armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մանուել Նոյեր

Մանուել Նոյեր (գերմ.՝ Manuel Neuer, մարտի 27, 1986(1986-03-27)[…], Գելզենկիրխեն, Մյունստեր, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի ֆուտբոլիստ, Բավարիայի և Գերմանիայի ազգային հավաքականի դարպասապահ։


=== Ակումբային կարիերա ===


==== Շալկե 04 ====
Մանուել Նոյերը 5 տարեկանից զբաղվել է ֆուտբոլով Շալկե 04-ի ֆուտբոլային դպրոցում։ 2003 թվականին 17-ամյա դարպասապահը Շալկե 04-ի պահեստայինների շարքում էր։ 2005/2006 թվականների մրցաշրջանում հրավիրվում է առաջին կազմ՝ որպես պահեստային դարպասապահ, հիմնական դարպասապահը Ֆրանկ Ռոստն էր։ Բավարիայի դեմ խաղից հետո, որը ավարտվել էր 2։2 հաշվով, գլխավոր մարզչին դուր եկավ Նոյերի խաղաոճը, և Նոյերը դարձավ հիմնական դարպասապահը, իսկ Ռոստը տեղափոխվեց Համբուրգ։ 2011 թվականին ակումբը հայտարարեց, որ Նոյերը չի պատրաստվում երկարաձգել պայմանագիրը Շալկե 04-ի հետ։


==== Բավարիա Մյունխեն ====


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===
 Շալկե 04

Գերմանիայի գավաթի մրցանակակիր (1) 2005
Գերմանիայի գավաթի մրցանակակիր (1) 2010/2011
Ընդհանուր 2 մրցանակ Բավարիա Մյունխեն

Բունդեսլիգայի չեմպիոն (2) 2012/2013, 2013/2014
Գերմանիայի գավաթի մրցանակակիր (2) 2012/2013, 2013/2014
Գերմանիայի սուպերգավաթակիր (1) 2012
Չեմպիոնների լիգայի հաղթող (1) 2012/2013
ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթ 2013-ի հաղթող (1) 2013
Աշխարհի ակումբային առաջնության հաղթող (1) 2013
Telekom-Cup-ի հաղթող (1) 2013
Ընդհանուր 9 մրցանակ


=== Միջազգային ===
 Գերմանիա

2010 թ.-ի Աշխարհի առաջնության-ի Բրոնզե դափնեկիր
Եվրո 2012-ի Բրոնզե դափնեկիր
Աշխարհի չեմպիոն (1) ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2010
Բունդեսլիգայի Լավագույն դարպասապահ 2007
Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության լավագույն դարպասապահ 2009
Silbernes Lorbeerblatt մրցանակ 2010
Գերմանիայի տարվա ֆուտբոլիստ 2011
Եվրո 2012-ի խորհրդանշական հավաքականի ֆուտբոլիստ
ESM-ի վարկածով լավագույն դարպասապահ 2012
IFFHS-ի վարկածով տարվա դարպասապահ 2013
Լավագույն դարպասապահ 2014 թ.-ի Աշխարհի առաջնության։ 2014


== Արտաքին հղումներ ==
Բավարիայի պաշտոնական կայքում Archived 2016-08-07 at the Wayback Machine.
Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքում Archived 2016-08-07 at the Wayback Machine.
Ֆեյսբուքում
Youtube-ում
Տրանսֆերային արժեքը


== Ծանոթագրություններ ==
Մատենադարանի ձեռագրերը տիեզերագիտության մասին

Մատենադարանի ձեռագրերը տիեզերագիտության մասին հոդվածը նվիրված է Մատենադարանի այն ձեռագրերի նկարագրությանը, որոնք վերաբերում են տիեզերագիտությանը կամ տեղեկություններ են պարունակում այդ գիտության մասին։
Ճշգրիտ գիտությունների, մաթեմատիկայի, երկրաչափության, ֆիզիկայի, քիմիայի, աստղագիտության, տիեզերագիտության, աշխարհարգության և տոմարագիտության զարգացումը Հայաստանում սկսվել է շատ հին ժամանակներից, ինչի մասին վկայում է Մատենադարանում պահպանված ձեռագրային ժառանգությունը։


== Շիրակացու տիեզերագիտական աշխատությունները ==
Մատենադարանում պահպանվել են Շիրակացու «Տիեզերագիտությունը», «Կենդանակերպի համաստեղությունների մասին», «Ամպերի և մթնոլորտային նշանների մասին», «Արեգակի ընթացքի (շարժման) մասին», «Երկնքի շրջագայությունների (օդերևութաբանական երևույթների) մասին», «Ծիր կաթինի մասին» և այլ աշխատություններ։ Շիրակացին իր աշխատություններում բերում է եգիպտացիների, հրեաների, ասորիների, հույների, հռոմեացիների և հաբեշների մոտ ընդունված թվագրության սկզբունքները, խոսում է մոլորակների շարժման, Արևի և Լուսնի խավարումների և նրանց պարբերականության մասին և այլն։ Ընդունելով երկրի գնդաձևությունը Շիրակացին գտնում է, որ արևը կարող է լուսավորել երկրի երկու կողմերը օրվա տարբեր ժամերին և երբ երկրի մի կողմում ցերեկ է՝ մյուսում գիշեր։ Նա Ծիր Կաթինը համարում է «խիտ և աղոտ աստղերի կուտակում»։ Պաշտպանում է այն գիտնականների կարծիքը, որոնք գտնում են որ լուսինը սեփական լույս չունի և լույս ստանում է Արևի միջոցով։ Արևի խավարումը բացատրում է Լուսնի՝ Արևի և Երկրի միջև գտնվելով։ Շիրակացին ուշագրավ բացատրություններ է տալիս անձրևի, ձյան, կարկուտի, ամպրոպի, հողմերի, երկրաշարժի և բնության զանազան այլ երևույթների մասին։ Շիրակացու գրչին են պատկանում նաև մի շարք աշխարհագրական, պատմական աշխատություններ։ [1] Archived 2010-05-23 at the Wayback Machine.


== Այլ գիտնականների տիեզերագիտական աշխատությունները ==
Տիեզերագիտական, տոմարագիտական հարցերին անդրադարձել են նաև 12-րդ դարի հեղինակ Ներսես Շնորհալին («Երկնքի և նրա զարդերի մասին»), 13-րդ դարի ականավոր գիտնական Հովհաննես Երզնկացի Պլուզը («Երկնային շարժման մասին»), !4-րդ դարի տոմարագետ Հակոբ Ղրիմեցին, նույն դարի մատենագիր, Հովհան Որոտնեցու աշակերտ Մխիթարը («Խրախճանականներ»), 15-րդ դարի գիտնական Սարգիս Փիլիսոփան և ուրիշներ։


== Հղումներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մատենադարան


== Աղբյուրներ ==
Մնացորդք բանից ի լույս ած, Ք.Պատկանյան ՍՊԲ 1977
Տիեզերագնացություն և տոմար, աշխատասիր. Ա. Աբրահամյան Երևան 1940
Լուսնի պարբերաշրջանները, աշխատասիր. Ա. Աբրահամյան Երևան 1962
Вопросы и решения ... изд. и пер. И.А.Орбелян, П., 1918
Космография, пер. с древнеармянского, предис. и коммент. K.C. Тер Давтяна и С.С.Аревшатяна, Е. 1962


== Տես նաև ==
Մատենադարան
Մատենադարանի ձեռագրերը մաթեմատիկայի մասին
Կոմերսոնի դելֆին

Կոմերսոնի դելֆին, կամ գույնզգույն դելֆին (լատ.՝ Cephalorhynchus comm ersonii), կաթնասուն գույնզգույն դելֆինների ցեղից (լատ.՝ Cephalorhynchus)։ Անվանվել է ի պատիվ Ֆիլիբեր Կոմերսոնի, ով առաջինն է նկարագրել այդ կենդանիներին 1767 թվականին։


