armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կառլ Ֆիլչ

Կառլ Ֆիլչ (գերմ.՝ Carl Filtsch, մայիսի 28, 1830(1830-05-28), Սեբեշ, Alba County, Ռումինիա - մայիսի 11, 1845(1845-05-11), Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն) ավստրիացի հրաշամանուկ, դաշնակահար և կոմպոզիտոր։ Եղել է Ֆրեդերիկ Շոպենի աշակերտը։


== Կենսագրություն ==

Երեք տարեկանից Ֆիլչ դաշնամուր է սովորել իր հոր մոտ, որը եղել է լյութերական եկեղեցու քահանա։ 1837 թվականին շնորհալի տղային ուղարկել են երաժշտություն սովորելու Վիեննա, որտեղ նրա հետ աշխատել է  գերմանացի դաշնամուրի  ուսուցիչ Ֆրիդրիխ Վիկը։ 1841 թվականին Կառլ Ֆիլչը առաջին համերգով հանդես է եկել Վիեննայի երաժշտասեր հասարակության համար, որին հյուրախաղեր է ունեցել Հունգարիայում և Տրանսիլվանիայում։ 
1842 թվականի դեկտեմբերին Փարիզում նա դարձել է Ֆրեդերիկ Շոպենի սիրելի աշակերտը։ Շոպենի փոխարեն Ֆիլչին որոշ ժամանակ դասավանդել է գերմանացի կոմպոզիտոր, դաշնակահար, երաժշտական և հասարակական գործիչ Ֆերենց Լիստը։ Շոպենը, դաշնամուրային համերգներից մեկի կատարումից հետո ասել է. «Աստված իմ, ի՜նչ երեխա։ Ոչ ոք երբեք ինձ այդպես չի հասկացել…»։
1843 թվականի ընթացքում պատանի երաժիշտը համերգներով հանդես է եկել Փարիզում, Լոնդոնում, Բրյուսելում, Գերմանիայում և Ավստրիայում։ Նրա ծրագրված շրջագայությունը ներառել է նաև Սանկտ Պետերբուրգ, Պրահա, Ցյուրիխ, Նեապոլ և այլ քաղաքներ։ Սակայն նրա մոտ հայտնաբերվել է տուպերկլոզ և ընդհատվել է նրա եվրոպական հյուրախաղերը։ 1844 թվականի սկզբին բժիշկները Ֆիլչին ուղարկել են Վենետիկ՝ ծովային  բուժումեր ստաննալու համար։
1844 թվականի ամռանը Ֆիլչը վերջին համերգներն է ունեցել Վիեննայում և Տրանսիլվանիայում, որից հետո մեկնել է Վենետիկ և մահացել իր 15-րդ տարեդարձից երկու շաբաթ առաջ։ Նա թաղվել է Վենետիկի Սան-Միքելե գերեզմանատանը։
Պահպանվել են Ֆիլչ ինը ստեղծագործություն, այդ թվում՝ արդեն Վենետիկում գրված «Հրաժեշտ Վենետիկին» (գերմ.՝ Lebewohl von Venedig) պիեսը։ Կառլ Ֆիլչի երաժշտության ձայնագրությունը կատարել է գերմանացի դաշնակահար Լեոնհարդ Վեստերմայրը։


== Հիշատակ ==
1995 թվականից Կառլ Ֆիլչի ծննդավայրում՝ Ռումինիայի Սեբեց քաղաքում անցկացվում է երիտասարդ դաշնակահարների ամենամյա մրցույթ՝ Ֆիլչի մրցույթ։ Մրցույթի պարտադիր ծրագրում ընդգրկված են Ֆիլչի ստեղծագործությունները։ Դրանից բացի մրցույթի մասնակիցներին թույլատրվում է կատարել իրենց ստեղծագործությունները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Carl Filtsch International Competition (անգլ.)
The Annual Filtsch Piano Competition
Konzertstueck by Carl Filtsch (1830-1845)
Partial list of works
Նվերներ հեռախոսով

«Նվերներ հեռախոսով» (լատիշ․՝ «Dāvanas pa telefonu»), խորհրդային դետեկտիվ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալոիզ Բրենչը Ռիգայի կինոստուդիայում 1977 թվականին։


== Սյուժե ==
Մեքենավար Առնոլդ Պետերսոնին, որն աշխատում է Ռիգա-Կլայպեդա երթուղով, պարբերաբար զանգահարում է անհայտ անձը, շնորհակալություն հայտնում գերազանց աշխատանքի համար և հայտնում, որ նրա խնայբանկի հաշվին գումար են փոխանցել։ Պետերսոնը հասկանում է, որ գործը մաքուր չէ, բայց ոստիկանությանը դիմել վախենում է։ Մի անգամ ճանապարհին կասկածելի դժբախտ պատահար է տեղի ունենում. մեկ այլ մեքենավար ընկնում է գնացքի տակ։ Մահացածի մոտ ամենամսյա կանոնավոր փոխանցումներով խնայգրքույկ են հայտնաբերում։
Պետերսոնը հասկանում է, թե ինչի համար է իրեն «շնորհակալություն հայտնում». ինքն առանց կասկածելու նպաստել է անօրինական բեռի տեղափոխմանը։ Կայարանում սկսվում է ստուգում, սկսում են հետևել մարդկանց։ Որոշելով դատարկ ձեռքով ոստիկանություն չգնալ՝ Պետերսոնն իր նախաձեռնությամբ սկսում է լուսանկարել աշխատանքի ժամանակ բոլոր նրանց, ովքեր կարող էին մասնակից լինել ավելորդ վագոնների հետ կապված մեքենայություններին, որոնք անջատվել էին ճանապարհին։ Այդ նախաձեռնությունը քիչ է մնում կյանք արժենար նրա համար։


== Դերերում ==
Ստասիս Պետրոնայտիս - Առնոլդ Պետերսոն
Էուգենիա Պլեշկիտե - Թամարա Շիմանովսկայա
Հարի Լիեպինշ - Ռոզե, տնօրեն
Հելգա Դանցբերգ - Միրզա
Գունար Ցիլինսկի - գնդապետ
Պետերիս Լիեպինշ - Զիգիս, երկաթուղու մեքենավար, Առնոլդի գործընկերը
Պաուլ Բուտկևիչ - Էդելմանիս, քրեական հետախուզության տեսուչ (հնչյունավորել է Ալեքսանդր Բելյավսկին)
Ինտրս Բուրանս - Կրուգլով
Վիկտոր Պլյուտ - Գեորգի Մատվեևիչ Յակովլև
Իվար Կալնինշ - Ռոբերտ Սալմս, բեռնակիր, սպանված մեքենավարի դստեր սիրեկանը
Արթուր Կալեյս - Մենգելիս, պահեստի վարիչ
Յուրիս Կամինսկիս - երկաթուղային, խաբեբա
Ալեքսեյ Միխայլով - երկաթուղային
Լիլիանա Վեսերե - Գունա (հնչյունավորել է Նատալյա Ռիչագովան)
Ակվելինա Լիվմանե - Իննա Դարկեվից
Օլգերտ Կրոդերս - հաշմանդամ փաստաբան, Առնոլդի ազգականը
Յուրիս Պլիվինշ - Միտյա, վագոնակցիչ բանվոր


