Նեսվիժ

Նեսվիժ (բելառուս․՝ Нясві́ж, լիտ.՝ Nesvyžius, լեհ.՝ Nieśwież, ռուս.՝ Не́свиж, իդիշ՝ ניעסוויז, լատ.՝ Nesvisium), քաղաք Բելառուսում՝ Մինսկի մարզում։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2009 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14.300.: Նեսվիժի միջնադարյան ամրոցը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1586 թվականին, Ռեչ Պոսպոլիտայի արքա Ստեֆան Բատորիից, Լիտվայի մեծ իշխանության պետական գործիչ Միկոլայ (Նիկոլայ) Քշիշտոֆ Ռաձիվիլի (Սիրոտկայի) խնդրանքով։


== Պատմություն ==
1223 – բնակավայրը հիշատակվել է Կալկա գետի մոտ մոնղոլների դեմ մղված ճակատամարտի կապակցությամբ
1445 թ. սեպտեմբերի 17 – Կազիմեժ IV Յագելոնչիկ արքան Նեսվիժը հանձնել է լիտվական բոյար Միկոլայ Նեմիրովիչին, որը մեծ ներդրում էր ունեցել գահին նրա բարձրանալու գործում։ Ընդունված է այս թվականը համարել Նեսվիժի հիմնադրման տարի, որը վկայված է պատմական աղբյուրներում։
Միկոլայ Նեմիրովիչը եկեղեցի է հիմնել Նեսվիժում։ 1492 թվականի մի փաստաթղթում արքան հավանության է արժանացրել եկեղեցու համար նրա սահմանած վարձաչափը։
Միկոլայ Նեմիրովիչի մահվանից հետո բնակավայրը վերստին դարձել է արքայի սեփականությունը։
1492 նոյեմբերի 10-ին Ալեքսանդր Յագելոնչիկը Նեսվիժը հանձնել է Տրակայի վոևոդա Պյոտր Մոնտիգերդովիչին։
1533 – բնակավայրի տերը դարձած Միկոլայ Քշիշտոֆ Ռաձիվիլ Սիրոտկան (1549–1616)՝ Լիտվայի մեծ իշխանության մարշալը, պարսպապատել է Նեսվիժը, կառուցել ամրոցը, ճիզվիտական եկեղեցին։
1561-1562 - Մացեյ Կավենչինսկին Նեսվիժում հիմնադրել է «Լեհ եղբայրների» հրատարակչական տունը, որոնք հետագայում իրենց եկեղեցին են կառուցել քաղաքում։
1906 դեկտեմբերի 21 – լեհական կրթական ընկերությունը գրանցվել է Նեսվիժում և եռանդուն գործունեություն ծավալել լեհերեն ուսուցումն առաջ մղելու ուղղությամբ։ 1909 թվականին ցարական կառավարությունն արգելել է ընկերության գործունեությունը։
1909 – տեղական ընտրությունների արդյունքում քաղաքային խորհրդում տեղեր են զբաղեցրել 11 լեհ, 3 ռուս և 1 հրեա։
1918 – Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքը գտնվել է գերմանացիների տիրապետության տակ։
1918 թ. դեկտեմբեր – գերմանացիների հեռանալուց հետո բոլշևիկներն առանց կռվի տիրել են քաղաքին։
1919 թ. մարտի 14 – ապստամբած քաղաքացիները քշել են բոլշևիկներին, սակայն 5 օր անց ապստամբությունը ճնշվել է, կազմակերպիչները գնդակահարվել են։
1945–1991 – քաղաքը գտնվել է Բելոռուսական ԽՍՀ-ի, այնուհետև՝ Բելառուսի Հանրապետության կազմում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Քույր քաղաքներ ==
Նեսվիժը բարեկամական և գործընկերային սերտ հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.


== Անվանի անձինք ==
Կարոլ Ստանիսլավ Ռաձիվիլ,  Լիտվայի և Լեհաստանի ազնվական, քաղաքական գործիչ
Միխաել Գոլենևսկի, լեհ լրտես
Պյոտր Յարոշևիչ, լեհ քաղաքական գործիչ
Միխալ Վիտուշկա, ֆաշիստական էսէսի «Բելառուսական սև կատուներ» խմբավորման պարագլուխ


== Գրականություն ==
Dariusz Tarasiuk - Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918,  Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Լյուբլին, 2007, 211 էջ, isbn = 978-83-227-2629-7}}
Anny Kaminsky - Miescy pamiaci achwiarau kamunizmu u Biełarusi url = https://web.archive.org/web/20150611084525/http://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/download.php?file=uploads%2Fpdf_publikationen%2Fbelarusgof.pdf, Fundacja Badań nad Dyktaturą SED, Lipsk, 2011, 278 էջ
Lech Wyszczelski -  Wojna polsko-rosyjska 1919–1920, Bellona, Վարշավա, 2010, 696 էջ, հատոր 1, isbn = 978-83-11-11934-5


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official web page of Parish of «Corpus Christi» in Niasvizh
Church of the Corpus Christi
Gates of Sluck
Nesvizh Regional Executive Committee Archived 2019-01-11 at the Wayback Machine.
Jurkau kutoczak — Юркаў куточак — Yury's Corner. Старажытнае дойлідства Нясьвіжа Archived 2012-05-24 at the Wayback Machine.
Monuments of Nesvizh Archived 2021-01-26 at the Wayback Machine.
Photos on Radzima.org
History and sightseeing on belarustourism.by
The murder of the Jews of Nesvizh during World War II, at Yad Vashem website.
About the Jewish community of Nesvizh, at Yad Vashem website.