armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ակրիլաթթու

Ակրիլաթթու, պրոպենաթթու, CH2=CH-COOH, միահիմն չհագեցած թթու։


== Հատկություններ ==
Անգույն, սուր հոտով հեղուկ, հալման ջերմաստիճանը՝ 13 °C, եռմանը՝ 141 °C, խտությունը՝ 1049 կգ/մ3։ Լուծվում է ջրում, սպիրտում և եթերում։


== Ստացում ==
Ակրիլաթթու ստացվում է իր նիտրիլի՝ ակրիլոնիտրիլի հիդրոլիզից կամ օքսոսինթեզով։ Հեշտ պոլիմերվում է՝ առաջացնելով պինդ, անգույն պոլիակրիլաթթու։
Միանում է ջրածնի, հալոգենների, հալոգենջրածինների և ջրի հետ։ Մասնակցում է դիենային սինթեզին։


== Կիրառություն ==
Ակրրիլաթթու և նրա աղերը օգտագործվում են որպես տպագրական ներկերի և մածուկների հավելանյութ, լաքերի բաղադրամաս են։


== Գրականություն ==
Kirk-Othmer encyclopedia, 3 ed., v. I, N.Y.-[a.o.], 1978, p. 330-54. А. В. Девекки.
Рабинович В. А., Хавин З. Я. «Краткий химический справочник» Л.։ Химия, 1977 стр. 121


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
National Pollutant Inventory: Acrylic acid
CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards - Acrylic acid
Ռայլի Ռիդ

Ռայլի Ռիդ (անգլ.՝ Riley Reid, իրական անունը՝ Էշլի Մեթյուս (անգլ.՝ Ashley Matthews, հուլիսի 9, 1991(1991-07-09)[…], Loxahatchee, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի պոռնոդերասանուհի։


== Կենսագրություն ==

Ռայլի Ռիդը պոռնոինդուստրիայում իր գործունեությունն սկսել է 2011 թվականին՝ 19 տարեկան հասակում, և սկզբնապես օգտագործել է Փեյջ Ռայլի կեղծանունը։ Նա առաջին անգամ հանդես է եկել «Vivid Entertainment» ընկերության Brand New Faces 36: Natural Newbies Edition ֆիլմում։ Նրա հետաքրքրությունները ներկայացրել է գործակալ Մարկ Սփիգլերը։
2013 թվականին հաղթել է «XBIZ» մրցանակի «Լավագույն սկսնակ աստղիկ» անվանակարգում և 2014 թվականին՝ «Տարվա կատարող» անվանակարգում՝ դառնալով առաջին պոռնոգրաֆիկ դերասանը, որը երկու տարի շարունակ ստացել է այդ երկու մրցանակները։ 2014 թվականին հաղթել է «XBIZ» մրցանակի երեք անվանակարգում, որոնցում առաջադրված էր։
2013 թվականին LA Weekly-ի «10 պոռնոաստղ, որ կարող է դառնալ ապագա Ջենա Ջեյմսոն» ցանկում գրավել է 8-րդ հորիզոնականը։ 2014 և 2015 թվականներին ներառվել է նաև «CNBC»-ի «Կեղտոտ երկվեցյակ։ Ամենահայտնի պոռնոաստղերը» ցանկում։
2019 թվականի տվյալներով՝ Ռայլի Ռիդը նկարահանվել է ավելի քան 800 ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը «AVN»-ի կայքում(անգլ.)
Երեքը (բանաստեղծություն)

«Երեքը» Եղիշե Չարենցի բանաստեղծություններից։ Հեղինակն այն  գրել  1916 թվականի սեպտեմբերից հետո՝ Մոսկվայում։


== Պատմություն ==
Չարենցն այս բանաստեղծությունը սկսել է գրել 1915 թվականին՝ Կարսում։ Առաջին անգամ տպագրվել է  է Չարենցի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորում։
Տպագրվում է Չարենցի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորից։


== Ծանոթագրություններ ==
Մյուֆիդե Իլհան

Մյուֆիդե Իլհան (թուրքերեն՝ Müfide İlhan, փետրվարի 11, 1911(1911-02-11), Բեյքոզ, Ստամբուլի մարզ, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 2, 1996(1996-02-02), Բոդրում, Մուղլայի մարզ, Թուրքիա), թուրք մանկավարժ և պետական գործիչ։ Թուրքիայի առաջին կին-քաղաքապետն է։


== Կենսագրություն ==
Մյուֆիդե Իլհանը ծնվել է 1911 թվականի փետրվարի 11-ին Մերսինում։ Նրա հայրը` Մուստաֆա Նազիֆը, զինվորական սպա է եղել, իսկ մայրը` Էմինեն` տնային տնտեսուհի։ Երբ Մյուֆիդեն չորս տարեկան էր, նրա հայրը մահանում է Դարդանելի գործողության մարտերի ժամանակ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերսինը կարճ ժամանակով ֆրանսիական բանակի վերահսկողությանն էր անցել, այդ իսկ պատճառով Մյուֆիդե Իլհանը ավարտել է իր նախնական կրթությունը Անկարայում։ Մյուֆիդեն ավարտել է Ստամբուլի աղջիկների դպրոցը։ 1928 թվականին նա ավարտել է մանկավարժական լիցեյը, այնուհետև աշխատել  Ստամբուլում որպես ուսուցչուհի։
Մյուֆիդե Իլհանը ամուսնացել է բժիշկ Ֆարուկ Իլհանի հետ։ Ամուսնության ընթացքում ծնվել են յոթ երեխա, ամուսինները հաճախ ճամփորդում էին Թուրքիայի քաղաքներով, հետո սովորել են Բեռլինում։ 1937 թվականին Մյուֆիդե և Ֆարուկ Իլհանները վերադարձել են Թուրքիա, սակայն հետո կրկին լքել են այն։ Ֆարուկ Իլհանը առաջարկություն է ստացել դասավանդել Աֆղանստանում՝ Քաբուլի համալսարանի բժշկագիտության դպրոցում։ Այդ պատճառով ամուսիններին ուղարկում են այնտեղ։ Մյուֆիդա և Ֆարուկ Իլհանները նաև այցելել են Իրաք, որտեղ նրանք իրականացրել են ծովային ճանապարհորդություն Բարսայից Կարաչի։ 1945 թվականին ամուսինները ցանկացել են վերադառնալ Թուրքիա, բայց պատերազմի պատճառով ծովով ճանապարհորդությունը անհնար էր, և նրանք Իրանի տարածքով վերադարձել են մեքենայով։ 1946 թվականին Թուրքիա վերադառնալուց հետո ամուսինները սկսել են զբաղվել քաղաքականությամբ։
1950 թվականին համընդանուր ընտրություններին հաղթել է Դեմոկրատական կուսակցությունը` ընդհատելով Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության 27-ամյա կառավարումը։ Մյուֆիդե Իլհանը առաջադրվել է որպես Մերսինի ղեկավար Դեմոկրատական կուսակցության կողմից, և դառնալով Թուրքիայի պատմության առաջին կին-քաղաքապետը, ինչի շնորհիվ ստացել է լայն ճանաչում։
1951 թվականին Մյուֆիդե Իլհանը հեռացել է քաղաքապետի պաշտոնից և դուրս է եկել կուսակցությունից։
1968-ից 1981 թվականներին Մյուֆիդե Իլհանը Գերմանիայում ուսուցչուհի է եղել, և դասավանդել է թուրք փախստականներին։ Նաև աշխատել է բարեգործական կազմակերպությունների շարքերում և օգնել է Մերսինի հիվանդանոցներին և ծերանոցներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Վասիլևկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎասիլևկաՎասիլևկա (ուկրաիներեն՝ Василівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վասիլևկա գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,447 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 214,77 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աուգուստո Ջակոմետի