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր՝ Ալոիզ Բրենչ
Սցենարի հեղինակ՝ Անդրիս Կոլբերգս
Օպերատոր՝ Միկս Զվիրբուլիս
Նկարիչ՝ Գունարս Բալոդիս
Կոմպոզիտոր՝ Ռայմոնդ Պաուլս
Կոստյումների նկարիչ՝ Վեչելա Վարսլավանե
Գլխավոր խորհրդատու՝ Անրիյս Կավալիերիս
Ֆիլմի տնօրեն՝ Մարկ Ցիրելսոն


== Ծանոթագրություններ ==
Տեանո

Տեանո  (իտալերեն՝ Teano), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 12 727 մարդ։ Բնակչության խտություն կազմում է 145 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 88 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81057, հեռախոսային կոդ՝ 0823։
Թեանոյի Սուրբ Պարիդեն, Սուրբ Ռեպարատան, Սուրբ Ամասիոս Թեանոն, Սուրբ Ուրվանը և Սուրբ Տերենտիանոսը հարգվում են որպես կոմունայի հովանավորներ։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 5-ին։


== Բնակչություն ==


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0823 875080
Էլեկտրոնային փոստ՝ urp@comune.teano.ce.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.teano.ce.it


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Կաճրեթ

Կաճրեթ (վրաց.՝ კაჭრეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գուրջաանից հեռու է 35 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1958 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ (99,3%)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրեն Սարդարյան

Սուրեն Լևոնի Սարդարյան (1918, Դեվրլու, Երևանի գավառ - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1966): ՀԽՍՀ վաստակավոր ինժեներ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Սուրեն Սարդարյանը ծնվել է 1918 թվականին, Արարատի շրջանի Արարատ գյուղում։ Սովորել է հայրենի գյուղի դպրոցում, 1934- 1936 թվականներին՝ Երևանի ինդուստրիալ բանֆակում, այնուհետև ընդունվել է Երևանի  Կառլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիդրոտեխնիկական ֆակուլտետը, որի տեսական դասընթացը, առանց դիպլոմային պաշտպանության, ավարտել է 1941 թվականին։ Պոլիտեխնիկական ինստիտուտում սովորելիս, սկսած 1937 թվականից մինչև Մեծ հայրենականը, Սարդարյանը միաժամանակ աշխատել է Երևանի լեռնամետալուրգիական տեխնիկումում, դասավանդել է տեխնիկական մեխանիկա և գեոդեզիա։ Այդ ժամանակաշրջանում նա աշխատել է նաև Ա. Թամանյանի անվան շինարարական տեխնիկումում՝ դասավանդելով նույն առարկաները, մաթեմատիկա է դասավանդել երեկոյան մասսայական դպրոցներում։
Հայրենական պատերազմի սկզբից Սարդարյանը մեկնել է բանակ և ակտիվորեն մասնակցել հայրենիքի պաշտպանությանը՝ սկզբում սակրավորների խմբում՝ Մոսկվայի մոտ, իսկ հետագայում՝ 89-րդ դիվիզիայում, մասնակցել է արդեն 226-րդ դիվիզիայի, 987-րդ գնդի ինժեներական ծառայությունների պետի պաշտոնում։ Մարտական գործողությունների ճանապարհը Մոզդոկից հասել է Կարպատներ, Չեխոսլովակիայի Կոշիցե քաղաքը։ Որպես սակրավորների վաշտի հրամանատար, իսկ հետագայում գնդի ինժեներական ծառայությունների պետ, տարբեր միավորումների կազմում մասնակցել է մի շարք ռազմաճակատների մարտական գործողություններին։ 1944 թվականին ռազմաճակատում ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Ցուցաբերած արիության և խիզախության համար Սարդարյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի, և Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։ 1945 թվականի հունվարի վերջին մարտական առաջադրանքը կատարելիս ծանր վիրավորվել է։ 1945 թվականի մայիսին զորացրվել է որպես Հայրենական պատերազմի հաշմանդամ, կապիտանի կոչումով։ 
Զորացրվելուց հետո Սարդարյանն աշխատանքի է անցել լեռնամետալուրգիական տեխնիկումում։ 1966 թվականին ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, այնուհետև դոցենտի պաշտոն։ Աշխատել է պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական մեխանիկայի ամբիոնի վարիչ։ 
Շինարարական ֆակուլտետի 50-ամյակի առթիվ Սարդարյանն արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ինժեների պատվավոր կոչման։ Նա գիտական աշխատանքների հեղինակ է, ունի ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ։ Ակտիվորեն մասնակցել է ֆակուլտետի և ինստիտուտի քաղաքական-հասարակական կյանքին, ուսանողների ռազմահայրենասիրական դաստիարակությանը։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ


== Ծանոթագրություններ ==
Կադիյի շրջան (Կոստրոմայի մարզ)

Կադիյի շրջան (ռուս.՝ Кадыйский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կոստրոմայի մարզում։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կադիյ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2190 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 8177 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,73 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Լոուրենս շրջան (Միսսիսիպի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լոուրենս շրջան (այլ կիրառումներ)Լոուրենս շրջան (անգլ.՝ Lawrence County), ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.116 կմ² է, բնակչությունը՝ 12.929 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մոնտիկելո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1814 թ.։ Շրջանն անվանակոչվել է ի պատիվ հերոս ծովային Ջեյմս Լոուրենսի։


== Ծանոթագրություններ ==
Մնոգովերշիննի

Մնոգովերշիննի (ռուս.՝ Многовершинный), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Նիկոլաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2320 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իսակովո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻսակովոԻսակովո (ռուս.՝ Исаково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ան-12-ի ավիավթար Հարավային Սուդանում

Ան-12-ի ավիավթար Հարավային Սուդանում, Ջուբայում տեղակայված Allied Services Limited ավիաընկերությանը պատկանող Ան-12 օդանավի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2015 թվականի նոյեմբերի 4-ին Հարավային Սուդանում։ Ինքնաթիռը վայր է ընկել Սպիտակ Նեղոս գետի մոտ։ Կործանման հիմնական վարկած է համարվում օդանավի գերբեռնվածությունը։ Օդանավը վայր է ընկել ագարակի վրա։ Զոհերի թվում կան մարդիկ, որոնք օդանավի կործանման պահին ցամաքում են գտնվել։ Կործանման հետևանքով 41 մարդ է զոհվել, 2-ը փրկվել են։


== Օդանավ ==
Ինքնաթիռը եղել է բեռնատար։
2014 թվականից Ան-12 օդանավը հանվել է Հայաստանի գրանցումից։ Այն պատկանել է տաջիկական «Asia Airways» ընկերությանը։


== Անձնակազմ ==
ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության տրամադրած տվյալներով ինքնաթիռի անձնակազմի 5 անդամները հայեր են՝


