armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հովհաննես Դավթյան (այլ կիրառումներ)

Հովհաննես Դավթյան կարող է վերաբերել՝

Հովհաննես Դավթյան - 1887 թվականին ծնված հայ թարգմանիչ, մանկավարժ, լրագրող։
Հովհաննես Դավթյան - 1983 թվականին ծնված հայ ձյուդոիստ, միջազգային մրցաշարերի մրցանակակիր։
Մոնտեգյու Պլանտորել

Մոնտեգյու Պլանտորել (ֆր.՝ Montégut-Plantaurel), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վարիյ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09202։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 320 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 202 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 171-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 31-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 84,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 79,3 %)։ 171 աշխատունակ բնակիչներից 153-ը աշխատում էին (87 տղամարդ և 66 կին), անաշխատանք էին 18-ը (7 տղամարդ և 11 կին)։ 31 անգործունակ մարդկանցից 9-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 14-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Եկեղեցի՝ վերականգնված 1877—1880 թվականներին
Հիլ դղյակ, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է որպես ապաստարան փախստական երեխաների համար Կարմիր Խաչի կողմից
Մոնտեգյու դղյակի ավերակներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Մոնտեգյու Պլանտորել» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-17-ին։ Վերցված է 2011-12-30 
«Մոնտեգյու Պլանտորել» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-23
Դանիլևո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴանիլևոԴանիլևո (ռուս.՝ Данильево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 35 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անատոլի Գրիգորյան

Անատոլի Հակոբի Գրիգորյան (հունիսի 4, 1941(1941-06-04), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 17, 2017(2017-03-17), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1983), ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (2013)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը (1956-1961), ապա՝ Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետը (1962-1967)։
1967-1976 թթ. աշխատել է նկարիչ-բեմադրող՝ հայկական հեռուստատեսության ստուդիայում։ 1970 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ, 1977 թվականին ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության քարտուղար, 1978 թվականին՝ ԽՍՀՄ նկարիչների միության նախագահության անդամ։ 1982 թվականին Գրիգորյանը վերընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության քարտուղար և, միաժամանակ, ԽՍՀՄ նկարիչների միության նախագահության անդամ, 1983 թվականից՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ։
1965 թ.-ից Անատոլի Գրիգորյանը եղել է ցուցահանդեսների մշտական մասնակից, որոնք կազմակերպվել են Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս։ Նրա նկարները ցուցադրվել են (ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ անհատական ցուցահանդեսներում) Ռուսաստանում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում, Ավստրիայում, Հնդկաստանում, ԱՄՆ-ում, Ֆինլանդիայում, Ֆրանսիայում, ԳՖՀ-ում և այլ երկրներում։ Նկարչի ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Հայաստանի պետական պատկերասրահում, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Վանաձորի պատկերասրահում, մշակույթի նախարարության ֆոնդում, Ռուսաստանի և Հայաստանի նկարիչների միությունում, ինչպես նաև՝ բազմաթիվ անձնական հավաքածուներում։


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, 1983
Մովսես Խորենացու մեդալ, 2005
ՀՀ ժողովրդական նկարիչ, 2013


== Ծանոթագրություններ ==
Խավիեր Ֆրագոսո

Գոնսալո Խավիեր Ֆրագոսո Ռոդրիգեսը (իսպ.՝ Gonzalo Javier Fragoso Rodríguez, ապրիլի 19, 1942(1942-04-19), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - դեկտեմբերի 28, 2014(2014-12-28), Կուերնավակա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի ֆուտբոլային մարզիչ է և նախկին հարձակվող։ Մեքսիկայի հավաքականի կազմում մասնակցել է 1964 թ. օլիմպիական ֆուտբոլային մրցաշարին և ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության 1966, 1970 թթ. խաղարկություններին։


== Հղումներ ==
Տեղեքարտ Խավիեր Ֆրագոսո national-football-teams.com, fifa.com Archived 2013-07-01 at the Wayback Machine., playerhistory.com, sports-reference.com Archived 2012-10-23 at the Wayback Machine. (en), fannet.org(չաշխատող հղում) (ru)
Ատսույարովո

Ատսույարովո (ռուս.՝ Атсуярово, բաշկիրերեն՝ Атһөйәр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 139 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Believer

«Believer», ամերիկյան ալտերնատիվ ռոք Imagine Dragons խմբի սինգլ, որը դարձել է իրենց երրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլը։ Սինգլը թողարկվել է 2017 թվականի փետրվարի 1-ին։


== Երգի մասին տեղեկություններ ==
Երգը օգտագործվել է Nintendo Switch գովազդային տեսահոլովակում, որը ցուցադրվել է Սուպեր Բոուլ LI-ի ժամանակ, Bleacher Report տեսահոլովակում, որը նվիրվել է NBA սլեմ դանք մրցույթին։ Խմբի առաջին ելույթը այդ երգով տեղի է ունեցել 2017 թվականի մարտի 22-ին Jimmy Kimmel Live! հեռուստաշոուի ժամանակ։
Երգը տեսահոլովակում նկարահանվել է Դոլֆ Լունդգրենը, այն թողարկվել է նույն թվականի մարտի 7-ին, ռեժիսորը եղել է Մեթ Իսթինը։


== Դիրքերը չարթերում ==
«Believer» սինգլը գրավել է Billboard Hot Rock Songs, Rock Airplay, Rock Streaming Songs, Rock Digital Sale Songs, Alternative Songs, կանադական ռոք-չարթ Alternative Rock Chart չարթերում առաջին տեղը ։


== Հավաստագրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բեռնել Believer երգը այստեղ
Believer երգը Imagine Dragons-ի պաշտոնական Յություբի էջում
Տոռի (գյուղ, Տյուռի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏոռիՏոռի (էստ․՝ Tori), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
(3363) Բոուեն

(3363) Բոուեն (անգլ.՝ Bowen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի մարտի 6-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,776286 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4942 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0583 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1689,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213063 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,33° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3363) Բոուեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ստարոբազանովո

Ստարոբազանովո (ռուս.՝ Старобазаново, բաշկիրերեն՝ Иҫке Баҙан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 478 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բելոուսովկա (այլ կիրառումներ)

