armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Աշոտ Խումարյան

Աշոտ (Ալեքսանդր) Քրիստափորի Խումարյան (հունվարի 21 (փետրվարի 2), 1875, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1938), հայ բոլշևիկ հեղափոխական («պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»), խորհրդային կուսակցական գործիչ։
Հեղափոխական գործունեությունը սկսել է 1892 թվականից՝ «Հայ բանվորների հեղափոխական ասոցիացիա» խմբակում։ 1895, 1906 և 1909 թվականներին ձերբակալվել և աքսորվել է Վյատկայի, Վոլոգդայի և Աստրախանի նահանգները։ 1902 թվականին Թիֆլիսում մասնակցել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության» ստեղծմանը։ 1902 թվականին մասնակցել է «Պրոլետարիատ», 1903 թվականին՝ «Պրոլետարիատի կռիվը» թերթերի հրատարակմանը։ ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության I համագումարում (1903) ընտրվել է միության ղեկավար կոմիտեի անդամ։
1905—1906 թվականին Ստեփան Շահումյանի, Շալվա Էլիավայի և Իոսիֆ Ստալինի հետ կազմակերպել է այդ կոմիտեի «Կավկազսկի ռաբոչի լիստոկ» («Кавказский рабочий листок»), ինչպես նաև «Կայծ» և դրա շարունակությունը կազմող «Նոր խոսք» թերթերի հրատարակումը։ 1906 թվականին Բաքվում մասնակցել է «Բակինսկի ռաբոչի» («Банкийский рабочий») թերթի հրատարակմանը։
Փետրվարյան հեղափոխության օրերին եղել է Աստրախանի բոլշևիկյան կազմակերպության ղեկավարներից և «Աստրախանսկի ռաբոչի» («Астраханский рабочий», 1917) թերթի խմբագիրը։ Աստրախանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո (1918 թվականի հունվար) Խումարյանը նշանակվել է Աստրախանի ժողկոմսովետի նախագահ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1918 թվականի մայիս-հուլիսին Վլադիմիր Լենինը և Շահումյանը նամակագրական կապ են պահպանել Խումարյանի միջոցով։ 1920—1921 թվականներին եղել է Աստրախանի նահանգային գործադիր կոմիտեի նախագահի տեղակալ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1921 թվականին փոխադրվել է Թիֆլիս և նշանակվել ՌՍՖՍՀ ԲԳՏ-ի լիազոր և կուսակցական վերահսկողության հանձնաժողովի անդամ կովկասյան բանակում։ 1925—1928 թվականներին Խումարյանը եղել է Անդրֆեդերացիայի ԲԳՏ ժողկոմի տեղակալը։ 1928—1937 թվականներին ղեկավար աշխատանք է տարել Անդրֆեդերացիայի ֆինժողկոմատում։ 
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Գրիգոր Մեդնիկյան

Գրիգոր Հարությունի Մեդնիկյան (սեպտեմբերի 26, 1891, Մոզդոկ – փետրվարի 16, 1974, Երևան), հայ խորհրդային դեղաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1935 թ.), պրոֆեսոր (1935 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ։


== Կենսագրություն ==
1917 թվականին ավարտել է Յուրևի (Տարտու) համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի դեղագործության բաժանմունքը, 1930 թվականին՝ Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1919-1922 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսում։ 1922 թվականից եղել է Երևանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի և անասնաբուծական–անասնաբուժական ինստիտուտի դեղաբանության, պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ամբիոնների վարիչ։ 1937-1944 թվականներին եղել է Լենինգրադի Ս․ Մ․ Կիրովի անվան ռազմաբժշկական ակադեմիայի պրոֆեսոր, 1944-1955 թվականներին՝ բժշկական ստոմատոլոգիական և անասնաբույժների կատարելագործման ինստիտուտների դեղագործության ամբիոնների վարիչ։ 1955 թվականից աշխատել է Երևանի հեմատոլոգիայի և արյան փոխներարկման, բժշկական, նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտներում։ 1965 թվականին բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտում կազմակերպել է դեղագործների վերապատրաստման դասընթացներ և մինչև 1969 թվականը ղեկավարել այն։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են մի շարք դեղանյութերի, կենսաբանորեն ակտիվ, բնական ու սինթետիկ միացությունների, կենդանական թույների դեղաբանական հատկությունների, թունավոր նյութերի ազդեցության մեխանիզմների, թունավորման կանխարգելման և բուժման նպատակով օգտագործվող դեղամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտել է նաև Հայաստանի հանքային ջրերի (Արզնի, Ջերմուկ) քիմիական ու դեղաբանական հատկությունները, որոշ դեղաբույսեր և դրանց աշխարհագրական տարածվածությունը։ Մեդնիկյանը եղել է Հայաստանի դեղաբանների գիտական ընկերության պատվավոր նախագահ, դեղագործության համամիութենական գիտությունների ընկերության վարչության անդամ։
Աստերոիդների ցանկ (228101-228200)

Աստերոիդների ցանկ (228001-228100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (228201-228300)
 Աստերոիդների ցանկ (228001-228100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (228201-228300)
Հայ-իրանական սահման

Հայաստան–Իրան սահման (պարսկերեն՝ مرز ارمنستان و ایران), Հայաստանը և Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը բաժանող միջազգային սահման, որը անցնում է Արաքս գետով, ձգվելով ընդհանուր հաշվով 35 կմ երկարությամբ։ Սա ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Իրանի Իսլամական Հանրապետության ամենակարճ պետական սահմանն է։
Այնուամենայնիվ, այս սահմանը կարևոր նշանակություն ունի հայ-իրանական հարաբերություններում։ Երկու երկրները միմյանց հետ կապված են գազատարով և Արաքսի կամրջով։ Հայ-իրանական սահմանի հայաստանյան հատվածում Սյունիքի մարզի Մեղրի և Ագարակ քաղաքներն են։ Հայաստանի սահմանագծում է տեղակայված «Կարճևան» անցակետը, որի միջոցով իրանցի զբոսաշրջիկներն այցելում են Հայաստան։ Իրանի Իսլամական Հանրապետության սահմանագծում է գտնվում «Նորդուզ» անցակետը։


== Աշխարհագրություն ==
Հայաստան–Իրան սահմանն սկսվում է Հայաստան-Նախիջևան-Իրան եռանկյունուց և անցնում է Արաքսի հունով, շուրջ 40 կմ շարունակվելով դեպի արևելք, և հասնում մյուս եռանկյունուն՝ Հայաստան-Արցախ-Իրան։ Այդ կետից հայ-իրանական սահմանի Արցախ-Իրան հատվածը նույնպես շարունակվում է Արաքս գետի հունով շուրջ 100 կմ մինչև Հորադիզ կայարան, որտեղից սկիզբ է առնում Ադրբեջան-Իրան սահմանը։


== Պատմություն ==
Հայ-իրանական սահմանագիծը գծվել է 1828 թվականին՝ Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագրով, երբ ռուս-պարսկական պատերազմից հետո Արևելյան Հայաստանը վերջնականապես հայտնվեց Ռուսաստանի տիրապետության տակ։ Այդ օրվանից ընդունված է հայ-պարսկական բաժանարար սահմանը համարել Արաքս գետը։
Ռուսական կայսրության և Անդրկովկասյան սեյմի փլուզումից հետո հայկական անկախ պետականության պայմաններում բանակցություններ են ընթացել սահմանի բացման վերաբերյալ, սակայն դրանք հետաձգվել են Հայաստանի խորհրդայնացման պատճառով։ Խորհրդային Միության մեկուսացման քաղաքականության պատճառով Հայկական ԽՍՀ-ի և Իրանի միջպետական սահմանները եղել են անանցանելի։
Հայ-իրանական սահմանը բացվել է դեռևս ԽՍՀՄ-ի գոյության վերջին տարիներին։ 1992 թվականին Հայաստանը և Իրանը բացեցին դեսպանատներ, սկսելով զարգացնել երկկողմ հարաբերությունները։ Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման հետ սկսեցին զարգանալ նաև տնտեսական կապերը։ Հատկապես Հայաստանի համար կարևոր էր Իրանի հետ ցամաքային կապի հաստատումը, Արաքս գետի վրայով։ 1992 թվականի մայիսի 6-ին նախագահներ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և ալի Աքբար Ռաֆսանջանիի Արաքս գետի վրա բացվեց ժամանակավոր կամուրջը։ Այդ ժամանակ Թուրքիան և Ադրբեջանե սկսել էին Հայաստանի շրջափակումը, իսկ Վրաստանը ներքաշվել էր քաղաքացիական պատերազմի։ 2007 թվականի մարտի 19-ին Սյունիքի մարզի ծայրամասային Ագարակ քաղաքում՝ հայ-իրանական սահմանի ոլորտում, տեղի է ունեցել Հայաստանն ու Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը միմյանց կապող գազատարի գործարկման հանդիսավոր արարողությունը, որին ներկա են գտնվել երկու երկրների նախագահները՝ Ռոբերտ Քոչարյանը և Մահմուդ Ահմադինեժադը։
Արցախյան պատերազմի տարիներին սնունդը և վառելիքը Հայաստան էր գալիս Իրանի՝ Մեղրիի ճանապարհով։


