armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պրոպրիանո

Պրոպրիանո (ֆր.՝ Propriano), համայնք Ֆրանսիայում, Կորսիկա մարզի Հարավային Կորսիկայի գավառում։ Մտնում է Օլմետո կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սարտեն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 2A330։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 3254 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 2049 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1425-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 624-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 69,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,4 %)։ 1425 աշխատունակ բնակիչներից 1207-ը աշխատում էին (717 տղամարդ և 490 կին), անաշխատանք էին 218-ը (87 տղամարդ և 131 կին)։ 624 անգործունակ մարդկանցից 129-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 157-ը թոշակառու, 338-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։
2008 թվականին կոմունայում հաշվվել են 1367 հարկատու տնտեսություններ, որտեղ ապրել է 3254 մարդ։ Միջին եկամուտը մեկ մարդու հաշվով կազմել է 12 413 եվրո։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Պրոպրիանո» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-16-ին։ Վերցված է 2011-09-25 
«Պրոպրիանո» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-12-ին։ Վերցված է 2013-02-08
Պրերիաներ

Պրերիաներ (լատ.՝ pratum - մարգագետին), Հյուսիսային Ամերիկայում (Կանադայում և ԱՄՆ-ում) սևահողերի վրա տարածված տափաստանային կամ սավաննային տիպի բարձրախոտ բուսական կազմավորումների խումբ։
Տեղ-տեղ պահպանված բնական լանդշաֆտը ներկայացնում է խիտ ու բարձր (մինչև 1,5 մ) խոտային բուսածածկույթ՝ կազմված բազմամյա խոտաբույսերից (կծմախոտի, փետրախոտի և սիզախոտի տեսակներ)։
Ծառային բուսականությունը (հյուսիսում՝ դողդոջուն կաղամախի, բարդի, ուռենի, հարավում՝ կաղնի, տխլենի և այլն) հանդիպում է գետահովիտներում և առավել խոնավ ցածրադիր վայրերում։ Պրերիաներ են կոչվում նաև Հյուսիսային Ամերիկայի նոսր ծառային ու խիտ բարձրախոտային բուսածածկույթով հարթավայրերը։


== Տես նաև ==
Պամպա
Սավաննա
Տափաստան
Կաստո

Կաստել Մելլա (իտալերեն՝ Casto), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1907 մարդ, խտությունը՝ 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 21 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0365։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում Անտոն Մեծը։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comunedidello.it/ Archived 2009-10-14 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Իլյիչև (Զիմովնիկի շրջան)

Իլյիչև (ռուս.՝ Ильичев), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Զիմովնիկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Հիրիկ կովկասյան

Հիրիկ կովկասյան (Iris caucasica), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող բույս։


== Նկարագրություն ==
Բազմամյա կոճղարմատավոր բույս է։ Տերևները մոխրականաչավուն են, թրանման, երկարությամբ ծալված, մանգաղանման կորացած, սպիտակ, կռճիկանման եզրերով։ Ծաղկակիր ցողունը հասնում է 8-25սմ բարձրության, մինչև վերին ծայրը տերևապատ է, իր վրա կրում է 2-5 ծաղիկ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։


== Տարածում ==
Հանդիպում է թփուտներում, բուսածածկ և խճապատ թեքություններում, արոտավայրերում։ Մեր հանրապետությունում հանդիպում է Եղվարդում և Ուրցի լեռնաշղթայում։ Հայաստանից դուրս վայրի վիճակում աճում է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Հյուսիսային Իրանում։


== Աճման պայմաններ ==
Կովկասյան հիրիկը պահանջկոտ չէ աճման պայմանների նկատմամբ։ Լուսասեր է, սակայն աճում է նաև ստվերոտ վայրերում, բավականին ցրտադիմացկուն է և շոգադիմացկուն։ Լավ է տանում ժամանակավոր երաշտը։ Լավ է աճում սննդանյութերով աղքատ, քարքարոտ, թեթև ավազային հողերում։


== Նշանակություն ==
Օգտագործվում է ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում։ Հրաշալի ելանյութ է սելեկցիոն աշխատանքների համար։


== Գրականություն ==
Լ. Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները»
Մուրատ (ռազմագործողություն)

«Մուրատ» ռազմագործողություն (թուրքերեն՝ Murat Operasyonu), ռազմական գործողություն, որն իրականացվել է Թուրքիայի զինված ուժերի կողմից՝ ընդդեմ Քրդական բանվորական կուսակցության։ Ռազմագործողությունը սկսվել է 1998 թվականի ապրիլի 23-ին Թուրքիայի հարավարևելյան Հաքյարիի մարզ։ Մինչ 2017 թվականն այն եղել է Թուրքիայի զինուժի կողմից Թուրք-քրդական հակամարտության շրջանակներում իրականացված ամենախոշոր ռազմական գործողությունը։ Որոշ տեսաբաններ էլ կարծում են, որ այն եղել է ամենախոշոր ռազմական գործողությունը՝ Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրումից ի վեր։
Ռազմագործողության ժամանակ թուրքական բանակն օգտագործել է 40 000 զորախումբ՝ ընդդեմ 450 քուրդ զինյալների, որոնց գլխավորում էր Մուրատ Քարայըլանը։ Այդուհանդերձ, թուրքական զինուժը չկարողացավ սպանել կամ գերի վերցնել Քարայըլանին այն բանից հետո, երբ մայիսին շրջապատեցին նրան՝ Դիարբեքիրի մարզի Խուլփի գյուղում։
Ռազմագործողության առաջին երեք օրերին բախումներ են տեղի ունեցել Դիարբեքիրի, Բինգյոլի, Մուշի և Բիթլիսի մարզերում։ Դիարբեքիրի մարզում բախումները հիմնականում տեղի են ունեցել Լիջեում և Հայնիում։ Բինգյոլի մարզում էլ բախումների հիմնական թատերաբեմը Գենչ քաղաքն էր։ Թուրքիայի զինուժի բարձրագույն հրամանատարությունը հայտարարել է, որ գործողության առաջին երեք օրերին սպանվել են 58 զինյալներ, 3 հոգի գերեվարվել։ Այդ ընթացքում, ըստ պաշտոնական տվյալների, զոհվել է թուրք երեք զինվորական։ Զինյալները Խուլփիում խոցել են ռազմական ինքնաթիռ, որից հետո գերեվարվել է ազգությամբ հայ գործարար։
Քրդական բանվորական կուսակցությանը համակիր աղբյուրները հայտնել են, որ կուսակցության նախկին ռազմական հրամանատար Շեմդին Սաքըքը ռազմագործողության ժամանակ օգնել է թուրքական զինուժին, այն բանից հետո, երբ ձերբակալվել է թուրքական զինուժի կողմից։ Սաքըքը ձերբակալվել է բանվորական կուսակցությունը լքելուց և Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցությանը միանալուց հետո։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսեյ Զալեսկի

Ալեքսեյ Իվանովիչ Զալեսկի (բելառուս․՝ Аляксей Іванавіч Залескі, հոկտեմբերի 7, 1994(1994-10-07), Մինսկ, Բելառուս), բելառուս պաշտպան, «Սլուսկ» ակումբի պաշտպան։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===
2010 թվականից սկսել է հանդես գալ Մինսկի «Դինամոյի» փոխարինող կազմում։  2011 մրցաշրջանում արդեն նշել էր իր նորամուտն ակումբի հիմնական կազմում, և վերջին երկու տուրերում խաղացել է «Դինամոյի» մեկնարկային կազմում։
2013 թվականի մարտին նա վարձավճարով գնացել է «Բերյոզա-2010» ակումբ։  Երկու տարվա ընթացքում ձեռք է բերել հենակետային դիքը  պաշտպանությանում «Բերյոզի» ակումբի կազմում։
2015 թվականի  փետրվար-մարտ  ամիսներին  նրան ցանկացել էն ձեռք բերել «Գրանդ» և «Սուլցկե» ակումբները , սակայն ֆուտբոլիստը չի ցանկացել տեղափոխվել այլ ակումբներ։ Նույն տարվա մարտին  կրկին մարզվում էր   «Աճի ... -2010» - ը ակումբում, սակայն ապրիլին, այնուամենայնիվ  վարձավճարով տեղափոխվեց «Սլուցկ» ակումբ։ Նա իր դեբյուտը նշել է թիմի հինական կազմում  մասնակցելով «Սլուցկա» ակումբի դեմ խաղին։ 2015 թվականի մայիսի 3-ին մեկնարկային կազմում խաղում է ընդդեմ «Գրանիտ»  ակումբին (1։ 2)։