Աուգուստո Ջակոմետի (իտալերեն՝ Augusto Giacometti, օգոստոսի 16, 1877(1877-08-16)[…], Stampa - հունիսի 9, 1947(1947-06-09)[…], Ցյուրիխ), շվեյցարացի նկարիչ։ 


== Կյանք և ստեղծագործական գործունեություն ==
Աուգուստո Ջակոմետին պոստմոդեռնիզմի պոստսիմվոլիզմի ներկայացուցիչ է, վիտրաժի, որմնանկարչության, ինչպես նաև պաստառային արվեստի վարպետ։ Ջակոմտետի նկարիչների, քանդակագործների և ճարտարապետների ընտանիքի անդամ, նկարիչ Ջովանի Ջակոմետիի զարմիկը։
Ջակոմետին նկարչությամբ զբաղվել է մանկուց։ 1984 թվականից մինչև 1897 թվականը գեղանկարչություն է ուսումնասիրել ցյուրիխյան կիրառական արվեստների դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Փարիզում և Ֆլորենցիայում։ 1915 թվականից ապրել է Ցյուրիխում։
Ցյուրիխում ընդունվել է Շվեյցարական Ալպինա մասոնական մեծ օթյակ։
Աուգուստո Ջակոմետիի առաջին մեծ պատվերը եղել է Ցյուրիխի ոստիկանության ընդունելության դահլիճի (Giacometti Hall) նկարազարդմումը։ 1929 թվականին նկարիչը գունավոր վիտրաժներ է ստեղծել Ֆրաունֆելդում գտնվող լյութերական եկեղեցու համար։ 1937 թվականին վիտրաժներ է ստեղծել Ադելբոդենի եկեղեցու երգչախմբի համար։ Ջակոմետին իր ստեղծագործություններում օգտագործել է վառ և պայծառ գույներ։
Աուգուստո Ջակոմետին համարվում է 20-րդ դարի առաջին արվեստագետներից, որը փորձել է աշխատել անառարկա, աբստրակտ արվեստի ոճով։ Իր ստեղծագործություններին տված հատուկ կոլորիտի առանձնահատկությունը նշվել է նրա շիրմաքարի վրա` «Գույնի վարպետ»։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Beat Sulzer, Lutz Windhöfel: Augusto Giacometti. Leben und Werk. Herausgeber Urs Waldmann, Illustratoren Alexander Troehler und Reinhard Zimmermann, Bündner Monatsblatt Verlag Desertina 1991, ISBN 3-9052-4122-6


== Արտաքին հղումներ ==
Աուգուստո Ջակոմետիի ժառանգությունը
Աուգուստո Ջակոմետիի կենսագրությունը
Վիսենտի Դուտրա

Վիսենտի Դուտրա  (պորտ.՝ Vicente Dutra), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Ֆրեդերիկու Վեստֆալենի գավառի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5 761 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 195,043 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 29,5 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 46 983 007,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 7 922,94 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,724


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1965 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։
Ռուդնի (այլ կիրառումներ)

Ռուդնի, կարող է վերաբերել՝

Ռուդնի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Ռուդնի - գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Կավալերովսկի շրջանի կազմում։
Ամանդա Լեպոր

Ամանդա Լեպոր (անգլ.՝ Amanda Lepore դեկտեմբերի 5, 1967(1967-12-05) կամ նոյեմբերի 21, 1967(1967-11-21), Սիդեր Գրով (Նյու Ջերսի), Էսեքս շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի մոդել, կատարող, երգչուհի։


== Անձնական կյանքը ==
Նա հայտնի տրանսգենդեր գործիչ է։ Ամանդա Լեպորը բնակվում է Նյու Յորքում, աշխատում է գիշերային ակումբներում։ Նրա հայրը քիմիական ինժեներ էր, ուներ իտալական և ամերիկյան ծագում։ Իսկ մայրը գերմանական ծագում ունեցող տնային տնտեսուհի էր։ Լեպորը 11 տարեկանում արդեն իսկ ցանկացավ փոխել իր տեսքը դիտելով մի հաղորդում, որտեղ տղան հագնված էր աղջկա նման։ Ամանդան ցանկանում էր աղջկա հագուստով գնալ դպրոց սակայն դպրոցում դա արգելվում էր։ Ամանդան այդ իսկ պատճառով չհաճախեց դպրոց այլ նրա ընտանիքը վարձեց տնային ուսուցիչ։ Ամանդան խաղում էր միայն տիկնիկներով։ Նրա մայրը տառապում էր շիզոֆրենիայով, իսկ Ամանդայի հայրը, Ամանդային մշտապես տանում էր հոգեբուժների մոտ, սակայն բոլոր հոգեբույժները միաձայն կրկնում էին նույն բանը՝ «Ձեր երեխան հիվանդ չէ, նա տրասվեստիտ է, եթե չեք կարողանում ձեր երեխային ընդունել այնպիսին ինչպիսին որ նա կա, ուրեմն խնդիրը ձեր մեջ է»։ 15 տարեկանից Ամանդան սկսեց կատարել բազմաթիվ վիրահատություններ ցանկանալով գտնել իր իսկական եսը։ Լոպերը հարցազրույցներից մեկի ժամանակ ասել է. «Ես չէի հասկանում թե ինչու էին ինձ իմ ծնողները հագցնում տղայի հագուստ ես աղջիկ էի ինձ զգում և մտածում էի, որ ծնողներս խելագարվել են»։


== Կարիերա ==
1990 թվականին Ամանդան աշխատում էր գեղեցկության սրահում որպես մատնահարդար, արդեն 2000- ականներին Ամանդան նկարահանվում էր տարբեր ամսագրերի համար ինչպիսին էին ֆրանսիական Playboy ամսագիրը։

