Օլեգ Սենցով

Օլեգ Գենադիևիչ Սենցով (ուկրաիներեն՝ Олег Геннадiйович Сенцов, հուլիսի 13, 1976(1976-07-13), Սիմֆերոպոլ, Ղրիմի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, գրող։ Հայտնի է 2011 թվականին նկարահանված «Գամեր» ֆիլմով։
2014 թվականի գարնանը Ղրիմի Ռուսաստանի Դաշնությանը բռնակցումից հետո Ռուսաստանի իրավապահ մարմինները նրան ձերբակալել են Ղրիմում ահաբեկչության կասկածանքով։ 2015 թվականի օգոստոսին Օլեգ Սենցովը դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման։ Մեղադրանքը նկարագրվում է որպես կեղծ և չափազանցված։
2018 թվականի մայիսի 14-ին Օլեգ Սենցովը սկսել է հացադուլ` բողոքելով Ռուսաստանում 65 քաղբանտարկյալների ազատազրկման դեմ և պահանջել ազատ արձակել նրանց։  2019 թվականի սեպտեմբերի 7-ին նրան այլ ուկրաինացիների հետ փոխանակել են Ուկրաինայում դատապարտված ռուսաստանցիների հետ։


== Կենսագրություն ==
Սենցովը ծնվել է 1976 թվականի հուլիսի 13-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Ղրիմի մարզի Սիմֆերոպոլ քաղաքում ։ 1993-1998 թթ. Կիևում ուսանել է տնտեսագիտություն, այնուհետև կինոռեժիսուրայի և սցենարիստների դասընթացներ է անցել Մոսկվայում։ Նրա երկու կարճամետրաժ ֆիլմերն են՝ «Բանան ձկան կատարյալ օրը» (2008 թ.) և «Ցուլի եղջյուրը» (2009 թ.):  Սենցովի «Գամեր»-ը ֆիլմն առաջին անգամ ներկայացվել է Ռոտերդամի միջազգային կինոփառատոնում 2012 թվականին։ Այս և այլ փառատոներում ունեցած հաջողությունները միջոցներ ապահովեցին Սենցովի հաջորդ՝ «Ռնգեղջյուր»  ֆիլմի համար, որի աշխատանքը հետաձգվեց Եվրոմայդանի շարժման բողոքների հետ կապված։ Նախատեսվում էր նկարահանումները սկսել 2014 թվականի ամռանը։
2013 թվականի նոյեմբերին Եվրոմայդանի բողոքի ցույցերի ժամանակ Սենցովը դարձավ «AutoMaidan»-ի ակտիվիստ և 2014 թվականի Ղրիմի ճգնաժամի ժամանակ օգնեց սննդամթերք մատակարարել Ուկրաինայի զինված ուժերի զինծառայողներին, որոնք ծուղակի մեջ էին հայտնվել Ղրիմում։ Սենցովը հայտարարել է, որ ինքը չի ճանաչում Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը։


