Իննսուներեքի մանիֆեստ

«Իննսուներեքի մանիֆեստ», գերմանացի իննսուներեք մտավորականների բաց նամակն ի պաշտպանություն սկսված Առաջին համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի գործողությունների։ Մանիֆեստը հրապարակվել է 1914 թվականի հոկտեմբերի 4-ին «Քաղաքակիրթ աշխարհին» (գերմ.՝ An Die Kulturwelt) խորագրով գերմանական բոլոր խոշոր թերթերում։


== Նախապատմություն ==
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում՝ 1914 թվականի օգոստոսին, գերմանական հրետանին հողին է հավասարեցրել Լյովեն (Բելգիա) քաղաքը որպես պատիժ նրա բնակիչների կողմից գերմանացի զինվորների գնդակոծման համար։ Քաղաքը հրդեհվել է, այրվել են համալսարանական քաղաքն ու հարուստ գրադարանը, քաղաքի կենտրոնի մեծ մասն ամբողջությամբ ավերվել է։ Անտանտի երկրներում Լյովենի ճակատագիրը դարձել է «տևտոնյան բարբարոսության» խորհրդանիշ։
1914 թվականի օգոստոսի 25-ին գերմանական զորքերը գրավել են Լյովենը և ոչնչացրել Լյովենի համալսարանի գրադարանը, այդ թվում նաև 300 հազար միջնադարյան գրքեր և ձեռագրեր։ Քաղաքում սպանվել է 248 բնակիչ, 10 000 մարդ հեռացել է իր տնից և դարձել փախստական։ Շուրջ 2000 շենքեր ավերվել են, մեծ քանակությամբ հումք, պարենամթերք և արտադրական սարքավորումներ տեղափոխվել է Գերմանիա։ Գերմանական բանակի այդ գործողությունը դատապարտվել է համաշխարհային հասարակության կողմից։


== Տեքստի ստեղծում ==
Մանիֆեստի տեքստը գրել է դրամատուրգ Լյուդվիգ Ֆուլդան Հերման Զուդերմանի մասնակցությամբ 1914 թվականի սեպտեմբերին այսպես կոչված «Օգոստոսյան ապրումների» (գերմ.՝ Augusterlebnis) պայմաններում։ Ստորագրությունների հավաքման համար պահանջվել է շուրջ մեկ շաբաթ։ Որոշ գիտնականներ, չենթարկվելով նացիոնալիստական հիստերիային, հրաժարվել են ստորագրել այն։ Մասնավորապես Ալբերտ Այնշտայնը դրա փոխարեն ստորագրել է «Եվրոպացիներին» այլընտրանքային մանիֆեստը։


== Մանիֆեստի տեքստ ==
Տեքստի թարգմանությունը․


== Ստորագրածների ցանկ ==

* * Վիլհելմ Ֆյորսթերի ստորագրությունը «Մանիֆեստի» տակ դրվել է առանց նրա համաձայնության։ Նա դարձել է այն չորս անձանցից մեկը (մյուսները եղել են Ալբերտ Այնշտայն) և Օտտո Բուկը), որոնք ստորագրել են նույն ամսին Գեորդ Ֆրիդրիխ Նիկոլայի կազմած հայտարարությունն ի պատասխան «Մանիֆեստի»՝ հակապատերազմական «Կոչ եվրոպացիներին»։


== Մանիֆեստից հետո ==
Հետագա իրադարձությունները ստիպել են շատ ստորագրողների վերանայել իրենց նախնական վերաբերմունքը մանիֆեստի նկատմամբ։ Այսպես, Մաքս Պլանկը դեռևս 1916 թվականին բաց նամակ է գրել, որում հայտարարել է, որ այլեւս չի կարող անվերապահորեն աջակցել գերմանական զորքերի գործողություններին։ 1920 թվականին գերմանացի պացիֆիստ Հանս Վեբերը գրավոր հարցում է անցկացրել մանիֆեստի ստորագրողներից այդ ժամանակ ողջ մնացած 75 անձի շրջանում։ 58 հարցվածները պատասխանել են Վեբերին, որոնցից 42-ը այս կամ այն չափով ափսոսանք են հայտնել այդ փաստաթղթի համար։
Պատերազմի ավարտից հետո «Իննսուներեքի մանիֆեստի» մասին հիշողությունն արգելք խոչընդոտ է դարձել գերմանացի գիտնականների և այլ երկրների նրանց գործընկերների միջև համագործակցության համար։ 1919 թվականին շվեդ քիմիկոս Սվանտե Արենիուսն Էմիլ Ֆիշերին, որը մանիֆեստը ճանաչել է սխալմունք, առաջարկել է մյուս ստորագրողներին համոզել հրաժարվել մանիֆեստից։ Էմիլ Ֆիշերն այդ հարցը քննարկել է Հաբերի, Նեռնստի, Պլանկի և Վալդեյերի հետ։ Չնայած ստորագրությունը սխալմունք ընդունելու իրենց պատրաստակամությանը՝ նրանք հրաժարվել են Արենիուսի առաջարկից՝ պատճառաբանելով դա հաշտության պայմանագրով Գերմանիային պարտադրված պայմանների ծայրահեղ դաժանությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնօրինակ տեքստ(գերմ.)