Դարյա Դոմրաչևա

Դարյա Վլադիմիրովնա Դոմրաչևա (բելառուս․՝ Дар’я Уладзіміраўна Домрачава, օգոստոսի 3, 1986(1986-08-03), Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս բիաթլոնիստ, Օլիմպիական խաղերի քառակի չեմպիոն (միակը կին բիաթլոնիստների շարքում), աշխարհի կրկնակի չեմպիոն (2012 և 2013), 2014/15 աշխարհի գավաթակիր, Բիաթլոնի աշխարհի գավաթի 5 փոքր Բյուրեղապակե գլոբուսների դափնեկիր, Բելառուսի Հանրապետության սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Ամենաշատ տիտղոսներն ունեցող բելառուս մարզուհին Ձմեռային օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ, ինչպես նաև առաջին կին բիաթլոնիստն աշխարհում, որ դարձել է Օլիմպիական խաղերի եռակի չեմպիոն՝ երեք անգամ հաղթելով անհատական մրցավազքերում։ 2014 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալի արժանանալու օրը նրան շնորհվել է «Բելառուսի հերոսի» կոչում, և նա դարձել է առաջին կինը երկրի պատմության մեջ, որ արժանացել է Բելառուսի Հանրապետության բարձրագույն պարգևին։


== Կենսագրություն ==
Դրյա Դոմրաչևան ծնվել է 1986 թվականին Մինսկում, ճարտարապետների ընտանիքում։ Չորս տարի անց ծնողների հետ միասին տեղափոխվել է Սիբիր՝ նոր կառուցվող Նյագան քաղաք։ Զբաղվել է պարով և բասկետբոլով, իսկ 1992 թվականին ավագ եղբոր օրինակով սկսել է զբաղվել դահուկավազքով։ Գրեթե ողջ ժամանակը հատկացնելով մարզումներին, հավաքներին ու մրցումներին՝ դպրոցում ցուցաբերել է լավ առաջադիմություն։ Ամառային արձակուրդներն անցկացրել է Մինսկում։
1999 թվականին սկսել է զբաղվել բիաթլոնով։ Նրա առաջին մարզիչը եղել է Ալբերտ Մուսինը։
Ավարտել է գիմնազիա, որտեղ սովորել է տնտեսագիտական-իրավագիտական դասարանում, ապա ընդունվել Տյումենի համալսարանի մարզական մենեջմենթի ֆակուլտետ։ 2003 թվականին ընտանիքի հետ վերադարձել է Մինսկ։ Բելառուսի պետական տնտեսագիտական համալսարանում մարզական մենեջմենթի ֆակուլտտե չլինելու պատճառով Դոմրաչևան տեղափոխվել է զբոսաշրջության կառավարման ամբիոն։ 2009 թվականին պաշտպանել է ավարտական աշխատանքը «Գովազդը զբոսաշրջության բնագավառում»։ Նույն թվականին կրկին դարձել է Բելառուսի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ուսանողուհի՝ սովորելով «Տնտեսական իրավունք» և 2015 թվականին ստանալով բարձրագույն կրթության երկրորդ դիպլոմը։
2010 թվականին Դարյա Դոմրաչևան ներկայացրել է հեղինակային կինոժապավեն՝ «Դարյա Դոմրաչևա։ Ներկայացնելով Բելառուսը»։ Ֆիլմը նկարահանվել է վիդեոօրագրի ձևաչափով։ Ռեժիսորը և համահեղինակը Մաքս Սուբոտինն է։
Մինչև 2014 թվականի հունիս Դարյա Դոմրաչևան ծառայել է Բելառուսի Պետական անվտանգության կոմիտեում, քանի որ Բիաթլոնի ֆեդերացիան կցված է այդ վարչությանը։ Ըստ ֆիզկուլտուրա-մարզական «Դինամո» միության պաշտոնական կայքում ներկայացված կենսագրության՝ ունի ավագ լեյտենանտի կոչում։


