Էդգար Կոդ

Էդգար Ֆրանկ «Թեդ» Կոդ (անգլ.՝ Edgar Frank Codd, օգոստոսի 19, 1923(1923-08-19) կամ օգոստոսի 23, 1923(1923-08-23), Isle of Portland, Portland, Միացյալ Թագավորություն - ապրիլի 18, 2003(2003-04-18), Մայամի Դեյդ շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), բրիտանացի գիտնական, որի աշխատանքը հիմք է դրել ռելիացիոն տվյալների բազաների տեսությանը։
Աշխատելով IBM ընկերությունում՝ նա ստեղծել է ռելիացիոն տվյալների մոդել։ Նա նաև զգալի ներդրում է ունեցել ինֆորմատիկայի այլ ոլորտներում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Անգլիայի Պորտլենդ (Դորսեթ) քաղաքում։ Նրա հայրը կաշվի արտադրող էր, իսկ մայրը՝ ուսուցչուհի։ Մաթեմատիկա և քիմիա է սովորել Օքսֆորդի համալսարանում (Exeter College):
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռազմաօդային ուժերում ծառայել է որպես օդաչու։
1948 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք, որպեսզի աշխատի IBM-ում որպես մաթեմատիկոս-ծրագրավորող։
1953 թվականին սենատոր Ջոզեֆ Մաքարթիի կողմից հետապնդումների պատճառով Կոդը տեղափոխվել է Օտտավա (Կանադա)։
1963 թվականին նա վերադարձել է ԱՄՆ և Միչիգանի համալսարանում (Էնն Արբոր) ստացել դոկտորական աստիճան համակարգչային գիտության և համակարգչային տեխնոլոգիաների ուղղությամբ։
1965 թվականին նա տեղափոխվել է Սան Խոսե (Կալիֆոռնիա)՝ IBM-ի Ալմադենի հետազոտական կենտրոնում աշխատելու համար։
60-70-ական թվականներին նա աշխատել է տվյալների պահպանման իր տեսությունների վրա։ 1970 թվականին հրատարակել է «A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks» աշխատությունը, որը համարվում է ռելիացիոն տվյալների մոդելի վերաբերյալ առաջին աշխատանքը։
Կոդը շարունակել է զարգացնել և ընդլայնել ռելիացիոն մոդելը։ 80-ականների սկզբին այն սկսեց համարվել նորաձև։
Պայքարելով տվյալների բազաների կառավարման համակարգի անբարեխիղճ մատակարարների դեմ, որոնք պնդում էին, որ իրենց հնացած արտադրանքը օժանդակում է ռելիացիոն տեխնոլոգիան, Կոդը հրապարակել է «Կոդի 12 կանոնները», որոնք նկարագրում են, թե ինչ պետք է պարունակի ռելիացիոն տվյալների բազաների կառավարման համակարգը։ Նրա պայքարը հասել է նաև SQL լեզվին, որը, ըստ Կոդի, տեսության սխալ իրականացում է։ Սա բավական բարդացրել է նրա դիրքը IBM-ում, քանի որ այն մատակարարում էր SQL-ի վրա հիմնված արտադրանք։ Նա լքել է IBM-ը և Քրիստոֆեր Դեյթի ու մի քանի այլ մարդկանց հետ հիմնել է սեփական խորհրդատվական ընկերությունը։
Կոդը շրջանառության մեջ է դրել OLAP տերմինը և գրել տվյալների վերլուծական մշակման 12 օրենք։ Նա նաև զբաղվել է բջջային ավտոմատներով։
1976 թվականին Կոդը ստացել է IBM Fellow պատվավոր կոչում։ 1981 թվականին ստացել է Թյուրինգի մրցանակ։
2002 թվականին Ֆորբս ամսագիրը ռելիացիոն տվյալների մոդելը տեղադրել է վերջին 85 տարիների կարևորագույն նորարարությունների ցանկում։
Էդգար Ֆրանկ Կոդը մահացել է սրտի կաթվածից իր տանը՝ Ֆլորիդայում՝ Ուիլյամս կղզում, 79 տարեկանում՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին։ Նա ուներ չորս երեխա և վեց թոռ։


=== Հրապարակումներ ===
Codd, E.F. A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks(անգլ.) // Communications of the ACM : journal. — 1970. — Т. 13. — № 6. — С. 377—387. —  (перевод на русский М. Р. Когаловского)
Codd, E.F. Relational Completeness of Data Base Sublanguages (und) // Database Systems. — 1970. — С. 65—98.
Codd, E.F. The Relational Model for Database Management. — Version 2. — Addison-Wesley, 1990. — ISBN 0-201-14192-2
Codd E.F.; Codd S.B. and Salley C.T. (1993)։ «Providing OLAP to User-Analysts: An IT Mandate»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-27-ին  
Codd E.F. (1981-11-09)։ «1981 Turing Award Lecture - Relational Database: A Practical Foundation for Productivity»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-27-ին 


== Գրականություն ==
C. J. Date։ «A. M. Turing Award – Edgar F. ("Ted") Codd»։ Association for Computing Machinery 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«dblp: Collected Works of E. F. Codd»։ web.archive.org։ 2013-12-07։ Վերցված է 2023-04-01