== Արտաքին տեսք ==
Կոմերսոնի դելֆիններն ունեն մարմնի շատ տարբերակիչ կառուցվածք։ Նրանց գլուխը սև է, սպիտակ կոկորդ և մարմին, ինչպես նաև ունի մեջքի լողաթև։ Երկու գույների միջև սահմանը շատ լավ է արտահայտված։ Կոմերսոնի դելֆինները մեկն են ամենափոքր կետանմաններից, որոնց մարմնի երկարությունը ընդամենը 1,3—1,7մ է, իսկ զանգվածը 35—60 կգ։ Մեջքի լողաթևը երկար է՝ ծռված վերջույթով։ Հետևի լողաթևը, որպես կանոն գոգավոր է, բայց ոչ մանգաղաձև։ Ատամնաշարը բաղկացած է 29—30 ատամներից։
Արուներին և էգերին հեշտ է տարբերել որովայնի վրա գտնվող սև նշանի կառուցվածքից։ Արուների մոտ այն հիշեցնում է արցունքի, իսկ էգերի մոտ նա ավելի շատ կլորավուն է։


== Տարածվածություն ==
Գոյություն ունի կոմերսոնի դելֆինների երկու պոպուլյացիա, որոնք միմյանցից գտնվում են 8 500կմ հեռավորության վրա։ Մի պոպուլյացիան գտնվում է հարավային Ամերիայի շրջակայքում, Պատագոնիայի ափի երկայնքով։
Երկրորդ պոպուլյացիան տարածված է Հնդկական օվկիանոսում` Կերգելեն կղզիների մոտ։


== Վարվելաձև ==
Կոմերսոնի դելֆինները շատ ակտիվ կենդանիներ են։ Նրանց հաճախ տեսնում են արագ լողալուց ջրի երեսին և ջրից դուրս թռչելուց։ Նաև շատ ինտենսիվ են իրենց «վերև-ներքև» լողալով, որը նրանց օգնում է լավ հետևել իրենց զոհին։
Սնվում է մերձափնյա |ձկներով և կաղամարներով։ Հարավամերիկյան դելֆինները սնվում են նաև խեցգետնակերպերով։
Արուները և էգերը 6—9 տարեկան հասակում ընդունակ են բազմանալ։ Զուգավորումը կատարվում է ամռանը կամ գարնանը, իսկ ձագուկները ծնվում են 11-ամսյա հղիությունից հետո և կշռում են մոտ 6կգ։
Վայրի բնության մեջ կոմերսոնի դելֆինները 10 տարուց ավել չեն ապրում։ Կոմերսոնի դելֆիններից ամենածերը վախճանվել է 18 տարեկան հասակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Под ред. С. П. Наумова, А. П. Кузякина Том 6. Млекопитающие, или Звери . — Москва: Просвещение, 1971. — Т. 6. — С. 296. — 628 с. — 300 000 экз.
Wood, The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Sterling Pub Co Inc (1983), ISBN 978-0851122359


== Աղբյուրներ ==
Cephalorhynchus commersonii: информация на сайте EOL (անգլ.)
Дельфин Коммерсона Archived 2010-01-18 at the Wayback Machine.
Cephalorhynchus commersonii: карта ареала на IUCN (անգլ.)


== Արտաքին հղումներ ==
Փետիս շրջան (Միսսուրի)

Փետիս շրջան (անգլ.՝ Pettis County), ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.774 կմ² է, բնակչությունը՝ 42.201 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սեդալիա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1833 թ.։
Երիչ (Վիմի վտակ)

Երիչ (ռուս.՝ Ерыч), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուֆտյուգ գետի ձախ ափով՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020200212103000022835
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  103002283
Ավազանի կոդը -  03.02.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Լերմոնտովո (Հայաստան)

Լերմոնտովո,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Գուգարքի տարածաշրջանում՝ ծովի մակարդակից 1825 մ բարձրության վրա, Աղստև գետի ձախ կողմում։ Գտնվում է մարզկենտրոն Վանաձորից մոտ 11 կմ հարավ-արևմուտք։

Գյուղը, որն ի սկզբանե կոչվել է Վոսկրեսենովկա, հիմնվել է 1840 թվականին Ցարական Ռուսաստանի Սարատովի և Տամբովի նահանգներից տեղափոխված ռուսների կողմից։
Լերմոնտովո է վերանվանվել 1941 թվականի հուլիսի 5-ին։ Աքսորված ընտանիքները հիմնավորվել են այստեղ, և այժմ կազմում են բնակչության 80%-ը։ Համայնքում ապրում են նաև հայեր՝ 15% և եզդիներ՝ 5%։
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կարտոֆիլի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Բնակչություն ==
Ներկայիս Լերմոնտովոն իրենից ներկայացնում է բավականին զարգացած համայնք՝ 2001 թվականին սոցիալական ներդրումների ծրագրով անց է կացվել ջրագիծ, 2006 թվականին գյուղը գազաֆիկացվել է, 2010 թվականին լուծվել է համայնքի փողոցների լուսավորության հարցը։ Համայնքում գուրծում է Մշակույթի կենտրոնը, որտեղ կազմակերպվում են տարբեր միջոցառումներ, գործում է նաև գրադարան։ Գյուղում առկա է միջնակարգ դպրոցը՝ որտեղ կան հայկական և ռուսական դասարաններ։ Դպրոցը հիմնովին վերանորոգվել է պետական բյուջեի միջոցներով։
2011 թվականինի սկզբից կազմակերպվել է գյուղի աղբահանման հարցը, տեղադրվել են ծածկականգառներ։ Առաջիկա պլաններում է գյուղամիջյան ճանապարհների կապիտալ վերանորոգումը, մանկական խաղահրապարակի և մանկապարտեզի նոր մասնաշենքի կառուցումը։
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Լերմոնտովոյի մշտական բնակչությունը կազմել է 912, առկա բնակչությունը` 791 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Ծանոթագրություններ ==
Դուպլեքս պրոցես

Դուպլեքս պրոցես, մետալուրգիայում պողպատի արտադրության պրոցես, որը հաջորդաբար ընթանում է պողպատահալման երկու ագրեգատներում։ Երբեմն կիրսռվում է նաև թուջի հալման դուպլեքս պրոցես, որն սկսվում է թուջահալոցում և ավարտվում էլեկտրավառարանում։ Դուպլեքս պրոցեսը առաջին անգամ իրականացվել է 19-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Նրա կիրառումը թույլ է տալիս առավել արդյունավետ օգտագործելու տարբեր ագրեգատների հնարավորությունները։
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի անվանումով կրոնական կառույցներ կան հետևյալ քաղաքներում.

Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, քաղաք Ահվազ (Իրան)
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, քաղաք Արաք (Իրան)
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, քաղաք Մաշհադ (Իրան)
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, քաղաք Ռաշթ (Իրան)
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի, քաղաք Օտտավա (Կանադա)


== Տես նաև ==
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի, գյուղ Օշական, Արագածոտնի մարզ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի, քաղաք Կապան, Սյունիքի մարզ
Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկա

Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկա (ֆր.՝ Afrique Occidentale Française), Ֆրանսիայի գաղութային տիրույթ Աֆրիկայի հյուսիս-արևմուտքում 1895-1958-ին։ Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի կազմի մեջ մտնում էին Փղոսկրի Ափը, Վերին Վոլտան (Բուրկինա Ֆասո), Գվինեան, Դագոմեան (Բենին 1899-ից), Մավրիտանիան (1904-ից), Նիգերը, Սենեգալը, Ֆրանսիական Սուդանը (Մալի)։ Մայրաքաղաքը (նահանգապետի նստավայրը) ՝ Սեն-Լուի, հետո Դակար (երկուսն էլ Սենեգալում)։
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Սեմիբալկի)

Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (ռուս.՝ Церковь Николая Чудотворца), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի Սեմիբալկի գյուղում, Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմի Ազովի գործակալություն։
Հասցեն՝ 346774, ՌԴ, Ռոստովի մարզ, Ազովի շրջան, գյուղ Սեմիբալկի, Սպորտային նրբանցք, 5։


