Յուդորա Ուելտի

Յուդորա Էլիս Ուելտի (անգլ.՝ Eudora Alice Welty, ապրիլի 13, 1909(1909-04-13)[…], Ջեքսոն[…] - հուլիսի 23, 2001(2001-07-23)[…], Ջեքսոն[…]), ամերիկացի գրող և լուսանկարիչ։ Նրա «Լավատեսի դուստրը» վեպը 1973 թվականին Պուլիցերյան մրցանակ է ստացել։
Նա առաջին կենդանի հեղինակն էր, որի ստեղծագործությունները հրատարակել է ամերիկյան գրադարանը։ 


== Կենսագրություն ==
Իր անունն ապագա գրողը ստացել է երկու տատիկների` Յուդորա Էնդրյուսի և Էլիս Ուելտիի պատվին։ Աղջկա ծնվելուց հետո մայրը` Չեստինա Էնդրյուս Ուելտին (1883-1966) ընդմիշտ թողել է ուսուցչությունն ու զբաղվել տան գործերով և երեխաների դաստիարակությամբ։ Յուդորան ուներ երկու կրտսեր եղբայր` Էդվարդը և Ուոլտերը։ Ընտանիքի հայրը` Քրիստիան Ուեբ Ուելտին (1879-1931) ամբողջ կյանքում աշխատել է «Լամար Լայֆ» ապահովագրական ընկերությունում` անցնելով ապահովագրական գործակալից մինչև կառավարիչ ընկած ուղին։ Նա է դարձել Յուդորայի ոգեշնչման աղբյուրը լուսանկարչության առումով։ Ընտանիքում սիրում էին գրքեր և չէին խնայում գումար դրանք ձեռք բերելու համար։ Ընթերցանությունն աղջկա սիրած զբաղմունքն էր։ Յուդորան մեծացել է սիրո, բարեհաճության և բարգավաճման մթնոլորտում։
Յուդորա Ուելտին իր կրթությունը սկսել է Միսիսիպի նահանգի կանանց համալսարանում (անգլ.՝ Mississippi University for Women): Այստեղ մեկ տարի սովորելուց հետո նա ուսումը շարունակել է Մեդիսոնի համալսարանում, այնուհետև ուսանել է Կոլումբիայի համալսարանի բիզնեսի դպրոցում` ավարտելով այն 1930 թվականին։
Հոր մահից հետո (մահացել է լեյկեմիայից)` 1931 թվականին, Յուդորան ստիպված էր հեռանալ Նյու Յորքից և վերադառնալ Ջեքսոն, որտեղ աշխատում էր որպես լրագրող հանրային աշխատանքների կառավարման վարչությունում (Works Progress Administration), որն ապահովում էր հասարակական աշխատանքների իրականացումը նախագահ Ռուզվելտի Նոր կուրսի շրջանակներում։ Աշխատանքը նրան ստիպում էր ճանապարհորդել ամբողջ Միսիսիպիում, կատարել նշումներ և լուսանկարներ անել. այդպես նա ճանաչեց նահանգի 82 շրջանները։ Յուդորան հափշտակված էր լուսանկարչությամբ։ Այդ ուղևորությունների արդյունքում հարյուրավոր լուսանկարներ են արվել, որոնք հետագայում ձեռք են բերվել նահանգի պատմության և արխիվների բաժնի կողմից (անգլ.՝ the Mississippi Department of Archives and History): Այդ բաժնի թույլտվությամբ որոշ լուսանկարներ Յուդորա Ուելտին լույս է ընծայել։ Այսպես են հայտնվել նրա երկու ալբոմները` «Ժամանակն ու վայրը, Միսիսիպին Դեպրեսիայի ժամանակ» (անգլ.՝ One Time, One Place. Mississippi in the Depression. A Snapshot Album, 1994) և «Գյուղական գերեզմանոցներ» (անգլ.՝ Country Churchyards, 2000):
1936 թվականին հրատարակել է առաջին պատմվածքը` «Կոմիվոյաժորի մահը» (անգլ.՝ Death of a Traveling Salesman), որը գրավել է Քեթրին Էն Փորթերի ուշադրությունը։ Նա Յուդորայի համար դարձել է ուսուցիչ և նախաբան է գրել նրա «Կանաչ վարագույր» պատմվածքների առաջին ժողովածուի համար (անգլ.՝ A Curtain of Green, 1941), որը նրան մեծ հաջողություն է բերել, և նա կարողացել է ճանապարհորդել դեպի Ֆրանսիա, Անգլիա, Իռլանդիա և Գերմանիա։ Արտերկրում գտնվելիս նա որոշ ժամանակ եղել է Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարանների ռեզիդենտ դասախոս` դառնալով առաջին կանանցից մեկը, ում թույլատրվել է այցելել Պիտերհաուս քոլեջ։ 1960 թվականին նա վերադարձել է տուն, որպեսզի հոգ տանի իր տարեց մորը և երկու եղբայրներին։
«Լավատեսի դուստրը» վեպի համար (անգլ.՝ The Optimist's Daughter, 1972) Ուելտին արժանացել Է Պուլիցերյան մրցանակի։ Ուելտիի այլ հայտնի վեպերից են «Նշանադրումը Դելտայում» (անգլ.՝ Delta Wedding, 1946) և «Պարտված մարտեր» (անգլ.՝ Losing Battles, 1971):
Նա դասախոսություններ է կարդացել Հարվարդի համալսարանում և, ի վերջո, իր ելույթները ադապտացրել է «Մի գրողի սկիզբը» խորագրով եռամաս հուշագրություններում։ 1970-ականների ընթացքում Ուելտին երկար նամակագրություն է վարել գրող Ռոսս Մակդոնալդի հետ, որը հայտնի է մասնավոր դետեկտիվ Լյու Արչերի մասին վեպերի շարքերով, որոնք հեղինակին համաշխարհային ճանաչում են բերել։
1986 թվականին արժանացել է ԱՄՆ-ի արվեստի ազգային մեդալի։
Յուդորա Ուելտին շարունակել է ապրել Ջեքսոնի իր ընտանեկան տանը մինչև իր բնական մահը` 2001 թվականի հուլիսի 23-ը։ Նա թաղված է Ջեքսոնի Գրինվուդ գերեզմանատանը։
Ուելտիի ստեղծագործության մասին հիացական էսսեով է հանդես եկել գրող Գայ Դավենպորտը։ Նա մեծ ազդեցություն է թողել Միսիսիպիի երիտասարդ այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Ռիչարդ Ֆորդը , Էլեն Գիլքրիստը  և Էլիզաբեթ Սփենսերը։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Յուդորա Ուելտիի անունով է կոչվում Eudora Mail-ի փոստային հաճախորդը, որի ստեղծողները եղել են գրողի «Ինչու՞ եմ ես ապրում փոստով» պատմվածքի տպավորության տակ (անգլ.՝ Why I Live at the P.O.):
Ջեքսոն քաղաքի նրա տունը ճանաչվել է որպես ազգային պատմական հուշարձան և բաց է հանրության համար որպես տուն-թանգարան։
Միսիսիպի նահանգում 1973 թվականին մայիսի 2-ը հայտարարվել է «Յուդորա Ուելտիի օր»։
Ամեն հոկտեմբերին Միսիսիպիի կանանց համալսարանում անցկացվում է «Յուդորա Ուելտիի գրողների սիմպոզիում»` նվիրված Հարավի ժամանակակից գրողների ստեղծագործությանը։
Յուդորա Ուելտիի դիմանկարը կախված է Սմիթսոնյան ինստիտուտի Ազգային դիմանկարային պատկերասրահում. այն նկարել է նրա ընկերուհին` Միլդրեդ Նունգեստեր Վուլֆը։