Ամանդան նաև նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում, երգել է անգլիացի հայտնի երգիչ Էլթոն Ջոնի հետ։ 2003 թ.-ին Ամանդան ձայնագրեց իր առաջին երգը, իսկ ահա 2005 թ.-ին իր առաջին ալբոմը թողարկեց։
Ռեպկի (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌեպկիՌեպկի (ուկրաիներեն՝ Ріпки), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1646 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռեպկի գյուղում բնակվում էր 120 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,35 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 88,89 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալեքսանդր Բերիձե

Ալեքսանդր Բերիձե (վրաց.՝ ალექსანდრე ბერიძე, հունիսի 29, 1980(1980-06-29), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի դաշնակահար, Նյու Յորքի դաշնամուրային փառատոնի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար։ 29 տարեկանում դարձել է դաշնակահարների 53-րդ միջազգային մրցույթի ոսկե մեդալակիր։ 2011 թվականին Բերիձեն մենահամերգ է ունեցել Նյու Յորքի Ալիս Թուլի սրահում։ Նրա կատարումները հեռարձակվել են ԱՄՆ-ում, Վրաստանում, Ռուսաստանում և 54 այլ երկրներում։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Բերիձեն ծնվել է Թբիլիսիում։ Մայրը՝ ժուռնալիստ Մանանա Բեգիաշվիլին, հորդորել է որդուն ստեղծագործել և գնել է նրա առաջին դաշնամուրը։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը և Թբիլիսիի պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը։ Կվիրիս Պալիտրա վրացական թերթում հրապարակել է շուրջ 500 երաժշտական հոդվածներ և հարցազրույցներ է ունեցել հայտնի կատարողների և դիրիժորների հետ, ինչպիսիք են Մցիսլավ Ռոտրոպովիչը, Մաքսիմ Ենգերովը, Յուրի Բաշմետը, Գենադի Ռոժդենստվենսկին։ ԱՄՆ է մեկնել 2004 թվականին՝ Վլադիմիր Ֆելցմանի հրավերով, այնուհետև ստացել է իր առաջին մրցանակը Յակոբ Ֆլիեր մրցույթում։ Նյու Ջերսիի պետական համալսարանի Մասոն Գրոս արվեստի դպրոցից ստացել է երաժշտական արվեստի դոկտորի կոչում։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Բերիձեն երաժշտական կատարումներով հանդես է եկել Վրաստանի նվագախմբերի հետ, այդ թվում՝ Թբիլիսիի պետական, Վրաստանի ազգային սիմֆոնիկ, պետական օպերայի և բալետի սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ։ 2004 թվականին ԱՄՆ-ում իր առաջին դեբյուտային մենահամերգն է ունեցել Նյու Յորքում Հադսոն Վելի նվագախմբի հետ, դիրիժոր՝ Վլադիմիր Ֆելցման։ 2011 թվականի ապրիլի 19-ին մենահամերգով հանդես է եկել Լինքհոլն կենտրոնի Ալիս Թուլի սրահում, որպես համաշխարհային դաշնակահարների մրցույթի ոսկե մեդալակիր։ 2014 թվականի նոյեմբերի 12 Կուդերտ ինստիտուտի հովանավորությամբ մենահամերգով հանդես է եկել Կարնեգի սրահում։
Նյու Յորքում դուետով հանդես է գալիս կնոջ՝ ճապոնացի դաշնակահար Մե Կագայայի հետ։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Դաշնակահարների համաշխարհային 53-րդ մրցույթի Ոսկե մեդալ, 2009
Յակոբ Ֆլիեր դաշնակահարների միջազգային մրցույթի մրցանակակիր, 2004
Վրաստանի նախագահական դրամաշնորհ, 2001 և 2005
Վլադիմիր Սպիվակովի անվան մրցանակ, 2003


== Ձայնագրություններ ==
2014: CD: Alexander Beridze: Beethoven:Sonata No. 28 in A Major, Op. 101; Brahms: Two Rhapsodies, No. 1 in B Minor, Op. 79 Schumann: Kreisleriana, Op. 16. NYClassics


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Բերիձեն արվեստագետների կայքում
Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)

Բոսնիա և Հերցեգովինա կարող է վերաբերել.

Բոսնիա և Հերցեգովինա, հանրապետություն Եվրոպայի հարավ-արևելյքում։
Բոսնիա և Հերցեգովինա, մարզ Ավստրո-Հունգարիայում


== Տես նաև ==
Բոսնիա (այլ կիրառումներ)
Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)
Քաչան-Աղա

Քաչան-Աղա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի  Մարաշի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպտորամֆուս պարսկական

Ստեպտորամֆուս պարսկական (լատ.՝ Steptorhamphus persicus), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Ամբողջական մեծ տերևներով, մինչև 30 սմ երկարությամբ և հզոր արմատով բազմամյա խոտաբույս է։ Ծաղկակիրներն ունեն գեղձային թավոտություն, իսկ սերմիկները սրացած էլիպսաձև են, դեղնավուն, արտահայտված միջին կողով։ Պապուսի արտաքին պսակը լավ է զարգացած և կազմված է բազմաթիվ, հաճախ բազմաշարք ոսկեգույն մազիկներից։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երանոսի լեռնաշղթա, Ուրցաձորի շրջակայք)։ Աճում է նաև Նաախիջևանում, Իրանում, Թուրքմենիայում, Աֆղանստանում, Պակիստանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1400 մ բարձրությունների վրա, չոր ժայռոտ լանջերին և խճաքարոտ քարաթփվածքների վրա։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում է հուլիս ամսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է գյուղատնտեսական հանդակների համար ինտենսիվ  յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Դելտա շրջան (Կոլորադո)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դելտա շրջան (այլ կիրառումներ)Դելտա շրջան (անգլ.՝ Delta County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2977 կմ² է, բնակչությունը՝ 30952 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դելտա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1883 թ.։
Դիմիտրովի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզի Դիմիտրով գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 5 հուշարձան (5 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Օքրա

Օքրա (հուն․՝ ὠχρός), բնական հանքային ներկանյութ։ Բաղկացած է կավի հետ խառնված երկաթի հիդրօքսիդներից։ Գույնը տատանվում է դեղինից մինչև մուգ նարնջագույն կամ շագանակագույն։ Օքրա կոչվում են նաև այդ պիգմենտով արտադրված ներկերը, հատկապես բաց դարչնավուն-դեղին։ Մեծ քանակությամբ հեմատիտ պարունակող օքրան ունի կարմրավուն երանգ և հայտնի է որպես «կարմիր օքրա»։
Օքրա կոչվում են նաև երկաթի օքսիդով ներկված կավերը, որոնք ստացվում են անագի և պղնձի արդյունահանման ժամանակ:
Տարբերում են բաց դեղին (Fe-ի պարունակությունը՝ 12-25 % ըստ Fe203), միջին դեղնության (25-40 %) և ոսկեդեղին (40-75 %) օքրաներ։ Կայուն է մթնոլորտի ազդեցությունների, թույլ թթուների, հիմքերի և լույսի նկատմամբ։