== Պատմություն ==
1861 թվականից գյուղը դարձել է Սեմիբալկովկի վոլոստի կենտրոնը, որի կազմում ընդգրկված էին Պավլովո-Օչակովո բնակավայրը՝ Ստրաշնայա խուտորով և Ստեֆանիդինո-Դար բնակավայրը՝ Լիզետինո գյուղով։
Սուրբ Նիկողայոսի անունով առաջին եկեղեցին փայտե էր՝ քարե հիմքով, կառուցվել է Մարգարիտ Մանուիլովիչ Բլազոյի կողմից ի պատիվ դստեր՝ Մարիայի, 1797 թվականին։ Երբ տաճարը խարխլվեց, 1882 թվականին կոլեգիական ասեսորի այրու՝ Գլաֆիրա Գրիգորևնա Սարանդինակիի գումարով կառուցվեց նոր եկեղեցի։ Հինը քանդվեց և վաճառվեց Գոլովատի խուտորին (այժմ՝ գյուղ Գոլովատովկա)։
1937 թվականին Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին ավերվեց։
Նոր ծուխը ստեղծվել է 2000 թվականին։ Հանրային միջոցներով ձեռք է բերվել խանութի շենք և վերակահավորվել որպես աղոթատուն։ Կառուցվել են խորանը, զանգակատունը, խաչով գմբեթը, կահավորվել է հացի փուռ։ Եկեղեցու այսօր գործող շենքը ժամանակավոր է։ Ազովի շրջանի վարչակազմը գյուղին հատկացրել է հողատարածք՝ քարե տաճար կառուցելու համար հենց այն վայրում, որտեղ մինչև 1937 թվականը կանգնած է եղել հին եկեղեցին։
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցու վանահայրը 2013 թվականից քահանա Օլեգ Վլադիմիրովիչ Ռոմանենկոն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Сайт церкви
Никольский храм села Семибалки Азовского района
Храм во имя святителя Николая, архиепископа Мир Ликийских, Чудотворца Archived 2017-11-13 at the Wayback Machine.
Азовское благочиние - храмы
Կապույտ ճայ

Կապույտ ճայ (լատ.՝ Cyanocitta cristata) ագռավների ընտանքին պատկանող երգեցիկ թռչուն (Corvidae): Այն ապրում է Հյուսիսային Ամերիկայում։


== Առանձնահատկություններ ==
Կապույտ ճայի մարմնի չափը մոտ 30 սմ է, իսկ թևերի բացվածքը մոտ 42 սմ։ Մարմնի քաշը 70-100 գրամ է։ Բնութագրական առանձնահատկությունն է կապույտ մեջքը, կարճ կապույտ տաբատը, սև վիզը, թևերի վրա կապույտ-սև և սպիտակ նախշը, սև և սպիտակ գծավոր պոչը։


== Սնունդ ==== Կապույտ ճայը փորփրում է հողը՝ փորձելով գտնել ընկույզ, սերմեր, հատապտուղներ, միջատներ կամ այլ փոքր կենդանիներ[6]։ Ձմռանը պահուստի վայրը սովորաբար լինում է ծառի խոռոչները կամ խոր փոսերը, սնունդը պահում են թփերի և ծառերի բնի մեջ։ Այն համարվում է բնի կործանիչ, քանի որ գարնանը այն ուտում է ձվեր։ ==
Կապույտ ճայը փորփրում է հողը՝ փորձելով գտնել ընկույզ, սերմեր, հատապտուղներ, միջատներ կամ այլ փոքր կենդանիներ[6]։ Ձմռանը պահուստի վայրը սովորաբար լինում է ծառի խոռոչները կամ խոր փոսերը, սնունդը պահում են թփերի և ծառերի բնի մեջ։ Այն համարվում է բնի կործանիչ, քանի որ գարնանը այն ուտում է ձվեր


== Վարք ==
Կապույտ ճայը փորփրում է հողը՝ փորձելով գտնել ընկույզ, սերմեր, հատապտուղներ, միջատներ կամ այլ փոքր կենդանիներ։ Ձմռանը պահուստի վայրը սովորաբար լինում է ծառի խոռոչները կամ խոր փոսերը, սնունդը պահում են թփերի և ծառերի բնի մեջ։ Այն համարվում է բնի կործանիչ, քանի որ գարնանը այն ուտում է ձվեր։


== Բուծում ==
Կապույտ ճայերը միապաղաղ ապրելակերպ են վարում և հավատարիմ են մնում իրենց զուգընկերոջը ողջ կյանքի ընթացքում։ Երկու ծնողներն էլ ծառերի կամ թփերի մեջ են կառուցում ոչ այնքան կոկիկ բույն, որը պատրաստված է ճյուղերից և խոտերից։ Թուխս են նստում միայն էգերը։ Տարեկան երկու անգամ ՝ մոտ 17 օր, այն տաքացնում է 3-6 ձու, որոնք ունեն կանաչավուն կամ շագանակագույն գույն։ Ծնվելուց քսան օր անց երիտասարդ ճտերը սկսում են թռչել։


== Տարածվածություն ==
Կապույտ ճայերի տեսակը տարածված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևելքում և Կանադայի հարավից մինչև Մեքսիկայի ծոց։ Անգլերեն այս թռչունը կոչվում է Blue Jay : Կապույտ ճայը մասամբ չվող թռչուն է, միայն հյուսիսային պոպուլյացիան ձմռանը թռիչք է կատարում դեպի հարավ։ Սկզբնապես եղել են անտառների բնակիչ, կապույտ ճային նույնպես ձմռանը հայտնաբերել են մշակովի տարածքներում՝ գյուղերում, այգիներում և արվարձաններում։ Հյուսիսային Ամերիկայում տարածված է միայն նրա մերձավոր ազգականը սթելլերի սևագլուխ ճայը (Cyanocitta stelleri):


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
О североамериканской голубой сойке на сайте Povodok.ru
Blue Jay ID, including sound and video, at Cornell Lab of Ornithology
Blue Jay – Cyanocitta cristata – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
Բույար Նիշանի

Բույար Ֆաիկ Նիշանի (ալբ․՝ Bujar Nishani, սեպտեմբերի 29, 1966(1966-09-29), Դուրրաս, Ալբանիա - մայիսի 28, 2022(2022-05-28), Բեռլին, Գերմանիա), ալբանացի քաղաքական գործիչ։ Ալբանիայի Հարնրապետության նախագահ (2012-2017)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1966 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Ալբանիայի տարածքում։ Բույար Նիշանին եղել է նաև Ալբանիայի պառլամենտի պատգամավոր և ներքին գործոց նախարար։ 2012 թվականի հուլիսին միայն ընտրվել է Ալբանիայի նախագահ, որպես Ալբանիյաի դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչ։


== Կրթություն ==
Նախնական կրթությունը ստանալուց հետո 1988 թվականին ավարտել է Ալբանիայի ռազմական ակադեմիան։ Հետևելով իր վարպետությանը, ուսում է ստացել նաև Ալբանիայից դուրս՝ Սան Անտոնիոյում, Տեխասում և Կալիֆորնիայում։ 2004 թվականին ավարտել է Տիրանայի համալսարանի իրավագիտական ֆակուլտետը, ստանալով իրավաբանի որակավորում։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած էր Օդետա Կոսովայի հետ։ Ունեն երկու երեխա՝ Էրսի և Ֆիոնա Նիշանիները։ Ծնվել է աշխարհիկ իսլամադավանի ընտանիքում։


== Մրցանակներ ==
2013 թ.-  Ալբանիայի Հանրապետության պատվավոր քաղաքացի
2014 թ.-  Մեծ խաչ շքանշանով պարգևատրվել է Իտալիայի հանրապետության կողմից


== Ծանոթագրություններ ==
Աբու-Իսլա

Աբու-Իսլա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթում, Սև ծովի հարավարևելյան ափին՝ լեռնային և անտառապատ վայրում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արիստարխ Բելոպոլսկի