=== Վիճակագրություն ===


=== Հավաքականում ===
Նա խաղացել է Բելառուսի տարբեր երիտասարդական հավաքականներում։  2013 թվականից  հանդես է եկել Բելառուսի երիտասարդական հավաքականի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը Sports.ru կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Վասիլևսկի (այլ կիրառումներ)

Վասիլևսկի, կարող է վերաբերել՝

Վասիլևսկի - խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Վասիլևսկի - խուտոր Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի կազմում։
Վասիլևսկի - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում
Վասիլևսկի - ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանում
Կաստել Սան Պետրո Ռոմանո

Կաստել Սան Պետրո Ռոմանո (իտալերեն՝ Castel San Pietro Romano), քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 835 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 55 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 15 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս — 30, հեռախոսային կոդ — 06։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության դինամիկան։


== Վարչական կենտրոն ==
Հեռախոս։ 06 9538481
Պաշտոնական կայք։ http://www.castelsanpietroromano.net/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայքը (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Սրինգ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրինգ (այլ կիրառումներ)Սրինգ, երկայնական-ֆլեյտային տիպի նվագարանների ընդհանուր անվանումը, հոմանիշ է հունական սիրինգսին (σύριγξ)։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարան»-ի՝ երկուսն էլ պիտի որ փոխառություն լինեն «փռյուգականից»։
Հին Հունաստանում սիրինգս անվանել են ոչ միայն հովվական միափող նվագարանը, այլև բազմափող «Պանի ֆլեյտան» («Իլիական», X, 13)։ Հայերենում «սրինգ» բառը լայնորեն գործածված է դեռևս Աստվածաշնչի թարգմանություններում։ Կոմիտասն այդ անվանումը մասնավորեցրել է ժողովրդական բլուլ գործիքին։ Առաջին գրավոր վկայությունները հանդիպում են 5-րդ դարի պատմիչների աշխատություններում։ Կոմիտասի կարծիքով սրինգը հայ ժողովրդի ազգային նվագարան է, ինքն էլ փայլուն տիրապետել է այդ նվագարանին։ 20-րդ դարում մոռացության վտանգից խուսափելու համար՝ Հայաստանի մի շարք ուսումնական հաստատություններում բացվեցին սրինգի դասարաններ։
Սրինգը սնամեջ փող է՝ երկու կողմից բաց։ Պատրաստվում է ոսկրից, եղեգից, փայտից, մետաղից, տարբեր պլաստիկ խողովակներից։ Ժամանակակից սրինգն ունի ութ ձայնանցք երեսի մասում և մեկը՝ հակառակ կողմից։ Նվագում են թեք դիրքով (ըստ կատարողի հարմարության՝ աջակողմյան և ձախակողմյան)։ Առավելապես մենակատարային նվագարան է, թեև կարող է օգտագործվել նաև անսամբլներում։ Սրինգով կատարվում են հովվական մեղեդիներ, երգեր և պարեղանակներ։ Լեգատո, ճոխ զարդանախշեր, մասնատված, մանրացված զարդահնչյուններ, հնչյունային սահուն և թռիչքային ելևէջներ՝ այս բոլորը չափազանց բնորոշ են սրնգաբլուլային երաժշտությունը։
Շվի և սրինգ նվագարանները գյուղական-հովվական միջավայրից տարածվեցին դեպի քաղաքի միջավայր՝ երաժշտական դպրոցից մինչև կոնսերվատորիա։
Մեծ վարպետ, վաստակավոր արտիստ Իլյա Մինասյանը պատրաստեց սաներ, ովքեր շարունակեցին այս նվագարանների կատարելագործման կատարողական վարպետության լավագույն ավանդույթները։ Նրան փոխարինելու եկան նոր սերունդ՝ Նորայր Ժամհարյան, Արարատ Պետրոսյան, Սիրակ Թորոսյան, Մնացական Չալիկյան, Լիլիթ Սիմոնյան, Արթուր Գրիգորյան, Լևոն Թևանյան, Կարեն Մանուկյան, Մարգարիտ Ոսկանյան, Աստղիկ Հակոբյան, Հասմիկ Մուրադյան, Սաթենիկ Պողոսյան և ուրիշներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, կարող է վերաբերել՝

Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, գտնվում է Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքի կենտրոնում։
Ստեփան Շահումյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանում։
Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Գյումրի)


== Տես նաև ==
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքում՝ Սեբաստիայի փողոց 32 հասցեում, Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի թաղապետարանի առջև։
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում՝ Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցի առջև։
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի գեղարվեստի դպրոցի դիմաց։
Մոն Սեն Պեր

Մոն Սեն Պեր (ֆր.՝ Mont-Saint-Père), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Շատո Տիերի կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Սուասոն։
INSEE կոդը՝ 02524.


== Բնակչություն ==
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 686 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 451 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 355-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 96-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը —78,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 76,5 %)։ 355 աշխատունակ բնակիչներից 327-ը աշխատում էին (172 տղամարդ և 155 կին), անաշխատանք էին 28-ը (16 տղամարդ և 12 կին)։ 96 անգործունակ մարդկանցից 30-ը ուսաանողներ են և աշակերտներ, 49-ը թոշակառու, մնացած 17-ը անգործունակ են ուրիշ պատճառով.


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Национальный институт статистики — Мон-Сен-Пер (ֆր.)
Իվանինցի

Իվանինցի (ուկրաիներեն՝ Іванинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իվանինցի գյուղում բնակվում էր 246 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1097 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 224,25 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆորսիթ շրջան (Ջորջիա)

Ֆորսիթ շրջան (անգլ.՝ Forsyth County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 585 կմ² է, բնակչությունը՝ 98.407 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քամինգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1832 թ.։
Ջութակ (ֆիլմ)

«Ջութակ» (ռուս.՝ Скри́пка, անգլ.՝ Violin), ռեժիսոր Կոնստանտին Ֆամի կարճամետրաժ ֆիլմը՝ ստեղծված 2017 թվականին, Հոլոքոստի զոհերի հիշատակին նվիրված «Վկաներ» ռազմա-պատմական դրամայի եզրափակիչ նովելը։ Ֆիլմի համար հիմք է ծառայել Յանովսկու համակենտրոնացման ճամբարի երաժիշտների պատմությունը, որտեղ 1944 թվականին գնդակահարվել է հրեա նշանավոր երաժիշտներից կազմված նվագախումբը։ Այդ գործի նյութերին անդրադարձ է կատարվել Նյուրնբերգյան դատավարության ընթացքում։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները ծավալվում են յուրօրինակ երաժշտական գործիքի շուրջ և պատմում ջութակի զարմանալի ճակատագրի մասին, որն անցնում է պատերազմի բոլոր սարսափների միջով։ Պատմությունն սկսվում է ջութակագործի արհեստանոցում, որտեղ 20-րդ դարի սկզբում ստեղծվում է ջութակ, որը նախատեսված է հրեա տղայի նվիրելու համար, և ավարտվում շատ տարիներ անց Լացի պատի մոտ տեղի ունեցած համերգով։


