Լուիս Լամուր

Լուիս Լամուր  (ֆր.՝ Louis L’Amour, մարտի 22, 1908(1908-03-22)[…], Jamestown, Տասներեք գաղութներ - հունիսի 10, 1988(1988-06-10)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, վեսթերն ժանրի հեղինակ։


== Վաղ տարիներ ==
Լուիս Դարբոն Լամուրը ծնվել է Ջեյմսթաուն քաղաքում (Հյուսիսային Դակոտա), եղել է Ֆրանսիայից և Իռլանդիայից ներգաղթած Լուի Չարլզ Լամուրի և Էմիլի Դարբոն Լամուրի ընտանիքի յոթերորդ երեխան։ Լամուր ազգանունը շատ տարածված էր Հյուսիսային Դակոտայի տարածքների առաջին նվաճողների շրջանում, այնուամենայնիվ Լուիսը փոխեց իր ազգանունը այնպես, որ այն արտասանությամբ համահունչ լինի ֆրանսերեն «սեր» (ֆր.՝ L’Amour) բառին։ Այնուամենայնիվ, Լամուր (ֆր.՝ LaMoure, North Dakota) քաղաքը անվանվել է նրա նախնու անունով։
Նրա հայրը անասնաբույժ էր, ձիերի և շների սիրահար, ուժեղ մարզիկ։ Նա իր երեք որդիներին բռնցքամարտ է սովորեցրել։ Նրա մայրը, ով ընտանեկան օջախի պահապանն էր, հայտնի էր որպես հրաշալի ընթերցող և մեծագույն պատմող։ Ընտանիքն ուներ հարուստ գրադարան, որտեղ կար շուրջ 300 գիրք, որոնք երիտասարդ Լուիսը կարդում էր։ Նա նաև հաճախ այցելում էր քաղաքային գրադարան։ Լուիս Լամուրի պատմելով՝ իր վրա ամենամեծ ազդեցություն են թողել պատմական արկածային վեպերը, որոնց հեղինակը բրիտանացի գրող Ջորջ Ալֆրեդ Գենտին (անգլ.՝ G. A. Henty) էր։ Ինչպես ավելի ուշ Լամուրն ասել է «...նրա գրքերը թույլ տվեցին ինձ գնալ դպրոց պատերազմների և քաղաքականության մասին ունեցած գիտելիքների այնպիսի հարուստ պաշարով, որոնց անգամ իմ ուսուցիչները չէին տիրապետում»։ 20-ական թվականները ծանր ժամանակաշրջան էին Լամուր ընտանիքի համար, և չցանկանալով բեռ լինել հարազատների համար՝ 1923 թվականին Լուիսը լքեց հայրական տունը և մեկնեց հարավ-արևմուտք։


== Վաղ գործունեություն ==
Լամուրի առաջին հրատարակված աշխատանքը «Տղան, ով արժանի էր դրան» բանաստեղծությունն էր, որը հայտնվեց իր հարազատ քաղաքի՝ «Ջեյմսթաուն Սան» թերթում։ 30-ականների սկզբներին Լամուրը գրեց մի քանի բանաստեղծություններ և հոդվածներ փոքր տպաքանակ ունեցող ամսագրերի համար։ Հրապարակման հարյուրավոր մերժումներից հետո՝ 1935 թվականի հոկտեմբերին, «Իրական ավազակային կյանք» ամսագրում լույս տեսավ առաջին պատմությունը՝ «Ամեն ինչ ընկերոջ համար»։ Լամուրը ամսագրերի համար շարունակեց գրել մինչև 30-ականների վերջ։ 1938 թվականին Լամուրը վերադարձավ ընտանիք, որն այդ ժամանակ տեղափոխվել էր Օկլահոմա նահանգի Չոկտա քաղաք։ Լուիս Լամուրի հրապարակած առաջին արկածային աշխատանքը՝ «Քաղաքը, որտեղ որ մի հրացան չէր կարող հանդարտվել», հայտնվեց «Նոր արևմտյան հանդես» ամսագրում՝ 1940 թվականին։


== Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ և հետպատերազմյան տարիներ ==