== Կալանավորում և դատավարություն ==


=== Ձերբակալում ===
Սենցովը ձերբակալվել է 2014 թվականի մայիսի 11-ին Ղրիմում `«ահաբեկչական գործողություններ նախապատրաստելու» կասկածանքով։ Գենադի Աֆանասևի, Ալեքսեյ Չիրինգոյի և Ալեքսանդր Կոլչենկոյի հետ միասին նա դարձավ Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայության կողմից Ղրիմի Սիմֆերոպոլում, Յալթա և Սևաստոպոլ քաղաքներում կամուրջների, էլեկտրահաղորդման օդային գծերի և հանրային հուշարձանների վրա ահաբեկչական հարձակումներ իրականացնելու համար մեղադրվող ուկրաինացի չորս քաղաքացիներից մեկը։ Այս մեղադրանքները պատժվում են մինչև 20 տարի ազատազրկմամբ։
Առանց մեղադրանքի Սենցովին երեք շաբաթ պահելուց հետո Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունը մեղադրեց չորս ուրկաինացիներին 2014 թվականի Հաղթանակի օրը Սիմֆերոպոլի Հավերժական կրակի և Լենինի հուշարձանի մոտ պայթյուններ իրականացնելու և 2014 թվականի ապրիլի 14-ին և 18-ին Ղրիմի Ռուսական համայնքի գրասենյակները և Միասնական Ռուսաստան կուսակցության գրասենյակի Սիմֆերոպոլի մասնաճյուղը հրդեհելու համար։ Սենցովը, Աֆանասևը, Չիրնիգոն և Կոլչենկոն նաև մեղադրվում էին Ուկրաինայի ազգայնամոլական զինված ուժերի «Աջ սեկտոր»-ին անդամակցելու մեջ, ինչը Սենցովն ու Աջ սեկտորը հերքել են։ Ռուս  դատախազները հայտարարել էին, որ Սենցովը խոստովանել է ահաբեկչական սյուժեն։ Սակայն կինոռեժիսորը և նրա փաստաբան Դմիտրի Դինզը, ով պաշտպանել է Pussy Riot-ի անդամներ Նադեժդա Տոլոկոննիկովային և Մարիա Ալյոխինային, հերքել են դա, և փաստաբանը, և Սենցովը հայտարարել են, որ Սենցովը ծեծի է ենթարկվել և բռնաբարման սպառնալիքով նրան ստիպել են խոստովանել։ Սենցովի փաստաբանների խոսքերով, քննիչները հրաժարվել են խոշտանգումների վերաբերյալ գործ հարուցել`պատճառաբանելով, որ նրա սրունքները ինքնավարակված են, և նա ձգտում է սադո-մազոխիզմի։
2014 թվականի մայիսի 19-ից Սենցովը պահվում է Մոսկվայի Լեֆորտովոյի բանտում։ 2014 թվականի հունիսի 26-ին  Ռուսաստանի մարդու իրավունքների նախագահական խորհուրդը բողոք է ներկայացրել Գլխավոր դատախազի տեղակալ Վիկտոր Գրինին`վերանայելու Սենցովի և Կոլչենկոյի ձերբակալությունների հանգամանքները։ Խորհուրդի կայքէջում տեղադրվեց պատասխան, ըստ որի դատախազը խափանման միջոցը փոխելու որևէ հիմք չի գտել։  2014 թվականի հուլիսի 7-ին Սենցովի ձերբակալությունը երկարաձգվեց մինչև հոկտեմբերի 11, 2014 թվականի հոկտեմբերին՝ մինչև 2015 թվականի հունվարի 11։
Ուկրաինայի իշխանությունները իրենց ռուս գործընկերներին արգելել են  կապ հաստատել կամ օգնել Սենցովին։ Ըստ Սենցովի, նա զրկվել է Ուկրաինայի քաղաքացիությունից։


=== Դատավարություն ===
2015 թվականի հուլիսի 21-ին Սենցովի նկատմամբ դատավարություն է սկսվել Ռուսաստանում ահաբեկչության համար։
Դատական հետապնդման գլխավոր վկան՝ Գենադի Աֆանասևը, հուլիսի 31-ին հերքեց իր ցուցմունքները դատարանում, ասելով, որ դրանք արել է պարտադրանքով։ Ըստ Աֆանասևի փաստաբանի՝ նրա պաշտպանյալը իրականում խոշտանգվել է, այդ թվում եղել է նաև էլեկտրական հոսանք։
2015 թվականի օգոստոսի 25-ին Ռոստովի ՌԴ դատարանը Սենցովին դատապարտեց 20 տարվա ազատազրկման։ Նրան բանտարկեցին Յակուտսկում։ Սկզբում Սենցովն իր պատիժը կրել է ըստ Ռուսաստանի դաշնային սուբյեկտների  Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում։ 2017 թվականի սեպտեմբերին նրան տեղափոխել են Ռուսաստանի ամենահյուսիսային բանտ Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգում։ Նա հրաժարվում է իր ընտանիքի այցերից այն բանից հետո, երբ այցելուները բանտից հեռանալիս «ընկնում են սարսափելի խորը դեպրեսիայի մեջ»։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Ռուսաստանը հրաժարվեց Սենցովին հանձնել Ուկրաինային՝ պնդելով, որ նա Ռուսաստանի քաղաքացի է։


=== Կալանք ===
Սենցովը կալանքը կրում է Ռուսաստանի հյուսիսում գտնվող Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգի Լաբիտնանգի քաղաքում։
2018 թվականի մայիսի 14-ին նա սկսել է բաց հացադուլ՝ բողոքելով Ռուսաստանում բոլոր քաղբանտարկյալների ազատազրկման համար և պահանջելով նրանց ազատ արձակել։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Ֆիմեր ===


=== Արձակ ===
«Գնեք գիրքը, այն զվարճալի է» ("Купите книгу - она смешная", 2014)
Պատմվածքներ ("Tales". Kiev: Laurus, 2015)


=== Դրամատուրգիա ===
«Նոմերա» (Nomera)


== Ընտանիք ==
Սենցովն ունի երկու զավակ։


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==