Արիստարխ Ապոլլոնովիչ Բելոպոլսկի ռուս.՝ Ариста́рх Аполло́нович Белопо́льский ; (հուլիսի 1 (13), 1854 կամ 1854, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 16, 1934(1934-05-16) կամ 1934, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային աստղագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1903)։ 
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1877)։ 1888 թվականից աշխատել է Պուլկովոյի աստղադիտարանում (1917–1919 թվականներին՝ դիրեկտոր)։ Լուսանկարել է 1884 թվականի գիսավորը, Լուսինն ու արևապսակը խավարումների պահերին։ Բացահայտել է, որ Յուպիտերի պտտման պարբերությունը կախված է հասարակածից մթնոլորտի տվյալ մասի ունեցած հեռավորությունից։ Բելոպոլսկին առաջիններից էր, որ սպեկտրոգրաֆով ստացավ լուսատուների սպեկտրները։ (Պուլկովոյի սպեկտրոգրաֆներից մեկը կառուցվել է նրա ցուցմունքով)։ Համապարփակ ուսումնասիրություններ է կատարել լուսատուների տեսագծային արագությունների որոշման ուղղությամբ, որոշել է շուրջ 200 աստղերի տեսագծային արագությունները։ 1895 թվականին ցույց տվեց, որ Սատուրնի օղակները կազմված են մոլորակի շուրջը պտտվող բազմաթիվ փոքր մարմիններից։ Բելոպոլսկին լաբորատոր փորձերով ապացուցեց Դոպլերի սկզբունքի ճշտությունը, այն հետագայում կարևոր նշանակություն ունեցավ աստղերի սպեկտրների ուսումնասիրման համար։ Իր առաջարկությամբ պատրաստված գործիքով ստանալով Արեգակի սկավառակի տարբեր մասերի սպեկտրները՝ Բելոպոլսկին ուսումնասիրեց Արեգակի առանցքային պտույտը (1923)։ Այնուհետև ցույց տվեց, որ այդ պտույտի արագությունը 1925–1933 թվականներին որոշ չափով փոփոխվել է, որը և հաստատվեց այլ աստղագետների դիտումներով։
Բելոպոլսկին ուսումնասիրելով ցեֆեիդների տեսագծային արագությունները, հայտնաբերեց նրանց պարբերական տատանումները։ Այդ փաստը հետագայում մեկնաբանվեց որպես ցեֆեիդների բաբախումներ։ Նա զբաղվել է նոր աստղերի սպեկտրներով, ինչպես նաև՝ գիսավորների գեսերի ֆիզիկական բնույթի և քիմիական բաղադրության հարցերով։


== Երկեր ==
Астрономические труды․ Научно- биографический очерк и комментарии О․ А Мельникова, М․, 1954․


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոգովսկայա (Կրասնոդարի երկրամաս)

Ռոգովսկայա (ռուս.՝ Роговская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Տիմաշյովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8327 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրանտ Լոնգ

Գրանտ Էնդրյու Լոնգ (անգլ.՝ Grant Andrew Long, մարտի 12, 1966(1966-03-12), Wayne, Ուեյն շրջան, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։


== Խաղացողի կարիերա ==
Խաղացել է ծանր հարձակվողի դիրքում։ Սովորել է Միչիգանի արևելյան համալսարանում։ 1988 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ «Մայամի Հիթ» ակումբի կողմից՝ 33-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ատլանտա Հոքս», «Դետրոյթ Փիստոնս», «Վանկուվեր/ Մեմֆիս Գրիզլիս» և «Բոստոն Սելտիքս» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 15 մրցաշրջան։ Ասոցիացիայում նրա հետ միառժամանակ խաղում էին նրա հորեղբայրը՝ Ջոն Լոնգը, որը 1989 թվականին «Փիստոնս» ակումբի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն և հորեղբոր որդի Տերի Միլսը, որը նույնպես խաղացել էր «Դետրոյթի» կազմում։ 1988 թվականին ճանաչվել է Mid-American կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ։ NBA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 1003 խաղ, որոնցում հավաքել է 9518 միավոր (9,5 մ/խ), կատարել է 6154 անդրադարձ, 1716 փոխանցում, 1199 խլում և 366 բլոկշոտ։


== Տես նաև ==
1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը NBA.com կայքում(անգլ.)
Նավարո շրջան (Տեխաս)

Նավարո շրջան (անգլ.՝ Navarro County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.774 կմ² է, բնակչությունը՝ 45.124 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Կորսիկանա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թ.։
Դժոխային խոհանոց (ֆիլմ, 1998)

«Դժոխային խոհանոց» (անգլ.՝ Hell's Kitchen,մյուս անվանումը «Սատանայի թաքստոց») ՝ ֆիլմի ռեժիսորն է  Թոնի Չինչիրիպին.


== Սյուժե ==
Կողոպուտի ժամանակ ամեն ինչ ձախողվում է:Դժբախտ պատահարի պատճառով Ջոնի Միլսը սպանում է իր ընկերներից մեկին եվ դատապարտվում 5 տարի ազատազրկման:Բանտից դուրս գալուց հետո Ջոնի Միլսը որոշում է սկսել կյանքը նոր էջից:Այդ ժամանակ սպանված տղայի քույրը՝ Գլորիան որոշում է պատժել եղբոր սպանողին:Սակայն նա չգիտի, որ եղբոր սպանությունը պատահականություն է:Մինչդեռ նախկին հանցագործը որոշում է դառնալ բռնցքամարտիկ։


== Դերերում ==
Ռուզաննա Արկետ-Լիզ Մակնիրի
Վիլյամ Ֆորսայտ-Լու Պեյլի
Անջելինա Ջոլի-Գլորիա Մակնիրի
Մեհի Ֆիֆեր - Ջոննի Միլս
Ջոնի Վիտուորտ-Պաթի
Սթիվեն Փեյն - Բոյլ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Դժոխային խոհանոց»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Օլիվերի

Օլիվերի  (իտալերեն՝  Oliveri)՝ կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2071 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 207 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98060։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հովսեփը։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի երկրորդ կիրակի օրը։
Հայ հին և միջնադարյան գրականություն

Հայ հին և միջնադարյան գրականության պատմական զարգացումն ընդգրկում է 5-18-րդ դարերը և ներքուստ ենթարկվում է այսպիսի խմբավորման՝
5-րդ դար, Ոսկեդար
6-9-րդ դարեր
10-12-րդ դարեր
13-18-րդ դարեր

Ամբողջությամբ տասնչորսդարյա գրականություն՝ լի հայ ժողովրդի պատմության բախտորոշ իրադարձություններով։


== 5-րդ դար ==
5-րդ դարում գրվեց հայոց պատմությունը, Մաշտոցի վարքը, ստեղծվեց հոգևոր բանաստեղծությունը, հայերեն թարգմանվեց «Աստվածաշունչ»-ը։


== 6-9-րդ դարեր ==
6-9-րդ դարերում ստեղծվեցին պատմագիտական նոր աշխատություններ, որոնց հեղինակներն էին Սեբեոսը, Հովհան Մամիկոնյանը,Մովսես Կաղանկատվացին, Ղևոնդը։ Ասպարեզ եկան բանաստեղծ Դավթակ Քերթողը, Կոմիտաս Աղցեցին, Ստեփանոս Սյունեցին և ուրիշներ։ Ձևավորվեց աշխարհիկ և հոգևոր բանաստեղծության ավանդույթը։ Այս շրջանի գրականությունը կոչվում է նաև մաքառումների գրականություն, որովհետև ստեղծվեց հայոց պետականության անկումից հետո։
Այս շրջանում հայ ժողովրդի հանճարն ստեղծեց «Սասնա ծռեր» դյուցազներգությունը, ինչը, պատմվելով սերնդեսերունդ, հասավ մինչև 19-րդ դար, գրի առնվեց և առանձին պատումներից ստեղծվեց «Սասունցի Դավիթ» համահավաք բնագիրը։