== Ծանոթագրություններ ==
Վարշավա (այլ կիրառումներ)

Վարշավա, կարող է վերաբերել՝

Վարշավա - Լեհաստանի մայրաքաղաքը, քաղաքական, տնտեսական մշակութային և գիտական կենտրոնը
Վարշավա - Վարշավայի ամենահին թաղամասը
Աստերոիդների ցանկ (98101-98200)

Աստերոիդների ցանկ (98001-98100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (98201-98300)
 Աստերոիդների ցանկ (98001-98100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (98201-98300)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (95001)-(100000)»։ www.minorplanetcenter.net
Սենեգալի վարչական բաժանում

Սենեգալը վարչական առումով բաժանված է 14 շրջանների։


== Տես նաև ==
Սենեգալի քաղաքներ
Բաբենկի (այլ կիրառումներ)

Բաբենկի, կարող է վերաբերել՝

Բաբենկի - գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում
Բաբենկի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում
Պիացա Արմերինա տաճար

Պիացա Արմերինա տաճար (իտալերեն՝ Cattedrale di Maria Santissima delle Vittorie, Duomo di Piazza Armerina), հռոմեական կաթոլիկ տաճար Պիացա Արմերինայում, Սիցիլիա մարզ, Իտալիա։ Նվիրված է Maria Santissima delle Vittorie-ին։ Պիացա Արմերինայի եպիսկոպոսական նստավայրն է։
Կառուցվել է 15-րդ դարի եկեղեցու հիմքի վրա, ճարտարապետ Օրացիո Տորիանիի նախագծի հիման վրա։ Շինարարությունը սկսել է 1604 թվականին և ավարտվել 1719 թվականին։ Գմբեթն ավելացվել է 1768 թվականին։ 1817 թվականին, երբ ստեղծվեց Պիացայի թեմը (ավելի ուշ՝ Պիացա Արմերինա), այն դարձավ թեմական նստավայր։
Տաճարի ինտերիերում գերակշռում է կենտրոնական գմբեթը։ Նրա երկու կողմերի խաչերը բնութագրում են Քրիստոսի խաչելությունն ու հարությունը։ Եկեղեցու մկրտարանն իտալացի քանդակագործ Անտոնելլո Գաջինիի աշխատանքն է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Catholic Hierarchy: Diocese of Piazza Armerina
Ջանգիրբեկլու

Ջանգիրբեկլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 530, իսկ 1908-ին՝ 499 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օքսֆորդ շրջան (Մեն)

Օքսֆորդ շրջան (անգլ.՝ Oxford County), ԱՄՆ Մեն նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5.633 կմ² է, բնակչությունը՝ 57.833 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փարիզ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1805 թ.։
Պոն դը Վեյլ (կանտոն)

Պոն դը Վեյլ (ֆր.՝ Pont-de-Veyle), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11079 մարդ էր։Կանտոնի համարը 127 է։ Կանտոնում կա 12 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Քոստքո

«Costco Wholesale Corporation», ամերիկյան ակումբային եղանակով մեծածախ վաճառքի ինքնասպասարկման խանութների անդրազգային ցանց։ 2015 թվականի դրությամբ համարվում է աշխարհի երկրորդ ամենախոշոր մեծածախ առևտրի ցանցը «Walmart»-ից հետո։ «Fortune» ամսագրի 500 խոշորագույն ընկերությունների վարկանիշային ցանկում գրավում է 53-րդ հորիզոնականը (2015)։
Ընկերության առաջին մասնաշենքը բացվել է 1983 թվականին՝ Սիեթլ քաղաքում (Վաշինգտոն նահանգ)։
Ընկերության առևտրի կետերում (պահեստներում) առկա են ամենատարբեր ապրանքատեսակները, մասնավորապես խանութներում վաճառվում են սպասքի պարագաներ, հրուշակեղեն, էլեկտրատեխնիկա, կենցաղային գործիքներ, ավտոպահեստամասեր, անվադողեր, խաղալիքներ, սարքաշարեր, սպորտային ապրանքներ, զարդեղեն, տեղախցիկներ, գրքեր, առողջապահական պարագաներ, կահույք, գրասենյակային պարագաներ և այլն։
2014 թվականի ապրիլի դրությամբ ընկերությունն ունի 672 առևտրի կետեր Միացյալ Նահանգներում (474), Կանադայում (89), Մեծ Բրիտանիայում (26), Ավստրալիայում (7), Մեքսիկայում (34), Թայվանում (10), Հարավային Կորեայում (11), Ճապոնիայում (20) և Իսպանիայում (1)։


== Տես նաև ==
Fortune Global 500
Աշխարհի ամենաեկամտաբեր ընկերությունների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Սուրի շրջան (այլ կիրառումներ)

Սուրի շրջան անունով վարչատարածքային միավորներ կան՝

Սուրի շրջան - վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզի Դեյր-էլ-Զորի գավառում
Սուրի շրջան - վարչատարածքային միավոր Լիբանանի Հանրապետության Հարավային մարզում
Արաբ-Կյուկել

Արաբ-Կյուկել, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 480 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պալմեյրանտի

Պալմեյրանտի  (պորտ.՝ Palmeirante), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Արագուաինայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3665 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 640,738 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,4 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 6.765.088,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.858,54 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,616 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Պալմեյրանտիի մասին
Ճամիկ

Ճամիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ծովառյուծներ

Ծովառյուծներ (լատ.՝ Otariinae), Otariidae (ռուս.՝ Ушастые тюлени) ընտանիքի ենթաընտանիք։ Ապրում են 20 տարի։ Մարմինը բավականին ճկուն է։ Վիզը երկար է և ճկուն։ Ունեն լավ ձևավորված գլխուղեղ։ Աչքերը մեծ են և մի փոքր դուրս եկած։ Մարմնի երկարությունը 2 մետր է, մուգ գորշագույն, երբեմն՝ սև։ Արուները կարող են լինել 300 կգ։ Էգերն ավելի փոքր են. մարմինը կշռում է միջինում 90 կգ։
Բնակվում են Հարավային կիսագնդում։ Նրանց կարելի է հանդիպել Հարավային Ամերիկայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի ափերը ողողող ջրերում։ Միայն Կալիֆորնիական ծովառյուծն է տեղափոխվել դեպի հյուսիս մինչև սուբտրոպիկական գոտիներ։ Բոլոր տեսակները բնակվում են ծովերի և օվկիանոսների բաց ափերում, ընդ որում հանդիպում են ինչպես քարքարոտ, այնպես էլ ավազոտ ափերին։


== Տեսակներ ==
Հյուսիսային ծովառյուծ (Eumetopias jubatus)
Կալիֆորնիական ծովառյուծ (Zalophus californianus)
Հարավային ծովառյուծ (Otaria flavescens)
Ավստրալիական ծովառյուծ (Neophoca cinerea)
Նորզելանդական ծովառյուծ (Phocarctos hookeri)


