armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արսեն Հայրունի

Արսեն Տիգրանի Հայրունի (սեպտեմբերի 5, 1927(1927-09-05), Եվպատորիա (քաղաք, Ուկրաինա), Ղրիմի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 5, 2006(2006-12-05), Մոսկվա, Ռուսաստան), հանքային գործի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1977): Հանքարդյունաբերության գիտությունների ակադեմիայի անդամ, Էկոլոգիայի և անվտանգության միջազգային ակադեմիայի, Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Արսեն Հայրունին ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, Եվպատորիա (Ուկրաինա) քաղաքում։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հանքային գործի ինստիտուտը։ 1975-1977 թվականներին եղել է ՌԴ ԳԱ Երկրի ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, 1977-1981 թվականներին՝ ՌԴ ԳԱ Ընդերքի կոմպլեքսային յուրացման ինստիտուտի գազի անակընկալ արտանետման և ածխի լաբորատորիաների վարիչ (1981-1992 թվականներին՝ տնօրենի գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ, 1992 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող) գազի անակնկալ արտանետման և ածխի լաբորատորիաների վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են ածխի հորանների գազազերծմանը, հանքարանային օդաբանությանը։ Մշակել է գազի առհոսքի արհեստական նվազեցման մեթոդներ և գազադինամիկ վտանգավոր երևույթների կանխման արդյունավետ եղանակներ։


== Պարգևներ ==
ՌՍՖՍՌ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ։
Սկոչինսկու անվան մրցանակ (1978)։
ՌԴ Կառավարության Գիտության և տեխնիկայի մրցանակ (2004)։
«Պատվո նշան» շքանշան։
«Ամբասիր աշխատանքի համար» մեդալ։
Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ։
Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 50-ամյակ» հոբելյանական շքանշան։
«Աշխատանքի վետերան»։
Փառք հանքագործին II և III աստիճանի շքանշան։


== Երկեր ==
Теория и практика борьбы с рудничными газами на больших глубинах. М., Недра, 1981, 335 с.
Прогнозирование и предотвращение газодинамических явлений в угольных шахтах. М., Наука, 1987, 310 с.
Надмолекулярная организация, структура и свойства угля. К., Наукова дума, 1988, 192 с.
Газообильность каменноугольных шахт СССР. Эффективные способы искусственной дегазации угольных пластов на больших глубинах / Отв. ред. Г.  Д. Лидин, АН СССР, Ин-т пробл. комплекс. освоения недр., М., Наука, 1987, 198 с.
Газообильность каменноугольных шахт СССР : Комплекс. освоение газоносных угольных месторождений / Отв. ред. Г.  Д. Лидин, АН СССР, Ин-т пробл. комплекс. освоения недр, М., Наука, 1990, 213 с.
Комплексная дегазация угольных шахт. М., Издательство Академии горных наук, 1999, 327 с.
Фундаментально-прикладные методы решения проблемы метана угольных пластов. М., Издательство Академии горных наук, 2000, 535 с.


== Ծանոթագրություններ ==
Պրշերով

Պրշերով (չեխ․՝ Přerov ['pr̝̊ɛrof])՝ քաղաք Չեխական հանրապետության արևելքում, պատմական Մորավիա մարզում, Օլոմոուց երկրամասի Պրշերովի շրջանում։ Գտնվում է Բեչկա գետի վրա, Հանա մարզում։
Բնակչությունը՝ 46 հազար 897 մարդ (2009), քաղաքի մակերեսը կազմում է 5848 հա։


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ Պրշերովը հիշատակվում է 1141 թվականին։ 1256 թվականին Օտակար 2-րդը Պրշերովին շնորհեց «արքայական քաղաք» տիտղոսը։
15-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքի վերականգնումը պատերազմից հետո տեղի ունեցավ ի շնորհիվ Տովաչով և Ցիմբուրկա ազնվական տոհմերի, որոնց մոտ 1457-1470-ական թվականներին Պրշերովը գտնվում էր գրավի մեջ։
Քաղաքը մեծ նվաճումների հասավ Պերնշտեյնով տոհմի տիրապետության ժամանակ


== Արդյունաբերություն ==
1933 թվականին քաղաքում ստեղծվել է Optikotechna ընկերությունը, ներկայումս՝  Meopta (զբաղվում է տեսախցիկների, կինոխցիկների և օպտիկական սարքերի արտադրությամբ։ )


== Քույր քաղաքներ ==
  Բարդեյով, Սլովակիա
  Ցուիյկ, Նիդեռլանդներ
  Դեչին, Չեխիա
  Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինա
  Օզիմեկ, Լեհաստան


== Անձիք ==
Պրշերովում երկար ժամանակ ապրել և աշխատել է (1614 թվականից ղեկավարել է Լատինական դպրոցը) Յան Ամոս Կոմենսկին։ Պրշերովը  կոմպոզիտոր և դաշնակահար Գիդեոն Քլեյնի, տիֆի դեմ պատվաստանյութ ստեղծող Ռուդոլֆ Վայգլի, հայտնի հոկեիստ և հոկեյի մարզիչ Միլոշ Ռիջիի և  ճարտարապետ Հակոբ Գարտների հայրենի քաղաքն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
История Пршерова на официальном сайте (չեխ.)
Веб-камера г. Пршеров
Կանտեմիրի (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)

Կանտեմիրի (ուկրաիներեն՝ Кантемири), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։
1991 թվականի տվյալներով Կանտեմիրի գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արնավութքյոյ

Արնավութքյոյ (թուրքերեն՝ Arnavutköy), շրջան և քաղաք Ստամբուլի մարզում։ Գտնվում է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում՝ Ստամբուլ քաղաքից դեպի արևմուտք։ Գտնվում է Սև ծովի ափին։


== Պատմություն ==
Քաղաքի հիմնադրման հստակ ամսաթիվն անհայտ է, սակայն աղբյուրները և քարտեզները արդեն 1850- ական թվականներից օգտագործում էին Արնավութքյոյ տեղանունը, այն հատվածին, որտեղ ներկայումս գտնվում է քաղաքը։ Քաղաքի անվանումը ծագել է արնավութների անունից և նշանակում է «Արնավութների գյուղեր»։ Արնավութները ալբանական ծագում ունեցող էթնիկ խմբեր են։ Մինչ 1922 թվականը տեղանքը բնակեցված է եղել հույներով, սակայն թուրք֊ հունական բնակչության փոխանակման արդյունքում հույները տարհանվել են, իսկ նրանց տներում բնակեցվել են Հունաստանից ներգաղթած թուրքերը։ Շրջանում եղել է խոշոր հայկական համայնք։ Ամեն տուն ունեցել է իր ուրույն անվանումը։ Գյուղում եղել է դպրոց, խանութ և սրճարան։ Արնավութքյոյը գտնվել է Ստամբուլը Եվրոպային կապող ցամաքային ճանապարհի վրա (Էդիրնեի միջով), և ուղևորները ստիպված են եղել բազմիցս կանգ առնել այստեղ՝ տրանսպորտի բացակայության պատճառով։
1951 թվականին կառուցվել են 350 նոր տներ, և բնակավայրը սկսել է տարածաշրջանային կենտրոն դառնալ։ Քաղաքի աճի տեմպերը արագորեն աճել է Անատոլիայի գյուղաբնակների գաղթի արդյուքնում և 2008 թվականին Արնավութքյոյը դարձել է Ստամբուլի մարզի շրջաններից մեկի կենտրոնը։ Նորաստեղծ շրջանը կազմավորվել է Գազիօսմանփաշա շրջանից տարածքներից, ինչպես նաև որոշ այլ մարզերի տարածքներից։


