armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հուլիսի 4

Հուլիսի 4, տարվա 185-րդ (նահանջ տարիներին՝ 186-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 180 օր։


== Դեպքեր ==


=== ԱՄՆ անկախության հռչակագիր ===
1776 - ընդունվում է ԱՄՆ անկախության հռչակագիրը։ Հուլիսի 4-ը դառնում է Միացյալ նահանգների անկախության օր
1837 - Բիրմինգհեմի և Լիվերպուլի միջև սկսում է գործել աշխարհի առաջին երկաթուղին
1862 - Լուիս Քերոլը Ալիս Լիդելին պատմում է մի հեքիաթ, որը հետագայում դառնում է «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» վեպը
1865 - լույս է տեսնում «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» վեպ առաջին հրատարակությունը
1876 - անկախության հարյուրամյակի օրը Նյու Յորք է հասնում ամերիկացիներին ֆրանսիացի ժողովրդի նվիրած Ազատության արձանը
1892 - Սամոայում երկու անգամ իրար ետևից կրկնվում է հուլիսի 4-ը, ինչը կապված է այն բանի հետ, որ երկիրն անցնում է ամսաթվի փոփոխության գծից արևելք գտնվող ժամային գոտի
1918՝
օսմանյան սուլթան Մեհմեդ VI-ը նստում է գահին
բոլշևիկները գնդակահարում են Նիկոլայ II ցարին և նրա ընտանիքի անդամներին
1943 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ. Պրոխորովկա գյուղում սկսվում է մարդկության պատմության նեջ ամենաշատ կյանքեր խլած Կուրսկի ճակատամարտը
1946 - Քյոնիգսբերգի անունը դառնում է Կալինինգրադ
1975 - Կանաչ Հրվանդանն անկախություն է ստանում Պորտուգալիայից
1976 - Իսրայելի հատուկ ծառայությունները Ուգանդայում վնասազերծում են օդանավակայանում պատանդներ վերցրած ահաբեկիչներին։
2004 - Հունաստանն առաջին անգամ դառնում է Եվրոպայի ֆուտբոլի չեմպիոն


== Ծնունդներ ==

1546 - Մուրադ III, օսմանյան կայսր
1807 - Ջուզեպպե Գարիբալդի իտալացի գեներալ և քաղաքական գործիչ
1925 - Քեթի Բերբերյան, ծագումով հայ, մեծանուն ամերիկյան դասական երգչուհի (մ. 1983)
1926 - Ալֆրեդո դի Ստեֆանո արգենտինացի ֆուտբոլիստ
1927 - Ջինա Լոլոբրիջիդա իտալացի դերասանուհի
1930 - Մհեր Մկրտչյան, թատրոնի և կինոյի հայ մեծագույն դերասան (մ. 1993)
1957 - Դմիտրի Նազարով, դերասան, հաղորդավար
1972՝
Նինա Բադրիչ խորվաթ երգչուհի
Վլադիմիր Կոզլով  ուկրաինացի ծագումով ամերիկացի ըմբիշ
1982 - Հաննա Հարփեր անգլիացի պորնոդերասանուհի
1995' Post Malone  ամերիկյան հիփ հոփ կատարող, երգահան և պրոդյուսեր


== Մահեր ==
1826՝
Ջոն Ադամս Միացյալ նահանգների 2-րդ նախագահը
Թոմաս Ջեֆերսոն  Միացյալ նահանգների 3-րդ նախագահը
1831- Ջեյմս Մոնրո, ամերիկացի քաղաքական և պետական գործիչ, ԱՄՆ հինգերորդ նախագահը
1910 - Ջովանի Սկիապարելլի իտալացի աստղագետ և պատմաբան
1934 - Մարի Կյուրի  լեհ ծագումով ֆրանսիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս
1992 - Աստոր Պիացոլա  արգենտինացի երաժիշտ
2003 - Բարրի Ուայթ ամերիկացի դաշնակահար, երգիչ-երգահան
2009 - Էդուարդ Զոհրաբյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
2014 - Գեորգի Սահակյան, կինոդերասան


== Տոներ ==
 ԱՄՆ՝ Անկախության օր
Բահամյան Կղզիներ՝ Թագուհու օր
Կայմանյան կղզիներ՝ Սահմանադրության օր
Մալոե Ալֆյորովո

Մալոե Ալֆյորովո (ռուս.՝ Малое Алфёрово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աղեր (քիմիա)

Աղեր, քիմիական միացությունների դաս, իոնական կառուցվածք ունեցող բյուրեղային նյութեր։ Սովորաբար աղերը դիտվում են որպես թթվի չեզոքացումով առաջացած, մետաղ և թթվային մնացորդ պարունակող միացություններ։ Մի շարք աղեր (մալաքիտը, լազուրիտը, պաղլեղները, կերակրի աղը, ամոնիումի քլորիդը և այլն) հունական և ալքիմիական ձեռագրերում անվանում են «հայկական աղ» (Sal armenicum)։ Ըստ Մ. Բերթլոյի, Մեյերի, Ի. Հոլանդի և այլոց, այդ աղերն այդպես են անվանվել Հայաստանից արտահանված լինելու պատճառով։ Այդ անվանումը հաճախ ենք հանդիպում նաև միջնադարյան հայկական ձեռագրերում (օրինակ՝ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի № 551, 6924, 8655 և այլ ձեռագրերում)։ Բերցելիոսը, առաջինը դասակարգելով քիմիական նյութերը (1812), աղեր անվանեց թթուների և հիմքերի միացությունները։ Աղերի մեծ մասը կարելի է դիտել որպես միացություններ,որոնք առաջացել են թթուներից՝ նրանց մոլեկուլներում ջրածնի ատոմները մետաղի ատոմներով տեղակալվելու հետևանքով։ Երբ տեղակալված են ջրածնի բոլոր ատոմները, աղը կոչվում է չեզոք(CaCO3,Na3PO4 և այլն), իսկ երբ տեղակալված է դրանց մի մասը՝ թթու [NaHPO4, Ca(H2PO4)2 և այլն]։ Հիդրօքսիդ խմբեր պարունակող աղերը կոչվում են հիմնային աղեր։ 


== Ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ ==
Աղեղի որոշ ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ կախված են տվյալ աղի կատիոնների և անիոնների հատկություններից։ Աղեղի լուծելիությունը կախված է աղի ու լուծիչի բնույթից, ինչպես նաև ջերմաստիճանից։ Բազմաթիվ աղերի համար լավ լուծիչ է ջուրը, որտեղ նրանք ենթարկվում են էլեկտրոլիտային դիսոցման։ Այդ պատճառով աղեղի ջրային լուծույթներն էլեկտրականության լավ հաղորդիչներ են։ Լուծույթով հաստատուն հոսանք անցնելիս տեղի է ունենում աղեղի էլեկրոլիզ։ Ջրային լուծույթներում աղեր, բացառությամբ ուժեղ թթուներից և հիմքերից առաջացածների, հիդրոլիզվում են։ Աղեղին հատուկ բազմաթիվ քիմիական ռեակցիաներ իոնական են և ընթանում են ջրային լուծույթներում։ Աղեղը կարող են փոխազդել այլ աղերի, թթուների և հիմքերի հետ, եթե ռեակցիայի հետևանքով առաջանում են վատ դիսոցվող կամ քիչ լուծվող նյութեր։ Մետաղները կարող են աղերից դուրս մղել Լարման շարքում իրենցից հետո կանգնած մետաղները։ Հաճախ աղերի ջրային լուծույթներից նստում են բյուրեղահիդրատների ձևով, որոնց մեջ բյուրեղաջրի քանակը տարբեր կարող է լինել անգամ միևնույն աղի համար (օրինակ, CaCl2•6H2Օ, CaCl2•4H2O, CaCl2•2H2O, CaCl2•H2O)։