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Բերդակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Բերդակի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի,  Հայ առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Բերդակ գյուղում, ներկայիս Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի ավերված գյուղատեղիի բլրակի վրա։ Եկեղեցին ամբողջությամն ավերվել է 1997-2000թթ․ ընկած ժամանակահատվածում։ Հետագայում, եկեղեցու տեղում կառուցվել է մզկիթ։


== Ճարտարապետություն ==
20-րդ դարի սկզբներին գտնվում է կիսավեր վիճակում, քանդված էր եկեղեցու ամբողջ ծածկը, որմերի վերին հատվածները։ Եկեղեցու հետագա ճակատագիրն անհայտ է, հավանաբար այն արդեն ամբողջողվին ոչնչացված է։


=== Եկեղեցի ===
Սուրբ Հովհաննեսը փոքր ծավալի միանավ, թաղածածկ դահլիճով եկեղեցի էր։ Կազմված էր կիսաշրջանաձև աբսիդից և դահլիճից։ Հարավային ճակատից բացված էր միակ մուտքը։ Կառուցված էր կիսամշակ որձաքարից։ Ունեցել էր բարձր ինտերիեր։ Ծածկը, որը երկթեք էր շինված, նստած էր դահլիճի երկու զույգ որմնամույթերի ամրացված կամարների վրա։ Եկեղեցու որմերում ագուցված էին 1625 թվականի մի քանի խաչքար։ Մուտքի մոտ ագուցված էր արձանագիր քար, ուրում նշված էր, որ եկեղեցին վերանորոգվել էր 1888 թվականին։ Արձանագրություններ ունեցել էր նաև հարավային և արևելյան ճակատներում։


=== Մատուռ-զանգակատուն ===
Եկեղեցու հարավային ճակատին կից կառուցված էր մի փոքրիկ սենյակ, որը իրենից ներկայացնում էր արտաքին ավանդատուն կամ զանգակատուն-մատուռ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կասա դե կաբայերոս ի օֆիսիոս

Կասա դե կաբայերոս ի օֆիսիոս (իսպ.՝ Casa de Caballeros y Oficios), շինություն Առանխուես քաղաքում, Իսպանիա։ Շենքի կառուցումն սկսվել է Կառլոս III թագավորի օրոք։ Գտնվում է Առանխուեսի թագավորական պալատի մոտ։ 1931 թվականի հունիսի 3-ին ճանաչվել է որպես Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձան։


== Պատմություն ==
Շինարարությունն սկսվել է 16-րդ դարում և համարվում է ճարտարապետ Խուան Բաուտիստա դե Տոլեդոյի և ավելի ուշ Խուան դե Էռերայի առաջին աշխատանքներից մեկը։ Թեև 17-րդ դարում շինարարությունների ռիթմն ընկնում է, սակայն 18-րդ դարում կրկին թափ է առնում՝ 1730-ական թվականներին կրկնօրինակելով իտալացի վարպետ Սանտիագո Բոնավիայի ոճը։ Կասա դե կաբայերոս ի օֆիսիոսի շինարարությունը 1762 կամ 1767 թվականներին կապված էր ֆրանսիացի վարպետ Ժայմե Մարկեի հետ։ Շենքում պետք է տեղակայվեր դատարանը և նախարարությունները։ Կառույցը կապված էր թագավորական պալատի հետ։ Շենքը բաղկացած էր 2 մասից, որից փոքրը՝ Օֆիսիոն, գտնվում էր համալիրի հյուսիսային մասում։


== Գրականություն ==

Álvarez de Quindós y Baena Juan Antonio (1804)։ Descripcion histórica del real bosque y casa de Aranjuez, dedicada al Rey nuestro señor։ Imprenta Real 
Cossío Manuel Bartolomé, Pijoán José, Pijoán José (1959)։ Summa artis, historia general del arte 17։ Espasa-Calpe։ ISBN 9788423952007 
García Lanza Julio։ «Aranjuez ciudad planeada. Del plano de Bonavía (1747) al plan general de 1996.» 2։ Urban։ էջեր 122–135։ ISSN 1138-0810  
Muñoz Garcinuño Gema։ «La Casa de Oficios de Aranjuez» 12 (23)։ էջեր 77–256։ ISSN 0214-2821  
Navascués Palacio Pedro, Navascués Pedro (1999)։ El Palacio Real de Aranjuez։ Madrid: Lunwerg։ ISBN 978-84-7782-615-6 
Rosell Cayetano, Rosell Cayetano (1866)։  Aquiles Ronchi, ed.։ Crónica de la provincia de Madrid։ Madrid 


== Ծանոթագրություններ ==
Բուրատի

Բուրատի  (ռուս.՝ Быстрая Бураты), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է ակունքն անհետանում է։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100005193
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  115100519
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Խլիստովկա (այլ կիրառումներ)

Խլիստովկա, կարող է վերաբերել՝

Խլիստովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Խլիստովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Սարայի լեռնանցք

Սարայի լեռնանցք, գտնվում է Վասպուրականի լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում, Թուրքիայի և Իրանի սահմանագլխին, Արճակ և Կոտուր գետերի վերնագավառներում։ Բարձրությունը 2450 մ է։ Վանա լճի ավազանը միացնում է Կոտուրի հովտի (Արաքսի ավազան) հետ։ Սարայի լեռնանցքով անցնում է Արճակ-Սարայ-Խոյ ճանապարհը։ Ձմռանը փակվում է։
Ռոխմա (գյուղ, Վսևոլոժսկի շրջան)

Ռոխմա (ռուս.՝ Рохма), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էլեն Գուստաֆսոն

էլեն Գուստաֆսոն (անգլ.՝ Ellen Gustafson, ), ամերիկացի գործարար, սոցիալական եռնարկատեր և արդյունաբերական համակարգի ակտիվիստ։ Առավել հայտնի է որպես Լորեն Բուշ Լորեն Լորեն Բուշ Լորենի հետ միասին «FEED Projects»-ի համահիմնադիր նաև որպես աչ առևտրական «30 Project» կազմակերպության հիմնադիր։ Բացի այդ, նա եղել է ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչը ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրում և հիմնադրել է ոչ առևտրական «Food Tank» կազմակերպությունը Դանիել Ներեմբերգի հետ համատեղ, որը զբաղվում է սովի, ճարպակալության և աղքատության հետ կապված խնդիրները լուծելով։