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի պաշտոնական կայք էջը
Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջը
Դմիտրի Իգնատենկո

Դմիտրի Ալեկսանդրովիչ Իգնատենկո (բելառուս․՝ Дзмітрый Аляксандравіч Ігнаценка, փետրվարի 1, 1995(1995-02-01), Գոմել, Բելառուս), բելառուս  պաշտպան, «Գոմել» ակումբի պաշտպան։


== կարիերա ==


=== Ակումբային ===
Կարիերան սկսել է «Գոմելի»  կազմում, 2013 թվականի խաղում երկրորդ կազմում։  2014 թվական  հուլիսի 13-ին նորամուտը նշեց «Գոմելի» հիմնական կազմում   «Նաֆտանա» ակումբի դեմ խաղում, փոխարինման դուրս գալով խաղի  89-րդ րոպեին։ Մրցաշրջանի  վերջում նա սկսել է մշտապես ընդգրկվել էիմի հինական կազմում՝  որպես կենտրոնական պաշտպան։  2014 թվականի դեկտեմբերին նա երկարաձգել է պայմանագիրը՝ «Գոմելի»  ակումբի կազմում։


=== Վիճակագրություն ===


=== Միջազգային ===
Նա խաղացել է Բելառուսի  երիտասարդական հավաքականի (մինչև 19 )։  13, 2014թվականների Օգոստոսին   Նա իր դեբյուտը նշել է Բելառուսի  երիտասարդական հավաքականի կազմում Ուկրաինայի դեմ ընկերական խաղի ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը Sports.ru կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Նատալյա Գոնչար

Նատալյա Ալեքսանդրի Գոնչար (դեկտեմբերի 27, 1937(1937-12-27), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, թարգմանչուհի, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, 1967 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ)։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ‎‎ֆակուլտետի ռուսական բաժինը։ Աշխատել է «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում, ապա՝ ԵՊՀ հայագիտական կենտրոնում իբրև գրաքննադատության և գրական կապերի բաժնի վարիչ։
Դասախոսել է ԵՊՀ-ում, «Բանբեր Երևանի համալսարանի» հանդեսի գլխավոր խմբագրի տեղակալն է։ Իբրև գրականագետ զբաղվում է ռուս գրականության և հայ-ռուսական գրական կապերի խնդիրներով, Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործությունների ուսումնասիրությամբ, նրա մասին առաջին ռուսերեն մենագրության հեղինակն է։ Կազմել և խմբագրել է տասնյակ գրքեր։
Հեղինակ է շուրջ 20 գրքի (գրականագիտական և թարգմանական)։


== Երկեր ==
Մարինա Ցվետաևան երևանյան հրապարակումներում (1960-1990), Երևան, 1999:
Անդրեյ Բելի «Հայաստան», Երևան, 1997, 1985:
Մաքսիմիլիան Վոլոշին, Բանաստեղծի տունը, Երևան, 1993։
Օսիպ Մանդելշտամ, Բանաստեղծություններ, արձակ, նոթագրություններ, Երևան, 1989։
Վիլյամ Սարոյանը և նրա պատմվածքները, Երևան, 1976։


== Անգլերենից և ռուսերենից թարգմանություններ ==
Վիլյամ Սարոյան, Ինչի մասին է խոսում գրողը (պատմվածքներ, վիպակներ, էսսեներ, էջեր օրագրից), Երևան, 2008։
Վիլյամ Սարոյան, Գրողի դեկլարացիան և 25 պատմվածքներ, Երևան, 2003։
Վիլյամ Սարոյան, Հայը և հայը, Երևան, 1994։
Վիլյամ Սարոյան, Վիպակներ և պատմվածքներ, Երևան, 1980։
Պերճ Զեյթունցյան, Ավերված քաղաքի առասպելը (համահեղինակ Գ. Կուբատյան), Երևան, 1982։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
Մովսես Խորենացու մեդալ (2014)։
2007 թվականին արժանացել է ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալի։
Արժանացել է Մ. Շոլոխովի անվան մեդալի։


== Աղբյուրներ ==
Հայկ Խաչատրյան (1986)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող» 


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոոդու

Ռոոդու (էստ․՝ Roodu), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Կոհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դիդի Ծերեթի

Դիդի Ծերեթի (վրաց.՝ დიდი წერეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1480 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 42 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոդոպրիգորի (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)

Պոդոպրիգորի (ուկրաիներեն՝ Підопригори), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդոպրիգորի գյուղում բնակվում էր 476 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էրիկ Կարապետյան

Էրիկ Վալերայի Կարապետյան (հունիսի 5, 1988(1988-06-05), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ փոփ երգիչ։ 2011 թվականին ներկայացրել է Հայաստանը Նոր Ալիք մրցույթում և գրավել է 5-րդ հորիզոնականը` արժանանալով հանդիսատեսի համակրանք մրցանակին։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1988 թ. հունիսի 5-ին, Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։  
2005 թ. ավարտել է Թբիլիսիի Ցաբաձեի անվան թիվ 79 միջնակարգ դպրոցը և երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարանը։ 2006 թվականից տեղափոխվել է Երևան։ 2006-2011 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջազ-վոկալ բաժնում՝ ավարտելով նաև մագիստրատուրան։ 2006-2010 թվականներին աշխատել է պրոդյուսեր Զարուհի Պետրոսյանի հետ։ 
2006 թ. «Ընծա» համահայկական երաժշտական մրցույթ-փառատոնի ժամանակ արժանացել է 1-ին մրցանակի։ 2007 թ. «Դիսքավրի» միջազգային երաժշտական մրցույթի ժամանակ դարձել է հաղթող։ 2011 թ. ներկայացրել է Հայաստանը Յուրմալայի «Նոր ալիք» միջազգայն երաժշտական մրցույթ-փառատոնում և արժանացել «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակին։ 2012 թ. Հայաստանի Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ արժանացել է «Տարվա լավագույն երգիչ» մրցանակին։ Թողարկել է 1 ձայնասկավառակ, նկարահանել է 18 տեսահոլովակ։


== Մրցանակներ ==


== Սկավառակագրություն ==
Твои следы (2015)
Սիրո պանդեմիա (2020)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մեր մեջ ասած - Էրիկ Կարապետյան
Գառընկերտ

Գառընկերտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիցները թուրքերի կողմից սրի են քաշվել 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1900 թվականին գյուղն ուներ 32 տուն՝ 281 հայ բնակչով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գառընկերտն ուներ Ս. Թովմաս անունով եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիանա (նկար, Ռոսսետտի)

