Կատի Մարտոն

Կատի Մարտոն (հունգ.՝ Marton Kati, ապրիլի 3, 1949(1949-04-03), Բուդապեշտ, Հունգարիայի երկրորդ հանրապետություն), հունգարացի-ամերիկացի հեղինակ, լրագրող։ Եղել է ABC News-ի և Ազգային հանրային ռադիոյի արտասահմանյան թղթակից, Կանանց միջազգային առողջապահական կոալիցիայի նախկին նախագահ, Ժուռնալիստների պաշտպանության կոմիտեի և այլ մարմինների, այդ թվում՝ Փրկության միջազգային կոմիտեի, Human Rights Watch-ի, Նոր Ամերիկա հիմնադրամի տնօրեն։


== Կենսագրություն ==
Մարտոնը ծնվել է Հունգարիայում, United Press International-ի լրագրող Իլոնա Մարտոնի և Ասսոշեյթեդ պրեսի մրցանակակիր լրագրող Էնդրե Մարտոնի ընտանիքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծնողները վերապրել են Հոլոքոստը, սակայն երբեք չեն խոսել այդ մասին։ ԱՄՆ-ի համար կեղծ լրատվական մեղադրանքի պատճառով նրանք երկու տարի բանտարկվել են, և Կատին ու նրա ավագ քույրը մնացել են օտարների հոգածության տակ։ Մեծանալով որպես կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ՝ ավելի ուշ նա պատահաբար իմացել է, որ իր տատիկ-պապիկները եղել են հրեա և սպանվել են Օսվենցիմի ճամբարում։ Ի թիվս բազում պարգևների, որոնք նրա ծնողներն ստացել են Հունգարիայի 1956 թվականի հեղափոխության մասին նյութեր հրապարակելու համար, հիշատակման է արժանի նաև Ջորջ Պոլկի անվան մրցանակը։ Հունգարիայից փախչելով՝ ընտանիքը հաստատվել է Մերիլենդի Մոնտգոմերի շրջանի Չևի Չեյզ վայրում։ Մարտոնը հաճախել է տեղի ավագ դպրոցը, այնուհետև սովորել է Սորբոնի համալսարանում և Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտում (Institut d'Études Politiques): Հունգարիայում մեծանալով՝ նա ունեցել է ֆրանսիացի դայակ և խոսում էր և՛ հունգարերեն, և՛ ֆրանսերեն, այնուհետև, երբ ընտանիքը տեղափոխվեց ԱՄՆ, սովորեց նաև ամերիկյան անգլերեն։ Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանից ստացել է միջազգային հարաբերությունների մագիստրոսի աստիճան։


== Անձնական կյանք ==
Մարտոնն ամուսնացել է երեք անգամ։ Նրա առաջին ամուսինը՝ Կառոլ Վեցելը, Ֆինլանդիայից պաշտոնաթող միջազգային ներդրումների բանկիր էր։ Երկրորդ ամուսինը ABC News-ի հաղորդավար Պետեր Ջենինգսն էր։ Նախքան 1993 թվականին ամուսնալուծվելը նրանք ունեցել են 2 երեխա։
Երրորդ ամուսինը եղել է դիվանագետ Ռիչարդ Հոլբրուքը 1995 թվականից մինչև մահ՝ 2010 թվականի դեկտեմբեր։ Նրանք միասին բազմիցս ճամփորդել են ամուսնու դիվանագիտական առաքելությունների ժամանակ դեպի նախկին Հարավսլավիա և Միջին Արևելք։ Իրենց սիրո պատմությունն ու ամուսնու մահից հետո իր ապրումները նա նկարագրել է 2012 թվականի «Paris: A Love Story» («Փարիզ. սիրային պատմություն») հուշագրությունում։


== Պարգևներ ==
Լրագրողական աշխատանքի համար Մարտոնն ստացել է բազմաթիվ պարգևներ, այդ թվում 2001 թվականին մրցանակ Հրեա կանաց ազգային խորհրդի կողմից, 2002 թվականին Matrix մրցանակ՝ Կանայք, ովքեր փոխում են աշխարհը գործունեության համար, Ջորջ Փոսթեր Պրիբոդիի մրցանակ  (Ֆիլադելֆիա, 1973), Հունգարիայի Հանրապետության Պատվո խաչի շքանշան։ Մարտոնի «Enemies of the People: My Family's Journey to America» ինքնակենսագրականը 2009 թվականին հայտնվել է «Ազգային գրքի քննդատության մրցանակի» կիսաեզրափակչում։


== Երկեր ==
Marton Kati (2012)։ Paris: A Love Story։ New York: [Simon & Schuster]։ ISBN 978-1-4516-9154-2։ OCLC 778417065 
Marton Kati (2010)։ A nép ellenségei : családom regénye [Enemies of the people] (Hungarian)։ Budapest: Corvina։ ISBN 978-963-13-5882-7։ LCCN 2011391425 
Marton Kati (2009)։ Enemies of the people : My Family's Journey to America (1st Simon & Schuster hardcover ed.)։ New York: Simon & Schuster։ ISBN 978-1-4165-8612-8։ LCCN 2009014480։ OCLC 759874746 
Marton Kati (2006)։ The great escape : nine Jews who fled Hitler and changed the world։ New York: Simon & Schuster։ ISBN 978-0-7432-6115-9։ LCCN 2006049162։ OCLC 70864519 
Marton Kati (2008)։ Kilenc magyar aki világgá ment és megváltoztatta a világot [Great escape] (Hungarian)։ (translator) Bart Dániel։ Budapest: Corvina։ ISBN 978-963-13-5681-6։ LCCN 2008418162։ OCLC 226076973 
Marton Kati (2001)։ Hidden power : presidential marriages that shaped our recent history (1st ed.)։ New York: Pantheon Books։ ISBN 0-375-40106-7։ LCCN 2001021351։ OCLC 50625328 
Marton Kati (1992)։ The Polk conspiracy : murder and cover-up in the case of CBS News correspondent George Polk (1st pbk. ed.)։ New York: Times Books։ ISBN 0-8129-2047-3։ LCCN 91050973 
Marton Kati (1996)։ A death in Jerusalem (1st Arcade ed.)։ New York: Arcade։ ISBN 1-55970-352-0։ LCCN 95051833 
Marton Kati (1987)։ An American woman (1st ed.)։ New York: W.W. Norton։ ISBN 0-393-02420-2։ LCCN 86016342 
Marton Kati (1995)։ Wallenberg : missing hero (1st Arcade ed.)։ New York: Distributed by Little, Brown and Company։ ISBN 1-55970-276-1։ LCCN 94079600 
Marton Kati (1990)։ The Polk conspiracy : murder and cover-up in the case of  CBS News correspondent George Polk (1st ed.)։ New York: Farrar, Straus & Giroux։ ISBN 0-374-13553-3։ LCCN 89023384 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Kati Marton at Simon & Schuster
Կատի Մարտոն Internet Movie Database կայքում
Acceptance speech for the Leo Nevas Human Rights Award, United Nations Association of the United States of America
Kati Marton Marcia Franklin talks with author Kati Marton. Produced by Idaho Public Television