armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ադաբաշյան

Ադաբաշյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ալեքսանդր Արտյոմի Ադաբաշյան (ծ. 1945), դերասան, նկարիչ, սցենարիստ, ռեժիսոր։


== Ծանոթագրություններ ==
Իտակա (քաղաքատիպ ավան, Մոգոչինսկի շրջան)

Իտակա (ռուս.՝ Итака), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Անդրբայկալյան երկրամասի Մոգոչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 438 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիտյազ (այլ կիրառումներ)

Վիտյազ, կարող է վերաբերել՝

Վիտյազ (առագաստանավ, 1862) - առագաստապտուտակային ռազմանավ
Վիտյազ (առագաստանավ, 1886) - առագաստապտուտակային ռազմանավ (կառուցվել է 1886 թվականին, ջրատարողությունը՝ 3200 W)։ 1886—1889 թվականներին Ս․ Օ․ Մակարովի ղեկավարությամբ կատարել է շուրջերկրյա նավարկություն և օվկիանոսագրական հետազոտություններ։ 3․ ԽՍՀՄ ԳԱ օվկիանոսագիտության ինստիտուտի գիտահետազոտական նավ, կառուցվել է 1948 թվականին, ջրատարողությունը՝ 5710 ։ 1949—1968 թվականներին եղել է խորհրդային արշավախմբային նավատորմի հրամանատարական նավ։ Մինչև 1976 թվականը կատարել է 55 նավարկություն Հեռավորարևելյան ծովերում, Խաղաղ ու Հնդկական օվկիանոսներում։
Վիտյազ - գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի կազմում
Ժողովածու (1177)

Ժողովածու (1177), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1177 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1653 թվականին Զաքարիա Ջուղայեցի, Հարություն Սեբաստացի գրիչների կողմից, Կոստանդնուպոլսում՝ Արզրումում։Ստացողը եղել է Զաքարիա Ջուղայեցին։ Գրված է թղթիի վրա, որը ունի 21,5x15սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 329 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ 257ա, 330ա։


== Բովանդակություն ==
Ներսես Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Սաղմոսաց
Յովհ․ Երզնկացւոյ Խրատ
Դաւանութիւն հայոց Վասն մարդեղութեանն Քրիստոսի
Հարցմունք վասն Բ բնութեան
Բկայութիունք ի ս․ Գրոց վասն ս․ երրորդութեան
Դարովանք անձին
Եպիփանոս Յաղագս երգոց Սաղմոսարանին
Հովհ․ Գառեցւոյ Ստուգութիւն Սաղմոսաց
Գովասանք Սաղմոին
Վասն Դ աթոռոց
Վարդանայ Վասն Թադէոսի առաքելոյն
Վասն ճրագակույցի հարց
Ի Թղթոյն Կիր․ Երզնկայցւայ Վասն թացեալ պատառին։
Աղօթք (Մխիթար Գօշ, Անաստաս քահանա)
Եւթաղեայ Յառաջաբանութիւն է թղթոցն Կաթողիկեայց
Առակք Սողոմոնի
Ժողովող
Երգ երգոց


== Ծանոթագրություններ ==
Սինան Ջան

Սինան Ջան (հոլ.՝ Sinan Can, հոկտեմբերի 31, 1977(1977-10-31), Նեյմեյխեն, Խելդեռլանդ, Նիդերլանդներ), թուրքական ծագմամբ հոլանդացի լրագրող և կինոռեժիսոր։
Սինանը աշխատել է որպես հետաքննող լրագրող «Vara» հեռուստաընկերության «Զեմբլա» հաղորդաշարում։ 2013- 2015 թվականներին Արա Հալիջիի հետ միասին նկարահանել է «Արյունակից եղբայրներ» փաստավավերագրական ֆիլմը, որտեղ մեկ հայ և մեկ թուրք պատրաստվում են բացահայտել 1915 թվականի իրողությունները՝ այցելելով Ստամբուլ, Անկարա, Վաքըֆ, Կայսերի, Երզնկա, Մարդին, Կարս, Իգդիր և Երևան։ 2015- 2016 թվականներին Թոմաս Բլոմի հետ նկարահանել է «Արաբական փոթորիկ» հեռուստաֆիլմը։ 2016 թվականին Ամստերդամում Սինան Ջանը արժանացել է «Խաղաղության լրագրող 2016» մրցանակի։ Բացի երկու փաստավավերագրական ֆիլմերից, Սինանը հրատարակել է նաև գիրք։ 2016 թվականին հեռուստաէկրան է բարձրացել Սինան Ջանի նկարահանած երկմասանոց «Առաքելություն դեպի Աֆղանստան» ֆիլմը, որտեղ անդրադարձել է Աֆղանստանի սոցիալ-տնտեսական ծանր վիճակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հաասլավա (այլ կիրառումներ)

Հաասլավա, կարող է վերաբերել՝

Հաասլավա - գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Հաասլավա շրջանում
Հաասլավա - շրջան Էստոնիայի Տարտումաա նահանգում
Էստեն (Ավերոնի գավառ)

Էստեն (ֆր.՝ Estaing), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 607 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.79 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.96 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 25 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 324 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 226-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 98։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,8 %։ 226 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 200 անձ (108 տղամարդ և 92 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (11 տղամարդ և 15 կին)։ 98 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 41-ը` թոշակառուներ, իսկ 37-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
№ 2 (ռե մաժոր)

Սիմֆոնիա № 2Ռե մաժոռ, օպ. 36- Լյուդվիգ վան Բեթհովենի սիմֆոնիան։ Նվիրված է կոմպոզիտորի հովանավորին՝ Կարլ Լիհնովսկիին։
Սիմֆոնիան գրվել է 1801- 1802 թվականներին, հիմնականում վիեննական Հայլիգենշտադե արվարձանում, և մասամբ Վիեննայում: Պրեմերիան տեղի է ունեցել Վիեննայի Ան դեր Վին թատրոնում 1803 թվականի ապրիլի 5-ին, երաժշտավարը եղել է հեղինակը։


== Նվագախմբի կազմ ==
Փայտե փողայիններ
2 Ֆլեյտա
2 Հոբոյ
2 Կլառնետ (A)
2 Ֆագոտ
Պղնձե փողայիններ
2 Վալդհոռն (D)
2 Շեփոր (D)
Հարվածայիններ
Լիտավր
Լարայիններ
I և II ջութակներ
Ալտեր
Թավջութակներ
Կոնտրաբասներ


== Մասեր ==
Adagio molto — Allegro con brio
Larghetto
Scherzo. Allegro
Allegro molto


== Ծանոթագրություններ ==
Աճարկուտ

Աճարկուտ,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում, Իջևան քաղաքից մոտ 16 կմ հյուսիս-արևմուտք, Քարահան գետի ափին, Ծաղկավան գյուղից 4 կմ հեռու։
Նախկին անվանումներն են՝ Սևքարի անտառտնտեսությանը կից ավան, Սևքարի փայտամշակման գործարանին կից ավան։ Աճարկուտ է կոչվում 1967 թ.-ի մայիսի 25-ից։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Աճարկուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 200, առկա բնակչությունը` 187 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն է անտառատնտեսությունը։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Աճարկուտի շրջակայքում են գտնվում “Առաքելոց” (XIII դար), “Դեղձնուտ” (X-XVII դարեր), “Կիրանց” (XIV դար) և “Սամսոնի” (XII-XIII դարեր) վանքերը, իսկ հարավային մասում են 1695 թ.-ի Սբ. Աստվածածին եկեղեցին և XIII-XIV դարեր գերեզմանոցը։


== Տես նաև ==
Աճարկուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Ռինատ Դասաև