== Կիրառություն ==
Օգտագործվում է բոլոր տեսակի ներկերի պատրաստման համար, ինչպես նաև խծուծման ու նախաներկման աշխատանքներում։
Հին Եգիպտոսում կարմիր օքրան օգտագործվել է շրթունքների կարմրացման կամ դրանց փայլ տալու համար։ Ավստրալիայի աբորիգենները հազարամյակներ շարունակ օքրան օգտագործել են մարմինը զարդարելու, արևից պաշտպանվելու, թաղման ծեսերի, ժայռապատկերների, որմնանկարների և այլ գեղարվեստական աշխատանքների համար և այլն։ Ավստրալիայի ազգային թանգարանում պահվում է երկրի տարբեր վայրերից բերված օքրայի նմուշների մեծ հավաքածու։

Աֆրիկայում կարմիր օքրան՝ որպես ներկ, օգտագործվում է արդեն ավելի քան 200 000 տարի: Նամիբիայի հիմբա ցեղի կանայք օքրայի և կենդանական ճարպի խառնուրդն օգտագործում են մարմնի ձևավորման համար (այն մաշկին տալիս է կարմրավուն գույն)։ Օքրայի խառնուրդը նրանք քսում են նաև հյուսած մազերին։
Նյուֆաունդլենդում (Կանադա) օքրայի օգտագործումը հաճախ ասոցացվում է բեոտուկ ժողովրդի հետ, որոնք կարմիր օքրայի օգտագործման շնորհիվ կոչվել են «կարմիր հնդկացիներ» Նյուֆաունդլենդ 
ժամանած առաջին եվրոպացիների կողմից։ Բեոտուկ ժողովրդի ներկայացուցիչներն օգտագործել են նաև դեղին օքրա՝ մազերը ներկելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Բինետո

Բինետո (իտալերեն՝ Binetto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում։
Բնակչությունը 2052 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 121 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70020։ Հեռախոսային կոդ՝ 080։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբ համարվում է Կրեսկենտիուս Հռոմեացին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 080 7835003


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Առևանգել 60 վայրկյանում (այլ կիրառումներ)

Առևանգել 60 վայրկյանում, կարող է վերաբերել՝

Առևանգել 60 վայրկյանում, ամերիկյան գեղարվեստական ֆիլմ՝ նկարահանված 1974 թվականին։
Առևանգել 60 վայրկյանում, 2000 թվականի ամերիկյան մարտաֆիլմ։ Համարվում է 1974 թվականին նկարահանած նույնանուն ֆիլմի նոր տարբերակը։
Պլոտինա (գյուղ, Գավրիլով-Յամսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊլոտինաՊլոտինա (ռուս.՝ Плотина), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Գավրիլով-Յամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 160 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
80-րդ հյուսիսային զուգահեռական

80-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան 
կետերի հետ 80°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ 
Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։


== Ցերեկվա տևողությունը ==
Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։ 
Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։


== Բնութագրական տվյալներ ==
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1116 կմ է։ 
Երկարությունը 6 982 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 17․4%-ը։


== Աշխարհի շուրջ ==
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք


== Տե'ս նաև` ==
79-րդ հյուսիսային զուգահեռական
81-րդ հյուսիսային զուգահեռական
80-րդ հարավային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
(2519) Աննագերման

(2519) Աննագերման (անգլ.՝ Annagerman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի նոյեմբերի 2-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,143509 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6048 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6822 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2035,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176841 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,42° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2519) Աննագերման աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նատրիումի կապրինատ

Նատրիումի կապրինատ, քիմիական միացություն՝ C9H19COONa բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։


== Ստացումը ==
Ստացվում է կապրինական թթվի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությունից.
  
    
      
        
          
            N
            a
            O
            H
            +
            
              C
              
                9
              
            
            
              H
              
                19
              
            
            C
            O
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            
              C
              
                9
              
            
            
              H
              
                19
              
            
            C
            O
            O
            N
            a
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaOH+C_{9}H_{19}COOH\ {\xrightarrow {}}\ C_{9}H_{19}COONa+H_{2}O}}}
  


== Ֆիզիկական հատկությունները ==
Նատրիումի կապրինատը առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,74 նմ, b=2,49 նմ, c=0,49 նմ, Z=4։ Լուծվում է ջրում։


== Կիրառությունը ==
Օգտագործվում է դեղագիտության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.։ Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
Իթակե

Իթակե (հունարեն՝ Ιθάκη), կղզի Հոնիական ծովում, Հոնիական կղզիներից մեկը։ Կղզու մակերեսը 96 կմ² է։ Կղզու վարչական կենտրոնը` Իթակեն, գտնվում է ծովի ափին` աշխարհում ամենամեծ բնական ծովախորշերից մեկի ափին։


== Պատմություն ==
Անտիկ Հունաստանի դարաշրջանում Իթակեն Ոդիսևսի բնօրրանն է ու թագավորությունը։
Իթակեն բնակեցվել է Ք. ա. III հազարամյակի վերջերին, սակայն հնագիտական տեսանկյունից առավել հետաքրքիր է խորամանկ ու խելամիտ Ոդիսևսի կառավարման շրջանը, որը, ըստ Հոմերոսի, Ք. ա. XII դարն է (ի դեպ, հոմերոսյան Իթակեի նույնացումը պատմական Իթակեի հետ վիճելի հարց է)։
Ք. ա. IX դարում սկսում է կղզու ծաղկման շրջանը։ Անտիկ, դասական, ապա նաև հելլենիստական դարաշրջաններում այստեղ կյանքը բուռն զարգացում է ապրել։ Կառուցվել են ակրոպոլիսներ, զարգացել է բրուտագործությունը, վերելք է ապրել Հունաստանի և Արևելքի հետ շփումը։ 1499 թվականին սկսվում է Վենետիկի հանրապետության շրջանը, սակայն կղզին գրավում են ծովահենները և ավերում այն։ Հարյուրամյակներ շարունակ ծովահենները Իթակեն օգտագործել են պատսպարվելու համար, մինչև այստեղ հաստատվել են հարևան Կեֆալոնիա կղզու բնակիչները։ Քանի որ Իթակեի հողը արգասաբեր չէր, բնակիչների զբաղմունքը մեծ մասամբ կապված է եղել ծովի հետ։ Կղզին ունեցել է ծովային հարուստ ավանդույթներ։ 1797 թվականին կղզին նախ գրավում են Նապոլեոնի զորքերը, իսկ մի քանի տարի անց` անգլիացիները։ Իթակեն, ինչպես Հոնիական մյուս կղզիները, Հունաստանի հետ վերամիավորվել է 1864 թվականին։
2010 թվականին հնագետները հայտնաբերել են պալատ, որը նկարագրությամբ և հիմնադրման ժամանակաշրջանով նման է առասպելական Ոդիսևսի` Տրոյական պատերազմի հերոսի պալատին։ Հույն հնագետ Թանասիս Պապադուպոլիսը այդ առիթով հայտարարել է. «Ըստ եղած շատ հիմնավոր տվյալների` մենք համոզված ենք, որ գտնվում ենք Ոդիսևսի և Պենելոպեի պալատի առաջ, որը հոմերոսյան շրջանի միակ պալատն էր, որ դեռ չէր հայտնաբերվել»։
Իթակեում հայտնաբերվել են աստիճաններով եռահարկ ժայռափոր պալատի ավերակները։ Հայտնաբերվել է նաև ջրհոր, որը կառուցված է եղել Ք. ա. XIII դարում` Տրոյական պատերազմի ենթադրյալ ժամանակահատվածում։ Դրանից մի փոքր հեռու հայտնաբերվել են Ոդիսևսի պատկերով և հոմերոսյան մեջբերումներով սալիկներ։