== Աղերի ստացման եղանակներ ==
Աղերի ստացման եղանակներից կարևոր են թթուների (կամ անհիդրիդների) ռեակցիաները հիմքերի (կամ հիմնային օքսիդների) հետ։ Աղերը բուսական և կենդանական օրգանիզմների կարևոր բաղադրիչ մասերն են։ Մարդու կշռի 5,5% աղերն են։ Քիմիական տարրերի մեծ մասը բնության մեջ գտնվում են աղերի ձևով։ Շատ տարածված աղերն են սիլիկատները, ալյումինատները, սուլֆիդները, սուլֆատները, կարբոնատները, ֆոսֆատները, քլորիդները և բորակները։ Մեծ քանակով լուծված աղեր կան լճերում, ծովերում և օվկիանոսներում։ Երկրի ընդերքում գտնվող աղերի կուտակումները ծովերի ու լճերի չորացման հետևանք են։
Աղերն օգտագործվում են մետալուրգիայում, ապակու, կաշվի արտադրություններում, գյուղատնտեսության, մանածագործության, ներկագործության, սննդարդյունաբերության, բժշկության մեջ և այլուր։
Շեխվետիլա

Շեխվետիլա (վրաց.՝ შეხვეტილა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սևախածի կեռնեխ

Սևախածի կեռնեխ (լատ.՝ Turdus ruficollis), կեռնեխներ։ Չվող է, հազվագյուտ։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 25 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 37-40 սմ։ Մարմինը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է, ներքևից՝ աղոտ սպիտակ, թևատակի ծածկող փետուրները՝ խամրած վարդագույն-նարնջագույն։ Բնադրման շրջանում արուի դեմքի ստորին հատվածը սև է։ Էգի մարմինը ներքևից սպիտակ է, կոկորդը և կրծքի շերտը՝ խայտավոր, մարմնի կողքերը՝ մուգ գույնի՝ փոփոխական խայտերով։ Հետբնադրման շրջանում դիմային մասի և կոկորդի փետուրներն ավելի բաց երիզով են։


== Կենսակերպ ==
Թաքնվում է թփուտներում, ծառերի սաղարթում։ Հաճախ հանդիպում է այլ կեռնեխների երամներում։ Բնակվում է գիհու նոսրանտառներում, թփուտներում, պտղատու այգիներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։
Հայաստանում հայտնաբերվել է 1993 թվականին՝ Խոսրովի անտառ արգելոցում (գիտական արժեք ներկայացնող նմուշը պահվում է ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության ինստիտուտում), 1995 թվականին՝ Գեղարքունիքի (Դարանակ), Արարատի (Դաշտաքար) և Վայոց ձորի (Ռինդ) մարզերում։
Աստերոիդների ցանկ (202901-203000)

Աստերոիդների ցանկ (202801-202900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (203001-203100)
 Աստերոիդների ցանկ (202801-202900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (203001-203100)
Կիլկսամա

Կիլկսամա (էստ․՝ Kilksama), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Սաուգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 384 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Էլեկտրոնային գիրք

Էլեկտրոնային գիրք, գրքի տարբերակը, որը պահպանվում է թվային տեսակով։ Այս տերմինը օգտագործվում է ոչ միայն գրքի այսպիսի տարբերակի նկարագրումը, այլև նկարագրելու համար այն սարքը, որը օգտագործվում է ընթերցանության համար։
Անգլերենով այս տերմինը հանդիպում է ինչպես e-book, գրքի էլեկտրոնային տարբերակը նկարագրելու համար, որոնց պահպանման համար օգտագործվում է բաց ֆորմատով ֆայլեր, հիմանկանում՝ տեքստային խմբագրիչներ, նաև հանդիպում է e-text տերմինը։


== Պատմություն ==
1971 թվականին Մայքլ Հարտը ստացավ Xerox Sigma V  համակարգչի օգտագործման անսահմանափակ հնարավորություն։ Փորձելով արժանապատիվ օգտագործել այս ռեսուրսը, նա ստեղծեց առաջին էլեկտրոնային գիրքը՝ ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիրը, երբ նա տպեց գրքի պարունակությունը էկրանին։ Գրքերը պատճենելով և նրանց էլեկտրոնային տարբերակները ստեղծելու ճանապարհով էլ սկիզբ դրվեց Գուտենբերգ նախագիծին։


== Ֆորմատներ ==
Էլեկտրոնային գրքերը կարող են տարածվել տարբեր ֆորմատներով․

սովորական տեքստ (plain text)
տեքստային ձևավորումներ՝ HTML, էլեկտրոնային գրքերի բաց ֆորմատ Electronic Publication (.epub), (OPF FlipBook), OpenDocument, SGML, XML, FictionBook (.fb2), TeX, PDF, Microsoft HTMLHelp (.chm), eReader (.lit), PostScript (.ps, .eps), ExeBook, Mobipocket (.prc, .mobi) և այլն։
գրաֆիկական ռասթերներ՝  TIFF, JPEG, DjVu և այլն։
գրքերի մուլտիմեդիա՝ SWF, EXE, աուդիոգրքեր և այլն
գրքեր java-MIDlet ֆորմատով բջջային հեռախոսների համար
գրքեր հավելվածների տեսքով տարբեր օպերացիոն համակարգերի համար, որոնք ոչ միայն իրենց մեջ են պարունակում գիրքը, այլ նաև նրանք ընթերցելու ծրագիրը։Որոշ ֆորմատներ (OpenDocument, FictionBook, PostScript, PDF, MS Word DOC և այլն) կարող են իրենց մեջ պարունակել վեկտորային կամ այլ ձևաչափի նկարներ։


== Առավելություններ և թերություններ ==


=== Առավելություններ ===
դյուրակիրություն
ամբողջական տեքստի որոնման հնարավորություն
հարմարավետ ընթերցանության համար կարգավորումներ տալու հնարավորություն
գրքերի տեքտերը լսելու հնարավորություն
թույլ լուսավորության պայմաններում ընթերցանության հնարավորություն
տարածման ցածր գին (հիմնականում տարածումը կատարվում է անվճար)
բազմաթիվ էլեկտրոնային գրքեր անվճար են ընթերցողի համար
գրքի արագ հասանելիություն (թղթե գիրք ձեռք բերման համար անհրաժեշտ է հասնել խանութ կամ գրադարան)
անհարժեշտ է քիչ ժամանակ հրատարակման համար (համեմատության համար՝ մեկ շաբաթ էկելեկտրոնային գրքի, և կես տարի թղթի համար)
հիգեիա, թղթե գրքերը համարվւմ է թղթե փոշու աղբյուր
էկոլոգիա՝ էլեկտրոնային գրքերի համար անհրաժեշտ չէ զբաղվել ծառահատմամբ։