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր՝ Կոնստանտին Ֆամ
Կոմպոզիտոր՝ Եգոր Ռոմանենկո
Պրոդյուսերներ՝ Կոնստանտին Ֆամ, Ալեքսեյ Ա. Պետրուխին, Բորիս Մինց, Եգոր Օդինցով
Սցենարի հեղինակ՝ Կոնստանտին Ֆամ, Մաքսիմ Վոսկոբոև
Գործադիր պրոդյուսեր՝ Կատերինա Միխայլովա
Համապրոդյուսերներ՝ Սաշա Կլյայն, Սերգեյ Յակուբովսկի, Միխայիլ Բիկով
Գծային պրոդյուսերներ՝ Տատյանա Դավիդովսկայա, Էդիտա Բլեյխ, Մարիաննա Անդրյուշչենկո
Օպերատորներ՝ Միխայիլ Վիխրով, Օթաբեկ Ջուրաև, Ալեքսանդր Ալեյնիկով, Ֆիլ Լի, Դավիդ Ստրաժմայստեր
Բեմադրող նկարիչներ՝ Ֆիլիպ Լագունովիչ-Չերեպկո, Օֆելյա Արզումանովա, Կարել Վանիչեկ


== Դերերում ==
Լեն Կուդրյավիցկի – Լեոնիդ Շտիլեր
Վլադիմիր Կոշևոյ – Լեո Շտիլեր
Միխայիլ Գորևոյ – Ռիխարդ
Վյաչեսլավ Չեպուրչենկո – Կուրտ
Մարիա Քինգ – Ռեյչել
Մարուսյա Զիկովա – Ադա
Ալեքսեյ Պետրուխին – Օտտո
Անժելիկա Կաշիրինա – Կատյա
Ալիմ Կանդուր – Շլոմո
Վյաչեսլավ Գանենկո – Մոշե


== Արտադրություն ==
Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Մոսկվայում, Նյու Յորքում, Պրահայում, Մինսկում, Բրեստում և Երուսաղեմում։ Արտադրությանը մասնակցել են կինեմատոգրաֆիստներ Ռուսաստանից, ԱՄՆ-ից, Իսրայելից, Չեխիայից և Բելառուսից։
Ֆիլմն ստեղծվել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության, ինչպես նաև անհատ մեկենասների ֆինանսական աջակցությամբ։


== Ճանաչում ==
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Մոսկվայի 39-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցութային ծրագրի շրջանակներում։ Այն առաջադրվել է նաև «Օսկար» կինոմրցանակի «Լավագույն խաղարկային կարճամետրաժ ֆիլմ» կատեգորիայում։


=== Մրցանակներ ===
Մոսկվայի 39-րդ միջազգային կինոփառատոն – Մրցութային ծրագիր
«Օսկար» մրցանակի թեկնածու «Լավագույն խաղարկային կարճամետրաժ ֆիլմ» անվաակարգում 2017 թվականին
Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստի ու գիտությունների ազգային ակադեմիայի «Ոսկե արծիվ» մրցանակի թեկնածու «Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում 2017 թվականին
Սոչիի երկրորդ միջազգային կինոփառատոն (Ռուսաստան) – Վերա Գլագոլևայի անվան մրցանակ, Կարճամետրած կինոյի մրցույթի հատուկ մրցանակ «Պատմական հիշողության պահպանման համար»
IV երիտասարդական կինոփառատոն «Ընդմիջում կինոյում» (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան) – Գրան պրի


== Գործընկերներ ==
Ռուսաստանի հրեական համայնքների ֆեդերացիա
Ռուսաստանի հրեական կոնգրես


== Տես նաև ==
Վկաներ (ֆիլմ)
Կոշիկներ (ֆիլմ)
Բրուտոս (ֆիլմ, 2016)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ջութակ» ֆիլմի պաշտոնական կայքը Archived 2019-02-07 at the Wayback Machine.
«Ջութակ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Այա Մացուրա

Այա Մացուրա (ճապ. 松浦 亜弥 Մացուրա, Այա, ծնվ. հունիսի 26, 1986 թվական), ճապոնացի կուռք, Ջեյ փոփ երգչուհի և կինոդերասանուհի։ 


== Սկավառագրություն ==


=== Ալբոմներ ===


=== Սինգլներ ===


== Ֆիլմագրություն ==


== Հղումներ ==
Այա Մացուրա (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Այա Մացուրա — ասիական երաժշտության հանրագիտարանի կայքում Kpopwiki.com
Այա Մացուրա — սկոպոգրաֆիա Up-Front Works կայքում
Այա Մացուրա — գործող գործակալության պաշտոնական տեղեկատվություն


== Ծանոթագրություններ ==
Մանրացված բրինձ

Մանրացված բրինձ ինչպես նաև՝ բրնձի մանրաձավար, կազմված է բրնձի հատիկների խառնուրդից։ Մանրացվել են հավաքման, չորացման, փոխադրման կամ հետագա մշակման ժամանակ։ Մանրացված բրինձը փաստացի իրենից ներկայացնում է բրնձի նույն հատիկները, բայց մասերի բաժանված, և հարմար է օգտագործման համար և ունի այն սննդային հատկությունները, ինչպես և սովորական բրնձի հատիկները։


== Արտադրություն ==
Մանրացված բրինձ ամբողջական բրնձի արտադրության մեջ հարակից արտադրանք է և դրա արտադրության փուլերը չեն տարբերվում ամբողջական բրնձի արտադրությունից։ Մեխանիկական անջատիչները առանձնացնում են կոտրված հատիկները ամբողջականներից և դասավորում դրանք ըստ չափերի։ Մանրաձավարի գույնը կախված է նրանից, թե  մշակման որ փուլում է բրինձը մանրացվել։ Եթե հատիկները մանրացվել են կճեպի շերտազատման ժամանակ, ապա մանրացված բրինձը շագանակագույն է, իսկ եթե հղկման, ապա՝ սպիտակ։ Բրնձի ցանքերի մշակումից հետո միայն 50% ամբողջական բրինձ է լինում, մոտ 16%-ը լինում է կտրտված բրինձ, 20%՝ կեղև, 14%՝ թեփ։ Աֆրիկյան բրնձի հատիկները ավելի փխրուն են, ինչը մեծացնում է փխրված բրնձի տոկոսը։
Որոշ երկրներում մանրացված բրինձը նախընտրելի է ամբողջականից, այդ իսկ պատճառով ներվուծվող ամբողջական բրինձը ենթարկվում է մանրացման։


== Օգտագործում ==

Մանրացված բրինձի մի մասը խառնվում է ամբողջական հատիկներին՝ դրանով իսկ նվազեցնելով որակը և գինը։ Մեծ մասը մանրացված բրինձը օգտագործվում է առանձին։


=== Սնունդ ===
Տարբեր չափերի և ձևերի պատճառով մանրացված բրնձի հատիկներն ավելի փափուկ են ամբողջական բրնձի համեմատ և ավելի հեշտ են կլանում համերն ու բույրերը։ Այն պատրաստվում է ավելի արագ, պահանջում է ավելի քիչ էներգիա և հարմար է հեղուկ ու մածուցիկ կաթի շիլաներ, պուդինգներ, ապուր-պյուրե, կոտլետներ պատրաստելու համար։
Մանրացված բրինձը ամբողջականից էժան է և այդ պատճառով ավելի աղքատ երկրներում նախընտրում են դա։ Այն նաև օտագործվում է տարբեր բաղադրատոմսերում, ընդ որում որոշ գրքերում նկարագրվում է, թե ինչպես պետք է փշրել ամբողջական բրինձը, որպեսզի ստանալ ցանկալի տեսք, կամ հեշտացնել սննդի պատրաստման ժամանակը։ Թաիլանդում մանրացված բրնձի արտահանման պահանջարկը հավասար է միջին որակի ամբողջական բրնձի պահանջարկին։
Մանրացված բրինձը Արևմտյան Աֆրիկայի (աֆրիկական բրինձն ավելի փխրուն է), Թաիլանդի, Բանգլադեշի և Հարավարևելյան Ասիայի այլ երկրների տեղական խոհանոցի մասն է կազմում։ Վիետնամում տարածված է խոզի մսով բրնձի ուտեստը (կոմ տամ, վիետ․՝ cơm tấm, բառացիորեն նշանակում է «ջարդած բրինձ»)։ Սենեգալյան thieboudienne ուտեստը հաճախ պատրաստվում է մանրացված բրնձով։ Հարավային Կարոլինայում մանրացված բրինձն անգլերեն անվանում են rice grist կամ middlings)։ Բանգլադեշում նման բրինձը կոչվում են khood կամ khud։ Որպես կանոն այն համեմվում է պղպեղով, սխտորով և մանանեխի յուղով։ Այն մատուցվում է որպես առանձին ուտեստ կամ էլ որպես խավարտ։