== Նշանավոր բնակիչներ ==
Ոդիսևս Անդրուցոս (հունարեն՝ Οδυσσεας Ανδρουτσος, 1788—1825) - հույն զորավար, Հունաստանի ազատագրական պատերազմի (1821-1829) հերոս։
Վասիլիս Կարավիաս (հունարեն՝ Βασιλης Καραβιας) - ռուսական բանակի մայոր (1806-1812)։
Լորենձոս Մավիլիս (հունարեն՝ Λορεντζος Μαβιλης,1860-1912), բանաստեղծ, շախմատիստ, շախմատային խնդրագրքի հեղինակ։
Նիկոս Կարվունիս (հունարեն՝ Νίκος Καρβούνης 1880-1947), հույն բանաստեղծ, կոմունիստ։


== Տեսարժան վայրեր ==

Լոիզի քարանձավ, որտեղ հայտնաբերվել են գրություններով խեցիներ, որոնք վկայում են տեղացիների կողմից հին հունական աստվածուհիների` Արտեմիսի, Հերայի, Աթենասի նկատմամբ ունեցած պաշտամունքի մասին։
Նիմփաների քարանձավ
Կատարոնի մենաստան
Արետուսայի և Պերահորայի աղբյուր։ Այստեղ է գտնվում Հրեշտակապետների միջնադարյան տաճարը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Վ. Վոդովոզով, «Հոնիական կղզիներ»


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ամեն ինչ Իթակեի մասին
Սուրանո

Սուրանո (իտալերեն՝ Surano), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Լեչե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1730 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 224 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8,85 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 73030, հեռախոսային կոդ՝ +39 00836։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս՝ 0836 939002
Էլեկտրոնային փոստ՝ sindaco@comune.surano.le.it


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Քվեմո Օրոզմանի

Քվեմո Օրոզմանի (վրաց.՝ ქვემო ოროზმანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1220 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 361 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հանճարն ու ամբոխը (կտավ)

«Հանճարն ու ամբոխը», ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Եղիշե Թադևոսյանի (1870-1936) 1909 թվականին ստեղծած կտավը։ Ցուցադրվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Նկարագրություն ==
1909 թվականին Եղիշե Թադևոսյանի ստեղծած «Հանճարն ու ամբոխը» մեծադիր կտավին անդրադարձ է կատարվել դեռևս ռոմանտիկների արվեստում։ Կտավում նկարիչը պատկերել է առաջադեմ մտածող անհատի և քաղքենի ինքնագոհ հասարակության իդեալների ու տգիտության բախման ողբերգական կոնֆլիկտը։ «Հանճարը»՝ անձը, անհատականությունը, «գլուխն առած» փախչում է ամբոխի աղաղակներից, քրքիջից ու սուլոցից, ծաղրից ու վիրավորանքներից։
Այս թեմային Թադևոսյանն անդրադարձել է նաև «Քրիստոսն ու փարիսեցիները» կտավում։


== Տվյալներ ==
Նկարն ունի 152 սմ բարձրություն, 149 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ յուղաներկ։


== Գրականություն ==
Դրամբյան Ռուբեն Գրիգորի, Եղիշե Թադևոսյան, Երևան, 1955։
Եղիշե Թադևոսյան (ծննդյան 100-ամյակին նվիրված ցուցահանդեսի կատալոգ), Երևան,


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Եղիշե Թադևոսյան Archived 2016-04-03 at the Wayback Machine.
Մեր մեծերը - Եղիշե Թադևոսյան
Վիուլեն Այվազյան

Վիուլեն Այվազյան (հունվարի 1, 1995(1995-01-01), Գյումրի, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի ֆուտբոլիստ, «Շիրակ», Լատվիայի «Վենտսպիլս» և Բելարուսի «Դնեպր» ֆուտբոլային ակումբների հարձակվող։ Հանդես է եկել Հայաստանի մինչև 17, 19 և 21 տարեկանների հավաքականներում:։


== Ակումբային կարիերա ==
Վիուլեն Այվազյանը ծնվել է Գյումրի քաղաքում, ֆուտբոլային ընտանիքում։ Նրա հայրը և պապը ժամանակին նույնպես եղել են ֆուտբոլիստներ։ Դեռևս պատանի տարիքից Վիուլենը տեղափոխվել է Երևան, տեղի «Փյունիկ» ֆուսբոլային մարզադպրոց։ Ֆուտբոլային այդ դպրոցը Վիուլենի համար դարձավ ակադեմիա, որտեղ նա նվաճեց շատ մեդալներ, այդ թվում նաև Հայաստանի գավաթը՝ եզրափակչում հաղթելով Շիրակին։ Դեբյուտային խաղը բարձրագույն խմբում տեղի ունեցավ 2012 թվականի մայիսի 5-ին՝ 17 տարեկան հասակում, Երևանի «Արարատ»֊ի դեմ խաղում։ 74֊րդ րոպեին փոխարինման դուրս գալով Ղուկաս Պողոսյանի փոխարեն, և 8 րոպե անց դարձավ գոլի հեղինակ՝ թիմին պարգևելով շատ կարեվոր հաղթանակ՝ 2:3 հաշվով։ Իր առաջին իսկ մրցաշրջանում խփած 13 գնդակով դարձավ Հայաստանի առաջնության լավագույն ռմբարկուներից մեկը։ Հատկանշական է, որ երիտասարդ տարիքում արդեն իսպանական El Cazador De Talentos պարբերականը իր կայքում հիշատակել էր մեր ֆուտբոլիստին, նրա խաղաոճը նմանեցնելով բրազիլացի լեգենդար հարձակվող Ռոնալդոյի խաղաոճին։ Այվազյանը Եվրոպա լիգայի 2013-14 թ. խաղարկությունում դառնալով 3 գոլի հեղինակ ՆՀՀ Մակեդոնիան ներկայացնող «Տետեքս»-ի և Լիտվայի բազմակի չեմպիոն «Ժալգիրիս»-ի դարպասը դարձավ ԵԼ-ում գոլ հեղինակած Հայաստանի պատմության ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստներից մեկը և ընդգրկվեց լավագույն ռմբարկուների ցանկում։ 2017 թ.-ին տեղափոխվեց լատվիական «Վենտսպիլս», այնուհետեվ հանդես եկավ Բելարուսի «Դնեպր Մոգիլեվ» ակումբում։


