Տիգրան Սարգսյան (քանդակագործ)

Տիգրան Գարեգինի Սարգսյան (օգոստոսի 27, 1962թ., քաղաք Երևան), հայ քանդակագործ, արծաթյա և ոսկյա զարդերի ձևավորող,  ՀԽՍՀ ժողովրդական վարպետ (1990 թ.), Tigrani ապրանքանիշի հիմնադիր 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1962 թ․–ի օգոստոսի 27-ին, Երևանում։ 1969-1979 թթ․ սովորել է Երևանի №124 միջնակարգ դպրոցում, 1980-1985 թթ․ սովորել է Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինական ֆակուլտետում՝ մասնագիտանալով ճարտարապետության և արդյունաբերական ու քաղաքացիական շինարարության մեջ։ 1990թ․ –ին, ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության  ժող-ստեղծագործության և կուլտ-լուսաշխատանքի հանրապետական գիտամեթոդական կենտրոնի կողմից նրան շնորհվել է, փայտի և քարի գեղարվեստական մշակման, ժողովրդական վարպետի կոչում։ 1991թ․ –ին տեղափոխվելով Ամերիկա՝ մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների՝ այդպիսով ամրացնելով ձևավորման ու քանդակի հանդեպ ունեցած իր սերը։
Տիգրան Սարգսյանը վարպետորեն տիրապետում է եռաչափ ֆիգուրների ձևավորման արվեստին։ Նրա աշխատանքները պատկերում են շարժումը, դրաման և հուզումները։
Տիգրանի աշխատանքները գնահատվել են հայտնի մարդկանց կողմից։ Նա է պատրաստել Էլիզաբեթ Թեյլորի «Կլեոպատրա» վզնոցը։ Այն նկարագրում է «Կլեոպատրա» շարժապատկերը, որը ներկայացնում է համաշխարհային պատմության մի հատվածը։ Տիգրանը նաև խաչազարդ է պատրաստել Համայն Ռուսիո Պատրիարք` Ալեքսեյ երկրորդի համար։ Տիգրանի ստեղծագործած արծաթյա և ոսկյա զարդերն այսօր կրում են հայ, ամերիկացի, ճապոնացի և այլ ազգերի հայտնի ռոք և այլ ժանրերի երգիչներ, երաժիշտներ և երկրպագուներ (այդ թվում` Ջեկի Չան, Բրյուս Լի, Համո Սանկ, Mission Rock և այլք)։
Շուրջ 20 արծաթյա շախմատների հեղինակ է։ Ուշագրավ են՝ «Հայկական» , «Ռուսական»  և «Ֆրանսիական»   պատմական շախմատները, «Արաբական»  ձիերով շախմատը, «Նախնադարյան»  շախմատը, «Ed Hardy»  , «Ամազոնուհիներ» , «Դասական Էրոտիկ»  և «Մոդեռն Էրոտիկ»  շխմատները, «Կենդանիների թագավորություն» , «Ծաղիկների» , «Նուդ (մերկ մարմինների)»  շախմատները և այլն ։
2001թ․ –ին Տիգրանը ստեղծել է «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ - 301» անվանումով հուշարձան-խմբաքանդակը՝ նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին:Այս քանդակն այժմ տեղակայված է Սուրբ Էջմիածնի Ալեք Մանուկյան գանձատանը։ Աշխատելով խմբաքանդակի վրա՝ հեղինակը ձեռնամուխ է լինում 12 արծաթյա ձվերի  ստեղծմանը, որոնք խորհրդանշում են ամբողջ Աստվածաշունչը։ Դրանցից մեկը՝ «Հայոց պատմական ձու» անվամբ, գեղարվեստական մանրամասնությամբ` նկարագրում է քրիստոնեության սկզբնավորումը Հայաստանում` ըստ Ագաթանգեղոսի պատմության, մնացած 11 ձվերից 4 -ը ներկայացնում են Հին Կտակարանը՝ «Ադամ և Եվա», «Նոյյան տապան», «Աբրահամ», և «Մովսես», մյուս 7 -ը` Նոր Կտակարանը` «Հիսուսի ծնունդ» -ից մինչև «Հիսուսի համբարձում» -ը։ Յուրաքանչյուր ձու իրենից ներկայացնում է Աստվածաշնչի մեկ հատկանշական գլուխ։
Ուշագրավ է նաև Տիգրանի հեղինակած արծաթե շուրջ 25 կենդանակերպ գավաթների  հավաքածուն, որոնցից առանձնահատուկ են հատկապես` հայոց բնաշխարհը ներկայացնող՝ կենդանիների տեսքով արված՝ 6 գավաթները և Հայոց 6 թագավորությունները խորհրդանշող՝ սուրճի գավաթները։
