Գրետա Վայսկոպֆ

Գրետա Վայսկոպֆ (գերմ.՝ Grete Weiskopf, ի ծնե՝ Մարգաետ Բերգեյմ (գերմ.՝ Margarete Bernheim), գրական անունը Ալեքս Վեդինգ (գերմ.՝ Alex Wedding), մայիսի 11, 1905(1905-05-11)[…], Զալցբուրգ, Ավստրիա - մարտի 15, 1966(1966-03-15)[…], Զալֆելդ, Kreis Saalfeld, Gera District, Արևելյան Գերմանիա), գերմանացի մանկագիր։


== Կենսագրություն ==
1925 թվականին Գրետա Բերնգեյմը գումար էր վաստակել որպես մեքենավարուհի-սղագրուհի, գրքերի վաճառողուհի և Բեռլինում բանկային ծառայող։ 1928 թվականին նա ամուսնացել է Պրահայի բնակիչ, գրող, կոմունիստի և պրոլետարական հեղափոխական գրողների միության անդամ Ֆրանց Կարլ Վայսկոպֆի հետ։ 1931 թվականին «Ալեքս Վեդինգ» կեղծանունով Malik-Verlag հրատարակչությունում լույս է տեսել նրա առաջին «Ede und Unku» մանկական գիրքը։ 1933 թվականին գիրքը ոչնչացվել է իշխանության եկած նացիստների կողմից, և նույն թվականին Վայսկոպֆերը մեկնել է Պրահա։ Այնտեղ Գրետա Վայսկոպֆը սկսել է հրատարակել Neue Deutsche Blätter ամսաթերթը, որի խմբագրությունում աշխատել են Օսկար Մարիա Գրաֆը, Աննա Զեգերսը և Վիլանդ Հերցֆելդեն։ 1939 թվականին զույգը տեղափոխվել է Փարիզ, իսկ այնտեղից՝ Նյու Յորք։
1949 թվականին նրանք վերադարձել են Պրահա, սակայն շուտով Վայսկոպֆի դիվանագիտական ծառայության հետ կապված խնդիրներով պայմանավորված՝ ստիպված տեղափոխվել են նախ Վաշինգտոն, այնուհետև՝ Ստոկհոլմ։ 1950-1952 թվականներին նրանք ապրել են Չինաստանում, որտեղ Վեդինգն աշխատել է որպես թարգմանիչ և թղթակից։ 1953 թվականից Վայսկոպֆերն ապրել է ՉԺՀ-ում՝ Բեռլինի Շտրաուսբերգերպլացի «Երեխաների տանը»։
ԳԴՀ-ում Վեդինգը երեխաների և պատանիների համար գրել է բազմաթիվ գրքեր, պատմվածքներ, ռեպորտաժներ և հոդվածներ, ինչպես նաև մասնակցել է երեխաների և պատանիների սոցիալիստական գրականության զարգացմանը։ Կազմակերպվել են նրա երեք գրքերի՝ «Ede und Unku»–ի, «Das Eismeer ruft»–ի և «Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck»–ի էկրանավորումները։
1956 թվականին նա պարգևատրվել է Բեռլինի Գյոթեի մրցանակով։
1968 թվականից Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիան մանկական և պատանեկան գրականության բնագավառում նրան շնորհել է Ալեքս Վեդինգի գրական մրցանակ։
2011 թվականի հունվարի 27-ին Ֆրիդրիխշեյնում նացիզմի զոհերի հիշատակի օրվա կապակցությամբ լույս է տեսել «Էդե և Ունկու ուղեվարձը» (Ede-und-Unku-Weg), որն անվանվել է Վեդինգի լավագույն գրքի հերոսների պատվին։


== Ստեղծագործություն ==
1931 թվական - Ede und Unku. — Berlin: Malik-Verlag
1936 թվական - Das Eismeer ruft. — London: Malik-Verlag, («Հյուսիսային ծովը կանչում է»)
1948 թվական - Die Fahne des Pfeiferhänsleins, (մանկական գիրք ֆրանսիացի քարոզիչ Հանս Բյոմի մասին)
1948 թվական - Söldner ohne Sold. Ein Roman für die Jugend, (1951 թվականի 2-րդ հրատարակությունից սկսած կոչվել է Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck)
1952 թվական - Das eiserne Büffelchen, («Երկաթե գոմշուկը»)
1961 թվական - Die Drachenbraut. Chinesische Volksmärchen
1963 թվական - Hubert, das Flusspferd. — Berlin: Kinderbuchverlag
1965 թվական - Im Schatten des Baobab. Märchen und Fabeln aus Afrika. — Berlin: Alfred Holz Verlag


== Ֆիլմագրություն ==


=== Էկրանավորում ===
1961 թվական - Ledové moře volá («Սառցե ծովը կանչում է», Չեխոսլովակիայի սոցիալիստական հանրապետություն, ռեժիսոր Հանուշ Բուրգեր)
1981 թվական - Als Unku Edes Freundin war (ԳԴՀ)
1982 թվական - Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck (ԳԴՀ)
1984 թվական - Das Eismeer ruft (ԳԴՀ)


=== Սցենարներ ===
1957 թվական - Lissy (Կոնրադ Վոլֆի հետ միասին, ԳԴՀ)


== Ծանոթագրություն ==


== Գրականություն ==
Blumesberger, Susanne; Seibert, Ernst. Alex Wedding (1905—1966) und die proletarische Kinder- und Jugendliteratur. — Wien: Praesens Verlag, 2007. — ISBN 3-7069-0363-6.
Fernengel, Astrid. Kinderliteratur im Exil. — Marburg: Tectum, 2008; Diss. TU Berlin 2006.
Schreibe, Hermine. Alex Weddings künstlerischer und literaturtheoretischer Beitrag zur Entwicklung der sozialistischen deutschen Kinderliteratur. — Berlin: DDR-Zentrum für Kinderliteratur, 1976 (= Schriftenreihe zur Kinderliteratur; 2).