Բելոուսովկա, կարող է վերաբերել՝

Բելոուսովկա - ավան, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Սոկիրյանիի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում
Բելոուսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տուլչինի շրջանում
Նովատիանոս

Նովատիանոս (լատ.՝ Novatianus, 220, Փռյուգիա, Հռոմեական կայսրություն - 258, Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն), գիտնական, աստվածաբան, քահանա և հակապապ՝ 251-258 թվականներին։ Որոշ հույն հեղինակներ նրան անվանել են որպես Novatianus:


== Կենսագրություն ==
Նրա կյանքի վերաբերյալ քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Նա կրթության նվիրյալ էր, հատկապես՝ գրականության ասպարեզում։
Կոռնելիոս պապը Նովատիանոսին խորապես կրթվելու համար հեգնանքով բնորոշում էր որպես
«այդ դոգմաների ստեղծող, այդ եկեղեցական մշակույթի առաջատար», բայց նրա պերճախոսությունը մեծ ազդեցություն է թողնում Սուրբ Կիպրիանոս Կարթագենացի եպիսկոպոսի և ենթադրաբար Փաբիանոս պապի վրա, և վերջինս նրան ձեռնադրում է որպես քահանա։ Սա բողոքի առիթ է հանդիսանում հոգևորականների համար, քանի որ նրանք, ովքեր միայն մկրտվել էին, բայց չէին հաստատվել, չէին կարող դառնալ քահանա։ Ըստ Ալեքսանդրիայի Եվլոգիոս եպիսկոպոսի, Նովատիանոսը եղել է Հռոմի սարկավագ և պապի կողմից ձեռնադրվել է որպես քահանա, որպեսզի կանխվեր նրա պապականության հաջողությունները, ինչին և դեմ էր Կոռնելիոսը։ Դա հիմնված էր Հռոմի պետական գործերի վրա, քանի որ հռոմեական սարկավագները ավելի շատ պետական այրեր էին, քան կրոնական նախարարներ։
Նովատիանոսը մահացել է 258 թվականին, հավանաբար Վալերիանոսի հետապնդումների ընթացքում, միևնույն տարում, ինչպես և վերջինիս հակառակորդ Կիպրիանոս Կարթագենցին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Novatian, de Trinitate in Latin
Multilanguage Opera Omnia
Латинский текст трактата «О Троице»
Новациан Archived 2007-10-28 at the Wayback Machine., "Рыцарское объединение «Королевская кровь», osh.ru
Անատոլի Պապանյան

Անատոլի Օհանեսի Պապանյան (ապրիլի 16, 1941(1941-04-16), Թալին, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), գեղանկարիչ, գրաֆիկ։


== Կենսագրություն ==
1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Դասավանդել է Երևանի արվեստի փորձարարական կենտրոնում և Գեղարվեստի պետական ակադեմիայում։ Եղել է «Հին աստվածներ» (1993) ֆիլմի նկարիչը։ 1984 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է, ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի նկարիչների միջազգային միության անդամ։ Նկարչի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Պուշկինի անվան կերպարվեստի պետական թանգարանում, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Հայաստանի, Ռուսաստանի, Էստոնիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Իսրայելի, Հոլանդիայի, Գերմանիայի (Ֆրիդման Շտոկերտի հավաքածու) մասնավոր հավաքածուներում։


== Ցուցահանդեսներ ==
Մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական և միջազգային ցուցահանդեսների։

2014 Անհատական ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում
2002 "Perconal Performances" ցուցահանդեսի մասնակից, Սանկտ Պետերբուրգ
2001"Perconal Performances" ցուցահանդեսի մասնակից, Նոր Մանեժ, Մոսկվա, ՌԴ
2000 "Perconal Performances" ցուցահանդեսի մասնակից, Ցետլինների անվան ռուսական արվեստի թանգարան, Ռամատ-Գան, Իսրայել
2000-2002 համագործակցություն "Little Van Gogh" պատկերասրահի հետ, Գերմանիա, անհատական ցուցահանդեսներ՝ Ֆրանկֆուրտ, Ռատինգեն, Դարմշտադտ
2000 «Հինգերորդ անկյուն» ցուցահանդեսի մասնակից (Նետանիա, Թել Ավիվ, Իսրայել)
1995 Անհատական ցուցահանդես, Բեռլին, Գերմանիա, «Յոթ նկարիչներ» ցուցահանդեսի մասնակից
1994 «Արտֆոկուս» փառատոնի մասնակից (Երուսաղեմ, Իսրայել), անհատական ցուցահանդես (Նետանիա, Իսրայել)
1980-1985 արտասահմանում կազմակերպված հայկական արվեստի ցուցահանդեսների մասնակից՝ Ցեյլոն, Ավստրիա, Լյուքսեմբուրգ, Ֆինլանդիա, Կանադա, ԱՄՆ


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ժամանակակից արվեստը հեռացել է մարդուց», Անատոլի Պապանյան
Ժողովածու (1104)

Ժողովածու (1004), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1004 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1686 թվականին Մէլքեսէթ Երևանցի գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է՝ Ալեքսանդր աբեղայը։ Ունի՝ 123 թերթ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14.8X10.7 չափս։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր։ Ունի՝ 23 տող։ Կազմը` կաշեպատ տաղտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 48ա, նվիրողի 122ա (1709 թ․):


== Բովանդակություն ==
Գրիգոր Տաթևացւոյ լուծմունք երգոց երգոյն։
Գրիգոր Նարեկացւոյ Մեկնութիւն երգոց երգոյն։
Աղէք․ Ջուղայեցւոյ Քարոզ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուլտանովկա (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍուլտանովկաՍուլտանովկա (ռուս.՝ Султановка, բաշկիրերեն՝ Солтан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օպ-արտ

