armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նուևիտաս

Նուեվիտաս (իսպ.՝ Nuevitas), մունիցիպալիտետ և նավահանգստային քաղաք Կամագուեյում, Կուբայում։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Նուեվիտասը գտնվում է ծովածոցի ափին, որը օվկիանոսին է միանում նեղ և գրեթե 10 կմ երկարությամբ նեղուցով։ Դրանով պայմանավորված՝ տեղանքը միշտ հետաքրքրություն է ներկայացրել այն նավաստիների համար, որոնք ցանկանում էին սպասել վատ եղանակին։ Իրավաբանորեն Նուեվիտաս մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 1778 կմ², բայց փաստացի՝ բնակչության ճնշող մեծամասնությունը բնակվում է քաղաքի՝ 4 կմ² մակերես ունեցող «միջուկում», այսպիսով բնակչության խտությունը պաշտոնական 34,7 մարդ/կմ² է, փաստացի՝ ավելի քան 17000 մարդ/կմ²։ Նուեվիտասը բաժանված է ութ բարիոյի։ Քաղաքից մի քիչ հյուսիս գտնվում է խոշոր կորալային Սաբինալ կղզին։


== Կլիմա ==
Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը 25,5°С է, չորային եղանակը ձգվում է հոկտեմբերից մինչև ապրիլ, անձրևայինը՝ մայիսից մինչև սեպտեմբեր։


== Պատնություն ==
Համարվում է, որ հենց ապագա քաղաքի շրջանում է կանգ առել Քրիստափոր Կոլումբոսը իր առաջին արշավի ժամանակ՝ 1492 թվականին․ այդ ժամանակ եվրոպացու ոտքը առաջին անգամ է դրվել Կուբայի հողի վրա։
Նուեվիտասում բնակություն հաստատվել է 1775 թվականին՝ ստրուկների տնկարկների ի հայտ գալով, իսկ 1828 թվականին տեղափոխվել է ներկայիս վայր, «քաղաքի» կարգավիճակ է ստացել 1886 թվականին։
1959 թվականի Կուբայի հեղափոխությունից հետո այստեղ սկսվել է զարգանալ արդյունաբերությունը։ 1970 թվականին քաղաքը եղել է ձկնորսական նավատորմի բազա, նավաշինական և նավաշինության կենտրոն, այստեղ գործել են նաև սննդի և ցեմենտի արդյունաբերության ձեռնարկություններ և տնաշինական կոմբինատ։ ԽՍՀՄ-ի օգնությամբ այստեղ կառուցվել է ազոտական պարարտանյութերի գործարան։
1980-ականների սկզբին քաղաքն իրենից ներկայացնում էր վարչական, կրթական և առևտրաարդյունաբերական կենտրոն՝ 35 հազար բնակչությամբ։ Այդ ընթացքում առաջատար ձեռնարկություններ են եղել հեղափոխությունից հետո կառուցված ցեմենտի գործարանը, էլեկտրոդների արտադրության գործարանը և մետաղալարի գործարանը։
Քաղաքում կան երկու նավահանգիստներ և երկաթուղային կայարան։ Քաղաքի զգալի մասն ունի քառակուսի հատակագիծ. ավելի քան մեկ տասնյակ փողոցներ կտրուկ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք են գնում և մոտավորապես նույնքան փողոցներ հատում են դրանք ուղիղ անկյան տակ։ Նուեվիտասի արևմտյան մասը կառուցապատվել է 3-5 հարկանի բազմաբնակարան շենքերով, սակայն հիմնականում քաղաքում գերակշռում են մեկ-երկու ընտանիքի համար նախատեսված փոքր մասնավոր տները։ Նուեվիտասը տնտեսական խոշոր կենտրոն է։ Այստեղ արտադրվում են սղոցանյութեր, պարաններ, պարարտանյութեր, սուրճ, տեքստիլ, օճառ, կահույք։ Ծովով ուղարկելու համար այստեղ են բերվում շաքարեղեգ, սիզալ, մելասսա, սուրճ, մրգեր։


== Տրանսպորտ ==
Ծովային նավահանգիստ, Կուբայի երկաթուղային կայան
Ավտոկայան


== Ժողովրդագրություն ==


== Քույր քաղաքներ ==
 Բենալմադենա (Իսպանիա)
 Միլուոքի (ԱՄՆ)՝ Միլուոքիի հետ բարեկամանալով՝ Նուեվիտասը դարձել է Կուբայի առաջին քաղաքը, որը քույր քաղաք ունի ԱՄՆ-ում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Радио Нуэвитас» (իսպ.)
«Ուրալխիմպլաստ» թանգարան

«Ուրալխիմպլաստ» թանգարան (ռուս.՝ Музей «Уралхимпласт»), «Ուրալխիմպլաստ» գործարանի թանգարանը Նիժնի Տագիլ քաղաքում։ Գտնվում է քաղաքի Դերժինսկի շրջանում, Հյուսիսային մայրուղու 21/2 հասցեում, ՈւԽՊ արդյունաբերական շրջանում։ Թանգարանը տեղավորված է երկու հարկանի շենքում`« Ուրալխիմպլաստ» գործարանի անցակետերից մեկի մոտակայքում, փոքրիկ նրբանցքում, որը խորանում է գործարանի մեջ։ Թանգարանի մոտ կա Հայրենական պատերազմի զոհերի հիշատակին նվիրված «Հիշողության պատը» հուշահամալիրը։


== Պատմություն ==
Ուրալխիմպլաստի գործարանի պատմության և տեխնիկայի թանգարանը բացվել է 1972 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Այն ստեղծվել է անձնակազմի տեխնիկական պատրաստման համար նախատեսված կաբինետների հիման վրա։ Թանգարանի ստեղծման հիմնական նպատակն էր ցույց տալ ձեռնարկության արտադրության աճը և արտադրության տեխնիկական առաջընթացը։ Թանգարանը դարձավ ձեռնարկության կյանքի կենտրոնը՝ , այնտեղ կազմերպվում էին էքսկուրսիաներ, դասընթացներ, վետերանների հետ հանդիպումներ և այլ միջոցառումներ։
1990-ական թվականներին ճգնաժամի հետ կապված թանգարանն անկում ապրեց։ 1998 թվականին գործարանը ոտքի կանգնեց, 21-րդ դարում թանգարանում իրականացվեցին լայնածավալ վերակառուցման աշխատանքներ, թարմացվեց ցուցադրությունը։


== Ցուցադրություն ==
Թանգարանի ցուցադրությունը բացումից ի վեր մշտապես թարմացվում է։ Թանգարանի սրահներում ներկայացված են  լաբորատոր իրեր և տարբեր տարիների գործիքներ, թանգարանի արտադրությունը, ձյութաթոր գործարանի կառուցման 1936 թվականի դիորամաներ։ Թանգարանում հավաքվում է պատմական փաստաթղթերի և լուսանկարների մեծ արխիվ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Продукцией Уралхимпласта заинтересовались в Европе
Անտառների մոնիտորինգ

Անտառների մոնիտորինգ, անտառների մշտադիտարկում, անտառների և անտառային հողերի վիճակի կանխատեսման նպատակով իրականացվող դիտարկումների, հետազոտությունների և գնահատման գործընթաց։ Անտառների մոնիտորինգն իրականացվում է անտառների և անտառային հողերի քանակական և որակական փոփոխությունների ընթացքի, մարդահարույց և բնական գործոնների բացասական ազդեցության գնահատման, կանխատեսման և բացասական երևույթների կանխարգելման կամ վերացման համար միջոցներ ձեռնարկելու նպատակով։ Մոնիտորինգի արդյունքում ստացված տվյալներն օգտագործվում են անտառների կայուն կառավարման նպատակով։
(6666) Ֆրո

