Ամստերդամի համալսարանի գրադարան

Ամստերդամի համալսարանի գրադարան (հոլ.՝ Universiteitsbibliotheek van Amsterdam), Ամստերդամի համալսարանի (UVA) և Ակադեմիական բժշկական կենտրոնի (AMC) գրադարանը։ Գրադարանի հիմնական համալիրը գտնվում է Ամստերդամի կենտրոնում։ Գրադարանի հատուկ հավաքածուները տեղավորված են Oude Turfmarkt-ի մոտակայքում, Ամստերդամի համալսարանի Ալլարդ Պիրսոն թանգարանի հարևանությամբ։ Ակադեմիական բժշկական կենտրոնի ներքնահարկում գրադարանն ունի գրքերի մեծ պահեստ՝ ավելի քան 40,5 կիլոմետր գրքեր և այլ նյութեր։ Ամստերդամի համալսարանի գրադարանի ընկերների հիմնադրամը գրադարանի հավաքածուին պարբերաբար նվիրաբերում է հատուկ ձեռագրեր և հազվագյուտ հրատարակություններ։


== Պատմություն ==
Գրադարանի ստեղծման ակունքները գալիս են 1578 թվականից, երբ իշխանափոխության ժամանակ (Alteratie) Ամստերդամի կաթոլիկ հաստատությունների գրքերն ու ձեռագրերը հավաքվեցին մեկ գրադարանում բաց մեկի և բոլորի համար։ Այս քաղաքային գրադարանը սկզբում տեղակայվեց Ամստերդամի Նոր եկեղեցու շենքում (Nieuwe Kerk), այնուհետև, երբ 1632 թվականին ստեղծվեց Athenaeum Illustre-ը, տեղափոխվեց ի Agnietenkapel-ի ձեղնահարկ։ 1877 թվականին, երբ Athenaeum Illustre դարձավ քաղաքային համալսարան, բնօրինակ քաղաքային գրադարանը պաշտոնապես դարձավ համալսարանի գրադարան։
19-րդ դարում հավաքածուն այնքան է ընդլայնվել, որ գրքերը տեղավորել են մի քանի այլ վայրերում։ 1881 թվականին գրադարանը տեղափոխվել է Handboogdoelen Singel 421 հասցե։ 1968 թվականի վերականգնման ընթացքում 16-րդ դարի բնօրինակ շենքի տեսքը վերականգնվեց, և պարզվեց, որ գրադարանն ունի քաղաքի հնագույն պատերն ու միակ բուխարին։ Handboogstraat 16 և 18 հասցեների շենքներն ավելացվեցին 1919 թվականին, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Singel 423 հասցեի շենքը, որի ճակատային հատվածը թվագրվում է 1609 թվական։ Սա ի սկզբանե եղել է քաղաքի զինանոցը, հետագայում ծառայել է որպես թագավորական ախոռներ։ Ուիլհելմինա թագուհին, ով պատերազմն սկսվելուն պես փախել էր Լոնդոն, շենքը գրադարանին կցելու գրավոր թույլտվություն տվեց։

Singel 425 հասցեի հիմնական շենքը թվագրվում է 1960-ական թվականներին։ Այստեղ ի սկզբանե եղել է Arbalest Militia շենքը, իսկ ավելի ուշ՝ 19-րդ դարի կաթոլիկ Սուրբ Եկատերինայի եկեղեցին։ 1939 թվականին եկեղեցին քանդվեց և տարածքն ազատ մնաց, մինչև 1960-ական թվականների երկրորդ կեսերին ճարտարապետ Յան Լյոպեն կառուցեց նոր շենք։ Այս ժամանակակից շենքը համարվում է 1960-ական թվականներին բնորոշ ճարտարապետության օրինակ։
Oude Turfmarkt-ում գտնվող հատուկ հավաքածուները տեղավորված են երկու հարակից շենքերում, որոնցից մեկը 1642 թվականին նախագծել է Ֆիլիպս Վինգբունսը, մյուսը՝ 1842-1843 թվականներին եղել է Սուրբ Բերնանդուս հոգեբուժական տուն։ 2004 թվականին շենքում իրականացվել են վերանորոգման աշխատանքներ, և հատուկ հավաքածուների գրադարանը պաշտոնապես բացվել է 2007 թվականի մայիսին Բեատրիկս թագուհու կողմից։


