Լևոն Թախտաջյան

Լևոն Արմենի Թախտաջյան (ռուս.՝ Леон Арменович Тахтаджян, հոկտեմբերի 1, 1950(1950-10-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հայ ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, Սթոնի Բրուք համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր, Սանկտ Պետերբուրգի մաթեմատիկայի միջազգային ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1982)։


== Կենսագրություն ==
Լևոն Թախտաջյանը ծնվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 1-ին,  Երևան քաղաքում, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Արմեն Թախտաջյանի ընտանիքում։  1972 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը։ 1975 թվականին ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան է ստացել Վ. Ա. Ստեկլովայի անվան Մաթեմատիկական ինստիտուտի Լենինգրադի մասնաճյուղում՝ պաշտպանելով «Հավասարման լիարժեք ինտեգրումը 
  
    
      
        
          u
          
            t
            t
          
        
        +
        sin
        ⁡
        (
        u
        )
        =
        0
      
    
    {\displaystyle u_{tt}+\sin(u)=0}
  » ատենախոսությունը՝ Լյուդվիգ Ֆադեևի ղեկավարությամբ։ 1982 թվականին պաշտպանել է թեզը ֆիզիկա-մաթեմատիկական դոկտորի աստիճանի համար։ 1992 թվականից աշխատել է Նյու Յորքի համալսարանում` Ստոնի Բրուքում, որտեղ 2009 թվականից 2013 թվականներին ղեկավարել է մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ամբիոնը։ 1975-1998 թվականներին աշխատել է ՌԳԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի Սանկտ Պետերբուրգի բաժանմունքում, եղել կրտսեր, ավագ, առաջատար գիտաշխատող։
Աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Մասնավորապես ուսումնասիրել է սոլիտոնների տեսությունում համիլտոնյան մոտեցումը։ Թախտաջյանի ուսումնասիրությունները նվիրված են մաթեմատիկական ֆիզիկայի ինտեգրված համակարգերին և քվանտային տեսությունների և լարերի տեսության մոդելների կիրառմանը հանրահաշվական երկրաչափության և բարդ վերլուծությանը, ներառյալ հանրահաշվական կորերի քվանտային դաշտի տեսությունը և հարակից փոխադարձության մասին օրենքները, երկկողմանի քվանտային ծանրությունը` կապված Վեյլ - Պետերսոնի երկրաչափության հետ, Թեյմյուլլերի համընդհանուր տարածության Կելլեր երկրաչափությունը և հետքի բանաձևերը։
1983 թվականին որպես խոսնակ հրավիրվել է Վարշավայի Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնգրեսին, որտեղ հանդես է եկել «Ինտեգրված մոդելները դասական և քվանտային դաշտային տեսության մեջ» թեմայով զեկույցով։


== Անդամակցություն ==
Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության անդամ


== Աշխատություններ ==
Sklyanin E. K.] Takhtadzhyan L. A., Faddeev L. D. The quantum inverse problem method(անգլ.). — Theoretical and Mathematical Physics vol. 40, 1980. — С. 688.
Zograf P. G., Takhtadzhyan L. A. On uniformization of Riemann surfaces and the Weil-Petersson metric on Teichmüller and Schottky spaces(անգլ.). — Mathematical of the USSR-Sbornik, 1988. — Т. 2. — С. 297. —  — 
Takhtajan, L.A. On foundation of the generalized Nambu mechanics(անգլ.). — Communications in Mathematical Physics, 1994. — Т. 2. — С. 295-315. —  —  — 
Reshetikhin N. Y., Takhtadzhyan L. A., Faddeev L. D. Quantization of Lie Groups and Lie Algebras(անգլ.). — Laningrad Mathematical Journal, 1990. — Т. 1. — С. 193-225.
Решетихин Н. Ю., Тахтаджян Л. А., Фаддеев Л. Д. Квантование групп Ли и алгебр Ли — Алгебра и анализ, 1:1 (1989)
Takhtadzhan L. A., Faddeev L. D. The quantum inverse problem method and the XYZ Heisenberg model(անգլ.). — Russian Mathematical Surveys, 1979. — Т. 5. — С. 34. —  — 


=== Գրքեր ===
Тахтаджян Л. А., Фаддеев Л. Д. Гамильтонов подход в теории солитонов. — М.: Наука, 1986. — 528 с.
Faddeev L. D., Takhtajan L. A. Hamiltonian methods in the theory of solitons. — Springer, 1987.
Leon A. Takhtajan, Lee-Peng Teo. Weil-Peterson Metric on the Universal Teichmuller Space. — Memoirs of the Amer. Math. Soc, 2006.
Quantum mechanics for mathematicians. — American Mathematical Society. 2008.
Тахтаджян Л. А. Квантовая механика для математиков. — М.: Регулярная и хаотическая динамика, 2011. — 496 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Леон Тахтаджян на портале mathnet.ru
Леон Тахтаджян на портале lektorium.tv
Леон Тахтаджян на портале ncatlab.org