«Օպ-արտ» (անգլերեն անգլ.՝ op art, optical art- օպտիկական արվեստ բառերի կրճատումից), նեոավանգարդիստական հոսանք կերպարվեստում, աբստրակտ արվեստի ուշ կերպափոխումներից։ Սկզբնավորվել էր, այսպես կոչված, երկրաչափական աբստրակցիոնիզմից, որի ներկայացուցիչը, սկզբում նաև «Օպ-արտ»-ի հիմնադիրը, 1930 թվականից Ֆրանսիայում ստեդծագործող հունգար Լ․ Վաշարհեյն էր (Վազարելի, ծնվել է 1908)։ «Օպ-արտ»-ի բնագավառում Վաշարհեյի առաշին փորձերը վերաբերում էին 1940-1950-ական թվականներին։ Որպես հոսանք «Օպ-արտ» տարածվել էր 1960-ական թվականներին։ «Օպ-արտ»-ի ստեղծագործություններից է ժ․ Ալբևր․ «Ֆուգա», փորագրանկար ապակու վրա (1925, Արվեստի թանգարան, Բազել) թյունների հիմքում բազմիցս կրկնվող, մեկը մյուսին ներառնող, միմյանց միջե գծային, տարածական և գունային հարաբերակցության բնույթը փոխող և այդպիսով միաժամանակ դինամիկ կերպով հեռացող ու մոտեցող պլանների, ինչպես և գունաբծերի տեղափոխության օպտիկական պատրանք ստեղծող պարզագույն երկրաչափական պատկերների ռիթմիկ զուգակցումն էր։ «Օպ-արտ»-ի միջոցներով ստեղծված օպտիկական և դեկորատիվ էֆեկտները կիրառվում էին արդիական գրաֆիկայում, պլակատում, դեկորատիվ–կիրառական և ձևավորման արվեստներում (պոլիգրաֆիա, գովազդ, մանածագործվածքների, ցուցափեղկերի, ինտերիերների ձևավորում և այլն)։
Մոգեր

Մոգեր (իսպ.՝ Moguer), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 204 կմ2, բնակչությունը՝ 18 381 մարդ (2007 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 19 կմ հեռավորության վրա։


== Տեսարժան վայրերը ==
Վանք՝ Սանտա-Կլարա։ Հիմնադրման տարեթիվը՝ 1337 թվական։
Կասա Կոնսիստորիալ (18-րդ դարի վերջ)։
Նոբելյան դափնեկիր Խուան Ռամոն Խիմենեսի ծննդավայրը։
Ամրոց՝ Սան-Ֆերնարդո։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Երկանի Սուրբ Գեորգ վանք

Երկանի Սուրբ Գեորգ վանք, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 20 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ հայաբնակ Երկան և Կելնցիք գյուղերի հարևանությամբ Տուժիկ լեռան լանջերից մեկի վրա։
Վանական համալիրը բաղկացած էր երկու իրար կից եկեղեցիներից։ Դրանցից մեկը՝ Սուրբ Գեորգն էր, իսկ մյուսը Սուրբ Աստուածածինը։ Երկուսն էլ շատ անխնամ վիճակում էին։ Վանքին էր պատկանում 50 արտավարի չափ տարածք հող և մրգաստան։
Վանքը ունեցել է կացարաններ, վաանապահի և ուխտավորների համար նախատեսված 15-ից 20 սենյակները։ Նաև կար գուղատնտեսական շինություններ՝ տնտեսատուն, ախոռներ և այլն։Շինություններ շրջապատված էր պարիսպով։ Վանքի բակում կար աղբյուր, հավատացյալները լվացվում էին և խմում այդ ջրից ի բժշկություն։
Երզնկայի պղնձագործները, ստանձնել էին վանքի խնամքը, նրանք հանգանակություններ էին անում և հոգ էին տանում վանքի պետքերը։


== Տես նաև ==
Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ
Արևելյան Հայաստան
Մեծ Հայք
Հայկական լեռնաշխարհ
Վարչարարությունը Արևմտյան Հայաստանում
Էրզինջանի մարզ


== Վարչական բաժանում ==
Էրզինջան իլը բաժանվում է 9 շրջանների՝

Չայիրլի (Çayırlı)
Էրզինջան (Erzincan)
Իլիչ (İliç)
Կամախ (Kemah)
Քեմալիե (Kemaliye)
Օտլուկբելի (Otlukbeli)
Ռեֆահիե (Refahiye)
Թերջան (Tercan)
Ուզյումլյու (Üzümlü)


== Ծանոթագրություններ ==
Խվորոստյանկա (ավան, Դոբրինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽվորոստյանկաԽվորոստյանկա (ռուս.՝ Хворостянка), ավան Ռուսաստանի, Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Քարձոր (Ալաշկերտի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քարձոր (այլ կիրառումներ)Քարձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Բագրևանդ գետի ձախ կողմում, Ալաշկերտ քաղաքից 14 կմ հարավ-արևելք։


== Պատմություն ==
Հայ բնակչությունը գաղթել է Հայաստան և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում, ներկայիս Ծակքար գյուղում։


== Բնակչություն ==
Եղել է հայաբնակ գյուղ մինչև 1860-ական թվականները։ 1878 թվականին ուներ 7 տուն` 36 բնակչով, իսկ XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն քուրդ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Քարձորն ուներ խաչքարերով գերեզմանատուն։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
«Աբեգգ» անվան վարիացիաներ

«Աբեգգ» անվան վարիացիաներ, գերմանացի կոմպոզիտոր Ռոբերտ Շումանի առաջին լուրջ կոմպոզիտորական ստեղծագործություններից։ Ստեղծագործությունը գրվել է 1829-1830 թվականներին այն բանից հետո, երբ Շումանը հանդիպել է Մետա Աբեգգին։ Այս կնոջ ազգանունը շատ զարմացրել է կոմպոզիտորին, քանի որ ազգանվան բոլոր տառերը երաժշտական նոտաների անվանումներ են (A-լյա, B-սի բեմոլ, E- մի, G-սոլ, G-սոլ)։ Տառերին համապատասխանող նոտաներով էլ հենց սկսում է վարիացիաների թեման։
Ռոբերտ Շումանը իր ստեղծագործություններում միշտ օգտագործել է սիմվոլիզմը և ուշադիր զննելով նրա գրած նոտաները կարելի է գտնել շատ համապատասխանություններ անվանումների տառերի հետ։
Ստեղծագործությունը կազմված է 4 մասից՝ 

Թեմա
3 վարիացիա
Կանտաբիլե (երգեցիկ մասը)
Ֆինալ (վերջին մասը)Այս վարիացիաները արժանացել են 19-րդ դարի քննադատների համակրանքին և գովաբանությանը։
Կատալանի գավառ