== Հավաքածուներ ==

Գործունեության ընթացքում գրադարանը համալրվել է բազմաթիվ կարևոր հավաքածուներով, այդ թվում հրեական մշակույթի պատմության վերաբերյալ Rosenthaliana գրադարանի հավաքածուով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Rosenthaliana գրադարանը բռնագրավվել և տեղափոխվել է Գերմանիա, սակայն որոշ առավել արժեքավոր իրեր հնարավոր է եղել թաքցնել Ամստերդամի Natura Artis Magistra կենդաբանական այգու Արտիս գրադարանում։ Պատերազմի ավարտից հետո այդ արժեքավոր հավաքածուն անվնաս հետ է վերադարձվել։ Գրադարանն ունի քարտեզների տպավորիչ հավաքածու, գրքերի առևտրի պատմության հավաքածու, գրաֆիկական դիզայնի, տպագրության, եկեղեցու պատմության հավաքածու։
Հատուկ հավաքածուներն ունեն տվյալների բազա (նիդերլանդերեն ինտերֆեյսով), որտեղ կարելի է տեսնել հավաքածուների նմուշները կամ նույնիսկ ամբողջական գրքերը։


== Գրականություն ==
Van den Berg, N.P. Bibliothecarissen (Universiteits)bibliotheek van Amsterdam sedert haar oprichting in 1578. [S.l.։ s.n.], [1988]
Van den Berg, N.P., Korte geschiedenis van het universitaire boekenbezit։ rede uitgesproken t.b.v. de UAV-dag 19 okt. 1991. [S.l.։ s.n.], 1991.
Van den Berg, N.P., Overzicht van de belangrijkste geschenken en bruiklenen aan de Universiteitsbibliotheek Amsterdam (1855-1981). [S.l.։ s.n.], 1994.
Catalogus catalogorum ad collectiones Bibliothecae Universitatis Amstelodamensis. Amsterdam։ Universiteitsbibliotheek, [1983]
Kleijn, Koen. Schutters en studenten։ de geschiedenis van de Universiteitsblbiotheek. Amsterdam։ Stadsuitgeverij Amsterdam, 1992. ISBN 90-5366-051-8
Universiteitsbibliotheek van Amsterdam
Universiteitsbibliotheek van Amsterdam, Bijzondere Collecties։ Geschiedenis1450-2007
Offenberg, A. K., Emile G. L. Schrijver, and F. J. Hoogewoud. Bibliotheca Rosenthaliana։ treasures of Jewish booklore ։ marking the 200th anniversary of the birth of Leeser Rosenthal, 1794-1994. Amsterdam։ Amsterdam University Press, 1994. ISBN 9053560882; 9789053560884. OCLC Number։ 32116020.
Bibliotheca Rosenthaliana, Itzhak Ben-Zvi, and Lajb Fuks. Bibliotheca Rosenthaliana. Amsterdam։ Bibliothèque de l'Université, 1958.
Cohen, Evelyn M., Elka Deitsch, and Ardon Bar-Hama. A journey through Jewish worlds։ highlights from the Braginsky Collection of Hebrew manuscripts and printed books ; [in conjunction with the Exhibition A Journey through Jewish Worlds։ Highlights from the Braginsky Collection of Hebrew Manuscripts and Printed Books, held at Bibliotheca Rosenthaliana, Bijzondere Collecties, Universiteit van Amsterdam, 16 October 2009 – 18 January 2010 ; Yeshiva University Museum, New York, 17 March 2010 – 11 July 2010 ; Israel Museum, Jerusalem, December 2010 - April 2011]. Amsterdam։ Bijzondere Collecties, Univ. van Amsterdam, 2009.
Hoogewoud, F.J. Louis Hirschel's List of Unique and Rare Items from the Bibliotheca Rosenthaliana. Studia Rosenthaliana. 2006, 39։ 73-99.
De La Fontaine Verwey, H. The Bibliotheca Rosenthaliana during the German Occupation. Studia Rosenthaliana. 2006, 38։ 61-72.
Studia Rosenthaliana. Leuven։ Peeters, 2003. ISSN 1781-7838.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://uba.uva.nl/en  Ամստերդամի համալսարանի գրադարան. պաշտոնական կայք
Amsterdam University Library։ Special Collections