== Կարիերան ազգային հավաքականում ==
Այվազյանը իր ելույթները սկսել է Հայաստանի պատանեկան հավաքականում։ Դեբյուտային խաղը տեղի է ունեցել 2011 թվականի օգոստոսի 26-ին «Ռուսաստան»-ի Մ-17 տարեկանների հավաքականի դեմ պաղում, որտեղ հայերը ոչ-ոքի ավարտեցին խաղը՝1:1 հաշվով, իսկ ինքը՝ Այվազյանը, դարձավ միակ գոլի հեղինակը։ 2012 թ. օգոստոսի 16-ին նա դեբյուտեց արդեն Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում՝ Քարդիֆում տեղի ունեցաց խաղում, «Ուելս»-ի հավաքականի դեմ, որտեղ մեր ընտրանին 0:1 հաշվով հաղթանակ տոնեց, իսկ Այվազյանը աչքի ընկավ վաստակած 11 մետրանոց հարվածով։


== Վիճակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль на официальном сайте ФФА (ռուս.)
Профиль на footballdatabase.eu (անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Ուստ-Ֆիրկալ

Ուստ-Ֆիրկալ (ռուս.՝ Усть-Фыркал, խակ.՝ Алтын-чул), աուլ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 70 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(4409) Կիսսլինգ

(4409) Կիսսլինգ (անգլ.՝ Kissling), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունիսի 30-ին Ալան Գիլմորի և Պամելա Կիլմարտինի կողմից Լեյք Տեկապոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,039492 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7469 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3321 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1935,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185996 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,35° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4409) Կիսսլինգ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իկե էկոլոգիական կայան

Իկե էկոլոգիական կայան (պորտ.՝ Estação Ecológica do Iquê), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Մատու Գրոսու նահանգի Ժուինա մունիցիպալիտետում։ 


== Տեղագրություն ==
215,969 հա տարածքով էկոլոգիական կայանը գտնվում է Սերրադու բիոմում։ Ստեղծվել է 1981 թվականի հունիսի 2-ին և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Հաշվի առնելով Էնավենե Նավեի բնիկ տարածքը, Ազգային հնդկական հիմնադրամի հետ համաձայնությամբ նախնական տարածքից 56000 հա կրճատվել է։ Պահպանման միավորումը տեղակայված է Մատու Գրոսուի Ժուինա մունիցիպալիտետում։ Կլինի առաջարկվող Հարավային Ամազոնի Էկոտոնների էկոլոգիական միջանցքում։ 


== Պահպանություն ==
Էկոլոգիական կայանը «խիստ բնական արգելոց է», որը գտնվում է Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիայի ներքո։ Ստեղծվել է Ամազոնից դեպի Սերրադու անցման էկոհամակարգի մի նմուշ պաշտպանելու համար։ Կլիման տաք է և խոնավ, միջին ջերմաստիճանը 28 °C-ից բարձր է։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 2300 մմ է։ Ռելիեֆը համեմատաբար հարթ է։ Էկոլոգիան վտանգի տակ է ադամանդի որոնումներից, ինչը հանգեցնում է անտառահատումների և գետերի աղտոտմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ayres, José Márcio; Da Fonseca, Gustavo A. B.; Rylands, Anthony B.; Queiroz, Helder L.; Pinto, Luiz Paulo; Masterson, Donald; Cavalcanti, Roberto B. (2005) (պորտուգալերեն), Os Corredores Ecológicos das Florestas Tropicais do Brasil, Sociedade Civil Mamirauá, արխիվացված  օրիգինալից 2016-07-31-ին, https://web.archive.org/web/20160731063133/http://uc.socioambiental.org/sites/uc.socioambiental.org/files/Corredores%20Ecol%C3%B3gicos_PPG7_1997_0.pdf, վերցված է 2016-10-28 
 Estação Ecológica do Iquê, Ambiente Brasil, http://ambientes.ambientebrasil.com.br/unidades_de_conservacao/estacao_ecologica/estacao_ecologica_do_ique.html, վերցված է 2016-04-15 
 (պորտուգալերեն) Unidade de Conservação: Estação Ecológica do Iquê, MMA: Ministério do Meio Ambiente, http://sistemas.mma.gov.br/cnuc/index.php?ido=relatorioparametrizado.exibeRelatorio&relatorioPadrao=true&idUc=55, վերցված է 2016-05-07
Պոտյոմկին (զրահանավ)

«Պոտյոմկին» (ռուս.՝ Потёмкин), Սևծովյան նավատորմի զրահանավ, որը ջուր և պարեն պահեստավորելու համար հունիսի 18-ին զրահանավը գնաց Կոնստանցա (Ռումինիա)։ Այստեղ օտարերկրյա հյուպատոսներին հանձնվեցին կոչեր՝ ուղղված «Ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհին» և «Բոլոր եվրոպական տերություններին», որոնցում նավաստիները հայտարարում էին ցարիզմի դեմ պայքարի իրենց վճռականության մասին։
Կոնստանցայում պաշար չստանալով՝ Պոտյոմկին հունիսի 22-ին եկավ Թեոդոսիա, որտեղ նույնպես օգնություն չստացավ և, հնարավորություն չունենալով շարունակելու պայքարը, վերադարձավ Կոնստանցա ու հունիսի 25-ին հանձնվեց ռումինիայի իշխանություններին։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նավաստիների մեծ մասը վերադարձավ Ռուսաստան, իսկ զրահանավը դեռես 1905 թվականին հանձնվել էր ռուս, կառավարությանը։ 1919 թվականի ապրիլին քաղաքացիական պատերազմի և օտարերկրյա ռազմական ինտերվենցիայի ժամանակ, անգլիացիները Սևաստոպոլի մոտ «Պոտյոմկին» պայթեցրին։ «Պոտյոմկին»-ի ապստամբությունը բարձր գնահատելով՝ Վ․ Ի․ Լենինը նշել է․
Լի Ջեյոն

Լի Ջեյոն (հանգըլ՝ 이재용, հունիսի 23, 1968(1968-06-23), Յոնսանգ շրջան, Սեուլ, Հարավային Կորեա), հարավկորեացի բիզնես մագնատ, Սամսունգ Էլեկտրոնիքսի փոխնախագահ։ Սամսունգի նախագահի՝ Լի Գոնհիի որդին է և համարվում է հոր իրավահաջորդը։ Հարավկորեական մամուլի կողմից անվանվում է «Սամսունգի թագաժառանգ», խոսում է անգլերեն և ճապոներեն։ Լիի հարստությունը գնահատվում է 7.9 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ նրան դարձնելով Հարավային Կորեայի ամենահարուստ 3-րդ մարդը։
2014 թվականին Ֆորբս ամսագրի կողմից Լին ճանաչվել է աշխարհի ամենաազդեցիկ 35-րդ անձը, ինչպես նաև հոր հետ՝ ամենաազդեցիկ կորեացիները։ 2017 թվականի օգոստոսի 27-ին Լի Ջեյոնը կաշառակերության մեղադրանքով դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման։