«Մարիանա» (անգլ.՝ Mariana), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1870 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Աբերդինի պատկերասրահում։
«Մարիանան» ստեղծվել է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Չափ ընդ չափի» պիեսի հիման վրա, որտեղ Մարիանան պետք է ամուսնանար Անջելո անունով հերոսի հետ, սակայն մերժվում է, քանի որ նրա օժիտը նավաբեկության հետևանքով կորչում է։ Աղջիկը միայնակ կյանք է վարում՝ դեռևս կարոտելով իր սիրեցյալին։ Այնուամենայնիվ, պիեսի վերջում Անջելոն՝ կերպարներից ամենաբացասականը, որն իրական հանցագործություն է կատարում ընդդեմ գրավոր և չգրված օրենքների, ամուսնանում է Մարիանայի հետ։ 1850 թվականին Մարիանայի իր կերպարն է ստեղծել Ջոն Էվերեթ Միլլեն (կրկին կապույտ զգեստով)։ Մարիանայի կերպարի համար բնորդուհի է ծառայել Ջեյն Մորիսը։ Նկարում Մարիանան շեղվել է ասեղնագործությունից՝ լսելով դրանիկի երգը։ Այդ երգի «Take, O take those lips away…» տողերը գրված են շրջանակի ներքևի հատվածում։ Պաժի կերպարի համար կեցվածք է ընդունել Վիլլի Գրեմը՝ նկարի ապագա սեփականատեր Ուիլյամ Գրեմի որդին։
Նկարիչն սկսել է աշխատել նկարի վրա 1870 թվականի ապրիլին Ռոբերտսբրիջի Բարբարա Բոդիչոնի քոթեջում։ 1870 թվականի ապրիլի 14-ին Բոդիչոնին գրված նամակում նա հայտնել է, նկարում է միսիս Մորիսի իր ստեղծած դիմանկարների մեջ լավագույնը։ 1868 թվականին ստեղծվել են պաստեղային երկու էսքիզներ, որոնցից մեկը գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում։ 1868 թվականին Ռոսսետտին սկսել է նկարել «Միսիս Ուիլյամ Մորիս» դիմանկարի կոմպոզիցիայի և գունային գամմային նման ստեղծագործություն։ Ուիլյամ Գրեմը Ռոսսետտիից ցանկացել է պատվիրել այս դիմանկարի կրկնօրինակը. նկարիչը մերժել է, բայց որպես փոխզիջում նրա համար ստեղծել է «Մարիանա» նկարը։


== Տես նաև ==
Մարիանա (Միլլեի նկար)


== Ծանոթագրություններ ==
Ղզլբաշներ

Ղզլբաշներ (պարսկերեն՝ قزلباش‎ Qizilbāsh, թուրքերեն՝ Kızılbaş), Իրանի ու Հարավային Կովկասի տարածքներում շրջող թյուրքալեզու քոչվոր ցեղեր։ Անունը գալիս է ռազմիկների սովորությունից, երբ տասներկու շիա իմամների պատվին կրում էին տասներկու շարք կարմիր կտորներով չալմաներ։
Ղզլբաշների ցեղերը գտնվում էին Սեֆյանների ընտանիքից քաղաքական և կրոնական կախվածության մեջ, որոնք, հենվելով նրանց վրա և ստեղծելով յուրատեսակ հոգևորա-ասպետական միաբանություն, կատարում էին զավթումներ ոը տարածում շիիզմ։ 15-րդ դարի վերջին և 16-րդ դարի սկզբին շեյխ Սաֆիի ժառանգներին, մասնավորապես՝ Իսմայիլին, հավատարմություն հայտնեցին և իրենց հայտարարեցին ռումլու, շամլու, ուսթաջլու, թաքալու, աֆշար, բայաթ, զուլկադար ցեղերը, որոնց միացան Հայաստանի կենտրոնական նահանգներում հաստատված բայբուրթլու, սաադլու, շամսադինլու և այլ ցեղեր։ Իսմայիլ I-ը, գլխավորելով նրանց, պարտության է մատնել ակ-կոյունլուներին, հիմնել Սեֆյան պետությունը։ Այն երբեմն հայտնի էր որպես Ղզլբաշների պետություն (դովլաթե ղզլբաշ)։
1501 թվականին Սեֆյանները գրավեցին Իրանի շահական իշխանությունը։ Սկզբնական շրջանում բարձրագույն իշխանության առավել աչքի ընկնող տիտղոսները պատկանում էին ղզլբաշների վերնախավին, չնայած իրենց այլազգի լինելու հանգամանքի հետ։ Թուրք-պարսկական պատերազմների ժամանակաշրջանում ղզլբաշները հրկիզել ու ավերել են Հայաստանի քաղաքներն ու գյուղերը, զանգվածաբար տեղահանել ու գերեվարել բնակչությանը։ Ղզլբաշների առաջնորդները Սեֆյանների արքունիքում զբաղեցրել են ռազմական և պետական կարևոր պաշտոններ (այդ թվում բեկլարբեկերի պաշտոնը), իրենց ռազմիկներով մասնակցել շահերի արշավանքներին։ Սեֆյանների զորքը նշանակալիորեն բաղկացած էր ղզլբաշ աշխարհազորայիններից։ Միայն հետագայում, հատկապես շահ Աբբասի (1587-1629) օրոք, ղզլբաշների ազդեցությունը որոշ չափով թուլացավ. նրա բարեփոխումների և կանոնավոր բանակի զորամասերի կազմավորման հետևանքով։ Պետության կենտրոնական մարզ դարձավ ոչ թե Ատրպատականը, այլ Իրանի կենտրոնական նահանգները. մայրաքաղաքը Ղազվինից ու Թավրիզից տեղափոխվեց Սպահան։ 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարում ղզլբաշները կորցրել էին իրենց զորությունը, սակայն Ռուսաստանում և եվրոպական երկրներում Իրանը կոչել են «ղզլբաշների երկիր», իսկ ժողովրդին՝ «ղզլբաշներ»։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոթաց Մուսսա

Մոթաց Մուսսա (1967), Սուդանի քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի սեպտեմբերից մինչև իր հրաժարականը՝ 2019 թվականի փետրվարը զբաղեցրել է Սուդանի վարչապետի պաշտոնը։ Մինչև այդ պաշտոնին նշանակվելը նա զբաղեցրել է ոռոգման ու էլեկտրականության նախարարի պաշտոնը։


== Սուդանի վարչապետ ==
Նա այդ պաշտոնին նշակակվեց երկրի նախագահ Օմար ալ-Բաշիրի կողմից՝ կառավարության լուծարումից հետո փոխարինելով Բաքրի Հասան Սալեհին։ Կառավարության լուծարման պատճառ դարձավ՝ հացի, վառելիքի ու կոշտ արժույթի պակասը։ 2019 թվականի փետրվարին նախագահ Բաշիրը իր դեմ ընթացող ցույցերի պատճառով ցրեց Մուսսիի կառավարությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Շահեն (այլ կիրառումներ)

Շահեն, կարող է վերաբերել՝

Շահեն - մ.թ. 2-րդ դարի Հայաստանի քրիստոնյաների հոգևոր առաջնորդ, Արտազ գավառի եպիսկոպոս
Շահեն - հայ գուսան
Դուշան (Բշերիկի գավառ)

Դուշան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բշերիկի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չիտտա

Չիտտա (devanāgarī ։ चित्त), սանսկրիտ եզրույթ, որն ունի բազմաթիվ իմաստներ, հատկապես հնդկական փիլիսոփայության մեջ։ Այս եզրույթը նախ և առաջ նշանակում է տպավորությունների բեռնարկղ կամ պահեստարան (սանսկարա (saṃskāra) և վասանա (vāsanā)).