2005թ․ –ի ապրիլին Տիգրանն ավարտել է մեկ այլ հուշարձան՝ «Հայերն ապրել են, ապրում են, կապրեն» անվամբ։ 
Այն նվիրված է Հայոց ցեղասպանության 90 -ամյակին և տեղադրված է Ծիծեռնակաբերդի Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում։
2016թ․ –ից Տիգրանը ձեռնամուխ է եղել հորոսկոպի նշաններով (կենդանակերպերով)  արծաթյա կախազարդերի նորամուծությանը՝ տվյալ անձի անվան սկզբնատառով, ծննդյան տարեթվին և ամսվան համապատասխան կենդանակերպերով և տվյալ ամսաթիվը բնութագրող քարով և ծաղիկով։ Այս կախազրդերը չափազանց յուրահատուկ են և ինքնատիպ այնքանով, որ եզակի են՝ ստեղծված, հատուկ միայն, տվյալ անձի համար և բնութագրում են նրա էությունը, բացահայտում` բնավորությունն ու վեր հանում` նրա ողջ ներաշխարհն ու հետաքրքրությունները։
Տիգրանը պլանավորում է ստեղծել հուշաքանդակներ` 18-րդ դարի ամենահայտնի հայ գրող, բանաստեղծ, մարգարե, փիլիսոփա, դիվանագետ, սիրո քնարերգու, երգիչ և երգահան Սայիադ Նովայի(ըստ պրոֆեսոր Ասլան Ասլանյանի՝ մինչ այժմ մեզ հայտնի Սայաթ-Նովա անվան գրառման տարբերակը սխալ է, իրականում պետք է լինի Սայիադ Նովա  ) և հայկական «Սասնա ծռեր» էպոսի թեմաներով։
2002 թ․ –ին՝ ծանոթանալով սայիադնովագետ Ասլան Ասլանյանի բոլոր գիտական աշխատություններին՝ ուսումնասիրել է Սայիադ Նովայի կենսագրությանը և խաղերին նվիրված՝ Ասլան Ասլանյանի ամբողջ գիտական մեկնաբանությունները՝ նպաստելով այդ տեսության տարածմանը նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս՝ մասնավորապես ԱՄՆ-ում, այստեղ տարբեր հեռուստաալիքներով ունեցել է՝ Սայիադ Նովային նվիրված՝ հաղորդումներ, թերթերում՝ հոդվածներ, որոնցից հատկանշական էին Համայնապատկեր (հանդես) գրական ամսագրի մեջ տպագրված հոդվածները։
2010 թվականից արդեն ձեռնամուխ է լինում «Սայիադ Նովա» նոր ֆիլմի ստեղծմանը՝ Ասլան Ասլանյանի սցենարի հիման վրա։
2015 թվականից ֆիլմի ստեղծման աշխատանքներին է միանում Հայաստանի վաստակավոր արտիստ, Ամերիկայում արդեն ևս ճանաչված և սիրված դերասան` Հովհաննես Բաբախանյանը՝ «Սայիադ Նովա» նոր ֆիլմում հանդես գալով որպես գլխավոր դերակատար՝ մարմնավորում է նաև Սայիադ Նովային։
2017 թվականին, մի շարք հովանավորների աջակցությամբ, Տիգրան Սարգսյանը Հովհաննես Բաբախանյանի և ռեժիսոր, օպերատոր Ալեքս Արմանիի հետ, նկարեցին «Սայիադ Նովա» հինգ րոպեանոց դեմո ֆիլմը  ։
Այժմ միասին փորձում են ֆիլմի դեմո տարբերակը ներկայացնել հոլիվուդյան կինոարտադրողներին և պրոդյուսերներին՝ «Սայիադ Նովա» նոր ֆիլմը Հոլիվուդում նկարահանելու ակնկալիքով։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1985-1987 թթ․ աշխատել է Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոնի շին վերանորոգման գրասենյակում՝ որպես ինժիներ։
1987-1989 թթ․ աշխատել է ՀԿԿ Երևանի Լենինյան շրջկոմի  ճանապարհների շահագործման վարչությունում՝ որպես ինժիներ։
1993-1997 թթ․ աշխատել է USGold ոսկերչական կազմակերպությունում՝ որպես ոսկյա զարդերի ձևավորող։
2002-2006 թթ․ համագործակցել է Skkin ապրանքանիշի հիմնադիր Ջեբրան Ջոունի հետ՝ որպես ստեղծագործող և արծաթյա զարդերի գլխավոր ձևավորող։
2006 թ․ –ից համագործակցում է Imperial  Rose Collection ապրանքանիշի հիմնադիր Դեյվիդ Թադմանի հետ՝ 
որպես ստեղծագործող և արծաթյա զարդերի գլխավոր ձևավորող։