Ռինատ Ֆայզրախմանովիչ Դասաև (թաթարերեն՝ Ринат Фәйзерахман улы Дасаев, Rinat Fəyzeraxman uğlı Dasayev, ռուսերեն՝ Ринат Файзрахманович Дасаев, հունիսի 13, 1957(1957-06-13), Աստրախան, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային միության ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ 1980-ական թվականների աշխարհի լավագույն դարպասապահներից մեկը, ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1980), ԽՍՀՄ վաստակավոր սպորտի վարպետ (1988)։ 1988 թվականի ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1980 Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։ 1979 և 1987 ԽՍՀՄ ֆուտբոլի առաջնությունների հաղթող։ Առաջինն է եղել Լև Յաշինի ակումբի ցանկում։
Ավարտել է Մոսկվայի պետական ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռինատ Դասաև
Շառգորոդի շրջան

Շառգորոդի շրջան (ուկրաիներեն՝ Шаргородський район), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շարգորոդ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1140 կմ²։


== Բնակչություն ==
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 64767 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 56,81 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Մատչենկի

Մատչենկի (ռուս.՝ Матченки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչների ցանկը։
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլային միությունը ստեղծվել է 1992 թվականին և 1996 թվականից համարվում է ՖԻՖԱ-ի անդամ։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի իր առաջին պաշտոնական միջազգային հանդիպումը անցկացրել է 1995 թվականի նոյեմբերի 30-ին ընդդեմ Ալբանիայի հավաքականի։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի առաջին մարզիչև դարձել է Ֆուադ Մուզուրովիչը։ Հավաքականը իր ամբողջ պատմության ընթացքում ունեցել է 12 գլխավոր մարզիչ։
2018 թվականի նոյեմբերի 4-ից հավաքականի գլխավոր մարզիչը համարվում է Ռոբերտ Պրոսինեչկին։
Հավաքականի ամենահաջողակ մարզիկչը համարվում է Սաֆետ Սուշիչը, որը թիմին դուրս է բերել 2014 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ մաս։


== Մարզիչների ցանկ ==
Պայմանական նշաններ՝

Ըստ 2018 թվականի հունիսի 2-ի տվյալների


== Ռեկորդներ ==
Խաղերի առավելագույն քանակ՝ 49 - Սաֆետ Սուշիչ
Հաղթանակների առավելագույն քանակ՝ 23 - Սաֆետ Սուշիչ
Ոչ ոքիների առավելագույն քանակ՝ 11 - Բլաժ Սլիշկովիչ
Պարտությունների առավելագույն քանակ՝ 17 - Սաֆետ  Սուշիչ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հավաքականի մարզիչների վիճակագրությունը eu-football.info կայքում(անգլ.)
Ռազդոլե (այլ կիրառումներ)

Ռազդոլե, կարող է վերաբերել՝

Ռազդոլե - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Ռազդոլե - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Ռազդոլե - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Պրիոզյորսկի շրջանի կազմում։
Վայդհաուզեն (Կոբուրգ)

Վայդհաուզեն (Կոբուրգ) (գերմ.՝ Weidhausen bei Coburg) կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Մտնում է Կոբուրգ (շրջան) կազմի մեջ՝ Վերին Ֆրանկոնիայում։ Բնակչությունը ըստ 2014 թվականի տվյալների կազմում է 3140 մարդ։ Զբաղեցնում է 9,61 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 327 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 96279։ Հեռախոսային կոդը +49 9562։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Սոֆիա)

Սոֆիայի ռուսական եկեղեցի (բուլղար․՝ Руска църква, Ruska tsarkva), պաշտոնական՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (църква "Св. Николай Чудотворец", tsarkva "Sv. Nikolay Chudotvorets"), Ռուսական ուղղափառ եկեղեցի Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի կենտրոնում՝ տեղակայված «Ցար օսվոբոդիտել» (Ազատարար Թագավորի) պողոտայում։


== Պատմություն ==
Եկեղեցին կառուցվել է 1882 թ. ավերված Սարայ մզկիթի տեղում Օսմանյան կայսրությունից Ռուսաստանի կողմից Բուլղարիայի ազատագրումից հետո։ Կառուցվել է որպես Ռուսական դեսպանության պաշտոնական եկեղեցի և անվանվել է Ռուսաստանի Նիկոլայ 2-րդ կայսեր բարեխոս սրբի անունով։
Եկեղեցու ճարտարապետը ռուս Միխայիլ Պրեոբրաժենսկին է, ով եկեղեցին նախագծել է ռուսական վերածննդի դարաշրջանի ճարտարապետական ոճով։ Շինարարական աշխատանքների ընթացքին հետևել է Սոֆիայի Ալեքսանդր Նևսկու տաճարի ճարտարապետ Ա. Սմիրնովը։ Արտաքին բազմագույն սալիկների ձևավորումը իրականացրել է Գ. Կիսլիչևը, ներքին որմնապատկերները նկարազարդել է Վասիլ Պերմինովի կողմից գլխավորած նկարիչների խումբը։ Հինգ գմբեթները պատված են ոսկով։ Սրբոցում 4 հիանալի սրբապատկերներ են, որոնք Կիևի Սուրբ Վլադիմիր տաճարի սրբապատկերների կրկնօրինակներն են։ Դրանք 20-րդ դարի սկզբի ռուսական սրբապատկերների եզակի օրինակներ են։ Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում Սանկտ Պետերբուրգում պատրաստված մայոլիկայի արվեստով ստեղծված սրբոցը։
Եկեղեցու զանգերը տաճարին է նվիրել կայսր Նիկոլայ Երկրորդը։ 1947 թ. եկեղեցին հանձնվել է Մոսկվայի պատրիարքության թեմին։
Եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 1907 թ. և ավարտվել 1914 թ.։
Եկեղեցու դամբանում է գտնվում արքեպիսկոպոս Սերաֆիմի (Սոբոլևի) գերեզմանը, որին շատ ուղղափառ քրիստոնյաներ Հրաշագործ են համարում։ Նա 1921-1950 թթ. Բուլղարիայում կառավարել է ռուսական ուղղափառ համայնքը։ Այսօր էլ շատերը նամակներ են գրում՝ խնդրելով նրա օգնությունը, թողնում են դրանք գերեզմանի վրա՝ հավատալով, որ նա կօգնի իրենց։


== Գրականություն ==
Игнатьев А. Русский храм Святителя Николая Чудотворца в г. Софии (к 50-летию со дня освящения) // Журнал Московской Патриархии. М., 1964. № 9. стр. 44-49.
Антонов В. В., Кобак А. В. Русские храмы и обители в Европе. — СПб։ «Лики России», 2005. — С. 29—32. — 3000 экз. — ISBN 5-87417-208-4.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==

Official Guide to the Russian Church by N. Neshkov and N. Lobanova (in Russian and Bulgarian)
Historical Plaque in front of the Russian Church, placed by the Ministry of Culture of Bulgaria


== Արտաքին հղումներ ==
official site
Historical photographs of the church
Դիբրովկա (գյուղ, Տյաչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴիբրովկաԴիբրովկա (ուկրաիներեն՝ Дібрівка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դիբրովկա գյուղում բնակվում էր 440 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տաշտագոլի շրջան

Տաշտագոլի շրջան (ռուս.՝ Таштагольский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կեմերովոյի մարզում։
Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տաշտագոլ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 11320 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 32424 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,86 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Չխմող ճնճղուկը

