Գլորիա Սթայնեմ

Գլորիա Մարի Սթայնեմ (անգլ.՝ Gloria Marie Steinem, մարտի 25, 1934(1934-03-25)[…], Թոլեդո, Օհայո, Օհայո, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆեմինիստ, լրագրող, սոցիալական և քաղաքական ակտիվիստ, ազգային ճանաչված առաջնորդ և 1960-ական թվականների վերջին և 1970-ական թվականների սկզբին ֆեմինիստական շարժման ներկայացուցիչ։
Սթայնեմն աշխատել է որպես «New York Magazine»-ի մեկնաբան և եղել «Ms» ամսագրի հիմնադիրներից մեկը։ 1969 թվականին Սթայնեմը հրատարակել է հոդված «After Black Power, Women's Liberation» վերնագրով, որը նրան ազգային ճանաչում է բերել որպես ֆեմինիստական շարժման առաջնորդ։
2005 թվականին Սթայնեմը, Ջեյն Ֆոնդան և Ռոբին Մորգանը դարձել են «Women's Media Center» ոչ առևտրային կազմակերպության համահիմնադիրները, որի նպատակն էր ԶԼՄ-ներում կանանց դրական կերպարի ստեղծումը։
Ժամանակի մեծ մասը հատկացրել է հանրային ելույթներին` նվիրված հավասարության թեմային, երկրի տարբեր մասերում հանդես է եկել դասախոսություններով։


== Վաղ կյանք ==
Սթայնեմը ծնվել է 1934 թվականի մարտի 25-ին Օհայոյի Տոլեդո քաղաքում` Ռուֆ (ծննդյամբ` Նունևիլեր) և Լեո Սթայնեմների ընտանիքում։ Մայրը եղել է պրեսբիտերական, ունեցել է գերմանական (այդ թվում պրուսական), ինչպես նաև շոտլանդական արմատներ։ Հայրը հրեա էր, որի ծնողները ներգաղթյալներ էին Գերմանիայից և Լեհաստանից։ Հայրական տատը՝ Պոլին Պերլմատտեր Սթայնեմը, եղել է կանանց ընտրական իրավունքի ազգային ասոցիացիայի կրթական կոմիտեի նախագահ, կանանց միջազգային խորհրդի 1908 թվականի պատվիրակ և Տոլիդոյի կրթության խորհրդում ընտրված առաջին կինը, ինչպես նաև մասնագիտական կրթության շարժման առաջատարը։ Պոլինը իր ընտանիքի բազմաթիվ անդամներին փրկել է Հոլոքոստից։
Սթայնեմի ընտանիքն ապրել և ճամփորդել է անվավոր շարժական տնակով, որի պատճառով հայրն զբաղվել է հնավաճառությամբ։ Մինչ Գլորիա Սթայնեմի ծնվելը, նրա մայրը, որն այդ ժամանակ 34 տարեկան էր, նյարդային խախտում է ունեցել, ինչի հետևանքով հաշմանդամ է դարձել։ Նա դարձել էր «եռանդուն, ուրախ, գրքասեր անձնավորություն, որը վախենում էր միայնակ մնալ»։ Սակայն հազվադեպ էր կարողանում կենտրոնանալ գրքի ընթերցանության վրա։ Ռուֆը երկար ժամանակ անցկացրել է հոգեկան հիվանդների առողջարանում։ Սթայնեմը տասը տարեկան էր, երբ նրա ծնողները 1944 թվականին ամուսնալուծվել են։ Նրա հայրը աշխատանք գտնելու նպատակով տեղափոխվել էր Կալիֆոռնիա, իսկ նա մոր հետ շարունակել է ապրել Տոլիդոյում։
Չնայած, որ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել էին մոր հիվանդության հետևանքով, Սթայնեմը դա չէր համարում հոր կողմից շովինիզմի դրսևորում, Սթայնեմը պնդել է, որ «հասկացել է և երբեք նրան չի մեղադրել ամուսնալուծության մեջ»։ Այնուամենայնիվ այդ իրադարձությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել նրա անձի ձևավորման վրա։ Սթայնեմը եկել է այն եզրակացության, որ աշխատավայրում մնալու մոր անկարողությունը վկայում է աշխատող կանանց նկատմամբ ընդհանուր թշնամանքի մասին։ Նա նաև եկել է այն եզրակացության, որ իր մոր նկատմամբ բժիշկների ընդհանուր անտարբերությունը ծագել է կանանց հանդեպ նախապաշարմունքի պատճառով։ Մոր փորձից Սթայնեմը համոզվել է, որ կանանց պակասում է սոցիալական և քաղաքական հավասարությունը։
Սթայնեմը սովորել է Տոլիդոյի Ուեյթի միջնակարգ դպրոցում և Վաշինգտոնի Արևմտյան միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև նա ընդունվել է Սմիթի քոլեջ, որի հետ մինչ օրս կապ է պահպանում, և որը նա ավարտել է որպես Phi Beta Kappa ընկերության անդամ։
22 տարեկանում Սթայնեմը աբորտ է արել։
1950-ական թվականների վերջին Սթայնեմը Չեսթեր Բոուլսի հիմնադրամի կրթաթոշակով երկու տարի անցկացրել է Հնդկաստանում։ Միացյալ Նահանգներ վերադառնալուց հետո նա աշխատել է Անկախ կազմակերպության հետազոտական ծառայության տնօրեն, որը ֆինանսավորում էր անանուն հովանավորը, որը պարզվել է ԿՀՎ-ն է։ Նա աշխատել է ոչ կոմունիստական ամերիկացի ուսանողներին 1959 թվականի երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային փառատոնին ուղարկելու համար։ 1960 թվականին նրան վարձել է «Ուորեն» հրատարակչությունը, նա դարձել է «Օգնություն» ամսագրի առաջին աշխատակիցը։