== Սահմանի վերահսկողություն ==
1992 թվականին Հայաստանը և Ռուսաստանը ստորագրել են պայմանագիր, համաձայն որի Հայաստան-Իրան և Հայաստան-Թուրքիա պետական սահմանին հայ սահմանապահների հետ միասին հաստատվել են ռուս սահմանապահներ։


== Տես նաև ==
Հայ-իրանական հարաբերություններ
Իրան-Հայաստան գազատար
Հայ-վրացական սահման
Հայ-ադրբեջանական սահման
Հայ-թուրքական սահման


== Ծանոթագրություններ ==
Նովկա (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)

Նովկա (ռուս.՝ Новка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յան Իսահակյան

Յան Սուրենի Իսահակյան (սեպտեմբերի 27, 1931(1931-09-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 28, 1997(1997-01-28), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1987), ճարտարապետության թեկնածու (1965), պրոֆեսոր (1990)։


== Կենսագրություն ==
1954 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
1964-1968 թվականներին աշխատել է Շինարարության և ճարտարապետության ԳՀԻ-ում, 1973-1980 թվականներին՝ նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, 1980-1991 թվականներին` ՀԽՍՀ պետշինի վարչության պետ, 1985-1992 թվականներին` Հայաստանի ճարտարապետների միության վարչության քարտուղար, 1991-1997 թվականներին` ԵՊՃՇՀ ամբիոնի վարիչ։

Իսահակյանի համահեղինակությամբ նախագծվել և իրականացվել են՝

Էջմիածնի հասարակական կենտրոնի (1973-1985)
«Վաղարշապատ» թաղամասի բնակելի շենքերի կառուցապատումը (1975-1980 թվականներին, ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ, 1981 թվականին)
Կապի տունը (1983-1984)
Երևանի Ավան-Առինջ թաղամասի բնակելի տները (1975) և կառուցապատումը (1978-1984)
«Երիտասարդական» բնակելի համալիրը (1978-1985)


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1987)
Խորհրդային ճարտարապետության 1976-1980 թվականների նվաճումների համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր


== Ծանոթագրություններ ==
Արմիդա Ավանեսյան

Ավանեսյան Արմիդա Լենդրուշի (ծնվ. 26 սեպտեմբերի 1959, Ստեփանակերտ), բուժքույր։ Ավարտել է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանը (1980)։ 1980-1991 թթ.-ին աշխատել է Ստեփանակերտի շտապ օգնության, արյան փոխներարկման կայաններում, 1992 թ.-ից՝ Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական կլինիկական հրապիտալի վնասվածքաբանության բաժանմունքում։
1992-1994 թթ.-ին Ստեփանակերտի կենտրոնական. Դրմբոն-Տոնաշեն-Աղդամ և այլ ուղղությունների դաշտային շարժական հրապիտալների բժշկասանիտարական կամավոր ջոկատի կազմում ռազմաճակատի առաջին գծում բուժօգնություն է ցույց տվել վիրավոր ազատամարտիկներին, կազմակեոդել դոնորական աշխատանքներ և վիրավորների տարհանում։ Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։
Պատմութիւն (3825, Ագաթանգեղոս)

Ագաթանգեղոս․ պատմություն (3825), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3825 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1671 թվականին Ոսկան աբեղա գրիչի կողմից Խորվիրապում։ Ստացողը եղել է Ոսկան աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 20x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 264 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 165ա, 207բ։


== Բովանդակություն ==
Դաշանց թուղթ։
Մեսրոպայ Վայոցձորեցւոյ պատմութիւն Մեծին Ներսիսի։


== Ծանոթագրություններ ==
Սինյակ (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍինյակՍինյակ (ուկրաիներեն՝ Синяк), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սինյակ գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բեն-Նասեր

Բեն-Նասեր (արաբ․՝ بن ناصر‎‎), քաղաք և կոմունա Ալժիրի հյուսիսարևելյան մասում ՝ Ուարգլայի վիլայեթում։ Մտնում է Տայբետ շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքն ի սկզբանե բնակեցվել է 19-րդ դարի կեսերին։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Քաղաքը գտնվում է Վիլայեթի հյուսիսում՝ հյուսիսային Սահարայի օազիսներից մեկի տարածքում, երկրի մայրաքաղաք Ալժիրից հարավ-արևելք մոտավորապես 494 կիլոմետր (ուղիղ գծով) հեռավորության վրա։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 101 մետր է։
Բեն-Նասեր կոմունան սահմանակից է Տայբետ և Էլ Բորմա համայնքներին, ինչպես նաև Էլ Օուեդ վիլայեթի տարածքին։ Նրա տարածքը 1668 կմ² է։


== Կլիմա ==
Քաղաքի կլիման բնութագրվում է որպես անապատային (BWh Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման մեջ)։ Տարվա ընթացքում տեղումները շատ քիչ են (միջին տարեկան քանակը՝ 66 մմ)։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 21,5 °C է։ Ամենացուրտ ամսվա (հունվարի) միջին ջերմաստիճանը 10,1 ° С է, ամենաշոգ ամսվա (հուլիսի)՝ 33,3 ° С։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2008 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալների՝ կոմունայի բնակչությունը կազմում էր 10330 մարդ։ Արական բնակչության տեսակարար կշիռը կազմել է 50.8%, կանանց` համապատասխանաբար, 49.2%: Բնակչության գրագիտության մակարդակը կազմել է 65,3%։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 76,9%, կանանց մոտ՝ 53,5%։ Բեն-Նասերի բնակիչների 3,5%-ն ուներ բարձրագույն կրթություն, 10,1%-ը՝ միջնակարգ։


== Տրանսպորտ ==
Բեն-Նասերն ուղղակիորեն ընկած է N16 ազգային մայրուղու վրա՝ Տուգուրտից արևմուտք և Էլ Օուեդ արևելքից։


== Ենթակառուցվածք ==
Խմելու ջուրը հասանելի է բնակչության 98%-ին։ Սակայն բոլոր բնակիչների համար կոյուղու համակարգը դեռ ավարտված չէ։


== Կրթություն ==
Քաղաքում կա ինը տարրական և մեկ միջնակարգ դպրոց։


== Տնտեսություն ==
Տարածքի տնտեսությունը հիմնականում գյուղատնտեսական է, կենտրոնացած է արմավենու բուծման, ինչպես նաև այլ մշակաբույսերի վրա, ինչպիսիք են կարտոֆիլը, սոխը և սխտորը։ Բեն-Նասերի տնտեսության մյուս հիմնական ճյուղը տեքստիլ արդյունաբերությունն է, որը հիմնականում կենտրոնացած է բրդի և բամբակի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջենովա (այլ կիրառումներ)

Ջենովա, կարող է վերաբերել՝

Ջենովա - անգլիական դրամա
Ջենովա - գավառ Իտալիայի Լիգուրիա մարզում
Ջենովա - քաղաք Իտալիայում
Շտայնդորֆ (Շվաբիա)