== Կենսագրություն ==
Գուստաֆսոնը ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան միջազգային քաղաքականության ոլորտում։ Շուտով սկսել է աշխատել միջազգային հարաբերությունների գծով խորհրդում, ապա որպես ABC News-ի լրագրող՝ մասնագիտացված ահաբեկչության գծով։
2007 թվականին Գուստաֆսոնը Լորան Բուշ Լորանի հետ, որը Ջորջ Բուշի զարմուհին էր, համատեղ դարձել է «FEED Projects»-ի համահիմնադիրը։ «FEED Projects»-ը պատրաստում էր պայուսակներ, որի վաճառքից ստացված ողջ հասույթը գնում է ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի ֆոնդ։ FEED-ի պայուսակները պատրաստված են 100%-անոց օրգանական, էթիկապես ընդունելի նյութերից։ Ծրագիրն ուղղված է մեկ տարվա ընթացքում 1 աշակերտի ճաշով ապահովելուն։ Այս նախագծին մասնակցությունը նրան բերել է բազմաթիվ մրցանակներ, այդ թվում նա համարվել է առավել ազդեցիկ կին-ձեռնարկատերերից մեկը (2009 թվական, «Fortune ամսագիր)։ Նա նաև «FEED Foundation»-ի նախկին գործադիր տնօրենն է, որը ուղղված է ողջ աշխարհում սովի դեմ պայքարին և ողջ աշխարհում 60 մլն դպրոցականի ապահովում է սնունդով։
Գուստաֆսոնը «30 Project»-ի հիմնադիրն ու գործադիր տնօրենն է։ Այդ ոչ առևտրային կազմակերպությունը զբաղվում է առաջիկա 30 տարում սննդի արտադրության և սպառման փոփոխությամբ, ինչպես նաև համաշխարհային պարենային անհավասարության խնդրի լուծմամբ, որը երկու համաճարակների՝ ճարպակալման և սովի հիմքում է ընկած։ Բացի այդ, «30 Project »-ը նաև տարբեր ընկերություններ է ներգրավում սննդի արդյունաբերության մեջ՝ փորձելով ամբողջովին փոխել այդ խնդիրները։ «30 Project»-ում Գուստաֆսոնը աշխատում է Դանիել Ներենբերգի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Թորոս (Արղանա-Մադենի գավառ)

Սուրբ Թորոս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 11 տուն` 89 հայ բնակչով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Սուրբ Թորոսն ուներ եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ վարժարան, որտեղ սովորում էին 25 աշակերտ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աննա Գերման

Աննա-Վիկտորիա Գերման-Տուխոլսկայա (լեհ.՝ Anna Wiktoria German-Tucholska), փետրվարի 14, 1936(1936-02-14), Ուրգենչ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 26, 1982(1982-08-26), Վարշավա, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), գերմանական ծագմամբ լեհ երգչուհի, ով ապրել և ստեղծագործել է ԽՍՀՄ-ում։
Ընտանիքը, մանկությունը։ Աննայի մայրը ՝ Իրմա Դավիդովան, ռուսաստանաբնակ գերմանուհի էր։ Աշխատում էր գերմաներենի ուսուցչուհի։ Հայրը՝ Օյգեն Հյորմանը, նույնպես ռուսաստանաբնակ գերմանացի էր. մասնագիտությամբ՝ հաշվապահ։ 1937 թ ձերբակալվել է ՝ մեղադրվելով լրտեսության մեջ և գնդակահարվել 1938 թ, Տաշքենտում։ Արդարացվել է միայն 1985 թ.: Աննան ծնվել է 1936 թ փետրվարի 14-ին, Ուզբեկստանի Ուրգենիչ քաղաքում։
1960-1980 թվականներին եղել է էստրադային աստղ, հանրահայտ է դարձել հիմնականում աշխարհի տարբեր լեզուներով երգեր կատարելով՝ առաջին հերթին լեհերենով և ռուսերենով։ Հյուրընկալվել է ԳԴՀ-ում, ԳՖՀ-ում, Չեխիայում-ում և ԽՍՀՄ-ում, շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, Իտալիայում, Հունգարիայում, Մոնղոլիայում։ Եղել է մի շարք ազգային և միջազգային փառատոնների մրցանակակիր (Մոնտե Կարլո, Վիսբադեն, Բրատիսլավա, Սան Ռեմո, Նեապոլ, Կան, Օստենդ, Օպոլ, Օլշտին և այլն)։
2012 թվականին նկարահանվել է «Աննա Գերման։ Սպիտակ հրեշտակի գաղտնիքը» (ռուս.՝ Анна Герман. Тайна белого ангела, լեհ.՝ Anna German. Tajemnica Białego Anioła) հեռուստասերիալը։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելոգորսկի (Շոլոխովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելոգորսկի (այլ կիրառումներ)Բելոգորսկի (ռուս.՝ Белогорский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Բազկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բնակչությունը ըստ 2009 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների կազմում է 1921 մարդ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջկենտրոնից հեռավորությունը կազմում է 5 կմ։


=== Փողոցներ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բելոգորսկի (խուտոր)
Ամալի Մատերնա

Ամալի Մատերնա (անգլ.՝ Amalie Materna, ի ծնե` Ամալիա, ավելի ուշ` Ամալի Ֆրիդրիխ-Մատերնա, հուլիսի 10, 1844(1844-07-10), Sankt Georgen an der Stiefing, Leibnitz District, Շտիրիա - հունվարի 18, 1918(1918-01-18), Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա), օպերայի ավստրիացի սոպրանո։ Երեք տասնամյակ տևած իր կարիերայի ընթացքում նա աչքի է ընկել իր հայտնի հզոր ձայնով։ Նա լավագույնս հիշվում է Ռիչարդ Վագների մի քանի օպերաներում մարմնավորած իր կերպարների համար։


== Կարիերա ==
Օպերայում իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Մատերնան սկսել է 1865 թվականին, Գրացի Թալիա թատրոնում։ Հետո նա ամուսնացել է դերասան Կառլ Ֆրիդրիխի հետ և նրա հետ Վիեննայի մոտ գտնվող արվարձանների թատրոններում և Վիեննայի Կարլի թատրոնում մասնակցել է օպերետների բեմադրությունների։ Վիեննայի պետական օպերայում իր իր դեբյուտն է նշել 1869 թվականին` L'Africaine օպերայում երգելով Սելիկայի դերը։ Լայնորեն ընդունվելով` Մատերնան հաջորդ 25 տարիների ընթացքում պարբերաբար հանդես է եկել Վիեննայում։ Նրա նշանակալի դերերից են 1874 թվականին Աիդա օպերայի առաջին բեմադրության մեջ Ամներիսի դերը և Կարլ Գոլդմարկի Die Königin von Saba օպերայում գլխավոր դերը (1875 թվական, մարտի 10)։
Մատերնան ամենալայն ընդունելություն է գտել Վագների օպերաներում իր խաղացած դերերի համար։ Նա կատարել է Բրունհիլդայի դերը Նիբելունգի մատանին օպերայի 1876 թվականին բայրոյթյան բեմադրությունում, Վիեննայում մասնակցել է նաև Վալկիրիայի (1877) և Զիգֆրիդ (1878) օպերաների պրեմիերաներին, ինչպես նաև` Նիբելունգի մատանին օպերայի բեռլինյան առաջնախաղին (1881)։ 1882 թվականին նա Բայրոյթում Քանդրիի դերն է մարմնավորել Պարսիֆալ օպերայում` կրկնելով այս դերն ամեն տարի մինչև 1891 թվականը։
1884 թվականին Մատերնան Հերման Վինկելմաննի ու Էմիլ Սկարիայի հետ ճամփորդել է դեպի ԱՄՆ։ 1885 թվականի հունվարի 5-ին Մետրոպոլիտեն օպերայում իր դեբյուտն է նշել` Տանհոյզեր օպերայում խաղալով Էլիզաբեթի դերը։ Այս թատրոնում նրա խաղացած այլ դերերից են Վալենտինայի դերը Հուգենոտներ օպերայում, Ռաքելի դերը La juive-ում և Բրունհիլդայի դերը Վալկիրայում։ The New York Times-ի հեղինակը գրելով երգչուհու մասին` նրա Բրունհիլդայի դերը բնութագրել է որպես «համաշխարհային հռչակ բերող դեր` նրա խորը զգացմունքներով, արտահայտիչ երանգներով և մոգական արտաքինով...»:
Երգչուհին Վիեննա է վերադարձել 1885 թվականին և հաջորդ ինը տարիների ընթացքում հանդես է եկել մի շարք բեմադրություններում։ Նրա վերջին բեմադրությունը Վիեննայում եղել է 1894 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Աշխատանքից հեռանալուց հետո նա երգեցողություն է դասավանդել Վիեննայում, որտեղ իր վերջին հանրային ելույթն է ունեցել 1913 թվականին` Քանդրիի դերը երգելով Վագների ծննդյան օրվա հիշատակի միջոցառմանը։