== 10-12-րդ դարեր ==
10-12-րդ դարերում շարունակվեց պատմագրությունը՝ Թովմա Արծրունի, Հովհաննես Դրասխանակերտցի, Ուխտանես , Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ, Արիստակես Լաստիվերցի, Մատթեոս Ուռհայեցի։ Այս շրջանում ապրեց և ստեղծագործեց մեծագույն հայ բանաստեղծ Գրիգոր Նարեկացին։ Նրա գործը շարունակեցին Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին, Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասեր և Կիլիկիայի հայոց թագավորության շրջանի այնպիսի նշանավոր դեմքեր, ինչպիսիք են Ներսես Շնորհալին, Գրիգոր Տղան, Ներսես Լամբրոնացին։


== 13-18-րդ դարեր ==
13-18-րդ դարերում հայ գրականությունն առավելապես ընդունեց աշխարհիկ բնույթ։ Եթե 5-12-րդ դարերում լեզուն գրաբարն էր, ապա այժմ գրաբարին փոխարինում է միջին հայերենը։ Պատմագրության, տաղերգության հետ մեկտեղ զարգացավ նաև առակագրությունը (Մխիթար Գոշ, Վարդան Այգեկցի), ստեղծվեցին հայերենները և ժողովրդական խաղիկները։ Մատենագիրներից առավել հայտնի են Կիրակոս Գանձակեցին և Ստեփանոս Օրբելյանը։ Տաղերգուները բազմաթիվ են, առավել հայտնի են Ֆրիկը, Հովհաննես Երզնկացին, Կոստանդին Երզնկացին, Հովհաննես Թլկուրանցին, Մկրտիչ Նաղաշը , Նաղաշ Հովնաթանը, Պաղտասար Դպիրը և Սայաթ-Նովան։


== Գրականություն ==
9-րդ դասարանի գրականության դասագիրք
Սերպենտին

Սերպենտին, օձաքար (ֆրանսերեն serpentine, լատիներեն serpens - օձ․ սերպենտինների մի մասի գունավորումը հիշեցնում է օձի կաշի), շերտավոր սիլիկատների ենթադասի միներալ։ Քիմիական կազմը՝ Mg6[Si4O10](OH)8։ Ըստ ձևի և բյուրեղային ցանցի ձևափոխման բնույթի նշվում են սերպենտինի երեք հիմնական տարբերակ՝ անտիգորիտ (մանրաթեփուկավոր, թերթավոր), քրիզոտիլ (նրբաթելավոր), լիզաոդիտ (նրբահատիկավոր)։ Բյուրեղային համակարգը մոնոկլինային է։ Գույնը, կախված Fe3+ և Fe2+ պարունակությունից և հարաբերակցությունից, ինչպես նաև Ni խառնուրդներից, լինում է սպիտակ, դեղնավուն, կանաչ, մուգ գորշ կանաչավուն։ Կարծրությունը՝ 2․1-3, խտությունը՝ 2550 կգ/մ3։ Սերպենտինը սերպենտինիտների ապար կազմող միներալն է։ Հոծ սերպենտինն (սերպոֆիտը) օգտագործվում է որպես զարդաքար։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեցանուկա

Մեցանուկա (էստ․՝ Metsanuka), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Տառտու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հյուզ եղբայրներ

Հյուզ եղբայրներ (անգլ.՝ Albert Hughes և Allen Hughes), ամերիկացի կինոռեժիսորներ, պրոդյուսերներ և սցենարիստներ։


== Կյանքը և կարիերան ==
Երկվորյակ եղբայրներ են, ծնվել են աֆրոամերիկացի հորից և ամերիկահայ մորից, որի ընտանիքը թեհրանցի իրանահայեր էին։ Կինոյով զբաղվելու որդիների ձգտումը քաջալերելով՝ մայրը նրանց տեսախցիկ է նվիրել, երբ 12 տարեկան էին։ Տղաներն սկսել են իրենց ազատ ժամանակն անցկացնել կարճամետրաժներ նկարահանելով («Սպառնալիք» և «Շրջանցում»)։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Ալբերտը սովորել է Լոս Անջելեսի քաղաքային քոլեջի կինոդպրոցում։ Եղբայրների առաջին ֆիլմը՝ «Սպառնալիք 2։ Հասարակություն»-ը, առաջին անգամ ցուցադրվել է «Կաննի կինոփառատոն»-ում։ Հաջորդ աշխատանքը՝ «Հանգուցյալ նախագահները», որի սցենարի հեղինակը մրցանակակիր դրամատուրգ Մայքլ Հենրի Բրաունն էր, 1995 թվականին ներկայացվել է Նյու Յորքի կինոփառատոնում։ Սրան հետևել է «Ամերիկացի կավատ» լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը, որի պրեմիերան կայացել է 1999 թվականին «Սանդենս» կինոփառատոնում։ 2001 թվականին եղբայրները նկարահանել են «Դժոխքից» ֆիլմը՝ Ջոնի Դեփի և Հիթեր Գրեմի մասնակցությամբ։ Նրանց հեռուստադեբյուտն է դարձել «Չարիքին դիպչելիս» հեռուստասերիալը։ Ալեն և Ալբերտ Հյուզերն իրենց տաղանդը փորձել են նաև երաժշտության ասպարեզում։ «Սպառնալիք 2։ Հասարակություն» և «Հանգուցյալ նախագահներ» ֆիլմերի համար նրանց գրած երաժշտության սկավառակը, լույս տեսնելով, դարձել է պլատինե։ Եղբայրների նախկին նախագծերի թվում են այնպիսի մրցանակակիր արտիստների երաժշտական տեսահոլովակները, ինչպիսիք են Մարվին Գեյը (Inner City Blues) և Այզեք Հայզը (Walk On By-ի վերաթողարկումը)։ Եղբայրները նկարել են նաև երկու սոցիալական գովազդ՝ զենքի վերահսկման վերաբերյալ («Պատահական գնդակ» և «Այս պատերն անկանխակալ են»), որոնք առայսօր արժանացել են 44 մրցանակի, ներառյալ 4 «Կլիո»-ն։


== Ֆիլմագրություն ==
1993 թ. - Սպառնալիք 2։ Հասարակություն
1995 թ. - Հանգուցյալ նախագահները
1999 թ. - Ամերիկացի կավատ - վավերագրական
2001 թ. - Դժոխքից
2010 թ. - Եղիայի գիրքը
2013 թ.- Քանդված քաղաք


== Հղումներ ==
Ալբերտ Հյուզը IMDb-ում
Ալեն Հյուզը IMDb-ում
Գուրամ Սաղարաձե

Գուրամ Սաղարաձե (վրաց.՝ გურამ საღარაძე, 12 հունվարի, 1929, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 17 հունվարի, 2013, Թբիլիսի, Վրաստան), կինոյի և թատրոնի վրացի դերասան, ասմունքող։ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1973)։


== Կենսագրություն ==
Գուրամ Սաղարաձեն ծնվել է 1929 թվականի հունվարի 12-ին Թբիլիսիում, դերասանի ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Գեորգի Սաղարաձեն, եղել է հայտնի դերասան։
Գուրամ Սաղարաձեն 1951 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտը և նույն թվականին դարձել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի դերասան, որտեղ խաղացել է իր ամբողջ կյանքում։ Խաղացել է ավելի քան 100 բեմադրություններում։
Կինոյում առաջին անգամ նկարահանվել է 1956 թվականին՝ Լեո Էսակիայի «Բաշի Աչուկ» պատմական ֆիլմում խաղալով Փեիքար Միրզայի դերը։ Առավել հայտնի են նրա դերերը «Մամլուք» և «Դաթա Թութաշխիա» ֆիլմրում (ըստ Ճաբուա Ամիրեջիբիի «Դաթա Թութաշխիա» վեպի) ֆիլմերում։
2006 թվականի նոյեմբերի 13-ին Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատրոնի դիմաց տեղադրվել է Գուրամ Սաղարաձեի աստղը։
Գուրամ Սաղարաձեն մահացել է 2013 թվականի հունվարի 17-ին Թբիլիսիում. քնած ժամանակ նրա սիրտը կանգ է առել։ Դա տեղի է ունեցել ընկերոջ՝ Մարջանիշվիլու անվան թատրոնի ռեժիսոր Ռևազ Միրցխուլավի թաղման արարողությունից վերադառնալուց հետո։


