Օգյուստ Դյուպեն

Օգյուստ Դյուպեն (անգլ.՝ C. Auguste Dupin), գրական կերպար, որը ստեղծվել է ամերիկացի հայտնի գրող Էդգար Ալան Պոյի կողմից: Դյուպենը ներկայացվում է որպես խելացի խուզարկու, ով բացահայտում է ամենաբարդ առեղծվածներն ու հանցագործությունները: Դյուպենը հայտնվում է երեք պատմվածքում ՝ «Սպանություն Մորգ փողոցում», «Մարի Ռոջերի առեղծվածը» և «Գողացված նամակը»:


== Դյուպենի անձը ==
Խուզարկուն` Դուպինի մասնագիտությունը չէ: Նա պարզապես կարդում է տարբեր թերթեր, եզրակացություններ է կաարում և սկսում է գործել՝ երբեմն խորհրդակցելով ոստիկանության հետ: Հերոսի հիմնական զենքը նրա միտքն ու ինտելեկտն է, որի օգնությամբ Դյուպեն բացահայտում է դժվար հանելուկներ, որոնք ոստիկանությունը համարում է անլուծելի: «Սպանություն Մորգ փողոցում» պատմվածքում Դյուպենը հետաքննում է այնպիսի հանցագործություն, որը ոստիկանությունը համարել է ամենաբարդ հանցագործությունը, բայց խելքի և փաստերի օգնությամբ Դյուպենը կռահում է, որ երկու կանանց մարդասպանը օրանգուտան է, ինչը հետագայում հաստատվում է: «Գողացված նամակը» պատմվածքում Դուպենին հաջողվում է պարզել, թե որտեղ է գողացված նամակը, օգտագործելով տրամաբանական մտածողությունը:


=== Դյուպենի մեթոդը ===
Պոն նկարագրել է Դուպինի մեթոդը,  որն օգտագործում է տրամաբանական դատողություններ, թղթախաղ խաղացողի օրինակով. «Ստացված տեղեկատվության ծավալը կայանում է ոչ այնքան եզրակացությունների արժանահավատության մեջ, որքան դիտարկման ճշտության մեջ»: Պատմվածքի մեջ առկա է մի տեսարան, որտեղ Դյուպենին հաջողվում է իմանալ, թե ինչի մասին է մտածել այդ պահին պատմողը ՝ հիմնվելով ասոցիատիվ շարքի վրա: Հետագայում նրա կողմից այդ մեթոդը կօգտագործվի հանցագործության քննության մեջ:
Այս մեթոդը շեշտում է ընթերցանության և գրավոր խոսքի կարևորությունը: Կյուվեի հեղինակած թերթի հոդվածից (հավանաբար նկատի ուներ ֆրանսիացի կենդանաբան Ժորժ Կուվերը) Դյուպեն տեղեկություններ է ստանում օրանգուտանների մասին: Այսպիսով, ընթերցողն ինքն է նաև մասնակցում հետաքննությանը՝ ինքնուրույն ընթերցման գործընթացում բանալիներ փնտրելով:


== Տեղ գրականության մեջ ==
«Սպանությունը Մորգփողոցում» պատմվածքը համարվում է դետեկտիվ ժանրում համաշխարհային գրականության առաջին գործը, ուստի Օգոստին Դյուպենն առաջին գրական խուզարկուն է, որին հաջորդում են շատ այլ հայտնի գրական խուզարկուներ՝ Շերլոք Հոլմսը, Էրքյուլ Պուարոն, Միսս Մարփլը, Հայր Բրաունը, Կոմիսար Մեգրեն և այլն: Ընդ որում, նրանցից ոմանք, օրինակ ՝ Հոլմսը և Պուարոն, ստեղծվել են Պոյի պատմվածքների որոշ տեխնիկայի օգտագործման միջոցով:
«Ալ կարմիր գույներով էտյուդը»-ում Հոլմսը հակաճառում է Վաթսոնին, որը նրան համեմատում է Դյուպինի հետ:


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kennedy, J. Gerald. Poe, Death, and the Life of Writing. — New Haven: Yale University Press, 1987. — ISBN 978-0300037739
Harrowitz, Nancy. The Body of the Detective Model: Charles S. Peirce and Edgar Allan Poe // The Sign of Three: Dupin, Holmes, Peirce / Umberto Eco, Thomas Sebeok. — Bloomington, IN: History Workshop, Indiana University Press, 1984. — P. 179-197. — ISBN 978-0253352354Harrowitz discusses Dupin’s method in the light of Charles Sanders Peirce’s logic of making good guesses or abductive reasoning.
Poe, Edgar Allan. Collected Works of Edgar Allan Poe / Walter J. Black. — New York, 1927.
Thomas, Peter Poe's Dupin and the Power of Detection // The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. — Cambridge University Press, 2002. — 290 p. — ISBN 9780521797276https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Огюст_Дюпен&stable=1