Չխմող ճնճղուկը (ռուս.՝ Непьющий воробей), խորհրդային սատիրական մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիայում, 1960 թվականին՝ ռեժիսոր Լեոնիդ Ամալրիկի կողմից։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ Սերգեյ Միխալկովի համանուն առակի։ Գլխավոր հերոսին հնչյունավորում է հայտնի դերասան Գեորգի Վիցինը։


== Սյուժե ==
Ճնճղուկին հրավիրում են խնջույքի։ Նա գալիս է և սկզբում փորձում խմել միայն գազավորված ըմպելիք։ Հարևանուհին նկատում է դա և վրդովվում։ Թամադան ճնճղուկի համար հավելյալ բաժակ է լցնում և ստիպում նրան խմել, հետո շարունակում է նորից ու նորից լցնել։ Հյուրերն սկսում են երգել, պարել, և այդ ամենն ավարտվում է ամանները ջարդելով։ Հարբած ճնճղուկը բարձր երգելով հասնում է տուն և արթնացնում հարևաններին։ Նա ջարդուփշուր է անում ինչ-որ մեկի բույնն ու և ընկնում։ Ճնճղուկին կանչում են հանրային դատարան, որտեղ նախկին հյուրերը նրան մեղադրում են բոլոր մեղքերի համար։ Իմաստուն բվեճը, որը դատավորն էր, լսում է բոլորին և հայտարարում, որ այս դեպքում պետք է դատել ոչ միայն ճնճղուկին, այլև բոլոր նրանց, ովքեր նրան ստիպել են խմել։


== Հեղինակներ ==
Սցենարի հեղինակ` Սերգեյ Միխալկով
Ռեժիսոր` Լեոնիդ Ամալրիկ
Բեմադրող նկարիչներ` Նադեժդա Պրիվալովա, Տատյանա Սազոնովա
Կոմպոզիտոր` Նիկիտա Բոգոսլովսկի
Օպերատոր` Միխայիլ Դրույան
Հնչյունային օպերատոր` Նիկոլայ Պրիլուցկի
Խմբագիր` Բորիս Վորոնով
Օգնականներ` Գալինա Անդրեևա, Մ. Ռուսանովա, Ն. Նայաշկովա
Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Ֆեոդոր Խիտրուկ, Իվան Դավիդով, Լիդիա Ռեզցովա, Տատյանա Տարանովիչ, Ռենատա Միրենկովա, Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկին, Ալեքսանդր Դավիդով, Վադիմ Դոլգիխ, Բորիս Բուտակով, Վլադիմիր Բալաշով
Նկարիչ-դեկորատորներ` Վերա Վալերյանովա, Օլգա Գամերլինգ, Իրինա Տրոյանովա, Կոնստանտին Մալիշև
Դերերը հնչյունավորել են` Գեորգի Վիցին` ճնճղուկ, Բորիս Օլենին, Գենադի Դուդնիկ` անտառաքլոր, Ելենա Պոնսովա, Մ. Դմիտրիևա, Լեոնիդ Պիրոգով, Լեոնիդ Երեմեև, Կլեմենտինա Ռոստովցևա, Սերգեյ Մարտինսոն, Գրիգորի Շպիգել


== Պարգևներ ==
Մուլտֆիլմն արժանացել է 1965 թվականին Բուլղարիայի Վառնա քաղաքում անցկացված սանիտարական և կրթական ֆիլմերի II միջազգային մրցույթի ոսկե մեդալի։


== Մուլտֆիլմի մասին ==
Նատալյա Վենժերը նշել է, որ Ամալրիկն իր ստեղծագործություններում հիմնականում հենվում էր դիսնեյական ոճի վրա և հիմնականում ստեղծագործում էր պատանի հանդիսատեսի համար։ Նրա մուլտֆիլմներն առանձնահատուկ էին նուրբ զգացմունքայնությամբ և խորիմաստ հումորով։
Ամալրիկն ստեղծում էր մուլտֆիլմեր նաև մեծահասակների համար, օրինակ` «Չխմող ճնճղուկը» և «Տատիկի այծիկը», որոնք բավականին սուր էին այդ տարիների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Չխմող ճնճղուկը։ Հեքիաթ մեծահասակների համար(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Չխմող ճնճղուկը։ Հեքիաթ մեծահասակների համար մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Չխմող ճնճղուկը։ Հեքիաթ մեծահասակների համար «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
Леонид Амальрик — Энциклопедия отечественного кино
Сергей Капков «Газета» 23.08.2004 Татьяна Сазонова: «Нам говорили, что мы сидим на шее у государства»
Գրեյվս շրջան (Կենտուկի)

Գրեյվս շրջան (անգլ.՝ Graves County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.440 կմ² է, բնակչությունը՝ 37.121 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մեյֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1824 թ.։
Մահուբի Գևորգ

Մահուբի Գևորգ (իսկականը՝ Գևորգ Մանուկի Մանուկյան, 1857, գ. Ղարաբոլլաղ (այժմ՝ գյուղ Երնջատափ, Արագածոտնի մարզ - 1935, գ. Երնջատափ), հայ աշուղ, աշուղական նոր դպրոցի վերջին ներկայացուցիչը։


== Կենսագրություն ==
Աշակերտել է աշուղ Մահջուբին, որից ստացել է Մահուբի (արաբերեն՝ ուշիմ) աշուղական անունը։ Շրջել է հիմնականում հայրենի գավառում, նաև՝ Արևմտյան Հայաստանում։ Երգերը կատարել է ինքնաշեն ջութակի նվագակցությամբ։ Ստեղծագործել է աշուղական գրեթե բոլոր ժանրերով։ Երգերի մի մասը չի պահպանվել։ Մահուբի գործերն առաջին անգամ լույս են տեսել 1912 թվականին, Թիֆլիսում, «Մահուբի Գևորգի գլխի անցքերը և խրատական երգերը» (կազմ.՝ Ե. Խաչատրյան) խորագրով։ Աշուղի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ, 1957 թվականին հրատարակվել է առավել համահավաք և ճշգրտված «Ջութակ» (կազմ.1 Ա. Սահակյան) ժողովածուն։ Մահուբի երգերի հիմնական թեման մարդն է, ընկերասիրությունը, ժողովուրդների բարեկամությունը, հայրենիքը։ Նա փառաբանում է արդար վաստակով ապրող աշխատավորին, դատապարտում «գոռոզ տգետներին», պորտաբույծներին, ուրացողներին։ ճանաչված են Մահուբի «Անցավոր աշխարհ», «Գործ չունիս», «Հայրենիք», «Աշխարհս երազ է», «Բախտ» և այլ երգեր։
Մանուկ Ալաջալով

Մանուկ (Էմանուել) Քրիստաֆորի Ալաջալով (մայիսի 27 (հունիսի 8), 1862, Նոր Նախիջևան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 19, 1934(1934-02-19), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Մանուկ Ալաջալովը ծնվել է Նոր Նախիջևան քաղաքում։ 1883-1890 թթ. սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում։ 1902 թվականից դասավանդել է Ստրոգանովյան ուսումնարանում։ Ապրել և ստեղծագործել է Մոսկվայում։
1893 թվականից եղել է Մոսկովյան նկարիչների ընկերության, 1927 թվականից` Ռեալիստ նկարիչների միության և «Среда» գեղարվեստական խմբակի անդամ։ 1903 թվականին դարձել է Ռուս նկարիչների միության հիմնադիրներից մեկը։
Գործերից պահվում են նաև ԱՊՀ երկրների թանգարաններում, Տրետյակովյան պատկերասրահում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Ռուսական բնապատկերների հանդեպ սերը Ալաջալովի մոտ ի հայտ է եկել իր ուսուցիչների՝ ռուս նկարիչներ Ա. Սավրասովի, Վ. Մակովսկիի, Ի. Պրյանիշնիկովի շնորհիվ։ Պատկերել է մերձմոսկովյան վայրերի բնությունը։
Ալաջալովի բնանկարները («Իջևանատան մոտ», «Վաղ գարուն», «Ամառը գյուղում», «Լուսնկա գիշեր», «Ձմեռ», «Ձմեռը գյուղում», «Գարնանամուտ», 1900, Տրետյակովյան պատկերասրահ, «Ամառ») քնարական են, իրենց բնույթով մոտ ռուսական բնանկարչության այն դպրոցին, որ գլխավորում էր նրա ժամանակակից Ի. Ի. Լևիտանը։ Ալաջալովի գործերը ցուցադրվել են Ռուս նկարիչների միության նկարահանդեսներում։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
1887 և 1889 թվականներին արժանացել է փոքր, 1890-1891 թվականներին` մեծ արծաթե մեդալների։