=== Արտադրություն ===
Մանրացված բրինձը աղում են ալյուրի մեջ, ինչպես նաև օգտագործվում է օսլայի պատրաստման մեջ։ Մանրաձավարի մի մասն օգտագործվում է գարեջրագործության, կենդանիների կերերի արտադրության, անասնակերերի և ակվակուլտուրաների մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սոսնովեց (գյուղ, Բելոմորսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոսնովեց (այլ կիրառումներ)Սոսնովեց (ռուս.՝ Сосновец), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2600 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Air Tractor AT-400

Air Tractor AT-400 գյուղատնտեսական ավիացիա, արտադրվում է ամերիկյան ընկերությունում Air Tractor։ Առաջին չվերթը եղավ 1979 թվականի, սեպտեմբերին։ Վկայականը ստացված FAA-ի կողմից, 1980 թվականի ապրիլին։ Ինքնաթիռը ցածր թևեր ունի։ Կարողանում է Պրոֆիլակտիկ սարքով տեղափոխել պարարտանյութեր և այլն։


== Մոդիֆիկացիա ==
AT-400 — AT-301 Կանադական շարժիչ Pratt & Whitney PT6A-15AG և 1510-քիմիական տարրաների լիտրերը
AT-400A — AT-301 շարժիչ PT6A-20
AT-401 — AT-301 աճել է թևերի բացվածքով
AT-401A — AT-400 լեհական շարժիչ PZL-3S
AT-402 — AT-401 շարժիչ PT6A


== Տեխնիկական բնութագիրը (AT-401) ==
Անձնակազմը — 1 մարդ
Հզորությունը լիտրերով — 1510 լիտր (400 գալան)
Երկարությունը — 8,23 մ
Թևերի բացվածքը — 13,75 մ
Բարձրությունը — 2,59 մ
Դատարկ քաշը — 1950 կգ
Թռիչքի քաշը — 4080 կգ
Էլեկտրակայան — 1 ճառագայթային շարժիչ Pratt & Whitney R-1340 450 կՎտ / 600 hp.
Առավելագույն արագությունը — 250 կմ/ժ
Թռիչքի տևողությունը — 1015 կմ


== Տես նաև ==
AT-300 — AT-400 — AT-501 — AT-602 — AT-802


== Արտաքին հղումներ ==
Air Tractor Model AT-301 Air Tractor (Модель AT-301 Воздушный Трактор)
Фотографии самолётов Air Tractor
Սայ (այլ կիրառումներ)

Սայ, կարող է վերաբերել՝

Սայ - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում
Սայ - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում
Սայ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում
Սայ - ծակող սառը զենք, որը արտաքինից նման է եռաժանիի կարճ բռնիչով
Դարպասի գրավում (ֆուտբոլ)

Ֆուտբոլ խաղի կանոնների կանոն 10-ը սահմանում է դարպասը գրավելու իրավիճակը (այսինքն՝ գոլը) և այն, թե ինչպես է ի հայտ գալիս խաղի հաղթողը։


== Դարպասի գրավումը ==
Գնդակը համարվում է խփված, երբ նա ամբողջությամբ հատել է դարպասաձողերի միջև ընկած դարպասային գիծը՝ այն պայմանով, որ գնդակը խփող թիմը չի խախտել խաղի կանոնները։
Այսպես, մասնավորապես, դարպասի գրավումը չի հաշվվում, եթե.

այն պահին, երբ գնդակը հատել է դարպասային գիծը, նա գտնվում է խաղից դուրս վիճակում։
գնդակ խփվել է մրցակցի դարպասը անմիջապես ազատ հարվածից հետո, դարպաս է մտել կողային գծից նետումից հետո, կամ "վիճելի գնդակի" խաղարկությունից, ընդ որում, ոչ ոքի չդիպելով։
գնդակ խթվել է սեփական դարպասը անմիջապես դարպասից հարվածից հետո, անկյունայինի խաղարկումից, տուգանային կամ ազատ հարվածից հետո, տեղի է ունեցել նետումից հետո։


== Հաղթողի որոշումը ==
Հաղթող է համարվում այն թիմը, որը խաղի ընթացքում ավելի շատ թվով գոլ է խփել։ Եթե երկու թիմերն էլ խփում են հավասար թվով գոլերի կամ ոչ մի գոլ չեն խփում, խաղը համարվում է ոչ ոքի։


== Հանդիպման հաղթողին որոշելու ընթացակարգը (հանդիպումների շարքեր) ==
Այն դեպքում, եթե խաղն ավարտվել է ոչ-ոքի, կամ մի շարք հանդիպումների արդյունքներով հաստատվել է ոչ-ոքի արդյունքը, իսկ մրցումների կանոնակարգը պահանջում է որոշել հաղթողին, կարող են օգտագործվել հետեւյալ մեխանիզմները (դրանց կիրառման կարգը սահմանվում է մրցումների կանոնակարգով)։


=== Գոլեր հյուրընկալվելիս ===
Մի շարք հանդիպումներում, որոնցում թիմերը խաղում են հավասար քանակությամբ խաղերի տանը և հյուրընկալվելիս, մի շարք խաղերի արդյունքներով հավասար արդյունքի դեպքում հաղթող կնշվի այն թիմը, որը խփել է ավելի շատ գոլեր հյուրընկալվելիս։


=== Լրացուցիչ ժամանակ ===
մրցումների կանոնակարգը կարող է նախատեսել երկու հավասար լրացուցիչ խաղակեսեր, ոչ ավելի, քան 15 րոպե տևողությամբ, Այս դեպքում կիրառվում են 8-րդ կանոնի դրույթները։


=== 11-մետրանոցների հարվածաշար ===
Խաղի ավարտից հետո թիմերը հերթով կատարում են 5-ական հարվածներ 11 մետրանոց նշանակետերից (հարվածների թիվը կարող պակաս լինել, եթե ինչ-որ թիմը կխփի ավելի շատ, քան մյուսը կարող էր խփել, նույնիսկ կատարելով բոլոր 5 հարվածները կամ ավելի շատ, եթե 5 հարվածներից հետո հաշիվը հավասար լինի, այդ դեպքում հարվածների կատարումը շարունակվում է մինչև հավասարության խախտումը). Թիմը, որը ավելի շատ թվով գոլ է խփել, հայտարարվում է հաղթող։


== Գոլերի ավտոմատ որոշում ==
2012 թվականի հուլիսի 5-ին ֆուտբոլային ասոցիացիաների միջազգային խորհրդի կողմից պաշտոնապես հաստատվել է գոլի ավտոմատ որոշման համակարգը, որը թույլ է տալիս գոլը որոշելու համար կիրառել տեխնիկական միջոցներ։
Հավաքականների առաջնությունների մակարդակով համակարգը առաջին անգամ կիրառվել է աշխարհի ֆուտբոլի 2014 թվականի առաջնությանը՝ Բրազիլիայում։


== Ծանոթագրություններ ==
(5063) Մոնտեվերդի

(5063) Մոնտեվերդի (անգլ.՝ Monteverdi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի փետրվարի 2-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,391745 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8486 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9349 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1351,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26646 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,54° անկյուն։


== Անվանում ==
Աստերոիդն իր անվանումն ստացել է ի պատիվ ամերիկացի նշանավոր իտալացի երգահան, վիոլահար և երգիչ Կլաուդիո Մոնտեվերդիի (իտալերեն՝ Claudio Monteverdi, 1567-1643): Նրա գործերից հատկապես հայտնի են «Օրփեոս», «Ուլիսեսի վերադարձը հայրենիք» և «Պոպեայի թագադրությունը» օպերաները։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5063) Մոնտեվերդի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գետաձիայիններ

