Մաթեմատիկական գլուխկոտրուկ

Մաթեմատիկական գլուխկոտրուկ,  խաղային տարրերով զվարճալի մաթեմատիկական  խնդիր  (հնարավոր գործողությունների կանոններով, երբեմն նաև սյուժեով), որի  լուծման համար պահանջվում է ավելի շատ սրամտություն, քան մաթեմատիկական պատրաստվածությունը կամ հատուկ գիտելիքներ։
Հայտնի գլուխկոտրուկներից շատերն ունեն որոշ չափով մաթեմատիկական բովանդակություն, օրինակ՝ պենտամինոյի հայտնի խաղում էական են ձևերը և ֆիգուրների դիրքերը, իսկ սուդոկոյում՝  գրաֆների հատկությունները։ Քոնվեյի «Կյանք» գլուխկոտրուկը և ֆրակտալների կառուցման խնդիրը նույնպես կարելի է դիտարկել որպես մաթեմատիկական գլուխկոտրուկներ, սակայն խաղացողը նրանց հետ առնչվում է միայն նախնական ձևերը նշելով, իսկ նախնական պայմանները հաստատելուց հետո գլուխկոտրուկի կանոնները որոշում են բոլոր հետագա փոփոխություններն ու տեղաշարժերը։
Շատ գլուխկոտրուկներ հայտնի են դարձել Մարտին Գարդների կողմից  Scientific American  ամսագրի  «Mathematical games» (հայերեն՝ «Մաթեմատիկական խաղեր») սյունակում քննարկվելու շնորհիվ։ Ուսանողների մոտ մաթեմատիկական խնդիրների լուծման տեխնիկայի նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելու համար երբեմն կիրառվում են մաթեմատիկական գլուխկոտրուկները։


== Որոշ մաթեմատիկական գլուխկոտրուկներ ==


=== Թվեր, թվաբանություն և հանրահաշիվ ===
Թվային խաչբառ
Դայսոնի թվեր
Չորս քառյակ
Քեն-քեն
Թվային ռեբուսներ
Բաժանման գլուխկոտրուկներ
Քսանչորս
Թվերի ներկայացման խաղը պահանջում է թվանշանների հետ գործողություն կատարելով գտնել առավելագույն թիվը, որը կարելի է ստանալ տվյալ թվերից։
Պարբերական և մակաբույծ թվեր (Parasitic number), ինչպիսին է, օրինակ, 142 857


=== Կոմբինատորիկա ===
Խաղ 15
Կակուրո
Ռուբիկի խորանարդ և հաջորդական քայլերով այլ  մեխանիկական գլուխկոտրուկներ
Սուդոկու
Հանոյի աշտարակ
Գայլը, այծը և կաղամբը
Կամուրջներ


=== Տրամաբանություն ===
Ամենադժվար տրամաբանական առաջադրանքը
Մաթեմատիկական սոփեստություն


=== Հավանականություն ===
Մոնտի Հոլի պարադոքս
Սանկտ Պետերբուրգի պարադոքս


=== Խճանկար, փաթեթավորում և տարանջատում ===
Բեդլամի խորանարդ
Քոնուեյի հանելուկ
Փաթեթավորման առաջադրանք
Պենտամինո
Սլոտոբեր-Գրատոսմաների գլուխկոտրուկ
Սոմա խորանարդներ
Ստանալ T տառը
Թանգրամ
Ֆլեքսագոն
Պոլիմինո
Քառակուսու բաժանում քառակուսիների


=== Սեղանի խաղեր ===
Քոնուեյի կյանքի խաղ
«Աղավաղված» շախմատի տախտակի խաղեր
Սոլիտեր
Սուդոկու
Հեքս մաթեմատիկական խաղ


=== Խաղեր երկու անձով ===
Նիմ


==== Շախմատի խնդիրներ ====
Ութ թագուհիների խնդիրը
Ձիու ընթացքի խնդիր


=== Տոպոլոգիա, հանգույցների և գրաֆների տեսություն ===
Հանգույցների տեսության և տոպոլոգիայի բնագավառում ոչ ակնհայտ եզրակացությունները մաթեմատիկայում հաճախ դառնում են զվարճալի։

Քյոնիգսբերգի յոթ կամուրջները
Ջուր, գազ և էլեկտրականություն
Չինական պատ (հանելուկ)
Սածիլներ և Բրյուսելական կաղամբը


=== Մեխանիկական հանելուկներ ===
Մելեդա
Մինուս-խորանարդ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Мартин Гарднер Математические головоломки и развлечения. — Москва: «Мир», 1999. — ISBN 5-03-003340-8
Мартин Гарднер Лучшие математические игры и головоломки. — Москва: АСТ,Астрель, 2009. — ISBN 978-5-17-058244-0 («Издательство АСТ»),978-5-271-23247-3 («Издательство Астрель»)
Мартин Гарднер Математические новеллы. — Москва: «Мир», 1974.
Мартин Гарднер Путешествие во времени. — Москва: «Мир», 1990.
Мартин Гарднер Когда ты была рыбкой, головастиком — я…. — Москва: КоЛибри, 2010. — ISBN 978-5-389-00971-4
Мартин Гарднер Крестики-нолики. — Москва: «Мир», 1988. — ISBN 5-03-001234-6


== Արտաքին հղումներ ==
Historical Math Problems/Puzzles at Mathematical Association of America Convergence