== Ցուցահանդեսներ ==
1991թ․ -ից մասնացել է Ֆրեզնոյում,Գլենդելում, Փասադենայում և Լոս Անջելեսում կազմակերպվող՝ խմբային ցուցահանդեսներին։ 
2002թ․ –ին – Գլենդել, Civic autidorium, ԱՄՆ

2011թ․ – AJA –ի կողմից կազմակերպված համահայկական ոսկերչական ցուցահանդես՝ նվիրված ՀՀ անկախության 20 –ամյակին, Երևան, Մարիոթ հյուրանոց   
2014թ․ –ին – AJA –ի կողմից կազմակերպված համահայկական ոսկերչական ցուցահանդես, Երևան, ՄԵՐԻԴԻԱՆ ԷՔՍՊՈ ԿԵՆՏՐՈՆ 2014թ․ –ին – Hye LA 2013-2014 supporters, Los Angeles Armenian, 12 հունվարի, LA Convention center

2016թ․ –ին – AJA –ի և JUNVEX –ի կողմից կազմակերպված միջազգային ոսկերչական ցուցահանդես, Երևան, ՄԵՐԻԴԻԱՆ ԷՔՍՊՈ ԿԵՆՏՐՈՆ   


== Պարգևներ և կոչումներ ==
1990թ․ - ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության ժող-ստեղծագործության և կուլտ-լուսաշխատանքի հանրապետական գիտամեթոդական կենտրոնի կողմից նրան շնորհվել է, փայտի և քարի գեղարվեստական մշակման, ժողովրդական վարպետի կոչում։


== Պատկերագրքեր ==
2001 թ․ – Tigrani unique art & chess sets 
2005 թ․ – Յուրօրինակ արվեստի և շախմատային հավաքածուներ


== Պատվոգրեր և շնորհակալագրեր ==
«Gold Star Jewelry Co» կազմակերպության նախագահ՝ Artur Khodzabashyan  - Համայն Ռուսիո Պատրիարք Ալեքսեյ երկրորդի խաչազարդը պատրաստելու համար, 18 դեկտեմբերի, Լոս Անջելես, ԱՄՆ 1992թ.
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Ծայրագույն Պատրիարք և Կաթողիկոս Գարեգին Բ -ի գնահատանքն ու օրհնությունը - «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ - 301» անվանումով հուշարձան-խմբաքանդակը՝  նվիրված Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին՝ Սուրբ Էջմիածնի Ալեք և Մարի Մանուկյան գանձատանը նվիրաբերելու համար, Էջմիածնի Մայր Տաճար 2003թ.
ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրինություն – «Հայերն ապրել են, ապրում են, կապրեն» անվամբ՝ Հայոց ցեղասպանության 90 -ամյակին նվիրված՝ հուշարձանը թանգարանին նվիրաբերելու համար, Երևան, 30 օգոստոսի 2005թ.


