7 հունիսի 2011 - 50 000 հոդվածներ


== Տես նաև ==
Վրացերեն Վիքիպեդիա
«Ռուսթավի 2» հեռուստաըկերության «Հետգրություն» ծրագրի ռեպորտաժը Վրացերեն Վիքիպեդիայի մասին։ (վրաց.)


== Ծանոթագրություններ ==
Լիպովոե (գյուղ, Կիրովոգրադի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիպովոեԼիպովոե (ուկրաիներեն՝ Липове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովոե գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)