== Խաղացած դերերի պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Elizabeth Forbes: "Amalie Materna", Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed October 20, 2008), (subscription access)Archived 2008-05-16 at the Wayback Machine.
Bio at Great Singers of the Past


== Արտաքին հղումներ ==
Amalie Friedrich-Materna: North American Theatre Online
Ալիջուղ

Ալիջուղ, գյուղ (ձմեռանոց) Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Օլթիի գավառում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 26 կմ հյուսիս-արևելք՝ Օլթի գետի աջ կողմում՝ անտառապատ բարձրավանդակում։


== Բնակչություն ==
1920 թվականին ուներ 15 տուն քուրդ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ներքին Յայջի

Ներքին Յայջի (ադրբ.՝ Aşağı Yayci), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերջին ճանապարհը

«Վերջին ճանապարհը» (ռուս.՝ Последняя дорога), 1986 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Պուշկինի կյանքի վերջին ժամերի մասին։ Նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում Երկրորդ ստեղծագործական միավորման կողմից։ Նկարահանվել է Միխայիլ Բուլգակովի «Ալեքսանդր Պուշկին» պիեսի հիման վրա (լուսագրերում Բուլգակովի անունը նշված չէ)։ Սցենարիստներ են հանդես եկել Յակով Գորդինը և ֆիլմի ռեժիսոր Լեոնիդ Մենակերը։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ալեքսանդր Կալյագինը, Իրինա Կուպչենկոն, Ինոկենտի Սմոկտունովսկին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են 1837 թվականի հունվարի 27-ի գիշերը, երբ Ալեքսանդր Պուշկինի կյանքի հիմնական իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են ողբերգության, արդեն տեղի են ունեցել։ Առջևում Սև գետի ափին տեղի ունենալիք մենամարտն է և բանաստեղծի մահը։


== Դերերում ==
Յուրի Խոմուտյանսկի – Պուշկին
Ալեքսանդր Կալյագին – Ժուկովսկի
Վադիմ Մեդվեդև – Վյազեմսկի
Իրինա Կուպչենկո – Վերա Վյազեմսկայա
Ելենա Կարաջովա – Նատալյա Գոնչարովա
Ինոկենտի Սմոկտունովսկի – բարոն Գյոկերն
Գեդիմինաս Ստորպիրշտիս – Դանտես
Անդրեյ Մյագկով – Դուբելտ
Աննա Կամենկովա – Ալեքսանդրա Գոնչարովա
Սերգեյ Սազոնտև – Դանզաս
Վյաչեսլավ Եզեպով – Ալեքսանդր Տուրգենև
Ալբերտ Ֆիլոզով – Ուվարով
Իվան Կրասկո – ռոտմիստր Ռակեև
Վսեվոլոդ Կուզնեցով – Վերեյանով
Սերգեյ Ժիգունով – Կոռնետ Չիչերին
Միխայիլ Գլուզսկի – փոխգնդապետ Շիշկին
Օլգերտ Կրոդերս – Նեսելրոդե
Ռիմա Մարկովա – մադամ Նեսելրոդե
Ալեքսանդր Ռոմանցով – կավալերգարդ
Պյոտր Շելոխոնով – Ստեֆանովիչ
Վիկտոր Շուլգին – Նիկիտա Կոզլով
Վլադիմիր Մատվեև – Դուբելտի քարտուղարը
Ռեմ Լեբեդև – Արենդտ
Օլեգ Կազանչեև – դ’Արշիակ
Ելենա Իվոչկինա – Եկատերինա Գոնչարովա
Վալերի Դորոնին – Նիկոլայ I
Վիկտոր Բիչկով – Պավել, ծառա
Գալի Աբայդուլով – պարուհի պարահանդեսում (լուսագրերում նշված չէ)
Յուրի Ստոյանով – լեյբ-հուսարական սպա, Դանտեսի ընկերը (լուսագրերում նշված չէ)


== Ստեղծողներ ==
Ռեժիսոր՝ Լեոնիդ Մենակեր
Սցենարիստներ՝ Յակով Գորդին, Լեոնիդ Մենակեր
Օպերատոր՝ Վլադիմիր Կովզել
Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Պետրով
Բեմադրող նկարիչ՝ Մարքսեն Գաուխման-Սվերդլով, Դ. Մանե
Մոնտաժող՝ Իրինա Ռուդենկո
Հնչյունային օպերատոր՝ Օքսանա Ստրուգինա


== Տես նաև ==
Պուշկին։ Վերջին մենամարտը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Домашняя синематека. Отечественное кино 1918—1996 / Каталог игровых фильмов… — М., Дубль-Д, 1996 ISBN 5-900902-05-6
Фоняков Илья, Правда трагедии, «Литературная газета», 1987, 4 февраля
Дмитревская Марина, Но камера скользит… «ВП», 1987, 4 февраля
Поздняков Александр, Последняя дорога, «Советский фильм», 1987, № 4
Листов В., «Но только нет судьбы поэта…», «Искусство кино», 1987, № 6
Гуревич С., Биографический фильм, или Гадание по Пушкину // В сб.: Дома у Пушкина. — СПб., АРС, 1994


== Արտաքին հղումներ ==
«Последняя дорога» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
Պաուլ Ֆետտեր

