Օորտի հաստատուն

Օորտի հաստատունները՝ 2 էմպիրիկ մեծություններ են, որոնք պարունակվում են հոլանդացի աստղագետ Յան Օորտի՝ իրենց ուղեծրերում  աստղերի պտտման սեփական և Գալակտիկայի կենտրոնի շուրջ դրանց շարժման ճառագայթային արագությունը որոշող մաթեմատիական հաշվարկներում։ Արտահայտություններն ունեն հետևյալ տեսքը՝

  
    
      
        
          {
          
            
              
                
                  
                    V
                    
                      r
                    
                  
                
                
                  =
                
                
                  A
                  r
                  sin
                  ⁡
                  
                    (
                    2
                    l
                    )
                  
                
              
              
                
                  μ
                
                
                  =
                
                
                  0.211
                  ×
                  
                    (
                    
                      B
                      +
                      A
                      cos
                      ⁡
                      
                        (
                        2
                        l
                        )
                      
                    
                    )
                  
                
              
            
          
          
        
      
    
    {\displaystyle \left\{{\begin{matrix}V_{r}&=&Ar\sin {(2l)}\\\mu &=&0.211\times \left(B+A\cos {(2l)}\right)\end{matrix}}\right.}
  որտեղ 
  
    
      
        
          V
          
            r
          
        
      
    
    {\displaystyle V_{r}}
   — ճառագայթային արագությունն է,

  
    
      
        μ
      
    
    {\displaystyle \mu }
   —սեփական շարժումը,

  
    
      
        r
      
    
    {\displaystyle r}
   — հեռավորությունը Արեգակից,

  
    
      
        l
      
    
    {\displaystyle l}
   —աստղի գլակտիկական լայնությունը։
Բացի այդ գոյություն ունի Օորտի հաստատունի արտահայտությունը՝ արտահայտված աստղի շրջանային արագության և գալակտիկայի կենտրոնից աստղի ունեցած հեռավորության միջոցով՝

  
    
      
        
          {
          
            
              
                
                  A
                
                
                  =
                
                
                  
                    
                      1
                      2
                    
                  
                  
                    (
                    
                      
                        
                          
                            V
                            
                              c
                            
                          
                          R
                        
                      
                      −
                      
                        
                          
                            d
                            
                              V
                              
                                c
                              
                            
                          
                          
                            d
                            R
                          
                        
                      
                    
                    )
                  
                
              
              
                
                  B
                
                
                  =
                
                
                  −
                  
                    
                      1
                      2
                    
                  
                  
                    (
                    
                      
                        
                          
                            V
                            
                              c
                            
                          
                          R
                        
                      
                      +
                      
                        
                          
                            d
                            
                              V
                              
                                c
                              
                            
                          
                          
                            d
                            R
                          
                        
                      
                    
                    )
                  
                
              
            
          
          
        
      
    
    {\displaystyle \left\{{\begin{matrix}A&=&{\frac {1}{2}}\left({\frac {V_{c}}{R}}-{\frac {dV_{c}}{dR}}\right)\\B&=&-{\frac {1}{2}}\left({\frac {V_{c}}{R}}+{\frac {dV_{c}}{dR}}\right)\end{matrix}}\right.}
  որտեղ 
  
    
      
        
          V
          
            c
          
        
      
    
    {\displaystyle V_{c}}
   — աստղի շրջանայինարագությունն է,

  
    
      
        R
      
    
    {\displaystyle R}
   — հեռավորությունը Գալակտիկայի կենտրոնից։
A և B — Օորտիհաստատուններն են ։
Դրանց մոտ արժեքներնեն՝

  
    
      
        A
        =
        14
        ,
        8
        
          (
          
            
              
                k
                m
              
              
                s
                e
                c
                ×
                k
                i
                l
                o
                p
                a
                r
                s
                e
                c
              
            
          
          )
        
      
    
    {\displaystyle A=14,8\left({\frac {km}{sec\times kiloparsec}}\right)}
  

  
    
      
        B
        =
        −
        12
        ,
        4
        
          (
          
            
              
                k
                m
              
              
                s
                e
                c
                ×
                k
                i
                l
                o
                p
                a
                r
                s
                e
                c
              
            
          
          )
        
      
    
    {\displaystyle B=-12,4\left({\frac {km}{sec\times kiloparsec}}\right)}
  


== Տես նաև ==
Գալակտիկայի հալո
Օորտի ամպ
Գալակտիկաներ


== Արտաքին հղումներ ==
http://astroprofspage.com/archives/75 - (en) Oort constants, Astroprof’s page


== Ծանոթագրություններ ==