=== Թերություններ ===
գեղագիտական բաղադրիչերի բացակայություն
կախված է էլեկտրոնային սարքերի առկայությունից
անհամապատասխանեցում նոր ծրագրային և սարքային ապահովման հետ
որոշ սարքերի էկրանները շատ արագ են վնասում են աչքերը
ներկա էկրանների ընդլայնումնները այնպիսին են, որ «լուսանկարի որակը» նրանցում դեռ այնպիսին չէ ինչպիսին թղթին են
ընթերցնությունը կախված է սարքի մարտկոցի կյանքից
էկեկտրոնային գրքերի տարածման համար հաճախ օգտագործվում է օգտատիրական համաձայնություն և DRM, ինչը թույլ է տալիս նրանց ընթերցողի համար դարձնել ավելի անհարմար։


== Տես նաև ==
Էլեկտրոնային ընթերցիչ
Amazon Kindle


== Ծանոթագրություններ ==
Կաբասի ամրոց

Կաբասի ամրոց (իսպ.՝ Castillo de Cabas), գտնվում է Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Միլառես  (իսպ.՝ Millares) բնակավայրի մոտ։ 2002 թվականի հունիսի 3-ին ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում R-I-51-0010789 գրանցման համարի ներքո։


== Նկարագրություն ==
Կաբասի ամրոցը ներկայումս գտնվում է տարածաշրջանի հյուսիսային հատվածում` բնակավայրին շատ մոտ` բարձունքի վրա, որի կողքով անցնում է Ջուքար (իսպ.՝ Júcar) գետը։ Ունի ուղղանկյուն հատակագիծ։ Շինարարության համար օգտագործվել է աղյուս։ Ներկայումս պահպանվել է ամենամեծ աշտարակը, որի կողքին գտնվում են ատամնավոր պարսպի պատի հատվածները։ Ամրոցի մնացած հատվածից այդքան էլ բան չի պահպանվել։ Ամրոցին շատ մեծ վնաս է հասցրել մայրուղու շինարարությունը, որը անցնում է հենց նրա կողքով։


== Ծանոթագրություններ ==
http://www.cult.gva.es/dgpa/bics/Detalles_bics.asp?IdInmueble=127
Եկմալ (Վանի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եկմալ (այլ կիրառումներ)Եկմալ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, Մարմետ գետի ստորին հոսանքի աջ կողմում, հարթավայրում։


== Պատմություն ==
Եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։ Պատկանում էր Կտուց անապատի թեմին։


== Բնակչություն ==
XIX դարի վերջերին ուներ 6 տուն՝ 64 հայ բնակչով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Եկմալն ուներ Ս. Գևորգ անունով եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բերդյուգինո (այլ կիրառումներ)

Բերդյուգինո, կարող է վերաբերել՝

Բերդյուգինո - գյուղ Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Կրապիվինսկի շրջանի կազմում։
Բերդյուգինո - գյուղ Ռուսաստանի Կուրգանի մարզի Ցելիննի շրջանի կազմում։
Բերդյուգինո - գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Յալուտորովսկի շրջանի կազմում։
Բերդյուգինո - գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Ուպորովսկի շրջանի կազմում։
Սոկոլովսկոե (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոկոլովսկոե (այլ կիրառումներ)Սոկոլովսկոե (ռուս.՝ Соколовское, բաշկիրերեն՝ Соколовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 76 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գուլո Ռեշան

Գուլո Ռեշան, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Շառիանի լեռնաշղթա, Ալաշկերտ քաղաքից մոտ 37 կմ հարավ-արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
(9593) 1991 PZ17

(9593) 1991 PZ17, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 7-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,295194 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9395 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6509 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1270,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,283449 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9593) 1991 PZ17 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
355

355 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 355 թվականն է, 
IV դարի 55-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
(2627) Չուրյումով

(2627) Չուրյումով (անգլ.՝ Churyumov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի օգոստոսի 8-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,108795 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,557 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6606 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2002,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179811 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,5° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2627) Չուրյումով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Չերքեզ Ահմեդ

Չերքեզ Ահմեդ (թուրք.` Cherkes Ahmet, ծնվ. Սերես - մահ. սեպտեմբերի 6, 1915, Դամասկոս, Սիրիա), թուրքական ռազմական հանցագործ։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, ունենալով պետության հովանավորչությունն ու աջակցությունը, իր ավազակախմբով զբաղվել է սպանություններով ու դիակապտությամբ։


== Գործունեություն ==
Չերքեզ Ահմեդը ծնվել է հունական Սերես քաղաքում, որն այն ժամանակ Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ էր և հավանաբար ուներ չերքեզական ծագում։ 1913 թվականին, պետական հեղաշրջման ժամանակ սատարել է «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցությանը, որից հետո Վանում եղել է Հատուկ կազմակերպության ակտիվ անդամ։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ համագործակցել է այն ժամանակվա Վանի նահանգապետ Ջևդեթ բեյի հետ։
1915 թվականի հուլիսին, Ուռհայում, Չերքեզ Ահմեդն ու իր ավազակները, աքսորի ճանապարհին սպանել են հայ նշանավոր գրող Գրիգոր Զոհրապին և հեղափոխական գործիչ, ազգային պատգամավոր Վարդգես Սերենգյուլյանին։ Գրիգոր Զոհրապին սպանելուց հետո կողոպտել են նրա ձեռքի ժամացույցը, մատանին ու պայուսակը, որոնք վաճառել են Ուռհայի շուկայում։
1915 թվականի սեպտեմբերին Չերքեզ Ահմեդն ու ևս երկու մարդասպան` Հալիլն ու Նազըմը, Ջեմալ փաշայի կողմից Դամասկոսում դատապարտվել են մահապատժի։ Թուրք պատմաբան և գրող Ահմեդ Ռեֆիք Ալթընայը 1919 թվականին հրատարակված իր «Երկու կոմիտե, երկու ոճիր» գրքում նշել է ձերբակալվելուց հետո Չերքեզ Ահմեդի հետ հանդիպման և նրա հետ զրուցելու մասին։ Վերջինս դժգոհել է.
«Եղբայր, այս վիճակը իմ պատվին է դիպչում։ Ես ծառայել եմ այս հայրենիքին։ Գնացեք և տեսեք` Վանն ու շրջակայքը վերածել եմ Քաաբայի։ Այսօր այնտեղ գեթ մեկ հայի չեք կարող հանդիպել։ Ես այդքան ծառայեցի հայրենիքիս, իսկ հետո Թալեաթի նման սրիկաները Ստամբուլում պիտի սառը գարեջուր վայելեն, բայց ինձ ոստիկանների ուղեկցությամբ այստե՞ղ բերեն։ Դա վիրավորում է իմ արժանապատվությունը»։
Հարցին, թե Զոհրապի հետ ի՞նչ պատահեց, նա ասել է.
«Վայ, մի՞թե չեք լսել, բոլորին սատկեցրել եմ։ Հալեպից արդեն դուրս էին եկել։ Ճանապարհին անմիջապես շուրջկալի մեջ առա նրանց ավտոմեքենան։ Միանգամից հասկացան, որ սատկելու են։ Վարդգեսը (ի նկատի ունի Վարդգես Սերենգյուլյանին) ասաց. «Շատ լավ, Ահմեդ բեյ, մեզ հետ այդպես եք վարվում, իսկ արաբներին ի՞նչ եք անելու, չէ որ նրանք էլ գոհ չեն ձեզանից»։ «Դա քո գործը չէ, լակոտ»,- ասացի ես և մաուզերով կրակեցի` ուղեղը ջնջխելով։ Հետո Զոհրապի օձիքից բռնելով, գլուխն առա ոտքերիս տակ ու նույնպես ջնջխեցի»։ (Ahmet Refik Altınay, «İki Komite İki Kıtal», Bedir Yayınevi, İstanbul, 1999, ss. 49-52):
1916 թվականին Չերքեզ Ահմեդի ավազակախմբի կողմից կատարված սպանությունները հիմք հանդիսացան Օսմանյան խորհրդարանի կողմից հետաքննություն սկսելուն, որը ղեկավարում էր Հալեպից ընտրված պատգամավոր Արթին Բոշգեզենյանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Պորչինսկու իշամեղու