(6666) Ֆրո (անգլ.՝ Fro), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,576938 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9613 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1925 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1510,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238258 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,98° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6666) Ֆրո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռոկաբաշերանա

Ռոքաբաշերանա (իտալերեն՝ Roccabascerana), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2335 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 195 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83016, հեռախոսային կոդ՝ 0825։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Ծանոթագրություններ ==
Կառլոս Անդրես Պերես

Կառլոս Անդրես Պերես Ռոդրիգես (իսպ.՝ Carlos Andrés Pérez Rodríguez, հոկտեմբերի 27, 1922, Ռուբիո, Տաչիրա, Վենեսուելա ֊ դեկտեմբերի 25, 2010, Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), վենեսուելացի պետական և քաղաքական գործիչ, որը երկու անգամ դարձել է Վենեսուելայի նախագահ (1974-1979, 1989֊1993)։


== Երիտասարդություն քաղաքական կարիերիայի սկիզբ ==
Սուրճի պլանտատորի 12 երեխաներից 11-րդն էր։ Սովորել է Ռուբիոյի կաթոլիկ դպրոցում և Կարակասի լիցեյում։ Սուրճի գնի ընկնումը, բիզնեսի հետ կապված անորրոշությունը և Խուան Վիսենտե Գոմեսի բռնապետության կողմից քաղաքական բռնաճնշումները հանգեցրին հոր վաղաժամ մահվան, որը պայմանավորեց ապագա նախագահի դեմոկրատական համոզմունքների ձևավորումը։ Շուտով նա մոր և եղբայրների հետ տեղափոխվեց Կարակաս։
1944 թվականին ավարտում է «Անդրես Բելիո» լիցեյը, որտեղ մասնագիտանում է փիլիսոփայության և գրականության մեջ։ Նույն թվականին ընդունվում է Վենեսուելայի կենտրոնական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Սակայն ակտիվ քաղաքական գործունեության պատճառով չի կարողանում ավարտել բարձրագույն կրթությունը։
Սկսել է քաղաքականությամբ զբաղվել 15 տարեկանից՝ դառնալով Վենեսուելացի երիտասարդների ասոցիացիայի հիմնադիրներից և Ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցության անդամներից մեկը, որոնք պայքարում էին գեներալ Կոնտրերասի վարչակարգի դեմ։ 1941 թվականին դարձավ «Դեմոկրատական գործողություն» ձախակենտրոն կուսակցության հիմնադիրներից մեկը և երիտասարդական կազմակերպության առաջնորդը։
1945 թվականին դառնում է նախագահ Բետանկուրի քարտուղարը, 1946 թվականին նշանակվում է Նախարարների կաբինետի քարտուղար։ 1948 թվականին ռազմական խունտայի իշխանության գալուց հետոստիպված էր մեկնել արտասահման, 10 տարի ապրել է Կուբայում և Կենտրոնական Ամերիկայում։ 1952 թվականին որոշ ժամանակով վերադառնալով Վենեսուելա, որպեսզի սատարի բռնապետության դեմ պայքարը, ձերբակալվում է և մի քանի ամիս անցկացնում բանտում։ Այնուհետև հայտնվելով Կոստա Ռիկայում՝ վենեսուելացի քաղտարագիրների շրջանում դառնում է ականավոր ներկայացուցիչ, աշխատում է որպես La República թերթի գլխավոր խմբագիր։
Բետանկուրի երկրորդ նախագահության ժամանակ Պերեսը զբաղեցրեց Ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը (1959֊1964)։ Այս պաշտոնում իրեն դրսևորել է որպես խիստ ղեկավար, որը կարողացել է դիմակայել աջ և ձախ արմատականների՝ իշխանությունը բռնի ուժով փոխելու փորձերին։ Սակայն հասարակությունը նրան մեղադրում էր մարդու իրավունքների ոտնահարման մեջ, որոնք կապված էին կտտանքների, մարտիկների ու քաղաքական առաջնորդների արտադատարանական մահապատիժների հետ։
Բետանկուրի նախագահական մանդատի ավարտից հետո Պերեսը կենտրոնացավ կուսակցական գործունեության վրա, սկզբում խորհրդարանում ընտրվեց «Դեմոկրատական գործողություն» կուսակցության ղեկավար, այնուհետև գլխավոր քարտուղար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Extended biography by CIDOB Foundation (Իսպաներեն)
Carlos Andrés Pérez funeral on Flickr (Իսպաներեն)
CAP: entre la historia y la polémica - Lo afirmativo venezolano (Իսպաներեն)
Նեմիր (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)

Նեմիր (ուկրաիներեն՝ Немир), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեմիր գյուղում բնակվում էր 493 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,103 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4786,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խիժովկա

Խիժովկա (ուկրաիներեն՝ Хижівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1669 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խիժովկա գյուղում բնակվում էր 525 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,6 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 328,13 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հասարակական պաշտպան

Հասարակական պաշտպան, քրեական դատավարությունում հասարակական կազմակերպության ներկայացուցիչ, որը տվյալ կազմակերպության հանձնարարությամբ մասնակցում է դատական քննությանը և կատարում պաշտպանի խնդիրներ։ Հասարակական պաշտպանը դատավարության ինքնուրույն մասնակից է, օգտվում է փաստաբանի բոլոր իրավունքներից։ Հասարակական պաշտպանը կարող է մասնակցել դատավարությանը, անկախ պաշտպանյալի ցանկություններից։ Սակայն, եթե հանցանքի ծանրության մասին հաղորդված տվյալները ճիշտ չեն, հասարակական պաշտպանին իրավունք է տրված հրաժարվել պաշտպանությունից։ Հասարակական պաշտպանի մասնակցությունը նպաստում է գործի բազմակողմանի քննությանը, բարձրացնում դատավարության դաստիարակչական նշանակությունը։


== Տե՛ս նաև ==
Փաստաբան
Կալոգրիա

Կալոգրիա (հուն․՝ Καλογραία, թուրքերեն՝ Bahçeli), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 393 մարդ։ Տեղակայված է Կիրենիա քաղաքից դեպի արևելք։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարողանո՞ւմ եք արդյոք դուք ապրել

«Կարողանո՞ւմ եք արդյոք դուք ապրել» (ռուս.՝ «Умеете ли вы жить?»), 1970 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Մուրատովը։


== Սյուժե ==
Նատաշա Կորոլյուկը, որը գավառական կոնսերվատորիայի երիտասարդ շրջանավարտ է, և որին սիրահարված է իր համակուրսեցին, ծանոթանում է մոսկվացի դաշնակահարի հետ, որը գայթակղում է աղջկան։ Վերջինս գնում է Մոսկվա և ամուսնանում նրա հետ։ Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում նա հասկանում է, որ սխալ է թույլ տվել, և իր ամուսինը սովորական միջակություն է, տաղանդի բացակայությունը փոխհատուցվում է նրա լկտիությամբ, կապերով, փողով․ նա միայն բոհեմի զազրելի ներկայացուցիչ է, որը զվարճանքից բացի այլ կյանքի մասին չի մտածում։ Նատաշան հասկանում է սխալը և գնում տուն։