== Վաղ տարիներ ==
Լին սովորել է Սեուլի ազգային համալսարանում և Արևելյան Ասիայի պատմության ոլորտում ստացել բակալավրի աստիճան, այնուհետև Կեոյի համալսարանում բիզնեսի կառավարման ոլորտում ստացել է մագիստրոսի աստիճան։ Սովորել է նաև Հարվարդի բիզնես դպրոցում՝ նպատակ ունենալով ստանալ բիզնեսի կառավարման դոկտորի աստիճան՝ կենտրոնանալով էլեկտրոնային առևտրի վրա, սակայն աստիճանը չի ստացել։


== Անձնական կյանք ==
Լին հազվադեպ է հայտնվում հասարակության առջև և խուսափում է հասարակայնությունից։ Իմ Սերիունի հետ ունեն 2 երեխա, ումից բաժանվել է 2009 թվականին։ Լին հետաքրքրվում է գոլֆով և ձիարշավով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անձնական էջը Ֆորբսում
Անձնական էջը BusinessWeek-ում
Ռորա

Ռորա (իտալերեն՝ Rorà), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 262 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0121։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Տուուլավեռե

Տուուլավեռե (էստ․՝ Tuulavere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կեսարի ալգորիթմ

Կեսարի ալգորիթմ, գաղտնագրման ալգորիթմներից առավել հնագույն օրինակներից մեկը, որը հիմնվում է մի գաղտնագրի վրա, որը օգտագործվել է դեռևս Հուլիոս Կեսարի կողմից և ստացել է նրա անունը։
Այս գաղտնագրում այբուբենի յուրաքանչյուր տառ ներկայացվում է նույն այբուբենի մեկ այլ տառով, որը զետեղված է 3 դիրք այն կողմ։ Օրինակ անգլերենի այբուբենի համար D տառը ներկայացվում է A տառով, E տառը՝ B տառով և այսպես շարունակ։ Չնայած Կեսարն օգտագործում էր տեղաշարժ 3-ով, նույնատիպ արդյունք կարելի է ստանալ օգտագործելով 1-ից մինչև 25 ցանկացած տեղաշարժ։ Բանալիների քանակը 25 է։ Կոտրել հնարավոր է հատարկման եղանակով։ Գաղտնագրման և վերծանման համար օգտագործվել են տարբեր շառավիղներով շրջաններ, որոնք ունեն միևնույն առանցքը և պտտվում են մեկը մյուսի նկատմամբ։


== Գրականություն ==
David Kahn, The Codebreakers – The Story of Secret Writing, Revised ed. 1996. ISBN 0-684-83130-9.
F.L. Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer. ISBN 3-540-66871-3.
Chris Savarese and Brian Hart, The Caesar Cipher, 1999


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլշոե Պոլուշինո

Բոլշոե Պոլուշինո (ռուս.՝ Большое Полушино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տրես Կորոաս

Տրես Կորոաս (պորտ.՝ Três Coroas)՝ համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Պորտու Ալեգրիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Գրամադու Կանելայի գավառի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 22 640 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 185,535 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 122,0 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 276 636 331,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 13 068,61 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,802


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1959 թվականի մայիսի 12։ Քաղաքի տոնը մայիսի 12 է։
Մանիշակ (անձնանուն)

Մանիշակ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն մանուշակ ծաղկանունից։ Անվան օտար համազորներն են՝ պարսկերեն Benefšeh, քրդերեն Benefšhxatun, ֆրանսերեն Violette և այլն։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 10-րդ դարում որպես արական անուն, իսկ 16-17-րդ դարերում՝ իգական։


== Գործածություններ ==
Հայր Մանուշակ, վանական Խաչինա վանից, Խաչենի եկեղեցական ժողովի անդամ, որ գումարեց Անանիա Մոկացի կաթողիկոսը (946-968)։
Մանուշակ պիքե, ում հիշատակին մի խաչքար կա Թեոդոսիայի Ս․ Հրեշտակապետ եկեղեցում (1478)։
Մանուշակ Խնուսցի, քահանայի որդու կինն էր։


== Ծանոթագրություններ ==
Յակուբ Լեյկին

Յակուբ Լեյկին (լեհ.՝ Jakub Lejkin, 1906 - հոկտեմբերի 29, 1942(1942-10-29), Վարշավա, Գեներալ-նահանգապետություն, Նացիստական Գերմանիա), հրեական ծագմամբ լեհ փաստաբան, ով համագործակցում էր Վարշավայի գետտոյի գերմանական օկուպացիոն ուժերի հետ։ 1942 թվականի մայիսից մինչև հուլիսի 19-ը հրամանատար Ժոզեֆ Շերինսկու ժամանակավոր ձերբակալությունից հետո, եղել է հրեական ոստիկանության փոխգնդապետ և գործող հրամանատար։


== Կենսագրություն ==
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Յակուբ Լեյկինը Վարշավայում աշխատել է որպես փաստաբան։ Վարշավայի գետտոյի կազմավորումից հետո նա միացել է հրեական ոստիկանությանը։ Հայտնի է իր առանձնահատուկ դաժանությամբ, մասնակցել է դեպի համակենտրոնացման ճամբարներ բնակչության տեղահանմանը։
Նա մահապատժի ենթարկվեց «Հրեական պայքար» կազմակերպության նախաձեռնությամբ։ 1942 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Գենսոյ փողոցում (այժմ `Մորդխայա Անելևիչի փողոց) գնդակահարվել է Ելիաշ Ռուժանսկիի կողմից։ Յակուբ Լեյկինի սպանությունը «Հրեական պայքար» կազմակերպության կողմից իրականացված մահվան առաջին դատավճիռն էր։
Յակուբ Լեկինը թաղվել է Օկոպովի փողոցի վրա գտնվող հրեական գերեզմանատան գլխավոր ծառուղում (12-րդ թաղամաս)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Jan Jagielski. Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 30. ISBN 83-90-66296-5.


