Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոց

Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոց (անգլ.՝ The Fletcher School of Law and Diplomacy), Թաֆթս համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ասպիրանտական դպրոց։ Հիմնադրվել է 1933 թվականին Մասաչուսեթսի Մեդֆորդ քաղաքում։ Դպրոցը Ամերիկայի միջազգային հարաբերությունների ամենահին դպրոցներից մեկն է  և լավ վարկանիշ ունի իր մագիստրոսական և դոկտորական ծրագրերում։ 
2017 թվականի դրությամբ ուսանողների թիվը շուրջ 230 էր, որոնցից 36 տոկոսը 70 երկրներից միջազգային ուսանողներ էին, իսկ մոտ մեկ քառորդը` ԱՄՆ փոքրամասնություններ։ Դպրոցի շրջանավարտներ ավելի քան 9500 են` 160 երկրներում և ներառում է նշանավոր դեսպաններ, դիվանագետներ, արտաքին գործերի նախարարներ, բարձրաստիճան զինվորականներ, շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների ղեկավարներ և կորպորատիվ ղեկավարներ։


== Պատմություն ==

Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցը հիմնադրվել է 1933 թվականին Օսթին Բարքլեյ Ֆլետչերի կտակմամբ, ով 1923 թվականին իր մահից հետո Թաֆթսի համալսարանին թողեց ավելի քան 3 միլիոն դոլար։ Այս միջոցների մեկ երրորդը հատկացվել է «Իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի ստեղծմանը և պահպանմանը, որը հայտնի է որպես Ֆլետչերի իրավունքի դպրոց կամ Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոց»։
Ֆլետչերը նախատեսում էր «դպրոց, որը մարդկանց պատրաստում է դիվանագիտական ծառայության և ուսուցանում այնպիսի հարցեր, որոնք մտնում են արտաքին հարաբերությունների շրջանակում, [որը] ներառում է դրա մեջ որպես միջազգային իրավունքի սկզբունքների հիմնարար և մանրակրկիտ իմացություն, որոնց վրա հիմնված է դիվանագիտությունը, թեև դիվանագետի մասնագիտությունը պահանջում է նաև աշխարհագրական և տնտեսական բնույթի շատ բաների իմացություն, որոնք ազդում են ազգերի միջև հարաբերությունների վրա»։
Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցը բացվել է 1933 թվականին Հարվարդի համալսարանի և Թաֆթս քոլեջի համատեղ տնօրինության ներքո։ Վաղ դասախոսական կազմի բոլոր անդամները, բացառությամբ երկուսի, եղել են Հարվարդի իրավաբանական դպրոցի դասախոսներ։  Հարվարդի հետ կապն այսօր էլ ակնհայտ է գրադարաններից օգտվելու և Հարվարդում և Թաֆթսում դասընթացներ հաճախելու փոխադարձ իրավունքով (Ֆլետչերի ուսանողների համար HBS, HLS և KSG ինստիտուտներում)։
Ձեռք բերված առաջին շենքերից մեկը Գոդարդ Հոլլն էր, որը վերածվել է գրադարանի։ Թաֆթս քոլեջը 1935 թվականին ստանձնել է Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի կառավարման բացառիկ պատասխանատվությունը։ 1963-1965 թվականներին կառուցվել է համալսարանի Մագար Հոլլը, որը վերանորոգվել է 2016 թվականին` սպասարկելու Ֆլետչերի դպրողի ընդլայնվող կարիքները։


== Դպրոցի և ֆակուլտետի կազմակերպում ==
Ֆլետչերի դպրոցը ղեկավարում է դեկանը, որը նշանակվում է համալսարանի ռեկտորի և պրովոստի կողմից` Թաֆթս քոլեջի հոգաբարձուների (համալսարանի ղեկավար մարմին) հաստատմամբ։ Դեկանը պատասխանատու է դպրոցի ողջ կառավարման համար, ներառյալ դասախոսների նշանակումը, ուսումնական պլանը, ընդունելության և ֆինանսական աջակցության քաղաքականությունը, ուսանողների հարցերը, դպրոցի և նրա հարմարությունների զարգացումը։ Ի տարբերություն այլ համալսարաններում միջազգային հարաբերությունների այլ դպրոցների, Ֆլետչերի դպրոցն ունի առանձին ֆակուլտետ, իր բյուջեն և դասախոսական կազմի վերաբերյալ իր կանոնակարգերը։