Շտայնդորֆ (Շվաբիա) (գերմ.՝ Steindorf (Schwaben)), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխախ Ֆրիդբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 891 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 16,19 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 71 168։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (գերմ.)
Մարտական ուղտ

Մարտական ուղտ, ուղտեր, որոնք անտիկ և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում համալրել են պետությունների զինված ուժերը։ Ներկայումս, մարտական ուղտերն օգտագործվում են անապատային և կիսաանապատային մարտական գոտիներում տեղաշարժվելու նկատառումներով։


== Պատմություն ==
Արաբական և բերբերական ուղտերը դեռևս 1000 տարի առաջ սկսել են օգտագործվել ոչ միայն բեռնափոխադրման, այլ նաև մարտական գործողությունների համար։ Սովորաբար, ուղտերը հեծվում են երկար նիզակավոր և աղեղնաձիգավոր հեծյալների կողմից։
Հովսեփոս Փլավիոսն իր աշխատության մեջ մարտական ուղտերին հիշատակել է հետևյալ կերպ․ 

Որպես մարտական կենդանիներ, շատ ավելի նպատակաարմար է ուղտերի փոխարեն ձիերի օգտագործումը։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ ուղտերը չեն շեղում ջերմությունը, սակայն մի քանի աստիճանն անգամ բարձրացնում է մարմնի ջերմաստիճանը։ Սա խիստ սահմանափակում է վերջիններիս աշխատանքային կարողություններն ու դիմացկունությունը և այդ իսկ պատճառով էլ ուղտերը, ի տարբերություն ձիերի, ունեն ավելի սահմանափակ մարտավարական ունակություններ։ Տարբեր է նաև ուղտերի ու ձիերի առավելագույն արագությունների ցուցանիշը։
Մարտական ուղտերի մասնակցությամբ պատմությունից մեզ այտնի ամենանշանավոր ճակատամարտերից մեկը մ.թ.ա. 2-րդ դարում տեղի ունեցած Մագնեսիայի ճակատամարտն է։ Մագնեսիայի դաշտում միմյանց դեմ մարտնչում էին հռոմեական և սելևկյան բանակները։ Պատմիչները գրում են, որ Անտիոքոս Մեծի գլխավորած սելևկյան բանակում աչքի էին ընկնում զինված ուղտավոր հեծյալներ։


== Գրականություն ==
Джордж Тэйлор Денисон. Период I. С древнейших времен до падения Западной Римской империи // История конницы = A History of Cavalry from the earliest times with lessons for the future. — М.: АСТ, 2001. — 480 с. — (Военно-историческая библиотека). — 8000 экз. — ISBN 5-17-004683-9.
Ширяев Д. Верблюды в сражениях древности. Публикация на сайте «Военная литература»
Հյուսիսային արևադարձ

Հյուսիսային արևադարձ կամ Խեցգետնի արևադարձ, ամենահյուսիսային լայնություն, որի վրա Արեգակը կեսօրին կարող է բարձրանալ մինչև զենիթ։ Հինգից մեկ հիմնական զուգահեռագծերից է, նշված Երկրագնդի քարտեզի վրա։ Այժմ գտնվում է հասարակածից հյուսիս, 23° 26′16″ հեռավորության վրա։ Դա տեղի է ունենում ամառվա ընթացքում, երբ արևի ճառագայթների անկման անկյունը հյուսիսային կիսագնդի վրա, համարվում է ամենամեծը։
Խեցգետնի արևադարձի հարավային համարժեքը Այծեղջյուրի արևադարձն է։ Խեցգետնի արևադարձից դեպի հյուսիս ընկած տեղամասն ունի մերձարևադարձային և մեղմ կլիմա։ Տարածքը, որը պարփակված է Խեցգետնի և Այծեղջյուրի արևադարձերով, կոչվում է արևադարձ։ Այժմ երկրագնդի առանցքի թեքվածությունը  քայլ առ քայլ փոքրանում է, և Խեցգետնի արևադարձը դանդաղ մոտենում է հասարակածին։ Խեցգետնի արևադարձի անունն առաջացել է Խեցգետին համաստեղությունից։ Երկու հազար տարի առաջ Արեգակը գտնվում էր Խեցգետին համաստեղությունում ամառային արևադարձի ժամանակ։ Սակայն արևադարձի շեղման պատճառով  այժմ այդ ժամանակաշրջանում Արեգակը գտնվում է Երկվորյակ համաստեղության մեջ։ «Արևադարձ» բառը առաջացել է  հուն․՝ τροπή բառից, նկարագրում է շրջադարձի պրոցեսը, Արեգակի շարժը արևադարձի ընթացքում։
Խեցգետնի արևադարձի տեղակայումը չի համարվում հաստատուն, քանի որ կախված է Երկրի Արեգակի շուրջը պտտման արագությունից։ Տարբեր պարբերություն ունեցող ցիկլային երևույթների պատճառով արևադարձի տեղը աստիճանաբար փոխվում է։  

Շարժման ժամանակ Գրինվիչի միջօրեականից դեպի արևելք Խեցգետնի արևադարձը անցնում է.

Քաղաքներ, գտնվող հյուսիսային արևադարձի լայնության վրա.

Ասուան, Եգիպտոս
Ասանսոլ, Հնդկաստան
Դաքքա, Բանգլադեշ
Կարաչի, Պակիստան
Գուանչժոու, Չիանաստան
Մասկատ, Օման
Բհոպալ, Հնդկաստան
Լյուչժոու, Չինաստան
Ահմադաբադ, Հնդկաստան
Մեդինա, Սաուդյան Արաբիա
Շանտոու (Սվա), Չինաստան.Քաղաքներ  Մեքքան, Նագպուրը, Սյանգանը գտնվում են Խեցգետնի արևադարձից մի փոքր հարավ, Աբու Դաբին, Վարանասին, Դուբայը ավելի հյուսիսում են գտնվում։


== Շուրջերկրյա ճանապարհորդություն ==
Համաձայն Միջազգային Ավիացիոն Ֆեդերացիայի, շուրջերկրյա թռիչքի արագության ռեկորդը խփելու համար ինքնաթիռը պետք է հնարավորին չափ արագ թչիքի ոչ պակաս քան Խեցգետնի արևադարձի երկարությունը, կտրի-անցնի միջօրեկանը և վայրէջք կատարի միևնույն օթանավակայանում, որտեղից որ դուրս է եկել։ Այդ երկարությունը որոշված է ճշտությամբ և կազմում է 36787,559 կմ։

Սովորական շուրջերկրյա ճանապարհորդության հեռավորությունը, նշված կանոններում, կլորացված է մինչև 37 հազար կմ։


== Ծանոթագրություն ==


== Տես նաև ==
Հարավային արևադարձ (Այծեղջյուրի արևադարձ)
Բևեռային շրջան
Հասարակած


== Արտաքին հղումներ ==

Тропики հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
(5874) 1989 XB

(5874) 1989 XB, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Նոբուհիրո Կավասատոյի կողմից Ուենոհարայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,383144 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8511 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9152 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1343,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267904 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,08° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5874) 1989 XB աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Չերչիլ (այլ կիրառումներ)

Չերչիլ  (անգլ.՝ Churchill), կարող է վերաբերել՝


== Ազգանուն ==
Հայտնի կրողներն են՝

Ուինսթոն Չերչիլ անգլ.՝ Sir Winston Leonard Spencer Churchill, 1847 -1965 — Միացյալ Թագավորության վարչապետն էր 1940—1945 և 1951—1955 թվականներին։
Ջոն Չերչիլ (lang-en. John Churchill 1650—1722) — անգլիական պետական և զինվորական գործիչ, աչքի է ընկել իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմում։
Ուարդ Չերչիլ (անգլ.՝ Ward LeRoy Churchill) ծնվ. 1947) — ամերիկյան գրող և քաղաքական գործիչ;
Չերչիլ — գետ է Կանադայում, թափվում է Հուդզոնի ծոց։
Չերչիլ — գետ է Կանադայում, թափվում է Ատլանտյան օվկիանոս։
Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարան

Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարան (սվահիլի՝ Sven-Harrys Konstmuseum) արվեստի թանգարան է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում, որը հիմնվել է շինարար Սվեն-Հարրի Կառլսոնի կողմից։ Այն տեղակայված է բազմապրոֆիլ շենքում՝ արվեստի պատկերասրահի, բնակարանների և բիզնես կենտրոնների հետ։


== Պատմություն ==
Մրցանակակիր շվեդ շինարար Սվեն Հարրի Կառլսոնը (ծն. 1931) 1960-ականների կեսերից եղել է արվեստի կոլեկցիոներ՝ կազմելով հավաքածու, որի մեջ ներառված էին Կառլ Ֆրեդրիկ Հիլլի, Հելեն Սշջերֆբեկի, Էռնստ Ժոզեֆսոնի, Օգոստոս Ստրինբերգի, Էդվարդ Մանչի, Անդերս Զորնի և այլոց աշխատանքները։ Նա շենք է կառուցել` իր հավաքածուն տեղավորելու համար։ Նախագծված լիենլով Գերտ Վինգարդհի և Աննա Հյոգլանդի կողմից` 5 հարկանի շենքը պատված է ոսկու երանգով պղնձյա-ալյումինի-ցինկի խառնուրդով, որը նախատեսված է եղել շենքը պաշտպանել թթվածնի ազդեցությունից։ Այն բացվել է 2011 թվականին և այժմ ղեկավարվում է հիմնադրամի կողմից։ 2012 թվականից նրա տնօրենն է Էլսեբեթ Ուելանդեր-Բերգգրենը։
Բացի Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարանից, շենքում կան արվեստի պատկերասրահ, ռեստորան և այլ բիզնես կենտրոններ, ինչպես նաև` 18 բնակարան։ Թանգարանը գտնվում է շենքի վերևի հարկում, իսկ նրա ներքին տարածքները նախագծված են որպես Սվեն Հարրի Կառլսոնի նախկին տունը Լիդինգում, որը կառուցվել է 1770-ականներին։ Արվեստի պատկերասրահը, որն զբաղեցնում է մոտավորապես 400 քմ, բաժանված է երեք հիմնական դահլիճների, որոնք բաժանված են առաջինից չորրորդ հարկերի միջև։ Այն ցուցադրում է այնպիսի արվեստագետների աշխատանքներ, ինչպիսիք են Կարին Մամմա Անդերսոնը և Թորսթեն Անդերսոնը։ Առաջին հարկի մնացած մասը զբաղեցված են առևտրային ձեռնարկությունների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիշնյանկա

Վիշնյանկա (ուկրաիներեն՝ Вишнянка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1841 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիշնյանկա գյուղում բնակվում էր 93 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,951 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 97,79 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռուտվյանկա

Ռուտվյանկա (ուկրաիներեն՝ Рутвянка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուտվյանկա գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,975 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 85,13 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պրոկոնսուլ

Պրոկոնսուլ (լատ.՝ proconsul, pro - միասին և consul - կոնսուլ),  պետական պաշտոն Հին Հռոմում։ Պրոկոնսուլները սկզբում կատարել են զինվորական հանձնարարություններ Հռոմից դուրս՝ Իտալիայի տարածքում։
Պրովինցիաների առաջանալուց հետո պրոկոնսուլները նաև պրոպրետորները նշանակվել են պրովինցիաների կառավարիչ՝ իրավական, վարչական և զինվորական գերագույն իշխանությամբ մեր թվարկությունից առաջ 27-ից պրոկոնսուլները կառավարել են հիմնականում ծերակուտական պրովինցիաները։ Պրոկոնսուալ սովորաբար ընտրվել են մեկ տարով։
Կարբոցիկլիկ միացություններ

Կարբոցիկլիկ միացություններ ( լատ.՝  carbo-ածուխ և հունարեն՝ χύχλος-շրջան, օղակ), իզոցիկլիկ միացություններ, օրգանական միացություններ, որոնց մոլեկուլները պարունակում են ածխածնի ատոմներից կազմված օղակներ (ցիկլեր)։ Կարբոցիկլիկ միացությունները տարբերվում են հետերոցիկլային միացություններից, որոնց ցիկլերը բացի ածխածնից պարունակում են այլ տարրերի (O, N և S) ատոմներ, ինչպես նաև ացիկլիկ միացություններից, որոնք չեն պարունակում ցիկլեր։ Կարբոցիկլիկ միացությունները ստորաբաժանվում են արոմատիկ և ալիցիկլիկ (բենզոիդային և ոչ բենզոիդային) միացությունների։ Կարբոցիկլիկ միացությունները լայնորեն տարածված են բնության մեջ։ Նավթի մեջ գտնվող ածխաջրածինների զգալի մասը, տերպենները, մի շարք անտիբիոտիկներ, բազմաթիվ ներկեր, դեղանյութեր, միջատասպան նյութեր են կարբոցիկլիկ միացություններ են։ Կիրառվում են սինթետիկ խեժերի, պլաստմասսաների և արժեքավոր այլ նյութերի ստացման համար։
Սոֆիայի տեխնիկական համալսարան

Սոֆիայի տեխնիկական համալսարան, ՍՏՀ (բուլղար․՝ Технически университет, (քաղաքի անունը չի մտնում պաշտոնական անվանման մեջ, բայց ավելանում է տարբերման համար), Բուլղարիայի խոշորագույն տեխնիկական համալսարան։ Մասնաճյուղեր ունի Պլովդիվում և Սլիվենում։
Համալսարանում ուսանում են մոտավորապես 18 000 ուսանող, որոնցից գրեթե 10 %-ը կազմում են օտաերկրացիները։ Համալսարանը ընդգրկվում է Բուլղարիայի խոշորագույն ինը տեխնիկական բուհերի միավորման մեջ։


== Պատմություն ==
Համալսարանը հիմնադրվել է 1953 թվականին որպես Մեքենա-էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտ, երբ Պետական պոլիտեխնիկումը (1942-1953) բաժանվել է 4 բարձրագույն ինժեներական ինստիտուտի՝

Մեքենա-էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտ (այսօր՝ Տեխնիկական համալսարան),
Ինժեներա-շինարարական ինստիտուտ (այսօր՝ Ճարտարապետության, շինարարության և երկրաբաշխության համալսարան),
Քիմիա-տեխնոլոգիական ինստիուտ (այսօր՝ Քիմիական տեխնոլոգիայի և մետաղագործության համալսարան),
Լեռնա-երկրաբանական ինստիտուտ։ՄԷԻ 1965 թվականին անվանափոխվել է Բարձրագույն Մեքենա-էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտ։ Հետո նրան շնորհվել է Լենինի անունը և այն մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը կոչվել է Վ. Ի. Լենինի անվան բարձրագույն Մեքենա-էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտ։ 1995 թվականի հուլիսի 21-ի Բուլղարիայի ազգային խորհրդի որոշմամբ ստացել է համալսարանի կարգավիճակ և անվանափոխվել է Տեխնիկական համալսարան։


== Ուսումնական կառուցվածք ==
Համալսարանի կրթական նախագիծը միավորում է՝

ֆակուլտետներ՝
Սոֆիայում, 11 հիմնական և 3 գործառական ֆակուլտետ (գերմաներեն, անգլերեն, ֆրանսերեն դասավանդմամբ),
Պլովդիվում, 2 հիմնական ֆակուլտետ,
Սլիվենում, 1 հիմնական ֆակուլտետ,
քոլեջներ (բուհեր), Սոֆիայում և Սլիվենում,
միջին մասնագիտացված ուսումնարաններ, Սոֆիայում և Պրավեցում,
դեպարտամենտներ և կենտրոններ։


== Գիտական կառուցվածք ==
Գիտական և կիրառական գործունեությունը կազմակերպվում է հետևյալ ստորաբաժանումներում՝

