Ջոն Սոուն

Ջոն Սոուն (անգլ.՝ John Soane, սեպտեմբերի 10, 1753(1753-09-10)[…], Ռեդինգ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - հունվարի 20, 1837(1837-01-20)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի պալադիական ճարտարապետ, դասականության ներկայացուցիչ։ Նրա աշխատանքները առանձնանում են հստակ գծերով, պարզ ձևերով, մանրուքներով, զգույշ համամասնություններով և լույսի աղբյուրների հմուտ օգտագործմամբ։ Սոանեի ամենահայտնի գործը Անգլիայի Սիթի քաղաքի բանկի շենքն է։


== Կենսագրություն ==
Ջոնը Սոունը ծնվել է 1753 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Օքսֆորդշիր քաղաքում գտնվող Գորինգ-օ-Թեմզ փոքրիկ գյուղում՝ աղյուսագործի ընտանիքում։ Կրթություն ստացել է հարևան Ռեդինգ քաղաքում։ Նա հմտացել է ճարտարապետության մեջ՝ ուսանելով անգլիացի ճարտարապետների մոտ՝ նախ Ջորջ Դենս կրտսերի, ապա՝ Հենրի Հոլանդի (միաժամանակ ուսանելով Արվեստի թագավորական ակադեմիայում, որտեղ ընդունվել է 1771 թվականին)։

Ուսման ընթացքում նա ստացել է գերազանցության մի քանի նշաններ։ 1772 թվականին «Ուայթհոլի Բանկետների» տուն պրոֆիլում աշխատելու համար ստացել է արծաթե մեդալ, 1776 թվականին «Հաղթակամարի» համար՝ ոսկե մեդալ, իսկ 1777 թվականին ստացել է կրթաթոշակ Իտալիա ուղևորվելու համար, որտեղ նա անցկացրել է երեք տարի՝ ուսումնասիրելով հին ճարտարապետական ​​հուշարձաններ և մշակելով հասարակական շենքերի նախագծեր։ Այնտեղ աշխատանք չգտնելով՝ Սոուն ստիպված էր 1780 թվականին վերադառնալ հայրենիք և հաստատվել Արևելյան Անգլիայում։ 1784 թվականին նա ամուսնացել է։ Ունեցել է  երկու որդի։
1788 թվականին Սոունը որպես ճարտարապետ և հողաշինարար  զբաղեցրել է մահացած Ռոբերտ Թեյլորի տեղը Անգլիայի բանկի նախագծման գործում։ Նրա առջև դրված խնդիրը բավականին բարդ էր։ Պահանջվում էր ընդլայնել և գրեթե ամբողջությամբ վերակառուցել բանկի շենքը։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետը գտել է մի հետաքրքիր լուծում՝ ընտրելով Տիվոլիում գտնվող Սիբիլի տաճարի կորնթական սյուների ձևն ու համամասնությունները (չնայած շենքն ինքնին ոչ մի կերպ չի հիշեցնում հռոմեական շինություն)։
Բանկի նախագծի վրա աշխատանքները և հատկապես դրա շնորհիվ ի հայտ եկած նոր ծանոթությունները Ջոն Սոունին դարձրել են լոնդոնյան հայտնի ճարտարապետ։ 1795 թվականին նա դարձել է արվեստի դոցենտ, թագավորական ակադեմիկոս, իսկ 1802 թվականին՝ արվեստի լիարժեք թագավորական ակադեմիկոս։ 1806 թվականին Սոունը դարձել է Արվեստի թագավորական ակադեմիայի ճարտարապետության պրոֆեսոր՝ մնալով այդ պաշտոնում կյանքի ողջ ընթացքում։ 1814 թվականին նա ընդունվել է Մետրոպոլիտենի աշխատանքների խորհրդ՝ աշխատելով այնտեղ մինչև կյանքի վերջը՝ 1832 թվականը։ 1831 թվականին Ջոն Սոունը ստացել է ասպետի կոչում։
Բացի իր ճարտարապետական ​​գործունեությունից, նա զբաղվել է հավաքորդությամբ՝ իր տանը հավաքելով հնաոճ իրերի, գրքերի, արվեստի գործերի հարուստ հավաքածու։
Ջոն Սոունը մահացել է Լոնդոնում 1837 թվականին։ Լինքոլն Ին Ֆիլդսիի տունը, որտեղ նա ապրում էր, այժմ վերածվել է թանգարանի։


== Գործունեություն ==

Վերակառուցելով Անգլիայի բանկի շենքը՝ Ջոն Սոունը դարձել է լոնդոնյան հայտնի ճարտարապետ, որը զբաղվում է եկամտաբեր ճարտարապետական ​​պրակտիկայով  ոչ միայն քաղաքում, այլ նաև արվարձաններում․ գյուղական ազնվականների համար տներ էր վերակառուցում և նախագծում։ 1789 թվականին նա նախագծել է Ուիլյամ Բլեքոլի գարեջրատունն ու նստավայրը։ 1791 թվականին Սոուն նշանակվել է Սուրբ Ջեյմսի պալատում և Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում աշխատանքների կապալառու, 1795 թվականին՝ անտառային տնտեսության վարչության ճարտարապետ, 1807 թվականին՝ Չելսիի Թագավորական հիվանդանոցում որպես կապալառու, իսկ 1813 թվականին՝ մասոնների համայնքում աշխատանքի ղեկավար։
1808 թվականին Ջոն Սոուն մասնակցել է Օքսֆորդի և Քեմբրիջի վերականգնման աշխատանքներին, իսկ 1812 թվականին կառուցել է Դուլվիչի արվեստի պատկերասրահը։
Նրա ամենանշանավոր աշխատանքներից են Դաունինգ փողոցի վրա գտնվող «Դաունինգ սթրիթ, 10-ն» (վարչապետի նստավայր) ու 11 ճաշարանները (որոնք գտնվում են գանձապետարանի երկրորդ լորդի նստավայրում)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статья о Джоне Соуне в энциклопедии «Британника» 1911 года издания.(անգլ.)]