== Հինդուիզմի մեջ ==


=== Sāṃkhya Yoga ===
Փաթանջալիի (Patañjali) Յոգա Սուտրայի (Yoga Sūtra) մեջ նախ և առաջ նշանակում է տպավորությունների բեռնարկղ (ծագում է Vṛtti-ից)՝ կազմված ընկալված կամ մտածված (հղացքներ / conception) մտային (Manas) առարկաններից՝ տաս) ընդունակությունների (ինդրիյանների (indriya)) օգնությամբ։ Այն ունի նաև հիշողության, մտածողության, խղճի կամ գիտակցության իմաստ։
Այս եզրույթը լծորդվում է vṛttiին, որպեսզի կազմավորի cittavṛtti բառը՝ ցույց տալու համար փոփոխությունը չիտտայի մեջ (համաձայն Յոգա Սուտրայի)։ Չիտտան այդ փիլիսոփայության արմատական հասկացություններից է, որը որոշարկում է սանսկրիտերեն «յոգա» բառը, բայց որն ինքնին ճշգրտորեն որոշարկված չէ Յոգա Սուտրայում։


=== Advaita Vedānta ===
Չիտտան երբեմն միախառնվում է «անտահկարանա» եզրին, որը նշանակում է «ներքին օրգան»՝ կազմված «բուդդհիից» (buddhi (բանականություն)), «ահամկարայից» (ahamkara|Ahaṃkāra (Էգո)), և «մանասից» (manas (մտային))՝ Սանքհյա (Sāṃkhya) և Վեդանտա (Vedānta) դպրոցներում (Հատկապես Ադվաիտա Վեդանտայի (Advaita Vedānta) շրջանակում)։


== Բուդդհիզմի մեջ ==
Բուդդհիզմի մեջ չիտտան համապատասխանում է բանականությանն առավել ընդգրկուն իմաստով. ողջ անգիտակցականը կամ գիտակցականը, ռացիոնալը, մտայինը, հուզականը։ Բանականության մաքրումը (citta-visuddhi) բուդդհայականության ուղու շրջափուլերից է՝ համաձայն Վիսուդդհիմագգայի (Visuddhimagga)։ Արթնացումը կոչվում է նաև «ազատագրում» չիտտայի միջոցով (cittavimutti). չիտտան վերջնականապես ազատագրվում է Կլեշայով (Kleśa)։
Պրաջնանդան (Prajñānanda) առանձնացնում է չիտտայի երեք կերպ կամ մակարդակ ։

ենթագիտակցական (bhavaṅga),
գիտակցական, (vijñāna), տարբերակման գիտելիքը, որը մանասի արդյունքն է,
վերգիտակցական, (prajñā)։


== Հղումներ ==
Քութայիսի սինագոգ

Քութայիսի սինագոգ (վրաց.՝ ქუთაისის სინაგოგა), սինագոգ Վրաստանում։ Քութայիս քաղաքի երեք սինագոգներից մեկը։


== Պատմություն ==

Սինագոգը կառուցվել է 1885 թվականին Գապոնով 57-59 փողոցում։ Մյուս 2 սինագոգները, որոնք գտնվում են այդ փողոցում, ունեն ավելի քան 160 տարվա հնություն։


== Արտաքին հղումներ ==
ISBN 978-83-246-7447-3.


== Ծանոթագրություններ ==
Գորոդիշչե (գյուղ, Լուցկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորոդիշչեԳորոդիշչե (ուկրաիներեն՝ Городище), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1452 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորոդիշչե գյուղում բնակվում էր 613 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 464,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խոլմ (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽոլմԽոլմ (ռուս.՝ Холм), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ցիտոպլազմա

Ցիտոպլազմա կամ բջջապլազմա, բջջի կիսահեղուկ կենդանի պարունակությունն է՝ բացի բջջակորիզից ու կիսահեղուկ ներքին միջավայրը։ Ցիտոպլազման կարծես հանքային աղերի և տարբեր օրգանական նյութերի ջրային լուծույթ է։


== Հայտնագործումը ==
Ցիտոպլազման հայտնաբերել է Յա Պուրկինյեն 1830 թ.։ «Ցիտոպլազմա» տերմինը առաջացել է հունարեն «ցիտոս»-զետեղարան, բջիջ և «պլազմա»-կերտված, ծեփած բառերից։


== Կառուցվածք ==
Ցիտոպլազման անգույն, լույսի ճառագայթները ուժեղ բեկող սպիտակուցների և այլ օրգանական նյութերի կոլոիդային լուծույթ է և իր խտությամբ հիշեցնում է թանձր հեղուկ՝ իր մածուցիկությամբ մոտ գլիցերինին։ Կազմված է մեմբրաններից և օրգանոիդներից, որոնց միջակա տարածությունը լցված է ցիտոպլազմայի մատրիքսով՝ հիալոպլազմայով։ Վերջինս որոշակի պայմաններում կարող է փոխակերպվել ավելի պինդ, կարծր վիճակի՝ հել և նորից վերափոխվել հեղուկի՝ զոլ։
Խտության այս փոփոխությունը նպաստում է՝

ներբջջային նյութերի տեղաշարժմանը
միջբջջային նյութափոխանակությանը
օրգանոիդների միջև ստեղծում է ֆիզիկոքիմիական և ֆերմենտային կապեր։Ցիտոպլազման կազմված է՝

Ավելի պինդ՝ պլազմոգել կամ էկտոպլազմա
Ավելի հեղուկ՝ պլազմոզոլ կամ էնդոպլազմա։Ի տարբերություն էլեկտրոնային մանրադիտակի, սովորական լուսային մանրադիտակի տակ հնարավոր չէ տարբերել էկտոպլազման էնդոպլազմայից։ Ցիտոպլազմայի հիմնական զանգվածն ունի մանրահատիկավոր կազմություն, և նրանում գտնվում են շատ բարակ թելիկներ՝ ֆիբրիլներ, որոնք ստեղծում են ցանցանման գոյացություններ։ էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ երևում են թիթեղանման կառուցվածքներ կամ 3-4 նմ հաստությամբ զույգերով դասավորված թաղանթներ, որոնք առաջացնում են տափակ ճյուղավորված խողովակներ՝ ռետիկուլում։ Դա էնդոպլազմային ցանցն է։
Ցիտոպլազման արտաքինից սահմանազատված է բջջային մեմբրանով՝ պլազմոլեմայով, իսկ ներսից կորիզաթաղանթով։ Բուսական բջիջներին հատուկ է նաև ներքին՝ բջջահյութը սահմանազատող մեմբրանը, որն առաջացնում է վակուոլ։ Ցիտոպլազման ընդունակ է շարժման։ Ցիտոպլազմայում կարող են կուտակվել տարբեր նյութեր։ Դրանք կոչվում են ներառուկներ, որոնք ցիտոպլազմայի ոչ մշտական կառուցվածքներ են։ Ցիտոպլազման ունի որոշակի ռեակցիա, բջիջների մեծ մասում այն թույլ հիմնային է։


== Բաղադրություն ==
Ցիտոպլազմայի բաղադրության մեջ մտնում է՝

75%-85% ջուր
10%-12% սպիտակուց, ամինաթթու
4%-6% ածխաջրեր
2%-3% լիպիդներ
1% անօրգանական նյութեր։Հիալոպլազմայի կազմի մեջ նաև մտնում են տարբեր ներառուկներ՝ պահեստային սննդանյութեր, նյութափոխանակության արգասիքներ, մանրագույն սպիտակուցային թելիկներ։


== Ֆունկցիաները ==
կազմում է բջջի ներքին հեղուկ միջավայրը
բջջին տալիս է ամրություն, ճկունություն
ապահովում է միջավայր քիմիական ռեակցիաների համար
ներբջջային նյութերի տեղաշարժի ապահովում
միջբջջային նյութափոխանակության ապահովում
օրգանոիդների միջև ստեղծում է ֆիզիկոքիմիական և ֆերմենտային կապեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպություն

Սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական հայ կազմակերպություն (ՍԴԲՀԿ), նաև հայտնի է որպես՝ Սպեցիֆիկներ,  հայ մարքսիստական կազմակերպություն Ռուսական կայսրությունում։ Ձևավորվել է 1903 թվականի վերջին՝ ժնևում (Շվեյցարիա)։ Այնուհետև իր գործունեությունը տեղափոխել է Կովկաս և գործել մինչև Խորհրդային Ռուսաստանի 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի գրավումը և երկրում խորհրդային կարգերի հաստատումը։ Կազմակերպության հիմնական կորիզը կազմել են նախկինում Դաշնակցություն կուսակցությանը պատկանող մի խումբ գրականագետ մտավորականներ։ 
Իրենց գաղափարախոսության մեջ «սպեցիֆիկ» բառի հաճախակի օգտագործման համար անվանվել են «սպեցիֆիկներ»։ 
Կազմակերպության հիմնական գաղափարախոսներն էին Բախշի Իշխանյանը, Ալեքսանդր Ռուբենին (ով հետագայում միացավ բոլշևիկներին), Ղազար և Նարիման Տեր Ղազարյանները, Տ․ Իսախանյանը, Ե․ Պալյանը, Դ․ Կուզիկյանը (Եսալիմ), Դ. Տեր-Դանիելյանը (Դավիթ Անանուն)։  
«Սպեցիֆիկներն» իրենց գլխավոր սկզբունքն էին համարում պրոլետարիատի ներկայացուցիչներին ըստ ազգությունների բաժանելը։ Ըստ նրանց տեսության ամեն մի ազգություն ներկայացնում է յուրահատուկ («սպեցիֆիկ») միջավայր՝ տարբեր դասակարգային շերտավորումով, այդ պատճառով էլ հարկավոր էին համարում, որ յուրաքանչյուր ազգի բանվորների շրջանում գործերդ տվյալ ազգի ինքնավար բանվորական կազմակերպությունը։ «Սպեցիֆիկները» բունդականների նման պահանջում էին կուսակցության կառուցման դաշնային սկզբունք և իրենց հայտարարում հայ պրոլետարիատի միակ ներկայացուցիչը։ Ազգային հարցում քարոզում էին ազգային-մշակութային ինքնավար։ Բոլշևիկները դեմ են արտահայտվել «սպեցիֆիկների» դեմ։ Դեռևս 1904 թվականին, երբ ՌՍԴԲԿ խորհրդում քննարկվում էր ազգային սոցիալ-դեմոկրատների միավորման հարցը և որոշվեց միջկուսակցական կոնֆերանս հրավիրել, Վլադիմիր Լենինը դեմ արտահայտվեց «սպեցիֆիկների» ներկայացուցիչների մասնակցությանն այդ կոնֆերանսին։ 1905 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ՌՍԴԲԿ կենտկոմի անդամներին ուղարկած նամակում Լենինը «սպեցիֆիկների» կազմակերպությունը որակել է որպես «մի զույգ ժնևյան կազմալուծիչների շայկա» և «բունդական կրեատուրա»։ 
Լենինին համակրող հայ բոլշևիկներ Բոգդան Կնունյանցը, Ստեփան Շահումյանը, Սուրեն Սպանդարյանը, Սարգիս Կասյանը և ուրիշներ նույնպես քննադատում էին «սպեցիֆիկներին», նրանց որակելով որպես «բուրժուազիայի գործակալների բանվորական շարժման մեջ»։


== Աղբյուրներ ==
Հայկական սովետական հանրագիտարան, հ. 11, էջ 28
Արևելյան հարց

Արևելյան հարց, Եվրոպական դիվանագիտության մեջ հիմնախնդիրների ամբողջություն էր՝ Օսմանյան կայսրության և նրա հպատակ ժողովուրդների ազատագրման, պատմական ճակատագրի, ինչպես նաև մեծ տերությունների գաղութային քաղաքականության վերաբերյալ։
«Արևելյան հարց» հասկացությունն առաջին անգամ գործածել են Սրբազան դաշինքի (Ռուսական կայսրություն, Ավստրիա, Պրուսիա, Ֆրանսիա և այլն) երկրները՝ 1822 թ-ի Վերոնայի կոնգրեսում՝ Թուրքիայի դեմ Հունաստանի մղած անկախության պատերազմի առիթով։
Արևելյան հարցի պատմությունն սկսվել է XVIII դարի վերջից և ավարտվել Առաջին համաշխարհային պատերազմով (1914–1918 թթ.), երբ փլուզվեց Օսմանյան կայսրությունը։ Աշխարհամարտը դարձել էր մեծ տերությունների շահերի բախման կիզակետ, իսկ Արևելյան հարցի հիմնախնդիրները՝ XVIII–XIX դարերի միջազգային հարաբերությունների գլխավոր առանցքը։
1877-1878 թթ-ի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո կնքված Սան Ստեֆանոյի, ապա՝ Բեռլինի պայմանագրերի (1878 թ.) փաստաթղթերում, միջազգային դիվանագիտության մեջ առաջին անգամ գործածվել է նաև «Հայկական հարց» հասկացությունը և դարձել Արևելյան հարցի բաղկացուցիչ մասը։
Առաջին աշխարհամարտում Թուրքիայի պարտության հետևանքով Օսմանյան կայսրությունից անջատվել են առանձին ազգապատկան տարածքներ։ Սևրի հաշտության պայմանագրով (1920 թ.) ճանաչվել է նաև անկախ և միացյալ Հայաստանի գոյությունը։ Սակայն Թուրքիայում ծավալված ազգայնամոլական շարժումը, քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի մերձեցումը խոչընդոտել են Սևրի պայմանագրի իրագործումը. Արևմտյան Հայաստանն ու Կիլիկիան մնացել են թուրքական տիրապետության տակ։
1922–1923 թթ-ի Լոզանի կոնֆերանսում ճանաչվել են Թուրքիայի նոր սահմանները. Օսմանյան կայսրությունը դադարել է գոյություն ունենալուց, և «Արևելյան հարց» հասկացությունը դուրս է եկել ասպարեզից։ Արևելյան հարցը լուծվել է, սակայն Հայկական հարցը շարունակում է մնալ չլուծված։


== Տես նաև ==
Հայկական հարց
Վարդավանք

Վարդավանք (նախկին անվանումը` Վերին Գյոդաքլու),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Կապանի տարածաշրջանում, Կապան քաղաքից մոտ 8 կմ հյուսիս-արևելք, Բարգուշատի լեռների ճյուղերից մեկի լանջին, ծովի մակարդակից 1000-1100 մ բարձրության վրա։
Նախկինում Գյոդաքլու Վերին անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Կապանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ, Վարդավանքը է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Վարդավանքի մշտական բնակչությունը կազմել է 100, առկա բնակչությունը` 94 մարդ։ Նախկինում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, որոնք լքել են գյուղը 1988-1989 թթ. ազգային բախումների ընթացքում։ Վարդավանքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ծխախոտագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Այստեղ կան եկեղեցի, գերեզմանոցներ և «Պուտխաչ» հնավայրի ավերակները։


== Տես նաև ==
Վարդավանքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում Archived 2014-01-29 at the Wayback Machine.
Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում Archived 2014-01-29 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բիոտիկ գործոններ

Բիոտիկ գործոնները որոշ օրգանիզմների կենսագործունեության ազդեցությունների ամբողջությունն է մյուս օրգանիզմների կենսագործունեության (ներտեսակային և միջտեսակային փոխազդեցություններ), ինչպես նաև անկենդան բնակության միջավայրի վրա։
Ներտեսակային փոխազդեցությունները լինում է առանձնյակների միջև իրենց բույնը դնելու տեղի, սնման ռեսուրսների համար մրցակցային կռվի արդյունքում՝ թվաքանակի և պոպուլյացիայի խտության աճի պայմաններում։
Միջտեսակային փոխազդեցությունները զգալիորեն ավելի բազմազան են.