== Լրագրողական գործունեություն ==
«Esquire» ամսագրի խմբագիր Քլայ Ֆելկերը արտահաստիքային հեղինակին տվել է գաղտնի հանձնարարություն, որը հետագայում Սթայնեմը անվանել է իր առաջին «լուրջ աշխատանքը»։ Նա գրել էր բեղմնականխման մասին հոդված։ Հոդվածի առաջին տարբերակը խմբագրին դուր չի եկել, և Սթայնեմը ստիպված է եղել այն նորից գրել։


== Ֆեմինիստական տեսակետեր ==
Չնայած Սթայնեմը առավել հաճախ դասվում է ազատական ֆեմինիստների շարքին, այնուամենայնիվ նա իրեն անվանում է արմատական ֆեմինիստուհի։ Նա սովորաբար դա բացատրում է նրանով, որ համաձայն չէ ֆեմինիզմի դասակարգմանը և այն համարում է «կոնկրետ խնդիրների նկատմամբ ոչ կառուցողական»։ «Ես պարբերաբար կարող եմ հայտնվել կատեգորիաներից որևէ մեկում, ուստի ինձ համար դժվար է լուրջ ընկալել այդ բաժանումը»,- ասել է նա։
Այնուամենայնիվ Սթայնեմը բավականին կայուն կարծիք ունի կոնկրետ հարցերի վերաբերյալ։


=== Ֆեմինիստական տեսություն ===
Սթեյնեմը բազմիցս քննադատել է ֆեմինիզմի տեսության ներկայացման ոճը, որը, նրա կարծիքով, ծանրաբեռնված է ակադեմիական լեզվով և աբստրակցիաներով։