Գիտահետազոտական սեկտոր, որն իր մեջ ներառում է 15 գիտահետազոտական և գիտակիրառական լաբորատորիա
5 փոքր ձեռնարկություններ՝ ԵՖՏՈՄ-ՅՈՆ, ԵՖՏՈՄ-ԽԻՄ, ՄՈԴ-ՄԱՆ, ՄՈՒՍԱՏ, ԵՄՆՄ
Ուսումնական-փորձառական ձեռնարկություն (Ուսումնական գործարան)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Պոկրովսկի (այլ կիրառումներ)

Պոկրովսկի, կարող է վերաբերել՝

Պոկրովսկի - խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի կազմում
Պոկրովսկի - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանում
Նեդլաթի

Նեդլաթի (վրաց.՝ ნედლათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 810 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 2 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տաշլի-Շարիպովո

Տաշլի-Շարիպովո (ռուս.՝ Ташлы-Шарипово, բաշկիրերեն՝ Ташлы-Шәрип), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 363 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կիտեե

Կիտեե (ֆիններեն Kitee, շվեդերեն Kides), քաղաք Ֆինլանդիայում, գտնվում է Արևելյան Ֆինլանդիա լյանիում և հանդիսանում է Հյուսիսային Կարելիա տարածաշրջանի մի մասը։ Համայնքի բնակչության թիվը 2003 թվականի տվյալներով հասնում է 10024 մարդու, իսկ համայնքի տարածքը՝ 1141,75 քառ. կմ, որից 276,87 քառ. կմ (տարածքի գրեթե 25%) ծածկված է ջրով։ Բնակչության խտությունը՝ 8,8 մարդ/քառ.կմ։
Համայնքը ֆիննախոս է։ Շվեդալեզու փաստաթղթերում համայնքը հայտնի է որպես Կիդես։

Աշխարհում հայտնի երգչուհի Տարյա Տուրունենը, ինչպես նաև աշխարհահռչակ Նայթվիշ ռոք-խումբը, ծնունդով այս քաղաքից են։


== Անվանի կիտեեցիներ ==
Տերո Կիննունեն (ծնվել է 1973 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի պրոդյուսեր։
Տուոմաս Հոլոպայնեն (ծնվել է 1976 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի դաշնակահար, երգահան և բառերի հեղինակ։
Տարյա Տուրունեն (ծնվել է 1977 թ.) - ֆինն երգչուհի, երգահան, ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի նախկին վոկալիստ։
Յուկկա Նեվալայնեն (ծնվել է 1978 թ.) - ֆիննական Նայթվիշ սիմֆոնիկ-մետալ խմբի թբկահար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Պաշտոնական վեբ-կայք
Նիկողոս Թաշչյան

Նիկողոս (Նիկողայոս) Թաշչյան (հունիսի 17, 1841(1841-06-17), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 9, 1885(1885-09-09), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), հայ կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Նիկողայոս Թաշչյանը ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Խասգյուղի Ներսիսյան դպրոցում, աշակերտելով Գաբրիել Երանյանին, որին հետագայում հաջորդելու էր։ Ավարտելով երաժշտական կրթությունը, նվիրվել է ուսուցչական աշխատանքի, որպես երաժշտության դասատու պաշտոնավարել հայկական դպրոցներում։ Սովորեցրել է նաև երաժշտական նոտաներ։ 
1861 թվականին եղբոր՝ Հակոբիկ Թաշչյանի հետ հրատարակել է «Նվագ օսմանյան» կիսամյա հանդեսը, իսկ Գ. Երանյանի հետ՝ «Քնար հայկական» երաժշտական պարբերականը։ 1863 թվականին Վարդան Փափազյանի և Տիգրան Չուխաջյանի հետ հրատարակել է «Օսմանյան երաժշտություն» հանդեսը։ «Քնար հայկական», «Նվագ օսմանյան» և «Օսմանյան երաժշտություն» հանդեսները տպագրվում էին վիմատիպ, պարունակում հայերեն և թուրքերեն երգեր։ «Օսմանյան երաժշտության» մեջ տպագրված են Տիգրան Չուխաջյանի մի քանի գործեր։ 
Որպես ուսուցիչ աշխատել է Սկյուտարի Մեզպուրյան և Սամաթիայի Արամյան վարժարաններում։ 1871 թվականին Գևորգ կաթողիկոսի կողմից հրավիրվել է Էջմիածին, Գևորգյան ճեմարանում դասավանդելու երաժշտություն։ Այնտեղ 1874 թվականին հրատարակել է «Դասագիրք եկեղեցական ձայնագրության» ձեռնարկը, ապա իր գլուխգործոցը՝ «Ձայնագրյալ երգեցողություն Ս. Պատարագի և ձայնագրյալ շարականը»՝ բաղկացած 1000-ից ավելի մեծադիր էջերից։ 1880-ականներին վերադարձել է Կ. Պոլիս, շարունակել սիրած գործը։ Էջմիածնում նրան աշակերտել է կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանը։ Հայտնի է եղել նաև որպես հրապարակախոս։ 1864 թվականին «Ժամանակ» պարբերականում տպագրել է մի շարք հոդվածներ։
1879 թվականից եղել է Կ. Պոլսի մայր եկեղեցու երաժշտապետը։
Նիկողոս Թաշչյանը վերաձայնավորել է հայկական հոգևոր երգերը (Հ. Լիմոնճյանի նոտագրությամբ), որոնք հրատարակվել են Էջմիածնում՝ «Ձայնագրեալ երգեցողութիւնք սրբոյ Պատարագի» (1874), «Ձայնագրեալ շարական հոգևոր երգոց... Հայաստանեայց» (1875) և «Երգք ձայնագրեալք ի ժամագրոց Հայաստանեայց ս. եկեղեցւոյ» (1877) հատորներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նիկողայոս Թաշճյան
Музыкальная энциклопедия, Ташчян Н.
(1236) Թաիս

(1236) Թաիս (անգլ.՝ Thais), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի նոյեմբերի 6-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,429488 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8395 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0194 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1383,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260275 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,16° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է T դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1236) Թաիս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ունիան դու Սուլ

Ունիան դու Սուլ (պորտ.՝ União do Sul), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսային մարզում։ Մտնում է Սինոպ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5834 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 4 581,121 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,3 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 29.635.354,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5.830,29 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,768 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)


== Ծանոթագրություններ ==
Իրավաբանական անձ

Իրավաբանական անձ է համարվում այն կազմակերպությունը, որը, որպես սեփականություն, ունի առանձնացված գույք և իր պարտավորությունների համար պատասխանատու է այդ գույքով, կարող է իր անունից ձեռք բերել ու իրականացնել գույքային և անձնական ոչ գույքային իրավունքներ, կրել պարտականություններ, դատարանում հանդես գալ որպես հայցվոր կամ պատասխանող։
Բացի քրեական իրավունքից մյուս բոլոր իրավունքի ճյուղերում իրավաբանական անձինք համարվում են իրավունքի սուբյեկտներ։
Իրավաբանական անձինք լինում են երկու տեսակի՝

Ոչ առևտրային՝ շահույթ չհետապնդող (Հասարակական կազմակերպություններ, հիմնադրամներ և այլն)
Առևտրային՝ շահույթ ստանալու համար ստեղծված (Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններ, լիարժեք պատասխանատվությամբ ընկերություններ, բաժնետիրական ընկերություններ և այլն)Իրավաբանական անձ անհրաժեշտ հատկանիշներն են։

Սեփականության իրավունքով ունի գույք.
Իր պարտավորությունների համար պատասխանատու է այդ գույքով.
Իր անունից ձեռք բերել ու իրականացնել գույքային և անձնական ոչ գույքային իրավունքներ, կրել պարտականություններ։


== Աղբյուրներ ==
Տարիել Բարսեղյան, «Քաղաքացիական իրավունք» 2004 թ, հատոր 1, 102-րդ էջ
Ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին․ https://personallawyer.am/hy/company/article?url=register_an_NGO(չաշխատող հղում)
Քենսեն

