Սեգեդ

Սեգեդ (հունգ.՝ Szeged), մեծությամբ երրորդ քաղաքն է Հունգարիայում։ Քաղաքի տարածքն է 280.84 քառակուսի կիլոմետր, բնակչությունը 171 952 մարդ (2015 թվականի հունվարի 1 դրությամբ)։ Սեգեդը տեղակայված է Տիսա գետի երկու ափերին՝ Մարոշ գետին միացման տեղից հարավ։


== Անվան ծագում ==
Գոյություն ունի քաղաքի ժամանակակից անվան ծագման մի քանի վարկած։ Ըստ վարկածներից մեկի, քանի որ քաղաքը գտնվում է Տիսա գետի հունի շրջադարձի վրա, անունը ծագում է հին հունգարական szeg բառից, ինչը նշանակում է «անկյուն»։ Մակ այլ վարկածում անունը ծագում է sziget բառից, ինչը հունգարերեն նշանակում է «կղզի»։


== Պատմություն ==

Սեգեդի տեղում բնակավայր հնագույն ժանամակներից է գոյություն ունեցել։ Կլավդիոս Պտղոմեոսը հիշատակում է քաղաքի հին հռոմեական անունը՝ Պարտիսկում։ Կա վարկած, որ հոների առաջնորդ Աթիլլայի նստավայրը գտնվել է ժամանակակից Սեգեդից ոչ հեռու։ Հետագայում տարածաշրջանը բաժանեց ողջ ժամանակակից Հունգարիայի տարածքի ճակատագիրը. այնտեղ բնակվեցին սլավոններ, իսկ 9-րդ դարից՝ հունգարներ։
Հունգարական «Սեգեդ» անվամբ քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվում է 1183 թվականին։ 13-րդ դարում մոնղոլական արշավանքների ընթացքում Սեգեդն ամբողջովին սնանկանում է, սակայն հետո նորից վերաշինվում է։ 14-15-րդ դարերում Սեգեդը առնում է Հարավային Հունգարիայի խոշորագույն քաղաքը և 1498 թվականին ստանում է քաղաքի կարգավիճակ։

1526 թվականին թուրքական բանակը գրավում և թալանում է քաղաքը, սակայն Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ է մտնում միայն 1543 թվականին։ Թուրքական իշխանության տակ Սեգեդը մնում է մինչև 1686 թվականը, ինչից հետո մտնում է Հաբսբուրգյան կայսրության կազմի մեջ։ 18-րդ դարը Սեգեդի համար դառնում է ծաղկման շրջան, քաղաքն արագ աճում է։ 1721 թվականին պիարների միաբանությունը Սեգեդում ակադեմիա է բացում։ 1720 թվականին քաղաքում կային 193 կալվածքներ, որոնցից 99 պատկանում էին սերբական համայնքին։

19-րդ դարում աղաքը կարևոր դեր է խաղում 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության իրադարձություններում։ Այստեղ է հնչեցնում իր հանրահայտ ճառը Լայոշ Կոշուտը։ Ապստամբների պարտությունից հետո 1849 թվականին Սեգեդ է տեղափոխվում Հունգարական պաշտպանության կոմիտեի նստավայրը։


== Աշխարհագրություն և տրանսպորտ ==
Քաղաքը գտնվում է Բուդապեշտից 160 կմ հարավ-արևելք, 10 կմ հարավ անցնում է Սերբիայի սահմանը, իսկ 20 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ Ռումինիայի սահմանը։
Սեգեդով է անցնում Բուդապեշտ - Կեչկեմետ - Սեգեդ - Նովի-Սադ - Բելգրադ (Е75) ավտոմայրուղին։ Այլ ավտոճանապարհները տանում են Բեկեշչաբու և ռումինական Արադ քաղաքը (Е68)։ Երկաթուղիները տանում են Կեչկեմետ և Բուդապեշտ, ինչպես նաև Ռումինիա և Սերբիա։ Բուդապեշտի ճանապարհը գնացքով 2 ժամ 40 րոպե է։
Քաղաքային տրանսպորտը ներկայացվում է ավտոբուսի 33, տրամվայի 5 և տրոլեյբուսի 6 գծերով։
Քաղաքից ոչ հեռու կա փոքր ինքնաթիռներ ընդունելու կարողությամբ ոչ մեծ օդանավակայան։


== Կլիմա ==
Սեգեդի կլիման անցումային է օվկիանոսային կլիմայից (ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման՝ Cfb) դեպի խոնավ ցամաքային կլիմա (Dfb)։ Այստեղ լինում են ցուրտ ձմեռներ, շոգ ամառներ, և բավականին քիչ են տեղումները։


== Դեմոգրաֆիա ==
2005 թվականին բնակչության թիվը 162 889 մարդ էր, ճնշող մեծամասնությունը հունգարացի (93,5 %)։ Քաղաքի երբեմնի բավականին մեծ սերբական բնակչությունը կրճատվել է մինչև 0,5 %։ Ազգային այլ փոքրամասնությունները ներկայացնում են գնչուները, գերմանացիները, ռումինացիները, խորվաթները, սլովակները, հրեաները (ամբողջը՝ 1 %-ից քիչ)։ Հավատացյալների մեծ մասը կաթոլիկ է։


== Ծանոթագրություններ ==