== Ռուսերեն թարգմանություններ ==
Уэлти, Юдора: Дочь оптимиста. Рассказы. М.: Прогресс, 1975
Уэлти, Юдора: Золотой дождь. Рассказы./ пер. с англ. Предисл. Т.Венедиктовой. Сост. Л.Беспаловой.- М.: «Известия», 1989.- 192 с.
Портер К. Э.: Повести. Рассказы. Уэлти Ю. Дочь оптимиста. Рассказы: Пер. с англ./Составил. И.Архангельской; Предисл. А.Зверева — М.: Радуга, 1991. — 911 с. (библиотека литературы США)


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Анастасьев Н. Рец. На кн. Loosing Battles. N.Y. 1970 // Совр. худ. лит. за рубежом. 1971, № 4, с. 44-46.
Анастасьев Н. Прощание с иллюзией // Иностр. лит. 1973, № 4, с.268 — 270. Optimist’s Daughter.
Волостникова В. В. Новые книги о Юдоре Уэлти: (Сводный реферат) // РЖ.- 1985.- № 5. — С.94-98.
Тлостанова М. В. «Первая леди» американской литературы: Принципы организации повествования в романе Ю. Уэлти «Проигранные сражения». Нальчик. Изд. Центр «Эль-Фа», 1993.
Тлостанова М. В. Художественный мир Юдоры Уэлти и специфика послевоенной прозы Юга США. Дис… канд. филол. наук. М., 1994.
Федорович О. С. Лексико-стилистические особенности литературы «южной школы» и проблемы их передачи на русский язык на материале творчества Юдоры Уэлти. Диссертация… канд. филол. наук. М., 2006.


== Հետագա ընթերցում ==
Gwin, Minrose. Mourning Medgar: Justice, Aesthetics, and the Local. March 11, 2008. Southern Spaces.
Kuehl, Linda (Fall 1972)։ «Eudora Welty, The Art of Fiction No. 47»։ The Paris Review 
Pollack, Harriet (2016)։ Eudora Welty's Fiction and Photography: The Body of the Other Woman։ Athens: The University of Georgia Press։ ISBN 978-0-8203-4870-4 


== Արտաքին հղումներ ==
The Eudora Welty Foundation (անգլ.)
The Eudora Welty Society (անգլ.)


== Աղբյուրներ ==
Welty, Eudora. One Writer’s Beginnings.Harvard University press. Cambrige, Massachusetts. London, England 1984.
Welty, Eudora. One Time, One Place. Mississippi in the Depression. A Snapshot Album. University Press of Mississippi. Jackson, 1994.
Welty, Eudora. Country Churchyards. University Press of Mississippi. Jackson, 2000.