Չարլզ Լիբեր

Չարլզ Լիբեր (անգլ.՝ Charles M. Lieber, ապրիլի 9, 1959(1959-04-09), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի գիտնական, քիմիկոս։ Աշխատանքները հիմնականում նվիրված են նանոքիմիայի և ֆիզիկական քիմիային։ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր է, Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (2004) և ԱՄՆ բժշկական ակադեմիայի, Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրյա անդամ (2015)։ Արժանացել է Իսրայելի Վոլֆ մրցանակի քիմիայի բնագավառում, որը տրվել է Քնեսեթում տեղի ունեցած արարողության ժամանակ։


== Կենսագրություն ==
Չարլզ Լիբերը ծնվել է 1959 թվականին և «իր մանկության մեծ մասը անցկացրել է՝ կառուցելով և կոտրելով ստերեոհամակարգեր, մեքենաներ և ինքնաթիռների մոդելներ»։ Լիբերը հրեա է։ 2007 թվականից ի վեր նա հսկայական դդումներ է աճեցնում իր  բակում՝ Մասաչուսեթսի Լեքսինգթոն քաղաքում։ 2010 թվականին նա Ռոդ Այլենդի Ֆրերիխի ֆերմայում հաղթել է ամենամյա մրցույթում՝ 1610 ֆունտ քաշով դդումով և վերադարձել է 2012 թվականին 1770 ֆունտ քաշով դդումով, որն այդ տարի զբաղեցրել է 2-րդ տեղը, սակայն սահմանել է Մասաչուսեթսի ռեկորդ։ Նրա 1870 ֆունտ կշռով դդումը 2014 թվականին ճանաչվել է ամենամեծ դդումը Մասաչուսեթսում և զբաղեցրել է 17-րդ տեղը աշխարհում այդ տարի։
Ավարտել է Ֆրանկլինի և Մարշալի քոլեջը (քիմիայի բակալավր, 1981)։ Դոկտորական հետազոտություններ է անցկացրել Սթենֆորդում, որտեղ 1985 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան քիմիայի գծով։ Եղել է պոստդոկ Կալտեխում (1985-1987)։ 1987-1991 թվականներին աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում. սկզբում եղել է ասիստենտ-պրոֆեսոր, 1990 թվականից՝ ասոցացված պրոֆեսոր։ 1991 թվականից աշխատել Հարվարդում, 1999 թվականից՝ Mark Hyman Professor և 2017 թվականից՝ անվանական համալսարանական պրոֆեսոր (Joshua and Beth Friedman University Professor), 2015 թվականից ղեկավարում է քիմիայի և քիմիական կենսաբանության ամբիոնը։ Արվեստի և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի (2002), Ամերիկյան քիմիական միության ֆելլո։ Nano Letters-ի համախմբագիր է։
Հրատարակել է ավելի քան 400 աշխատանքներ գրախոսվող ամսագրերում։ 2011 թվականին եղել է  20-րդ առավել մեջբերված կենդանի քիմիկոսը (Hirsha index = 108)։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
ACS Award in Pure Chemistry (1992)
Leo Hendrik Baekeland Award (1995)
NSF Creativity Award (1996)
Ֆեյնմանի մրցանակ նանոտեխնոլոգիաների բնագավառում (2001)
MRS Medal (2002)
Harrison Howe Award (2002)
Ջեյմս Մաքգրուդիի մրցանակ նոր նյութերի ոլորտում հետազոտությունների համար (2003)
New York Intellectual Property Law Association Inventor of the Year (2003)
Scientific American 50 Award in Nanotechnology and Molecular Electronics (2003)
ACS Award in the Chemistry of Materials (2004)
World Technology Award in Materials (2004)
Nanotech Briefs Nano 50 Award (2005)
NBIC Research Excellence Award (2007)
National Institutes of Health Director's Pioneer Award (2008, 2017)
Thomson Reuters Citation Laureate (2008)
Չինաստանի ԳԱ Էյնշտեյնյան պրոֆեսոր (2008)
ACS Inorganic Nanoscience Award (2009)
Freundschaftspreis (China) (2009)
Fred Kavli Distinguished Lectureship in Nanoscience (2010)
Վոլֆի մրցանակ (2012)
[Ուիլլարդ Գիբսի մրցանակ (2013)
Pioneer Award in Nanotechnology (2013)
Springer‐TUP Nano Research Award (2013)
Remsen Award (2016)
Von Hippel Award (2016)
NIH Director's Pioneer Award (2017)
Kirkwood Medal (2018)
Welch Award in Chemistry (2019)


== Ձերբակալությունը ==
2020 թվականի հունվարին Չարլզ Լիբերը ձերբակալվել է ՀԴԲ-ի կողմից՝ Ուհանի տեխնոլոգիական համալսարանի (չին.՝ 武汉理工大学) և չինական կառավարության կողմից իրականացված Հազարավոր նվիրատվությունների ծրագրի հետ իր համագործակցության մասին կեղծ տեղեկություններ տրամադրելու համար․ նրան սպառնում է 5 տարվա ազատազրկում։ Հատուկ գործակալ Ջոզեֆ Բոնավոլանտան հայտարարել է, որ Ուհանի տեխնոլոգիական համալսարանը Չարլզ Լիբերին է փոխանցել ավելի քան մեկուկես միլիոն դոլար։ «Կոմերսանտ» թերթը, պատմելով Լիբերերի դեմ մեղադրանքի մասին, կասկածում է նրա մեղավորության մեջ և հիմնավորում է, որ գիտնականը, հնարավոր է, դարձել է ԱՄՆ-ում չինացի լրտեսների և նրանց հանցակիցների որոնման զոհը՝ ը։ Հարվարդի համալսարանը գիտնականին ուղարկել է վճարովի վարչական արձակուրդի՝ դպրոցում աշխատանքի արգելքով և հետազոտական և դասախոսական գործունեության կասեցմամբ։ Լիբերի գործընկերներն ու նախկին ուսանողները, որոնց հարցում է արել «Nature» ամսագիրը, զարմացել են նրա ձերբակալությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bikales James S., Chen Kevin R.։ «Harvard Chemistry Chair Placed on Leave After Federal Gov. Charges He Hid Chinese Funding»։ The Harvard Crimson։ Վերցված է 18 December 2020 
«Chem professor grows Mass.'s largest pumpkin, no plans for pie»։ The Harvard Crimson։ 15 October 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից 7 November 2016-ին  
«One-dimensional nanostructures: Rational synthesis, novel properties and applications»։ Proceedings of the Robert A. Welch Foundation 40th Conference on Chemical Research: Chemistry on the Nanometer Scale։ 165–187։ 1997