նեյտրալիզմ (երկու տեսակներն էլ միմյանց վրա ոչ մի ազդեցություն չեն ունենում);
մրցակցություն (երկու տեսակներն էլ միմյանց վրա անբարենպաստ ազդեցություն են թողնում);
մուտուալիզմ (երկու տեսակներն էլ չեն կարողանում գոյատևել առանց մեկը մյուսի);
պարազիտիզմ (մակաբույծը խանգարում է իր տիրոջ աճին ու զարգացմանը);
գիշատչություն (գիշատիչը սնվում է իր զոհով);
ամենսալիզմ (մի օրգանիզմը ճնշում է մյուսի զարգացումը);
կոմմենսալիզմ (կոմմենսալը օգուտ է ստանում մյուս տեսակից, որը այդ միավորմանը անտարբեր չէ)։Բիոտիկ գործոնների շարքում առանձնացվում են զոոգեն, ֆիտոգեն, միկրոբիոգեն և անթրոպոգեն գործոնները։
Սալմանխե

Սալմանխե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վեջիբուրգեր

Վեջիբուրգեր (անգլ.՝  Veggie burger), կենդանական ծագման սննդամթերք չպարունակող բուսակերական համբուրգեր։ Մսի շերտի փոխարինումը կարող է իրականացվել բանջարեղենով (օրինակ եգիպտացորեն, սոյայի սոուս, ձավարեղեն, ձկներ, հատիկեղեն, ինչպես ցորեն և վուշ)։


== Պատմություն ==

Բուսակերական համբուրգեր, ստեղծվել է Լոնդոնում 1982 թվականին Գրիգորի Սեմսոմի կողմից, որին այնանվանեց «Վեջիբուրգեր» (անգլ.՝ Vegeburger)։ Գրիգորը և իր եղբայրը Կրեիգը ուներ բնական սննդի ռեստերան Պադինգտոնում 1960 թվականին, հիպերմարկետ Կարֆուրը Սաուտգեմպտոնում վաճառեց 2000 տուփ բուրգեր 3 օրում բացվելուց հետո։

Գարդենբուրգերի անունը (Gardenburger), սկզբում բուսակերական համբուրգեր աշխատում էր Պոլոմ Վեներայում1980 կամ 1981 թվականին բուսակերական Բեններա ռեստորանում Գարդեն հաուսում Գրեշամում։


== Ռեստորաններ ==
Մի քանի արագ ուտեստի ռեստորաններ առաջարկել են բուսակերական սնունդ 21-րդ դարից։


===== Աշխարհում =====
Այնպիսի տեղեր ինչպիսին Հնդկաստանն է այնտեղ բուսակերությունը լայն տարածում ունի։ Մակդոնալսը և KFC-ն օգտագործում են բուսակերական համբուրգերները իրենց սննդացանկում։ 2010 թվականի փետրվարին Գերմանիայի Մակդոնալսում բուսակերական համբուրգերները օգտագործում են իրենց բոլոր ռեստորաններում։
Բուսակերական համբուրգերները ունեն տարբեր տեսքեր և դրանք միշը վաճառվում են Մակդոնասում։

 Բահրեյն
 Գերմանիա
 Հունաստան
 ԱՄԷ
 Եգիպտոս
 Հնդկաստան
 Իտալիա
 Կանադա
 Մալայզիա
 Նիդերլանդներ
 Շվեյցարիա


== ԱՄՆ ==
ԱՄՆ-ում այն հաստատվել է 2005 թվականին «բուսակեր» համբուրգերն առկա է Burger King և Hungry Jack's ռեստորաններում։
Այդ ժամանակ այն նույնպես առկա է եղել Subway և Harvey’s և այդպես շատ ռեստորաններում ինչպիսիք են ՝ Red Robin, Chili’s, Denny’s, Friendly’s, Johnny Rockets և Hard Rock Cafe -ում։ երբեմն տեսակը «բուսակեր համբուրգեր» ի հայտնվում է սննդացանկի ներքևում, որակը կարող է փոխարինել տավարի մսին կամ հնդկահավի կոտլետին, և ոչ թե որպես առանձին սննդամթերքի տարր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Օկարա
Բուսակերություն
Բուսակերության խոհանոց


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Veggie Burger Recipes
The Walnut Burger
(101) Հելենա

(101) Հելենա (անգլ.՝ Helena, Հեղինե), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1868 թվականի օգոստոսի 15-ին Ջեյմս Վոթսոնի կողմից Դետրոյտում։ Անվանվել է Հունական առասպելների հերոսուհի Հեղինեի անունով։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,583366 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2188 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,948 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հելենա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2093 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1516,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23737 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթություններն իրար հետ կազմում են 10,2° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Հելենա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նովովասիլևկա (գյուղ, Ելանեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովովասիլևկաՆովովասիլևկա (ուկրաիներեն՝ Нововасилівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Ելանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1861 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովովասիլևկա գյուղում բնակվում էր 484 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,31 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մեղրիսար

Մեղրիսար, Մեղրիդաղ, լեռ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում, Մեղրի գետի ձախափնյակում, Մեղրի քաղաքից 1,5 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 1262 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (153001-153100)

Աստերոիդների ցանկ (152901-153000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (153101-153200)
 Աստերոիդների ցանկ (152901-153000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (153101-153200)
Բակլանովո (գյուղ, Օրլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲակլանովոԲակլանովո (ռուս.՝ Бакланово), գյուղ Ռուսաստանի Օրյոլի մարզի Օրլովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գերասիմ Ալավերդյան

Գերասիմ Վիկտորի Ալավերդյան (մայիսի 8, 1965(1965-05-08), Սրաշեն, Ղափանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար (2009-2010)


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1965 թ. մայիսի 8-ին, Կապանի շրջանի Սրաշեն գյուղում։ 1991 թ. ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնոլոգիական ֆակուլտետը։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1983-1985 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակի ներքին զորքերում։
1985-1994 թթ. աշխատել է Կապանի թիվ 1 արտադրական միավորումում՝ որպես բանվոր, ապա ենթավարպետ, տեղամասի պետ։
1994-2003 թթ. աշխատել է Կապանի տարածքային հարկային տեսչությունում՝ որպես պետական հարկային տեսուչ, ապա՝ ավագ տեսուչ, ապա՝ ՀՀ պետական եկամուտների նախարարության օպերատիվ հետախուզության վարչության Սյունիքի մարզային բաժնի պետ։
2004-2008 թթ. աշխատել է ՀՀ Ազգային Ժողովի Վերահսկիչ պալատում՝ որպես խորհրդի անդամ, ապա՝ Պետական բյուջեի վերահսկողության վարչության պետ, սպասարկել է գյուղատնտեսության, բնապահպանության և ջրային համակարգի ոլորտները։
2009 թ. մայիսի 12-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար։
2010 թ. դեկտեմբերի 31-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնից։«Օրինաց երկիր» կուսակցության անդամ, ՕԵԿ ագրարային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նոտորո

Նոտորո (ճապ.՝ 能取湖), լիճ (ծոց) Հոկայդո կղզու հյուսիսային հատվածում, Ճապոնիա, Օխոտի ծովի ափ։ Լճի ջրային հայելու մակերեսը 59 կմ² է։ Ջրափնյա գծի երկարությունը 31 կիլոմետր է։ Խորությունը հասնում է 22 մետր, լճի արևելյան հատվածը արևմտյանից ավելի խորն է։
Նոտորոն տեղակայված է Աբաշիրի քաղաքից ոչ հեռու, Աբաշիրի շրջան, Հոկայդո պրեֆեկտուրա, ունի կլորացված՝ հյուսիսից հարավ ձգված ձև։ Լիճը Օխոտի ծովի հետ կապված է 200 լայնությամբ և 6-7 մետր խորությամբ նեղուցով։ Լճի արևմտյան ափին գտնվում են Նոտորո, Հեյվա, իսկ հարավային ափին՝ Ուբարանայ և Ֆուտամիգաոկա բնակավայրերը։ Արևելյան ափը ճեղքված է։ Արևմուտքից և հարավից Նոտորո են հոսում մեծ թվով վտակներ, որոնցից ամենամեծը Ուբարանայն է։ Լճային ջրի աղիությունը համընկնում է Օխոտի ծովի ջրի աղիության հետ։
Նոտորոյում կախված սեզոնից ջրի ջերմաստիճանը փոխվում է՝ 1,5-ից մինչև 21,4 °C։ Հունվարից մինչև ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում լիճը ծածկվում է սառույցով։
Նոտորոյի ջրերն օգտագործվում են ծովամթերք աճեցնելու համար։ Լիճը հանդիսանում է ձկնորսության հայտնի վայր, ինչպես տեղացիների, այնպես էլ զբոսաշրջիկների մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Фотографии озера Ноторо»։ aminoapps.com։ Վերցված է 2020-04-24
Contao