Կատալանի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Catalão) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Գոյաս նահանգի մեջ։ Մտնում է Գոյաս նահանգի հարավային մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 133 156 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 15 206,842 կմ²։ Բնակչության խտությունը 8,75 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 3 254 694 000,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2004 թվականին կազմում է 24 424,37 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,796


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Անյանգուերա
Կամպու Ալեգրի դի Գոյաս
Կատալան
Կորումբաիբա
Կումարի
Դավինոպոլիս
Գոյանդիրա
Իպամերի
Նովա Աուրորա
Օվիդոր
Տրես Րանշուս
Ֆլավիակ

Ֆլավիակ (ֆր.՝ Flaviac), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում:
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1109 մարդ, բնակչության խտությունը` 85.44 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.98 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 115 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 7 կմ արևելք:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 758 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 543-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 215: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,6 %: 543 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 496 անձ (264 տղամարդ և 232 կին): Գործազուրկ են եղել 47 անձ (18 տղամարդ և 29 կին): 215 անաշխատունակներից 56-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 89-ը` թոշակառուներ, իսկ 70-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ալդարովո (գյուղ, Բուրաևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալդարովո (այլ կիրառումներ)Ալդարովո (ռուս.՝ Алдарово, բաշկիրերեն՝ Алдар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 68 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(1069) Պլանկիա

(1069) Պլանկիա (անգլ.՝ Planckia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի հունվարի 28-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,127958 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7853 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4706 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2020,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178161 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,57° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1069) Պլանկիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կատարի վարչական բաժանում

Կատարը վարչականորեն բաժանված է յոթ շրջանների, որոնք բնօրինակ արաբերենով կոչվում են բալադիյահներ (արաբ․՝ بلديات‎‎): Քաղաքամայր Դոհան ունի մայրաքաղաքային ինքնավարություն և առանձին բալադիյահի կարգավիճակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կատարի շրջաններ, Statoids.com
Հմայակ Տեր-Դավթյան

Հմայակ Թադեոսի Տեր-Դավթյան (1901, գյուղ Վերին Խոտանան (Ղափանի շրջան) - 1937), կարմիր բանակի բրիգադային կոմիսար (1936)։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի ռազմաքաղաքական դպրոցը (1923), Լենինգրադի Ն․ Գ․ Տոլմաչովի անվան ռազմաքաղաքական ակադեմիան (1928)։
Ընդհատակյա հեղափոխական գործունեության համար նետվել է դաշնակցական բանտ։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո եղել է հայրենի գյուղի հեղկոմի նախագահ։ 1920 թվականին նշանակվել է Ղափանի Արտակարգ հանձնաժողովի նախագահ, պայքարել ներքին հակաբոլշևիկյան ուժերի դեմ։ Որոշ ժամանակ կուսակցության Ղափանի շրջանային կոմիտեում աշխատելուց հետո ուղարկվել է (1922 թվականին) սովորելու, այնուհետև կուսակցական աշխատանք կատարել Հայկական հրաձգային դիվիզիայում (1928 թվականից՝ 2-րդ գնդի կոմիսար, ապա՝ դիվիզիայի քաղբաժնի պետ), նպաստել զորամիավորման մարտական և քաղաքացիակն պատրաստության ամրապնդմանը։ 1933-1937 թվականներին եղել է Անդրկովկասյան ռազմական հետևակային դպրոցի կոմիսարը և դպրոցին կից ռազմաքաղաքացիական դասընթացի պետը։
Խորհրդային իշխանությունների կողմից մեղադրվել է տրոցկիստական հակահեղափոխական գործունեություն կատարելու մեջ և գնդակահարվել է 1937 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը ԽՍՀՄ քաղաքական ռեպրեսիաների զոհերի բազայում(ռուս.)
(1403) Իդելսոնիա

(1403) Իդելսոնիա (անգլ.՝ Idelsonia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի օգոստոսի 13-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,720256 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9312 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5093 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1638,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,219679 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1403) Իդելսոնիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալլի (Կանտալի գավառ)

Ալլի (ֆր.՝ Ally), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 623 մարդ, բնակչության խտությունը` 26.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.11 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 95 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 30 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 373 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 248-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 125։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,5 %։ 248 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 234 անձ (128 տղամարդ և 106 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (6 տղամարդ և 8 կին)։ 125 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 60-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բելա Կրուս

Բելա Կրուս (պորտ.՝ Bela Cruz), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սեարա նահանգի Հարավ-կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Լիտորալ դի Կամոսին ի Ակարաու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 30 126 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 841,718 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 35,8 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է փետրվարի 23-ին։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրել է 1957 թվականի փետրվարի 23-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 53 058 227,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1809,93 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,595 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)
Ալեքսեյ Լոբանով-Ռոստովսկի

Ալեքսեյ Բորիսովիչ Լոբանով-Ռոստովսկի (ռուս.՝ Алексей Борисович Лобанов-Ростовский, 1824, դեկտեմբերի 18 (30), 1824, Վորոնեժի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 18 (30), 1896, Շեպետովկա, Rovensky Uyezd, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս դիվանագետ, իշխան։
1878-1879 թվականներին` դեսպան Թուրքիայում, 1879-1882 թվականներին՝ Անգլիայում, 1882-1895 թվականներին՝ Ավստրո-Հունգարիայում, 1895 թվականին՝ Գերմանիայում։ 1895-1896 թվականներին՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար։ Ի հակադրություն Ալեքսանդր Գորչակովի, նրա քաղաքական հավատամքն էր՝ եթե Ռուսաստանը պետք է զիջումների գնա իր արևելյան քաղաքականության մեջ, ապա ավելի լավ է այդ զիջումները կատարի ոչ թե եվրոպական երկրներին, այլ հենց Թուրքիային, որպեսզի իր խիստ պահանջներով նրան չմղի Անգլիայի և Ավստրո-Հունգարիայի գիրկը։ Արևմտյան Հայաստանում «նոր Բուլղարիա» թույլ չտալու մտահոգությամբ՝ նա դեմ էր հայկական արմատական բարեփոխումներին և խրախուսում էր «Հայաստանն առանց հայերի» ցարական քաղաքականությունը, որն արձակեց սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի ձեռքերը՝ իրագործելու արևմտահայերի 1894-1896 թվականների ջարդերը։
Հավաքել և հրատարակել է արխիվային նյութեր (18-19-րդ դդ.), զբաղվել ռուսական ազնվական ընտանիքների (այդ թվում՝ հայազգի Դելյանովների) տոհմագրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վարարաղբյուր