== Ծանոթագրություններ ==
Լաբիրինթոսում վազողը։ Փորձություն կրակով

«Լաբիրինթոսում վազողը։ Փորձություն կրակով» (անգլ.՝ Maze Runner: The Scorch Trials), ամերիկյան ֆիլմ նկարահանված 2015 թվականին ռեժիսոր Ուես Բոլի կողմից։ Ֆիլմի սիկվելը հիմնված է 2014 թվականին նկարահանված Լաբիրինթոսում վազողը (ֆիլմ)-ի վրա։ Սցենարը գրվել է «Լաբիրինթոսում վազողը» գրքի երկրորդ հատորի սցենարի համաձայն։ Ամերիկյան վարձույթում ֆիլմը ցուցադրվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։ Ռուսական վարձույթ դուրս է եկել 2015 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։


== Սյուժե ==
Թոմասի, Մինհոյի, Թերեզայի և մյուս գերիներին հաջողվում է փրկվել լաբիրինթոսից, սակայն նրանց փրկվելուն պես շատ շուտով նորից հայտնվում են մի բազայում, որը ղեկավարում էր նենգ պարոն Ջենսոնը։ Ջենսոնը ասում է նրանց, որ այդ բազան խիստ հսկողության տակ է առնված, և այդ վայրը պաշտպանված է բոլոր տեսակների վիռուսներից։ Այդ փրկված գերիներին տալիս են հագուստ և ուտելիք, որից հետո նրանք իմանում են, որ բացի իրենցից կան նաև ուրիշ ողջ մնացածներ, այլ լաբիրինթոսներից։ Թոմասը փորձում է ելք գտնել և գնալ գտնել իրենց ընկերներին։ Արիսայի օգնության շնորհիվ, լաբիրինթոսում ողջ մնացածները փրկվում են այդտեղից, և նրանց հաջողվում է իմանալ, որ ղեկավարը W.C.K.D-ն է։ Ավան մինչև հիմա ողջ է, իսկ Ջենսոնը աշխատում է նրանց մոտ։ Կազմակերպությունը փորձում է գտնել ապստամբներին, ովքեր իրենց խմբին անվանել էին «Աջ թև»։ Թոմասը և մյուս գերիները որոշում են գտնել այդ խումբը և դրա համար էլ փախչում են բազայից։ Բայց այդ խմբին գտնելու համար նրանք պետք է անցնեին անհարթ լանդշաֆտներով և ավերված քաղաքներով։


== Դերերում ==


== Արտադրություն ==
2014 թվականի սեպտեմբերի 26-ին արդեն պարզ է դառնում, որ Գիլեն Էյդանը կմարմնավորի Ջենսոնի դերը։
Ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Ալբուկերկե և Նյու Մեքսիկո-ի շրջանում, և ավարտվել են 2015 թվականի հունվարի 27-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Տրուբեժ (այլ կիրառումներ)

Տրուբեժ, կարող է վերաբերել՝

Տրուբեժ - գետ Ուկրաինայում, թափվում է Դնեպր, (Կիևյան ջրամբար)
Տրուբեժ - գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում (Յարոսլավլի մարզ), սկիզբ է առնում Բերենդեևո ճահիճից և թափվում է Պլեշչեևո լիճ
Հովհաննես Իոաննիսյան

Հովհաննես Հայրապետի Իոաննիսյան (Հովհաննիսյան, 1881, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 28, 1938(1938-07-28), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիրիժոր, Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։
Ծնվել է Շուշիում։ Ավարտել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանը (1900), Նովոռոսիյսկի (Ռուսաստան) համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1910)։ Շուշիում եղել է բժիշկ և զինվորական նվագախմբի կապելմայստեր։ 1920 թվականին Բաքվում կազմակերպել է ժողգործիքների ադրբեջանական առաջին պետական նվագախումբը։
Մահացել է Բաքվում։


== Աղբյուրներ ==
(3696) Հերալդ

(3696) Հերալդ (անգլ.՝ Herald), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հուլիսի 17-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,118404 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6482 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5887 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2011,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17898 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,16° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3696) Հերալդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ջորջ Սթիվենս

Ջորջ Սթիվենս (անգլ.՝ George Stevens, դեկտեմբերի 18, 1904(1904-12-18), Օքլենդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - մարտի 8, 1975(1975-03-08)[…], Լանքասթեր, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր և պրոդյուսեր։


== Աշխատանք ==
Ունեցել է շատ բեղմնավոր ստեղծագործական աշխատանք, աշխատելով կինեմատոգրաֆիայի տարբեր ոլորտներում։ 57 ֆիլմի ռեժիսոր է, 70 ֆիլմի օպերատոր, 16 սցենարի հեղինակ և 13 ֆիլմի պրոդյուսեր։
Մոտ 11 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 21-ի։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ռեժիսորներ Ֆրենկ Կապրայի և Ուիլյամ Ուայլերի հետ համատեղ հիմնել է Liberty Films կինոընկերությունը, սակայն այդ ընկերությունը թողարկեց միայն մեկ ֆիլմ՝ «Այս հրաշալի կյանքը»։


== Ֆիլմագրություն ==
Հոլիվուդի անցյալի նշանավոր կինոդեմքերից մեկն է, որպես ռեժիսոր։ Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.

1935 - «Էլիս Ադամս» / Alice Adams
1936  - «Օրորվելու ժամանակը» / Swing Time
1942  - «Տարվա կինը» / Woman of the Year
1951 - «Տեղ արևի տակ» / A Place in the Son
1953  - «Շեյն» / Shane
1956 - «Հսկան» / Giant
1959 - «Աննա Ֆրանկի օրագիրը» / The Diary of Anne Frank
1965 - «Երբևէ պատմված պատմություններից ամենամեծը» / The Greatest Story Ever Told (Դևիդ Լինի հետ համատեղ)


== Ծանոթագրություններ ==
Տակահասի Ռումիկո

Տակահասի Ռումիկո (ճապ.՝ 高橋留美子), հոկտեմբերի 10, 1957(1957-10-10), Նիիգաթա, Նիիգատա), մանգակա, մի շարք հայտնի ստեղծագործությունների հեղինակ։
Տակահասին Ճապոնիայում ամենահարուստ կանանցից մեկն էր։ Նրա մանգան (և նրանց Անիմե հարմարումը) լայնորեն հայտնի էր ոչ միայն Ճապոնիայում, այլև ամբողջ աշխարհում։ Տակահասին 
կանանց շրջանում նույնպես զբաղեցնում է վաճառքի ծավալով առաջին տեղը, կոմիքսների հեղինակը։ Ներկայումս վաճառվել է նրա տարբեր աշխատանքների ավելի քան 100 միլիոն օրինակ։ Ռուսաստանում Ռումիկո Տակահասիի աշխատանքները հիմնականում տարածված էր սկանլեյտների տեսքով։ Սակայն կան բացառություններ. մանգա «Ռանմա 1/2» արտոնագրվում և թղթի վրա հրատարակվում է նախկին սկանլեյթերների  կողմից ստեղծված «Սակուրա-Պրեսս» ընկերության կողմից։


