Զատկի ծառ

Զատկի ծառ (գերմ.՝ Ostereierbaum), զատկի ձվերով ծառերն ու թփերը զարդարելու գերմանական ավանդույթ։ Հայտնի օրինակ է Զալֆելդի Զատկի ծառը Թյուրինգիայում (Saalfelder Ostereierbaum):


== Պատմություն ==
Զատկի ժամանակ ծառերի և թփերի ճյուղեր ձվերով զարդարելու գերմանական ավանդույթը երկար պատմություն ունի, բայց դրա ծագումը հայտնի չէ։ Ձուն ամբողջ աշխարհում հնուց համարվում է կյանքի խորհրդանիշը։ Ձվերը կախվում են ինչպես դրսում գտնվող ծառերի ճյուղերից, այնպես էլ տուն տարված կտրված ճյուղերի վրա։ Այս ավանդույթը հանդիպում է հիմնականում Գերմանիայում և Ավստրիայում, ինչպես նաև նախկինում Գերմանիայի մշակութային ազդեցության տակ գտնված տարածքներում, ինչպիսիք են Ուկրաինան, Լեհաստանը, Չեխիան, Հունգարիան, Մորավիան, ինչպես նաև Փենսիլվանիայի գերմանացիների մոտ Միացյալ Նահանգներում։ Զատիկ ծառերը երբեմն զարդարում են նաև Մայիսյան օրը, Սուրբ ծնունդին, Երրորդության օրը (Whitsun) և ամառային արևադարձին։
Բացի այդ, գերմանական Զատկի ավանդույթները ներառում են ջրհորի ձևավորումը (Osterbrunnen), Զատկի նապաստակները (Osterhasen), Զատկի խարույկները (Osterfeuer):


== Զատկի ծառ Զալֆելդում ==
Զատիկ ծառի հայտնի օրինակ է Saalfelder Ostereierbaum-ը, որը խնձորենի է Թյուրինգիայի Զալֆելդ քաղաքում՝ Ֆոլկեր Քրաֆթի պարտեզում։ Քրաֆթը և նրա ընտանիքն սկսել են զարդարել ծառը 1965 թվականին՝ սկսելով 18 պլաստիկ ձվից և տարեցտարի ավելացնելով դրանց թիվը։ Դա եղել է Ֆոլկեր Քրաֆթի մանկության երազանքը այն օրվանից ի վեր, երբ նա 1945 թվականին դպրոց գնալիս տեսել է առաջին Զատկի ծառը՝ յասամանի թուփ։ 1994 թվականին Քրաֆթի ծառի վրա կախված էր շուրջ 350 ձու։ Ծառի աճելուն զուգահեռ ավելի շատ ձվեր են պահանջվել դրա զարդարելու համար։ Քրաֆթները պահել են տանն օգտագործված գրեթե բոլոր ձվերի կճեպները, որոնք նրանք օգտագործել են ամեն տարի։
1994 թվականից մինչև 2009 թվականը Քրաֆթները խնձորի ծառի վրա կախել են մոտ 700 նոր Զատկի ձու, բայց փոթորիկների և վանդալիզմի պատճառով տարեկան աճը կազմել է 590 ձու։ 2012 թվականին Զատկի ծառն արդեն ուներ ավելի քան 10 000 ձու, որից հետո Քրաֆթը որոշել է այլևս ձվեր չավելացնել։ Այնուամենայնիվ, Զալֆելդի Զատկի ծառը ռեկորդակիր չէ կախված ձվերի քանակով։ Այդ պատիվը պատկանում է Ռոստոկի կենդանաբանական այգուն, որտեղ 2007 թվականի ապրիլին զարդարվել է կարմիր կաղնի 79 596 ներկված դատարկ ձվերով, ինչը շնորհիվ գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում։
1995 թվականին խնձորի ծառի մոտ կառուցվել է ver.di ուսումնական կենտրոնը, որն ավելի շատ այցելուներ և ազգային փառք է գրավում Քրաֆթ Զատկի ծառի շուրջ։ 2003 թվականից սկսած Նիդեռլանդների, Քուվեյթի, Ավստրիայի, Իսպանիայի, Ավստրալիայի, Թայլանդի, Միացյալ Նահանգների և Հարավային Աֆրիկայի թերթերը սկսել են հաղորդագրություններ հրապարակել այդ ծառի վերաբերյալ։ Այդ ժամանակվանից սկսած բազմաթիվ այցելուներ են սկսել գնալ ծառը տեսնելու։ Այցելությունը եղել է անվճար, բայց 2011 թվականին կատարված հաշվարկը ցույց է տվել, որ այցելուների թիվը եղել է մոտ 8000։