=== Դեկաններ ===
2019 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի դեկանի դերը ստանձնել է Ռեյչել Քայթը` դառնալով դպրոցի տասներեքերորդ դեկանը։ Նախկինում ՄԱԿ-ի Կայուն զարգացման նպատակներից Կայուն էներգիա բոլորի համար (SEforALL) կազմակերպության գլխավոր գործադիր տնօրենը և Կայուն էներգիա բոլորի համար ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ Քայթը նախկինում Համաշխարհային բանկի խմբի փոխնախագահը և կլիմայի փոփոխության հարցերով հատուկ ներկայացուցիչն էր։ Ռեյչել Քայթը ավարտել է Global Master of Arts Program (GMAP) ծրագիրը և 2014 թվականից եղել է Ֆլետչերի դպրոցի պրոֆեսոր (professor of practice): 
Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի նախկին դեկանները եղել են դեսպաններ, բարձրաստիճան զինվորականներ, ներառյալ ծովակալներ, դրույքային պրոֆեսորներ և պրոֆեսիոնալ դիվանագետներ։ 
2013-2018 թվականների Ֆլետչերի դպրոցի դեկանը ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի նախկին ծովակալ Ջեյմս Գ. Ստավրիդիսն էր, որը 2009 թվականի հուլիսից մինչև 2013 թվականի մայիսը ծառայել էր որպես ՆԱՏՕ-ի բարձրագույն զինվորական պաշտոնյա` Եվրոպայի միացյալ ուժերի գերագույն հրամանատար։ Իրավագիտության և դիվանագիտության մագիստրոսի կոչումը  (MALD) և PhD-ն նա ստացել է Ֆլետչերի դպրոցում։ 
2001-2013 թվականների դեկան Դեսպան Սթիվեն Բոսվորթը եղել է պրոֆեսիոնալ դիվանագետ, երեք անգամ ԱՄՆ դեսպան (Թունիս, Ֆիլիպիններ, Հարավային Կորեա) և ԱՄՆ Պետքարտուղարության քաղաքականության պլանավորման նախկին տնօրեն։


=== Պրոֆեսորադասախոսական կազմ ===
Հիմնադրման օրվանից Ֆլետչերի դպրոցն իրեն որպես մասնագիտական դպրոց է ընկալել։ Ուսուցման նպատակը ոչ միայն գիտական, այլ նախևառաջ մասնագիտական կրթությունն է։ Այս առումով դասախոսների մեծ մասը գիտությունից դուրս պրակտիկ փորձ ունեն և դեռևս ակտիվ են խորհրդատվական և քաղաքական կարգավիճակով։ 
Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցում աշխատում են ավելի քան 30 լրիվ դրույքով կամ պաշտոնավարող դասախոսներ, ինչպես նաև մի շարք օժանդակ (adjunct) և հրավիրված դասախոսներ, և  Թաֆթսի գործընկեր դպրոցների դասախոսներ, ներառյալ Ֆրիդմանի սննդի գիտության և քաղաքականության դպրոցը։ Ֆլետչերի լրիվ դրույքով ֆակուլտետը ներառում է տնտեսագետներ, միջազգային իրավունքի տեսաբաններ, պատմաբաններ և քաղաքագետներ, որոնք ունեն պրոֆեսորի, դոցենտի, ասիստենտի և դասախոսի ակադեմիական կոչումներ։ Բացառությամբ ներկայիս դեկանի, պրոֆեսորադասախոսական կազմի բոլոր անդամներն ունեն բարձր կոչումներ իրենց համապատասխան ոլորտներում (պատմաբանների, քաղաքագետների և տնտեսագետների դեպքում Ph.D, իսկ իրավաբանների դեպքում` իրավունքի դոկտոր-J.D): 2013 թվականի տվյալներով Մեդֆորդում պրոֆեսորադասախոսական կազմ և ուսանող հարաբերակցությունը եղել է 1:8,6։