== Դերերում ==
Իրինա Տերեշչենկո – Նատաշա Կորոլյուկ, դաշնակահարուհի, Խարկովի կոնսերվատորիայի ուսանող
Սերգեյ Դեսնիցկի – Դմիտրի Սերգեևիչ Տանցյուրա, գործարանի գլխավոր ինժեներ
Անդրեյ Վերտոգրադով – Ալեքսանդր Դոնչենկո, դաշնակահար
Նիկոլայ Լեբեդև – Բորիս Եգորովիչ Դոնչենկո, գործարանի տնօրեն, Ալեքսանդրի հայրը
Գեորգի Մարտինյուկ – Սավելիուս, Դմիտրիի ընկերը
Նինա Ֆեկլիսովա – Լիդա, Սավելիի սիրելին
Վալենտինա Շարիկինա – Վերա, մոսկվացի, Լիդայի ընկերուհին
Լիդիա Ռյումինա – բնակարանի տիրուհի
Ալեքսանդր Շիրվինդտ – Բորիս Եսիպովիչ, կոնսերվատորիայի դասախոս
Աննա Տիմիրյովա (լուսագրերում՝ Գ․ Կնիպպեր) – Բորիս Եգորովիչ Դոնչենկոյի մայրը
Նոննա Տերենտևա – մոսկվացի, երաժշտական սրահի տիրուհի
Եվգենի Լիսենկո – էպիզոդ
Վլադիմիր Մալյար – էպիզոդԲացի այդ, այն տեսարանում, որտեղ կայարանում ճանապարհում են Ալեքսանդր Շիրվինդտի հերոսին, լուսագրերում չնշված ճանապարհորդների դերերում կարելի է տեսնել Մարկ Զախարովին և Անդրեյ Միրոնովին․ սրանք իրական կադրեր են «Մոսկվա — Խարկով» գնացքով նկարահանման համար մեկնող դերասանների մասնակցությամբ։


== Քննադատություն ==
Ֆիլմը կտրուկ քննադատության է ենթարկվել, բազմիցս նշվել է որպես թույլ «Искусство кино», № 7, 1971; № 7, 1977)։ «Սովետսկի էկրան» ամսագիրը (1972) գրել է, որ դրանում ռեժիսորը անցել է «կինեմատոգրաֆիական ռեմինիսցենցիաների, պաշտոնական որոնումների ոլորտ», Իվան Կորնիենկոն գրել է, որ ֆիլմը նշանավորվում է «լուրջ հակասություններով»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Умеете ли вы жить? // Советские художественные фильмы: 1970—1971. — М.: Нива России, 1995. — стр. 119
Բյատկի

Բյատկի (ռուս.՝ Бятки, բաշկիրերեն՝ Бәтке), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 146 մարդ։
Փոստային ինդեքսը՝ 452771, ՍՎՏԲՀԴ կոդը՝ 80251825005:


== Բնակչություն ==
Բյատկի գյուղի բնակչությունը 2002 թվականի տվյալներով կազմում էր 122 մարդ, 2009 թվականի դրությամբ՝ 142 մարդ, 2010 թվականի դրությամբ՝ 146 մարդ։

Բնակչության ազգային կազմը2002 թվականի դրությամբ բնակչության գերակշռող ազգություններն էին թաթարները (70%) և բաշկիրները (26%)։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Հեռավորություևը մինչև՝

շրջկենտրոն (Տույմազի) – 23 կմ
գյուղսովետ (Կակրիբաշևո) – 11 կմ
մոտակա երկաթուղային կայարան (Տույմազի) – 23 կմ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թաքեշի Օբատա

Թաքեշի Օբատա (ճապ.՝ 小畑 健 Թաքեշի Օբատա]), փետրվարի 11, 1969(1969-02-11)[…], Նիիգաթա, Ճապոնիա), ճապոնացի մանգակ։ Նա համագործակցում է գրողների հետ, ինչպես նաև շատերին սովորեցրել-օգնել է։ Նրանց շարքում են Քենթարո Յաբուքին, Յուսուքե Մուրաթան, Րուորոունի Կենշին ու Բուսոու Րենքին մանգաների հեղինակ Նոբուհիրո Վացուքին։
Օբատային առաջին անգամ նկատել են 1985 թվականին, երբ նա իր Քոնեն շինվա մանգայի համար ստացավ Tezuka Award մրցանակը։ Միանալով Weekly Shonen Jump խմբին, նա աշխատում էր Մաքոթո Նիվանոյի ենթակայության տակ, մինչև 1983 թվականին սկսեց իր առաջին շարքը՝ նկարեց ու գրեց կիբօրգ Ջիի-չանի մասին։ Առաջին տարիներին հաջողություն չունենալով, Օբատան սկսեց համագործակցել այլ գրողների հետ՝ նկարազարդելով նրանց պատմությունները։ Բայց նրան հայտնություն բերած շարքը 1998 թվականին հրատարկաված Յումի Հոթթայի «Հիքարու նո Գո»-ն է, ինչի համար նկարիչը 2000 թվականին ստացավ Շոգաքուքան Մանգա մրցանակը և Օսամա Թեձուկայի մշակութային մրցանակը 2003 թվականին։
Օբատան հազվադեպ է հանդիպում շոնենի նկարիչների շարքում ոչ միայն իր յուրօրինակ ոճի, այլև նորաձևության սիրո պատճառով։ Նրա ստեղծած հերոսներն հաճախ հագնվում են վերջին մոդայի թելադրանքով։
2007 թվականի նոյեմբերին նա Հանասորի Մորիթայի «Ողջույն, Փոքրիկ» պատմությունը նակրեց, որը հրատարակվեց Jump Square-ում։ Սրան հաջորդեց Նիշիո Իշինի հետ համագործակցությունը։ Վերջերս ավարտվեց Ցուգումի Օբայի հետ համագործակցությամբ, որ տևել էր 2008 թվականի օգոստոսից 2012 թվականի ապրիլը և որի ընթացքում ստեղծվել են այնպիսի հանրահայտ մանգաներ, ինչպիսիք են Մահվան տետրն ու Բաքումանը։
Ի լրացում մանգաների, Օբատան նաև Castlevania Judgment վիդեոխաղի համար հերոսներ է նկարել ու նկարազարդել մի քանի լայթ-նովելներ։


== Հայտնի գործեր ==
Կիբօրգ Ջիի-չան Ջի (ճապ.՝ サイボーグじいちゃんジー)-ի պատմությունն ու նկարազարդումը։
Arabian Majin Bokentan Lamp Lamp՝ Սուսումու Սենդոյի հետ։
Rikito Densetsu - Oni wo Tsugu Mono՝ Մասարու Միյաձակիի հետ։
Karakurizoshi Ayatsuri Sakon՝ Շարաքու Մարոույի հետ։
Hikaru no Go with Yumi Hotta, ղեկավարվել է Յուքարի Յոշիհարայի կողմից (5-րդ դան)։
«Մահվան տետրը» ու Բաքուման մանգաները՝ Ցուգումի Օբայի հետ։
Blue Dragon Ral Grad՝ Ցունեո Տաքանոյի հետ։
Hajime՝ Օցուիչիի հետ։
Hello Baby՝ Մասանորի Մորիտայի հետ։
Uro-oboe Ouroboros՝ Նիշիո Իշինի հետ։
Castlevania Judgment-ի հերոսների դիզայները։
All You Need Is Kill՝ Րյոսուքե Տաքեուչիի հետ։