Վարարաղբյուր, աղբյուր Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում` Արտիջուր գետի ձախափնյակում։ Տեղակայված է Միջնասար լեռան հարավարևմտյան լանջին` Արծվաշեն գյուղից 4 կմ հարավ-արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
Տիշկեսկեն

Տիշկեսկեն (ռուս.՝ Тышкескен), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կատուն գետի ձախ ափով՝ 227 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  13010100312115100006718
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100671
Ավազանի կոդը -  13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Օդեոն թատրոն

«Օդեոն» թատրոն կամ «Տեատր դե Ֆրանս» (ֆր.՝ Théâtre de l’Odéon), ֆրնասիական ազգային վեց թատրոններից մեկն է։ Գտնվում է Փարիզի VI շրջանում, Սենի ձախ ափին, Լյուքսեմբուրգյան այգու մոտ` «Օդեոն» մետրոյի հարևանությամբ:,


== Պատմություն ==
Թատրոնի շենքը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով 1779 և 1782 թվականներին Կոնդե իշխանների նախկին դղյակում` Շառլ դե Վայի և  Մարի Ժոզեֆ Վայի նախագծով` Կոմեդի ֆրանսեզ թատրոնի նմանությամբ։ «Օդեոն» թատրոնը բացվել է 1782 թվականի ապրիլի 9-ին թագուհի Մարի Անտուանետի կողմից։ 1784 թվականին այս թատրոնում է կայացել Պիեռ Բոմարշեի «Խենթ օր կամ Ֆիգարոյի ամուսնությունը» պիեսի բեմադրությունը։
1990 թվականին «Օդեոն» թատրոնը ստացել է «Եվրոպական թատրոն» անվանումը։ Հանդիսանում է` Եվրոպայի թատրոնների միության անդամ։ 2011 թվականին թատրոնի տնօրեն Օլիվիե Պիի հեռանալուց հետո կառավարության որոշմամբ (Պին թատրոնը հաջողությամբ ղեկավարել է 2007 թվականից) նրա տեղը 2012 թվականի մարտին զբաղեցրել է Լյուկ Բոնդին, որը պաշտոնավարել է մինչև 2015 թվականի ավարտը։ 2016 թվականի հունվարի 15-ին թատրոնի նոր տնօրենի պաշտոնը ստանձնել է բեմադրիչ Ստեֆան Բրաունշվեյգը։


== Գրականություն ==
Christian Genty, Histoire du Théâtre national de l'Odéon : Journal de bord, 1782-1982, Paris : Fischbacher, 1982, 320 p.  (+ 40 pl.) (ISBN 2-7179-0002-0).
Raymond Genty, Les Souterrains de l'Odéon, Paris, Éditions Glomeau, 1945, 72 p.
Jean-Claude Daufresne, Le Théâtre de l'Odéon - Architectures, Décors, Musée, Liège : Mardaga Éditions, Collection : Architecture + recherche, 2004, 297 p. (ISBN 2-87009-873-1).
Daniel Rabreau, Le Théâtre de l'Odéon : Du monument de la Nation au théâtre de l'Europe, Naissance du monument de loisir urbain au XVIIIe siècle, Paris : Belin, 2007, 183 p. (ISBN 978-2-7011-3304-1).
Antoine de Baecque, L'Odéon, un théâtre dans l'Histoire, Paris : Gallimard, 2010, 309 p. (ISBN 978-2-07-013043-6).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Աղբյուրներ ==
Hemmings, F. W. J. (1994). Theatre and State in France, 1760–1905. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-03472-2 (2006 reprint).
(3036) Կրատ

(3036) Կրատ (անգլ.՝ Krat), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,211626 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9038 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5194 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2102,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171244 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,88° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3036) Կրատ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հարություն Փանոսյան

Հարություն Կարապետի Փանոսյան (օգոստոսի 14, 1906(1906-08-14), Չիֆթլիկ Ներքին, Թոքաթ - ապրիլի 13, 1973(1973-04-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային մանրէաբան, խորհրդահայ մանրէաբանության հիմնադիրներից։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1956), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1966)։
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Գերասիմ Փանոսյանի հայրը։


== Կենսագրություն ==
1928 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, աշխատել տեղում։ 1947–1971 թվականներին եղել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի բույսերի ֆիզիոլոգիայի և մանրէաբանության ամբիոնի վարիչ։ Միաժամանակ 1939 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի կենսաբանության ինստիտուտում ստեղծել է մանրէաբանական խումբ (1942 թվականից՝ սեկտոր), որը 1961 թվականից վերածվել է ՀԽՍՀ ԳԱ մանրէաբանության ինստիտուտի, և մինչև 1963 թվականը եղել է վերոնշյալ կառույցի տնօրենը։
Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են պալարաբակտերիաների ազդեցությանը ընդավորների բերքատվության վրա, ազոտաբակտերի տարածմանը և ազոտի ասիմիլացման ընդունակությանը, աղուտների կենսաբանությանը և այլն։ Առաջինն է նկարագրել ծծումբ և հրաքար օքսիդացնող որոշ բակտերիաներ, փշատենու պալարաբակտերիաները, հայտնաբերել է ծիրանենու վնասատու մանրէներից մեկը։ Ուսումնասիրել է ազոտաբակտերի և այլ խմբերի միկրոօրգանիզմների, բույսերի և հողային մանրէների փոխհարաբերությունները, հայտնաբերել ազոտաբակտերիա ակիվացնողները և մշակել դրանց կիրառման պայմանները։ Փանոսյանի ղեկավարությամբ ուսումնասիրվել են Սևանա լճի և ջրից ազատված տարածությունների ֆոսֆորաբակտերիաները։