== Լրացուցիչ աղբյուրներ և հոդվածներ ==
«ՆՈՐ ԿԵԱՆՔ – NEW LIFE ARMENIAN/ENGLISH WEEKLY» №18, - «Քանդակագործի ուշագրավ արարումը», հոդվածի հեղինակ՝ ՀՀ Մշակույթի վաստակավոր գործիչ, պրոֆեսոր Ռազմիկ Մադոյան, էջ 5, ապրիլի 18, Գլենդել, ԱՄՆ 2002թ.
Հորիզոն (շաբաթաթերթ, Մոնրեալ) №39 - «Խմբաքանդակը տեղ գտավ Ս. Էջմիածնի մայր տաճարի գանձատանը», նոյեմբերի 21 – 27, Մոնրեալ, Կանադա 2003թ.
«ՆՈՐ - ԴԱՐ» համահայկական հանդես  №4 - «Շարժում, և հույզ, և դրամա», էջ 325, Երևան 2003թ.
Համայնապատկեր (հանդես) №26 - «Քանդակագործի ծննդյան խորհուրդը (մտորում Տիգրան Սարգսյանի մանրաքանդակի շուրջ)», հոդվածի հեղինակ՝ պրոֆեսոր Ռազմիկ Մադոյան, էջ 32, Գլենդել, ԱՄՆ, 2004թ.
Համայնապատկեր (հանդես) №30 - «Հարցազրույց՝ քանդակագործ Տիգրան Սարգսյանի հետ», Գլենդել, ԱՄՆ, 2004թ.
Առավոտ օրաթերթ – «Խմբաքանդակ՝ նվիրված հայերին. Տ. Սարգսյանի նոր աշխատանքը լավատեսական է», էջ 6, 19 օգոստոսի, Երևան 2005թ.
«Հայ Արվեստ» մշակութային հանդես – Երևան, 3/2005թ.
«Հայ Արվեստ» մշակութային հանդես – Երևան, 1(11)/2005թ.
«Armenian Art, Armenia - Diaspora» - «A new gift from Tigran Sargsyan», էջ 15, 3(13)/2005թ.
«Գիրք և գործ», հայրենիք-սփյուռք №11 - «Տիգրան Սարգսյանի Հայաստանը 350 հզ. քառ. կմ է», 9 -ը սեպտեմբերի, 2005թ.
Համայնապատկեր (հանդես) №32 - «Անմահութjան Հայոց խաչը», էջ 30, Գլենդել, ԱՄՆ 2005թ.
Համայնապատկեր (հանդես) №36 - 2006թ.
«Փայտարվեստ» - «ՆՎԻՐԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ Ս. ԷՋՄԻԱԾՆԻ ԳԱՆՁԱՏԱՆԸ», էջ 26
Հայաստան (թերթ, Թիֆլիս) հասարակական, քաղաքական, մշակութային թերթ №21 – երեքշաբթի 23 օգոստոսի, Թիֆլիս 2005թ.
«Robb Report» - մայիս, 2008թ.
Համայնապատկեր (հանդես) #74 - էջ 31, Գլենդել, ԱՄՆ, 2017թ.


== Արտաքին հղումներ ==
Տիգրան Սարգսյանի կայքը
Տիգրան Սարգսյան, ԱՄԵՐԻԿԱՀԱՅԵՐ
Տիգրան Սարգսյան
Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ
Տիգրան Սարգսյան, ԱՐԱԲԱԿԱՆ ՁԻԵՐՈՎ ՇԱԽՄԱՏ
Տիգրան Սարգսյան, «ՆԱՊՈԼԵՈՆ» ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ
Տիգրան Սարգսյան, ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՇԱԽՄԱՏ
Տիգրան Սարգսյան, «ԱՄԱԶՈՆ» ՇԱԽՄԱՏԻ ՀԱՎԱՔԱԾՈՒ
Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ՊՐՈՖԵՍՈՐ ԱՐՏՅՈՄ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ՀԵՏ
Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ԱԼԻՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՀԵՏ
Տիգրան Սարգսյան, ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ԱԼԻՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՀԵՏ, 2017


== Պատկերասրահ ==
Tigrani

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==