== Մրցանակներ ==
2008 թվականին առաջադրվել է Էյսներ մրցանակին՝ որպես լավագույն արտիստ իր «Մահվան տետր»-ը և «Հիքարու նո գո» աշխատանքների համար։


== Տես նաև ==
Ցուգումի Օբա
Պիլդեոցա

Պիլդեոցա (էստ․՝ Põldeotsa), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 167 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սան Խոակին շրջան (Կալիֆոռնիա)

Սան Խոակին շրջան (անգլ.՝ San Joaquin County), ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի 58 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3623 կմ² է, բնակչությունը՝ 685306 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ստոքտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1850 թ.։
Փոքր Տալնիկ

Փոքր Տալնիկ (ռուս.՝ Малый Тальник), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 14 կմ։ Թափվում է Սևա գետի աջ ափին՝ 19 կմ հեռավորության վրա։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -19070000112220000013366


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ալիսը հրաշքների աշխարհում (ֆիլմ, 1972)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիսը հրաշքների աշխարհում (այլ կիրառումներ)«Ալիսը հրաշքների աշխարհում» (անգլ.՝ Alice’s Adventures In Wonderland, բառացի՝ Ալիսի արկածներն հրաշքների աշխարհում), բրիտանական արտադրության 1972 թվականի երաժշտական կինոֆիլմ, ռեժիսոր՝ Ուիլյամ Սթերլինգ։ Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» (1864) գրքի էկրանավորումն է։ Գունեղ մյուզիքլը նախատեսված էր ընտանեկան դիտման համար և օպերատորական աշխատանքի ու զգեստների լավագույն ձևավորման համար արժանացավ երկու BAFTA-ի։
Գրքի այլ էկրանավորումներից սա տարբերվում էր մասնակցող դերասանների «աստղային» կազմով՝ Ֆիոնա Ֆուլլերտոնը Ալիսի դերում, Մայքլ Քրոուֆորդը Սպիտակ ճագարի դերում, Ռալֆ Ռիչարդսոնը Կապույտ թրթուրի դերում, Ռոբերտ Հելփմանը՝ Գլխարկագործի, Փիթեր Սելլարեսը՝ Մարտյան նապաստակի, Ռոյ Քիննիրը՝ Չեշիրյան կատվի, Դադլի Մուրը, Մայքլ Հորդերնը։
Ֆիլմի երաժշտության հեղինակը Ջոն Բարրին էր։


== Մրցանակներ ==
Մրցանակների և անվանակարգերի ցանկը IMDB կայքում.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալիսը հրաշքների աշխարհում(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ֆիլմի մասին տարբեր փաստեր IMDb կայքում
Ֆիլմի մասին կարծիքներ IMDb կայքում
Լիուպիլլու

Լիուպիլլու (էստ․՝ Lõupõllu), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Տոռգու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռոբերտ դե Նիրո

Ռոբերտ դե Նիրո կրտսեր (անգլ.՝ Robert De Niro, Jr., օգոստոսի 17, 1943(1943-08-17)[…], Գրինվիչ Վիլիջ, Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նշանավոր դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ դե Նիրոն ծնվել է 1943 թ. օգոստոսի 17-ին։ Ռոբերտ դե Նիրոյի նախնիները գաղթել են Իտալիայից ԱՄՆ։ Նրա հայրը՝ Ռոբերտ դե Նիրո ավագը հայտնի քանդակագործ ու նկարիչ էր։ Մայրը՝ Վիջինիա Ադմիրալը բանաստեղծուհի էր։ Նրանց ամուսնությունից մեկ տարի անց ծնվում է Ռոբերտ դե Նիրո կրտսերը։ Իսկ 3 տարի անց դե Նիրոյի ծնողները ամուսնալուծվում են։ Ռոբերտ դե Նիրոյի մանկությունը անցել է Մանհեթենի Գրինվիչ-Վիլլիջ շրջանում, որը երկար տարիներ համարվում էր Նյու-Յորքի գեղարվեստական և արտիսիտիկ բոհեմիայի բնակավայր։ Սպիտակ մաշկ ունենալու պատճառով նրան անվանում էին «Բոբբի-Կաթ»։ 10 տարեկան հասակում նա խաղաց իր առաջին դերը «Օզ երկրի հրաշագործը» դպրոցական բեմադրության մեջ, հանդես գալով առյուծի կերպարով։ Մի քանի տարի ընդհանուր կրթությամբ դպրոցում ուսանելուց հետո մոր նախաձեռնությամբ տեղափոխվում է սովորելու Նյու-Յորքի Ֆիորելլո Լա Գարդիայի անվան երաժշտության, արվեստի և կատարողական վարպետության բարձրագույն մասնավոր դպրոցը, որտեղ սովորել է նաև Ալ Պաչինոն։
Նրա խաղացանկը հասնում է մոտ 80 ֆիլմի։ Հայտնի ռեժիսոր Մարտին Սկորսեզեի սիրված դերասանն է ու խաղացել է նրա շատ ֆիլմերում։ Առավել նշանավոր ֆիլմերն են՝ «Կնքահայրը 2», «Տաքսու վարորդը», «Վերջին մագնատը», «Եղնիկների որսորդը», «Կատաղած ցուլ», «Խոստովանության գաղտնիքները», «Մի անգամ Ամերիկայում», «Անձեռնմխելիները», «Անգելի սիրտը», «Մենք հրեշտակներ չենք», «Փառավոր տղաներ», «Արթնացում», «Վախի հրվանդանը», «Գիշեր և քաղաք», «Կատաղած շունը և Գլորիան», «Բրոնքսյան պատմություն», «Կազինո», «Ծանոթություն ծնողների հետ», «Ծանոթություն Ֆաքերների հետ», «Ծանոթություն Ֆաքերների հետ 2»։


== Ֆիլմացանկ ==
Նրա խաղացանկը հասնում է մոտ 80 ֆիլմի։ Հայտնի ռեժիսոր Մարտին Սկորսեզե-ի սիրված դերասանն է ու խաղացել է նրա շատ ֆիլմերում։
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Մրցանակներ և փաստեր ==
2 անգամ արժանացել է «Օսկար» կինոմրցանակի, 1975 թվականին լավագույն երկրորդ պլանի դերասան անվանակարգում «Կնքահայրը 2» ֆիլմի համար և 1980 թվականին լավագույն դերասան անվակարգում «Կատաղած ցուլ» ֆիլմի համար, որի համար ստացել է նաև «Ոսկե Գլոբուս» կինոմրցանակ։ Եվս մեկ Ոսկե գլոբուս ստացել է 2011 թվականին կինեմատոգրաֆիայում ունեցած ավանդի համար։ Ընդհանուր առմամբ արժանացել է 31 տարբեր կինոմրցանակների Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում առկա է նրա մասնակցությամբ 5 ֆիլմ, իսկ 250 լավագույն ֆիլմեր (ըստ IMDb վարկածի) ցանկում 8 ֆիլմ։ Ռոբերտ Դե Նիրոն գլխավորել է 2011 թվականի Կաննի կինոփառատոնի ժյուրին։
Ռոբերտ Դե Նիրոյի մասնակցությամբ ֆիլմերի ընդհանուր շահույթը գերազանցում է 2 միլիարդ դոլլարը։ 2011 թվականի սեպտեմբեր ամսվա դրությամբ նրա ամենաշահութաբեր ֆիլմերը հետևալներն են.