Պորչինսկու իշամեղու (լատ.՝ Bombus portshinskii), իսկական մեղուների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Առաջնամեջքը և վահանիկը ծածկված են դեղին մազիկներով, միջնամեջքը սև տրամակապով է, փորիկի 2-րդ տերգիտը` սև մազիկներով, 4-5-րդը` սպիտակ կամ դեղնամոխրագույն։ Կրծքի կողքերը ծածկված են բաց դեղին մազիկներով։


== Տարածվածություն ==
Համարվում է Կովկասի տարածաշրջանի էնդեմիկ տեսակ։ Հայտնի է Կովկասից, հյուսիսային Թուրքիայից, հյուսիսարևմտյան Իրանից և Հայաստանից։ Տարածված է կենտրոնական Հայաստանում՝ Գեղարքունիքի (Սևան քաղաքի մոտակայք), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ, Կոտայք, Աղվերանի կիրճ` Արզական գյուղի մոտ) և Արագածոտնի (քաղաք Ապարան) մարզերից։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում են ենթալպյան և ալպյան գոտիներում, լեռնատափաստանային լանդշաֆտներում, լեռնային անտառներում, մարգագետիններում և բացատներում։
Հասարակական և բազմակեր միջատներ են, կենսական ցիկլով՝ նման հայկական իշամեղու տեսակին։ Թռիչքը դիտվում է հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Բները պատրաստում են հողում։


== Պահպանություն ==
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Հանդիպում է հազվադեպ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Սպառնացող վտանգներից է լայն ազդեցությամբ միջատասպաններով անտառային տարածքների մշակումը։
Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Դանդի շրջան (Նեբրասկա)

Դանդի շրջան (անգլ.՝ Dundy County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.383 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.292 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բենկելման բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
(869) Մելենա

(869) Մելենա (անգլ.՝ Mellena), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1917 թվականի մայիսի 9-ին Ռիխարդ Շորրի կողմից Բերգդորֆում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,693465 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1066 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2803 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1614,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222965 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,83° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(869) Մելենա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիլյակո

Վիլյակո (իսպ.՝ Villaco), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում, Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 15,75 կմ²։ Բնակչությունը՝ 106 մարդ (2010)։ Պրովինցիայից ադմինիստրատիվ կենտրոն 41 կմ է։


== Պատկերասրահ ==
Ժողովածու (227)

Ժողովածու (227), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 227 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (ենթադրաբար 1683 թվականից առաջ) անանուն գրչուհիների կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 18X12,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 241 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 64ա, կնիք՝ 31ա(1683 թ․, Պետրոս վարդապետ)։


== Բովանդակություն ==
Ներս. Շնորհալւոյ Թուղթ ընդհանրական։
Թուղթք (Ներս. Շնորհալի, Գր. Տղայ, Էմմանուէլ, Միխ. պատրիարգ)։
Կաթողիկոսք հայոց։
Ճառք (Եփրեմ, Յովհ. Մանդակունի, Սարգիս Շնորհալի)։
Դաւթի մեկնութիւն Ամենայն չար տանջելի-ի։
Ներս. Շնորհալւոյ Մեկնութիւն բանից ի Սահմանաց իմաստասիրութեան Դաւթի։
Ամենայն չար տանջելի։
Յաղագս յիշոցնատուաց։
Խրատ քահանայից դասուց։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուպիտեր LXX

Յուպիտեր LXX, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի ղեկավարած խմբի կողմից, հայտնաբերման մասին հայտարարվել է 2018 թվականի հուլիսի 17-ին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2017 J 9 ժամանակավոր անվանումը։
Յուպիտեր LXX արբանյակը ունի մոտ 3 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 21 487 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 639,2 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 152,7° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,229 է։
Յուպիտեր LXX արբանյակը պատկանում է Անանկեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է։


== Տես նաև ==
Յուպիտերի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==
Միշտ զգուշանալ վտանգից

Միշտ զգուշանալ վտանգից խաղը Նենսի Դրյու խաղաշարքի երկրորդ խաղն է, որը արտադրվել է Her Interactive ընկերության կողմից։ Այն նախատեսված է Microsoft Windows համակարգի համար։ Համեմատաբար նախորդ խաղի՝ "Գաղտնիքները կարող են սպանել", այս խաղը ավելի երկար է և ավելի բարդ։ Խաղը արտադրվել է 1999 թվականին և դուրս է եկել նույն թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Ինչպես մյուս խաղերում, խաղացողը ընտրում է "ավագ դետեկտիվ" կամ "կրտսեր դետեկտիվ" ձևերից որևէ մեկը։ Խաղի սյուժետը հիմնված է 1987 թվականին լույս տեսած նույնանուն "Միշտ զգուշանալ վտանգից" գրքի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Սերիալների հայտնի դերասանուհի Մեթթի Ջենսենը, ով ժամանակավոր բնակվում է Նենսի Դրյուի մորաքրոջ տանը, Նենսիին հրավիրում է Նյու Յորք պարզաբանելու է, թե ով է վերջին ժամանակաշրջանում սպառնալի նամակներ ուղարկում նույն սերիալում խաղացող Րիկ Առլենին։ 
Նենսին պետք է հարցաքննի սերիալի վրա աշխատող անձնակազմին և այլ դերասաններին, որպեսզի հասկանա, թե ով է նամակների հեղինակը։


