Բրազիլիայի Սահմանադրություն

Բրազիլիայի Սահմանադրություն, Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետության հիմնական օրենքը։ Բրազիլիայի գործող Սահմանադրությունն ընդունվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։
Բրազիլիայի Սահմանադրությունը Բրազիլիայի գոյության հիմքում ընկած իրավական լիազորությունների աղբյուրն է և ամրապնդում է երկրի քաղաքական, իրավական և տնտեսական համակարգերի հիմքերը, Բրազիլիայի քաղաքացիների իրավական կարգավիճակի հիմքերը։


== Ստեղծման պատմություն ==
Գործող Սահմանադրությունը Բրազիլիայի թվով ութերորդ Սահմանադրությունն է։ Դրա մշակումը տևել է ավելի քան երեք տարի՝ 1985-1988 թվականներին։ Նոր Սահմանադրության ստեղծումը անհրաժեշտություն դարձավ այն բանից հետո, երբ 1985-ի սկզբին Բրազիլիայում ավարտվեց քսանամյա ռազմական բռնապետությունը և սկսվեցին գլոբալ ժողովրդավարական վերափոխումները։ 1985 թվականի հուլիսի 18-ին երկրի նախագահ Ժոզե Սարնեյը հրամանագիր է ստորագրել սահմանադրական բարեփոխումների ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծելու մասին։ Այս հանձնաժողովը մշակել է Սահմանադրության նախնական նախագիծը, սակայն այն քննադատության է ենթարկվել ինչպես ձախ, այնպես էլ աջ կուսակցությունների կողմից և չի ներկայացվել Սահմանադրական վեհաժողովի քննարկմանը։
Սահմանադրական վեհաժողովը սկսեց աշխատել Սահմանադրության վրա 1987-ի փետրվարին։ Հիմնական օրենքի տեքստը նա մշակել է 8 թեմատիկ հանձնաժողովներում՝ բաժանված ենթահանձնաժողովների։ Ընդհանուր առմամբ, դրանցում քննարկվել է շուրջ 50 հազար առաջարկ և փոփոխություն։ Արդյունքում 1987 թվականի հուլիսի 9-ին Սահմանադրության նախագիծը դրվեց համաժողովրդական քննարկման։ Մեկ ամսվա ընթացքում բնակչության կողմից առաջարկվել է ավելի քան 10 հազար փոփոխություն, որոնց տակ ստորագրել է մոտ 12 միլիոն մարդ:Սահմանադրության վերջնական տեքստում ներառվել է դրանցից 122-ը։
Սահմանադրության տեքստի վերջնական քվեարկությունը տեղի է ունեցել Սահմանադրական վեհաժողովում 1988 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Ձայների ճնշող մեծամասնությամբ նոր Սահմանադրությունն ընդունվեց և պաշտոնապես ուժի մեջ մտավ նույն թվականի հոկտեմբերի 5-ին։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Գործող Սահմանադրությունն ունի բրազիլական ավանդույթին բնորոշ ձև՝ այն բաղկացած է նախաբանից, հիմնական մասից, որը ներառում է 250 հոդված ինը բաժիններում և անցումային սահմանադրական դրույթներից (83 հոդված)։
Սահմանադրության համաձայն Բրազիլիան ժողովրդավարական իրավական պետություն է, որը հիմնված է ինքնիշխանության, քաղաքացիության, մարդկային արժանապատվության, սոցիալական արժեքների, ազատ ձեռներեցության և քաղաքական բազմակարծության սկզբունքների վրա։
Սկզբում Բրազիլիայում կառավարման ձևը գործող Սահմանադրությամբ սահմանվում էր որպես ժամանակավոր, քանի որ ըստ Արվեստի։ անցումային դրույթների 2-ը երկրում պետք է հանրաքվե անցկացվեր ձևի (հանրապետություն կամ միապետություն) և կառավարման համակարգի (խորհրդարանական կամ նախագահական) վերաբերյալ։ Այս պայմանը ներառվել է Սահմանադրության մեջ, որպեսզի քսան տարվա ռազմական բռնապետությունից հետո Բրազիլիայի բնակչությունը ընտելանա ժողովրդավարական հարաբերություններին և գիտակցաբար արձագանքի երկրում ի հայտ եկած միապետական միտումներին։ Պլեբիսցիտը տեղի է ունեցել 1993 թվականի ապրիլի 21-ին, և դրանում ընտրողների մեծամասնությունը քվեարկել է նախագահական հանրապետության օգտին։


== Փոփոխություններ ==
Համաձայն 60 հոդվածի, Սահմանադրությունը կարող է փոփոխվել։ Դրանք կարող են առաջարկել պատգամավորների պալատի կամ Դաշնային սենատի անդամների առնվազն մեկ երրորդը, երկրի նախագահը, ինչպես նաև ֆեդերացիայի հիմնադիր սուբյեկտների օրենսդրական ժողովները։
Փոփոխության ընդունման համար անհրաժեշտ է Բրազիլիայի խորհրդարանի երկու պալատների 3/5-ի հաստատումը քվեարկության երկու փուլերից յուրաքանչյուրում։
2011 թվականի մայիսի դրությամբ Բրազիլիայի Սահմանադրության մեջ կատարվել է 67 փոփոխություն։ Դրանցից ամենակարևորներն էին՝ պետական նավթային «Petrobras» ընկերության մենաշնորհային գործունեության կրճատումը, նախագահական լիազորությունների ժամկետի կրճատումը ութից մինչև չորս տարի, ինչպես նաև նախագահի վերընտրման թույլտվությունը։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Բրազիլիայի գործող Սահմանադրության տեքստը բաղկացած է գրեթե 42 հազար բառից, ինչը այն դարձնում է երկրի պատմության մեջ ամենածավալուն փաստաթուղթը։
Սահմանադրության մեջ ներառված է «Հնդկացիների մասին» հատուկ գլուխ, որում հնդկացիներին ճանաչում են նրանց սոցիալական կազմակերպությունը, սովորույթներն ու ավանդույթները, լեզուներն ու հավատալիքները, ինչպես նաեւ այն հողերի նկատմամբ նախնական իրավունքները, որոնք նրանք ավանդաբար զբաղեցնում են։
Սահմանադրության համաձայն՝ Բրազիլիայում 65 տարեկանից բարձր անձանց հասարակական տրանսպորտով անվճար երթևեկելու իրավունք է տրվում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Текст конституции на 2006 год(անգլ.)
Текст конституции на 2010 год(պորտ.)