Պաուլ Ֆետտեր (գերմ.՝ Paul Vetter, 1850 - 1906, Տյուբինգեն, Գերմանիա), գերմանացի հայագետ, Տյուբինգենի համալսարանի պրոֆեսոր (1890 թվականից), զբաղվել է հայախոսությամբ և ծիսագիտությամբ, ինչպես նաև՝ հնդեվրոպական բանասիրությամբ։ Ֆետտերի ուսումնասիրությունների մեծ մասը վերաբերում է հայ իրականությանը․ դրանք հիմնականում ամփոփված են Հակովբոս Տաշյանի կազմած «Հայկական աշխատասիրությունք հայագետ Պ․ Ֆեթթերի» (1895) գրքում (վերջինս կազմում է «Ազգային մատենադարան» շարքի XVII հ․)։
Ֆետտերն ուսումնասիրել է Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքն ու գործունեությունը, հայոց այբուբենի ստեղծման հանգամանքները, գնահատել Մաշտոցին (որպես թարգմանչի և հեղինակի), Աղվանք և Վիրք կատարած նրա ճանապարհորդությունը, անդրադարձել է Մովսես Խորենացու գործունեության ժամանակին (նրան համարել V դ․ հեղինակ) և նրա «Հայոց պատմության»-ը։
Հոդվածներ է նվիրել Կորյունի, Եզնիկ Կողբացու, Ներսես Շնորհալու, Եվսեբիոս Կեսարացու ստեղծագործություններին, բարձր գնահատել հայկական հեթանոսական էպոսի պահպանված հատվածներն ու հեթանոսական ժողովրդական երգերը, եկեղեցական երաժշտությունը։
Ֆաինա Եպիֆանովա

Ֆաինա Գեորգիևնա Եպիֆանովա (ռուս.՝ Фаина Георгиевна Епифанова, հոկտեմբերի 16, 1907(1907-10-16) - փետրվարի 6, 1988(1988-02-06)), խորհրդային ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր և նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, մի շարք գովազդային ֆիլմերի բեմադրող։ Մասնակցել է ավելի քան 150 մուլտֆիլմերի ստեղծմանը։


== Կենսագրություն ==
Ֆաինա Եպիֆանովան ծնվել է 1907 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Ավարտել է նկարչական դասընթացների գրաֆիկական բաժինը ռուս հայտնի նկարիչ Ֆեոդոր Ռերբերգի ղեկավարությամբ։ Որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր՝ Ֆաինա Եպիֆանովայի սկսել է աշխատել «Էքսպերիմենտալ մուլտարվեստանոցում» (1934-1935) և «Մոսֆիլմ» (1935-1936) կինոստուդիայում։ Սակայն Ֆաինա Եպիֆանովայի տաղանդը բացահայտվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, որտեղ նա աշխատել է 37 տարի (1936 թվականից մինչև 1973 թվականը)։
Ֆաինա Եպիֆանովան եղել է նաև «Մուլտհեռուստաֆիլմի» (ռուս.՝ «Мульттелефильм») «Էկրան» ստուդիայում։ Մուլտիպլիկացիայի բնագավառում նրա ռեժիսորական նուրամուտը դարձել է «Գործ №...» մուլտֆիլմը, որ թողարկվել է 1964 թվականին։
Ֆաինա Եպիֆանովան եղել է մուլտիպլիկատոր Բորիս Դյոժկինի կինը։ Նրանք ունեցել են մեկ որդի՝ Սերգեյ Դյոժկինը։
Ֆաինա Եպիֆանովան մահացել է 1988 թվականի փետրվարի 6-ին։
2007 թվականին լույս է տեսել «Կինոգիտական թողարկումներ» (ռուս.՝ «Киноведческие записки») ամսագրի 81-րդ թողարկումը, որում Կիրիլ Մալյանտովիչը հիշում է «Սոյուզմուլտֆիլմի» մուլտիպլիկատորների, այդ թվում նաև Ֆաինա Եպիֆանովայի մասին։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===
1964 – «Գործ №...» (ռուս.՝ «Дело №_»)
1966 – «Ծանոթ դեմքեր» (ռուս.՝ «Знакомые лица»)
1970 – «Գեղադիտակ-70։ Պապն ու շաղգամը» (ռուս.՝ «Калейдоскоп-70. Дедка и репка»)
1975 – «Նկար։ Գնում էր Վանյան» (ռուս.՝ «Картина. Ехал Ваня»)
1978 – «Իմ ընկեր լուսացույցը» (ռուս.՝ «Мой приятель светофор»)


=== Բեմադրող նկարիչ ===
1963 – «Լուսատտիկ № 3» (ռուս.՝ «Светлячок № 3»)
1963 – «Խոզուկ-խնայատուփ» (ռուս.՝ «Свинья-копилка»)


=== Նարիչ-մուլտիպլիկատոր ===


=== Ռեժիսոր ===
«Թանկագին ճանապարհ» (ռուս.՝ «Дорогая дорога («Фитиль» № 46)»)
1967 – «Штурмовщина («Фитиль» № 59)»
«Դուք գնե՞լ եք հովանոց» (ռուս.՝ «Вы купили зонтик?», գովազդ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — 816 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4 Стр. 252-253.
КИНО: Энциклопедический словарь, М. Советская энциклопедия, 1987, с. 137.


== Արտաքին հղումներ ==
Faina Epifanova (1907–1988) (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Ֆաինա Գեորգիևնա Եպիֆանովա — animator.ru
Ասիական ցիվետ

Ասիական ցիվետ, մեծ ցիվետ կամ հնդկական ցիվետ (լատ.՝ Viverra zibetha), գիշատիչների կարգի ցիվետների ընտանիքին պատկանող կենդանատեսակ։
Տարածված է Հեռավոր Արևելքում։ Վերջին տարիներին կենդանատեսակների թիվը կտրուկ նվազել է և ասիական ցիվետը Բնության պահպանության միջազգային միության կողմից գնահատվել է, որպես վտանգման սպառնացող տեսակ։
Քիչ քանակությամբ պահպանվել են միայն Հարավարևելյան Ասիայի որոշ հատուկ պահպանվող տարածքներում՝ արգելոցներում և ազգային պարկերում։


== Տարածվածութուն ==
Տարածված են Հարավարևելյան Ասիա տարածաշրջանի պետությունների տարածքներում։
Ազատության մեջ ապրում են Լաոսում, Թաիլանդում, Վիետնամում, Կամբոջայում, Նեպալում, Բութանում, Մյանմայում, Սինգապուրում, Չինաստանի հարավում, Հնդկաստանի հյուսիս-արևելքում, ինչպես նաև ամբողջ Մալակկա թերակղզու տարածքում։
Այս տեսակները հայտնաբերվել են Հեռավոր Արևելքի կուսական անտառներում, ինչպիսիք են սաղարթավոր և մշտադալար անտառները։
Ապրում են նաև տնկադաշտերում և միջնակարգ անտառներում՝ ծովի մակադրակից մինչև 1600 մետր բարձրության վրա։


== Նկարագրություն ==
Առանց պոչի մարմնի երկարությունը կազմում է 50-95 սմ։ Պոչը բավականին երկար է՝ 38-59 սմ։ Կշռում է 3,4-9,2 կգ։
Կոկորդի վրա ունի զարդանախշեր՝ սև և սպիտակ գույներով։ Մարմնի հիմնական գույնը կարմրավուն կամ մոխրագույն է, ոչ հաճախ նաև շագանակագույն։
Պոչը գծավոր է և հզոր։ Այն ունի գրեթե նույն գունավորումը, ինչ որ կոկորդային հատվածը։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոմոսկովսկոե (գյուղ, Դոլինսկայայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոմոսկովսկոեՆովոմոսկովսկոե (ուկրաիներեն՝ Новомосковське), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոլինսկայայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոմոսկովսկոե գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,388 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,81 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալտատ (գյուղ, Նազարովսկի շրջան)

