Միմի Բալկանսկայա

Միմի Բալկանսկայա (բուլղար․՝ Мими Михайлова Балканска, հուլիսի 22, 1902(1902-07-22), Ռուսե, Բուլղարիա - մայիսի 22, 1984(1984-05-22), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղար երգչուհի, օպերետի դերասանուհի։ Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության ժողովրդական դերասանուհի (1950), ԲԺՀ սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1975)։


== Կենսագրություն ==
Միմի Բալկանսկայան ծնվել է 1902 թվականի հունիսի 23-ին Ռուսեում՝ Միխայիլ Բալկանսկիի ընտանիքում։ Նրա պապը՝ առևտրական, գործարանատեր և բարերար Նիկոլայ Բալկանսկին, եղել է Բուլղարիայում ընդդեմ թուրքական տիրապետության ազգային-ազատագրական շարժման կազմակերպիչներից մեկի՝ Գեորգի Ռակովսկու զարմիկն ու զինակիցը։ Ծնվելուց հետո աղջկան տվել են Ռուսկա անունը, սակայն հայրը նրան գրանցել է տնային «Միմի» մականվամբ։ Աղջիկը յոթ տարեկան է եղել, երբ հայրը մահացել է, որից հետո մայրը երեք երեխաների հետ տեղափոխվել է Սոֆիա։ Սովորելով գիմնազիայում՝ 1914-1917 թվականներին դաշնամուր նվագել է սովորել Հենրիկ Վիզների և Պենկա Տորոմանովայի մոտ։ Ավելի ուշ վոկալը կատարելագործել է Բեռլինում և Վիեննայում։
1916 թվականին դասերի վարձն աշխատելու համար փորձել է մրցույթով ընդունվել վերստեղծված օպերետի բուլղարական թատրոնի երգչախումբ, բայց ձախողվել է։ Դերասան Պետկո Ատանասովի խորհրդով ավելի ուշ առավել հարմար արիայով կրկին փորձել է մեներգչուհու տեղը և ընդունվել է։ 17 տարեկանում նորամուտը նշել է «Ռենեսանս» թատրոնում՝ Կալմանի «Կառնավալի փերի» օպերետում Լորիի դերով։ Արտիստական, փոքրամարմին գեղեցկուհուն, որը նվազ, բայց հաճելի սոպրանո ուներ, բարեհաճ են ընդունել քննադատներն ու հանդիսատեսը։ Սուբրետուհու, ապա նաև հերոսուհու դերում բեմական կարիերան արագ զարգացել է և 30-40-ական թվականներին ծաղկման շրջանում Բալկանսկայան համարվել է Բուլղարիայի գլխավոր օպերետային երգչուհին։ Բեմը թողել է 1968 թվականին։

Բալկանսկայան թատրոնում հանդիպել է իր առաջին ամուսնուն՝ հայտնի տենոր Իվան Ցաչևին։ Այս ամուսնությունը նպաստել է Բալկանսկայայի կարիերային, բայց կարճ է եղել. երգիչը որոշել է օպերային կարիերա սկսել Գերմանիայում։ Ցաչևը տեղ է ստացել Դրեզդենի օպերային թատրոնում, իսկ Միմին, թեև դուր է եկել գերմանական հանրությանը, երեք ամիս անց նախընտրել է վերադառնալ Բուլղարիա։ Երկրորդ ամուսին բժիշկ Կիրիլ Մարկովի հետ Բալկանսկայան բաժանվել է նրա դավաճանության պատճառով։ Երգչուհուն բազմաթիվ սիրային կապեր են վերագրել հայտնի մարդկանց հետ, սակայն նրանց մեծ մասը, այդ թվում՝ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքը, Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկին և Գեորգի Դիմիտրովը, իսկ իրականում չեն եղել։ 51 տարեկանում երգչուհին հանդիպել է դերասան Տոդոր Մլադենովի հետ, որը 24 տարով փոքր էր նրանից։ Բալկանսկայան և Մլադենովը քաղաքացիական ամուսնությամբ ապրել են 16 տարի՝ մինչև 1967 թվականին ստամոքսի քաղցկեղից Մլադենովի մահը։
Միմի Բալկանսկայան մահացել է 1984 թվականի հունիսի 22-ին Սոֆիայի կառավարական հիվանդանոցում, 81 տարեկանում, ստամոքսի քաղցկեղի պատճառով։