=== Կանանց և տղամարդկանց թլպատում ===
Սթայնեմը գրել է «The International Crime of Female Genital Mutilation» հոդվածը, որտեղ նա ամերիկյան հանրությանը պատմում է կանանց թլպատման մասին։ Հոդվածը հրապարակվել է 1979 թվականի մարտին Ms ամսագրում։
Հոդվածում պատմվում է «կանացի թլպատման հետևանքով տուժած 75 միլիոն կնոջ մասին»։ Ըստ Սթայնեմի` «կանանց թլպատման իրական պատճառները կարող են բացատրվել միայն պատրիարքության համատեքստում. տղամարդիկ ցանկանում են վերահսկել կանանց մարմինները, որոնք օգտագործվում են ծնունդ տալու համար, նրանք ցանկանում են սահմանափակել կնոջ սեռականությունը»։
Հոդվածը պարունակել է փաստարկներ, որոնք հետագայում լրամշակել է փիլիսոփա Մարտա Նուսբաումը։
Ինչ վերաբերում է տղամարդկանց թլպատմանը, նա մեկնաբանել է. «հայրիշխանական վերահսկողությունը սահմանափակում է նաև տղամարդկանց սեռականությունը... տղամարդկանց խորհրդանշական կերպով խնդրում են իրենց սեռական օրգանի մի մասը մատուցել հայրապետական իշխանությանը։ Այս պրակտիկան 90 % դեպքերում բժշկական տեսանկյունից անհրաժեշտություն չունի։ Ես պաշտպանում եմ իմ եղբայրների պայքարը՝ այս պրակտիկան վերացնելու համար»։


=== Պոռնոգրաֆիա ===
Սթայնեմը պոռնոգրաֆիային վերաբերում է քննադատությամբ՝ նշելով, որ այն տարբերվում է էրոտիկայից։ 

Սթայնեմը դա հիմնավորում է նրանով, որ շատ կարևոր է տեսնել փոխադարձության և գերիշխանության միջև եղած տարբերությունը։

Նույնասեռ պոռնոգրաֆիայի վերաբերյալ Սթայնեմը պնդում է, որ․ 


== Պարգևներ և շքանշաններ ==
Հարավային Կալիֆորնիայի քաղաքացիական ազատությունների պաշտպանության ամերիկյան միություն, Bill of Rights Award։
Ամերիկյան մարդասիրական ասոցիացիայի 2012 թվականի հումանիստ (2012)։
Biography ամսագրի վարկածով Սթայնեմը ԱՄՆ-ի 25 ամենաազդեցիկ կանանց ցանկում է։
«Clarion award»։
Դիանա ֆոն Ֆյուրստենբերգ, Lifetime Leadership Award (2014)։
Էմմի, Citation for excellence in television writing։
«Esquire» ամսագրի վարկածով՝ Սթայնեմը բոլոր ժամանակների 75 մեծագույն կանանց ցանկում է (2010)։
Ռիդենաուրի մրցանակ (2006)։


== Մատենագիտություն ==
The Thousand Indias (1957)
The Beach Book (1963), New York: Viking Press. OCLC 1393887
Outrageous Acts and Everyday Rebellions (1983), New York: Holt, Rinehart, and Winston. 978-0-03-063236-5
Marilyn: Norma Jean (1986), with George Barris, New York: Holt. 978-0-8050-0060-3
Revolution from Within (1992), Boston: Little, Brown. 978-0-316-81240-5
Moving beyond Words (1993), New York: Simon & Schuster. 978-0-671-64972-2
Doing Sixty & Seventy (2006), San Francisco: Elders Academy Press. 978-0-9758744-2-4
As if Women Matter: The Essential Gloria Steinem Reader(2014), co-written with Ruchira Gupta
My Life on the Road (2015), New York: Random House. 978-0-679-45620-9
The Truth Will Set You Free, But First It Will Piss You Off! (2015), Illustrated by Samantha Dion Baker. New York: Random House. 978-0-59313268-5


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Education of A Woman: The Life of Gloria Steinem by Carolyn Heilbrun (Ballantine Books, United States, 1995) 978-0-345-40621-7
Gloria Steinem: Her Passions, Politics, and Mystique by Sydney Ladensohn Stern (Birch Lane Press, 1997) 978-1-55972-409-8


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Profile at Feminist.com(անգլ.)
Works by or about Gloria Steinem in libraries (WorldCat catalog)(անգլ.)
Gloria Steinem Video produced by Makers: Women Who Make America (affiliated with Women Make Movies) Archived 2015-09-10 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Gloria Steinem Papers at the Sophia Smith Collection(անգլ.)
Appearances on C-SPAN(անգլ.)
Michals, Debra "Gloria Steinem" National Women's History Museum. 2017.(անգլ.)