== Երկեր ==
Գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիա, Երևան, 1962։
Մթնոլորտային ազոտի կենսաբանական ֆիքսացիան Հայկական ԽՍՌ հողերում, Երևան, 1975։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2, «Պատվո նշան» շքանշաններով։
Մարդու չորս տարիք

Մարդու չորս տարիք (իտալերեն՝ Le quattro età dell'uomo), իտալացի նկարիչ Վալանտեն դե Բուլոնյայի վրձնի աշխատանքը, ծագումով ֆրանսիացի։ Կտավը պահվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։


== Նկարագրություն ==
«Մարդու չորս տարիքը» կտավի սյուժեն հայտնի է իտալական գեղանկարչության մեջ վերածննդի շրջանից ի վեր։ Նմանատիպ կտավ գոյություն ունի նաև վենետիկյան նկարիչ Տիցիանի մոտ։ Սյուժեին ավելի ուշ անրադարձել է և Վալանտեն դե Բուլոնիի ստեղծագործություններում։ Սեղանի մոտ հավաքվել են չորս կերպարներ։ Ամեն մեկը նկարված է իրական մարդկանցից, դա գրեթե խմբակային նկար է։ Բայց նրանք  կերապարանավորում են մարդկային տարիքի տարբեր ժամանակաշրջնները։ Մանկությունը կերպարանավորում է խաղալիքով փորիկը « երիտասարդությունը ուդով երիտասարդը, գրքով ասպետը հասուն տարիքը, ծերունին գինիով բաժակով ծերտարիքը։ (հղում իտալական ասացվածքից "գինու - կաթ ծերերին»)։ 
Կտավում մթնշաղային լուսավորումն ու կերպարների իրար հետ առնչությունը նկարին հաղորդում են մարդկային կյանքի փիլիսոփայական երնգավորում, ժամանակի սրընթացությունը, որին ոչ ոք չի սպասում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պատկեր ազգային ցուցասրահի կայքից
Օկտյաբրսկ (Սամարայի մարզ)

Օկտյաբրսկ —  քաղաք Ռուսաստանի Սամարայի մարզում: Տարածաշրջանային նշանակության քաղաքը ձևավորում է Օկտյաբրսկ քաղաքային շրջանը։
Գտնվում է Վոլգայի ( Սարատովի ջրամբար ) աջ ափին, Սամարայից 154 կմ հեռավորության վրա:
Բնակչությունը՝ 26 478 մարդ (2017):


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Ժամանակակից Օկտյաբրսկը գտնվում է Վոլգա գետի աջ ափին: Քաղաքը ձգվում է 27 կմ երկայնքով `Վոլգա լեռնաշղթայի հարավային լանջերին, երեք մայրուղիների միջև:


== Կրթություն ==
Քաղաքի շրջանի կրթական համակարգը ներառում է 8 ուսումնական հաստատություններ `6 պետական բյուջետային ուսումնական հաստատություններ, 1 պետական հատուկ ուսումնադաստիարակչական հաստատություն երեխաների և դժվար դաստիարակվող դեռահասների համար, 1 պետական բյուջետային մասնագիտական կրթական հաստատություն՝ « Կուբասովի անվան Օկտյաբրսկի շինարարական և սպասարկման տեխնոլոգիաների ուսումնարան»:


== Առողջապահություն ==
«Օկտյաբրսկի կենտրոնական քաղաքային հիվանդանոց»-ը 95 մահճակալով հիվանդանոց է և պոլիկլինիկա՝ նախատեսված օրական 500 այցելության համար:


== Բնակչություն ==
Քաղաքային շրջանը պատկանում է Սամարայի մարզի փոքր քաղաքներին, 2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակչության թվաքանակը կազմել է 26 478 հազար մարդ: Կաղապար:Население

Ազգային կազմըՌուսներ `91,77 տոկոս,
Գերմանացիներ `1.87%,
Ուկրաինացիներ `1.6%,
Թաթարներ `1.19%,
Մորդվացիներ `1.16%,
Այլ `2.41%:


== Տնտեսություն ==
Օկտյաբրսկի երկաթուղային կայարան
Հացի բազա (վերելակ)
Մեկուսիչ նյութերի գործարան (ոչ վավեր )
հագուստի գործարան
ասֆալտապատման գործարան (անվավեր: )
ընդլայնված կավե գործարան
ՎԱԶ ավտոմեքենաների հավաքման կետ
պլաստիկ պատուհանների արտադրություն
լոկոմոտիվային գնացքի պահեստ
տանկի ֆերմա
քաղաքային հիվանդանոց 


== Լրատվամիջոցները ==

Հեռուստատեսություն05/08/2009 թ. Հանձնվել են հետևյալ հաղորդիչները.

35 TVK - Channel One : 50 վաթ, 30 մետր,
45 TCEs - Ռուսաստան 1 . 50 վտ, 30 մետր:Քաղաքում նույնպես կարելի է ստանալ հեռուստաալիքներ և ռադիոկայաններ հարևան Սամարայից, Տոլյատտիից, Սիզրանից և Նովոկուբիշևսկից :
Արագ ընթերցում

Արագ ընթերցումը՝ հատուկ վարժությունների միջոցով ձեռք բերվող՝ ինֆորմացիան (հիմնականում տեքստային) համեմատաբար արագ ընկալելու հմտություն է։
Արագ կարդալու հետ առնչվող գիտություններն են՝ հոգեբանությունը, լեզվաբանությունը։


== Արագ ընթերցման տեխնիկան ==
Արագ ընթերցման ունակությունը՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերվում ինչպես ուղղակի շատ կարդալու, այնպես ել կարդալու հատուկ տեխնիկայի միջոցով։ Ընթերցման արագությունը կախված է նաև տեքստի բնույթից. օրինակ, գիտական տեքստը հնարավոր չէ կարդալ նույնքան արագ, որքան գեղարվեստական ստեղծագործությունը։
Արագ կարդալու տեխնիկայի օրինակներ.

