Կարլ Գուն

Կարլ Ֆեոդորովիչ Գուն (ռուս.՝ Карл Фёдорович Гун, Կարլ Թեոդոր Գուն (ռուս.՝ Карл Теодо́р Гунь), գերմ.՝ Karl Jacob Wilhelm Huhn, լատիշ․՝ Kārlis Hūns, 1 (13) նոյեմբերի, 1831, Զիսեգալ (գերմ.՝ Sissegal), Լիֆլյանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն — 16 (28) հունվարի, 1877, Դավոս, Գրաուբյունդեն կանտոն, Շվեյցարիա), ռուս պատմական գեղանկարիչ, կենցաղանկարիչ, դիմանկարիչ, ջրանկարիչ, ակադեմիկոս, պատմական գեղանկարչության պրոֆեսոր, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի խորհրդի անդամ, Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Կարլ Գունը ծնվել է 1831 թվականի նոյեմբերի 1-ին (նոյեմբերի 13-ին) Բալթիկայում ապրող գերմանացիների ընտանիքում։ Հայրը՝ Կարլ Ֆրիդրիխ Գունը (գերմ.՝ Karl Friedrich Huhn), եղել է եկեղեցական-թեմական դպրոցի ուսուցիչ, երգեհոնահար և դպիր, մայրը Լուիզա Դորոթեա Ֆոգելն է (գերմ.՝ Louise Dorothea Vogel):

Հիմնական կրթությունն ստացել է Ռիգայի եկեղեցական դպրոցում։ 1850 թվականին մեկնել է Սանկտ Պետերբուրգ, որպես նկարիչ աշխատանքի ընդունվել վիմագրող Պապպեի մոտ և զուգահեռաբար հաճախել Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի երեկոյան դասերի։ Երկու տարի անց դարձել է ակադեմիայի աշակերտ. նրա ուսուցիչն է եղել Պյոտր Բասինը։ Ակադեմիայում սովորելու տարիներին նկարչության ու գեղանկարչության բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար արժանացել է չորս արծաթե մեդալների, իսկ 1860 թվականին նկարած «Օլիմպիական խաղեր» մրցութային նկարի համար ստացել է փոքր ոսկե մեդալ։
1861 թվականին Կարլ Գունն ստացել է առաջին աստիճանի դասային նկարչի կոչում և մեծ ոսկե մեդալ «Մեծ իշխանուհի Սոֆյա Վիտովտովնան Վասիլի II-ի հարսանիքին» ծրագրի համար։ Դրանից կարճ ժամանակ անց նա ուղարկվել է Ելաբուգա քաղաք՝ նկարելու տեղի Պոկրովյան եկեղեցու որմնանկարները։ Այդ սրբապատկերներից բացի նա այնտեղ ստեղծել է բազմաթիվ էտյուդներ ու ժողովրդի կենցաղը ներկայացնող նկարներ։
Կարլ Գունը՝ որպես Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի կրթաթոշակառու, 1863 թվականին մեկնել է արտասահման։ Եղել է Լայպցիգում, Դրեզդենում, Պրահայում և Մյունխենում, բնակություն հաստատել Փարիզում և սկզբնական շրջանում աշխատել է «Կարապավիզ Էդիտան Գաստինգսի ճակատամարտի դաշտում գտնում է իր սիրելիի՝ Հարոլդի դին» (ռուս.՝ «Эдита Лебяжья-шея находит на поле Гастингской битвы труп своего возлюбленного Гаральда») նկարի (մնացել է անավարտ), ինչպես նաև դիմանկարների (գրող Մարկևիչի դիմանկարը) և այլ նկարների վրա։ 1868 թվականին Փարիզի սալոնում ցուցադրվել է նրա «Բարդուղիմեոսյան գիշերվա նախօրյակին» (ռուս.՝ «Канун Варфоломеевской ночи») կտավը, որը մեծ ուշադրության է արժանացել։ Հետագայում նկարն ուղարկվել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ այն ձեռք է բերել թագաժառանգ արքայազն Ալեքսանդրը։ Այդ նկարի համար Կարլ Գունին շնորհվել է ակադեմիկոսի կոչում։ Նկարի՝ ջրաներկով արված կրկնօրինակը պահվում է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի թանգարանում։