== Պատմություն ==
Ռումիկո Տակահասին ծնվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ճապոնիայի Նիգատա քաղաքում։ Վաղ տարիներին Ռումիկոն հեռու էր մանգայից, ուշադրություն չդարձնելով նույնիսկ նկարչությանը։ Սակայն Նագանոյի համալսարանում ուսանելու ժամանակ նա հետաքրքրվել է ստեղծագործությամբ և ընդունվել մանգայի նկարիչների դպրոց, որը ղեկավարում էր հայտնի մանգակա Կոյկե Կաձուոն։ Տակահասիի վաղ աշխատանքները կարճ պատմվածքներ էին, որոնք լույս էին տեսել Ճապոնական տարբեր ամսագրերում։
Նրանք հատուկ ճանաչում չեն ստացել, սակայն լավ են ընդունվել հանրության կողմից, և 1978 թվականին Ռումիկոն նույնիսկ արժանացել է Shogakukan-ի պարգևին, ճապոնական խոշոր հրատարակիչներից մեկը, որպես «լավագույն սկսնակ նկարիչ»։ Այդ տարվա սեպտեմբերին Shonen Sunday ամսագրում սկսվեց իր մանգայի առաջին խոշոր, Urusei Yatsura-ի հրապարակումը։ Այդ աշխատանքը անսպասելիորեն դարձավ շատ սիրված և 1981 թվականում նույնիսկ ծնեց անիմե-ադապտացիան, որը թողարկվեց մինչև 1986 թվականը։ Ստանալով հանրության ճանաչումը՝ Ռումիկո Տակահասին զբաղվեց Maison Ikkoku մանգայի ստեղծմամբ, որը հրապարակվեց 1980 թվականից մինչև 1987 թվականը Big Comic Spirits հանդեսում։ Չնայած նրան, որ Urusei Yatsura եղել է նշանավոր ստեղծում, նոր Մանգա Takahashi հեշտությամբ գերազանցեց այն։ Maison Ikkoku-ն նույնպես էկրանավորվել է, և էկրաններ է բարձրացել 1986 թվականից մինչև 1988 թվականը։
1987 թվականին Տակախանին սկսեց նկարել իր երրորդ խոշոր ստեղծագործությունը «Ռանմա 1/2»։ Այդ շարքը այսօր աշխարհում իր ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկն է։ Մանգան շարունակում էր դուրս գալ վայելու անհավատալի ժողովրդականություն մինչև 1996 թվականը։ Համապատասխան անիմե-սերիալը թողարկվել է 1988 թվականից մինչև 1992 թվականը։


== Աշխատանքներ ==
Ռանմա 1/2» (1987—1996)Fire Tripper (1983)InuYasha (1996—2008)Maison Ikkoku (1980—1987)Mermaid Saga (Mermaid’s Forest, Mermaid’s Scar и Mermaid’s Gaze, 1984—1994)One Pound Gospel (1987—2007)Rin-ne (2009-2017)Rumic Theater (1987 ներկա ժամանակ)Rumic WorldUrusei Yatsura (1978—1987)


== Արտաքին հղումներ ==
Rumic World(անգլ.) — одна из крупнейших англоязычных энциклопедий, посвящённых Такахаси.
Румико Такахаси(ռուս.) — биография на сайте «Аниме и манга в России»


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆորտունագո

Ֆորտունագո (իտալերեն՝ Fortunago), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 400 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 22 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 18 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 0383։ Փոստային ինդեքս՝ 27040։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0383 875213
Էլեկտրոնային փոստ՝ comune.fortunago@libero.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comunedifortunago.it Archived 2006-09-01 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comunedifortunago.it Archived 2006-09-01 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Պետեր Դեբայ

Պետեր Յոզեֆ Վիլհելմ Դեբայ (Petrus Josephus Wilhelmus Debije / Peter Joseph Wilhelm Debye, մարտի 24, 1884(1884-03-24)[…], Մաստրիխտ, Նիդերլանդներ - նոյեմբերի 2, 1966(1966-11-02)[…], Իթակա, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ֆիզիկոս-տեսաբան։ 1924 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ։
Ավարտել է Ախենի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (1905) և Մյունխենի համալսարանը (1910)։ Բեռլինի Կայզեր-Վիլհելմ ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն (1935 թվականից)։ 1940 թվականից Քոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր (Իթաքա)։


== Գիտական գործունեություն ==
Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի քվանտային տեսությանը։ Առաջարկել է պինդ մարմնի մոդել, ապացուցել, որ ցածր ջերմաստիճաններում բյուրեղային ցանցի ջերմունակությունը համեմատական է բացարձակ ջերմաստիճանի խորանարդին։ Մտցրել է, այսպես կոչված, Դեբայի ջերմաստիճան հասկացությունը։ Տվել է դիէլեկտրիկ բյուրեղների ջերմահաղորդականության տեսությունը։ Մոլեկուլները համարելով կոշտ դիպոլներ՝ Դեբայը մշակել է դիէլեկտրիկների դիպոլային տեսությունը։ Նյութի կառուցվածքի ուսումնասիրման համար լայն կիրառություն է գտել բյուրեղային փոշում և հեղուկներում ռենտգենյան ճառագայթների ինտերֆերենցիայի նրա առաջարկած մեթոդը։ Նրա անունով է կոչվում դիպոլային մոմենտի չափման միավորը՝ դեբայը։ Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1936)։


== Ծանոթագրություններ ==
Խաղաղության զանգ

«Խաղաղության կոչնակ» (ռուս.՝ Колокол Мира), հուշարձան  Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Ակադեմիկոս Սախարովի անվան զբոսայգում։ Նվիրված է ճապոնական Հիրոսիմա և Նագասակի քաղաքների ատոմային ռմբակոծության զոհերի հիշատակին։ Հայտնի է նաև որպես «Նագասակիի կոչնակ»։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը տեղադրվել է 1988 թվականի օգոստոսի 9-ին` ճապոնական Նագասակի քաղաքի ռմբակոծության 43-րդ տարելիցի օրը, ի հիշատակ միջուկային ռմբակոծությունների։ Հեղինակն է ճապոնացի քանդակագործ Մացուոկա Կունիտին (ճապ. 松岡クニット)։ Ճարտարապետն է Բ. Ա. Իզբորսկին։