== Հետազոտական ​​կենտրոններ և ծրագրեր ==
Մասաչուսեթս նահանգի Մեդֆորդ քաղաքում գտնվող համալսարանում Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցը առաջարկում է բազմաբնույթ ուսուցում միջազգային հարաբերություններում մի քանի մագիստրոսական և Ph.D. ծրագրերի միջոցով։ Անկախ այն աստիճանի ծրագրից, որում նրանք ընդգրկված են, ուսանողները հնարավորություն ունեն ընտրել ավելի քան 170 դասընթացներից։ Դասընթացների շրջանակը բաժանված է հետևյալ երեք ոլորտների.

Միջազգային իրավունք և կազմակերպություններ (ILO)
Դիվանագիտություն, պատմություն և քաղաքականություն (DHP)
Տնտեսագիտություն և միջազգային բիզնես (EIB):Դպրոցն ունի տասնմեկ աստիճանի ծրագրեր. նրա առաջատարն է երկամյա Իրավունքի և դիվանագիտության մագիտրոսի (MALD) ծրագիրը։ Բացի այդ, կան մի քանի համատեղ և երկակի աստիճանի և վկայականի ծրագրեր։
Դպրոցը եղել է առաջատար և նորարար հիբրիդային կրթության ոլորտում (հեռավար զուգորդում կացության հետ)։ Նրա «Արվեստների համաշխարհային մագիստրոս» կոչումը միջին կարիերայի մասնագետների համար Արվեստների համաշխարհային մագիստրոս ծրագրի (GMAP) միջոցով եզակի է միջազգային հարաբերությունների աստիճանների շարքում։ Մեկամյա ծրագիրը միավորում է երեք 2-շաբաթյա ռեզիդենտներ (երկուսը Ֆլետչերի դպրոցում և մեկը այլ միջազգային վայրում ամեն տարի) ուսուցումներով, որոնք ներառում են այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են բանակցությունները, միջազգային բիզնեսը և տնտեսական իրավունքը, միջազգային առևտուրը, տնտեսագիտությունը և քաղաքականությունը համաշխարհային տեսանկյունից։


=== Կրթական ծրագրեր ===
Իրավագիտության և դիվանագիտության մագիստրոս (MALD)
Մագիստրոս գլոբալ հարցերում (MGA)
Միջազգային բիզնեսի մագիստրոս (MIB)
Իրավագիտության մագիստրոս (LL.M.) միջազգային իրավունքի գծով
Միջազգային հարաբերությունների մագիտրոս, 1-ամյա բնակությամբ ծրագիր
Միջազգային հարաբերությունների մագիտրոս, Համաշխարհային մագիստրոսական ծրագրի (GMAP) շրջանակներում, 1-ամյա հիբրիդային բնակությամբ/ինտերնետ-միջնորդավորությաբ ծրագիր
Մարդասիրական օգնության ոլորտի մագիստրոս, որն առաջարկվում է Թաֆթս համալսարանի Սնվելու գիտության և քաղաքականության Ֆրիդմանի դպրոցի հետ համատեղ
Անդրատլանտյան հարցերում արվեստի մագիստրոս, առաջարկվում է Եվրոպայի քոլեջի հետ համատեղ
Կիբերանվտանգության և հանրային քաղաքականության գիտությունների մագիստրոս, որն առաջարկվում է Թաֆթսի համալսարանի ճարտարագիտության դպրոցի հետ համատեղ
Համաշխարհային բիզնեսի կառավարման մագիստրոս, 16-24 ամիս տևողությամբ առցանց աստիճանի ծրագիր
Համաշխարհային մագիստրոսության մագիստրոսի ծրագիր (GMAP), հիբրիդային երեք երկշաբաթյա օրդինատուրայի ծրագիր միջին ավագ պրոֆեսիոնալ մասնագետների համար
Միջազգային հարաբերությունների փիլիսոփայության դոկտոր Տնտեսագիտության և հանրային քաղաքականության փիլիսոփայության դոկտոր, առաջարկվում է Թաֆթսի համալսարանի Արվեստների և գիտությունների բարձրագույն դպրոցի հետ համատեղ։