Գետաձիայինների ընտանիքը կազմված է երկու տեսակի կենդանիներից՝ սովորական և գաճաճ գետաձիերից, որոնք բնակվում են Աֆրիկայում։ Անվանումը փոխանցվել է հին հույներից, ովքեր Նեղոս գետում տեսնելով այդ ծանրամարմին կենդանիներին՝ անվանեցին «հիպոպոտամուս», որը նշանակում է գետային ձի։ Գետաձին ամենևին նման չէ ձիու, պարզապես նրա նման փռնչացնում է։


== Տեսակները ==


=== Սովորական գետաձի ===
Սովորական գետաձին խոշոր խոտակեր կենդանի է։ Նա չափերով ցամաքային կենդանիներից զիջում է միայն փղին ու ռնգեղջյուրին։ Մարմնի երկարությունը մինչև 5 մ է, իսկ քաշը՝ մինչև 4,5 տ։ Ունի հաստ ու ողորկ մաշկ, հսկա գլուխ։ Ապրում է հոտերով։ Օրվա մեծ մասն անցկացնում է ջրում։ Նրա հիմնական սնունդը ջրային բույսերն են։


=== Գաճաճ գետաձի ===
Գաճաճ գետաձու մարմնի երկարությունը մինչև 1,5 մ է, քաշը՝ մինչև 140 կգ։ Բնակվում է Լիբերիայի արևադարձային ջրամերձ վայրերում։ Սնվում է Բույսերի արմատներով ու արմատապտուղներով։ Գրանցված է Բնության պահպանության միջազգային Կարմիր գրքում։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կախանոկ

Կախանոկ (ռուս.՝ Каханок), գետ Կամչատկա թերակղզու հյուսիսարևելյան մասում։ Սնվում է անձրևաջրերով։ Թափվում է Կարգանիկ գետ, գետաբերանից ձախ՝ 11 կմ հեռավորության վար։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 19070000112120000013574


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Չեխիայի օրհներգ

Չեխիայի օրհներգ    («չեխ․՝ Kde domov můj?»  («Որտե՞ղ է իմ տունը», կամ «Որտե՞ղ է իմ հայրենիքը»), օգտագործվում է 1993 թվականից ի վեր։ Այնուամենայնիվ, 1920 թվականից ի վեր «Որտե՞ղ է իմ տունը» մասը, օգտագործվել է որպես Չեխոսլովակիայի ազգային օրհներգի բաղկացուցիչ մաս, որտեղ չեխերեն առաջին հատվածի հետ մեկտեղ կար նաև երկրորդը՝ սլովակերեն՝ «Nad Tatrou sa blýska», որն այժմ հանդիսանում է Սլովակիայի ազգային հիմնը։
Երաժշտության հեղինակը չեխ կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երգիչ Ֆրանտիշեկ Շկրոուպն է, բառերի հեղինակը՝ Յոզեֆ Կաեթան Տլը (չեխ․՝ Jozef Kajetán Tyl): Կոմպոզիցիան նրանց կողմից գրվել է «Ֆիդլովաչկա, կամ մի՛ երդվիր և մի զայրացիր» կատակերգության համար, որն առաջին անգամ՝ 1834 թվականի դեկտեմբերի 21-ին բեմադրվել է Պրագայի Էստես թատրոնում.


== Օրհներգը բնօրինակ լեզվով ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Музыка гимна (без слов)
Музыка гимна (со словами)
Լարա Քրոֆթ։ Դամբարաններ թալանողը

«Լարա Քրոֆթ։ Դամբարաններ թալանողը» (անգլ.՝ Lara Croft: Tomb Raider), հնագետ և արկածախնդիր Լարա Քրոֆթին նվիրված «Tomb Raider» համակարգչային խաղերի շարքի էկրանավորումն է։ Ֆիլմը թողարկվեց 2001 թվականի ամռանը։ Լարայի կերպարը մարմնավորեց Անջելինա Ջոլին։
«Լարա Քրոֆթ։ Դամբարաններ թալանողը 2. կյանքի օրորոց» ֆիլմը թողարկվեց 2003 թվականին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի սկզբում Լարա Քրոֆթը եգիպտական գերեզմանոցում կռվում է ռոբոտի հետ՝ հիշողության քարտը ձեռք բերելու համար։ Նա չեզոքացնում է ռոբոտին և փոխում դրա ծրագիրը։ Հետագայում պարզ է դառնում, որ կռիվը տեղի էր ունենում Լարայի մասնավոր տարածքում, իսկ Բրայսը (Լարայի օգնականը) ուղղակի ցանկանում էր փորձել իր ռոբոտին։
Նույն օրը՝ մայիսի 15-ին, սկսվում է մոլորակների շքերթը, որը պետք է ավարտվի արևի խավարմամբ։ Սա տեղի է ունենում 5 հազար տարին մեկ անգամ։ Վենետիկում կայանում է Իլլումինատների հանդիպում։ Նրանք ցանկանում են գտնել խորհրդավոր հնության երկու մասերը մինչ մոլորակների շքերթի ավարտը։ Իլլումինատների խմբի անդամ Մանֆրեդ Փաուելը հավաստիացնում է ներկաներին, որ նա կգտնի հնության մասերը։
Այդ նույն գիշեր Լարան երազում տեսնում է իր մահացած հորը, ով հիշեցնում է իրեն մոլորակների շքերթի և դրա հետ կապված «լույսի եռանկյունու» մասին։ Առավոտյան նա գտնում է աստիճանների տակ գտնվող գաղտնի սենյակի մուտքը։ Գաղտնի սենյակում գտնում է տարերայնորեն տկտկացող հին ժամացույց։ Բրայսը զոնդի օգնությամբ ժամացույցի մեջ գտնում է մի սարք, որի շուրջ էլ սկսում են զարգանալ ֆիլմի դեպքերը։


== Դերերում ==


== Ֆիլմի երաժշտությունը ==
Lara Croft: Tomb Raider - Original Motion Picture Soundtrack թողարկվել է հունիսի 15-ին, 2001 թվական։ Ֆիլմի երաժշտության հիմնական աղբյուրներն են համարվում իռլանդալան «U2» ռոք խմբի «Elevation Tomb Raider Mix» և ամերիկյան «Nine Inch Nails» խմբի «Deep» երգերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լարա Քրոֆթ։ Դամբարաններ թալանողը 
Լարա Քրոֆթ։ Դամբարաններ թալանողը 
Ջնջված տեսարաններ
«Lara Croft: Tomb Raider»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
http://tombraidermovie.euro.ru/
http://tombraidermovie.com/
Ուսովշչինա

Ուսովշչինա (ռուս.՝ Усовщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բարվաբո

Բարվաբո, լեռ Ծաղկանց լեռներում, բարձրությունը մոտ 3464 մետր։ Ծագումը հրաբխային է, ակոսված է առվակներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Բանաստեղծություններ պատերին (Լեյդեն)

Բանաստեղծություններ պատերին (հոլ.՝ Muurgedichten կամ Gedichten op muren, Dicht op de Muur), նախագիծ, որի ընթացքում Նիդերլանդների Լեյդեն քաղաքի շենքերի արտաքին պատերին տարբեր լեզուներով տպվել են 101 բանաստեղծություններ։