= Հանդիպող կերպարները =
Նենսի Դրյու- երիտասարդ դետեկտիվ, ով ցանկանում է հասկանալ կատարվող տարօրինակ իրադարձությունների պատճառը։
Մեթթի Ջենսեն- սերիալների դերասանուհի, ով աշխատում է սպառնալի նամակներ ստացող Րիք Առլենի հետ։ Խաղի ընթացքում պարզվում է, որ նա Րիքի հետ ժամանակին հանդիպել է։ Կարո՞ղ է արդյոք նրանց կապի խզումը լինել սպառնալիքների պատճառը։
Րիք Առլեն- սերիալների դերասան, ով աշխատում է Մեթթի Ջենսենի հետ և ժամանակին նրա հետ հանդիպել է։ Նա ստանում է սպառնալի նամակներ, սպառնալիքներով լի հեռախոսազանգեր անհայտ անձի կողմից։
Դուեյն Փաուերզ- Մեթթիի և Րիքի պատանեկության ընկերը, ով նույնպես ցանկացել է դառնալ դերասան, սակայն չի հաջողվել։ Այժմ նա տաղանդների գործակալ է աշխատում և նախանձում է Րիքին իր ձեռքբերած հաջողությունների համար։
Միլդրեդ Ստրաթհորն- տարեց բայց շատ ակտիվ բնավորությամբ մի կին, ով հանդիսանում է սերիալներ նկարահանող կազմակերպության տնօրենը։ Նա ցանկացել է Րիքին հեռացնել սերիալից, սակայն չի արել։ Կարո՞ղ է արդյոք նա ինչ-որ պատճառ ունենալ Րիքին վնաս տալու համար։
Լիլիան Ուայս- սերիալի գլխավոր տնօրեն ում սիրտը ժամանակին կոտրել է Րիկը։ Դա շատ է նյարդայնացրել Լիլիանին։ Կարո՞ղ է դա պատճառ հանդիսանալ, որպեսզի Լիլիանը այլևս չցանկանա տեսնել Րիկին։
Վիլլիամ Պապպաս- սերիալի պրոդյուսերը ում հետ Րիկը ունեցել է որոշ խնդիրներ։ Նենսին կասկածում է նաև նրան սպառնալիքների հարցում։
Ոուեն Սպայդեր- սերիալի աշխատակիցներից մեկը, ով հետաքրքիր կերպով միշտ ներկա է գտնվում Րիկի հետ կատարվող առեղծվածային պատահարներին։
Ռալֆ Գարդինո- սերիալի ստուդիայի պահակը


=== Հեռախոսային կերպարներ ===
Նեդ Նիկերսոն- Նենսիի ընկերը, ով հեռախոսով շփվում է նրա հետ և խորհուրդներ է տալիս
Բեսս Մարվին- Նենսիի մոտ ընկերուհին, ով նրան խորհուրդներ է տալի
Ջեսսի Ֆեյն- Նենսիի մոտ ընկերուհին և Բեսսի զարմուհին, ով նույնպես Նենսիին խորհուրդներ է տալիս
Տրիտոնի շատրվան

Տրիտոնի շատրվան (իտալերեն՝ Fontana del Tritone, շատրվան Հռոմում, որի հեղինակն է Ջովաննի Լորենցո Բեռնինին։
Այս շատրվանը տեղակայված է Բարբերինի հրապարակում, որը ոչ այնքան հեռու է Բարբերինի պալլացցոյից։ Շատրվանը ստեղծվել է 1642 թվականին Հռոմի պապ Ուրբանիոս VIII-ի պատվերով՝ պալացցոյի շինարարությունն ավարտելուց հետո։

Շատրվանի պատվանդանն իրենից ներկայացնում է 4 դելֆինների արձաններ, որոնց պոչի ծայրերին տեղադրված է հսկայական մի խեցի։ Բացված փեղկերի մեջ գտնվում է Պոսեյդոնի որդու՝ Տրիտոնի արձանը։ Տրիտոնի գլխավերևում պահած խեցուց ջուրը շատրվանում է, որը լցնում է շատրվանի ավազանը։ Դելֆինների միջև պատկերված է Բարբերինիների զինանշանը՝ պապական պսակաթագ։
Հենց այդ նույն հրապարակում է գտնվում հեղինակի մեկ այլ աշխատանք՝ մեղուների շատրվանը։


== Գրականություն ==
Henze A. Kunstführer Rom. — Stuttgart: Reclam, 1994. — ISBN 3-15-010402-5
Արշակունիներ (մազքթաց)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)
Մազքթաց Արշակունիները Պարթև Արշակունիներից սերած թագավորական հարստություն էին մ.թ. I դ. 2-րդ կեսից մինչև 428-ը։ Մեծ Հայքի Արշակունիների հարստությունը հիմնելու հետ միաժամանակ պարթևներին հաջողվել է իրենցից սերած Վաչագան Քաջի, ապա և նրա հաջորդների ժառանգական արտոնությունը դարձնել Մազքթաց թագավորությունը, որի տիրապետությունը տարածված էր Կասպից ծովի արևմտյան ափերի վրա՝ Կովկասյան լեռնաշղթայից մինչև Կուր գետի ձախ ափը։ Արշակունիներն իրենց են ենթարկել բուն Աղվանքի տարածքում (Կասպից ծովից մինչև Ալազան գետի հովիտը և Կովկասյան լեռնաշղթայից մինչև Կուրի հոսանքը) բնակվող ցեղախմբերին, հիմնել Աղվանից պետությունը։ Այս թագավորության ժառանգորդներն իբրև հայ Արշակունիների տոհմակիցներ նրանց հետ ունեցել են քաղաքական և մշակութային սերտ հարաբերություններ։ Երկու թագավորությունների միջև երբեմն տեղի ունեցած բախումների հրահրողը եղել են Սասանյան թագավորները։ Աղբյուրները հանգամանորեն հիշում են Մազքթաց Արշակունիների թագավորներ Վաչագան Քաջին, Սանեսանին կամ Սանատրուկին, Ուռնայրին և Արսվաղենին։ Սասանյան Պարսկաստանը 428-ին վերացրեց Մազքթաց Արշակունիների հարստությունը հայ Արշակունիների թագավորության հետ միասին։ Այնուհետև ամբողջ բուն Աղվանքը, իր ցեղային տարասեռ միավորումներով, Մեծ Հայքի Արցախ և Ուտիք նահանգների հետ միասին կազմել է Աղվանից մարզպանությունը։


== Գրականություն ==
Փավստոս Բուզանդ, Պատմություն Հայոց, Երևան, 1968
Դիխագուձուբա

Դիխագուձուբա (վրաց.՝ დიხაგუძუბა), գյուղ Վրաստանի արևմտյան հատվածում՝ Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի մխարեի Զուգդիդի շրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Աշխարհագրորեն Դիխագուձուբա գյուղը տեղակայված է Կովկասյան տարածաշրջանում՝ արևմտյան Վրաստանում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 8 մետր բարձրության վրա։
Դիդի Նեձին շրջկենտրոն Զուգդիդ քաղաքի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Զուգդիդի և Դիխագուձուբայի հեռավորությունը կազմում է 20 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Դիխագուձուբայի բնակչությունը կազմում է ընդամենը 6 մարդ։ Գյուղի բնակիչները վրացիներն են։ Բացի զտարյուն վրացիներից՝ այստեղ ապրում են նաև վրացիների տարբեր էթնիկական խմբեր, հիմնականում՝ մեգրելներ։


== Տես նաև ==
Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթ
Զուգդիդի շրջան


== Ծանոթագրություններ ==
Աղքանի լեռներ

Աղքանի լեռներ, լեռներ Թուրքիայի արևելքում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆոտոլրագրություն

Ֆոտոլրագրություն, լրագրության հատուկ ժանր, որն օգտագործում է լուսանկարը որպես արտահայտման հիմնական միջոց։ Ֆոտոլրագրությունը տարբերվում է լուսանկարչության հարակից ժանրերից (ինչպես օրինակ, վավերագրական լուսանկարչություն, փողոցային լուսանկարչություն և հայտնի մարդկանց լուսանկարչություն) հետևյալ առանձնահատկություններով՝

ժամանակ՝ ժամանակագրական համատեքստում կարևորվում են իրադարձությունների զարգացումները
Օբյեկտիվություն՝ իրավիճակը ենթադրում է, որ լուսանկարները անկեղծ և ճշգրտորեն կնկարագրեն տեղի ունեցած իրադարձությունները
Տեղեկություն՝ լուսանկարները զուգորդվելով նորությունների այլ տարրերի հետ, ընթերցողին կամ հանդիսատեսին տեղեկացնում են և պատկերացում են տալիս իրադարձությունների էության մասին։Ֆոտոլրագրողները պետք է գործեն, որոշումներ կայացնեն և լուսանկարչական սարքավորումներ կրեն իրադարձությունների մասնակիցների հետ նույն պայմաններում (հրդեհ, պատերազմ, փողոցային անկարգություններ)՝ հաճախ նրանց հետ ենթարկվելով նույն վտանգին։
Ֆոտոլրագրությունը, որպես նկարագրական տերմին, հաճախ ենթադրում է պատկերների ստեղծման որոշակի ոճ կամ մոտեցում։
Կա ֆոտոլրագրության մի տեսակ, որը վերաբերում է ֆոտոխրոնիկային։ Այս դեպքում լուսանկարիչը պարբերաբար արտացոլում է մշակութային և հասարակական իրադարձությունները, որոնք ունեն մշակութային և պատմական նշանակություն։


== Ժանրեր ==


=== Լրատվական ֆոտոլրագրություն ===
Սա ենթադրում է թե տեղական թե միջազգային ընթացիկ իրադարձությունների ամենօրյա լուսաբանումները։ Միջազգային իրադարձություններին վերաբերող նյութերը համաշխարհային շուկա են մատակարարում այնպիսի գործակալություններ, ինչպիսիք են Ռոյթերսը, Ասսոշեյթեդ պիեսը և Ֆրանսպրեսը, իսկ տեղական նորությունները՝ ավելի փոքր և մասնագիտացված գործակալություններ կամ սկսնակ լուսնակարիչները, ովքեր նոր են մուտք գործում շուկա։


=== Ռեպորտաժային ֆոտոլրագրություն ===
Ռեպորտաժը նույն աշխատանքն է նորությունների հետ, բայց ֆոտոլրագրողին ավելի շատ ժամանակ է տրվում՝ միջինը մեկ շաբաթ՝ նյութը ներկայացնելու համար։ Լավ ռեպորտաժը պատմություն է, և լուսանկարիչը պետք է կարողանա պատմել այս պատմությունը՝ բավականին հետաքրքիր մոտեցում ցուցաբերելով։


=== Վավերագրական ֆոտոլրագրություն ===
Սա, ըստ էության, նույն ռեպորտաժն է, բայց արդեն ժամանակի առումով խիստ սահմանափակում չկա։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարպենտարիա

Կարպենտարիա (անգլ.՝ Gulf of Carpentaria), Արաֆուրյան ծովի ծոց Ավստրալիայի հյուսիսային ափերի մոտ՝ Քեյպ Յորք և Առնհեմլենդ թերակղզիների միջև։ Մակերեսը 328 հազար կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 71 մ։


== Անվանում ==
Անվանվել է ի պատիվ Պիտեր Կարպենտերի, ով 1623֊1627 թվականները եղել է Հոլանդական Հնդկաստանի գեներալ֊նահանգապետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարլ Սլովեր

Կարլ Սլովեր (անգլ.՝ Karl Slover,սեպտեմբերի 21, 1918(1918-09-21), Prakovce, Հունգարիայի թագավորություն - նոյեմբերի 15, 2011(2011-11-15), Dublin, Ջորջիա, ԱՄՆ), ամերիկյան դերասան սլավոնական ծագմամբ, առավել հայտնի է «Հրաշագործը Օզ քաղաքից» ֆիլմից, որտեղ հանդես էր գալիս արշավողներից մեկի դերում (1939)։

Ծնվել է Պրակովեց գյուղում, Սլովակիա (հնում՝ Հունգարիայի Թագավորություն)։ Վաղ հասակում ախտորոշել են մակուղեղի թերաճ, որը նրա ծնողները փորձել են ամեն կերպ բուժել, սակայն չի հաջողվել, և Սլովերն ամբողջ կյանքում մնացել է գաճաճ։ 9-ը տարեկանում հայրը նրան ուղարկել է աշխատելու Բեռլինի փողոցային թատրոնում, իսկ մի քանի տարի անց Սլովերը տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ շարունակել է ներկայացումները։ 1930-ական թվականներին նրան սկսեցին հրավիրել նկարահանվելու էպիզոդիկ դերերում, որտեղ նա հանդես է եկել «Նրանք տվեցին նրան հրացան» (1937), «Պստլիկի դաստիարակությունը» (1938), «Ապուշները» (1938), «Հրաշագործը Օզ քաղաքից» (1939) և «Կորցրած արձակուրդը» (1945) ֆիլմերում։Այդ նույն ժամանակահատվածում Սլովերը հանդես եկավ գաճաճների մասին շոուին, որով հյուրախաղերով ելույթ էր ունենում ԱՄՆ—ում։
Ավելի ուշ Սլովերը մասնակցություն ունեցավ տարբեր միջոցառումների՝ կապված «Հրաշագործը Օզ քաղաքից» ֆիլմի հետ։ 2007 թվականին Սլովերը յոթ դերասանների հետ, ովքեր ապրում էին մինչ այդ պահը և հանդես էին գալիս արշավողների դերում, մասնակցում է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում իրենց անվան աստղի բացմանը։ Կյանքի վերջին տարիները նա անց է կացրել Ջորջիա նահանգի Դուբլին քաղաքում, որտեղ 2011 թվականի նոյեմբերին 93 տարեկանում մահացել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (159301-159400)

Աստերոիդների ցանկ (159201-159300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (159401-159500)
 Աստերոիդների ցանկ (159201-159300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (159401-159500)
Անդրեյ Կոստրիչկին