Contao (նախկինում՝ TYPOlight), կայքերի կառավարման համակարգ է, գրված է PHP լեզվով, որպես տվյալների բազա օգտագործում է MySQL, mSQL, Օրաքլ և ուրիշներ։ TYPOlight-ը բաց կոդով ծրագիր է, տարածվում է LGPL արտոնագրի տակ։


== Անվտանգության ապահովում ==
պաշտպանություն ֆորմաները ավտոմատ լրացնելուց (CAPTCHA)
էլեկտրոնային հասցեի հաստատում
օգտագործողների գործողությունների ֆիքսում
ծանուցումներ ադմինիստրատորին
թույլատվության իրավունքների տարանջատում


== Ֆունկցիոնալություն ==
«մարդուն հասկանալի» URL
գործողությունների չեղյալ հայտարարում
WYSIWYG ռեդակտոր
վրիպակների ուղղում
օբյեկտների պատճենում


== Առանձնահատկություններ ==
ինտերֆեյսի լոկալիզացում
բազմալեզու կոնտենտ
կայքերի քանակի անսահմանափակություն
դոմենների անսահմանափակություն
UTF-8
էջերի քեշավորում


== Հնարավորություններ ==
կառավարում ոճերով և շաբլոններով
կառավարում գովազդով
SEO
RSS-ի էքսպորտ
FAQ
հակադարձ կապի ֆորում
հարցումներ
քվեարկություն
որոնում
ֆորում
բլոգեր
նորություններ
կատալոգ
ֆայլային մենեջեր
ներքին ֆոտոսրահ
ներքին ֆոտոբանկ
օգտագործողների կառավարում
ինտերնետ – խանութ
պատվերների զամբյուղ
իմպորտ Excel - ից


== Աղբյուր ==
cmslist.ru - TYPOlight Archived 2010-12-24 at the Wayback Machine. (ռուսերեն)


== Ծանոթագրություններ ==
Սլաուս (համայնք)

Սլաուս (հոլ.՝ Sluis ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Զեյլանդ մարզում։ Տարածքը 280,27 կմ² է, բնակչությունը՝ 24.369 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.200 եվրո է։
Հիդրոլակոլիթ

Հիդրոլակոլիթ (< հիդրո... և լակոլիթ), հավերժական սառածության զոնայում առաջացած բազմամյա փքման թումբ, որի միջուկը կազմված է սառույցի հոծ ոսպնյակից կամ սառույցով հերթագայվող սառած գրունտից։ Բարձրությունը 25-40 մ է և ավելի, լայնությունը՝ 200 մ։ Գմբեթաձև է, ուղղաձիգ լանջերով։ Տարբերում են Հիդրոլակոլիթ-ի երկու գենետիկական տիպ՝ անդրբայկալյան (գոյանում է ստորերկրյա աղբյուրի ելքի տեղում) և յակուտյան (առաջանում է լճային իջվածքի կամ ճահճացած ցածրության հատակում՝ սառչելու դեպքում)։
Կինդեր Սյուրպրիզ

«Կինդեր Սյուրպրիզ» (իտալերեն՝ Kinder Sorpresa, «Մանկական անակնկալ», գերմ․՝ Kinder - «երեխաներ»), առևտրային դրոշմանիշը պատկանում է իտալական Ferrero ընկերությանը։ Այս ընկերությունը սկսել է արտադրել Ուիլյամ Սալիչեի կողմից ստեղծած շոկոլադե  ձվիկները  1972 թվականին, սակայն ընկերության պաշտոնական կայքում նշված է, որ դրանց արտադրությունը սկսվել է 1974 թվականին։

Շոգ կլիմայով երկրների համար Ferrero ընկերությունն ստեղծեց նոր շոկոլադե ձվիկներ և անվանեց Kinder Joy (մանկական ուրախություն)։
«Կինդեր Սյուրպրիզ»-ները հայտնի են ոչ միայն երեխաների շրջապատում, այլ նաև մեծահասակների, որոնք ձվի անակնկալներն են հավաքում։
«Կինդեր Սյուրպրիզ»-ն արգելվում է ներմուծել և վաճառել ԱՄՆ-ի տարածքում, տուգանքը՝ 2500 դոլար՝ յուրաքանչյուր ձվիկի համար։ 1938 թվականին Ամերիկայում ընդունվեց օրենք՝ չվաճառել ոչ ուտելի կոնֆետները, եթե միայն «Կառավարումը հսկողության տակ որակով սննդի, մթերքի և դեղային միջոցների» չնախատեսեց, որ այդպիսի ներդիրները կարող են ունենալ ֆունկցիոնալ նախանշում։ ԱՄՆ-ում չի թույլատրվում վաճառել այնպիսի կոնֆետներ, որոնք իրենց մեջ պարունակում են խաղալիքներ կամ հուշանվերներ։
Այն բանից հետո, երբ մշակվեցին շոկոլադե ձվերի պատրաստման նոր ստանդարտներ, որոնք հարմարեցված էին FDA-ի չափանիշներին, այդպիսի քաղցրավենիքի վաճառքը թույլատրվեց (2013 թվականի մարտի 20-ից)։ FDA-ի ներկայացուցիչները և ԱՄՆ հանձնաժողովի կողմից հավաստագրված լաբորատորիայի աշխատակիցներն ավելացրել են արտադրողներին ներկայացվող պահանջները՝ յուրաքանչյուր ձվի մեջ անպայման պետք է լինի պլաստիկ պատիճ, որն այն կբաժանի երկու մասի։ Յուրաքանչյուր պատիճ պետք է ունենա հարմարեցված փոքրիկ գոգավորություն՝ այն բացելու համար, ինչի շնորհիվ անգամ փոքրիկ երեխան կհասկանա, որ դրա  ներսում ինչ-որ բան կա։ Բացի այդ, պատիճի մեջ դրված խաղալիքի մասերը չպետք է այնքան փոքր լինեն, որ երեխան կարողանա կուլ տալ։


== Նկարագրություն ==
Անակնկալով շոկոլադե ձու, ներքին պարունակությունը՝ պլաստիկ կոնֆետներ՝ խաղալիքով կամ հուշանվերով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Մատրյոշկա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Magic-kinder
YouTube video link
Uberraschungsei
Open Directory Archived 2013-12-31 at the Wayback Machine.
Kinder Eggs prohibited in the United States Archived 2014-01-24 at the Wayback Machine.
Seattle men busted at the border with illegal candy Archived 2012-11-04 at the Wayback Machine.
Հունվարի 27

Հունվարի 27, տարվա 27-րդ օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 338 (նահանջ տարիներին՝ 339) օր։