== Պատմություն ==
«Բանաստեղծություններ պատերին» նախագիծը ֆինանսավորվել է մասնավոր Բեն Ուալենկապի և Յան Ուիլեմ Բրուինսի Tegen-Beeld հիմնադրամի, ինչպես նաև լրացուցիչ ֆինանսավորում է ստացել Լեյդեն քաղաքի մի քանի ընկերությունների կողմից։ Նախագիծն սկսվել է 1992 թվականին Մարինա Ցվետաևայի բանաստեղծությամբ (ռուսերեն) և (ժամանակավորապես) ավարտվել է 2005 թվականին Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի «De Profundis» բանաստեղծությամբ (իսպաներեն)։ Նախագծում ներառվել են Էդվարդ Կամինգսի, Լենգսթոն Հյուզի, Յան Հանլոյի, Դու Ֆուի, Լուիս Օլիվերի, Պաբլո Ներուդայի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ուիլյամ Շեքսպիրի և Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսի, ինչպես նաև տեղացի գրողներ Պիտ Պալտենսի և Ջ. Ս. Բլոեմի ստեղծագործություններից։ Հավաքածուի ամենաանհասկանալի բանաստեղծությունը գրված է բուգիներեն Հարավարևելյան Ասիայի և Կարիբյան ծովածոցի ուսումնասիրությունների Նիդերլանդների թագավորական ինստիտուտին կից գտնվող շենքի պատին։ Բոլոր բանաստեղծությունների մոտ կա փակցված հուշատախտակ, որտեղ առկա է բանաստեղծության հոլանդերեն և անգլերեն թարգմանված տարբերակը։


== Ուղեցույցներ ==
Համացանցում տեղադրված ուղեցույցը Լեյդենի այցելուներին հուշում է 101 բանաստեղծություններից 25-ին հասնելու ճեմուղին։ Առաջին 43 բանաստեղծությունները Մարլեն վան դեր Վեյնը մեկտեղել է «Dicht op de muur: gedichten in Leiden» գրքում, մնացած բանաստեղծություններին անդրադարձել է գրքի երկրորդ հատորում, որը լույս է տեսել 2005 թվականին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ազդեցություն ==

Լեյդենի բանաստեղծական նախագծի հաջողությամբ պայմանավորված՝ հոլանդական տարբեր քաղաքներում իրականացվեց նախագիծը։ 2004 թվականին Բուլղարիայում Նիդերլանդների դեսպանատունը Սոֆիայում իրանակացրեց նմանատիպ նախագիծ, 2012 թվականին Tegen-Beeld հիմնադրամը համագործակցելով Ռեմբոյի ընկերներ միջազգային ընկերության հետ Փարիզի 6-րդ շրջանում կառավարական մի շենքի վրա գրեց Արթյուր Ռեմբոյի «Հարբած նավը» (Le Bateau ivre) բանաստեղծությունը։ 2012 թվականին Բեռլինում մի պատի վրա տպվեց Հենդրիկ Մարսմանի բանաստեղծություններից։


== Գրականություն ==
Marleen van der Weij: Dicht op de muur. Gedichten in Leiden. Gemeente Leiden, Dienst Bouwen en Wonen, 1996. ISBN 9080139580 (2nd ed.: 1996, 3rd ed.: 1997). 6th, rev. ed.: Burgersdijk & Niermans, Leiden, 2000. ISBN 9075089082 [Description of the first 43 poems].
Marleen van der Weij: Dicht op de muur 2. Gedichten in Leiden. Burgersdijk & Niermans, Leiden, 2005. ISBN 9075089112 [Description of the poems 44-101]


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Complete list of all poems, with some background information on the project and the poems Archived 2017-07-23 at the Wayback Machine.
Ավնիկ (այլ կիրառումներ)

Ավնիկ, կարող է վերաբերել՝

Ավնիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Հավնունիք գավառում, Արաքսի աջ ափին
Ավնիկ - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական պար լեռնահամակարգում, Ավնիկ գյուղի արևելյան կողմում
Մաթերհորն

Մաթերհորն, ֆրանսերեն կոչվում է Մոն Սերվին, իսկ իտալերեն՝ Մոն Սերվինո, առաջացել է գերմաներեն «մարգագետին» ու «գագաթ» բառերից։ Այն Ալպերի յոթերորդ ամենաբարձր լեռն է, որն ունի 13434 ոտնաչափ (4478 մ) բարձրություն և վեր է խոյանում Իտալիայի և Շվեյցարիայի սահմանին՝ Զերմաթ գյուղի մոտ։ Այն աշխարհի ամենագեղեցիկ լեռներից մեկն է։


== Պատմություն ==

Մաթերհորնը առաջացել է մոտավորապես 90 մլն. տարի առաջ Աֆրիկայից դեպի Եվրոպա երկրակեղևի շարժման արդյունքում։ Լեռը հայտնի է ոչ այնքան իր չափերի, որքան գագաթի ձևի շնորհիվ։ Դարեր շարունակ կարծվել է, որ անհնարին է մագլցել այս լեռը, սակայն 1865 թվականին Բրիտոն Էդվարդ Ուայմփերի գլխավորած յոթ լեռնագնացների խումբը ի վերջո հասավ լեռան գագաթին։ Դժբախտաբար, խմբի չորս անդամները զոհվեցին վայրէջքի ժամանակ։ Մաթերհորնի բրգաձև  գագաթի չորս նիստերը ուղղված են դեպի կողմնացույցի չորս ուղղությունները՝ այդպիսով ստեղծելով լեռան եզակի գագաթը, որը քաջ հայտնի է ողջ աշխարհում։ Այսօր Մաթերհորնը Եվրոպայի ամենահայտնի լեռներից մեկն է, որի բարձունքը փորձում են նվաճել տարեկան 3000 լեռնագնացներ։


=== Կլիմա ===
Շնորհիվ այն բանի, որ լեռան գագաթը գտնվում է հիմնական ալպիական ջրբաժանի ուղղությամբ և ունի մեծ բարձրություն, Մաթերհորնին բնորոշ են եղանակային կտրուկ փոփոխությունները։ Լեռան գագաթին նույնիսկ ամռանը մշտապես առկա է ձյան շերտ և բացասական ջերմաստիճան։ Գլոբալ տաքացման հետևանքները և շրջակա միջավայրի վրա կլիմայի ազդեցությունը պարզելու համար լեռը դարձել է ուսումնասիրության օբյեկտ։ Մասնավորապես 2003 թվականին Եվրոպայում եղանակի անբնական փոփոխության ժամանակ լեռան սառցադաշտերի հալվելը առաջացրեց լայնածավալ սողանքներ և քարաթափում, որի պատճառով ստիպված եղան կազմակերպել մի քանի տասնյակ լեռնագնացների փրկարարական և տեղափոխման աշխատանքներ։ Ընդհանուր առմամբ գիտնակաների հետազոտությունների տվյալներով պարզվել է, որ մի քանի տասնյակ տարիների ընթացքում լեռան գագաթի ձյան շերտը զգալիորեն պակասել է։ 2007-2011 թվականներին Մաթերհորնի հարևան Փոքր Մաթերհորն լեռնագագաթին Ցյուրիխի Շվեյցարական բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի մի խումբ գիտնականներ հատուկ սարքավորումների օգտագործման միջոցով այդ շրջանում անցկացրին տեղումների բնույթի հետազոտություններ։


== Ծանոթագրություններ ==
1021

1021 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1021 թվականն է, 
XI դարի 21-րդ տարին։
Virgin Radio

Virgin Radio,  Virgin ընկերության ճյուղերից մեկն է։ Virgin Radio International ստեղծվել է 2001 թվականին՝ ապրանքանիշը զարգացնելու համար։ Այն հեռարձակում է տարբեր լեզուներով, ունի 24 միլիոն ունկնդիր ողջ աշխարհով։ Virgin Radio կայանները ստեղծվել են առանց Virgin Group-ի միջակցության կամ ֆրանշիզայի միջոցով և կատարում են անկախ աշխատանք, համարվում են տեղական նախասիրություններին։


== Մասնաճյուղեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Virgin Radio International
Կիյանի

Կիյանի (ուկրաիներեն՝ Кияни), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1773 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կիյանի գյուղում բնակվում էր 234 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,35 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 173,33 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կայարտի

Կայարտի (ռուս.՝ Каяарты), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չեգեմա Առաջին գետի աջ ափին 60 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 19,3 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բակսան գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07020000712108200004857
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108200485
Ավազանի կոդը - 07.02.00.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ասար

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ասար (այլ կիրառումներ)Ասար, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կոզելսկի շրջան

Կոզելսկի շրջան (ռուս.՝ Козельский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կալուգայի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կոզելսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1523 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40337 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 26,49 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Միդմար ամրոց

