Թոբիաս Ասեր

Թոբիաս Միշել Քարել Ասեր (անգլ.՝ Tobias Michael Carel Asser, ապրիլի 28, 1838(1838-04-28)[…], Ամստերդամ, Նիդերլանդներ - հուլիսի 29, 1913(1913-07-29)[…] կամ հունիսի 29, 1913(1913-06-29), Հաագա, Հաագա, Նիդերլանդներ) ծագումով հրեա նիդերլանդացի փաստաբան և իրավաբան։ 
1911 թվականին նա արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ միջազգային մասնավոր իրավունքի ոլորտում, մասնավորապես, Միջազգային մասնավոր իրավունքի Հաագայի կոնվենցիաներիի ստեղծման գործում ունեցած ներդրման համար։ 


== Կյանք ==
Թոբիաս Ասերը ծնվել է 1838 թվականի ապրիլի 28-ին Նիդերլանդների մայրաքաղաք Ամստերդամում։ Իրավագիտություն է ուսումնասիրել Ամստերդամի և Լեյդենի համալսարաններում և եղել է Ամստերդամի համալսարանի իրավագիտության դասախոս, միջազգային իրավունքի պրոֆեսոր։ 
Ասերը Գուստավ Ռոլեն-Ժեկմենի և Ջոն Ուսթլեյքի  հիմնադրել է  «Միջազգային իրավունքի և համեմատական օրենսդրություն» ամսագիրը։ Նա նաև եղել է 1873 թվականին կազմավորված Միջազգային իրավունքի ինստիտուտի համահիմնադիրը։ 1880 թվականին դարձել է Նիդերլանդների Գիտության և արվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ։  
Ասերը մահացել է 1913 թվականի հուլիսի 29-ին Հաագայում։  


=== Միջազգային մասնավոր իրավունքի Հաագայի կոնվենցիա ===
Ասերը եղել է միջազգային մասնավոր իրավունքի առաջատար իրավագետ։ Նա համոզված է եղել, որ միջսահմանային մասնավոր հարաբերությունները կարգավորող կուռ իրավական դաշտ ստեղծելով՝ հնարավոր կլինի աշխարհում խաղաղություն և կայունություն հաստատել։ 1893 թվականին նրա նախաձեռնությամբ Հաագայում գումարվել է միջազգային մասնավոր իրավունքի ոլորտը կարգավորող առաջին խոշոր կազմակերպության առաջին դիվանագիտական նստաշրջանը (HCCH ): Նստաշրջանի մասնակից պետություններն են եղել Ավստրո-Հունգարիան, Բելգիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Իտալիան, Լյուքսեմբուրգը, Նիդերլանդները, Պորտուգալիան, Ռոմանիան, Ռուսաստանը, Իսպանիան և Շվեյցարիան։ Ասերն ընտրվել է նստաշրջանի նախագահ։ Նա նաև վերընտրվել է 1894, 1900 և 1904 թվականներին գումարված նստաշրջանների ժամանակ։ Նրա ղեկավարությամբ մշակվել են բազմակողմանի համաձայնագրեր՝ հայտնի Հաագայի կոնվենցիաները, որոնք միասնական իրավական դաշտ են ստեղծել մի քանի ոլորտներում. Ամուսնություն (1902), Ամուսնալուծություն (1902), Խնամակալություն(1902), Քաղաքացիական գործ (1905), Ամուսնության հետևանքներ (1905), և Քաղաքացիական իրավունքի զրկում (1905)։ 
1911 թվականին Ասերն արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։ Մրցանակաբաշխության արարողության ժամանակ նա բնութագրվել է որպես իր ժամանակների Հուգո Գրոտիոս, որը 17-րդ դարում եղել է Նիդերլանդների միջազգային իրավունքի տեսության հիմնադիրը։ 


=== Հաագայի խաղաղության կոնվենցիաներ ===
1899 և 1907 թվականներին Ասերը եղել է Նիդերլանդների ներկայացուցիչը Հաագայում կայացած Խաղաղության նստաշրջաններում։ 1899 թվականի նստաշրջանի որոշմամբ է ստեղծվել Միջնորդ դատարանի մշտական պալատը։ 


=== Միջնորդ դատարանի մշտական պալատ ===
1902 թվականին Ասերը Միջնորդ դատարանի մշտական պալատի հովանավորությամբ կազմակերպել է երկու պետությունների միջև ծագած վեճի առաջին արբիտրաժային լսումները։ Նա նաև նախաձեռնել է Հաագայի միջազգային իրավունքի ակադեմիայի ձևավորման աշխատանքները, բայց չի հասցրել գործն ավարտին հասցնել։ Ակադեմիան հիմնադրվել է նրա մահից հետո 1923 թվականին։


== Անվանակոչություն ==
Թոբիաս Միշել Քարել Ասերի անունն է կրում մասնավոր և հանրային միջազգային իրավունքի, եվրոպական իրավունքի և միջազգային առևտրային արբիտրաժի ոլորտներում հետազոտական գործունեություն ծավալող ինստիտուտը Հաագայում։ 


== Տես նաև՝ ==
Նոբելյան մրցանակի արժանացած հրեաներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Tobias Michael Carel Asser
"All Nobel Laureates in Peace"
Ասեր Թոբիասը Նոբելյան մրցանակ կայքէջում