Անդրեյ Անդրեևիչ Կոստրիչկին (ռուս.՝ Андрей Андреевич Костричкин, որոշ աղբյուրներում՝ Ալեքսանդրովիչ, օգոստոսի 24, 1901(1901-08-24), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 28, 1973(1973-02-28), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային կինոյի և թատրոնի դերասան։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1935 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Անդրեյ Կոստրիչկին ծնվել է 1901 թվականի օգոստոսի 24-ին, Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։
1926 թվականին ավարտել է «Արտասովոր դերասանի ֆաբրիկա» կինոարվեստանոցը և Լենինգրադի արվեստի ինստիտուտը։ 1938-1941 թվականներին դերասանն աշխատել է Լենինգրադի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, 1942 թվականից՝ Բլոկադայի թատրոնի դերասան (այնուհետև կոչվել է Վ․ Կոմիսարժևսկայայի անվան դրամատիկական թատրոն)։ «Արտասովոր դերասանի ֆաբրիկա» կինոարվեստանոցի իր ընկերների հետ մասնակցել է «Արջուկներն ընդդեմ Յուդենիչի», «Սատանայի անիվ», «Նոր Բաբելոն» համր ֆիլմերի ստեղծմանը։ Ամենահաջողվածը Ակակի Ակակիևիչի դերն էր Նիկոլայ Գոգոլի «Շինել» պատմվածքի էկրանավորման մեջ։ Արդյունքում Կոստրիչկինին հրավիրում էին խաղալու «փոքր մարդու» կերպարներ․ Չուչուգին («Ուրիշի պիջակը»), Յան Կնուկե («Յան Կնուկեի ամուսնությունը»), Բիրման («Քաղաքներ և տարիներ»), Իվանով («Քսաներկու դժբախտություն»), լատինագետ «Տարականիուս» («Կոնդուիտ»)։ Ձայնային ֆիլմերում Անդրեյ Կոստրիչկինը խաղացել է բացառապես դրվագներում՝ դռնապան («Աղջիկն շտապում է ժամադրության», 1936 թ.), ծերուկը հարսանիքում («Օտար հարազատներ», 1955 թ.), տնապայ («Սառցե թագուհին» հեքիաթ, 1966 թ.), Եսենինի պապը («Երգի՛ր, պոե՛տ․․․», 1971 թ.)։
Կինը՝ դերասանուհի Յանինա Ժեյմոն էր։ Դուստրը՝ Յանինա Կոստրիչկինան, աշխատում է ֆիլմերի կրկնօրինակման վրա։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պոսյոլոկ Ավտոզապրավոչնոյ Ստանցիի

Պոսյոլոկ Ավտոզապրավոչնոյ Ստանցիի (ռուս.՝ Посёлок Автозаправочной Станции), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 179 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(5986) Քսենոփոն

(5986) Քսենոփոն (անգլ.՝ Xenophon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,370901 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0862 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6556 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1333,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269981 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,46° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5986) Քսենոփոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լակովիցա

Լակովիցա (էստ․՝ Lakovitsa), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Սիմեռպալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մալտո

Մալտո (ֆր.՝ Maltot), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 795 մարդ, բնակչության խտությունը` 187.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.24 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 8 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 582 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 431-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 151։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,1 %։ 431 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 413 անձ (215 տղամարդ և 198 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (4 տղամարդ և 14 կին)։ 151 անաշխատունակներից 87-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վալսա

Վալսա (ռուս.՝ Валса), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Միլա գետի ձախ ափին՝ 31 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 6 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000079844
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007984
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Կարինե Սաֆարյան

Կարինե Նիկոլայի Սաֆարյան (1955, Արարատ, Արարատի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հայ դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Կարինե Սաֆարյանը ծնվել է 1955 թվականին Արարատի մարզի Արարատ գյուղում։ 1961-1971 թվականներին սովորել է գյուղի Ս. Կիրովի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 1973-1976 թվականներին սովորել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից կինոդերասանի ստուդիայում՝ Ալբերտ Մկրտչյանի արվեստանոցում։ Ավարտելուց հետո մինչև 1999 թվականն աշխատել է Արտաշատի Ամո Խարազյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։ 2004 թվականից՝ Երևանի Մհեր Մկրտչյանի անվան արտիստական թատրոնի դերասանուհի։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ձախ Կրեստովկա

Ձախ Կրեստովկա (ռուս.՝ Левая Крестовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Միջին Տերս գետի ձախ ափին՝ 70 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։․


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Լիլլի Պրոմետ

Լիլլի Պրոմետ (էստ․՝ Lilli Promet; փետրվարի 16, 1922(1922-02-16), Petseri - փետրվարի 16, 2007(2007-02-16), Տալլին, Էստոնիա), էստոնացի արձակագիր, դրամատուրգ։
Ծնվել է նկարչի ընտանիքում։ Սովորել է Տալլինի կիրառական արվեստների ուսումնարանի կերամիկայի բաժանմունքում (1935-1940), ապա մինչև 1951 թվականը զբաղվել է լրագրությամբ։ 1954 թվականին հանդես է գալիս որպես գրող, գրում է իմպրեսիոնիստական բնույթի արձակ։ Նրա ստեղծագործությունները ոչ միայն առանձնանում են պարադոքսային սյուժեով, այլև շքեղ լեզվով։ Նրա բազմաթիվ պատմվածքների ու վիպակների գործողությունները կատարվում են մինչպատերազմյան Էստոնիայում։ «Գյուղն առանց տղամարդկանց» (1960) վեպի համար հիմք է հանդիսացել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ  Թաթարստանում անցկացրած տարիները։ Լիլլի Պրոմետի ամենաճանաչված վեպը «Primavera»-ն (1971) է, որտեղ զարգացված է երկու սյուժետային գիծ։


== Լիլլի Պրոմետը հայերեն ==
Մի ամառվա ջրանկարներ (վիպակներ և պատմվածքներ), Ե., «Հայաստան», 1968, 312 էջ։ Թարգմ.՝ Է. Թոռունյան։ Բովանդակությունը՝ Միայնակը; Անհամապատասխան սպասուհին; «Մեքքա»; Մի ամառվա ջրանկարներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իվոտսկի գյուղական խորհուրդ (Շոստկինսկի շրջան)

Իվոտսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Івотська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իվոտսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 904 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Փսորի

Փսորի (վրաց.՝ ფსორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արմատ (բուսաբանություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմատ (այլ կիրառումներ)

Արմատ, բույսի վեգետատիվ օրգաններից մեկը, որն օժտված է երկարությամբ անսահմանափակ աճով և գեոթրոպիզմով։ Նրա հիմնական ֆունկցիաներն են՝ բույսը հողին ամրացնելը, հողից ջրի և հանքային աղերի կլանումը  օրգանական նյութերի սինթեզը և պահեստային նյութերի կուտակումը, վեգետատիվ բազմացումը, ձևափոխությունների ենթարկվելը և այլն։
Ընձյուղից տարբերվում է նրանով, որ զուրկ է տերևներից, բջջիջներում չունի քլորոպլաստներ և արմածայրը՝ մերիստեմը, ծածկված է արմատապատյանով։


== Տեսակներ ==
Ըստ ձևի լինում են՝ գլանաձև, թելանման, իլիկաձև, կոնաձև և պալարանման։
Ըստ ծագման․ 

