Գոթարդի հիմնամակարդակ թունել

Գոթարդի հիմնամակարդակ թունել (GBT; գերմ.՝ Gotthard-Basistunnel, իտալերեն՝ Galleria di base del San Gottardo, ռոմանշ.՝ Tunnel da basa dal Son Gottard), Ալպերը հատող երկաթուղային թունել Շվեյցարիայում։ Հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հունիսի1-ին, իսկ ամբողջ կարողությամբ սկսել է շահագործվել այդ նույն տարվա դեկտեմբերի 11-ից։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
Ունենալով 57,09 գծային կիլոմետր երկարություն՝ համարվում է աշխարհի ամենաերկար երկաթուղային ու ամենախոր տրանսպորտային թունելը, ինչպես նաև Ալպերը հատող առաջին հարթ ու ցածրամակարդակ թունելը, ինչի շնորհիվ գնացքները թունել մուտք գործելիս և նրա ներսում ստիպված չեն լինում նվազեցնելու իրենց արագությունը։ Գտնվում է Գոթարդի լեռնանցքի առանցքի կենտրոնում և շվեյցարական Ուրի ու Տիչինո կանտոններն իրար կապող երրորդ թունելն է՝ 19-րդ դարի վերջին շահագործման հանձնված 15 կիլոմետրանոց Գոթարդի թունելից և տասնամյակներ անց դրան հաջորդած ավտոխճուղային թունելից հետո։
Նոր թունելը հնարավորություն է ընձեռում գործածելու ճեպընթաց մարդատար և ծանրաքարշ բեռնատար գնացքաշարժակազմեր։
Նրա գլխավոր նպատակն է մեծացնել Ալպյան արգելապատնեշը հատող տեղական տրանսպորտի և առանձնապես՝ բեռնատար տրանսպորտի կարողությունները և բեռնափոխադրումների ծավալի մեջ կտրուկ ավելացնել երկաթուղային տրանսպորտի մասնաբաժինը՝ համապատասխան չափով նվազեցնելով ավտոտրանսպորտի մասնաբաժինը, դրանով իսկ մեծապես պակասեցնել շրջակա միջավայրին բեռնատար ավտոտրանսպորտի հասցրած վնասն ու ավտովթարների քանակը։ Նոր թունելն ապահովում է առավել արագ հաղորդակցություն Տիչինոյի ու Շվեյցարիայի մնացած մասի, ինչպես նաև՝ Եվրոպայի հյուսիսի ու հարավի միջև. ճեպընթաց գնացքներով Բազել/Ցյուրիխ–Լուգանո–Միլան ճանապարհորդության վրա ծախսվող ժամանակը կրճատվել է շուրջ մեկ ժամով, Լյուցեռնից Բելինցոնա ճանապարհորդությունը՝ մոտավորապես 45 րոպեով։
Այն բանից հետո, երբ շվեյցարացի ընտրողների 64 տոկոսը 1992 թվականին անցկացված հանրաքվեի ժամանակ հավանություն տվեց Ալպերով նոր երկաթուղու անցկացման նախագծին, 1996 թվականին սկսվեցին հետազոտական առաջին աշխատանքները։ Շինարարության պաշտոնական մեկնարկը տրվեց 1999 թվականի նոյեմբերի 4-ին, Ամստեգում։ Հորատման գործողություններն արևելյան հատվածում ավարտվեցին 2010 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, և դրանց հեռուստատեսային հրատապ ուղիղ եթերով հետևում էին շվեյցարացի հեռուստադիտողները։ Այդ նույնը տեղի ունեցավ հաջորդ տարվա մարտի 23-ին, երբ արևմտյան թունելում նույնպես ավարտվեցին հորատման աշխատանքները։ Շինարարության համար պատասխանատու AlpTransit Gotthard AG ընկերությունը ծրագրել էր թունելը լիարժեք, ողջ կարողությամբ շահագործման նպատակով Շվեյցարական դաշնային երկաթուղուն հանձնել 2016 թվականի դեկտեմբերին, բայց 2014 թվականի փետրվարի 4-ին շահագործման հանձնման ժամկետը փոխվեց՝ դառնալով 2016 թվականի հունիսի 5-ը, միաժամանակ AlpTransit-ի պաշտոնական կայքէջում տրվեց մեկնարկը 850-օրյա օրացուցային ետհաշվարկի, որի ավարտը պիտի համընկներ թունելի պաշտոնական բացման հետ։ 1998 թվականին նախատեսվել էր նախագծի իրականացման վրա ծախսել 6.323 միլիարդ շվեյցարական ֆրանկ, իսկ 2015 թվականի դեկտեմբերին, վերահաշվարկից հետո, ծախսը նախատեսվեց հասցնել 9.560 միլիարդ շվեյցարական ֆրանկի։ Թունելի շինարարության ընթացքում զոհվել է ինը մարդ։


== Թվեր և փաստեր ==
Երկարությունը. արևմտյան թունելինը՝ 56 978 մ, արևելյանինը՝  57 091 м.
Ամբողջ երկարությունը՝ ներառյալ ծառայողական և հետիոտն անցումները — 153,4 կմ
Հանված լեռնային ապարների ընդհանուր ծավալը - 24 միլիոն տոննա (13,3 միլիոն մ³, որ հավասար է Գիզայի հինգ բուրգի
Հորատանցման առավելագույն արագությունը (իդեալական պայմաններում) — օրական 25—30 մետր
Թունելի շինարարության սկիզբը - 1993 թ.
Փորձարկումների իրականացումը - 2015 թ.
Շինարարության ավարտը - 2016 թվականի հունիս
Շահագործման հանձնումը - 2016 թվականի դեկտեմբեր
Ամբողջ արժեքը - 12 միլիարդ ամերիկյան դոլար.
Գնացքների անցման հաճախականությունը - օրական 260 բեռնատար և 65 ուղևորատար գնացք


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Սեն Գոթարդ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Gotthard Tunnel Experience, Uri Tourism
Gottardo 2016 Archived 2016-04-09 at the Wayback Machine., բացման պաշտոնական կայքէջ
SRF Gotthard – Die Eröffnung, official coverage and background information by SRF Swiss Radio and Television (գերմ.)
RTS Gothard – L'inauguration du tunnel, official coverage and background information by RTS Radio Télévision Suisse (Ֆրանսերեն)
Alptransit Gotthard AG-ի պաշտոնական կայքէջ Archived 2016-10-18 at the Wayback Machine.
AGN Erstfeld Amsteg Constructors-ի կայքէջ  (բազմաթիվ լուսանկարներ, գծագրեր)
Faido Bodio Constructors-ի կայքէջ (բազմաթիվ լուսանկարներ, գծագրեր)ՏեսանյութերAerial views of the works (by AlpTransit AG): 2012, 2013, 2014, 2015
Journey through the GBT (SRF DOK)
Flight over the GBT (SRF DOK)
17 years of construction (NRLA)
Corporate videos: AlpTransit Gotthard AG (շինարարական գլխավոր կազմակերպություն), Herrenknecht (TBM), ABB (ventilation), Thales (railway signalling), Transtec Gotthard (railway technology)