=== Ձևավորում ===
Կախված եղանակից և Զատկի ամսաթվից՝ Քրաֆտի ընտանիքը սկսել է ծառի վրա ձվերը կախել փետրվար ամսից մինչև մարտի վերջ՝ Զատիկից մոտ չորս շաբաթ առաջ։ 2009 թվականին նրանց ծառը զարդարելու համար պահանջվել է ինը օր, զարդարման աշխատանքներին մասնակցել են ընտանիքի անդամները, մասնավորապես Ֆոլկեր Քրաֆթը, նրա կինը՝ Քրիստան և դուստրը՝ Գաբրիելա Ռումրիչը։ Ծառի գագաթին հասնելու համար նրանք օգտագործել են սանդուղք, ձվերը տեղադրվել են բնից դեպի պսակի արտաքին մասը և շարժվել են վերևից ներքև։ Ձվերը հավաքվել են նախքան ծառի տերևների աճելը՝ ծառը վնասելը կանխելու համար։


=== Ձու ===
Ծառի զարդարման համար օգտագործված բոլոր ձվերը եղել են դատարկ, օգտագործվել է միայն կճեպը, իսկ պարունակությունը հանվել է անցքի միջով։ Որոշ ձվեր պատված են եղել աերոզոլային ներկերով արված պարզ գույնզգույն նախշերով, մյուսները ներկվել են տեղական քաղաքային մոտիվներով, օրինակ՝ պատկերվել է քաղաքի դարպասը կամ տուն-թանգարանը, ինչպես նաև աշխարհահռչակ շենքեր։ Շատ ձվեր ծածկվել են տրիկոտաժե գործվածքով, որը պաշտպանել է ձուն եղանակային վատ պայմանների դեպքում։ Ամեն տարի օգտագործվել են նոր թեմաներ։ Որոշ ձվերը զարդարելու համար փորվել են, կավի օգնությամբ նրանց տրվել են տարբեր ձևեր (գորտեր, կրիաներ, ոզնի, փուչիկ)։
Այցելուները երբեմն ձվեր են բերել ծառի վրա կախելու համար։ Ձվեր բերվել են նույնիսկ այլ երկրներից։ Առանձնապես ուշագրավ ձվերը ցուցադրվում են փակ ցուցաափեղկում։


=== Փակում 2015 թվականին և ժառանգություն ===
2015 թվականին Զատկի ծառը զարդարվել է վերջին անգամ, պաշտոնական կայքում տեղադրվել է հայտարարություն. «Պարտեզն ընդմիշտ կփակվի 04.07.2015։
2016 թվականի սկզբին ձվերի մեծ մասը փոխանցվել է տեղական կազմակերպությանը, որը նախատեսում է Զալֆելդում զարդարել մեկ այլ ծառ, որ աճում է Schlosspark այգում։ Սակայն Քրաֆթ և Ռումրիչ ընտանիքներն այլևս չեն մասնակցելու դրան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Զալֆելդի Զատկի ծառի պաշտոնական կայքը (գերմ.)
Զատկի ամենամեծ ծառը
Զատկի ծառ Archived 2010-03-01 at the Wayback Machine.