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
45 տարվա բեմական կարիերայի ընթացքում Բալկանսկայան խաղացել է ավելի քան երեք հարյուր դեր, այդ թվում՝ կանանց բոլոր դերերը «Չարդաշ թագուհին» (Սիլվա, Ստասի, Ցեցիլիա), Մարիցան և Լիզան «Մարիցայում», Գաննա Գլավարին և Վալանսյեննան (Ֆրանց Լեհարի «Ուրախ այրի»), Ֆլորիմոն Էրվեի «Մադեմաուզել Նիտուշ», Պալ Աբրահամի «Բալ Սավոյայում», Ֆրանց Լեգարի «Ժպիտների երկիրը», Ժակ Օֆենբախի «Պերիկոլա» օպերետների գլխավոր դերերը և այլն։
Օպերետի այլ գործիչների հետ համագործակցությամբ 1922 թվականին մասնակցել է Օպերետի կոոպերատիվ թատրոնի հիմնադրմանը, որտեղ ծառայել է մինչև 1938 թվականը և բազմիցս շրջել եվրոպական երկրներում։ 1938-թվականներին եղել է «Օդեոն» թատրոնի առաջատար դերասանուհին։ 1942 թվականին դարձել է Սոֆիայի օպերետի գեղարվեստական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը և դրա ռեժիսորն ու տնօրենը մինչև 1946 թվականին փոխակերպումը։ Թատրոնի խաղացանկում եղել են Վիեննայի դասական օպերետներ, խորհրդային և բուլղարական ստեղծագործություններ։ Բալկանսկայան խաղացել է իր բեմադրած բոլոր ներկայացումներում։ 1946 թվականին Սոֆիայի օպերետի թատրոնը վերածվել է Օպերետի ազգային թատրոնի, իսկ 1948 թվականին պետականացվել է և ստացել նոր անուն՝ «Ստեֆան Մակեդոնացու անվան պետական երաժշտական թատրոն»։ Այս թատրոնում դերասանուհին աշխատել է մինչև կարիերայի ավարտը։
Միմի Բալկանսկայան նկարահանվել է կինոյում՝ կարճամետրաժ «Vesela Bulgaria» ֆիլմում երիտասարդ կնոջ դերում (1928) և «Անհավանական պատմություն» (1964) ֆիլմի դրվագում։


== Մրցանակներ ==
Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության սոցիալիստական աշխատանքնի հերոս (1975)
«Աշխատանքի կարմիր դրոշի» շքանշան (1959)
«Կյուրեղ և Մեթոդիուս» I աստիճանի շքանշան
Դիմիտրովյան մրցանակ (1950)
Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական դերասանուհի (1950)
Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր դերասանուհի (1949)


== Հիշատակ ==
Միմի Բալկանսկայայի անունը կրում է Սոֆիայի երիտասարդ կատարողների օպերետի և մյուզիքլի մրցույթը, որը հիմնվել է 1998 թվականին և 2016 թվականին դարձել միջազգային։ Երգչուհու անունով փողոցներ են անվանակոչվել Սոֆիայում և Ռուսեում։
2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին բուլղարական օպերետի 100-ամյա հոբելյանի և ազգային երաժշտական թատրոնի 70-ամյակի առիթով թողարկվել է հիշատակի փոստային բացիկ։ Հավաքածուի բացիկի տպաքանակը եղել է 613 օրինակ, դրանց վրա պատկերված է եղել թատրոնի նշանն ու երեք արտիստների դիմանկարներ, որոնք դարձել են բուլղարական օպերետի խորհրդանիշներ՝ Միմի Բալկասկայան, Անգել Սլադկարովան և Ստեֆան Մակեդոնացին (Մայ Ստայկովի նկարիչ)։


== Գրականություն ==
Нечева Р. Мими Балканска. — София: Наука и изкуство, 1972. — 120 с.
Митова Е. Мими Балканска, царицата на оперетата. — София: Вулкан 4, 2002. — 153 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Шумналиев Д. (2017-08-19)։ «Мими Балканска, царицата на Евиния плаж»։ Жената днес (բուլղարերեն)