=== Ընտանիք ===
Հայրը՝ Գեորգի Սաղարաձե (1906-1986), դերասան, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
Կինը՝ Իրինա Կեբաձե, բալետի պարուհի (ամուսնալուծվել են, 1965 թվականին ամուսնացել է Վախթանգ Կիկաբիձեի հետ)
Դուստր՝ Մարիա Սաղարաձե (ծնվել է 1956 թվականին), Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի
Թոռ՝ Գեորգի Արեշիձե (ծնվել է 1979 թվականին)


== Պարգևներ ==
Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1973)
Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակի դափնեկիր
ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր


== Արվեստ ==


=== Դերերը թատրոնում ===
«Միջամառնային գիշերվա երազ» (Վիլյամ Շեքսպիր) - Տեզեյ
«Հուլիոս Կեսար» (Վիլյամ Շեքսպիր) - Հուլիոս Կեսար
«Կովկասի կավճե շրջան»
«Արքա Լիր» (Վիլյամ Շեքսպիր) - ծաղրածու


=== Ֆիլմագրություն ===
1956 – Բաշի Աչուկ (Վրացֆիլմ) – Փեյքար Միրզա
1956 – Էթերիի երգը (Վրացֆիլմ) – Պետրե
1958 – Մամլուք (Վրացֆիլմ) – Իբրահիմ
1963 – Պալիաստոմի (Վրացֆիլմ)
1965 – Արտակարգ հանձնարարություն (Հայֆիլմ) – էպիզոդ
1966 – Ինչպես զինվորը հետ մնաց զորքից (Վրացֆիլմ) – էպիզոդ (տիտրերում նշված չէ)
1971 – Շատ վաղուց (նովել «Նուցա», Վրացֆիլմ)
1973 – Կամոյի վերջին սխրանքը (Վրացֆիլմ) – դեսպան
1977 – Դաթա Թութաշխիա (4-րդ սերիա, Վրացֆիլմ) – Իրակլի Խուրցիձե, փաստաբան, իշխան
1982 – Դիմիտրի Երկրորդ (Վրացֆիլմ) – Բուգա Նոին
1987 – Արքա Լիր – Բուրգունդիայի հերցոգ
1990 – Պարույր (Վրացֆիլմ) – ռեկտոր
1992 – Ոսկե սարդ (Վրացֆիլմ) – պրոֆեսոր Զուբաշվիլի
1996 – Մակբեթ (Վրաստան) – առաջին կախարդ
2004 – Կովկասի կավճե շրջան – Ղազբեգի/ եֆրեյտոր/ հարբեցող վանական Նիկիֆոր
2005 – Եվ գնում է գնացքը (Վրաստան, Ռուսաստան) – ուղևոր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գուրամ Սաղարաձեն Internet Movie Database կայքում
Գուրամ Սաղարաձեն kino-teatr.ru կայքում
Գուրամ Սաղարաձեն kinopoisk.ru կայքում
Անդրեևկա (գյուղ, Դիկանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնդրեևկաԱնդրեևկա (ուկրաիներեն՝ Андріївка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բոգինշչինա։ Հիմնադրվել է 1814 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անդրեևկա գյուղում բնակվում էր 423 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1677 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 252,24 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալեքսանդր Բոնդարենկո

Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Բոնդարենկո (ուկրաիներեն՝ Олександр Миколайович Бондаренко; հունիսի 29, 1966(1966-06-29), Զապորոժիե, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական և ուկրաինական ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և պաշտպան։


== Կենսագրություն ==
Սկսել է խաղալ ՄՊՄԴ-ում (Մելիտոպոլ)։ Առաջին մարզիչը՝ Գ. Իսաենկո։


=== Ակումբներում ===


=== Հավաքականում ===
Ուկրաինայի հավաքականի կազմում անցկացրել է 2 խաղ։
Նորամուտը կատարել է 1992 թվականի հունիսի 27-ին ԱՄՆ-ի հավաքական դեմ ընկերական խաղում (0:0)։
Իր երկրորդ (և վերջին) խաղը հավաքականի կազմում անցկացրել է 1992 թվականի օգոստոսի 26-ին Հունգարիայի հավաքականի դեմ խաղում (1:2), փոխարինելով Յուրի Գուդիմենկոյին խաղի 60-րդ րոպեին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)Ֆուտբոլիստի էջը Ֆուտբոլային Ուկրաինա թերթում
Ոզնիներ

Ոզնիներ (լատ.՝ Erinaceidae), միջատակերների կարգի ընտանիք։
Հայտնի է ոզնիների 20 տեսակ, որոնք ընդգրկվում են 2 ենթաընտանիքներում՝ առնետանման և իսկական ոզնիներ։ Վերջիններիս բնորոշ են կարճ պոչը, մեջքի փշերի առկայությունը և ենթամաշկային երկայնական ու օղակավոր մկանները, որոնց կծկումից մարմինը վերածվում է փշապատ գնդի։
Հայաստանում հանդիպում է 2 տեսակ՝ սպիտակափոր և մեծականջ ոզնիներ։


== Սովորական ոզնի ==
Սովորական ոզնիների (Erinaceus europaeus) մարմնի երկարությունը 20-25 սմ է, պոչինը՝ 2 - 3, 5 սմ։ Փորի մորթին գորշ է։ Առավել տարածված են նախկին Թումանյանի, Ստեփանավանի, Հոկտեմբերյանի, Աշտարակի և Աբովյանի շրջաններում, հիմնականում՝ անտառներում, այգիներում, թփուտներում, գետերի ափերին և կիսաանապատներում։ Ակտիվ են գիշերը։ Ձմռանը քուն են մտնում։ Սնվում են միջատներով և մանր ողնաշարավորներով (այդ թվում՝ օձերով)։ Օգտակար են, ոչնչացնում են վնասակար միջատներին։


== Մեծականջ ոզնի ==
Մեծականջ ոզնիների (Hemiechinus auritis) մարմնի երկարությունը 15 - 19 սմ է, ականջները մեծ են, փորի մորթին սպիտակ է ու փափուկ։ Կենսակերպով նման են սովորական ոզնիներին։
Վալդերսհոֆ

Վալդերսհոֆ (գերմ.՝ Waldershof), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանին։ Մտնում է Տիրշենրոյտ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4415 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 60,40 կմ2։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 77 157։
Կոմունան կազմված է 26 քաղաքային շրջաններից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Հայ-լիտվական հարաբերություններ

Հայ-լիտվական հարաբերություններ (լիտ.՝ Armėnų-lietuvių santykiai), դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Լիտվայի Հանրապետությունների միջև։
Հայաստանի և Լիտվայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1991 թվականի նոյեմբերի 21-ին։ Հայաստանը և Լիտվան Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության և Միավորված Ազգերի կազմակերպության անդամներ են։


== Պատմություն ==
Հայաստանի և Լիտվայի արտաքին հարաբերությունները ամրապնդվել են Խորհրդային Միության տարիներին։
Երևանում գործում է Լիտվայի, իսկ Վիլնյուսում՝ Հայաստանի դեսպանատուն։
Հայաստանի քաղաքացիները կարող են դիմել Լիտվայի վիզայի համար Լիտվայի դեսպանատուն Հայաստանում։
2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Արա Այվազյանը նշանակվել է Լիտվայի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2013 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում Լիտվայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Էրիկաս Պետրիկասն իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Նախագահ Սերժ Սարգսյանին։ 2005 թվականի նոյեմբերին Լևոն Սաղաթելյանը նշանակվել է Հայաստանում Լիտվայի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոս։
Ներկայումս Լիտվայի Հանրապետությունը միակ բերձբալթյան երկիրն է, որը պաշտոնապես ճանաչել է Հայոց Ցեղասպանությունը։


