Հայաստանի Հանրապետության օրենք

Հայաստանի Հանրապետության օրենք, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդիր իշխանության մարմնի՝ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից հատուկ կարգով կամ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով ընդունված նորմատիվ ակտն է, որ կարգավորում է կարևորագույն նշանակություն ունեցող հասարակական հարաբերությունները և ունի բարձրագույն իրավաբանական ուժ։


== Օրենքների ընդունման և կիրառման գործընթացը ==


=== Օրենսդրական գործընթացի փուլերը ===
Օրենքներն ընդունելու բացառիկ իրավունքը պատկանում է Օրենսդիր իշխանությանը (Ազգային ժողովին), որն օժտված է գերակայությամբ։ Օրենսդրական գործընթացն ունի 3 փուլ՝

Օրենսդրական նախաձեռնության փուլ
Օրինագծի քննարկման և ընդունման փուլ
Ընդունված օրենքի՝ ՀՀ նախագահի կողմից ստորագրման և հրապարակման փուլ


==== Օրենսդրական նախաձեռնության փուլ ====
Օրենքների նախագծերը կարող են առաջադրվել կառավարության և Ազգային ժողովի պատգամավորների կողմից։ Եթե օրենսդրական նախաձեռնությունը պատկանում է պատգամավորին, ապա նախագիծը ներկայացվում է ԱԺ նախագահին։ Երկու օրվա ընթացքում խորհրդարանի նախագահն այն ուղարկում է կառավարություն և ԱԺ-ի բոլոր հանձնաժողովներին՝ նշելով գլխադասային հանձնաժողովը( այն հանձնաժողովն է, որը պատասխանատու է տվյալ նախագծում հանդես եկած հարցերի համար)։ 30 օրվա ընթացքում կառավարությունը և գլխադասային հանձնաժողովը եզրակացություն են տալիս նախագծի վերաբերյալ։ Եթե տվյալ նախագծի ընդունումը որևէ կերպ կարող է ազդել բյուջեի վրա, ապա կառավարության եզրակացությունը պարտադիր է։ Նախագծի մասին եզրակացությունները ստանալուց հետո ԱԺ նախագահը նախագիծն ու դրա մասին եզրակացությունները ներկայացնում է ԱԺ հերթական եռօրյա նիստին։ Քվեարկությունից հետո նախագիծը ձայների մեծամասնություն հավաքելով ընդգրկվում է նստաշրջանի օրակարգում։


==== Օրինագծի քննարկման և ընդունման փուլ ====
Նախագիծը առնվազն երկու ընթերցմամբ քննարկվում է ԱԺ նիստում։ Առաջին ընթերցման ժամանակ զեկուցողը ներկայացնում է օրենքի նախագիծը։ Օրենքի ընդունման փուլում օրինագիծն ամբողջությամբ դրվում է քվեարկության։ Օրինագիծն ընդունվում է, երբ նիստին ներկա են պատգամավորների կեսից ավելին ու մեծամասնությունը կողմ է քվեարկում։


==== Ընդունված օրենքի՝ ՀՀ նախագահի կողմից ստորագրման և հրապարակման փուլ ====
Օրենքն ուժի մեջ է մտնում միայն նախագահի ստորագրումից ու հրապարակումից հետո։ Նախագահը 21 օրվա ընթացքում կարող է այն ստորագրել կամ հետ ուցարկել ԱԺ՝ իր դիտողություններով և առաջարկներով։ Եթե օրենքը հետ է ուղարկվում, ապա խորհրդարանը քննարկում է միայն նախագահի դիտողությունները և առաջարկները։ Դրանց չընդունվելու դեպքում պատգամավորներն օրենքը մեկ անգամ ևս դնում են քվեարկության։ Եթե օրենքը ընդունվում է, ապա այն հետ է ուղարկվում նախագահին։ Այս դեպքում նախագահն պարտավոր է 5 օրվա ընթացքում ստորագրել և հրապարակել օրենքը։ Հրապարակվելուց հետո օրենքն մտնում է ուժի մեջ և սկսում է գործել։ 


== Օրենքի տեսակները ==
Օրենքի տեսակները երեքն են՝

Հայաստանի Սահմանադրություն
Օրենսգիրք
Ընթացիկ օրենքներՊետության հիմնական օրենքը հանդիսանում է Հայաստանի Սահմանադրությունը։ Օրենսգիրքը միասնական, համակարգված, ամբողջական, ներքուստ համաձայնեցված անմիջական գործողության օրենք է, որը կարգավորում է որևէ ոլորտի հասարակական հարաբերությունները։ Ընթացիկ օրենքներում պարունակում են իրավունքի այնպիսի նորմեր, որոնք համապատասխանում են Սահմանադրությանը և համապատասխան ոլորտի օրենսգրքին։


== Աղբյուրներ ==
Հասարակագիտություն, 11-րդ դասարանի դասագիրք, հեղինակներ Գ. Ղազինյան, Ա. Վաղարշյան, Ա. Գյուլբուդաղյան


== Արտաքին հղումներ ==
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կայք
ՀՀ Ազգային ժողովի կայք