== Մարզական կարիերա ==
Կարիերայի սկզբում Դարյա Դոմրաչևան հանդես է եկել Ռուսաստանի դրոշի ներքո, սակայն 2004 թվականի սկզբում Ռուսաստանի բիաթլոնիստների միության ղեկավար Ալեքսանդր Տիխոնովը հայտարարել է, որ նա հեռանկարային չէ և հանձնարարել հեռացնել հավաքականից։ Շուտով Բելառուսի կանանց հավաքականի ավագ մարզիչը Դոմրաևչային առաջարկել է հանդես գալ Բելառուսի դրոշի ներքո։ Դոմրաչևան համաձայնել է ու շուտով սկսել մարզվել հավաքականի կազմում, սակայն նրա կազմում հանդես գալու թույլտվությանը նա սպասել է շուրջ մեկ տարի Ռուսաստանի բիաթլոնիստների միության ղեկավարի դիրքորոշման պատճառով, որը կոնֆլիկտ ուներ Դոմրաչևայի հետ։ Այդ ժամանակ Դոմրաչևան արդեն բազմիցս դարձել էր Ռուսաստանի չեմպիոն պատանիների շարքում, մրցանակի արժանացել եվրոպական մակարդակում և դարձել 15-րդը 2004 թվականի աղջիկների աշխարհի առաջնության անհատական մրցավազքում։ Ավելի ուշ Դոմրաչևան հայտարարել է, որ մանկուց ցանկացել է նեկայացնել Բելառուսը, քանի որ ունի բելառուսական արմատներ։
Բելառուսի հավաքականի կազմում առաջին խոշոր միջազգային մեկնարկը եղել է 2005 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնության ժամանակ, երբ Դոմրաչևան առաջին մրցավազքում (անհատական) դարձել է 40-րդը։ Դիոպտրի պոկվելու պատճառով մարզուհին երրորդ հրաձգության ժամանակ հինգ հնարավորից հինգն էլ վրիպել է։ Հաջորդ երկու մրցավազքերում՝ սպրինտում և հետապնդումում, Դոմրաչևան հաղթել է։ Մեկ տարի անց նույն առաջնությունում նա արժանացել է միայն բրոնզե մեդալի հետապնդման մրցավազքում։
Աշխարհի գավաթ խաղարկությունում իր նորամուտը Դարյա Դոմրաչևան կատարել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 1-ին (2006/07 մրցաշրջան) Շվեդիայի Էստերսուն քաղաքում, որտեղ սպրինտում գրավել է 16-րդ տեղը (դառնալով երկրորդը բելառուս հինգ մարզուհիների շարքում)։ 2007 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում նա սպրինտում և հետապնդման մրցավազքում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։
2008/09 մրցաշրջանում Դարյա Դոմրաչևան սկսել է պարբերաբար ընդգրկվել մրցավազքերի լավագույն տասը մարզիկների շարքում։ Օբերհոֆում կայացած էտապում Դոմրաչևան մասս-մեկնարկում եղել է առաջինը՝ երկրորդ կրակային սահմանին հասնելով առաջինը, սակայն պառկած կրակելու փոխարեն կրակել է կանգնած՝ վրիպելով բոլոր կրակոցները։ Նա ստիպված է եղել դադարեցնել մրցավազքը։ Աշխարհի գավաթի խաղարկության հինգերորդ էտապի շրջանակներում նա առաջին անգամ կարողացել է բարձրանալ պատվո հարթակ անհատական մրցավազքից հետո՝ գրավելով երրորդ տեղը։ Այդ հաջողությանը հաջորդել են ևս երկու պատվո հարթակներ։
Մեկ տարի անց Օբերհոֆում Դոմրաչևան մասս-մեկնարկում եղել է մրցավազքի առաջատարը երրորդ հրաձգությունից առաջ՝ ունենալով մեծ առավելություն։ Սակայն երեք կրակոցներն ուղղվել են ուրիշի թիրախին։ Հասկանալով սխալը՝ Դոմրաչևան կրակել է իր թիրախին, բայց ստացած չորս տուգանային շրջանները թույլ չեն տվել պայքարել հաղթանակի համար։
2009-2010 թվականների Աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Կոնտիոլախտիում անցկացված էտապում Դոմրաչևան հաղթել է սպրինտում, ապա նաև հետապնդման մրցավազքում։ Հաջորդ էտապում (Հոլմենկոլեն) զբաղեցրել է երկրորդ տեղը անհատական մրցավազքերում՝ զիջելով միայն գեմանուհի Սիմոնա Հաուսվալդին։
2010/11 թվականների մրցաշրջանում Խանտի-Մանսիյսկում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում Դոմրաչևան նվաճել է երկու մեդալ՝ արծաթ մասս-մեկնարկում և բրոնզ էստաֆետում։ 2010-2011 թվականների Աշխարհի գավաթի խաղարկության ընդհանուր հաշվարկում զբաղեցրել է վեցերորդ տեղը։
2011/12 թվականների մրցաշրջանը դարձել է լավագույնը Դոմրաչևայի կարիերայում։ Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում նա առաջին անգամ որպես հավասար մրցակցել է համաշխարհային բիաթլոնի առաջատար գերմանուհի Մագդալենա Նոյների հետ։ Նոյները 2011-2012 թվականների մրցաշրջանը հայտարարել էր վերջինն իր կարիերայում և ձգտում էր հաղթել բոլոր կատեգորիաներում, սակայն Մեծ բյուրեղապակե գլոբուսի համար պայքարը շարունակվել է մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ Դոմրաչևան ցուցաբերել է նույնպիսի արագություն, ինչ Նոյները։ Հրաձգության ժամանակ նույնպես Դոմրաչևան ցուցաբերել է հաստատունություն։ Տասնութ անգամ նա բարձրացել է պատվո հարթակ մրցաշրջանի տարբեր մցավազքերից հետո։ Իր կարիերայում առաջին անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն՝ նվաճելով ոսկե մեդալ Ռուփոլդինգում անցկացված աշխարհի առաջնության հետապնդման մրցավազքում։ Մրցաշրջանի արդյունքներով՝ Դոմրաչևան զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Աշխարհի գավաթի խաղարկության ընդհանուր հաշվարկում՝ Նոյներից հետ մնալով 28 միավորով, նվաճել է երկու Փոքր բյուրեղապակե գլոբուսներ հետապնդման մրցավազքում և մասս-մեկնարկում, եղել է երկրորդը սպրինտում և երրորդը անհատական մրցավազքերում։
2012/13 թվականների գավաթային մրցաշրջանից առաջ Դոմրաչևան համարվել է ֆավորիտ։ Սակայն արդյունքները եղել են ոչ միանշանակ։ Հիանալի մեկնարկները զուգակցվել են բացահայտ ձախողումների հետ։ Անհաջողությունների հիմնական պատճառը դարձել է ոչ կայուն հրաձգությունը, իսկ արագության տեսանկյունից նա մնում էր լավագույններից մեկը։ Չեխիայի Նովե Մեստո քաղաքում անցկացված աշխարհի առաջնությունում Դոմրաչևան նվաճել է իր կարիերայի երկրորդ ոսկե մեդալը՝ հաղթելով մասս-մեկնարկում։ 2012/13 թվականների մրցաշրջանում նա ընդհանուր առմամբ հաղթել է Աշխարհի գավաթի խաղարկության երեք մրցավազքերում և ինը անգամ բարձրացել պատվո հարթակ։ Ընդհանուր հաշվարկում կրկնել է նախորդ տարվա ցուցանիշը՝ մրցաշրջանն ավարտելով երկրորդ տեղում։