== Արտաքին հղումներ ==
Յակուբ Լեյկինը Վարշավայի առանձնաթաղի էլեկտրոնային բազայում։ Archived 2018-03-27 at the Wayback Machine.(լեհ.)
Պեպիե

Պեպիե (ֆր.՝ Pépieux), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 977 մարդ, բնակչության խտությունը` 99.19 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.85 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 620 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 105 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 29 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 579 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 375-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 204։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 64,8 %։ 375 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 313 անձ (173 տղամարդ և 140 կին)։ Գործազուրկ են եղել 62 անձ (27 տղամարդ և 35 կին)։ 204 անաշխատունակներից 35-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 77-ը` թոշակառուներ, իսկ 92-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
(1224) Ֆանտազիա

(1224) Ֆանտազիա (անգլ.՝ Fantasia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի օգոստոսի 29-ին Սերգեյ Բելյավսկու և Նիկոլայ Իվանովի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,30354 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7617 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1277 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28191 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,88° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1224) Ֆանտազիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ջեսիկա Նաիգա

Ջեսիկա Նաիգա Այեբազիբվե, (անգլ.՝ Jessica Naiga, նաև Նաիգա Այեբազիբվե, հունվարի 1, 1965(1965-01-01), Ուգանդա - հունիսի 25, 2018(2018-06-25)), ուգանդացի իրավաբան։ Ուգանդայի բարձրագույն դատարանի դատավոր է նշանակվել 2014 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ջեսիկա Նաիգան ծնվել է Ուգանդայում։ Նախնական և միջնակարգ կրթություն ստացել է տեղական դպրոցներում։ Իրավագիտության բակալավրի աստիճան է ստացել Մակերերեի համալսարանից, իրավական գործառնության դիպլոմ է ստացել Կամպալայի Օրենքի մշակման կենտրոնից։ Եղել է Uganda Bar-ի անդամ։
Նախքան Բարձրագույն դատարանում նշանակվելը, 2007-2014 թվականներին Ուգանդայի ազգային շրջակա միջավայրի կառավարման մարմիններում եղել է իրավական պաշտոնյա։
Իրավական կարիերան սկսել է 1992 թվականին Bazire D’bango and Company Advocates-ում եղել է իրավական օգնական։ Այնուհետև աշխատանքի է անցնել Ուգանդայի եկամուտների մարմնում, որտեղ աշխատել է շուրջ 10 տարի։
Բարձրագույն դատարանի կազմում նշանակվել է դատարանների ընտանեկան բաժնում։


== Անձնական կյանք ==
Ջեսիկա Նաիգա Այեբազիբվեն ունեցել է երեք երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Justice Jessica Naiga Dies at Her Home As of 25 June 2018.
Թավտիր

Թավտիր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Հասանմսուրի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(6082) Տիմիրյազև

(6082) Տիմիրյազև (անգլ.՝ Timiryazev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,545126 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2586 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8317 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1483,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242739 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,4° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6082) Տիմիրյազև աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մկնասոխ

Մկնասոխ (լատ.՝ Scilla), հակինթազգիների (Hyacinthaceae) ընտանիքի բազմամյա սոխուկավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 60 (այլ տվյալներով՝ 90) տեսակ։


== Հայաստանում ==

Հայաստանի Հանրապետությունում՝ 8 տեսակ՝ 

Մկնասոխ Սիբիրյան (Scilla siberica Haw.),
Մկնասոխ Միշչենկոյի (Scilla mischtschenkoana Grossh.)
Մկնասոխ Ռոզենի (Scilla rosenii K. Koch)
Մկնասոխ հայկական (Scilla armena Grossh.)
Մկնասոխ կովկասյան ( Scilla caucasica Misch.)
Scilla monanthos  K. Koch
Մկնասոխ Վինոգրադովի (Scilla winogradowii Sosn.)
S. hohenackeri Fisch. & C. A. Mey


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունը տերևազուրկ է, բարձրություն՝ 15-20 (հազվադեպ՝ 40) սմ։ Տերևները գետնամերձ են, գծաձև։ Ծաղկաբույլը հիմնականում նոսր հուրանաձև է (հազվադեպ՝ միայնակ), ծաղիկները՝ սպիտակ, երկնագույն, կապույտ, կապտամանուշակագույն։ Ծաղկում է մարտ ամսին, պտղաբերում ապրիլին։ Պտուղը սակավասերմ տուփիկ է։
Պարունակում է ալկալոիդներ։ Գեղազարդիչ է։


== Տարածում ==
Միշչենկոյի մկնասոխը հանդիպում է Վայոց ձորի (Արենի գյուղի շրջակայքում) և Սյունիքի մարզերում։ Աճում է ստորին և միջին գոտիների ժայռաճեղքերում և քարաժայռերին (1000-1800 մետր բարձրություններում), Ատրոպատանյան մկնասոխ՝ միայն Սյունիքի մարզում (Արաքս գետի կիրճում)՝ ստորին և միջին լեռնային գոտիների խճաքարոտ և քարքարոտ լանջերին, ժայռաճեղքերում (400-1200 մետր բարձրություններում), Ռոզենի մկնասոխ՝ Լոռու և Շիրակի մարզերի, Գեղամա լեռնաշղթայի ենթալպյան մարգագետիններում՝ գետակների ափերին, խոնավ վայրերում (2000-2500 մետր բարձրություններում)։ Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Հոմանիշներ ==

Ըստ Կյուի Թագավորական բուսաբանական այգու տվյալների հայտնի է հետևյալ հոմանիշները Հոմոտիպ հոմանիշներ

Stellaris Fabr., 1759, nom. superfl.
Stellaster Heist. ex Fabr., 1763, nom. superfl.Հետերոտիպ հոմանիշներ։

Helonias Adans., 1763, nom. illeg.
Lilio-Hyacinthus Ortega, 1773
Epimenidion Raf., 1837
Ioncomelos Raf., 1837, orth. var.
Lagocodes Raf., 1837
Oncostema Raf., 1837
Tractema Raf., 1837
Genlisa Raf., 1840
Chionodoxa Boiss., 1844
Nectaroscilla Parl., 1854
Adenoscilla Gren. & Godr., 1855
Basaltogeton Salisb., 1866
Hylomenes Salisb., 1866
Monocallis Salisb., 1866
Othocallis Salisb., 1866
Petranthe Salisb., 1866
Rinopodium Salisb., 1866
Caloscilla Jord. & Fourr., 1869
× Chionoscilla J.Allen ex Nicholson, 1897
Apsanthea Jord. in C.T.A.Jordan & J.P.Fourreau, 1903
Autonoe (Webb & Berthel.) Speta, 1998
Chouardia Speta, 1998
Pfosseria Speta, 1998
Schnarfia Speta, 1998


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Гроссгейм А. А. Род 275. Пролеска — Scilla L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. и ред. тома акад. В. Л. Комаров. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1935. — Т. IV. — С. 369—379. — 760 + XXX с. — 5175 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Ключ для определения видов
Elizabeth Lawrence. The little bulbs: a tale of two gardens. Duke University Press, 1986 ISBN 0-8223-0739-1 ISBN 978-0-8223-0739-6
Plantzafrica.com Archived 2021-04-28 at the Wayback Machine.
J. McNeill "Scilla". in Flora of North America Vol. 26 Page 58, 315, 320. Oxford University Press.
ZipCodeZoo
Թաթանաանթուբանի

Թաթանաանթուբանի (վրաց.՝ თათანაანთუბანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 730 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 3 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 166 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==