Քենսեն (ֆր.՝ Quinssaines), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Ալյեի գավառի Մոնլյուսոն շրջանում։ Մտնում է Արևմտյան Մոնլյուսոն կանտոնի կազմի մեջ։ 
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03212։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 1245 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 759 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 560-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 199-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,6 %)։ 560 աշխատունակ բնակիչներից 528-ը աշխատում էին (280 տղամարդ և 248 կին), անաշխատանք էին 32-ը (17 տղամարդ և 15 կին)։ 199 անգործունակ մարդկանցից 30-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 113-ը թոշակառու, 48-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Մարսել եկեղեցի (ХIХ դար)
Հովհաննես Մկրտիչ ժամատուն (XIV դար)
Քենսեն դղյակ (XIV դար)
Էր ավազաքարե խաչ (XV դար)


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Քենսեն» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-09-25-ին։ Վերցված է 2012-6-12 
«Քենսեն» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-30
Կիրբիտովո (Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջան)

Կիրբիտովո (ռուս.՝ Кирбитово), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում։ Մտնում է Կուտեյնիկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Samsung Galaxy A3 (2016)

Samsung Galaxy A3, անդրոիդ սմարթֆոն, որը արտադրված է Սամսունգ ընկերության կողմից։ Թողարկվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Samsung Galaxy А7 (2016) և Samsung Galaxy A9 (2016) հեռախոսների հետ միաժամանակ։


== Սարքավորումներ ==
Galaxy A3-ը հագեցած է Exynos 7580 մշակիչով, որն բաղկացած է չորս կամ երկու միջուկից, բայց Samsung-ը որոշել է արգելափակել մի խումբը անհայտ պատճառներով։ Սարքը ունի նույն պրոցեսորը, ինչպիսին որ Galaxy А5 (2016)-ը։ Որոշ շուկաների համար թողարկված է Qualcomm Snapdragon 410 պրոցեսորով։ Սմարթֆոնն ունի 1,5 գիգաբայթ օպերատիվ հիշողություն, 16 գիգաբայթ ներքին հիշողության, շարժական հիշողության քարտ micro SD-ի  աջակցությամբ,(մինչև 128 գիգաբայթ)։ Galaxy A3 (2016) կարող է օգտագործվել նաև որպես Dual SIM սմարթֆոն։


== Ոճ ==
Samsung Galaxy A3 (2016) ունի ալյումինի ապակե կորպուս, էկրանը պատրաստված է Gorilla Glass 4 ալյումինե ապակուց, հեռախոսի հետևի մասը նույն պես պատված է ապակիով։


== Տեղեկատվության մատչելիություն ==
Galaxy A3 (2016) թողարկվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Չինաստանում։ 2016 թվականի առաջին եռամսյակում տարածվել է նաև այլ երկրներում։ 2016 թ ապրիլին այս մոդելը հասանելի է դարձել Եվրոպայում, Աֆրիկայում, Լատինական Ամերիկայում և Ասիայում։ Մոդելը չի թողարկվել Հյուսիսային Ամերիկայում և Հնդկաստանում։ Տրված վայրերում հասանելի է միայն Galaxy А5 (2016) և Galaxy А7 (2016) մոդելները։


=== Տարբերակներ ===


== Տես նաև ==
Samsung Galaxy Alpha
Samsung Galaxy A3 (2015)
Samsung Galaxy A5 (2015)
Samsung Galaxy А5 (2016)
Samsung Galaxy A5 (2017)
Samsung Galaxy А7 (2015)
Samsung Galaxy А7 (2016)
Samsung Galaxy А7 (2017)
Samsung Galaxy A8
Samsung Galaxy A9 (2016)
Samsung Galaxy A9 Pro


== Ծանոթագրություններ ==
Prisoner (ալբոմ)

Prisoner, ամերիկացի ալթ-քանթրի/ռոք երգիչ և կոմպոզիտոր Ռայան Ադամսի տասնվեցերորդ ստուդիական ալբոմը, որ թողարկվել է 2017 թվականի փետրվարի 17-ին նրա սեփական PAX AM լեյբլում։


== Պատմություն ==
Prisoner-ն Ադամսի՝ օրիգինալ երաժշտության առաջին ալբոմն է և առաջինը 2014 թվականի նրա Ryan Adams սկավառակից հետո։ Ձայնասկավառակից առաջ թողարկվել են երկու սինգլներ՝ «Do You Still Love Me?» և «To Be Without You»։ 
«Do You Still Love Me?» երգն Ադամսն առաջին անգամ կատարել է համերգի ընթացքում 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Սիդնեյում (Enmore Theatre, Ավստրալիա)։ Նյութի ձայնագրումն սկսվել է այն ժամանակ, երբ 42-ամյա երգիչը բաժանվում է իր ամերիկացի դերասանուհի Մենդի Մուրից (որի հետ ամուսնացած էր 2009 թվականից)։
Ալբոմն արժանացել է դրական արձագանքների երաժշտական քննադատների ու առցանց հրատարակությունների կողմից։


== Երգացանկ ==
Բոլոր երգերի հեղինակն է Ռայան Ադամս, բացի նշվածներից, բոլոր երգերի պրոդյուսերն Ադամսն է. 


== Մասնակիցներ ==
Ռայան Ադամս — վոկալ, կիթառ
Ջեյսոն Բոսել — հարվածայիններ
Դենիել Քլարկ — երգեհոն
Չարլի Ստավիշ — բաս կիթառ
Ջո Սաբլեթ — սաքսոֆոն
Մայք Վիոլա — կիթառ
Ջոննի Թ․ Երինգտոն — հարվածայիններ, պերկուսիա


== Հիթ-շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ryan Adams — Prisoner + Bonus 5 Sound Track
Ryan Adams — Do You Still Love Me? (Audio)
Փիլիպոս Աքարնացի

Փիլիպոս Աքարնացի (հին հունարեն՝  Φίλιππος, մ․թ․ա․ IV դար), Ալեքսանդր Մակեդոնացու բժիշկը, որի մասին հանրահայտ պատմությունները պատմվել են մի շարք անտիկ պատմիչների կողմից։ Փիլիպոսը ծնվել է Աքարնիայում՝ Հունաստանի արևմտյան շրջաններից մեկում։ Ըստ Կուրցիուս Ռուֆուսի՝ Ալեքսանդրը և Փիլիպոսը մանուկ հասակից եղել են ընկերներ։
Ըստ Արիստաբուլոսի՝ Ալեքսանդրը Կիլիկիայում հիվանդացել է հոգնածությունից, իսկ այլ պատմիչներ պնդում են, որ արքան, իրեն կորցրած և տաքացած, նետվել է Կյուդնոս գետի սառը ջրերը, որպեսզի զովանա։ Ալեքսանդրը ջղակծկումներ է ունեցել, նրա տաքությունը բարձրացել է, ապա սկսվել է նաև անքնություն։ Բոլորը, բացի Փիլիպոսից, գտնում էին, որ նա չի ապրի, սակայն Փիլիպոսը, որը արքայի մտերիմն էր, որոշում է արքային լուծողական տալ։ Երբ նա հրամայում է մի գավաթի մեջ պատրաստել դեղը, Պարմենիոնի կողմից նամակ է գալիս Ալեքսանդրին։ Ալեքսանդրը կարդում է նամակը, որտեղ գրված էր, որ Պարմենիոնը լսել է Փիլիպոսի՝ Դարեհի՝ իր հակառակորդի կողմից հավաքագրված լինելու մասին, և խորհուրդ էր տալիս զգուշանալ նրանից։ Նամակը իր ձեռքում բռնած՝ Ալեքսանդրը վերցնում է դեղը, իսկ նամակը տալիս է Փիլիպոսին։ Մինչ Փիլիպոսը կարդում էր Պարմենիոնի նամակը, Ալեքսանդրը խմում է դեղը։ Այնուամենայնիվ, պարզվում է, որ դա կեղծ տեղեկություն է, և Փիլիպոսը հավատարիմ է Ալեքսանդրին։ Շուտով Ալեքսանդրն առողջանում է և շարունակում իր արշավանքները դեպի Ասիա։
Փիլիպոսը Գազայի պաշարման ժամանակ դեռևս Ալեքսանդրի բժիշկն էր և բուժել է արքայի վիրավորումը, որը նա ստացել էր նետից․ այդ մասին վկայում է Կուրցիուս Ռուֆուսը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Դիոդորոս Սիկիլիացի, «Պատմական գրադարանի» (XVII.31.4-6.)
Արիանոս, «Ալեքսանդրի անաբասիս» (II.4.7-11)
Կուրցիուս Ռուֆուս, «Ալեքսանդր Մակեդոնացու պատմություն» (III.5.1-16, III.6.1-17, IV.6.17.)
Պլուտարքոս. «Զուգահեռ կենսագրություններ», Ալեքսանդր (19)
Մարկոս Յուստինոս, Պոմպեոս Տրոգոսի «Փիլիպպոսի պատմության» համառոտ շարադրանք (XI.8.3-9.)
Նավասչ Փուփենթեքսի