== Տե՛ս նաև ==
Հայերը Լիտվայում


== Ծանոթագրություններ ==
Պլան Բ (ֆիլմ)

«Պլան Բ» (անգլ.՝ The Back-up Plan), ռեժիսոր Ալան Փոլի ֆիլմը, որը նկարահանվել է 2009 թվականին։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Ջենիֆեր Լոպեսը և Ալեքս Օ'Լաֆլինը։


== Սցենար ==
Զոին, գրեթե, 30 տարեկան է, սակայն ամուսնացած չէ և չունի երեխաներ։ Զոին նախագիծ է մշակում։ Նա դիմում է բժշկին՝ իրականացնելու արհեստական բեղմնավորում։ Սակայն երբ իմանում է, որ հղի է, ծանոթանում է իր կյանքի սիրո՝ Սթենի հետ (Ալեքս Օ'Լաֆլին)։ Դրանից հետո սկսվում են դժվարություններ նրա կյանքում, քանի որ դժվար է ասել արհեստական բեղմնավորման մասին այն տղամարդուն, ում սիրում ես։


== Դերերում ==
Ջենիֆեր Լոպես — Զոի
Ալեքս Օ'Լաֆլին — Սթեն
Միքայելլա Ուոթքինս — Մոնա
Դենիլ Հարրիս — Օլիվիա
Էրիկ Քրիստիան Օլսեն — Քլայվ
Էնթոնի Անդերսոն — Դեդ
Նորին Դեվուլֆ — Դաֆնի
Ջենիֆեր Էլիս Քոքս — վաճառողուհի Մանկական աշխարհում
Մելիսա Մաքքարթի — Քերոլ
Թոմ Բոսլի — Արթուր
Լինդա Լավին — Նանա
Սեզար Միլան — ինքն իր դերում (կամեո)


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր — Ալան Փոլ
Պրոդյուսեր — Թոդ Բլեք, Դեյվիդ Բլումֆիլդ կրտսեր, Ջեյսոն Բյումենտալ
Սցենարիստ —Ալան Փոլ
Օպերատոր — Խավիեր Պերես Գրոբեթ
Կոմպոզիտոր — Սթիվեն Թրասք
Մոնտաժ — Պրիսցիլա Նիդ Ֆռենդլի
Դերասանների ընտրություն — Ռիչարդ Հիքս, Դեյվիդ Ռուբին
Դեկորատոր — Քեթի Լուկաս
Ոճաբան — Կարեն Փաթչ


== Փաստեր ==
Այն շրջանում, որտեղ բնակվում է Զոին, շենքերից մեկի պատի վրա կա գրաֆֆիտի, որտեղ սրտի մեջ գրված է «МА + JL» (Marc Anthony + Jennifer Lopez): Սա հղում է եղել Լոպեսի նախկին ամուսնուն՝ Մարկ Էնթոնիին։
Ֆիլմի կարգախոսն է՝ «Սիրահարվել։ Ամուսնանալ։ Երեխա ունենալ։ Հերթականությունը կամայական։»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի պաշտոնական կայք էջը Archived 2011-02-25 at the Wayback Machine.
«План Б»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Նազդար

Նազդար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բացարձակ խոնավություն

Խոնավություն, ցույց է տալիս ջրի պարունակությունը ֆիզիկական մարմիններում կամ շրջակա միջավայրում։ Խոնավությունը չափելու համար օգտագործում են տարբեր միավորներ, հաճախ համակարգից դուրս։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Խոնավությունը կախված է նյութի բաղադրությունից, իսկ պինդ մարմիններում, բացի դրանից, նաև կախված է ծակոտկենության աստիճանից։ Քիմիական կապերի պարունակությունը, ինչպես, օրինակ՝ հիդրօքսիդները, առանձնանում է միայն քիմիական քայքայման ժամանակ։ Ջրի բյուրեղային հիդրատը չի ընդգրկվում խոնավություն հասկացության մեջ։


== Չափման միավորներ և «խոնավություն» հասկացության առանձնահատկություններ ==
Խոնավությունը սովորաբար բնութագրվում է ըստ ջրի քանակությանը նյութում, արտահայտված է տոկոսներով (%), կամ կախված է ծավալից (խոնավության զանգվածից)։
Խոնավությունը նաև կարելի է բնութագրել խոնավության պարունակությամբ, կամ բացարձակ խոնավությամբ՝ ջրի քանակությամբ։ Խոնավության նման որոշումը լայնորեն օգտագործվում է փայտի որակը գնահատելու համար։Այս արժեքը ոչ միշտ է կարելի ճիշտ չափել, քանի որ որոշ դեպքերում հնարավոր չէ հեռացնել ամբողջ խտացված ջուրը և կշռել նյութը տվյալ գործողություններից առաջ և հետո։

Հարաբերական խոնավությունը բնութագրում է խոնավության քանակը՝ համեմատած թերմոդինամիկ հավասարակշռության վիճակում նյութի մեջ պարունակվող առավելագույն խոնավության հետ։ Սովորաբար հարաբերական խոնավությունը չափում են տոկոսներով՝ սկսած առավելագույնից։


== Որոշման մեթոդներ ==

Խոնավության աստիճանի սահամանումը շատ ապրանքների և նյութերի համար շատ կարևոր նշանակություն ունի։ Միայն որոշակի խոնավության ժամանակ, շատ նյութեր (հացահատիկ, ցեմենտ և այլն) կարող են ծառայել այն նպատակին, որի համար նախատեսված են։ Կենդանական և բուսական օրգանիզմների կենսագործունեությունը հնարավոր է միայն որոշակի խոնավության միջակայքերում և հարաբերական խոնավության պայմաններում։ Խոնավություն կարող է զգալի սխալներ կատարել առարկայի զանգվածը հաշվելու հարցում։ 5 % և 10 % խոնավություն պարունակող շաքարը կամ հացահատիկը չոր վիճակում այլ զանգված կունենան։ Խոնավության չափումը որոշվում է խոնավության չորացումամբ և խոնավության տիտրմամբ, ըստ Կարլ Ֆիշերի։ Այդ մեթոդները համարվում են առաջնային։


== Օդի խոնավություն ==
Օդի խոնավությունը, դա մեծություն է, որը բնութագրում է երկրի մթնոլորտում գտնվող ջրային գոլորշիները, որը հանդիսանում է եղանակի և կլիմայի կարևոր առանձնահատկություներից մեկը։ Օդի խոնավությունը երկրի մթնոլորտում զգալիորեն տատանվում է։ Այսպես՝ երկրի մակերևույթի վրա, բարձր լայնություններում ջրային գոլորշիները կազմում են միջինը 0.2%, իսկ արևադարձային լայնությունում՝ 2,5%:
Օդի բացարձակ խոնավությունը, դա 1 մ ³ օդում գտնվող ջրային գոլորշիների քանակն է։
Սովորաբար բացարձակ խոնավության օգտագործման միավորն է գրամը հարաբերած մեկ խորանարդին՝ գ / մ ³:
Օդի հարաբերական խոնավությունը (φ)։

Հարաբերական խոնավությունը հիմնականում արտահայտվում է տոկոսներով (%)։
Միջին հաշվով, երկրի մակերևույթի յուրաքանչյուր մետր քառակուսիում, օդը պարունակում է 28.5 կիլոգրամ ջրային գոլորշիներ։


== Գրականություն ==
Усольцев В. А. Измерение влажности воздуха. — Л.: Гидрометеоиздат, 1959.
Берлинер М. А. Измерения влажности. — Изд. 2-е, перераб. и доп. — М.: Энергия, 1973.
Եռվե (գյուղ, Կոոնգա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅեռվեԵռվե (էստ․՝ Järve), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Կոոնգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լանուս

Լանուս (իսպ.՝ Lanús), քաղաք Արգենտինայում, Բուենոս Այրես պրովինցիայում։ Հիմնադրվել է 1888 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ Պայմանականորեն բաժանվում է Արևելյան Լանուսի և Արևմտյան Լանուսի։ Բնակչությունը 459 000 մարդ։ Քաղաքում է գտնվում «Լանուս» ֆուտբոլային ակումբը։