Միանգամից (առանց աչքերը շարժելու)՝ տողի ավելի քան մեկ բառի ընկալում (կապված է տեսողական դաշտի ընդլայնման հետ)
Տեսողական դաշտի ընդլայնում (վարժություններ, որոնք նպաստում են տեսողական դաշտի անկյան մեծացմանը)
Ընթերցում առանց տեքստը ներքուստ արտասանելու (վերջինս բավականին ժամանակ է խլում, այնինչ կարդալու համար բավական է տեքստի տեսողական ընկալումը (առանց տեսածը ներքուստ կրկնելու)
Մակերեսային ընթերցում (կապված է կոնսպեկտավորման հետ)
Ֆոտոընթերցում (տեքստի հատվածները (օր. պարբերությունները) ընկալվում են որպես ամբողջական պատկեր)


== Արագ ընթերցողները ==


=== Հայտնի արագ ընթերցողները ===
Օնորե դը Բալզակ
Թոմաս Էդիսոն
Մաքսիմ Գորկի
Ջոն Ֆիցջերալդ Քենեդի
Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտ


=== Արագ ընթերցման մրցումների հաղթողները ===
Սին Ադամ (ԱՄՆ) - 3850 բ/ր (բառ/մեկ րոպեում)
Քյեթիլ Գունարսոն (Նորվեգիա) - 3050 բ/ր
Վանդա Նորթ (Մեծ Բրիտանիա) - 3000 բ/ր


== Հղումներ ==
Արագ կարդալու մասին
Սկարինու

Սկարինու (հուն․՝ Σκαρίνου), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Լառնակայի շրջանի արևմուտքում։ Գյուղը Կոֆինու գյուղից գտնվում է 4 կմ հեռավորության վրա։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների քաղաքի բնակչությունը կազմել է 206 մարդ, մեծամասնությունը հույն կիպրացիներ են։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Շիրյայկինո

Շիրյայկինո (ռուս.՝ Ширяйкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անտրա (Արյեժի գավառ)

Անտրա (ֆր.՝ Antras), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Կաստիյոն ան Կուզրան կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09011։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 71 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 47 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 30-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 17-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 63,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 61,1 %)։ 30 աշխատունակ բնակիչներից 21-ը աշխատում էին (13 տղամարդ և 8 կին), անաշխատանք էին 9-ը (8 տղամարդ և 1 կին)։ 17 անգործունակ մարդկանցից 1-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 10-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Անտրա» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-18-ին։ Վերցված է 2012-1-14 
«Անտրա» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-23
Իվանո-Շիյչինսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)

Իվանո-Շիյչինսկի գյուղական խորհուրդ (ուկրաիներեն՝ Івано-Шийчинська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իվանո-Շիյչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1523 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 71.96 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21.16 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Վելիկայա Բուտովկա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)

Վելիկայա Բուտովկա (ուկրաիներեն՝ Велика Бутівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Բուտովկա գյուղում բնակվում էր 104 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մուսուլմանական Ամանոր

Մուսուլմանական Ամանոր  (արաբ․՝ رأس السنة الهجرية‎‎), ըստ իսլամական օրացույցի՝ տարվա առաջին օրը (մուհարամ ամսվա առաջին օրը)։ Օրը տոնելու հատուկ տարբերակներ չկան։ Ավելին՝ ի տարբերություն քրիստոնյա երկրների՝ իսլամական երկրների մեծ մասում տարվա փոփոխությունը չի համարվում տոն, և այդ օրը մզկիթներում միայն կարդում են հիջրայի մասին քարոզը։
Քանի որ մուսուլմանական տարին 11-12 օրով կարճ է Գրիգորյան օրացույցից (այն հիմնված է լուսնային, այլ ոչ թե արեգակնային օրացույցի վրա), նրա սկիզբը գրիգորյան համակարգում «լողացող է» և ամեն տարի տեղաշարժվում է նշված ժամկետով։ Չնայած որոշ իսլամական կազմակերպություններ նախընտրում են առանձնացնել նոր ամիսը (հետևաբար և նոր տարին) ըստ Լուսնի տեղական դիտարկումների, մուսուլմանական օրացույցին (օրինակ՝ Սաուդյան Արաբիան) երկրների մեծամասնությունը ամսաթվի որոշման համար օգտագործում է աստղագիտական հաշվարկները։
Մուսուլմանները, այդ թվում նաև քրիստոնյա երկրներում ապրողները, որպես կանոն Ամանորը չեն նշում ո՛չ իսլամական, ո՛չ էլ քրիստոնեական օրացույցով, քանի որ մուսուլմանական Ամանորը տոն չի համարվում, իսկ Ամանորը տոնելը քրիստոնեական օրացույցով համարվում է միաստվածության սկզբունքի խախտում։ Մուսուլմանական երկրներում Ամանորը քրիստոնեական օրացույցով տոնել կամ պարզապես «խորհուրդ չի տրվում» կամ ուղղակիորեն արգելված է, օրինակ՝ Բրունեյում, որի օրենսդրությունը հիմնված է շարիաթի վրա, դրա համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանքի կամ հինգ տարի ազատազրկման տեսքով։ Հետխորհրդային մուսուլմանական մի շարք երկրներում, որոնք քրիստոնեական Ամանորի տոնումը ժառանգել են ԽՍՀՄ-ից, քրիստոնեական Ամանորի տոնակատարությունը Նոռուզով փոխարինելու միտում կա։


== Տես նաև ==
Նոռուզ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Crump W. D. Encyclopedia of New Year’s Holidays Worldwide. McFarland, 2014. 319 p.
Ռեսուրսներ

Ռեսուրսներ (ֆր.՝  օժանդակ միջոց),մարդու կողմից օգտագործվող նյութական բարիքների և ծառայությունների ամբողջությունն է, որոնց միջոցով արտադրվում են անհրաժեշտ արդյունքները։ Դրամական միջոցներ, արժեքներ, պաշարներ, հնարավորություններ․ պետական բյուջեի եկամտի աղբյուրներ։ Տարբերում են տնտեսական և բնական ռեսուրսներ։
Տնտեսական ռեսուրսներ տնտեսական պոտենցիա չի հիմնական տարրերն են, որոնք արտադրողական ուժերի զարգացման յուրաքանչյուր աստիճանում հասարակությունը տնօրինում է արտադրական հարաբերությունների պատմականորեն որոշակի համակարգի շրջանակներում։