«Ծանոթություն Ֆաքերների հետ» - 576 միլիոն դոլլար
«Ծանոթություն ծնողների հետ» - 330 միլիոն դոլլար
«Հակամարտություն» - 187 միլիոն դոլլար
«Վախի հրվանդանը» - 182 միլիոն դոլլար
«Վերլուծիր սա» - 177 միլիոն դոլլար


== Ծանոթագրություններ ==
Վաչագան Սաղաթելյան

Վաչագան Վարդանի Սաղաթելյան (1912, Շուլավեր (այժմ՝ Շահումյան)), հայ խորհրդային մաթեմատիկոս։ Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու (1940), պրոֆեսոր (1971), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970)։ 


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի համալսարանը (1932), որտեղ և դասավանդել է։ 1932 թվականից եղել է մաթեմատիկական անալիզի (1944-1950), բարձրագույն մաթեմատիկայի (1950-1982) ամբիոնների վարիչ, ֆիզմաթ (1943-1949) և մեխմաթ (1968-1970) ֆակուլտետների դեկան։ Սաղաթելյանը մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին» (1941-1945)։ Սաղաթելյանի գիտական աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական կրթության պատմությանը, հայերեն մաթեմատիկական տերմինաբանության մշակման հարցերին։ Կազմել և թարգմանել է մաթեմատիկայի բուհական և դպրոցական դասագրքեր։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան։
«Պատվո նշան» շքանշան։
Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ։


== Երկեր ==
Բարձրագույն մաթեմատիկայի դասընթաց, մաս 1, 2, Երևան, 1967։
Մաթեմատիկան Երևանի համալսարանում, Երևան, 1980։


== Ծանոթագրություններ ==
(3329) Գոլայ

(3329) Գոլայ (անգլ.՝ Golay), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,997869 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7336 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2621 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1895,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189883 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,4° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3329) Գոլայ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էստոնիայի զինանշան

Էստոնիայի զինանշան, Էստոնիայի Հանրապետության պաշտոնական խորհրդանիշերից մեկը։


== Նկարագրում ==
Էստոնիայի պետական զինանշանը գոյություն ունի երկու ձևի՝ մեծ պետական զինանշան և փոքր պետական զինանշան։ Մեծ պետական զինանշանի վահանի ոսկե ֆոնին երեք երկնագույն ւնձառյուծ է պատկերված։ Վահանը եզերված է երկու ոսկեգույն կաղնու ճյուղերով։ Փոքր զինզնշանը զուրկ է ճյուղերից։


== Զինանշանի պատմությունը ==


== Հղումներ ==
Զինանշանը Էստոնիայի կառավարության պաշտոնական կայքում (էստոներեն)
Էստոնական խորհրդանիշերը Էստոնիայի Նախագահի կայքում (ռուս.)
Էստոնիայի զինանշանի պատմությունը (անգլ.)
Էստոնիայի ազգային խորհրդանիշերը Archived 2007-11-09 at the Wayback Machine. (անգլ.)
1938 թվականի զինանշանի փոփոխությունները Archived 2008-02-20 at the Wayback Machine. (էստոներեն)
Սալկին-Չիշմա

Սալկին-Չիշմա (ռուս.՝ Салкын-Чишма, բաշկիրերեն՝ Һалҡыншишмә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աշխարհառազմավարական կետ

Աշխարհառազմավարական կետ (անգլ.՝ Choke point), աշխարհագրական օբյեկտ, տարածք կամ ցամաքի մի մաս, որին տիրապետելը նշանակում է ունենալ էական ռազմական կամ տնտեսական առավելություն, որի հետևանքով էլ ձեռք է բերվում աշխարհաքաղաքական առավելություն։


== Տես նաև ==
Աշխարհառազմավարություն
(689) Զիտա

(689) Զիտա (անգլ.՝ Zita), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1909 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,315508 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,782 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,849 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1286,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,279727 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,74° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(689) Զիտա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մջգեղ

Մջգեղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։


== Բնակչություն ==
1915 թվականին ուներ 40 տուն հայ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Մջգեղն ուներ Ս. Գևորգ (կամ Ս. Խաչ) անունով եկեղեցի։ Գյուղի մոտակայքում կար Ս. Առաքելոց վանքը և Ս. Աստվածածին ուխտատեղին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կնյաժպոլ (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)

Կնյաժպոլ (ուկրաիներեն՝ Княжпіль), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1405 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կնյաժպոլ գյուղում բնակվում էր 780 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2477 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 314,9 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մալի Ռակովեց

Մալի Ռակովեց (ուկրաիներեն՝ Малий Раковець), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1300-1350 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալի Ռակովեց գյուղում բնակվում էր 3 086 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3388 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 910,86 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մանդարինկա (բադ)

Մանդարինկա (լատ.՝ Aix galericulata), ոչ մեծ թռչուն վայրի բադերի ցեղից՝ բադերի ընտանիքից։ Բնակվում են Հեռավոր Արևելքում։ Այս կենդանին հաջողությամբ ընտելացվել է Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում և Կալիֆորնիայում, ԱՄՆ-ում՝ 1987 թվականից։


== Նկարագրություն ==
Մանդարինկաները փոքր զանգվածով՝ մոտավորապես 0,4-0,7 կգ, ջրլող թռչուններ են։ Հասուն մանդարինկայի թևերի երկարությունը 210-245 մմ է։ Արուն գլխին ունի գունավոր մազափունջ, որով տարբերվում է էգից։ Գոյություն ունեն կենդանու այլ անվանումներ, որոնցից են՝ Մանդարինկա բադիկ, Չինական բադ(ռուս.)։
Հասուն արուն ունի վառ գունավորում։ Կտուցը կարմրավուն է, աչքերի հատվածը մինչև վզի ավարտը՝ սպիտակ, ճակատային հատվածը՝ փայլուն կապտավուն։ Կուրծքը մանուշակագույն է։ Կրծքի և փորիկի միջև ընկած մասն սպիտակ է։
Էգերն ակնհայտորեն տարբերվում են արուներից իրենց արտաքին տեսքով։ Աչքերը եզրագծված են սպիտակով։


== Փոփոխություններ ==
Կան մանդարինկայի բազմաթիվ ձևափոխված տեսակներ, որոնգ ստացվել են անազատության մեջ։ Առավել հայտնին Սպիտակ մանդարինկան է։ Չնայած դրան, այս մուտացիայի ծագումն անհայտ է. ենթադրվում է, որ նմանատիպ թռչունների մշտական զուգավորումն ու ընտրողական բազմացումը հանգեցնում է նրա, որ ակտիվանում են պասիվ՝ ռեցեսիվ գեները, որն էլ հանգեցնում է նոր տեսակի ստեղծմանը, այդ թվում նաև ալբինիզմի՝ սպիտակամորթության առաջացմանը կենդանիների մոտ(անգլ.)։


== Բնակության վայր և տարածում ==
Որոշ ժամանակ առաջ առավել շատ տարածված են եղել Արևելյան Ասիայում, բայց լայնամասշտաբ արտահանման ծավալներն ու անտառային տարածքների ոչնչացումը նվազեցրել են կենդանական պոպուլացիաները Ռուսաստանի արևելքում և Չինաստանում՝ յուրաքանչյուր երկրում կազմելով 1000 զույգից պակաս խմբաքանակ։ Ասիայում բնակվող մանդարինկաները ձմռան ամիսներին գաղթում են Հարավային Ճապոնիա և Չինաստանի արևմուտք։ Ռուսաստանում մանդարինկաները բնավորվում են Ամուրի և Սախալինի երկրամասերում, Խաբարովսկում։ 1990-ական թվականներին 25 000 զույգ մանդարինկաներից 15 000-ը (60%) բնակվել են Ռուսաստանում, որոնցից 10-13 հազարը (գրեթե 80%)՝ ծովափնա շրջաններում։ Բացի այդ, 4500-5000-ը բնակվել են Ճապոնիայում, մոտավորապես 550 զույգը՝ ԱՄՆ-ում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Красная книга РФ М.։ АСТ 2001 (ռուս.)