== Ծանոթագրություններ ==
Թեհրանի գրքի միջազգային տոնավաճառ

Թեհրանի գրքի միջազգային տոնավաճառ (պարսկերեն՝ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران‎, անգլ.՝ Tehran International Book Fair (TIFB)) գրքի ամենամյա տոնավաճառ, որը 1987 թվականից անցկացվում է մայիսի սկզբին Թեհրանում։
Միջոցառումը ավանդաբար անց է կացվել Աբբասաբադի շրջանում, իմամ Խոմեյնիի Մոսսալում։ 2017 թվականին միջոցառումն անց է կացվել Շահրե աֆտաբ շրջանում։ Տոնավաճառը բաժանված է հսկայական բաժինների, որոնց մեջ է մտնում, օրինակ, «Գրողների տունը», գրքերի բաժին, որը նվիրված է իրանցի տարբեր ոլորտների նշանավոր գործիչների։
Իրանում գրքի տոնավաճառն ամեն տարի ունենում է հազարավոր այցելուներ, ինչը պայմանավորված է երկրում ընթերցանության և գրքի հանդեպ ավանդական հետաքրքրությամբ։ Դրա վառ ապացույցն է տոնի բացմանը Իրանի նախագահի ու Իրանի Իսլամական Հանրապետության առաջին դեմքերի մասնակցությունը։
Տոնավաճառին ներկայացված բոլոր գրեքերը հասանելի են գնելու համար։ 2016 թվականի տոնավաճառում վաճառված գրքերի արժեքը կազմել է 120 միլիոն իրանական ռիալ (մոտ 38 միլիոն դոլար)։
Միջին հաշվով փառատոնին ամեն տարի մասնակցում են 2500 իրանական և 600 արտասահմանյան հրատարակիչներ։ Արտասահմանյան հրատարակիչները հիմնականում առաջարկում են գրքեր անգլերեն և արաբերեն լեզուներով, բայց տոնավաճառում ներկայացվող գրքերում կան նաև ֆրանսերեն, գերմաներեն, չինարեն, կորեերեն, ճապոներեն, ռուսերեն և այլ լեզուներով գրքեր։


== Տես նաև ==
Իրանական մշակույթ
Կրթությունը Իրանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թեհրանի գրքի միջազգային տոնավաճառՎիդեո18-րդ միջազգային տոնավաճառ Իրանում (PressTV 2011)
Թեհրանի գրքի միջազգային 25-րդ տոնավաճառ (PressTV 2012)
Թեհրանի գրքի 27-րդ տոնավաճառը ջերմորեն ողջունում է գրքասերերին (PressTV 2014)
Սան Կոստանտինո Ալբանեզե

Սան Կոստանտինո Ալբանեզե (իտալերեն՝ San Costantino Albanese), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 871 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 24 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 37 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0973։
Քաղաքի հովանավոր է համարվում սուրբ Կոստանդիանոս Մեծը։ Տոնն ամեն տարի նշվում է մայիսի 21-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգորևկա (գյուղ, Շարանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳրիգորևկաԳրիգորևկա (ռուս.՝ Григорьевка, բաշկիրերեն՝ Григорьевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վաղարշ Ազատյան

Վաղարշ Դավթի Ազատյան (հունվարի 14, 1904(1904-01-14), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 28, 1992(1992-12-28)), հայ խորհրդային քիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների թեկնածու (1940), դոցենտ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հունվարի 14-ին, Թիֆլիսում։ Ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը, Երևանի պետական համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1928]), բնագիտական ֆակուլտետի կենսաբանական (1930) և քիմիական (1931) բաժինները։


=== Աշխատանք ===
Աշխատել է նույն համալսարանում (1928-1934) որպես դասախոս, պրոռեկտոր, քիմիական ֆակուլտետի դեկան։
1940 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։
1939-1943 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի (Արմֆանի) տնօրեն Հովսեփ Օրբելու տեղակալը։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ ստեղծվել է Արմֆանի քիմիայի ինստիտուտը (Օրգանական քիմիայի ինստիտուտ), որի տնօրենն էր 1939-1945 թվականներին։ Նրա ակտիվ մասնակցությամբ ստեղծվել է նաև Հայաստանի քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտը։
1965 թվականից աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ քիմիական ֆիզիկայի լաբորատորիայում որպես ավագ գիտական աշխատող։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1924 թվականից։ 


== Գիտական աշխատանքներ ==
Հայաստանի քիմիական արդյունաբերության զարգացման գործում մեծ նշանակություն է ունեցել Վաղարշ Ազատյանի ստացած գիտական արդյունքները քլորոպրենային կաուչուկի, դիքլորբութենի, ացետիլենային միացությունների սինթեզի, տարրօրգանական միացությունների կատալիտային ցիկլոօկտատետրաեանի ածանցյալների ուսումնասիրման բնագավառում։ Նրա անունը սերտորեն կապված է նաև «Հայկական քիմիական ամսագրի» ստեղծման (1947) հետ։ Երկար տարիներ եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ տերմինաբանական խորհրդի փոխնախագահ։ Իր բացառիկ լեզվիմացությամբ  և լեզվալան հարուստ գիտելիքներով մեծապես նպաստել է հայերեն քիմիական տերմինաբանության մշակմանն ու զարգացմանը։ Մեծ է նրա ավանդը նաև ռուս-հայերեն քառահատոր և ռուս-հայերեն պոլիտեխնիկականբառարանների ստեղծման գործում։ Զգալիորեն նպաստել է նաև Հայկական հանրագիտարանի ստեղծմանը։
Վաղարշ Ազատյանը ԽՍՀՄ Մենդելեևյան քիմիական ընկերության ստեղծողներից և ակտիվ ղեկավարներից էր։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։


== Երկեր ==
Կատալիտիկ յերևույթներ


== Ծանոթագրություններ ==
Մասքանայի շրջան

Մասքանայի շրջան (արաբ․՝ ناحية مسكنة‎‎) Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը Մանբիջի գավառի 5 շրջաններից մեկն է։
Վարչական կենտրոնն է Մասքանա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 64 829 բնակչություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտեզյան ավազան

Արտեզյան ավազան, մեկ կամ մի քանի ճնշումային ջրատար հորիզոն պարփակող տեկտոնական կառուցվածք։ Արտեզյան ավազանի սահմաններում առանձնացնում են սնման, ճնշման և բեռնաթափման մարզեր։ Տարբերում են արտեզյան ավազան և արտեզյան լանջ։ Վերջինիս դեպքում բեռնաթափման մարզը, ի տարբերություն ավազանի, լինում է սնման մարզի մոտ։ Արտեզյան ավազաններում հանդիպում են թե՛ քաղցրահամ և թե՛ աղի ջրեր։ Արտեզյան խոշոր ավազաններ կան Հյուսիսային Աֆրիկայում և Ավստրալիայում։ ԱՊՀ տարածքում հայտնի են Արևմտա–սիբիրականը (3 միլիոն քառ․/կմ), Մոսկովյանը, Մերձբալթյանը, Դնեպրո–դոնեցկյանը։
Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հայտնի են Արարատյան, Գյումրու, Լոռու, Փամբակի արտզյան ավազանները։ Այս ավազանների ջրերը լայնորեն օգտագործվում են Արմավիրում, Վաղարշապատում, Մասիսում, Արտաշատում, Արարատում և հարակից բնակավայրերում խմելու, ոռոգման և տեխնիկական սպասարկման նպատակներով, որոնց, սակայն, սպառնում է ճահճացում անհեռանկարային օգտագործման պատճառով։


== Ծանոթագրություններ ==
Դանիլովա Բալկա

Դանիլովա Բալկա (ուկրաիներեն՝ Данилова Балка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ուլյանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դանիլովա Բալկա գյուղում բնակվում էր 955 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)