Էզրա Թեդ Նյումեն

Էզրա Թեդ Նյումեն (հոկտեմբերի 17, 1929(1929-10-17), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մարտի 24, 2021(2021-03-24), Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս, հայտնի է ընդհանուր հարաբերականության տեսության մեջ իր կատարած ներդրումով։ Նա Պիտսբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր է։ Մյումենը պարգևատրվել է Էյնշտեյնի մրցանակով Ֆիզիկայի ամերիկյան ընկերության կողմից։Հարաբերականության տեսության մեջ ակնառու ներդրման, ներառյալ Նյումեն-Պենրոզի ձևայնացման, Կեր-Նյումենի լուծման և դատարկ շերտավորման տեսության համար։ Նրա մտավոր անցյալի, առատաձեռնության և ազնվության համար, որ  ներկայացվեց սերունդներին որպես օրինակ և ոգեշնչեց նրանց։


== Կրթություն ==
Նյումենը ծնվել է Բրոնքս (Նյու Յորք)ում, Դեյվիդ և Ֆենի Նյումենների ընտանիքում։ Նա դեռ մանկուց հետաքրքրություն էր ցուցաբերում գիտության, ձգող մագնիսների, կրակի բռնկման և գիտական գրքերի հանդեպ։
Նա սովորել է Բրոնքսի գիտությունների ավագ դպրոցում, որտեղ գերազանց սովորել է ֆիզիկա։ Թեդի հայրը հույս ուներ, որ որդին կհետևի իրեն և կդառնա ատամնաբույժ, բայց փոխարենը նա անդամագրվեց Նյու Յորքի համալսարանում, հետագայում իր կրթությունը ֆիզիկայի ոլորտում շարունակելու համար և ավարտեց այն 1951 թվականին բակալավրի աստիճանով։ Կրթությունը շարունակելու համար նա գնաց Սիրաքյուսի համալսարան, 1955 թվականին ձեռք բերեց մագիստրոսի աստիճան, իսկ հաջորդ տարի ստացավ գիտությունների թեկնածուի աստիճան։


== Աշխատանքային գործունեությունը ֆիզիկայում ==
Նյումենը միացել է Պիտսբուրգի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետին 1956 թվականին և դարձել է ֆիզիկայի պրոֆեսոր 1966 թվականին։ Նա եղել է շրջիկ պրոֆեսոր Սիրաքյուսի համալսարանում և Կինգսի քոլեջում 1960-1961 թվականներին և Լոնդոնի համալսարանում 1964-1965 թվականներին։ 1957 թվականին նա ծառայել է որպես խորհրդատու Ռայթ-Պատերսոնի ռազմաօդային բազայում։
1962 թվականին Ռոջեր Պենրոզի հետ միասին նա ներկայացրել է Նյումեն-Պենրոզի ձևայնացումը ընդհանուր հարաբերականության տեսության մեջ։ Հաջորդ տարի նա համագործակցում է Աբրահամ Տաուբի հետ, աշխատելով Տաուբի լուծման ընդլայնման վրա։ Նա նաև ընդհանրացրել է  Ռոյ Կերի կողմից ստեղծված Կերի չափանիշը, որը մի շարք փոփոխություններից հետո կոչվել է Կեր-Նյումենի չափանիշ։
1973 թվականին նա պարզաբանել է կոմպլեքս թվերի օգտագործումը հարաբերականության մեջ,  քննարկեց կոմպլեքս ժամանակը։


== Ընտանիք ==
Մյումենը ամուսնացել է Սելլի Ֆասկոուի հետ 1958 թվականի ապրիլի 20-ին։
Նրա որդին՝ Դեյվիդ Մյումենը ներկայումս Ալյասկայի Ֆեյրբանկի համալսարանում ֆիզիկայի պրոֆեսոր է, իսկ նրա աղջիկը՝ Դարա Նյումենը ներկայումս Families First Missoula Archived 2017-07-02 at the Wayback Machine.  կրթական տնօրենն է։


== Ընտրված հրապարակումներ ==
Frittelli, Simonetta, Kling, Thomas P., Newman, Ezra T. (2000)։ «Image distortion from optical scalars in non perturbative gravitational lensing»։ Physical Review D 63 (2)։ Bibcode:2001PhRvD..63b3007F։ arXiv:gr-qc/0011108։ doi:10.1103/PhysRevD.63.023007 
Newman, E. T., Couch, E., Chinnapared, K., Exton, A., Prakash, A., Torrence, R. J. (1965)։ «Metric of a rotating charged mass»։ J. Math. Phys. 6 (6): 918։ Bibcode:1965JMP.....6..918N։ doi:10.1063/1.1704351 
Newman, E. T., Penrose, R. (1962)։ «An approach to gravitational radiation by a method of spin coefficients»։ J. Math. Phys. 3 (3): 566։ Bibcode:1962JMP.....3..566N։ doi:10.1063/1.1724257 


== Ծանոթագրություններ ==
== References ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ezra (Ted) Newman Archived 2018-04-08 at the Wayback Machine. from University of Pittsburgh
«2011 Einstein Prize Recipient»։ Վերցված է նոյեմբերի 21, 2010 
«Pitt Physicist Receives 2011 Einstein Prize for Lifetime Contributions To Understanding, Reshaping Einstein’s Theory of General Relativity»։ Վերցված է նոյեմբերի 21, 2010