Սանկտ Պետերբուրգում տեղադրված «Խաղաղության կոչնակ» կոթողը «Հրեշտակ» կոչնակի ճշգրիտ պատճենն է, որը 1945 թվականի օգոստոսի 9-ի ռմբակոծությունից հետո քաղաքի Ուրակամի տաճարի փլատակներից հայտնաբերել և պեղել են Նագասակիի բնակիչները։ «Խաղաղության կոչնակի» պատճենները տեղադրվել են աշխարհի ևս հինգ քաղաքներում` Ռիչլենդում (ԱՄՆ), Հոնոլուլուում, Հիրոսիմայում, Մինսկում և Հայդենում (Շվեյցարիա)։ Հուշարձանները տարբերվում են ճարտարապետական լուծումներով, սակայն նրանց միավորում է հիմնական տարրը` կոչնակը, և ամեն տարի օգոստոսի 9-ին այդ քաղաքներում հնչում է զանգերի ղողանջը ի հիշատակ Հիրոսիմայի և Նագասակիի զոհերի։
Հուշարձանը Սանկտ Պետերբուրգին, ի նշան պաշարված Լենինգրադի բնակիչների և պաշտպանների հանդեպ հարգանքի ու խոնարհման, նվիրել են Նագասակիի բնակիչները։
1990-ական թվականների կեսերից ձևավորվել է ավանդույթ, ըստ որի` ամեն տարի այդ օրը քաղաքի դպրոցականները պատրաստում են հազար թղթե կռունկներ ի հիշատակ ճապոնացի այն երեխաների, որոնք զոհվել են ռմբակոծության հետևանքով։ Թղթե կռունկները, որոնք պատրաստում են ամբողջ աշխարհի երեխաները, հիշեցնում են ճապոնացի աղջիկ Սադակո Սասակիի պատմությունը, որն ատոմային ռմբակոծության հետևանքով 12 տարեկանում մահացել էր լեյկոզից։ Հավատալով այն առասպելին, որ հազար թղթե կռունկներն օգնում են իրականացնել ցանկությունը, և հույս ունենալով առողջանալ, Սադակոն սկսել էր պատրաստել այդ թռչունները, բայց կարողացել էր ստեղծել միայն 644 կռունկ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բերդակ (Չարսանջակի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերդակ (այլ կիրառումներ)Բերդակ, գյուղ (գյուղաքաղաք, ավան) Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։ Գտնվում է Խարբերդ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք, Արևելյան Եփրատի աջակողմյան վտակի ծառազարդ հովտում։ Հանդիսանում էր Բերդակ գյուղախմբի կենտրոնը։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Գյուղն իր անվանումը ստացել է պատմական Չորրորդ Հայքի Անձիտ գավառի Բերդակ ավանից, որի ավերակները գտնվում են գյուղից 6 կմ հարավ-արևմուտք։


== Պատմություն ==
Նախկին համանուն ավանն իր բերդով հանդիսացել է Դերսիմի հարավային սահմանի ինքնապաշտպանության գլխավոր հենակետ։ 1895 թվականի կոտորածի ժամանակ գյուղն ավերվել է, բնակչության մի մասը կոտորվել, իսկ մնացածը բռնի մուսուլմանացվել են։


== Բնակչություն ==
Գյուղը XX դարի սկզբին ուներ 500 տուն, որից 100-ը՝ հայկական։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, այգեգործությունն ու արհեստներն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Բերդակն ուներ 4 հին եկեղեցիներ, որից կանգուն էին Ս. Աստվածածին և Ս. Շամունե (կամ Ս. Շմավոն) եկեղեցիները։ Գյուղի վերին մասում գտնվում էր Ս. Թորոս (կամ Ս. Տիկին) հին հոյակապ վանքը, որը XX դարի սկզբին արդեն կիսակործան էր։ Վանքի մեծ դռան տակից բխում էր հորդառատ սառնորակ աղբյուր։ Գյուղից հարավ-արևմուտք գտնվում էր Բերդակա Բերդի ավերակները։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կուրգաշտամակ

Կուրգաշտամակ (ռուս.՝ Кургаштамак, բաշկիրերեն՝ Ҡурғаштамаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(1476) Կոքս

(1476) Կոքս (անգլ.՝ Cox), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,281444 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8505 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7124 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1258,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286015 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,32° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1476) Կոքս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աքերոն (գետ)

Ախերոն (հին հունարեն՝ Αχέρων), գետ Հունաստանում։


== Աշխարհագրություն ==
Ախերոն գետը թափվում է Հոնիական ծով։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Ախերոն գետի երկարությունը կազմում է 58 կմ։


== Տես նաև ==
Գետ
Ակունք և Գետաբերան


== Արտաքին հղումներ ==
Ախերոն գետի մասին Ռուսական Բառարաններում
Մարլոն Սանտոս

Մարլոն Սանտոս դա Սիլվա Բարբոսա (պորտ.՝ Marlon Santos da Silva Barbosa, սեպտեմբերի 7, 1995(1995-09-07), Դուկի դի Կաշիաս, Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իսպանական «Բարսելոնա»-ի և Բրազիլիայի Մ21 հավաքականի կազմում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Ֆլումիենսե» ===
Մարլոնը բրազիլական «Ֆլումիենսե»-ի ակադեմիայի սան է։ Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի մայիսի 22-ին՝ «Սան Պաուլո»-ի դեմ խաղում։


=== «Բարսելոնա» ===
2016 թվականի ամռանը Սանտոսը վարձավճարով տեղափոխվել է «Բարսելոնա»։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը բրազիլացին նշել է նոյեմբերի 23-ին՝ Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում կայացած «Սելտիկ»-ի դեմ խաղում։
2017 թվականի հունվարին «Բարսելոնա»-ն 2 միլիոն եվրոյի դիմաց գնել է ֆուտբոլիստի ամբողջական տրանսֆերը։ Լա Լիգայի շրջանակներում իր դեբյուտը Մարլոն Սանտոսը նշել է 2017 թվականի մայիսի 14-ին՝ «Լաս Պալմաս»-ի դեմ խաղում։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===
Բրազիլիայի չեմպիոն - 2016
Իսպանիայի գավաթակիր - 2017


=== Միջազգային ===
Աշխարհի չեմպիոն (Մ20) - 2015


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Fluminense official profile
Ogol profile
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ասկիզի շրջան

Ասկիզի շրջան (ռուս.՝ Аскизский район Хакасии, խակ.՝ Асхыс аймағы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Խակասիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ասկիզ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 7536 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 43286 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 5,74 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
(3037) Ալկու

(3037) Ալկու (անգլ.՝ Alku), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1944 թվականի հունվարի 17-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,672327 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1656 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1791 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1595,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225616 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,03° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3037) Ալկու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կրասնոդարի քաղաքային օկրուգ

Քաղաք Կրասնոդար (ռուս.՝ Муниципальное образование город Краснодар) կամ պարզապես Կրասնոդարի քաղաքային օկրուգ (ռուս.՝ Городской округ Краснодар), մունիցիպալ կազմավորում Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնը Կրասնոդար քաղաքն է։
Կազմում է Կրասնոդարի ագլոմերիացիայի կորիզը, որը կրում է Մեծ Կրասնոդար (ռուս.՝ Большой Краснодар) անվանումը։


== Բնակավայրեր ==
Քաղաքայի օկրուգը ներառում է 30 բնակավայր՝ ընդգրկված 4 ներքաղաքային օկրուգներում․

վարչական կենտրոն — քաղաք Կրասնոդար — 744 995 բնակիչ;Արևմտյան ներքաղաքային օկրուգ — 169 021 բնակիչ;
Կարասունի ներքաղաքային օկրուգ — 243 886 բնակիչ․Պաշկովսկիի գյուղական օկրուգ — 20 609 բնակիչ․(օկրուգի կենտրոն՝ Կրասնոդարի Պաշկովսկի միկրոշրջան, չի մտնում օկրուգի կազմի մեջ),
ավան Զելենոպոլսկի,
ավան Զնամենսկի,
ավան Լորիս,
խուտոր Լենինի,
ավան Պաշկովսկի սովխոզի № 4 բաժանմունքի,
ավան Պրիգորոդնի;Ստարոկորսունսկայայի գյուղական օկրուգ — 12 747 բնակիչ․ստանիցա Ստարոկորսունսկայա,
ավան Դորոժնի,
ավան Ռազյեզդ;Մերձկուբանյան ներքաղաքային օկրուգ — 260 461 բնակիչ․Բերյոզովիի գյուղական օկրուգ — 13 623 բնակիչ․ավան Բերյոզովի,
խուտոր Վոստոչնի,
ավան Կոլոսիստի,
խուտոր Կոպանսկոյ,
ավան Կրասնոլիտ,
խուտոր Նովի,
ավան ՍԿԶՆԻԻՍիՎ № 2 բաժանմունքի,
ավան ՍԿԶՆԻԻՍիՎ № 3 բաժանմունքի,
ավան ՕՊԽ ԿՆԻԻՍԽ № 3 բաժանմունքի,
խուտոր Չեռնիկով;Ելիզավետինսկայայի գյուղական օկրուգ — 29 097 բնակիչ․ստանիցա Ելիզավետինսկայա,
ավան Բելոզյոռնի;Կալինինոյի գյուղական օկրուգ — 11 211 բնակիչ․(օկրուգի կենտրոն՝ Կրասնոդարի Կալինինո միկրոշրջան, չի մտնում օկրուգի կազմի մեջ),
ավան Դրուժելյուբնի,
ավան Ինդուստրիալնի,
ավան Կրասնոդարսկի,
ավան Լազուրնի,
խուտոր Օկտյաբրսկի,
ավան Պլոդորոդնի,
ավան Պոբեդիտել,
ավան Ռոսիյսկի;Կենտրոնական ներքաղաքային օկրուգ — 159 164 բնակիչ։