Դարյա Դոմրաչևան առաջին անգամ օլիմպիական չեմպիոն է դարձել 2014 թվականի փետրվարի 11-ին՝ 2014 թվականին Սոչիում անցկացված Ձմեռային օլիմպիական խաղերում հաղթելով 10 կմ հետապնդման մրցավազքում։ Զբաղեցնելով 9-րդ տեղը և փետրվարի 9-ի սպրինտի արդյունքներով զիջելով այդ ծրագրի հաղթող Անաստասիա Կուզմինային 31,8 վ, արծաթե մեդալակիր Օլգա Վիլուխինային 11,9 վ և բրոնզե մեդալակիր Վիտա Սեմերենկոյին 10,1 վ՝ Դոմրաչևան երկրորդ հրաձգությունից հետո դարձել է մրցավազքի առաջատար, ընդ որում՝ հետագայում ամեն մի հրաձգությունից հետո ավելի է մեծացրել առավելությունը։ Միայն վերջին՝ չորրորդ հրաձգության ժամանակ, մյուսներից առաջ լինելով ավելի քան 40 վ, նա վրիպել է վերջին՝ 20-րդ կրակոցը, ինչը չի խանգարել վերջին շրջանն ավարտել որպես բացարձակ առաջատար։
Փետրվարի 14-ին Դոմրաչևան նվաճել է իր երկրորդ ոսկե մեդալը՝ հաղթելով 15 կմ անհատական մրցավազքում․ նա թույլ է տվել մեկ վրիպում երկրորդ հրաձգության ժամանակ և ցույց է տվել հիանալի արագություն։
Ռեկորդային մրցանակը նվաճել է մասս-մեկնարկում, որի ընթացքում թույլ է տվել միայն մեկ վրիպում։ Նույն օրը Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն Դոմրաչևային շնորհել է «Բելառուսի հերոսի» կոչում։
2013/14 մրցաշրջանում Դարյա Դոմրաչևան բաց է թողել մեկ էտապ Օլիմպիական խաղերից առաջ։ Բացի այդ՝ նույն թվականի սկսել է գործել նոր կանոն, համաձայն որի՝ Օլիմպիական խաղերի շրջանակներում անցկացված մրցավազքերի արդյունքները չեն ներառվել Աշխարհի գավաթի համար միավորների հաշվարկում։ Չնայած դրան՝ մրցաշրջանի արդյունքներով նա զբաղեցրել է երրորդ տեղը և արժանացել Փոքր բյուրեղապակե գավաթի մասս-մեկնարկում։
2014/15 մրցաշրջանում՝ Խանտի-Մանսիյսկում անցկացվող Աշխարհի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ էտապում, Դոմրաչևան իր կարիերայում առաջին անգամ հաղթել է ընդհանուր հաշվարկում՝ առաջ անցնելով իր գլխավոր հակառակորդ Կայսա Մյակյարյայնենից։
Հիվանդության պատճառով (մոնոնուկլեոզ), որ ախտորոշվել է հուլիսին, Դոմրաչևան որոշել է բաց թողնել 2015/16 մրցաշրջանը։ Հղիության և երեխայի ծննդի պատճառով բաց է թողել 2016/2017 Աշխարհի գավաթի խաղարկության առաջին երեք էտապները։ Բիաթլոնին վերադարձել է 2017 թվականի հունվարի 6-ին՝ մասնակցելով Աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Օբերհոֆում անցկացված էտապին։
2018 թվականին Փհենչհանում անցկացված Ձմեռային օլիմպիական խաղերում Դարյա Դոմրաչևան մասս-մեկնարկում արժանացել է արծաթե, իսկ էստաֆետում՝ ոսկե մեդալների։