== Արտաքին հղում ==
Կարևոր նշանակության կենդանիները Ռուսաստանում։ Մանդարինկա Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Այրի (այլ կիրառումներ)

Այրի, կարող է վերաբերել՝

Այրի - գետակ Սյունիքի մարզում, Կահուրդ գետի ձախ օժանդակը
Այրի - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ձախակողմյան վտակ Արփայի ձախ օժանդակը
Այրի - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում, Երնջակ գետի ակունքների շրջանում
Ատնինսկի շրջան

Ատնինսկի շրջան (ռուս.՝ Атнинский район, թաթ.՝ Әтнә районы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բոլշայա Ատնյա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 681,4 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 13681 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 20,08 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Sky Srpska

Sky Srpska («Սերբական երկինք»), Սերբական Հանրապետության ավիաընկերություն, որը գործել է 2007-2011 թվականներին։ Եղել է հանրային ձեռնարկություն. սեփականատերը Սերբական Հանրապետության կառավարությունն էր, բազային օդանավակայանը՝ Բանյա Լուկայի միջազգային օդանավակայանը։ Գլխավոր գրասենյակը նույնպես գտնվել է Սերբական Հանրապետության մայրաքաղաք Բանյա Լուկայում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 2007 թվականի փետրվարին։ 2010 թվականի հունիսի 16-ին հուշագիր է ստորագրվել Sky Srpska-ի և Adria Airways-ի համագործակցության վերաբերյալ, և դրանից մեկ ամիս էլ չանցած՝ արդեն հուլիսի 14-ին ընկերությունը պաշտոնապես բացել է առաջին միջազգային չվերթը (Բանյա Լուկա-Լյուբլյանա)։ Այդ կապակցությամբ կազմակերպված հանդիսավոր արարողությանը ներկա է գտնվել Սերբական Հանրապետության վարչապետ Միլորադ Դոդիկը։
Նախապես ծրագրվածի համաձայն՝ ավիաընկերությունը պետք է շահագործեր Sukhoi Superjet 100 ինքնաթիռներ։ Սակայն 2012 թվականին Սերբական Հանրապետության կառավարությունը փակել է ձեռնարկությունը՝ նրա պահպանության համար բավարար միջոցների բացակայության պատճառով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Sky Srpska Homepage
Sky Srpska logo Archived 2018-09-22 at the Wayback Machine.
Evropa više nije daleko
Evropa više nije daleko (սերբ.)
Պարիպուեյրա

Պարիպուեյրա (պորտ.՝ Paripueira), համայնք Բրազիլիայում՝ Ալագոաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մասեյոյի գավառ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 347 մարդ՝ 2010 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 92,973 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 122,05 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1993 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 19 214 000,000 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 2161 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,617 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Կլիման արևադարձային է։
Փոլ Հարդինգ

Փոլ Հարդինգ (անգլ.՝ Paul Harding, դեկտեմբերի 19, 1967(1967-12-19), ԱՄՆ), ժամանակակից ամերիկացի գրող, երաժիշտ, 2010 թվականի Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում։ Այդ մրցակակին արժանացել է 2009 թվականին հրատարակած «Tinkers» վեպի համար, որը նրան բերել է նաև PEN/Robert W. Bingham մրցանակ և գրական այլ պարգևներ։ Հարդինգը հայտնի է նաև որպես ամերիկյան Cold Water Flat երաժշտախմբի թմբկահար. նա եղել է  այդ խմբի հարվածային գործիքներ նվագողը դրա ողջ գոյության ընթացքում՝ 1990-1996 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
Փոլ Հարդինգը ծնվել է Բոստոնից հյուսիս ընկած Ուենհեմ ծովափնյա քաղաքում։ Պատանի հասակում շատ է սիրել թափառել մերձակա անտառներում, ինչը նա վերագրում է բնության նկատմամբ իր սիրուն։ Պապը ժամացույցներ նորոգող էր, և իր արհետը սովորեցրել է Փոլին (դա հետագայում իր արտացոլումն է գտել Հարդինգի Tinkers վեպում)։
Դպրոցն ավարտելով՝ Փոլն ընդունվել է Մասաչուսեթս նահանգի Ամհերսթ քաղաքում գործող համալսարանը, 1990 թվականին ավարտել՝ ստանալով արվեստների բակալավրի որակավորում։ Այդ նույն տարում ընդգրկվել է Cold Water Flat երաժշտախմբում։ Եղել է չափազանց ընթերցասեր երիտասարդ։ Ամերիկայում ու Եվրոպայում երաժշտախմբի հյուրախաղերի մեկնելիս ազատ ժամանակը նվիրել է գիրք կարդալուն։ Նրա վրա ուժեղ ազդեցություն է գործել մեքսիկացի գրող Կառլոս Ֆուենտեսի «Terra Nostra» վեպը, որի մեջ բացահայտել է «ամբողջ աշխարհը, ամբողջ պատմությունը» ու մտածել է, որ շատ կուզենար այդպիսի մի գործ էլ ինքն ստեղծել։ Եվ երաժշտախմբի համերգային գործունեության տևական մի դադարի ժամանակ ընդգրկվել է Նյու Յորք նահանգի Սքիդմորի քոլեջի գրական վարպետության ամառային դասընթացներում, հետագայում ավարտել նաև Այովայի գրողական արվեստանոցի դասընթացները։
Հարդինգի առաջին իսկ վեպը՝ 2009 թվականին լույս ընծայված Tinkers-ը, արժանացել է ըբթերցողների ու գրաքննադատների բարձր գնահատականին, բազմաթիվ հեղինակավոր գրական մրցանակներ շահել, այդ թվում՝ Պուլիտցերյան մրցանակ՝ «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում։
2013 թվականին նա հրատարակել է իր երկրորդ վեպը՝ «Enon»ը, որտեղ դարձյալ հանդես են գալիս նախորդից ծանոթ հերոսները։ Գրական գործունեության հետ մեկտեղ՝ Փոլ Հարդինգն զբաղվում է մանկավարժական աշխատանքով. գրական վարպետություն է դասավանդում Հարվարդի ու Այովայի համալսարաններում։
Գրողը կնոջ ու երկու որդիների հետ ապրում է Բոստոնի մերձակայքում։


== Մրցանակներ ==
2010 - Պուլիտցերյան մրցանակ
2010 - PEN/Robert W. Bingham մրցանակ
2012 -  Fernanda Pivano մրցանակ


== Վեպեր ==
Tinkers (New York: Bellevue Literary Press, 2009. 978-1-934137-12-3)
Enon (New York: Random House, 2013. 978-1-400069-43-9)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հարցազրույց Փոլ Հարդինգի հետ
Reading from Tinkers and discussing bringing his book into existence at the Maine Festival of the Book, April 2011
Interview with Jeffrey Brown, PBS Newshour, April 16, 2010 Archived January 17, 2014, at the Wayback Machine.
Սելևկիա Պիերիա

