Ջորջ Ֆ․ Քեննան

Ջորջ Ֆրոսթ Քեննան (փետրվարի 16, 1904(1904-02-16)[…], Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ[…] - մարտի 17, 2005(2005-03-17)[…], Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի դիվանագետ և պատմաբան։ Սառը Պատերազմի ժամանակ Սովետական Միության էքսպանսիոնիզմի վերահսկման անհրաժեշտության կողմանկիցներից է եղել։ Նա դասավանդել է և գրել աշխատություններ ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացման մասին։ Եղել է «Իմաստուն Մարդիկ» խմբակցության անդամ։
1940-ականների վերջում գրված Քեննանի աշխատությունը դարձել է Թրումանի Դոկտրինի ստեղծման և ԱՄՆ-ի զսպման քաղաքականության կիրառման պատճառներից մեկը։ 1946 թվականին Մոսկվայում գրված «Երկար հեռագիր»-ում և 1947 թվականին գրված «ԽՍՀՄ-ի զսպման անհրաժեշտության պատճառները» հոդվածում Քեննանը պնդում է, որ Սովետական Միությունը ժառանգել է Ցարական Ռուսաստանի էսպանսիոնիստական միտումները, և որ վերջինիս ազդեցությունը պետք է սահմանափակվի՝ զսպվի ԱՄՆ-ի համար ռազմավարական կարևոր տարածաշրջաններում։ Այս վերլուծությունները բացատրում են Թրումանի նախագահության ժամանակ ԱՄՆ-ի հակասովետական քաղաքականությունը։ Քեննանը մեծ դեր է ունեցել Սառը Պատերազմի խորացման պատճառ դարձած ծրագրերի և կազմակերպությունների, հատկապես՝ Մարշալի Պլանի ստեղծման գործընթացներում։
ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից Քեննանի դրույթների և առաջարկների ընդունումից քիչ անց՝ Քեննանը սկսել է քննադատել այլ երկրների արտաքին քաղաքականությունները, չնայած՝ դրանցից որոշների կողմնորոշման վրա հենց ինքը մեծ ազդեցություն էր ունեցել։ 1948 թվականին Թրումանը վստահ էր, որ ստեղծված կոնֆլիկտը կարելի է լուծել բանակցային սեղանի շուրջ, սակայն նրա դրույթների զգալի մասը Թրումանը և նրա կառավարությունը թյուրըմբռնել էին։ Այդ պատճառով՝ Սառը Պատերազմը ավելի ռազմական երանգ ստացավ, ինչը ստիպեց Քեննանին արտահայտել իր բողոքը իր դրույթների սխալ ընկալման մասին։
1950 թվականին Քեննանը լքել է կառավարությունը, որից հետո որոշ ժամանակ աշխատել է Մասկվայում և Հարավսլավիայում գտնվող դեսպանատան գրասենյակներում։ Դրանից հետո Քեննանը դարձել է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության քննադատ։ 1956-ից 2005 թվականներին շարունակել է հետազոտել միջազգային հարաբերությունները՝ Institute for Advanced Study-ի ֆակուլտետի անդամ լինելով։ Մահացել է 101 տարեկանում։


== Սառը պատերազմ ==


=== «Երկար հեռագիր» ===
Մոսկվայում աշխատելու տարիներին Քեննանին թվում էր, որ Թրումանն ու Վաշինգտոնը անտեսում են իր կարծիքն ու խորհուրդները։ Քեննանը փորձում էր համուզել նրանց հրաժարվել Եվրոպայում ազդեցության գոտիներ ձեռք բերելու միջոցով ԽՍՀՄ-ին ճնշելու ծրագրից։ Նա կարծում էր, որ արևմտյան Եվրոպայում պետք է ստեղծել ֆեդերացիա, որը կթուլացնի ԽՍՀՄ-ի ազդեցությունը և հակակշիռ ուժ կհանդիսանա։
1946 թվականի փետրվարի 22-ին Քեննանը 5363 բառանի հեռագիր է ուղարկել Ջեյմս Բրնսի քարտուղարին որտեղ՝ ԽՍՀՄ-ի հետ դիվանագիտական նոր հարաբերություններն է նկարագրել։ (Որոշ աղբյուրներ նշում են՝ 8000-ից ավելի բառանի)։ Հեռագիրը հետագայում հայտնի է դարձել «Երկար հեռագիր» անվանմամբ։
Ըստ Քեննանի՝ Կրեմլի անհանգիստ արտաքին քաղաքականության տակ թաքնված է Ռուսաստանի ավանդական և ինստինկտիվ անապահովության զգացումը։ Կոմունիստական հեղափոխությունից հետո անհանգստության զգացումը միախառնվել է կոմունիստական և «Արևելյան գաղտնիության և դավադրության» գաղափարախոսությունների հետ։
ԽՍՀՄ-ի քաղաքականությունը գլխավորապես կախված էր Իոսիֆ Ստալինի կառավարության պահանջներից։ Ըստ Քեննանի՝ Ստալինին անհրաժեշտ էր թշնամի՝ իր ավտորիտար հասարակարգը իրավականացնելու համար։ Ըստ նրա՝ Ստալինը օգտագործում էր Մարքսիզմ-Լենինիզմը, որպես «արդարացում ԽՍՀՄ-ի արտաքին աշխարհից վախի և բռնապետության անհրաժեշտության համար՝ առանց որի նրանք կառավարել չգիտեն»։
Ըստ Քեննանի՝ լուծումը արևմտյան ինստիտուտների ամրապնդումն էր `ԽՍՀՄ-ին անխոցելիության զգացումով ապահովելու համար։ Հետո պետք էր սպասել խորհրդային կարգերի թուլացմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Օգտագործված աղբյուրներ ==
Congdon, Lee. George Kennan: A Writing Life (2008)
Felix, David Felix, Kennan and the Cold War: An Unauthorized Biography. Piscataway, NJ: Transaction Publishers, 2015.