Մարիամ Հարությունյան (ճարտարապետ)

Մարիամ Սուրենի Հարությունյան (հոկտեմբերի 17, 1925(1925-10-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 5, 2019(2019-11-05), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1957, 1991-ից՝ Հայաստանի ճարտարապետների միության)։


== Կենսագրություն ==
Մարիամ Սուրենի Հարությունյանը ծնվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևանում, տնտեսագետ, ՀԽՍՀ պետական բանկի աշխատակից Սուրեն Տիգրանի Հարությունյանի (1902-1937, 1937 թվականի ստալինյան բռնաճնշման զոհ) և շինարար, հետագայում ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության շինարարական բաժնի պետ Լուսիկ Հովհաննեսի Կուլօղլյանի (1904-1985) ընտանիքում։ Երկու ծնողներն էլ Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքից էին, Հայոց ցեղասպանությունից հետո հայտնվել էին Երևանում, որտեղ էլ ծանոթացել էին և ամուսնացել։
1949 թվականին Մարիամ Հարությունյանը ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի ճարտարապետական բաժինը։ Նույն թվականին որպես ճարտարապետ նա մասնակցել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Բաբկեն Առաքելյանի ղեկավարությամբ Գառնու ամրոցի տարածքում իրականացվող առաջին հնագիտական հետազոտություններին։
1949 թվականից աշխատել է Ճարտարապետական գործերի վարչության ճարտարապետա-նախագծային արվեստանոցներում որպես ճարտարապետի օգնական։ 1951 թվականին աշխատանքի է անցել Հանրապետական նախագծային ինստիտուտի թիվ 4 ճարտարապետական արվեստանոցում որպես ճարտարապետ, 1959 թվականից՝ ավագ ճարտարապետ, 1965 թվականից՝ շինարարական բաժնի խմբի ղեկավար։ Մասնագիտական առաջին քայլերը Մարիամ Հարությունյանը կատարել է ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի ղեկավարությամբ. Իսրայելյանի հետ համահեղինակությամբ նա մի քանի կառույցներ է նախագծել, որոնցից թերևս ամենանշանավորը Երևանի Բագրատունյաց փողոցում գտնվող հինգ հարկանի բնակելի շենքն է։
1957 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1991-ից՝ Հայաստանի ճարտարապետների միություն, 2018-ից՝ Ճարտարապետների պալատ)։
1966-1972 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում որպես գլխավոր մասնագետ, իսկ 1972-1991 թվականներին՝ «Գիպրոտորգ» պետական միութենական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղում որպես թիվ 2 ճարտարապետա-շինարարական բաժնի խմբի ղեկավար և գլխավոր ճարտարապետ։
Հեղինակ է մի շարք նշանավոր կառույցների, որոնց թվում են՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատոր մասնաճյուղը, կինոմեխանիկների դպրոց և հանրակացարան Երևանում, ճաշարան «Զվարթնոց» օդանավակայանում, կոնյակի գործարան Արմավիրում, կինոթատրոն Ապարանում, հասարակական սննդի կոմբինատ Վանաձորում, «Անի», «Փամբակ» և «Շահալի» երկաթուղային կայարանները։
1993 թվականից Վասպուրական հայրենակցական միության անդամ էր։
Մարիամ Հարությունյանը մահացել է 2019 թվականի նոյեմբերի 5-ին Երևանում, 94 տարեկան հասակում։


== Նախագծեր ==
Մարիամ Հարությունյանի նախագծերով Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում իրականացվել են հետևյալ կառույցները.

Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լաբորատոր մասնաճյուղը Երևանում
Բնակելի շենք Երևանի Բագրատունյաց փողոցում
Կինոմեխանիկների դպրոց և հանրակացարան Երևանում
Ճաշարան «Զվարթնոց» օդանավակայանում
Տեքստիլտորգի ադմինիստրատիվ-կենցաղային մասնաճյուղ Երևանում
Տեքստիլտորգի պահեստներ Երևանում
Հասարակական սննդի կոմբինատ Վանաձորում
Կոնյակի գործարան Արմավիրում
Կինոթատրոն Ապարանում
Ունիվերսամ Մեղրիում
Կորդոն Ծաղկաձորում
«Անի», «Փամբակ» և «Շահալի» երկաթուղային կայարաններ։


== Անդամակցություն ==
ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության անդամ (1957)
Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ (1957)
Վասպուրական հայրենակցական միության անդամ (1993)
Հայաստանի ճարտարապետների պալատի անդամ (2018)։


== Պարգևներ ==
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ (1946)
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ (1946)
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ (1981)
Հոբելյանական մեդալներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 «Անծանոթ Երևան», հաղորդում 43-րդ  (հեղինակ՝ Մարկ Գրիգորյան)
«Арутюнян Мариам Суреновна»։ ru.hayazg.info։ Энциклопедия фонда «Хайазг»։ Վերցված է 2020-11-08