Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (սեպտեմբեր, 2010)

Բախումներ Մարտակերտի շրջանում, ռազմական բախում Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև, որը տեղի է ունեցել 2010 թվականի սպետեմբերի 4-ին Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում՝ արցախա-ադրբեջանական ուժերի շփման գծում։


== Նախապատմություն ==
Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջան Արցախյան ազատամարտի տարիներին եղել է ռազմական գործողությունների գոտում, որի ավարտից հետո (1994 թվականի մայիսի 12) այն դարձավ Ադրբեջանի և ԼՂՀ Զինված ուժերի շփման գծի սահմանային շրջաններից մեկը։ «Հրադադարի» ստորագրումից հետո շրջանում ավարտվեց ռազմական գործողությունների ակտիվ փուլը, որից հետո տարածաշրջանի կարգավիճակի հարցը որոշվում է բանակցությունների միջոցով։ Հայկական կողմը «դե յուրե» Արցախի Հանրապետության ճանաչման իր պահանջները կապում է Կոսովոյի նախադեպի հետ։ Ադրբեջանը ցանականում է տարածքները վերցնել իր ենթակայության տակ և այդ նպատակով մեծացնում է իր ռազմական բյուջեն, ըստ որոշ վերլուծաբանների սա է պատճառը, որ «ադրբեջանցիների մեծ մասը հարցի լուծումը տեսնում է ռազմական ճանապարհով»։ Մինչ այս բախումներ էին տեղի ունեցել Մարտակերտի շրջանի Գետաշեն (Չայլու) գյուղի մոտ (Ռազմական բախում Չայլու գյուղի մոտ)


== Մարտական գործողություններ ==
Միջազգային դիտորդները պարբերական վերահսկողություն են սահմանել հակամարտ զորքերի շփման գծում։ Շփման գծում մոնիտորինգի բացակայության հետևանքով կողմերից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է իր վարկածը։


=== Ադրբեջանական տարբերակ ===
Համաձայն ադրբեջանական կողմի ՊԲ-ն ստորաբաժանումները ցանկանալով օգոստոսի 31-ին կրած կորուստների համար վրեժխնդիր լինել Թերթերի շրջանի Չիլեբերթ գյուղի ուղղությամբ անցել են գրոհի։ Սկսվել է մարտ, որի արդյունքում ադրբեջանական բանակը ունեցել է մեկ զոհ։ Նշվում է, որ ևս մեկ ադրբեջանցի զինվոր ստացած վնասվածքներից մահացել է հիվանդանոցում։ Այս կերպ ըստ ադրբեջանական տվյալների ադրբեջանի բանակը հրադադարի պահպանման ռեժիմի խախտման հետևանքով ունեցել է երկու զոհ։
Մինչդեռ մի քանի ադրբեջանական ԶԼՄ-ներ հայտնում են հակասական տեղեկություններ։ Մասնավորապես ANS-PRESS լրտավական գործակալությունը հայտնում է, որ հայակական դիվերսիոն խումբը հարձակվել է Թերթերի շրջանի Հասանլայա գյուղի ուղղությամբ տեղակայված ադրբեջանական դիրքերի վրա։ Նաև նշվում է, որ այդ ամենի արդյունքում զոհվել է երկու ադրբեջանցի զինծառածող, իսկ մեկ զինծառայող վիավորվել է։ Ինչպես հայտնում է ANS TV բյուրոն 

Իր հերթին ԱՊԱ գործակալությունը հղում անելով Ադրբեջանի ՊՆ-ին հայտնում է, որ հայերը Թերթերի շրջանի Չիլբերդ գյուղի մոտ տեղակայաված դիրքերի ուղղությամբ անցել են գրոհի։ Գործակալության հաղորդագրության մեջ ասվում է


== Հայկական տարբերակ ==
Համաձայն Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի մամլո ծառայության սեպտեմբերի 4-ին ժամը 06:50 արցախա-ադրբեջանական շփման գծի հյուսիսարևելյան հատվածում ադրբեջանական զինված ուժերը ձեռնարկել են հետախուզա-դիվերսիոն ներթափանցման փորձ։ Սկսվել է մարտ, որի արդյունքում ադրբեջնական դիվերսիոն խումբը թողնելով մեկ զինծառայողի դիակ և կորուստներ կրելով նահանջել է։ Հայտարարության մեջ ասվում է՝ 

Ինչպես տեղեկացնում են Արցախի պաշտպանական կառույցները, ադրբեջանցու դիակի մոտ հայտնաբերվել է խլացուցիչով ատրճանակ և ձեռնաշղթաներ, որը վկայում է այն մասին, որ հակառակորդը նպատակ է ունեցել ներխուժել Արցախ, կատարել դիվերսիոն գործողություններ և գերի վերցնել հայ զինվորների։


== Հետևանքները ==
2010 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանով հարձակման ժամանակ վճռական գործողությունների դիմելու և պարտականությունների ճիշտ կատարման համար դիրքի զինծառայողները և հրամանատարները պարգևատրվել են «Արիության համար» շքանշանով, մասնավորապես՝ գնդացրորդ, Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի շարքային Խաչատուր Բաղդասարյանը և Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի շարքային, նռնականետորդ Արմեն Մանուկյանը։


== Արձագանք ==
Պաշտոնական Երևանը տեղի ունեցածի վերաբերյալ կոչ է արել միջազգային հանրությանը համապատասխան գնահատական տալ Ադրբեջանի գործողություններին, որոնք, ինչպես կարծում են Հայաստանում, ուղղված են բանակցությունների ձախողմանը։ Մասնավորապես ՀՀ ԱԳՆ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը հայտարարել է՝ 


== Ծանոթագրություններ ==