Միդմար ամրոց, 16-րդ դարի դղյակ Շոտլանդիայի Աբերդինշիր մարզում, Վեստհիլ քաղաքից 12 կմ դեպի արևմուտք։ Կառուցվել է 1565-1575 թվականների ընթացքում միդմարցի Ջորջ Գորդոնի համար քարտաշ-որմնադիր ու ճարտարապետ Ջորջ Բելի կողմից։ Պահպանվում է որպես Ա դասի կառույց։


== Պատմություն ==
Ներկայիս կառույցը կանգնեցվել է ավելի վաղ գոյություն ունեցած աշտարակի տեղում, որն ավերել են Մարի Ստյուարտին հավատարիմ ուժերը 1562 թվականին Հանթլիի 4-րդ կոմս Ջորջ Գորդոնի դեմ պատժիչ արշավի ընթացքում։ Այս արշավի գագաթնակետը Քորիչիի ճակատամարտն էր, որտեղ կռվել է նաև Միդմարի Ջորջ Գորդոնը։ Հետագայում նրան զրկել են իր կալվածքներից, թեև դրանք հետ են վերադարձվել 1565 թվականին, որից հետո նա վարձել է Ջորջ Բելին նոր աշտարակ կառուցելու համար։ 1594 թվականին Գլենլիվետի ճակատամարտից հետո ամրոցի վրա հարձակում է իրականացվել։
1728 թվականին Ալեքսանդր Գրանտը գնել է Միդմար ամրոցն ու այն անվանել Գրանտսֆիլդ։ 1730 թվականից ամրոցը ներսից ու դրսից ձևափոխությունների է ենթարկվել, և մերօրյա ներսակողմյան մասը թվագրվում է այդ ժամանակով։ Վերանորոգումներ են իրականացվել 1840 թվականին։ 1842 թվականից մինչև 1977 թվականն ամրոցն անբնակ է եղել, թեև պահպանվել է 18-րդ դարի սենյակներով հանդերձ։ Վերականգնումն սկսվել է 1977 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր այն մասնավոր բնակավայր է։ 2011 թվականի հուլիսին վաճառվել է «Դանա Փեթրոլիում» ընկերության նախկին գործադիր տնօրեն Թոմ Քրոսին £2.8 միլիոն ֆունտով։
16-րդ կամ 17-րդ դարի պարսպապատ այգին նույնպես Ա դասի կառույց է՝ 18-րդ դարում կառուցված արևային ժամացույցի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Slade, H Gordon (1983)։ «Midmar Castle, Aberdeenshire»։ Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland 113: 594–619
Կանադա-ՆԱՏՕ հարաբերություններ

Կանադա-ՆԱՏՕ հարաբերություններ (անգլ.՝ Canada-NATO relations), Կանադայի ներքաղաքական հարաբերությունները Հյուսիսատլանտյան դաշինքի (ՆԱՏՕ)-ի ռազմաքաղաքական կազմակերպության հետ։ Կանադան 1949 թվականից ի վեր ՆԱՏՕ-ի անդամ է։ Շարքային անդամ լինելուց բացի, Կանադան նաև ռազմաքաղաքական այս կազմակերպության համահիմնադիր է՝ առաջին պետություններից մեկը, որ միացել է կազմակերպությանը։ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ստեղծման առաջին տարիներին կանադացի պաշտոնյաները՝ Հում Ուրոնգը և Լեսթեր Բ․ Պիրսոնը, ինչպես նաև վարչապետ Լուի Սեն-Լորանը։
Քաղաքական ոլորտի այս գործիչները ՆԱՏՕ-ի օգտին աշխատում էին ոչ միայն այն պատճառով, որ ձգտում էին խարխլել օրեցօր հզորացող Խորհրդային Միության դիրքերը, այլև նպատակ ունեին նաև մերձենալ Միացյալ Նահանգների, Մեծ Բրիտանիայի և այլ եվրոպական պետությունների (Ֆրանսիա, իսկ հետագայում նաև Արևմտյան Գերմանիա) հետ։ Քաղաքական այս ձգտումները երկրի անկախության առաջին իսկ տարիներից եղել են Կանադայի արտաքին քաղաքականության գերակա նպատակը։ Կանադայի համար հատկապես ձեռնտու էր Հյուսիսատլանտյան դաշինքի կանոնադրության երկրորդ հոդվածը, որ նախատեսում է «ազատ» քաղաքական համակարգի պահպանություն և տնտեսական համագործակցության խթանում՝ դիվանագիտական և ռազմական ոլորտի հարցերից դուրս։
Այնուամենայնիվ, նպատակային առումով Հյուսիսատլանտյան դաշինքը քաղաքական և տնտեսական հարցերի չի անդրադառնում, քանի որ Եվրոպայում նման գործունեությամբ է զբաղվում Եվրոպական Միությունը, իսկ Հյուսիսային Ամերիկայում՝ Հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի կազմակերպությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Այրիգետ (գետ)

Այրիգետ, Այրի, Այրիշայ, Այրիսու, Էյրիչայ, գետակ Հայաստանում, Սիսիանի աջ օժանդակը։ Երկարությունը 24 կմ է, ավազանը 171 կմ²։ Սկիզբ է առնում Բարգուշատի լեռնաշղթայի արևմտյան ծայրամասից 3060 մ բարձրից, անցնում Դաստակերտ ավանի միջով, Ախլաթյան, Մորենի գյուղերի հարևանությամբ և թափվում Տոլորսի ջրամբարը։ Վերին հոսանքում անցնում է խոր ձորով, իսկ Դաստակերտից սկսած աստիճանաբար լայնացող դարավանդավորված հովտով (Սիսիանի գոգավորություն)։ Սնումը ձնաանձրևային է, տարեկան միջին ծախսը 1,48 մ³/վրկ (Դաստակերտ), առավելագույնը՝ 11,6 մ³/վրկ, տարեկան հոսքը՝ 46,6³ մլն մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նուռնուսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Նուռնուս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 70 հուշարձան (18 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Հրանտ Ավագյան (այլ կիրառումներ)

Հրանտ Ավագյան, կարող է վերաբերել՝

Հրանտ Ավագյան, խորհրդային ռազմական գործիչ
Հրանտ Ավագյան, հայ նկարիչ, ռեստավրատոր
Հրանտ Ավագյան, խորհրդային հայ պետական գործիչ, Շամշադինի շրջկոմի քարտուղար, Հայկական ԽՍՀ Անտառպետկոմի նախագահ։
Վարշավայի սիրեն

Վարշավայի սիրեն կամ Վաավայի ջրահարս, (լեհ.՝ Warszawska Syrenka), սիրեն, որը միաժամանակ հանդիսանում է և՛ Վարշավայի խորհրդանիշը, և՛ նրա զինանշանին է պատկերված։ Հնագույն պատկերը վերաբերում է 1390 թվականին։


== Լեգենդ ==
Վարշավայի սիրենի մասին մի քանի լեգենդ կա, որոնցից ամենատարածվածը ջրահարսի տարբերակն է, որը իբր լողալով Վիսլայում կանգնել է Հին քաղաքի մոտ հանգստանալու։ Տեղացի ձկնորսները տեսնելով ջրի խաղը, նետել են ուռկաններ և որսացել ջրահարսին, բայց լսելով նրա երգը սիրահարվել են նրան։ Ավելի ուշ, մի հարուստ մարդ որսացել է ջրահարսին և բանտարկել նրան, բայց ձկնորսները լսելով նրա ճիչերը փրկել են նրան։ Դրանից հետո ջրահարսը զինված թուր-վահանով պատրաստ է փրկել քաղաքն ու նրա բնակիչներին։