Սելևկիա Պիերիա (հին հունարեն՝ Σελεύκεια Πιερία), հնագույն քաղաք Սիրիայում։ Կառուցվել է Սելևկոս I Նիկատորի կողմից Օրանտի գետաբերանից 6 կմ հյուսիս։ Սելևկիան «սիրիական տետրապոլիսի» քաղաքներից մեկն էր (այն իր մեջ ներառել է Սիրիական Անտիոքը, Սիրիական Աֆամեան և Լաթակիան)։ Սելևկիան Մեծ Անտիոքի համար  հանդիսացել է ռազմական և առևտրական նավահանգիստ, գտնվում էր Օրանտ գետից վերև։ Քաղաքի ավերակները գտնվում են Թուրքիայում՝  Չելվիկ (թուրքերեն՝ Çevlik) ծովափնյա ավանի մոտակայքում, Հաթայի մարզի Սամանդաղ քաղաքի մոտակայքում։


== Պատմություն ==
Սելևկիա Պիերիան հիմնադրվել է Մ.թ.ա. 300 թվականին  Սելևկոս I Նիկատորի կողմից, Ալքեսանդր Մակեդոնացու գներալներից մեկը, դիադոքոս և Սելևկյան տերություն հիմնադիրը։ Ապպիանոս Ալեքսանդրացին ասել է, որ երբ Սելևկոսը պատրաստվում էր կառուցել քաղաքը, ապա «ամրոպը խորհրդանշել հաջորդել է նրա հիմնադրմանը և դրա համար էլ նա քաղաքը կառուցել է  ամպրոպի աստվածային տեղում։  համապատասխանաբար բնակիչները երկրպագում էին ամպրոպին և երգում են նրա գովքն առ այսօր»։ Քաղաքը գտնվում է Օրանտի գետաբերանում, Կասիուս լեռից շատ քիչ հեռավորության վրա, կատարում էր Անտիոքի առևտրական և ռազմածովային նավահանգստի գործառույթը։ Դիոդորոս Սիկիլիացին ասում էր, որ առաջին գաղութարարները եղել են Անտիգոնացիներն ու հրեաները։
Մ.թ.ա. 241 թվականին Երրորդ սիրիական պատերազմի(հայտնի է նաև որպես Լաոդիկյան պատերազմ 246-241) խաղաղության դիմաց Սելևկիան Սիրիայի հյուսիսային ափի մի մասի հետ տրվել է Պտղոմեոս III-ին։
Սիրիական չորրորդ պատերազմի (219-217) ժամանակ քաղաքը կրկին նվաճվել է Սելևկիան Անտիոքոս III Մեծի կողմից։
Երբ Մ.թ.ա. 86 թվականին Սելևկյան տերությունը նվաճվել է հայկական թագավոր Տիգրան Մեծի կողմից,  Սելևկիա Պիերիան միակ քաղաքն էր, որ նրա կողմից չէր նվաճվել։ Հռոմեական զորավար Գնեոս Պոմպեոսը, վերականգնելով Սելևկյան տերությունը, քաղաքն ու Միջագետքի այլ շրջաններ տվել է Անտիոքոս Ա Կոմմագենացուն, բայց դե ֆակտո Սելևկիան մնացել է անկախ։ Քաղաքը դրամ հատելու իրավունք ուներ։
Սելևկիա Պիերիան մյուս Սելևկյաններից տարբերելու համար, անվանել են Սելևկիա ծովի մոտ, քանի որ այն եղել է Սիրիայի գլխավոր նավահանգիստը, որը ստվեր էր գցում նույնիսկ Անտիոք-նա-Իսսեի վրա։ Հենց այստեղից Պողոս առաքյալը Բառնաբասի և Մարկի հետ գնաց իր առաջին միսիոներական ճանապարհորդությանը(Աստվածաշունչ|Գործ․|13:4);
Քաղաքը վաղ շրջանում դարձել է քրիստոնեական։ Հայտնի է, սելևկյան եպիսկոպոս Զինովինը  ներկա է եղել Նիկիայի տաճարում 325 թվականին։ Վեցերորդ դարում  «Notitiae Episcopatuum»  նշվում է, որ Սելևկիա քաղաքում կար Անտիոքին ենթարկվող ինքնուրույն արքեպիսկոպոս՝ դիոցեզը գոյատևել է մինչ տասներորդ դարը(Echos d’Orient, X, 97)։
Քաղաքը տուժել է 526 թվականի ուժեղ երկրաշարժից և երբեք չվերականգնվել։ Իսկ երբ Սասանյանները մոտավոր 540 թվականին գրվեցին Սելևկիան, այն արդեն անպաշտպան էր։ Նա որպես նավահանգիստ այդպես էլ չվերականգնվեց, բայց օմայան խալիֆ ալ-Վալիդ իբն Աբդ ալ-Մալիկը (705-715) քաղաքում ամրոց  կառուցեց։ Խաչակիրների շրջանում օգտագործվել է որպես Անտիոքի նավահանգիստ և հայտնի է եղել Սուրբ Սիմոն անունով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Обнорский Н. П. (1890–1907)։ «Селевкия»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
Seleucia in Pieria. Articles on Ancient History
Seleucia Pieria. Catholic Encyclopedia.
Հյուսիսային Մակեդոնիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետությունում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության մեջ ընդգրկված է 1 անուն (2017 թվականի տվյալներ) օբյեկտ, որը կազմում է համաշխարհային ընդհանուր ժառանգության ոչ ավելին, քան 0,1 %-ը (2015 թվականի տվյալներով՝ 1079 օբյեկտ)։ Միակ օբյեկտը ցանկի մեջ ներառված է մշակութային չափանիշներով, սակայն Հյուսիսային Մակեդոնիայի տարածքում գտնվող ոչ մի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ չի ճանաչվել մարդկային հանճարի գլուխգործոց։ Բացի այդ, 2014 թվականի տվյալներով՝ Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում գտնվող 3 օբյեկտ գտնվում են համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվող թեկնածուների ցանկում։
Ինչպես նախկինում Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության մաս կազմող մյուս երկրները, այնպես էլ Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետությունը, 1997 թվականի ապրիլի 30-ին վավերացրել է մշակութային և բնության համաշխարհային հուշարձանների պաշտպանության մասին հռչակագիրը։
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում գտնվող առաջին, թերևմս միակ, օբյեկտը գրացվել է դեռևս 1979 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կոմիտեսի 3-րդ նստաշրջանում։ Այդ ժամանակ Հյուսիսային Մակեդոնիան դեռևս գտնվում էր Հարավսլավիայի կազմում։


== Ցանկ ==


== Թեկնածուներ ==


== Տես նաև ==
Զբոսաշրջությունը Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետությունում


== Ծանոթագրություններ ==
Պիստոյա (գավառ)