Վերադառնալով Փարիզ՝ Կարլ Գունը ստեղծում է «Երեխաները կատվի ձագերի հետ», «Հիվանդ երեխան», «Գնչուհին տամբուրինով որսում է իրեն նետված փողը» (ռուս.՝ «Цыганка ловит в тамбурин брошенную ей монету»), «Միջնադարյան ասպետի գլուխ» (ռուս.՝ «Голова средневекового рыцаря») և «Իտալուհին ծաղիկներով» կտավները։ Վերջին նկարի համար Գեղարվեստի ակադեմիան նկարչին շնորհել է պրոֆեսորի կոչում։
1872 թվականին Կարլ Գունը վերադառնում է Ռուսաստան, ընտրվում Գեղարվեստի ակադեմիայի խորհրդի անդամ և նշանակվում պրոֆեսոր-դասախոս ակադեմիայում։ Նույն թվականին ճանապարհորդել է երկրի ներսում։
Սանկտ Պետերբուրգում Կարլ Գուն ավարտում էդեռևս արտսահմանում սկսած մի շարք աշխատանքներ, ստեղծում ծովային ուսումնարանի նախկին տնօրեն Ռիմսկի-Կորսակովի (ուսումնարանի համար), տիկին Սոլդատենկովայի (ի ծնե ազգանունը՝ Ֆիլիպսոն) ու իշխանուհի Բարյատինսկայայի դիմանկարները, Անիչկովյան պալատի առաստաղի նկարազարդումը (Թռչող Գիշերն ու հայտնվող Ավրորան), «Քարոզ լեռան վրա» և «Հարություն առած Քրիստոսի հայտնությունը Մարիամ Մագդաղենացուն» նկարները ուղղափառ եկեղեցու համար, որ կոմս ֆոն Դերվիզը կառուցել էր Լուգանոյում, և այլն։
1874 թվականին Կարլ Գունի մոտ ախտորոշվում է թոքախտ, և բժիշկների խորհրդով նա մեկնում է Սանկտ Պետերբուրգից, որտեղի կլիման բարենպաստ չէր իր առողջության համար։ Սակայն հիվանդությունը հաղթարահել նկարիչը չի կարողանում։ Նա մահանում է 1977 թվականի հունվարի 16-ին (հունվարի 28) Դավոսում (Շվեյցարիա)։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
1999 թվականի դեկտեմբերի 4-ի լույս 5-ի գիշերը Կարլ Գունի դիմանկարը, որ ստեղծել էր Իվան Կրամսկոյը (1878 թվական), տասնհինգ այլ կտավների հետ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում էր մեկ միլիոն դոլար, գողացվել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի գիտահետազոտական թանգարանից։ Հինգ օր անց Սանկտ Պետերբուրգի քրեական հետախուզության աշխատակիցները գտել են գողացված նկարները, իսկ գողերը ձերբակալվել են։ Վնասված նկարների վերականգնման համար պահանջվել է մեկուկես տարի։
Կեղծելով գերմանացի նկարիչ Կարլ Ադոլֆ Գուգելի (1820-1885) «Գնչուհին բարուրի հետ» նկարի ստորագրությունը՝ կեղծարարները նկարը 520 հազար դոլարով վաճառել են ռուսական բանկերից մեկի ներկայացուցչին՝ այն ներկայացնելով որպես Նիկոլայ Գունի աշխատանքը։
Կարլ Գունի «Հարճը» (1875) նկարը Christie’s աճուրդում վաճառվել է ռեկորդային գումարով՝ 713747 ԱՄՆ դոլարով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Кондаков С. Н. ГУН'Ь, Карлъ Федоровичъ // Список русских художников к юбилейному справочнику Императорской Академии Художеств = Списокъ русскихъ художниковъ къ юбилейному справочнику Императорской Академіи Художествъ. — СПб.: Товарищество Р. Голике и А. Вильборг., 1914. — Т. II. — С. 56. — 454 с.
Гунъ, Карлъ Ѳедоровичъ // Новый Энциклопедический Словарь = Новый Энциклопедическій Словарь / Под общей редакцией академика К. К. Арсеньева. — Санкт-Петербург: Ф. А. Брокгаузъ (Лейпцигъ), И. А. Ефронъ (С.—Петербургъ), 1913. — Т. XV «Гривна — Десмургiя». — С. 167-168. — 960 с.
Чуйко В. В. Гунъ (Карлъ Ѳедоровичъ) // Энциклопедический Словарь = Энциклопедическій Словарь / начатый проф. И. Е. Андреевскимъ, продолжается подъ редакцiею К. К. Арсеньева и заслуженнаго профессора Ѳ. Ѳ. Петрушевскаго. — Санкт-Петербург: Ф. А. Брокгаузъ (Лейпцигъ), И. А. Ефронъ (С.—Петербургъ), 1893. — Т. IXА (18): «Гравилатъ — Давенантъ». — С. 908. — 974 с.
Эглит А. Карл Федорович Гун 1830-1877 : Монография. — Рига: Латвийское государственное издательство, 1955. — 113 с.


== Արտաքին հղումներ ==

«Биография и картины Карла Гуна на сайте «История латвийского искусства»» (լատվիերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-15-ին։ Վերցված է 2011-08-22 
«Гун Карл Фёдорович в Энциклопедии живописи и графики «Art-каталог»» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2011-08-22 
«Гун Карл Фёдорович в Энциколпедии «Русская живопись»» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-15-ին։ Վերցված է 2011-08-22