Վարդան Պետրոսյան

Վարդան Եղիշեի Պետրոսյան (փետրվարի 27, 1959(1959-02-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ), հայ դերասան, սցենարիստ, կատակերգու։ Բնակվում է Փարիզում ու Երևանում և ունի Հայաստանի ու Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ Հայտնի ժամանակակից հայ դերասաններից մեկն է, որ իր ներկայացումներում անդրադառնում է այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են Հայոց ցեղասպանությունը, Հայաստանի քաղաքականությունը և արտաքին քաղաքական հարցերը։


== Կենսագրություն ==
Վարդան Պետրոսյանը ծնվել է 1959 թվականի փետրվարի 27-ին Երևանում, գիտնականի ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Երևանի կենտրոնում՝ Խանջյան փողոցում գտնվող հայրական բնակարանում։ Սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստական ուսումնարանում, ապա Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դիզայնի բաժնում։ Երկու տարի Խորհրդային բանակում ծառայելուց հետո վերադարձել է Երևան 1985 թվականին։
1988 թվականին Վահրամ Սահակյանի հետ ստեղծել է Երիտասարդ ոզնիներ թատերախումբը, որը, հետագայում վերանվանվելով «Ոզնիներ», եղել է առաջին հայկական ոչ պետական երիտասարդական թատրոնը։
1988 թվականից մինչև 1992 թվականը, երբ ընթանում էր Ղարաբաղյան շարժումը, Վարդան Պետրոսյանը գրել և բեմադրել է քաղաքական հարցերի անդրադարձող մի քանի ներկայացումներ։ Հայաստանում տիրող տնտեսական ծանր պայմանների պատճառով Վարդան Պետրոսյանը 1992 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ։ Մինչև 1997 թվականը նա նկարահանվել է կարճամետրաժ ու լիամետրաժ ֆիլմերում։ Մասնակցել է ֆրանսիական մի շարք ներկայացումների (ռեժիսոր՝ Ռոբեր Օսեյն)։ 1996-1997 թվականներին Վարդան Պետրոսյանը նորից սկսել է հանդես գալ «Ոզնիներ» թատերախմբի հետ։ 1997-2000 թվականներին ներկայացրել է մի շարք դուետներ, այդ թվում՝ «Հայ եմ ես, հայ ես դու» (Չուկոյի հետ, Լոս Անջելես, 1997), «Մեր մանկության մանգոն» (Արամոյի հետ, Երևան, 1998), «Ծերունին և սովը» (Խորեն Աբրահամյանի հետ, Երևան, 1999)։
2000 թվականից Վարդան Պետրոսյանն սկսել է բեմադրել հիմնականում հեղինակային ներկայացումներ՝ նվիրված քաղաքական ու հասարակական տարբեր հարցերի։ Հայաստանից բացի նա իր ներկայացումներով հանդես է գալիս Հայկական Սփյուռքում՝ Միացյալ Նահանգներում, Ֆրանսիայում, Կանադայում, Լիբանանում, Իրանում, Սիրիայում, Ռուսաստանում և այլուր։
2012 թվականին Երևանում ներկայացրել է իր նոր՝ «Պարոնայք 50-50» համերգային ծրագիրը, որի ներկայացումները անցել են հուլիսի 23-ից մինչև դեկտեմբերի 19-ը Պարոնյանի անվան թատրոնում։
2013 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ավտոճանապարհին երթևեկելիս Վարդան Պետրոսյանը տրանսպորտային վթարի է ենթարկվել՝ հարվածելով մեկ այլ մեքենայի, որի ուղևորներից երկուսը մահացել են, իսկ չորս անձ ստացել է մարմնական վնասվածքներ։ Ինքը՝ Վարդան Պետրոսյանը, ծանր վնասվածքներ է ստացել և մի քանի անգամ վիրահատվել։ Նոյեմբերի 8-ին կալանավորվել է մահացու ելքով երթևեկության կանոնների խախտման մեղադրանքով։ Վարդան Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ։ Դատարանը մերժել է նրան գրավով ազատելու դիմումը, չնայած այն ստորագրել էր 11,000 մարդ։ Վարդան Պետրոսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել 2015 թվականի հունվարի 26-ին։ Նույն թվականի հունվարի 29-ին նա դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Վարդան Պետրոսյանը տեղափոխվել է բաց բանտ։ 2017 թվականի մարտին նա ժամկետից շուտ ազատվել է բանտից, ինչից հետո մեկնել է Ֆրանսիա։ 2018 թվականին նա բեմադրել է «Իմ կիսատ թողած երգը» ներկայացում, որ նվիրված է բանտում անցկացրած տարիներին։


== Աշխատանքները ==


=== Ֆիլմադարան ===
1974 – Односельчане
1978 – Օգոստոս
1987 – Գործողություն
1987 – Трое из нас
1991 – Глас вопиющий
1992 – Առաջին Անգամ Հայաստանում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
1992 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
1993 – Ամեն ձև
1995 – Օդում, ջրում և ցամաքում (Վահրամ Սահակյանի հետ)
1998 – Ամենավերջին տանգոն Փարիզում-2 (Վահրամ Սահակյանի հետ)
1999 – Մեր Վերջը (Վահրամ Սահակյանի հետ)
2009 – Ցմահ բանտարկյալներ


=== Համերգային տեսաերիզներ ===
1991 – Ձայն անապատում
1999 – Մեր վերջը
2001 – Խաղում ենք 1700
2003 – Բենեֆիս
2004 – Կրակի մեջ
2006 – Վերելք
2008 – Ինչ անել
2008 – Սեր և ատելություն
2010 – Ճակատագրի կատակները
2011 – Սեռասարսափ
2012 – Պարոնայք 50-50
2013 – Ամեն 2շաբթի


=== Թատերական ներկայացումներ ===
1981-1985 – «Ոզնիներ» – Հեռուստատեսային կատակներ
1987-1989 – Ջութակ և խարթոց
1989 – Նույն ինքը Պեպոն
1990 – «Ոզնիներ» – Մի անգամ Հայաստանում
1990 – Տարեմուտի արկածներ
1991 – Բրավո, բրավո, բրավո
1996 – Վարդան Պետրոսյան և Ոզնիներ. Ծիծաղի երեկոներ
1997 – Վարդան և Չիկո։ I am an Armenian, You are an Armenian
1997 – Մեր քերին ձեր բակում
1997 – Կես լուրջ ու կես կատակ
1998 – Մեր մանկության ՄԱՆԳՈ-ն
1999 – Ծերունին և ծովը
2000 – 1000 ու մի ելք
2002 – Between two mountains
2003 – Entre L'Orient et L'Occident
2004 – Ցմահ բանտարկյալներ
2006 – Վարդան Պետրոսյան և ընկերներ. Շնորհավոր Նոր Տարի
2006 – Համլետ
2007 – One Vartan Show
2009 – Խոստովանություն թատրոնում
2009 – Օրեր, գույներ, ճակատագրեր
2010 – Encourters with art։ Vardan Petrosian
2010 – Aznavour in Armenie
2012 – Պարոնայք 50-50
2013 – Ամեն 2շաբթի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==