Գլխավոր - զարգանում է սերմի սաղմնային արմատիկից և հանդիսանում է սերմնային բույսերի առաջնային արմատը։
Կողային - զարգանում է գլխավոր արմատից՝ ճյուղավորվելով առաջացնելով առաջնային, երկրորդային, երրորդային և այլ կարգերի կողային արմատներ։
Հավելյալ - զարգանում է ցողունների, տերևների և դրանց ձևափոխությունների վրա։Բույսի արմատային համակարգը, որը ձևավորվում է բոլոր տիպի արմատների ճյուղավորման հետևանքով, լինում է երկու տիպի՝ առանցքային ու փնջաձև։
Առանցքային արմատային համակարգը բնորոշ է երկշաքիլ բույսերին, որոնք ունեն լավ արտահայտված գլխավոր արմատ (օր․՝ խատուտիկ, սամիթ, երեքնուկ), իսկ փնջաձևը՝ միաշաքիլ բույսերին, որոնց գլխավոր արմատը սաղմնային արմատիկի ավելի կարճ ապրելու պատճառով չի զարգանում, այլ դրա փոխարեն զարգանում են չափերով իրար հավասար հավելյալ արմատները (օր․՝ ցորեն, սոխ, ծնեբեկ)։ Որոշ բույսերի մոտ նկատվում է միաժամանակ գործող գլխավոր արմատի և հավելյալ արմատների համակարգից կազմված խառը տիպի արմատային համակարգ։
Ըստ աճման ուղղության՝ տարբերում են օրթոտրոպ՝ ուղղահայաց (գլխավոր արմատ) և պլագիոտրոպ՝ հորիզոնական (կողային և հավելյալ արմատներ) արմատներ։
Պայմանավորված բույսի կենսաձևով և արտաքին պայմաններով՝ արմատները կարող են ունենալ տարբեր չափեր։ Ջրային և ճահճային բույսերն ունեն ոչ մեծ, տափաստանային և անապատային բույսերը՝ հզոր արմատային համակարգ, իսկ բարձրակարգ սպորային բույսերը (գետնամուշկեր, ձիաձետայիններ, պտերայիններ) չունեն սաղմնային արմատիկ, ինչի պատճառով գլխավոր արմատ չի զարգանում․ ցողունից միանգամից զարգանում են հավելյալ արմատները։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Վիլենկին

Ալեքսանդր Վիլենկին (անգլ.՝ Alexander Vilenkin, մայիսի 13, 1949(1949-05-13), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ամերիկացի ֆիզիկոս և տիեզերաբան։ Տիեզերական լարային տեսության և քվանտային ծանրության ոլորտում մասնագետ։


== Կենսագրություն ==
Հայրը՝ Վլադիմիր Վիլենկինը (1916—2001), Խարկովի համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետի դոցենտ-երկրաբան է։ Գիտական և գիտահանրամատչելի գրքերի հեղինակ է։ Նա 1971 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Իրականացրել է շատ գիտական աշխատանքներ։
1976 թվականին, Ալեքսանդր Վիլենկինը գաղթել է Միացյալ Նահանգներ։ 1978 թվականից, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Մասաչուսեթս նահանգի Մեդֆորդ քաղաքի Թաֆթսի տիեզերաբանության համալսարանում Պրոֆեսոր և տնօրեն էր։


== Ընտանիք ==
Կինը՝ կենսաբան Իննա Սիմոնը, Ուկրաինայի ինստիտուտի փորձարարական էնդոկրինոլոգիայի քիմիկոս, դեղագետ և պրոֆեսոր Ի.Բ. Սիմոնայի աղջիկն էր։
Աղջիկը՝ Սիմոն Ալինան երաժիշտ և գրող էր։


== Հրապարակումներ ==
Publications of Alexander Vilenkin(չաշխատող հղում) @ SPIRES
Interview with Tufts cosmologist Alex Vilenkin on his new book, «Many Worlds in One: The Search for Other Universes» on the podcast and public radio interview program ThoughtCast. Archived 2020-08-18 at the Wayback Machine.
Inflationary spacetimes are not past-complete


== Ծանոթագրություններ ==
1843

1843 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1843 թվականն է, 
XIX դարի 43-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Մայիսի 10 - Պերես Գալդոս, իսպանացի գրող
Ներսես Ե Աշտարակեցի, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հաջորդել է Հովհաննես Ը Կարբեցուն։
Ապրիլի 15 - Հենրի Ջեյմս, ամերիկացի գրող
Հունիսի 15 - Էդվարդ Գրիգ, նշանավոր նորվեգացի երգահան, երաժշտական գործիչ և խմբավար
Օգոստոս 6 - Հակոբ Պարոնյան, հայ գրող-երգիծաբան, լրագրող (վ. 1891)


== Մահեր ==
Դուրկինդաղ

Դուրկինդաղ, լեռնաճյուղ Վանա լճի ավազանում, Հայկական Տավրոսի հյուսիսաին կողմում։ Նշանակված է Լինչի քարտեզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոկրիշչևո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Մոկրիշչևո (ռուս.՝ Мокрищево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ուլյուտա (Ուրսուլի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուլյուտա (այլ կիրառումներ)Ուլյուտա  (ռուս.՝ Улюта), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուրսուլ գետի ձախ ափով՝ 24 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100006374
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100637
Ավազանի կոդը -  13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Կաստել Ումբերտո

Կաստել Ումբերտո (իտալերեն՝ Castell'Umberto), համայնք Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3499 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 306 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98070։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճ


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0941 438350
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.castellumberto.me.it
Գլխավոր կայք՝ http://www.comune.castellumberto.me.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Արա Գասպարյան

Արա Գասպարյան (1970, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1970 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևանում։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 57 միջնակարգ դպրոցը։ 1988–1993 թթ. ուսանել է Հայկական պետական Մանկավարժական համալսարանում՝ պատմաբան-իրավագետ մասնագիտությամբ, 1993–1996 թթ.` Ռուսաստանի Դաշնություն Մոսկվայի Աշխատանքի և սոցիալական հարաբերությունների ակադեմիայում։ 2002 թվականին ավարտել է Հայաստանի Ամերիկյան Համալսարանը` քաղաքագետ, միջազգայնագետ մասնագիտությամբ։ 2005 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն ,,Սևծովյան նեղուցների հիմնախնդիրը՛՛ թեմայով։ 2003 թվականից դասախոսում է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Համաշխարհային պատմության ամբիոնում։ 2009 թվականից աշխատում է ՀՀ Ազգային Անվտանգության Խորհրդի աշխատակազմում։


== Երկեր ==
Ֆրանսիան Նապոլեոն Բոնապարտի կառավարման տարիներին (1799-1814), Երևան, 2013, 48 էջ։
Ներքաղաքական զարգացումները Մեծ Բրիտանիայում (XVIII դարի վերջ - XIX դարի սկիզբ), «Պատմություն հարցեր (Տարեգիրք)», խմբ. Ալբերտ Ստեփանյան, Երևան, 2009:
Սևծովյան նեղուցների խնդիրը խորհրդա-թուրքական հարաբերությունների համատեքստում, «Կանթեղ (գիտական հոդվածների ժողովածու)», Երևան, 2005, թիվ 1։
Սևծովյան նեղուցների խնդիրը սառը պատերազմի սկզբում, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», Երևան, 2004, թիվ 2, էջ 160-170։ - http://ysu.am/files/14_Gasparyan_A._S.11+.pdf
Առաջին աշխարհամարտի ավարտը և Սևծովյան նեղուցների խնդիրը 1918-1923 թթ., «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», Երևան, 2004, թիվ 1, էջ 187-195։ - http://ysu.am/files/2004-1(187).pdf


== Գրականություն ==
Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Մինասյան, Երևան, 2009, էջ 201։


== Արտաքին հղումներ ==
Արա Գասպարյանի մասին տեղեկատվություն ԵՊՀ կայքում: