Օրյոլի պետական համալսարան

Օրյոլի Իվան Տուրգենևի անվան պետական համալսարան (ՕՊՀ) (ռուս.՝ Орло́вский госуда́рственный университе́т имени И. С. Тургенева) բարձրագույն ուսումնական հաստատություն` Օրյոլի մարզի Օրյոլ քաղաքում։ Մարզի հիմնական համալսարաններից մեկն է։


== Պատմություն ==
1931 թվականի օգոստոսի 5-ին ՌԽԴՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը որոշում է կայացրել Օրյոլում բացել արդյունաբերա-մանկավարժական ինստիտուտ, որի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել նույն թվականի նոյեմբերի 8-ին։
Ինստիտուտը իր դռները բացել է չորս ֆակուլտետով` 121 ուսանողի համար, ֆիզիկա-տեխնիկական` 34 ուսանող, քիմիա-կենսաբանական` 34, գրական-հասարակական` 23 և պոլիտեխնիկական` 30 ուսանող։ Ուսումնական գործընթացը իրականացնում էր 11 դասավանդող։ Ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենքը գտնվում էր Պակրովսկու 34 (այժմ` Սալտիկով Շեդրին) հասցեում։
Մեկ տարվա ընթացքում համալսարանը «արդյունաբերա-մանկավարժական» էր, իսկ 1932 թվականին դարձել է միայն «մանկավարժական»։
1932 թվականին պոլիտեխնիկական ֆակուլտետը դադարել է գոյություն ունենալ, հասարակական-գրականը վերակազմավորվել է որպես պատմական, ֆիզիկա-տեխնիկականը` ֆիզիկա-մաթեմատիկական, քիմիա-կենսաբանականը դարձել է բնագիտության ֆակուլտետ։ Նույն թվականին մանկավարժական ինստիտուտում բացվել է աշխատավորական ֆակուլտետ, երեկոյան և հեռական բաժիններ երկու` ֆիզիկա-մաթեմատիկական և գրականության ֆակուլտետներով։
1933 թվականի հունվարին Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը միավորվել է Բելգորոդի մանկավարժական ինստիտուտի հետ։
Օրյոլի ինստիտուտում միաձուլման արդյունքում մնացել է 314 ուսանող, 50 մանկավարժ, չորս բաժին։
1934 թվականին բուհը բաժանվել է երկու ինստիտուտի` ուսուցչական, որը ուսուցիչներ էր պատրաստում յոթամյա դպրոցների համար, և մանկավարժական, որն ուսուցիչներ էր պատրաստում միջնակարգ դպրոցի համար։ Ուսուցչական ինստիտուտում սովորում էին երկու, իսկ մանկավարժականում` չորս տարի։ Պատմական ֆակուլտետը 1934 թվականին տեղափոխվել է Կուրսկ։
1935 թվականի հունիսին տեղի է ունեցել մանկավարժական ինստիտուտի և ուսուցչական ինստիտուտի 45 և 112 ուսանողների առաջին շրջանավարտումը։
1936 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ինստիտուտը նշել է իր հինգերորդ տարեդարձը։ Այդ ժամանակ 420 ուսանող սովորում էր ցերեկային բաժնում, հեռակա բաժնում` 580, էսքտեռնում` ավելի քան 500 ուսանող։ Աշխատավորների ֆակուլտետում ընդգրկված էր 374 ունկնդիր։ Մանկինստիտուտին կից օրինակելի դպրոցում սովորում էր 96 ուսանող։ Ինստիտուտն արդեն ուներ 15 ուսումնական լաբորատորիա։
1940 թվականի մարտին մանկավարժական ինստիտուտում բացվել է աշխարհագրության բաժին, ուսուցչական ինստիտուտում` ռուսաց լեզվի և գրականության բաժին, ինչպես նաև` օտար լեզուների երկամյա կուրս։ Պատերազմից առաջ ինստիտուտում գործում էր 13 բաժին, դասընթացներն իրականացվում էին 11 մասնագիտությունների գծով։
1941 թվականի հունիսի 22-ին սկսվում է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Դրա սկսվելու ժամանակ ինստիտուտում սովորում էր 1918 ուսանող։ Մոտ 116 մանկավարժ, աշխատակիցներ և ուսանողներ մեկնել են ճակատ։ Շատերը պարգևատրել են շքանշաններով և մեդալներով։
1941 թվականիի օգոստոսի 23-ին ՌԽԴՖՍՀ ժողովրդական կոմիսարիատի որոշմամբ Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը տարհանվել է Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության Բիրսկ քաղաք։
1941 թվականի սեպտեմբերի 12-ին մանկավարժական ինստիտուտի աշխատակիցները ժամանել են Բիրսկ։ Բիրսկի ուսուցչական քոլեջի բազայի վրա կառուցվել է Բիրսկի մանկավարժական ինստիտուտը, պահպանվել է Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտի կառուցվածքը։ 1941 թվականի սեպտեմբերի վերջին Բիրսկի մանկավարժական ինստիտուտում սկսվել են դասերը։
1943 թվականի նոյեմբերի 20-ին ՌԽԴՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի որոշմամբ Օրյոլի մանկավարժական ինստիտուտը կրկին տարհանվել է Ելեց քաղաքը, որտեղ նոյեմբերի վերջին սկսվել են դասերը։ 1944/45 ուսումնական տարվա առաջին կիսամյակում պարապել են երեք հերթով, երկրորդ կիսամյակում` երկու հերթով։
Պատերազմի տտարիներին մանկավարժական ինստիտուտն ավարտել է 63 մարդ, ուսուցչականը` 235 (ներառյալ Բիրսկի շրջանավարտները)։ 1945 թվականին ինստիտուտում աշխատում էին 58 մանկավարժներ, 20 աշխատակից, սովորում էր 448 ուսանող։ 1945 թվականին ինստիտուտի գրադարանը ուներ 2746 գիրքը, որից 1285-ը ուսումնական էր։
1950 թվականի սեպտեմբերին բացվել է օտար լեզուների ֆակուլտետը, առանձին` անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներով (յուրաքանչյուրում` 30-ական մարդ)։
1944-1957 թվականներին ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենքը գտնվում էր Մոսկովյան 29 հասցեում։ 1957 թվականի հուլիսին Կոմսոմոլկյան 95 հասցեում բացվել է ուսումնական մասնաշենք։
1950 թվականին բնագիտական ֆակուլտետում բացվել է աշխարհագրական բաժին, ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի երեկոյան բաժնում` ռուս լեզվի և գրականության ֆակուլտետ։
1952 թվականին փակվել է ուսուցչական ինստիտուտը։ Աճել է մանկավարժական ինստիտուտումի ընդունելությունը։ Առկա բաժնում ուսանում էր 2177 ուսանող։ Աշխտում էր 88 մանկավարժ, նրանցից 29-ն ուներ ուսումնական կոչում և աստիճան։
1956 թվականրին մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններն անցել են հինգամյա ուսուցման։
1957 թվականին գոյություն ունեին ֆիզիկա-մաթեմատիկական (մաթեմատիկական և ֆիզիկա-տեխնիկական բաժին), բնագիտական և գյուղատնտեսական հիմունքներ, պատմա-բանասիրական, օտար լեզուների (անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուների բաժին) ֆակուլտետները, դրանց ավելացել է տարրական դասարանների ֆակուլտետը, 1959 թվականին` նկարչական և գրաֆիկական, 1960 թվականին` նախադպրոցական դաստիրակության ֆակուլտետները։
1962 թվականին իր աշխատանքն է սկսել հասարակական գիտությունների ֆակուլտետը, 1999 թվականին` գեղագիտական ինստիտուտը։


== Ղեկավարներ ==
Ռեկտորներ.

1949-1954 թվականներին` Ս. Եֆրեմով
1954-1978 թվականներին` Գ. Միխալյով
1989-1992 թվականներին` Ս. Պիսկունով
1992-2013 թվականներին` Ֆ. Ավդեև
1994-2013 թվականներին` Վ. Գոլենկով
2014-2015 թվականներին` Վ. Նիցևիչ
2015 թվականին` ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար О. Պիլիպենկո
2017 թվականին` ռեկտոր О. Պիլիպենկո
2019 թվականից մինչև այժմ` Ա. Ֆեդոտով


== Ֆակուլտետներ ==

Նախահամալսարանային պատրաստության և մասնագիտական կողմնորոշման ֆակուլտետ
Պատմության ֆակուլտետ
Փիլիսոփայության ֆակուլտետ
Սոցիալոգիայի ֆակուլտետ
Տեխնոլոգիական, ձեռնարկատիրական, կենցաղային սպասարկման ֆակուլտետ
Ֆիզիկա-մեթեմատիկական ֆակուլտետ
Նկարչական, գրաֆիկական ֆակուլտետ
Օտարերկրյա ուսանողների պատրաստման ֆակուլտետ
Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ակադեմիայի ֆակուլտետ
Որակավորման բարձրացման և բիզնես կրթության ֆակուլտետ


== Ինստիտուտներ ==
Ճարտարապետության և շինարարության ինստիտուտ
Իրավաբանական ինստիտուտ
Ն. Պոլիկարպովի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
Գործիքաշինության, ավտոմատացման և ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ինստիտուտ
Տնտեսագիտության և կառավարման ինստիտուտ
Հեռակա և առկա-հեռակա կրթության ինստիտուտ
Բժշկական ինստիտուտ
Բանասիրության ինստիտուտ
Մանկավարժության և հոգեբանության ինստիտուտ
Օտար լեզուների ինստիտուտ
Բնագիտական և կենսատեխնոլոգիական ինստիտուտ
Լրացուցիչ մասնագիտական կրթության ինստիտուտ


== Մասնաճյուղեր ==
Արաչևյան մասնաճյուղ (տնօրեն` Ա. Չերնիխ)
Մցենսկի մասնաճյուղ (տնօրեն` Ե. Ժարկիխ)
Լիվենի մասնաճյուղ (տնօրեն` Ե. Բոլգով)


== Մրցանակներ ==
Շքանշան «Պատվո նշան»


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Аронов Д. В. Из прошлого в будущее: Очерки истории Госуниверситета – УНПК. 1954-2014: Монография / Под общ.ред. д-р. тех.наук, проф. О. В. Пилипенко. — Орёл: Издательский Дом «Орлик», 2014. — 128 с.
Веркеенко Г. П. Как все это было (некоторые страницы истории университета) // Юбилейный научный сборник в честь семидесятилетия Орловского государственного университета. —Орёл, 2001. — С. 8—15.
Веркеенко Г. П., Минаков С. Т., Чапкевич Е. И. Первый вуз на Орловщине : Орловскому государственному университету-70 лет // Образование и общество. — 2002. — № 6. — С. 10-14.
Орловский государственный педагогический институт (университет) 1931—2007 гг.: путеводитель по музейной экспозиции [г. Орел, пер. Воскресенский, 5] / науч. ред. В. Я. Воробьёва. — Орёл: Изд-во ОГУ, 2008. — 61 с. — 100 экз. — ISBN 978-5-9929-0032-3
Орловский государственный университет. Факультет естественных наук: 2006 год — год 75-летия Орловского государственного университета / Е. Н. Демьянков, Т. И. Пузина, А. М. Сараева и др.. — Орёл: Ред.-издат. отдел ГОУ ВПО "ОГУ": Картуш, 2006. — 48 с. — 500 экз.
Орловский государственный университет. 1931-2011. — Орёл: Модуль-К, 2011. — 276 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт университета
Информация об университете на федеральном портале «Российское образование»
Вид на Орловский государственный университет на сервисе Яндекс.Панорамы.