Ալեն Ժյուպե

Ալեն Ժյուպե (ֆր.՝ Alain Juppé, օգոստոսի 15, 1945(1945-08-15)[…], Մոն դե Մարսան), ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ, աջ հայացքների կրող, «Միավորում ի աջակցություն Հանրապետության» կուսակցության, ապա «Միություն հանուն Նախագահական մեծամասնության» կուսակցության գործիչ, 1995—1997 թթ. - Ֆրանսիայի վարչապետ, 2000-ականներին՝ Բորդոյի քաղաքապետ։ 2007 թ. մայիսի 18-ից հունիսի 18-ը՝ պետական նախարար, շրջակա միջավայրի հարցերով նախարար։ 2007 թ. իր ընտրատարածքում պարտվել է ընտրություններում և հրաժարական տվել նախարարի պաշտոնից։ 2010 թ. նոյեմբերի 14-ից 2011 թ. փետրվարի 27-ը՝ պետական նախարար, պաշտպանության և վետերանների գործերով նախարար։ 2011 թ. փետրվարի 27-ից 2012 թ. մայիսի 10-ը՝ պետական նախարար, Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար։


== Կրթություն ==
Ավարտել է Լյուդովիկոս Մեծի վարժարանը, Քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտը և Կառավարման ազգային դպրոցը։


== Կարիերայի մեկնարկը ==
Ֆրանսիայում հայտնի է «քայլող համակարգիչ» մականունով մաթեմատիկական փայլուն ունակությունների համար։ 1976 թ. սկսել է որպես Ժակ Շիրակի ելույթների հեղինակ։ Ավելի ուշ եղել է Շիրակի օգնականը ֆինանսական հարցերով, երբ վերջինս Փարիզի քաղաքապետն էր։


== Պետական գործունեությունը ==
1983-1995 թթ. — Փարիզի փոխքաղաքապետ։
1986, 1989-1993, 1997-2004 թթ. — Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր։
1984-1986 թթ. - Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր։
1986-1988 թթ. — Բյուջեի նախարար և կառավարության խոսնակ Ժակ Շիրակի կառավարությունում։
1988-1995 թթ. — «Միավորում ի աջակցություն Հանրապետության» կուսակցության գլխավոր քարտուղար։
1993—1995 թթ. — արտաքին գործերի նախարար Էդուար Բալադյուրի կառավարությունում։
1995-1997 թթ. — Ֆրանսիայի վարչապետ։
1997 թ. հրաժարական է ներկայացրել խորհրդարանական ընտրություններում սոցիալիստական կուսակցության հաղթանակից հետո։
1995-2004 թթ. և 2006 թվականից — Բորդոյի քաղաքապետ։
2002-2004 թթ. - «Միություն հանուն Նախագահական մեծամասնության», կուսակցության առաջին նախագահ։


== Կոռուպցիոն սկանդալը ==
2004 թ. Ժյուպեին մեղադրանք է առաջադրվել վարչապետ եղած ժամանակ պետական միջոցները վատնելու մեջ։ Բանն այն էր, որ Ժյուպեն Փարիզի քաղաքային բյուջեի հաշվին ապօրինի կերպով ֆինանսավորել է «Միավորում ի աջակցություն Հանրապետության» կուսակցությունը։ Դատարանի որոշմամբ նա դատապարտվել է պայմանական ազատազրկման 1.5 տարի ժամկետով, քաղաքացիական իրավունքների սահմանափակմանը՝ 5 տարի ժամկետով և ընտրովի պաշտոններ զբաղեցնելու արգելքի՝ 10 տարի ժամկետով։ Բողոքարկումից հետո ժամկետները կրճատվեցին, սակայն դատավճիռը մնաց ուժի մեջ։ Արդյունքում Ժյուպեն պաշտոնանկ արվեց Բորդոյի քաղաքապետի և իշխող կուսակցության ղեկավարի պաշտոնից։ Վերջին պաշտոնը զբաղեցրեց Նիկոլա Սարկոզին։
Տարածված է կարծիք, ըստ որի Ժյուպեին մեղսագրվեղ խախտումների համար պատասխանատու է նաև երկրի Նախագահ Ժակ Շիրակը։ Շիրակի անվան հետ մի շարք կոռուպցիոն սկանդալներ կապվում են դեռ վերջինիս՝ Փարիզի քաղաքապետ եղած ժամանակից, քանզի Ժյուպեն այդ ժամանակ ևս աշխատել է Շիրակի հետ։ Սակայն դեռ 1999 թ. դատարանը ընդունեց որոշում, ըստ որի Հանրապետության Նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող անձի անձեռնմխելիության ուժով վերջինս չի կարող ոչ ներկայացվել դատարանին, ոչ էլ հրավիրվել ցուցմունքներ տալու։


== Վերադարձ քաղաքականություն և կառավարություն ==
Դատարանի վճռից հետո Ժյուպեն շուրջ մեկ տարի դասախոսել է Մոնրեալի ինստիտուտներից մեկում։ 2006 թ. նա վերադարձավ և 56 տոկոս ձայներով կրկին ընտրվեց Բորդոյի քաղաքապետի պաշտոնում։
2007 թ. Նիկոլա Սարկոզիի կողմից Նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո Ժյուպեն նշանակվում է պետական նախարար, շրջակա միջավայրի հարցերով նախարար Ֆրանսուա Ֆիյոնի կառավարությունում։ Նրան ենթակա էր նաև տրանսպորտի պետական քարտուղարը։ Սա երրորդ դեպքն էր Հինգերորդ Հանրապետության պատմության մեջ, երբ նախկին վարչապետը հետագայում զբաղեցնում է նախարարի պաշտոն։
2007 թ. իր ընտրատարածքում խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլում պարտվել է և հրաժարական տվել նախարարի պաշտոնից։
2010 թ. նոյեմբերի 14-ից 2011 թ. փետրվարի 27-ը՝ պետական նախարար, պաշտպանության և վետերանների գործերով նախարար Ֆրանսուա Ֆիյոնի երրորդ կառավարությունում։ 2011 թ. փետրվարի 27-ին, Միշել Ալիո-Մարիի հրաժարականից հետո զբաղեցրեց պետական նախարար, Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը՝ վերադառնալով ԱԳ նախարարի աթոռին 15 տարվա ընդմիջումից հետո։
2012 թ. մայիսի 10-ին Ֆրանսուա Ֆիյոնի երրորդ կառավարության հետ միասին ներկայացրչել է հրաժարական նորընտիր Նախագահ Ֆրանսուա Օլանդին։


== Պարգևներ ==
Լեհաստանի Ծառայությունների համար ազգային շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ (2000)։
Պատվո լեգեոնի շքանշանի գրանդ-սպա։
Քվեբեկի ազգային շքանշանի սպա։
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ (2011)։


== Ծանոթագրություններ ==