== Վարշավայի զինանշան ==
Հին քաղաքի զինանշանին Վարշավայի սիրենը թռչնի ոտքերով էր և վիշապի մարմնով։ Մեկ դար անց՝ 1459 թվականին, Վարշավայի սիրենի պատկերին ավելացավ ձկան պոչ և վերին հատվածում կնոջ իրան, նաև մագիլներով թռչնի ոտքեր։
Այժմ Վարշավայի սիրենը ձկան պոչով կին է, ինչպես նրան պատկերել են 1622 թվականին։ Սիրենի ձախ ձեռքում բավականին մեծ վահան է, իսկ աջում՝ կարճ թուր։ 1938 թվականից զինանշանին սիրենը պատկերված է կարմիր ֆոնին։


== Հուշարձաններ ==
Վարշավայում սիրենի երկու հուշարձան կա։ Նա, որը այժմ տեղադրված է Հին քաղաքի շուկայի հրապարակում համարվում է ամենահինը։ Արձանը քանդակել է քանդակագործ Կոնստանդին Հեգելը (լեհ.՝ Konstanty Hegel) է 1854-1855 թվականներին։ Ձուլվել է ցինկից Կարլ Մինտերի ֆաբրիկայում։ Նույն՝ 1855 թվականին տեղադրվել է արհեստական ժայռի կտորների վրա Հին քաղաքի շուկայի հրապարակում։ Այսպիսով, երկու հակադիր կողմերում տեղադրված՝ Դեկերտի (Strona Dekerta) և Իգնացի Զակշևսկու երկու խոշոր ջրհորների հետ կազմել է քաղաքի նոր ջրագիծը։ 1914 թվականին շատրվանը քանդել են և նրա տեղում տեղադրել նորը, որը տասնհինգ տարի հետո նույնպես հանել են և տեղափոխել Վարշավայի Սրեդմեստյեի Սոլեցա շրջանի «Սիրենա» (լեհ.՝ Syrena), սպորտային ակումբի տարածք]։ 1928-1999 թվականներին հուշարձանը մի քանի անգան տեղափոխել են տեղից տեղ, և միայն 1999 թվականի նոյեմբերին վերադարձրել են իր պատմական տեղը՝ Հին քաղաքի շուկայի հրապարակ։ 2008 թվականին նա նորից է ձուլվել, այս անգամ բրոնզից, իսկ բնօրինակը հանձնվել է Վարշավա քաղաքի թանգարան։
1939 թվականին քանդակագործ Լյուդվիկ Նիչովը ստեղծել է նոր քանդակ։ Բնորդ է ծառայել երիտասարդ ազգագրագետ Կրիստինա Կրախելսկայան, որը զոհվել է 1944 թվականի Վարշավյան ապստամբության ժամանակ։
Սկզբում ցանկացել են արձանը տեղադրել Վիսլայի կենտրոնում կանգնեցված սյան գլխին, բայց արդյունքում այն տեղադրվել է Տամկա փողոցի դիմաց, գետի առափնյակում։

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Wojciech Kryński: Warszawa. Stare Miasto. 2Buffi, Warszawa 2009, ISBN 978-83-88279-18-8 (լեհ.)
Historia Warszawskiej Syrenki
Warszawska Syrenka. Geneza syrenki | opublikowany 
Anna Wajs, Magdalena Masłowska. Syrenka niejedno ma imię. „Stolica”. 2010 EKBIN. ISSN 0039-1689
Urząd m.st. Warszawy  Archived 2016-08-10 at the Wayback Machine.
Սևագլուխ սկյուռակապիկ

Սևագլուխ սկյուռակապիկը (լատ․՝ Saimiri boliviensis boliviensis) սկյուռակապիկների ցեղին պատկանող տեսակ է։


== Բնութագիրը ==
Սևագլուխ սկյուռակապիկները ունեն փոքր, սպիտակ դեմք, սև քիթ և բերան։ Արուների մարմինը սև է, էգերինը` մոխրագույն։ Երկարությունը հասնում է 25-35 սմ-ի, պոչը՝ 35-42 սմ-ի։ Քաշը 750-1100 գ է։ Պոչը թավշամազ է, ճանկերը` երկար։ Սկյուռակապիկները համարվում են պրիմատների ընտանիքի ամենախելացի կապիկները։ Ուղեղի զանգվածը գերազանցում է մարմնի զանգվածը։ Ունեն սուր, գունային տեսողություն, ինչը հնարավորություն է ընձեռում միանգամից նկատել ցանկացած պտուղ խիտ բուսականության մեջ։ Արուին բնորոշ է սև մարմին, իսկ էգերին` մոխրագույն։
Ապրում են 15-20 տարի։ Անազատության մեջ կարող են ապրել մինչև 30 տարի։


== Տարածումը և բնական միջավայրը ==
Սևագլուխ սկյուռակապիկը հարավային Աֆրիկայում հանդիպող կապիկների ենթատեսակ է` տարածված Բոլիվիայում, Բրազիլիայում և Պերուում։
Սևագլուխ սկյուռակապիկներին կարելի է տեսնել աշխարհի մի շարք կենդանաբանական այգիներում՝ այդ թվում Երևանի կենդանաբանական այգում։


== Վարքը ==
Սոցիալական կենդանիներ են. նրանք ապրում են 40-50 առանձնյակներից բաղկացած խմբերով։ Առանձին դեպքերում առանձնյակների թիվը կարող է հասնել 500-ի։ Միմյանց հետ շփվում են տարբեր ձայնային ազդանշաններով։ Հիանալի մագլցողներ են, ճանապարհորդելիս արագ թռչում են ծառից ծառ։ Երկար պոչն ապահովում է հավասարակշռությունը, իսկ երկար ձեռքերն ու ոտքերը` արագաշարժությունը։ Նրանք ակտիվ են ցերեկը։ Ապրում են ծառերի վրա։


== Սննդակարգը ==
Սևագլուխ սկյուռակապիկները ամենակերներ են։ Սնվում են մրգերով և միջատներով, երբեմն` սերմերով, տերևներով, ծաղիկներով, ծիլերով, ընկույզներով։


== Բազմացումը ==
Բազմացման սեզոնին արուներն անհաշտ պայքարում են էգերի հետ զուգավորվելու համար։ Հղիությունը տևում է 150-170 օր։ Ունենում են մեկ ձագ։ Ծննդաբերությունից անմիջապես հետո էգը վռնդում է արուին, և վերջինս միանում է արուների խմբին։ Արդեն 2 ամսականում ձագն ունակ է ուսումնասիրել տարածքն առանց մոր օգնության, իսկ 10 ամսականում ձեռք է բերում լիարժեք ինքնուրույնություն։


== Պահպանման կարգավիճակը ==
Չնայած, որ այս ենթատեսակը վտանգված չի համարվում, սակայն պոպուլյացիան ունի կրճատման միտում՝ հիմնականում անտառների ոչնչացման և մարդածին ազդեցության հետևանքով։ Գրանցված է ԲՊՄՄ (Բնության պահպանության միջազգային միություն) Կարմիր ցուցակում «Չվտանգված» կարգավիճակով։


== Գրականություն ==
http://www.yerevanzoo.am/index.php?id=184&L=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1618&cHash=bac48ad53e25cf87269210089587e05b
https://perthzoo.wa.gov.au/animal/bolivian-squirrel-monkey
Կենդանիների հանրագիտարան
Միրձա Քեմպե

Միրձա Յանովնա Քեմպե (Նայկովսկայա) (հունվարի 27 (փետրվարի 9), 1907, Լիեպայա, Grobin County, Կուրլանդիական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 12, 1974(1974-04-12), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի խորհրդային բանաստեղծուհի։ Լատվիայի ԽՍՀ ժողովրդական բանաստեղծ (1967), Լատվիայի ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1957)։ 1946 թվականին հրատարակվել է նրա «Վաղորդյան քամի», այնուհետև «Բարեկամի խոսքը» (1950), «Սեր» (1957, Լատվ․ ՍՍՀ պետ․ մրցանակ 1958), «Ակնթարթների հավերժությունը» (1964, ԽՍՀՄ պետ․ մրցանակ 1967), «Վայրի վարդ» (1972) ժողները։ Քեմպեի պոեզիան այժմեական է, քաղաքացիական, քնարական հերոսը մեր ժամանակակիցն է։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==