== Հետազոտական կենտրոններ ==

Ֆլետչերն ունի մի շարք հետազոտական կենտրոններ և ինստիտուտներ, այդ թվում`

Շրջակա միջավայրի և ռեսուրսների միջազգային քաղաքականության կենտրոն (CIERP), իրականացնում է միջառարկայական և քաղաքականությանը համապատասխան հետազոտություններ բնապահպանական հրատապ խնդիրների վերաբերյալ։
Էդվարդ Մարոուի անվան Հանրային դիվանագիտության կենտրոն, որը ստեղծվել է լրագրողի և Միացյալ Նահանգների տեղեկատվական գործակալության նախկին ղեկավարի հիշատակին։
Արևելյան միջերկրածովյան ուսումնասիրությունների Ֆարես կենտրոն, կազմակերպում է հանրային դասախոսություններ, կոնֆերանսներ և կլոր սեղաններ` տարածաշրջանի և նրա մարտահրավերների մասին ավելի լավ պատկերացում կազմելու համար։
Միջազգային հարաբերություններում գիտության և տեխնոլոգիաների Հիթաչի կենտրոն, կենտրոնացած է նորարարության և տեխնոլոգիական փոփոխությունների կառավարման և տնտեսական և ֆինանսական ինտեգրման առաջխաղացման վրա։
Գլոբալ համատեքստում բիզնեսի ինստիտուտ (IBGC), իրականացնում է հետազոտություններ և կազմակերպում միջդիսցիպլինար կոնֆերանսներ միջազգային բիզնեսի ժամանակակից խնդիրների վերաբերյալ։
Մարդու անվտանգության ինստիտուտ, խթանում է հետազոտությունն ու կրթությունը մարդասիրության, զարգացման, մարդու իրավունքների և հակամարտությունների կարգավորման համատեքստում։
Միջազգային անվտանգության ուսումնասիրությունների ծրագիր (ISSP), հանդիսանում է Ֆլետչերի դպրոցի բազմամասնագիտական ուսումնական ծրագրի շրջանակում առանձին ուսումնական ոլորտ։
Ռուսաստան և Եվրասիա ծրագիր, նվիրված է Ռուսաստանի, Արևելյան Եվրոպայի, Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի հետ կապված պատմական և ժամանակակից հարցերի լայն շրջանակի ուսուցմանը և հետազոտությանը։
Խաղաղության համաշխարհային հիմնադրամ, ինտելեկտուալ առաջնորդություն է տրամադրում օտարերկրյա կողմերի խաղաղության, արդարության և անվտանգության հարցերում և ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում միայն իր նախաձեռնած նախագծերին։


=== Փոխկապակցված ծրագրեր ===
Հարավային Ասիայի և Հնդկական օվկիանոսի ուսումնասիրությունների կենտրոն
Գլոբալ զարգացման և շրջակա միջավայրի ինստիտուտ
Փախստականների և հարկադիր միգրացիայի ծրագիր
Սեմինար՝ նվիրված գլոբալ խնդիրներին։


== Հրապարակումներ ==
The Fletcher Forum of World Affairs, ուսանողների կողմից ղեկավարվող արտաքին քաղաքական ամսագիր, որը հիմնադրվել է 1975 թվականին և հրատարակվում է երկու տարին մեկ անգամ
Fletcher Security Review, առցանց և տպագիր ամսագիր, որը կենտրոնացած է անվտանգության ուսումնասիրությունների վրա
PRAXIS: The Fletcher Journal of Human Security, արտադրված Ֆլետչերի Մարդու անվտանգության ինստիտուտի հետ համատեղ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ֆլետչերի դպրոց. Միջազգային հարաբերությունների դպրոց»։ fletcher.tufts.edu։ Վերցված է 2023-03-01 
«Պաշտոնական կայք»։ Տաֆթս համալսարան (անգլերեն)։ Վերցված է 2023-03-01