Միրաբալ քույրեր

Միրաբալ քույրեր դոմինիկացի չորս քույրեր, որոնցից երեքը սպանվել են բռնապետ Ռաֆայել Տրուխիլոյի պատվերով՝ «Հունիսի 14»  հեղափոխական շարժման պայքարին մասնակցելու համար։ Պատրիան, Միներվան և Մարիա Թերեզա Միրաբալը դարձել են Դոմինիկյան Հանրապետության ազգային հերոսուհիներ և նրանց պատվին երկրում նահանգ է անվանվել։


== Քույրեր ==


== Պատմություն ==
Պատրիան, Դեդեն, Միներվան և Մարիա Թերեզա քույրերը ծնվել են Դոմինիկյան Հանրապետության Սալսեդո քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Օխո դե Ագուա բնակավայրում։ Քույրերից երեքը եղել են քաղաքական ակտիվիստներ և պայքարել են Ռաֆայել Տրուխիլոյի ռեժիմի դեմ, որը 1930-1938 և 1942-1952 թվականներին եղել է երկրի նախագահը։
Տրուխիլոն հաճախ է օգտագործել այս արտահայտությունը՝ «Նա, ով իմ ընկերը չէ, իմ թշնամին է, այդ պատճառով նա կվճարի դրա համար»։ Քույրերը  և նրանց ամուսինները, որոնք  եղել են «Հունիսի 14» հեղափոխական շարժման պայքարի մասնակցներ, հաճախ են հայտնվել բանտախցերում։ Շարժումը ղեկավարել է Միներվայի ամուսին Մանոլո Տավարես Խուստոն։ Հանրության մեջ  Միրաբալ քույրերը ստացել են Թիթեռներ մականունը։
1960 թվականի նոյեմբերի 25-ին Պատրիան, Միներվան, Մարիա Թերեզան և իրենց վարորդը այցելել են Մարիա Թերեզայի և Միներվայի բանտարկված ամուսիներին այցելության։  Տուն վերադառնալու ճանապարհին նրանց ճանապարհը փակել են Տրուխիլիոյի կողմանկիցները, որոնք քույրերին ու վարորդին ծեծել են և դաժանաբար սպանել։ Սպանությունից հետո աղջիկների մարմիները դրել են «Jeep» մակնիշի ավտոմեքենայի մեջ, որը իբր դուրս էր եկել լեռնային ճանապարհից և այն որակավորել են որպես դժբախտ պատահար։ Զոհերի մարմիններն  ավելի ուշ հայտնաբերվել են տեղի բնակիչների կողմից։
Դոմինիկյան Հանրապետության բնակիչները հստակ գիտակցել են, որ դա Ռաֆայել Տրուխիլոյի կողմից պատվիրված սպանություն է, ինչից հետո բռնապետության դեմ քաղաքական շարժումն ավելի է ուժեղացել երկրում։ Քույրերից Դեդեն, որն այդ ժամանակ իրենց հետ չի եղել, հետագայում ներկայացրել է իրենց պատմությունը։ Միներվան և Տրուխիլիոն հանդիպել են  1949 թվականին՝ Սան Կրիստոբալի տոնակատարության ժամանակ և հենց այդ ժամանակ էլ Տրուխիլիոն սիրային առաջարություն է արել երիտասարդ Միներվային և ստացել բացասական պատասխան։ Միներվայի ծնողներն աղջկան իրավաբանական դպրոց ընդունվելու արգելք են դրել՝ կապված այդ մտավախությունների հետ, որ աղջիկը հետագայում կզբաղվի քաղաքականությամբ և կդառնա Տրուխիլիոյի զոհը։ Վեց տարի անց ծնողները համաձայնության են եկել․ աղջիկն ընդունվել է Սանտո Դոմինգոյի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և այն ավարտել գերազանցությամբ։ Միներվան համարվում է երկրի առաջին կինը, որն ավարտել է Սանտո Դոմինգոյի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։  Տրուխիլիոյին մերժելու պատճառով Միներվան իրավաբանի լիցենզիա չի ստացել և չի կարողացել իր մասնագիտությամբ աշխատել։

Աղջիկների սպանությունը ինչպես նաև շատ այլ իրադարձություններ հիմք են հանդիսացել Ռաֆայել Տրուխիլոյի ռեժիմի դեմ պայքարի․ Դոմինիկյան Հանրապետության քաղաքացիները սկսել են իրենց պայքարը Տրուխիլոյի իշխանության դեմ։ 1961 թվականի մայիսի 30-ին Տրուխիլյոն դարան է ընկել ավտոճանապարհին և գնդակահարվել է սեփական մեքենայում։


== Հիշատակում ==

Միրաբալ քույրերը Դոմինիկյան Հանրապետությունում հայտնի էին որպես քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանման համար պայքարող ակտիվիստներ։ Նրանք դարձել են ֆեմինիստական դիմադրության և ժողորդավարության խորհրդանիշներ։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը նոյեմբերի 25-ը հռչակել է Կանանց նկատմամբ բռնության վերացման պայքարի միջազգային օր (International Day for the Elimination of Violence Against Women)։
Աղջիկների հիշատակին գրվել է գրքեր, բանաստեղծություններ և երգեր,  նկարահանվել են գեղարվեստական ֆիլմեր։ Քույրերի իրերի ցուցադրությունը ներկայացված է պատմության և աշխարհագրության ազգային թանգարանում։
Ժամանակին Սանտո Դոմինգոյում Ռաֆայել Տրուխիլոն իր պատվին  կառուցել է կոթող, որի վրա 1997 թվականի մարտի 8-ին բացվել է հուշատախտակ՝ երեք քույրերի պատկերով։ Կոթողի վրա այժմ  գրված է «Un Canto a la Libertad» («Ազատության երգ»)։
Բելգիկա Ադելա Միրաբալ-Ռեյեսը՝ Դեդեն (մահացել է 2014 թվականի փետրվարի 1-ին), այն տանը, որտեղ նրանք ծնվել ու աշխատել են, բացել է թանգարան՝ Museo Hermanas Mirabal։


== Մշակույթում ==
2009 թվականին Դեդեն գիրք է գրել «Կյանքն այգում» վերնագրով, որը հրապարակվել է 2009 թվականի օգոստոսի 25-ին։
1994 թվականին դոմինիկյան ծագմամբ ամերիկուհի գրող Խուլիա Ալվարես հրատարակել է իր «Թիթեռնիկների ժամանակները» վեպը, որը համանուն վերնագրով էկրանավորվել է 2001 թվականին։ Միներվայի դերում հանդես է եկել մեքսիկական և ամերիկյան դերասանուհի Սալմա Հայեկը։
Պերուացի գրող և քաղաքական գործիչ Մարիո Վարգաս Լյոսան իր  «Այծի տոնը» (2000) վեպում մի քանի անգամ հիշատակվում է Միրաբալ քույրերի սպանությունը։
Միներվա Միրաբալի դերը «Արյունոտ կածան» (2010) պատմական դրամայում խաղացել է ամերիկացի դերասանուհի Միշել Ռոդրիգեսը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Mirabal Sisters Cultural and Community Center Archived 2021-04-12 at the Wayback Machine.
Commemorative Plaque In Paris: The Rep Dom Pays Tribute To The Mirabal Sisters(չաշխատող հղում)