Յորքթաունի ճակատամարտ

Յորքթաունի ճակատամարտ (1781, անգլ.՝ Siege of Yorktown), հյուսիսամերիկյան Անկախության պատերազմի վիրջինյան կամպանիայի եզրափակիչ և վճռորոշ դրվագը։ Տեղի է ունեցել 1781 թվականի սեպտեմբերի 26-ից հոկտեմբերի 19-ը։ Այդ ճակատամարտում Միացյալ Նահանգների աշխարհազորայինները, որոնց օգնության էին եկել ֆրանսիական զինված ջոկատներ, Ջորջ Վաշինգտոնի և մարքիզ դը Լաֆայետի հրամանատարությամբ վճռական հաղթանակ են տարել լորդ Կոռնուոլիսի հրամանատարությամբ կռվող բրիտանական զորքի նկատմամբ։
Ֆրանսիական առաջին զորաջոկատները Միացյալ Նահանգներում ափ էին իջել դեռևս 1780 թվականին, որպեսզի 13 գաղութներին պաշտպանեն բրիտանական իշխանությունների դեմ հանուն անկախության նրանց մղած պայքարում։ Օգոստոսին երեք հազար ամերիկացիներից կազմված ջոկատը՝ Ջորջ Վաշինգտոնի գլխավորությամբ, և չորս հազար ֆրանսիացիներ մտել են Վիրջինիա։ Ֆրանսիական գեներալ Ֆրանսուա Ժոզեֆ Պոլ դը Գրասը տարածաշրջան է բերել լրացուցիչ ուժեր։ Ընդ որում՝ Ատլանտյան օվկիանոսը հատելիս նրանք հարկադրված են եղել հաղթահարել խոչընդոտել փորձող բրիտանական ռազմանավերի արգելքը։ Մեկ ամիս անց ֆրանս-ամերիկյան զորքերը պաշարել են Հյուսիսային Ամերիկայում բրիտանացիների գլխավոր բերդը՝ Յորքթաունի անգլիական ամրոցը, որտեղ այդ ընթացքում ամրացել էր բրիտանական բանակի բարձրագույն հրամանատարներից մեկը՝ լորդ Կոռնուոլիսը։
Պաշարողները սեպտեմբերի 28-ին սկսել են ծովից և ցամաքից ռմբակոծել ամրոցը, այնուհետև գրոհի երեք փորձ են ձեռնարկել, որոնք էական հաջողություն չեն բերել։ Սակայն պաշարված բրիտանացիների վիճակն աստիճանաբար վատացել է օր օր ավելացող կորուստների և պակասող պարենի պատճառով։ Հոկտեմբերի 14-ին գեներալ Վաշինգտոնը ևս մեկ գրոհ է ձեռնարկել, որի արդյունքում բրիտանացիների դիրքերը զգալիորեն թուլացել են։ Պաշարված բրիտանացիներին դրանից երեք օր անց ներկայացվել են հանձնվելու առաջարկություն և դրա պայմանները։ Երկու օր անց Կոռնուոլիսն ու իր սպաները հանձնել են իրենց սրերը և ընդունել կապիտուլյացիայի պայմանները։
Յորքթաունում անգլիացիների կրած ծանր պարտությունը նշանավորել է ԱՄՆ-ի անկախությանը Մեծ Բրիտանիայի ցույց տված զինված դիմադրության ավարտը։ 1783 թվականին ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև պայմանագիր է ստորագրվել, որով վերջ դնելով ռազմական գործողություններին՝ բրիտանացիները պաշտոնապես ճանաչել են Միացյալ Նահանգների ազատությունն ու անկախությունը և բրիտանական կայսրության մնացած մասից նրանց վերջնական անջատումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==

Thacher James (1827)։ A military journal of the American Revolution։ Boston, Cottons & Barnard  See search: Articles of capitulation
Johnston Henry P. (1881)։ The Yorktown Campaign and the surrender of Cornwallis, 1781։ New York, Harper & Brothers 
Patton Jacob Harris (1882)։ Yorktown: a compendious account of the campaign of the allied French and American forces, resulting in the surrender of Cornwallis and the close of the American revolution;։ New York, Fords, Howard, & Hulbert 


== Արտաքին հղումներ ==
Yorktown Battlefield (National Park Service)
1931 Army War College history of the siege republished by the United States Army Center of Military History
Siege of Yorktown at Xenophon Group Military History Database
Articles of Capitulation at Yorktown.
The French Army in the American Revolution at the John Carter Brown Library
Animated History of The Siege of Yorktown
The Role of the Spanish and Cubans in the Siege of Yorktown Archived 2013-04-21 at the Wayback Machine.
The Yorktown Campaign (George Washington's Mount Vernon)
Yorktown: Now or Never (George Washington's Mount Vernon)
Alexander Hamilton's report to Lafayette following the assault on Redoubt 10.