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից առաջ Լուիս Լամուրը փորձեց ապագա գրողի համար արժեքավոր մի շարք մասնագիտություններ։ Տեխասում նա կենդանիրներ վարժեցնող էր, նավաստի՝ ծովային առևտրում։ Այդ ընթացքում նա եղել է Անգլիայում, Ճապոնիայում, Չինաստանում, Բոռնեոյում, Արևելյան Հնդկաստանում, Եգիպտոսում, Պանամայում և Արաբական երկրներում։ Նա պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ էր, նավահանգստային բեռնակիր, փղեր վարժեցնող, մրգեր հավաքող, ոսկի փնտրող։
Լուիս Լամուրը 1942 թվականի ամռան վերջին զորակոչվեց ԱՄՆ բանակ։ «Երիտասարդ զինվոր» դասընթացն ավարտելուց հետո նրան ուղարկեցին սպաների պատրաստման դասընթացների, իսկ հետո՝ տանկի կործանիչների դպրոց։ Մարտական ստորաբաժանում ուղարկվելուց առաջ նա ստացավ նոր կարգադրություն։ Քանի որ տարիքը թույլ չէր տալիս (այդ ժամանակ նա 35 տարեկան էր) գնալ առաջնագիծ, Լամուրին տեղափոխեցին Անգլիայի տարածքում գտնվող տրանսպորտային ստորաբաժանում։ Երկրորդ լեյտենանտի կոչումով նա հրամանատարում էր տանկիստների մի խմբի, որոնք Ֆրանսիայում և Գերմանիայում անցկացվող բոլոր ռազմական գործողությունների ընթացքում վառելիք էին ապահովում դաշնակիցների ինքնաթիռների և տանկերի համար։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո նրան շնորհեցին առաջին լեյտենանտի կոչում, և նա որոշ ժամանակ կարողացավ ղեկավարել ընկերությունը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Լուիս Լամուրը շարունակեց համագործակցել ամսագրերի հետ։ Ապամոնտաժումից հետո՝ 1946 թվականի ապրիլին, «Արևմտյան ժամանակ» ամսագրում, առաջինը հայտնվեց «Անապատի մասին օրենքը» աշխատանքը։ Արևմտյան գրող դառնալու մտադրությամբ Լուիս Լամուրը բնակություն հաստատեց Լոս Անջելեսում, չնայած որ նա նաև փորձեց գրել դետեկտիվ վեպ։ 1946-1950-ական թվականներին նա հրատարակեց բազմաթիվ պատմվածքներ։ 1951 թվականին Նյու-Յորքում իր անունով նա հրատարակեց իր առաջին՝ «Հոսանք դեպի Արևմուտք» վեպը։ 1950-1954 թվականների ընթացքում, Թեքս Բյորնս կեղծանունով, նա հրատարակել է Հոփալոնգ Կեսսիդիի մասին չորս գիրք, օգտագործել է նաև Ջիմ Մայո կեղծանունը՝ «Դեղին կոճակը» (1953) և «Յուտա Բլեյն» (1954) գրքերը հրատարակելու համար։ 1952 թվականին «Քոչիզի շնորհը» կարճ պատմությունը գրավեց Ջոն Ուեյնին, ով Ռոբերտ Ֆելոուզի հետ 4000 դոլարով իրավունք ստացավ այն էկրանավորելու։ Լուիս Լամուրը իրեն իրավունք վերապահեց սցենարի գրական խմբագրման, որը հետագայում վերածվեց «Հոնդո» վեպի, իսկ անուհետև Ջոն Ուեյնի համանուն ֆիլմի՝ գլխավոր դերում ։ Մինչև 1981 թվականը Հոնդոյի վաճառքը հասավ մինչև 2.300.000-ի և մինչ օրս աճում է։
Հետպատերազմյան տարիներին Լուիս Լամուրը թողարկել է մեծ թվով աշխատանքներ՝ ինչպես իր անունով, այնպես էլ կեղծանունների ներքո։ Բացի դրանից՝ նա նաև վերաշարադրել և վերանայել է իր վաղ պատմություններից շատերը։


== Մրցանակներ ==
1982 թվականին Լուիս Լամուրին շնորհվել է Կոնգրեսի ոսկե մեդալ, իսկ 1984-ին ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը նրան շնորհել է Ազատության մեդալ։ Լուիս Լամուրը հանդիսանում է Հյուսիսային Դակոտայի մրցանակակիր։
1972 թվականին, ի նշան գրական արժանիքների և ծավալած հասարակական գործունեության, Ջեյմսթաուն քոլեջի կողմից Լուիս Լամուրին շնորհվել է Ջեյմսթաուն քոլեջի պատվավոր դոկտորի աստիճան։


== Անդամակցություն կազմակերպություններին ==
Ամերիկայի գրողների միություն (Արևմուտք)
Ամերիկայի վեսթերն ժանրի գրողներ
Կինոարվեստի և գիտությունների ակադեմիա
Արդյունաբերական և կիրառական մաթեմատիկայի ամերիկյան հասարակություն
Կալիֆորնիայի գիտությունների ակադեմիա
Կալիֆորնիայի գրողների միություն


== Մահ ==
Լուիս Լամուրը մահացել է թոքերի քաղցկեղից՝ 1988 թվականի հունիսի 10-ին և թաղվել Կալիֆորնիա նահանգի Փայտե մարգագետիններ հուշահամալիրի գերեզմանատանը։ Նրա ինքնակենսագրության մասին աշխատանքը՝ «Թափառող մարդու կրթություն», լույս է տեսել հեղինակի մահից հետո՝ 1989թվականին։ Այն մանրամասն ներկայացնում է Արևմուտքում նրա քոչվոր կյանքը։
Լուիս Լամուրը կյանքից հեռացել է՝ զբաղվելով իր սիրելի գործով։ Նա Կոլորադոյի իր ագարակում գրելիս է եղել հերթական վեպը։ Այդ ագարակը նա գնել էր տեղի ընտանիքից և ժամանակի ընթացքում պատրաստվում էր այն վերածել Վայրի Արևմուտք քաղաքի կրկնօրինակին, որը կծառայեր որպես նկարահանումների վայր և կգրավեր զբոսաշրջիկներին։ Ցավոք սրտի, Լուիս Լամուրի մահով այս գաղափարը նույնպես մահացավ։