Բելառուսկան սպորտի պատմության մեջ Դարյա Դոմրաչևան ընդգրկված է մեկ Օլիմպիադայի ընթացքում ամենաշատ ոսկե մեդալներ նվաճած մարզիկների շարքում Վիտալի Շչերբոյի (6 մեդալ, 1992 թվականի Օլիմպիական խաղեր), Օլգա Կորբուտի (3 մեդալ, 1972) և Վլադիմիր Պարֆենովիչի (3 մեդալ, 1980)։ Դոմրաչևան առաջին բելառուս մարզիկն է, որ Ձմեռային մեկ օլիմպիադայի ընթացքում նվաճել է երեք ոսկե մեդալ, ինչպես նաև առաջինն է, որ մեկ Օլիմպիադայի ընթացքում երեք ոսկե մեդալներ է նվաճել Բելառուսի հավաքականի կազմում հանդես գալու ժամանակ (Օլգա Կորբուտն ու Վլադիմիր Պարֆենովիչը հանդես են եկել ԽՍՀՄ հավաքականի, Վիտալի Շչերբոն՝ Միացյալ թիմի կազմում)։


== Անձնական կյանք ==
2016 թվականի ապրիլի 5-ին հայտնի է դարձել, որ Դոմրաչևան երեխայի է սպասում նորվեգացի բիաթլոնիստ Ուլե Էյնար Բյորնդալենից։ 2016 թվականի հուլիսի 16-ին Դոմրաչևան ու Բյորնդալենն ամուսնացել են։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 1-ին Մինսկում ծնվել է նրանց դուստրը՝ Քսենյան։


== Ելույթների վիճակագրություն ==


=== Առաջին տեղեր մրցավազքերում ===


=== Աշխարհի առաջնություններում ելույթների վիճակագրություն ===


=== Օլիմպիական խաղերում ելույթների վիճակագրություն ===


=== Հաղթանակներ ===


== Պարգևներ ==
Բելառուսի հերոս (2014)
«Անձնական արիության համար» շքանշան (2018)
Հայրենիքի III աստիճանի շքանշան (2010)
Բելառուսի Հանրապետության սպորտի վաստակավոր վարպետ (2010)
«Բելառուսի մարզական Օլիմպ» մրցանակի դափնեկիր (2012)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դարյա Դոմրաչևայի պաշտոնական կայքը (рус.)
Դարյա Դոմրաչևայի երկրպագուների կայքը
Դարյա Դոմրաչևայի էջը IBU կայքում
Դարյա Դոմրաչևայի պաշտոնական էջը Բելառուսի բիաթլոնի ֆեդերացիայի կայքում Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Դարյա Դոմրաչևայի պաշտոնական էջն Ուկրաինայի բիաթլոնի ֆեդերացիայի կայքում (ռուս.)