Նավասչ Փուփենթեքսի (թաի.՝ ณวัสน์ ภู่พันธัชสีห์; հունվարի 15, 1996(1996-01-15), Բանգկոկ, Թաիլանդ), մականունը Պոն (թաի.՝ ภณ), թայլանդցի մոդել և դերասան։


== Կենսագրություն ==
Նավաշը ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ Թաթհոնգակ Փուփենթեքսիի որդին է, որը գավառական ոստիկանության հրամանատարն է՝ Չանուտապորն Վիսիցոֆոնի հետ, հայտնի «Ֆուեն Ֆաենգ» (1983) ֆիլմի նախկին հերոսուհին և Պլոյ Տալայ Նավասը ունեն 2 եղբայր և քույր։
Նավասչը տարրական կրթությունը ստացել է Ramkhamhang համալսարանի դպրոցում (Նախնական), միջնակարգ և ավագ կրթությունը ավարտել է Bodindecha (Sing Singhaseni) դպրոցում։ Բակալավրի աստիճան՝ Ճարտարագիտության Ֆակուլտետ՝ Մոնգկուտի համալսարանում՝ Տեխնոլոգիական Լադկաբանգի երաժշտական և մուլտիմեդիա ճարտարագիտության բաժին (2-րդ կարգի պատվավոր կոչում) :


=== Կարիերա ===
Ճանապարհ դեպի ժամանցի արդյունաբերություն Նավասչը սկսել է մեկ ամսից՝ Ճարտարագիտական ամսվա ֆակուլտետում, և ընտրվել է նաև հրավիրել Phra Maha Phichai թագը արարողությանը՝ ստանալու Բուդդայի արձանի զարդարանք, Ladkrabang, 2015 թվականին մասնակցել է նաև մրցույթի։ «Երիտասարդ աստղ, Մեխալա, 2013 թվական» պարգևատրվել է  լուսանկարիչի սիրելի մրցանակով և ճանաչվել հաղթող, WoW Young Man-ի հաղթող, 2015 թվականին 2-րդ տարիքային խմբում։
2017 թվականին Sai Lub Jub Abb դրամայում առաջին անգամ խաղացել է Փանթիտի դերը, ավելի ուշ կապի մեջ լինելով Պանյանուտ Ջիրարոթանաքասեմի հետ՝ նա հնարավորություն է ստացել անընդհատ հանդես գալ։ Որը ցուցադրվել է Sanae Rak Nang Cin-ում՝ Թաուչի դերը կատարելով։
Ավելի ուշ նա առաջին գլխավոր հերոսն է խաղացել Tra Barb See Chompoo դրամայում, որի հերոսի պատմությունը ունի շատ ակնարկներ անցյալում և ունի շատ զգացմունքներ։ Սա դրամա է, որը մարդկանց ստիպում է իմանալ


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստասերիալ ===


== Մրցանակ ==
2019Kazz Awards 2019 Best Actor From the drama Tra Barb See Chompoo 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նավասչ Փուփենթեքսի Ինստագրամում
Կոստանդին Մելիք-Վրթանեսյան

Կոստանդին Եփրեմի Մելիք-Վրթանեսյան (հունվարի 11, 1899(1899-01-11) - մարտի 30, 1970(1970-03-30), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ, հասարակական գործիչ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)։


== Կենսագրություն ==
Կոստանդին Մելիք-Վրթանեսյանը ծնվել է 1899 թվականի հունվարի 11-ին Սուրմալուի գավառի Ալիղամարլու գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիան։ 1936-1945 և 1957-1970 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (1937-1940 և 19581967 թվականներին եղել է նաև փոխտնօրեն)։ 1936-1938 թվականին եղել է նաև կոնսերվատորիային կից շնորհալի երեխաների խմբի ղեկավար, 1940-1941 թվականներին՝ Հայֆիլհարմոնիայի գեղարվեստական ղեկավար, 1942-1944 թվականներին՝ տնօրեն։
Հեղինակել է «Արմեն Տիգրանյան» (ռուսերեն, 1939), «Պյոտր Իլիչ Չայկովսկի» (1940) աշխատությունները, եղել է «Երաժշտական բացատրական բառարանի» (1989) համահեղինակ։
Կոստանդին Մելիք-Վրթանեսյանը մահացել է 1970 թվականի մարտի 30-ին Երևանում։


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Մարիամ Տոնյան (1919-2022), հայ երաժշտագետ, երաժշտական մանկավարժ։ Ունեցել են երեք երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==
Մայք Մայերս

Մայքլ Ջոն «Մայք» Մայերս (անգլ.՝ Michael John "Mike" Myers, մայիսի 25, 1963(1963-05-25), Սքարբորո, Օնտարիո, Կանադա), կանադացի դերասան, կատակերգու, սցենարիստ և ֆիլմերի պրոդյուսեր։ Նրան մեծ ճանաչում է բերել Ուեյն Կեմպբելլի դերը «Ուեյնի աշխարհը» ֆիլմում։


== Կենսագրություն ==
Մայերսի ծնողները Լիվերպուլից և Անգլիայից են։ Բացի կանադական քաղաքացիությունից, Մայքը նաև բրիտանական քաղաքացիություն ունի։ Նրա արմատները սերում են անգլիայից, շոտլանդիայից և իռլանդիայից։ 9 տարեկանում նա առաջին անգամ նկարահանվեց գովազդում։ 1982 թվականին նա ավարտեց «Stephen Leacock High School» միջնակարգ դպրոցը և տեղավորվեց Տորոնտոյի կատակերգական խմբակներից մեկում։
1980-ական թվականներին Մայքը հաճախ էր հանդես գալիս տարբեր դերերով։ 1985 թվականին նա Լոնդոնի կատակերգական հաղորդաշարի վարողներից մեկն էր։ Հաջորդ տարի նա մասնակցում է բրիտանական մանկական «Wide Awake Club На» հեռուստահաղորդմանը։
Շրեկի դերը Մայքին տրվել է շատ պատահական։ Սկզբում այդ դերը պետք է կատարեր Քրիս Ֆարլին, բայց 1997 թվականի դեկտեմբերին նա մահացավ և «Շրեկի» ստեղծողները դերը կատարելու համար դիմեցին Մայքին։
«Ming Tea» խմբի կազմում, Մայերսը մասնակցել է իր ֆիլմերի համար մի քանի երաժշտությունների ձայնագրմանը։
2005 թվականին «The Comedian’s Comedian»-ը Մայերսին դասել է աշխարհի 50 լավագույն կատակերգուների շարքում։


== Անձնական կյանք ==
1933 թվականին Մայքը ամուսնացել է Ռոբին Ռուղանի հետ։ 2008 թվականին նրանք բաժանվել են։
2010 թվականին Մայքը ամուսնացել է Քելլի Տիսդեյլի հետ, որի հետ արդեն 3 տարի է, ինչ հանդիպում էր։ Նրանք ունեն 3 երեխա։ Տղան՝ Սպայկը և 2 աղջիկները՝ Սանդեյ Մոլլին և Պոլինա Քետլինը։