== Գրականություն ==


== Վեպեր ==


=== «Սակետ» ===
Կերպարների գործողությունների հերթականություն [1]

«Sackett’s Land» («Սակետների հողը»)— Barnabas Sackett (Բարնաբաս Սակետ)
«To the Far Blue Mountains» — Barnabas Sackett (Բարնաբաս Սակետ)
«The Warrior’s Path» — Kin Ring Sackett (Կին Ռինգ Սակետ)
«Jubal Sackett» («Ջուբալ Սակետ») — Jubal Sackett (Ջուբալ Սակետ)
«Ride the River» — Echo Sackett (Էխո Սակետ, Մորաքույր Օրրինա, Թայրելա և Ուիլյամ Թել Սակետ)
«The Daybreakers» — Orrin and Tyrel Sackett (Օրրին և Թայրել Սակետ), Cap Rountree (Կեպ Ռոունթրի), Tom Sunday (Թոմ Սանդեյ)
«Lando» («Լանդո») — Orlando Sackett (Օռլանդո Սակետ), the Tinker (Երկաթագործ)
«Sackett» («Սակետ») — William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ), Cap Rountree (Կեպ Ռոունթրի)
«Mojave Crossing» — William Tell Sackett and Nolan Sackett (Ուիլյամ Թել և Նոլան Սակետ)
«The Sackett Brand» — William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ) և Սակետների ամբոխ
«The Sky-liners» — Flagan and Galloway Sackett (Ֆլեգան և Գելոուեյ Սակետներ)
«The Lonely Men» — William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ)
«Mustang Man» — Nolan Sackett (Նոլան Սակետ)
«Galloway» («Գելոուեյ ») — Galloway and Flagan Sackett (Գելոուեյ и Ֆլեգան Սակետներ)
«Treasure Mountain» — William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ)
«Ride the Dark Trail» — Logan Sackett (Լոգան Սակետ), Em Talon (Էմ Թելոն)
«Lonely on the Mountain» — William Tell, Orrin and Tyrel Sackett (Ուիլյամ Թել, Օրրին և Թայլեր Սակետները օգնության են գնում Լոգան Սակետին)Եվս երկու կարճ պատմություն, կապված Սակետների հետ։

«The Courting of Griselda» (в сборнике End of the Drive)
«Booty for a Badman» (War Party հավաքածուում)Սակետները ներգրավված են ևս 7 վեպերի մեջ։

«Bendigo Shafter» — Ethan Sackett (Իտան Սակետ)
«Dark Canyon» — William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ)
«Borden Chantry» — Joe Sackett (Ջո Սակետը սպանված է ծուղակի պատճառով)
«Passin' Through» — Parmalee Sackett (Պարմանի Սակետը հիշատակվում է որպես վեպի գլխավոր հերոսի պաշտպան)
«Son of a Wanted Man» — Tyrel Sackett (Թայլեր Սակետ)
«Catlow» — Ben Cowhan (Բեն Կոհուանը ամուսնանում է Թայլեր Սակետի կնոջ զարմիկի հետ)
«Man from the Broken Hills» — Em Talon (Էմ Թելոն ). Հիշատակվում է նաև William Tell Sackett (Ուիլյամ Թել Սակետ)


=== «Թալոն և Չանթրի» ===
Borden Chantry
Fair Blows the Wind
The Ferguson Rifle
The Man from the Broken Hills
Milo Talon (Հանդիսանում է Սակետների զարմիկը մորական կողմից — Em Talon)
North to the Rails
Over on the Dry Side
Rivers West


=== «Կիլկենի» ===
The Rider of Lost Creek (1976)
The Mountain Valley War (1978), սկզբում եղել է ամսագրային նորություն «A Man Called Trent» անվամբ, ավելի ուշ վերաշարադրվել է Կիլենիի եռերգության համար.
Kilkenny (1954)
A Gun for Kilkenny — կարճ պատմվածք, որտեղ Կիլկենին հանդես է գալիս որպես երկրորդական կերպար, «Dutchman’s Flat» հավաքածուից (1986).
Monument Rock — վեպը համանուն հավաքածուից.


=== «Հոպալոնգ Կեսեդի շարք» ===
Սկզբում հրապարակվել է «Tex Burns» կեղծանունով.

The Riders of High Rock
The Rustlers of West Fork
The Trail to Seven Pines
Trouble Shooter


=== Պատմվածքներ ===


== Ծանոթագրություններ ==