== Տեսակներ ==
Լինում են նյութական, ֆինանսական և աշխատանքային։ Նյութական ռեսուրսներ արտադրության միջոցներն են, ընդգրկում են աշխատանքի միջոցներն ու առարկաները։ Աշխատանքի միջոցներից կարևոր են աշխատանքի գործիքները, որոնց արդյունավետությունն ու հզորությունը մեծապես բնորոշում են բնության ուժերը նյութական բարիքների արտադրությանը ենթարկելու աստիճանը։
Աշխատանքի գործիքների զարգացման մակարդակը տեխնիկական առաջընթացի, հենց աշխատուժի զարգացման առաջնակարգ ցուցանիշն Է։ Աշխատանքի առարկաները բաժանվում են աշխատանքով բնությունից առաջին անգամ անջատված ու արդյունքի վերածված նյութերի (օրինակ, ածուխ, հանքաքար)։
Դուռնա (լեռ)

Դուռնա, լեռ Թուրքիայի Քահրամանմարաշի մարզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժապարատուբա

Ժապարատուբա (պորտ.՝ Japaratuba), համայնք Բրազիլիայում՝ Սերժիպի նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սերժիպի նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Ժապարատուբայի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 15 703 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 374 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 41,99 մարդ/կմ2։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2004] թվականի դրությամբ, կազմում է 274.425.527,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2004 թվականի դրությամբ, կազմում է 17.875,56 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,651 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Գերասիմ (այլ կիրառումներ)

Գերասիմ, կարող է վերաբերել՝

Գերասիմ - արական անուն, հունարեն նշանակում է «հարգելի»
Գերասիմ - գետ Ռուսաստանում, Օսկոլի վտակը
Սիրդյանի

Սիրդյանի (ռուս.՝ Сырдяны), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 55 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վլադիչեն (գյուղ, Բոլգրադի շրջան)

Վլադիչեն (ուկրաիներեն՝ Владичень), գյուղ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Բոլգրադի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Իմպուցիտա։ Հիմնադրվել է 1804 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Վլադիչեն գյուղում բնակվում էր 1 587 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,4 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վալերի Նեստերուշկին

Վալերի Նեստերուշկին (ռուս.՝ Вале́рий Миха́йлович Нестеру́шкин, ապրիլի 28, 1949(1949-04-28)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1971 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։
1971 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1992 թվականից մինչև 1997 թվականը Լատվիայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
1997-ից մինչև 1999 թվականը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության տպագրության և տեղեկատվության դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
1999 թվականի մայիսի 5-ից մինչև 2004 թվականի փետրվարի 12-ը Մավրիկիոսի Հանրապետությունում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2004 թվականից մինչև 2010 թվականը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության հատուկ հանձնարարություններով դեսպան, Մերձդնեստրի կարգավորման գործընթացում Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության հատուկ ներկայացուցիչ։
2010 թվականի ապրիլի 19-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 6-ը Սենեգալում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2010 թվականի հունիսի 16-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 6-ը Գամբիայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1992 թվականի հուլիսի 2)
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2002 թվականի հունվարի 15)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2009 թվականի հուլիսի 14)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
МИД России
Հիդրոմետալուրգիա

Հիդրոմետալուրգիա (հիդրո և մետալուրգիա), հանքաքարերից, հարստանյութերից կամ տարբեր արդյունաբերական թափոններից մետաղների կորզում՝ քիմիական ռեագենտների ջրային լուծույթներում լուծելու և այդ լուծույթներից մետաղները կամ նրանց միացությունները անջատելու եղանակով։ Հիդրոմետալուրգիան ընդգրկում է հետևյալ հիմնական հաջորդական տեխնոլոգիական փուլերը. հանքաքարի մեխանիկական մշակում՝ փշրում, մանրում։ Քիմիական բաղադրության փոփոխում լվացահանմանը նախապատրաստելու համար (ընթացող պրոցեսների բնույթից կախված լինում է օքսիդացնող, քլորացնող, սուլֆատացնող կամ վերականգնող թրծում, եռակալում)։ Լվացահանում՝ մետաղը կամ նրա միացությունը ջրային լուծույթ փոխադրելու պրոցես։ Որպես լուծիչներ օգտագործում են աղաթթու, ծծմբական թթու, սոդայի, ցիանական աղերի լուծույթներ են։ Լուծում են գուռերի մեջ կամ բարձր ճնշման տակ՝ ավտոկլավներում։ Մետաղ պարունակող լուծույթի անջատումը նստվածքից և նրա մաքրումը խառնուկներից (լուծույթի պարզեցում)։ Նստվածքի լվացում և ջրազերծում։ Լուծույթից մետաղի կամ նրա միացության անջատում՝ Էլեկտրոլիզի, ցեմենտացման, սորբցիոն, էքստրակցիոն, պինդ կամ գազային վերականգնիչներով վերականգնելու եղանակներով։ Անջատված նյութի հետագա մշակում՝ մինչև պահանջվող մաքրության մետաղ կամ համաձուլվածք ստանալը։
Դելիբաբա (լեռնանցք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դելիբաբա (այլ կիրառումներ)Դելիբաբա, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում՝ Հայկական Պար լեռնաշղթայում։ Գտնվում է Ալաշկերտի դաշտի արևմտյան մասում, Սուկավետ լեռնագագթի մոտ։ Հնում և միջին դարերում այստեղով է անցել Հայաստանի տարանցիկ ճանապարհներից մեկը, որն ուներ հետևյալ ուղղությունը․ Թավրիզ-Մակու-Բայազիտ, Կարին, Տրապիզոն։ Լեռնանցքի շրջանում պահպանվել են հին քարավանատան ավերակներ, իսկ դրանից ոչ հեռու նույնանուն գյուղ է, որի մոտ գտնվում է Մենուաի սեպագիր առձանագրություններից մեկը։ Կիրճի խորությունը 100 մ է, լայնությունը 2 մետր։ Այստեղ 1877-1878 թվականներին ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ տեղի է ունեցել ճակատամարտ՝ Ա․ Տեր-Ղուկասովի հրամատարությամբ գործող ռուսական ջոկատի և թուրքական բանակի միջև։ Դելիբաբայի արևմտյան եզրին է գտնվում համանունը գյուղը։


== Ծանոթագրություններ ==