== Բնակչություն ==
2016 թվականի տվյալներով օկրուգում բնակվում է 943 827 մարդ։

Ազգային կազմը2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքային օկրուգում 832 532 բնակվողներից 808 811-ը նշել են իրենց ազգությունը․


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ռուս.)
Մունիցիպալ կազմավորման էջը Կրասնոդարի երկրամասի պաշտոնական կայքում Archived 2016-08-10 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ռուսաստանի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը Archived 2010-12-03 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Չեխովի փողոց (Կրասնի Սուլին)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չեխովի փողոց (այլ կիրառումներ)Չեխովի փողոց (ռուս.՝ Улица Чехова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքի Սոցպոսյոլոկ միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ռոստովսկայա փողոցից և ավարտվում Օկտյաբրսկայա փողոցի հետ հատվելով։ Երկարությունը 300 մետր է։


== Նկարագրություն ==
Կրասնի Սուլին քաղաքի Չեխովի փողոցը գտնվում է Սոցպոսյոլոկ միկրոշրջանում, որը մասնավոր հատվածի տեղում սկսել է կառուցապատվել 1950-ական թվականներին։ Այն սկսվում է Ռոստովսկայա փողոցի հետ խաչմերուկից, հատում է Գագարինի փողոցը և ավարտվում Օկտյաբրսկայա փողոցի հետ հատվելով։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 300 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 12 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)՝ 5 շենք, իսկ աջ կողմում (զույգ համարներ)՝ 7 շենք։
Չեխովի փողոցը գտնվում է իրեն զուգահեռ Կուլտուրայի և Մայակովսկու փողոցների միջև։ Չեխովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346357։
Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող և դրամատուրգ, մասնագիտությամբ բժիշկ, կարճ պատմվածքների լավագույն վարպետներից մեկի՝ Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։


== Աղբյուրներ ==
Улица Чехова в Красном Сулине
Подробная карта улица Чехова, город Красный Сулин со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты


== Արտաքին հղումներ ==
Чехова улица на карте Красного Сулина.
7 վայրկյան (ֆիլմ)

«7 վայրկյան» (անգլ.՝ 7 Seconds), 2005 թվականին ԱՄՆ-Շվեյցարիա-Իսպանիա համատեղ ստեղծված մարտաֆիլմ։ Ֆիլմը միանգամից դուրս է եկել Ա ՄՆ-ում DVD-ի վրա առանց կինոթատրոններում նախօրոք ցուցադրելու։


== Սյուժե ==
Պրոֆեսիոնալ գող Ջեք Թալիվերը և նրա ավազակախումբը իրականացնում են կոպիտ արարք. նրանք բարեհաջող կերպով թալանում են ինկասատորի մեքենան։ Շուտով նրանց սկսում են հերթով սպանել ռումինական խմբավորման անդամները։ Թալիվերի ձեռքն է ընկնում ամուր փակված քեյս ինչ-որ թանկարժեք բանով։ Գործին խառնվում է մի արնախում ռուս միլիոնատեր։ Ֆիլմի վերջում պարզվում է, որ այդ ամբողջ արյունը թափվել է Վան Գոգի թանկարժեք գլուխգործոցի համար։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
7 секунд
Отзыв на фильм
Անդրա Դեյ

Անդրա Դեյ (անգլ.՝ Andra Day, Cassandra Monique Batie, դեկտեմբերի 30, 1984(1984-12-30), Սպոքան, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ամերիկացի երգչուհի, սոուլ-երաժիշտ, հեղինակ և կատարող։ Մի քանի երաժշտական մրցանակների թեկնածու և դափնեկիր է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1984 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Միացյալ Նահանգների Վաշինգտոն նահանգի Սպոքեն քաղաքում։ Ծննդյան ամբողջական անունը Կասանդրա Մոնիկա Բաթի է, բեմական անունը` Andra Day:
Նրա առաջնելութային ալբոմը` «Cheers to the Fall», թողարկվել է 2015 թվականին և ամերիկյան Billboard 200 հիթ-շքերթում զբաղեցրել 48-րդ հորիզոնականը։ Գրեմմիի 58-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ ալբոմն առաջադրվել է «Լավագույն R&B ալբոմ», իսկ «Rise Up» երգը` «Լավագույն R&B կատարում» անվանակարգերում։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Աբել Աբեղյան

Աբել Աբեղյան (գրաբ.՝ Աբեղ Աբեղյան, մ.թ.ա. 3-րդ դար - մ.թ.ա. 3-րդ դար), հայ նախարար, Աբեղյանքի տեր, Մեծ Հայքի Արքունիքի սպասարարման և գահավորման նախարար, Աբեղյանների նախարարական տոհմի հիմնադիր։


== Կենսագրություն ==
Ըստ Մովսես Խորենացու, Աբեղյանների նախարարությունը հաստատել է Մեծ Հայքի արքա Վաղարշակ Ա Արշակունին՝ Աբելին (Աբեղին) կարգելով արքունիքի սպասարար և գահավոր նախարար։


== Ծանոթագրություններ ==
Քալոուեյ շրջան (Կենտուկի)

Քալոուեյ շրջան (անգլ.՝ Calloway County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.000 կմ² է, բնակչությունը՝ 37.191 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մյուրեյ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1822 թ.։
Սեղնակ

Սեղնակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Իդեալական գազ

Իդեալական գազ, այն համակարգը, որի մասնիկների միջև ձգողության ուժերը բացակայում են, իսկ վանողության ուժերը դրսևորվում են գազի մասնիկների բախումների ձևով։


== Իդեալական գազի մասնիկների հատկությունները ==
Իդեալական գազի մասնիկների չափերը ձգտում են զրոյի. իդեալական գազը կարելի է պատկերացնել որպես անվերջ փոքր շառավղով կոշտ գնդերի հավաքածու, որոնք փոխազդում են միայն առաձգական բախումների միջոցով։ Իդեալական գազի մոդելի հիմքում ընկած են մոլեկուլների այն պարզագույն հատկությունները, որոնք անհրաժեշտ են տարբեր պայմանների դեպքում իրական գազերի վարքը բացատրելու համար։


== Իրական գազի վերափոխումը ՝ իդեալականի ==
Իրական գազը կարելի է համարել իդեալական, եթե նրա մոլեկուլների ձգողությամբ պայմանավորված պոտենցիալ էներգիան մոդուլով շատ փոքր է մոլեկուլների շարժման միջին կինետիկ էներգիայից։ Այսպիսով իրական գազը ցուցաբերում է իդեալական գազի վարք միայն բարձր ջերմաստիճանների և փոքր խտությունների դեպքում։


== Աղբյուրներ ==
Ֆիզիկա 11, ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր [1] Archived 2014-07-09 at the Wayback Machine.
Սպենդիարյան փողոց (այլ կիրառումներ)

Սպենդիարյան փողոց հասկացությունը կարող է վերաբերել.