== Ֆիլմեր ==
1992 թվական  - Ուեյնի աշխարհը / Wayne’s World - Ուեյն Կեմպբելլ
1993 թվական  - Ես ամուսնացել եմ կացնով մարդասպանի հետ / So I Married an Axe Murderer - Մակկենզի
1993 թվական  - Ուեյնի աշխարհը 2 / Wayne’s World 2 - Ուեյն Կեմպբելլ
1997 թվական  - Օսթին Պաուերս։ Միջազգային մարդ-առեղծված / Austin Powers: International Man of Mystery - Օսթին Պաուերս, Բժիշկ Չարը…
1998 թվական  - Ստուդիա 54 (ֆիլմ)|Студия 54 / 54
1998 թվական  - Բարակ վարդագույն գիծ / The Thin Pink Line
1998 թվական  - Pete`s Meteor
1999 թվական  - Ալյասկայի գաղտնիքը / Mystery, Alaska - Դոննի Շուլզխոֆֆեր
1999 թվական  - Օսթին Պաուերս։ Լրտես, որը գերել է ինձ / Austin Powers: The Spy Who Shagged Me - Օսթին Պաուերս, Բժիշկ Չարը…
2001 թվական  - Շրեկ (մուլտֆիլմ) / Shrek - Շրեկ (հնչյունավորում)
2002 թվական  - Օսթին Պաուերս։ Գոլդմեմբեր / Austin Powers in Goldmember - 'Օսթին Պաուերս, Բժիշկ Չարը, Գոլդմեմբեր
2003 թվական  - Կատու / The Cat in the Hat - Կատու
2003 թվական  - Տեսարանը վերևից գեղեցիկ է / View from the Top
2004 թվական  - Շրեկ 2 / Shrek 2 - Շրեկ (հնչյունավորում)
2007 թվական  - Շրեկ 3 / Shrek the Third - Շրեկ (հնչյունավորում)
2007 թվական  - Shrek The Halls - 'Շրեկ (հնչյունավորում)
2008 թվական  - The Love Guru
2009 թվական  - Inglourious Basterds - գեներալ Էդ Ֆենեկ
2010 թվական  - Shrek Forever After - Շրեկ (հնչյունավորում)
2015 թվական - I Am Chris Farley


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Майк Майерс Internet Movie Database կայքում
Երկրաբանական գիտությունները Հայաստանում

Երկրաբանական գիտություններ, Հայկական լեռնաշխարհի և Փոքր Կովկասի տարածքում առաջին երկրաբանական մասնագիտական ոաումնասիրությունները կատարել են եվրոպացի և ռուս երկրաբաններն ու բնախույզները (Հ. Աբիխ, Ֆ. Օսվալդ, Հ. Լինչ, Ա. Մուսին-Պուշկին, Գ. Խալաթով և ուրիշներ) 19-րդ դարում։ Դրանք ուղեկցվել են երկրաբանական հանույթով, տրվել են ապարների հասակի և կազմի մասին համառոտ տեղեկություններ։ Արդյունքներն ամփոփվել են Հ. Աբիխի «Հայկական լեռնաշխարհի երկրաբանությունը» երկհատոր աշխատության մեջ։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքում (Կապան, Ալավերդի, Ախթալա և այլն) սկսվել են պղնձի և բազմամետաղների հանքավայրերի, ոչ մետաղ, օգտակար հանածոների (շինանյութեր, աղեր, վիմագրային քար և այլն ) հետազոտություններ։
Խորհրդային կարգերի հաստատումից (1920) հետո կազմակերպվել են Հայաստանի և Այսրկովկասի երկրաբանական ծառայություններ։ Հովհաննես Կարապետյանի ղեկավարությամբ 1923-1924 թվականներին վերաբացվել են Ալավերդու և Կապանի հանքավայրերը, սկսվել են երկրաբանաորոնողական ու հետախուզական աշխատանքները։ 1927-1930 թվականներին ԽՍՀՄ Գերագույն ակադեմիկոսեմիկոսեմիայի արշավախմբի (ղեկավար՝ ակադեմիկոսեմիկոսեմիկոս Ֆ. Լևինսոն-Լեսինգ) Արագածում և Սևանա լճի ավազանում կատարած համալիր (երկրաբանական, ապարագիտական, ջրաերկրաբանական, հողագիտական) հետազոտություններն ունեցել են կարևոր գիտական և կիրառական նշանակություն։ Ակադեմիկոս Ա. Զավարիցկին ուսումնասիրել է հանրապետության տարածքին բնորոշ նորագույն հրաբխականության լավաները և տուֆերը (իգնիմբրիտներ), պարզաբանել դրանց ձևավորման առանձնահատկություններն ու առաջացման մեխանիզմները։ Ավելի քան 20 տարվա քարտեզագրային աշխատանքների արդյունքում ակադեմիկոս Կ. Պաֆենհոլցը կազմել է Հայաստանի և հարակից տարածքների երկրաբանական քարտեզը (1945), որը հիմք է ծառայել հետագա մեծածավալ երկրաբանաորոնողական և հետախուզական աշխատանքների համար։ 1927-1935 թվականներին Տիգրան Ջրբաշյանի և Պետրոս Ղամբարյանի տարածաշրջանային հետազոտություններով հայտնաբերվել են պեմզաների, տուֆերի, օբսիդիանի, պեռլիտի, դիատոմիտների, կոնգլոմերատների հանքավայրեր։
Հանրապետությունում ստեղծվել են նաև երկրաբանական հաստատություններ՝ ԵՊՀ երկրաբանաաշխարհագրական ֆակուլտետը (1934), երկրաբանական վարչությունը (1935), Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտը (1935) և դրան կից երկրբանական թանգարանը (1937), որոնք որոշիչ դեր են ունեցել կադրերի պատրաստման, գիտական և արտադրական աշխատանքների կազմակերպման ու ծավալման գործում։
Հայրենական մեծ պատերազմի (1941-1945) ավարտից հետո սկսվել է երկրաբանական ծառայության զարգացման նոր փուլ։ Հիմնադրվել են ԵՊԻ (այժմ՝ ԵՊՃՀ) լ-մետալուրգիական ֆակուլտետը (1949), գունավոր մետալուրգիայի վարչությունը (1957), Լեռնամետալուրգիական Գիտահետազոտական ինստիտուտն (1963), Արտադրական երկրաբանահետախուզական տրեստը (1965) և այլն։ Դրանց շնորհիվ հիմնականում տեղական մասնագետների ուժերով ստացվել են կարևոր արդյունքներ հիմնարար ու կիրառական գիտությունների տարբեր բնագավառներում, հայտնաբերվել, հետախուզվել և շահագործվել են մի շարք մետաղ, ու ոչ մետաղ, օգտակար հանածոների հանքավայրեր։ Հրատարակվել է «Հայկական Խորհրդային Սովետական Հանրապետության երկրաբանությունը» (ռուսական, 1962-1974) աշխատությունը։
Պոչավոր երկկենցաղներ

Պոչավոր երկենցաղներ, (լատ.՝ Caudata), երկկենցաղների կարգ։


== Տեսակներ ==
Հայտնի է 53 ցեղի և 8 ընտանիքի շուրջ 280 տեսակ։  ՀՀ-ում հայտնի է 2 տեսակ՝ փոքրասիական տրիտոն և սովորական տրիտոն։


== Կառուցվածք ==
Մարմինը կլորավուն է՝ բաղկացած գլխային, իրանային և պոչային բաժիններից։ Մեծամասնության վերջույթները լավ են զարգացած։ Շատերն անցել են ջրային կենսակերպի։ Թմբկախոռոչ և թմբկաթաղանթ չունեն։


== Բազմացում ==
Բեղմնավորումը ներքին է, հազվադեպ՝ արտաքին։ Որոշ տեսակների այս կամ այն չափով բնորոշ է խնամքը սերունդների նկատմամբ։ Թրթուրներն ունեն 4 զույգ խռիկային ճեղքեր, որոնք հասուն առանձնյակների մոտ անհետանում են։


== Պատկերասրահ ==
Ուլյու

Ուլյու  (ռուս.՝ Улью), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լիժա գետի աջ ափին՝ 137 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 40 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000064990
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006499
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ելենովկա (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵլենովկաԵլենովկա (ուկրաիներեն՝ Оленівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Yelenovka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ելենովկա գյուղում բնակվում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)