Պիստոյա (իտալերեն՝ provincia di Pistoia), գավառ Իտալիայի Տոսկանա շրջանում։ Վարչական կենտրոնը Պիստոյան է։ Գավառը դեպի ծով ելք չունի։ Ընդգրկում է 964.12 քառ. կմ տարածք, իսկ ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 291788 մարդ (ըստ` 2015 թվականի տվյալների)։ Գավառում կա 22 կոմունա։
Պրովինցիան ձևավորվել է դեռ 1927 թվականին, երբ գտնվում էր Մուսոլինիի ենթակայության տակ։ 1966 թվականին Տոսկանայում գրանցվել է մեկ շնչին հասնող ամենացածր եկամուտը, ինչն էլ պայմանավորված էր աղքատության բարձր մակարդակով։ Սա էր պատճառը, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գավառում հիմնականում մարդիկ զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ։ Այնուամենայնիվ նրանք ստիպված էին կտրուկ կերպով առաջ շարժվել դեպի արդյունաբերական կապիտալիզմ՝ հրաժարվելով գյուղատնտեսական «արմատներից»։ Գավառի բնակչության թիվը վերջերս է աճել. 2011 թվականին կազմում էր 268437 մարդ, իսկ 2015-ին հասավ մոտ 292000-ի։
Պիստոյա գավառի լեռները և Աբետոնեի առողջարանները, Վալ դի Լուչեն զբոսաշրջային վայրեր են լեռնադահուկորդների համար։ Գավառն ունի տարածքների բաշխման ճիշտ համադրություն, ինչպիսիք են Օմբրոնեի հովիտը, նրա միջով անցնող գետը և լեռնային հատվածը։ Պիստոիա քաղաքը 40 կմ հեռավորության վրա է գտնվում երկու քաղաքներից՝ Լուկայից և Ֆլորենցիայից։ Պիստոիա և Պեշա քաղաքները շրջապատող տարածքներում մշակվում են ծաղիկներ և բույսեր։ Կուարատա քաղաք-կոմունան հայտնի է փայտե կահույքի արտադրությամբ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պիստոիա գավառի պաշտոնական կայք
Ջրային կուլտուրաներ

Ջրային կուլտուրաներ, ջրագործություն, ակվակուլտուրա, վերահսկվող պայմաններում ջրային օրգանիզմների (ձկներ, խեցգետնանմաններ, փափկամարմիններ, ջրային բույսեր) բուծման պրակտիկաների ամբողջություն։ Ներառում է քաղցրաջրային և աղաջրային պոպուլյացիաների աճեցումը՝ հակադրվելով կոմերցիոն ձկնորսությանը, որն իրենից ներկայացնում է միայն վայրի պայմաններում ձկների զանգվածային որսը։ Պարզունակ ձկնորսության նկատմամբ ունի նույն արդիականացնող նշանակությունը, ինչը ժամանակին ունեցել է գյուղատնտեսությունը՝ պարզունակ որսորդության ու հավաքչության նկատմամբ։
Հանդիսանում է մեծ տեմպերով աճող արդյունաբերություն՝ ահռելի դերակատարում ունենալով ձկնամթերքների հանդեպ առկա համաշխարհային մեծ պահանջարկի բավարարման հարցում։ Արդյունաբերության վերելքը պայմանավորված է անվտանգ և մատչելի սննդի հանդեպ հանրային պահանջի աճով, ինչպես նաև կոմերցիոն ձկնորսության ոլորտում առկա գերորսով և ջրերի աղտոտվածությամբ։
Ենթատեսակներից են համարվում ձկնաբուծությունը, խեցգետնաբուծությունը, ոստրեբուծությունը, ջրիմուռաբուծությունը, ծովաբուծությունը (մարիկուլտուրա) և դեկորատիվ ձկնապահությունը։ Հիբրիդային եղանակներից է ակվապոնիկան, որի դեպքում համադրվում են ակվակուլտուրան և հիդրոպոնիկան (բույսերի աճեցումն առանց հողի)՝ ջրային միջավայրում բույսերի աճեցման համար որպես օրգանական պարարտանյութ օգտագործելով ձկների արտաթորանքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը DMOZ ցանցում Archived 2015-12-03 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Վարնեկուր

Վարնեկուր (ֆր.՝ Warnécourt), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 363 մարդ, բնակչության խտությունը` 67.72 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.36 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 90 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 7 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 252 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 178-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 74։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,6 %։ 178 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 167 անձ (84 տղամարդ և 83 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (7 տղամարդ և 4 կին)։ 74 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 35-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսեևսկոե (գյուղ, Վոլժսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսեևսկոե (այլ կիրառումներ)Ալեքսեևսկոե (ռուս.՝ Алексеевское, լեռնային մար.՝ Усола), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Վոլժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 45 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մար Արտավազդ

Արտավազդ Ա Մեդացի, հայ պատմագիտության մեջ առավել հայտնի է որպես Մար Արտավազդ, Ատրպատականի (Մեդիա-Մարաստանի) արքա Կոմմագենեի թագավորական ընտանիքից, որը կառավարել է մ․թ․ա․ 56 թվականից մինչև մ․թ․ա․ 30 թվականներին։ Թողնելով Ատրպատականի գահը՝ Մար Արտավազդը մ․թ․ա․ 30 թվականին կայսերական Հռոմի գործուն աջակցությամբ հռչակվել է Ծոփքի արքա և կառավարել մինչև մ․թ․ա․ 20 թվականը։
Մար Արտավազդը Տիգրան Մեծի դստեր որդին էր և անվանված էր ի պատիվ Հայքի արքայից արքա Արտավազդ Բ Աստվածայինի։ Սակայն այս հանգամանքը չի խանգարում վերջինիս ունենալ ընդգծված հակահայկական դիրքորոշում։ Արտավազդի կառավարման սկզբնամասում Ատրպատականը ենթարկվում է Մարկոս Անտոնիոսի ներխուժմանը, որը արևելքի հզորագույն տերության դեմ արշավանք սկսելուց առաջ նախ և առաջ նպատակ ուներ Հայաստանից ներխուժել Մարաստան և գրավել այն։ Սակայն Անտոնիոս սխալ ռազմավարության հետևանքով հռոմեական լեգեոնները Փրաասպայի մատույցների մոտ ջախջախիչ պարտություն են կրում Արտավազդ Մեդացու զորքերի և օգնական պարթևական բանակի կողմից։
Այս դեպքից հետո հանգամանքների բերումով Ատրպատականը կտրուկ փոխում է իր աշխարհաքաղաքական կողմնորոշումը՝ խզելով դաշինքը պարթևաց արքա Հրահատի հետ և բանակցություններ սկսելով Հռոմի եռապետ Մարկոս Անտոնիոսի հետ։ Արդյունքում՝ կողմերը կնքում են փոխօգնության պայմանագիր, իսկ դաշինքն ամրապնդվում է դինաստիական ամուսնությամբ։ Մ․թ․ա․ 31 թվականին Կլեոպատրան և Անտոնիոսը գլխատում են Հայքի արքայից արքա Արտավազդ Բ-ին և նրա գլուխն ուղարկում Փրաասպա՝ որպես ընծա։ Դրանից հետո Մար Արտավազդի բանակը ասպատակում է Մեծ Հայքի սահմանային շրջանները։
Օկտավիանոսի և Անտոնիոսի միջև մ.թ.ա. 31 թվականին տեղի ունեցած Ակտիումի ճակատամարտից և Անտոնիոսի սպանությունից հետո Ատրպատական են ներխուժում Արտավազդ Բ-ի որդու՝ արքայազն Արտաշեսի գլխավորած հայկական ուժերը, ովքեր պարտության են մատնում Մար Արտավազդին և նվաճում տերությունը։ Վերջինս ստիպված է լինում փախչել և ապաստանել Օգոստոս Օկտավիանոսի մոտ։ Վերջինս ապաստանում է պարտված Մար Արտավազդին և մ․թ․ա․ 30 թվականին վերջինիս ճանաչում Ծոփքի (Փոքր Հայքի) կամակատար թագավորության արքա։ Մար Արտավազդը մահանում է մ․թ․ա․ 20 թվականին՝ հավանաբար Հռոմում։


== Ծանոթագրություններ ==