== Դեպքեր ==
98՝ Հռոմի կայսր է դառնում Տրայանոսը, Ներվայի մահից հետո
1695 - Ահմեդ II-ի մահից հետո սուլթան է դառնում Մուստաֆա II-ը


== Ծնունդներ ==
1571 - Աբբաս I, Իրանի շահ (մ. 1629)
1756 - Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, ավստրիացի կոմպոզիտոր (վ. 1791)
1832 - Լուիս Քերոլ, անգլիացի գրող (վ. 1898)
1899 - Արարատ Ղարիբյան, հայ լեզվաբան (վ․ 1977)
1919 - Ռոս Բաղդասարյան, ամերիկահայ դաշնակահար, երգիչ և դերասան (մահ. 1972 թ.)
1928 - Սոս Սոսյան, հայ դերասան, ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
1936 - Բարի Բերիշ, ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։
1939 - Տիգրան Մանսուրյան, կոմպոզիտոր
1944 - Նիք Մեյսոն, բրիտանացի երաժիշտ։
1944 - Նոնա Գաբրիելյան, հայ նկարչուհի, խեցեգործուհի
1993 - Յայա Սանոգո, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ։


== Մահեր ==
1901 - Ջուզեպպե Վերդի, իտալիացի կոմպոզիտոր (ծ. 1813)
1942 - Նիկողայոս Ադոնց, հայ պատմաբան, բյուզանդագետ և բանասեր (ծ. 1871)
1962 - Հրանտ Գրիգորյան, կոմպոզիտոր (ծ. 1919)
1983 - Լուի դը Ֆյունես, ֆրանսիացի դերասան (ծ. 1914)


== Պետական տոներ և հիշատակի օրեր ==
Բոսնիա և Հերցեգովինա՝ Սուրբ Սավվայի օր
Սերբիա՝ Սուրբ Սավվայի օր
ՄԱԿ՝ Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի օր
(1117) Ռեգինիտա

(1117) Ռեգինիտա (անգլ.՝ Reginita), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի մայիսի 24-ին Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից Բարսելոնայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,248498 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8057 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6913 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1231,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292325 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,34° անկյուն։
Ռեգինիտա աստերոիդը գլխավորում է Ռեգինիտայի աստերոիդների ընտանիքը (Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքի ենթաընտանիք), որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1117) Ռեգինիտա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հայրապետ Հայրապետյանի անվան թիվ 78 հիմնական դպրոց

Հայրապետ Հայրապետյանի անվան թիվ 78 հիմնական դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Դպրոցը կոչվում է մանկագիր, գրող Հայրապետ Հայրապետյանի անունով։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1958 թվականին։ 1962 թվականից դարձել է անգլիական թեքումով։ 1977 թվականին դպրոցը տեղափոխվել է նոր մասնաշենք։
Դպրոցում ուսուցումը իրականացվում է հայերենով։ Որպես օտար լեզու ուսուցանվում է ռուսերեն, անգլերեն (խորացված), ֆրանսերեն և պարսկերեն (նախասիրական պարապմունքների տեսքով՝ շաբաթը երեք ժամ)։ Դպրոցում գործում են երկլեզու դասարաններ, որտեղ բնագիտական առարկաները ուսուցանվում են ֆրանսերեն լեզվով։
Դպրոցը համագործակցում է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության, Իրանի Իսլամական հանրապետության դեսպանատան, Բրիտանական խորհրդի, Ֆրանսիական դեսպանատան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների դեսպանատան, Սիրիայի դեսպանատան, «Եվրասիա» համալսարանի, Տուրիզմի հայկական ինստիտուտի, Երևանի պետական համալսարանի, Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի, Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Շախ (շախմատ)

Շախ, իրավիճակ շախմատում, երբ խաղաքարերից մեկը հարձակվում է հակառակորդի արքայի վրա։ Եթե արքային հնարավոր չէ շախից ազատել հայտարարվում է մատ։ Շախմատի կանոնների համաձայն խաղացողին արգելվում է շախի ժամանակ այնպիսի քայլ կատարել, որից հետո արքան կմնա շախի տակ։
Առաջին գծապատկերում սպիտակների թագուհին շախ է հայտարարել սևերի արքային։

Շախ կարող են հայտարարել ֆիգուրներն ու զինվորները։
Շախից ազատվելու տեսակներն են՝ փախչել ազատ վանդակ, փակել շախի ուղղությունը, վերցնել մրցակցի խաղաքարը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ինչու է աղմկում գետը

«Ինչու է աղմկում գետը», 1958 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Սահմանեմերձ գյուղի բնակիչ Աթանես Ղամբարյանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերի է ընկել ու հայտնվել սահմանի մյուս կողմում՝ Թուրքիայում։ Նա երազում է վերադառնալ հայրենիք, որ Արաքս գետի մյուս ափին է։ Սահմանապահ Արմենը, որ սիրահարված է Ղամբարյանի դստերը՝ Սեդային, տեսնում է գետի մյուս ափին գտնվող Ղամբարյանին ու ճանաչում։ Ղամբարյանը գետն է նետվում, որ փրկի խեղդվող Փիրուզային, ու հայտնվում է մյուս ափին՝ հայրենիքում։


== Դերերում ==
Հրաչյա Ներսիսյան – Աթանես Ղամբարյան
Ավետ Ավետիսյան – Բուռնազյան
Ֆրունզե Դովլաթյան – Արմեն Մանուկյան
Լիլյա Հովհաննիսյան – Սեդա Ղամբարյան
Նիկոլայ Կազակով – Իգոր Սամոխին
Լևոն Թուխիկյան – Սուրեն Նազարյան
Վերջալույս Միրիջանյան – Պայծառ
Ամալյա Արազյան – Աշխեն
Դավիթ Մալյան – Դարբինյան
Խորեն Աբրահամյան – Սոկոլով
Լև Լոբով – Արսեն
Սայֆուլո Ջուրաբաև – Բիգիլդեև
Օլեգ Գերասիմով – Անդրեև
Ազեր Կուրբանով – օտարերկրյա սահմանապահային կոմիսար
Անաիդա Ադամյան – Փիրուզա
Մհեր Մկրտչյան – Խաչատուր
Աշոտ Ներսիսյան – ծերունի
Լեոնիդ Չեմբարսկի – ոռոգող
Ֆրունզիկ Մկրտչյան – Խաչատուր


== Սաունդթրեք ==
«Արաքս» - տեքստի հեղինակ՝ Ա. Սաղաթելյան, երաժշտությունը՝ Արտեմի Այվազյանի, կատարում է Հասմիկ Գաբրիելյանը


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոտորային հորատում

Ռոտորային հորատում, պտտական հորատման տեսակ, որի դեպքում հորատադուրի պտտումը հորատանցքում կատարվում է հորատասյան միջոցով՝ Երկրի մակերևույթին տեղադրված ռոտորից։ Օգտագործվում է պայթեցման, հետախուզման և շահագործման հորատանցքերի հորատման համար։ Ռոտորային հորատում առաջին անգամ կիրառվել է Լուիզիանայում (ԱՄՆ)՝ 19-րդ դար 80-ական թթ․ վերջին, Ռուսաստանում՝ Գրոզնիում, 1902 թ.-ին։ Ռոտորային եղանակով ամենախոր հորատանցքը (9583 մ) հորատվել է Օկլահոմայում (ԱՄՆ)՝ 1974 թ.-ին։
Վիլ սյուր Անկր

Վիլ սյուր Անկր (ֆր.՝ Ville-sur-Ancre), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 281 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.23 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.95 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 24 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 188 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 129-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 59։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,6 %։ 129 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 112 անձ (64 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (13 տղամարդ և 4 կին)։ 59 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 27-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==