Սպենդիարյան փողոց (Երևան)
Սպենդիարյան փողոց (Յալթա)
Բուկնարի (Քոբուլեթի շրջան)

Բուկնարի (վրաց.՝ ბუკნარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քոբուլեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 25 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քոբուլեթից 11 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1166 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նորման Ռոքուել

Նորման Ռոքուել (անգլ.՝ Norman Percevel Rockwell, փետրվարի 3, 1894(1894-02-03)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - նոյեմբերի 8, 1978(1978-11-08)[…], Սթոքբրիջ, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկյան նկարիչ և նկարազարդող։ Նրա աշխատանքները մեծ ճանաչում են վայելում Միացյալ Նահանգներումում, չորս տասնամյակների ընթացում նա նկարազարդել է The Saturday Evening Post ամսագրի շապիկը։


== Կենսագրություն ==
Նորմալ Ռոքուելը ծնվել է 1894 թվականին Նյու-Յորքում։ Տասնչորս տարեկան հասակում ընդունվել է Նյու-Յորքի Արվեստների դպրոց (անգլ.՝ The New York School Of Art, նախկինում՝ The Chase School of Art), իսկ երկու տարի անց տեղափոխվել է Դիզայնի ազգային ակադեմիա։ Սակայն շատ շուտով նա տեղափոխվեց Art Students League ստեղծագործական խումբ, որտեղ նա սովորում էր Թոմաս Ֆոգերթիի և Ջորջ Բրիջմանի մոտ։ Նկարազարդման ոլորտում Ֆոգերթիի ցուցումների շնորհիվ Ռոքուելը իր առաջին կոմերցիոն պատվերը ստացավ։ Բրիջմանից նա տեխնիկական ոճաձևեր սովորեց, որոնց վրա էլ հիմնվեց իր երկար ստեղծագործական կարիերայի ընթացքում։
Ռոքուելը արագ հաջողության հասավ։ Իր առաջին պատվերը՝ չորս Սուրբ Ծննդյան բացիկները, նա նկարել է տասնհինգամյա տարիքում։ Դեռևս դեռահաս դեռահաս լինելով՝ նրան վարձեցին Boys’ Life (ամերիկյան բոյսքաութների պաշտոնական հրատարակություն) ամսագրում՝ որպես առաջատար նկարիչ։ Մոտավորապես նույն ժամանակաշրջանում Ռոքուելը սկսեց իր հաջողակ կարիերան՝ որպես ազատ նկարիչ՝ երիտասարդ ամսագրերից անընդհատ նկարազարդման մեծաքանակ պատվերներ ստանալով։
Երբ Ռոքուելը 21 տարեկան դարձավ, նա իր սեփական ստուդիան հիմնեց։ Կարճ ժամանակահատվածում այնպիսի հրատարակությունները սկսեցին նրան աշխատանքային պատվերներ տալ, ինչպիսիք են Life-ը, Literary Digest-ը և այլն։ Գրեթե մեկ տարի անց Նորման Ռոքուելը նկարեց իր առաջին ամսագրային շապիկը՝ The Saturday Evening Post հրատարակության համար։ Նկարազարդողը միշտ բարձր էր գնահատում այդ ամսագիրը՝ այն համարելով ամերիկյան կյանքի ամենաճշգրիտ հայելին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուբեն Խաչատրյան

Ռուբեն Գևորգի Խաչատրյան (1912, Իգդիր - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ռուբեն Խաչատրյանը ծնվել է 1912 թվականին, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառի Իգդիր ավանում։ Վաղ է զրկվել ծնողներից։ Դրան հաջորդել է բռնագաղթը։ Եղբոր և քրոջ հետ ապաստանել է Էջմիածնում։ Լենինյան կոմերիտմիությունն է եղել նրա առաջին դաստիարակն ու հովանավորը։ 1938-1939 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 
1941 թվականին պատերազմի հենց առաջին օրը, առանց ծանուցագրի, ներկայացել է զինկոմիսարիատ՝ ռազմի դաշտ մեկնելու համար։ Լենինգրադի մատույցներում շատ սխրանքներ է կատարել տանկիստ Խաչատրյանը, որի համար արժանացել է Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշանի։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, տեղափոխվել հոսպիտալ։ Բուժվելուց հետո նորից մեկնել է գործող բանակ այս անգամ՝ որպես հրետանավոր։ 1943 թվականին Խաչատրյանը ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ Մի քանի անգամ է վիրավորվել Խաչատրյանը, բայց միշտ ապաքինվելուց հետո վերադարձել է առաջին գիծ։ Խաչատրյանը կռվել է նաև Չեխոսլովակիայում, Ավստրիայում, մասնակցել Պրագայի և Վիեննայի ազատագրմանը և այստեղ էլ դիմավորել է մայիսի 9-ը։
Զորացրվելուց հետո Խաչատրյանը վերադարձել է Էջմիածին և շարունակել մանկավարժական աշխատանքը։ Պարգևատրվել է մարտական մեդալներով և աշխատանքային մի շարք պատվոգրերով։


== Պարգևներ ==
Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Միդհաթ փաշա

Միդհաթ Փաշա Ահմեդ (հոկտեմբերի 18, 1822(1822-10-18), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 26, 1883(1883-04-26), Էթ Թաիֆ, Օսմանյան կայսրություն), թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։ Թուրքական նորաստեղծ բուրժուազիայի շահերի արտահայտիչ, հարել է Նոր օսմաններ գաղտնի քաղաքական կազմակերպությանը։ 1864-1868 թվականներին եղել է Դանուբի վիլայեթի նահանգապետը, որտեղ անցկացրել է սուլթանի իշխանությունն ամրապնդող ռեֆորմներ, դաժանորեն ճնշել բուլղարների ազգային-ազատագրական պայքարը։ 1869-1872 թվականներին Բաղդադի վիլայեթի նահանգապետ և պետական խորհրդի նախագահ, 1873-1874 թվականներին և 1876-1877 թվականներին՝ մեծ վեզիր։ Միդհաթ Փաշան գլխավորել է թուրքական սահմանադրական շարժումը, հեղինակն է 1876 թվականին ընդունված թուրքական առաջին սահմանադրության (որի ստեղծմանը գործուն մասնակցություն է ունեցել հայ գործիչ Գրիգոր Օտյանը)։ Ձգտելով թուրքական ազգային բուրժուազիային մասնակից դարձնել կայսրության կառավարմանը և ստեղծել սահմանադրական միապետություն՝ իրականացրել է կիսառեֆորմներ։ Սուլթան Աբդուլ Համիդ 2-րդը, Միդհաթ Փաշայի գործունեությունը դիտելով իբրև իր իրավունքների սահմանափակում, նրան աքսորել է Եվրոպա։ 1878 թվականին սուլթանի հրամանով վերադարձել է և նշանակվել սկզբում Սիրիայի, ապա Զմյուռնիայի նահանգապետ։ Սուլթան Աբդուլ Ազիզի սպանությանը (1876) մասնակցելու կեղծ մեղադրանքով 1881 թվականին աքսորվել է Արաբիա, ուր նրան խեղդամահ են արել Աբդուլ Համիդի գործակալները։


== Ծանոթագրություններ ==