Ալտատ (ռուս.՝ Алтат), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Նազարովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 300 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շիմուր

Շիմուր  (ռուս.՝ Шимур), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեզեն գետի աջ ափից 848 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03030000112103000043162
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103004316
Ավազանի կոդը — 03.03.00.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Նա ինատ

«Նա ինատ» (բուլղարերեն` На инат), բուլղարացի երգչուհի Պոլի Գենովայի երգն է, որով ներկայացրել է Բուլղարիան Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում։ Երգի խոսքերի և երաժշտության հեղինակներն են` Պոլի Գենովան, Սեբաստիան Արմանը, Բորիս Միլանովը և Դևիդ Բրոնները։
Երգը Եվրատեսիլի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 12-րդ հորիզոնականը՝ ինչը թույլ չի տվել որպեսզի Պոլի Գենովան հանդես գա նաև եզրափակիչ փուլում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը Յութուբում
1613

1613 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1613 թվականն է, 
XVII դարի 13-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Սեպտեմբեր 15 - Ֆրանսուա դը Լառոշֆուկո, ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, նշանավոր հուշավիպագիր, փիլիսոփա (վ. 1680)


== Մահեր ==
Ռոբերտ ՄաքՆոտ

Ռոբերտ ՄաքՆոտ (անգլ.՝ Robert H. McNaught, 1956, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն), ավստրալիացի աստղագետ, աշխատել է Սայդինգ Սփրինգի աստղադիտարանում։  Ավարտել է Ավստրալիայի ազգային համալսարանի աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի գիտական դպրոցը։ Համագործակցել է բրիտանացի աստղագետ Դևիդ Էշերի հետ Հյուսիսային Իռլանդիայում գտնվող Արմանի աստղադիտարանից։
Այժմ ՄաքՆոտը ղեկավարում է Աստոնի արբանյակների հսկողության համալսարանը, իսկ վերջերս սկսել է աշխատել Սայդինգ Սփրինգի աստղադիտարանում։ Ազատ ժամանակում նա հաջողությամբ կատարում է աստերոիդների, գիսաստղերի և նոր աստղերի լուսաչափական հետազոտություններ, ինչպես նաև կատարում է լայնածավալ հետազոտություններ ասուպների և աստերիդների կողմից աստղերի ծածկումների բնագավառում։
Ռոբերտ ՄաքՆոտը շատ արդյունավետ աշխատել է նոր աստերոիդների որոնման ասպարեզում, ինչպես նաև մասնակցել է Սայդինգ Սփրինգ հետազոտություն ծրագրին։ Միանձնյա, և այլ աստղագետների հետ համատեղ նա հայտնաբերել է նաև մեծ քանակությամբ գիսաստղեր, այդ թվում 24 պարբերական, օրինակ՝ 130P/ՄաքՆոտի-Հյուզի գիսաստղը։ Հայտնաբերված գիսաստղերի քանակով նա զիջում է միայն տիեզերական արեգակնային SOHO աստղադիտարանին։ 2006 թվականի օգոստոսի 7-ին օգտագործելով Շմիդտի խցիկ նա հայտնաբերել է C/2006 P1 (ՄաքՆոտի) մեծ գիսաստղը, որը դարձել է վերջին տասնամյակների ամենապայծառ գիսաստղը, իսկ պերիհելիի անցման պահին, 2007 թվականի հունվարի 12-ին այն լավ երևում էր նաև հարավային կիսագնդում անզեն աչքով դիտելիս։
Ընդամենը 1978 թվականից 2011 թվականները ՄաքՆոտը հայտնաբերել է 410 աստերոիդ և 70 գիսաստղ, իսկ 1975 թվականից 1996 թվականները 63 գերնոր աստղեր, ինչպես նաև 3 նոր աստղեր 1986 թվականից 1987 թվականները ընկած ժամանակահատվածում։
1987 թվականին Ռոբերտ ՄաքՆոտին շնորհվել է Բրիտանական աստղագիտական ասոցիացիայի մրցանակ, իսկ շքանշաններ 1988 թվականին։
Նրա պատվին է անվանվել (3173) ՄաքՆոտ աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Komet MacNaught na Kometografiji (անգլ.)
Fotos da decoberta do C/2006 P1 (անգլ.)
Websäit vum Siding Spring Surveys (անգլ.)
«Earth-threatening space rocks hunted by ANU»։ Media releases (Ավստրալիայի ազգային համալսարան)։ 2004-04-06   (անգլ.)
McNaught Robert (2007)։ «C/2006 P1 (Pagina personale di McNaught)»։ Siding Springs Observatory։ Ավստրալիայի ազգային համալսարան։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-14-ին։ Վերցված է 2007-01-21   (անգլ.)
Վիլյատուրդե

Վիլյատուրդե (իսպ.՝ Villaturde), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Պալենսիա պրովինցիայի Կաստիլա և Լեոն ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Կամպոս շրջանում։ Բնակչությունը` 194 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Villaturde
Web de Villaturde Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
Կապիչ

Կապիչ, նախապատրաստուկները կամ կտրող գործիքները մետաղահատ, փայտամշակող հաստոցների վրա ամրակապելու հարմարանք։ Կապիչները լինում են.

մեխանիկական՝ առավել տարածված է ինքնակենտրոնադնող խառատային եռաբռունցք կապիչ (նախատեսված է կանոնավոր ձևի նախապատրաստուկներն ամրակապելու և հաստոցի իլի առանցքի նկատմամբ կենտրոնադնելու համար)
էլեկտրամագնիսական՝ կիրառում են բարակ դետալների ամրակապման համար
հիդրավլիկական և պնևմատիկ՝ թույլ են տալիս արագ ամրակապել նախապատրաստուկը և հանել մշակված դետալը։
Պավլովսկի շրջան (Ալթայի երկրամաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պավլովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)Պավլովսկի շրջան (ռուս.՝ Павловский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում։
Ստեղծվել է1925 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պավլովսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2230 կմ²։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40291 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18,07 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Լոնկոպե (այլ կիրառումներ)

Լոնկոպե, կարող է վերաբերել՝

Լոնկոպե - քաղաք Արգենտինայում
Լոնկոպե - դեպարտամենտ Արգենտինայում, Նեկունեն պրովինցիայի կազմում
Մարբախ ամ Նեկար

Մարբախ ամ Նեկար (գերմ.՝ Marbach am Neckar), Նեկարի Մարբախ, քաղաք Գերմանիայում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի Լյուդվիգսբուրգի շրջանում։ Ենթակա է Շտուտգարտի վարչական օկրուգին։ Զբաղեցնում է 18,06 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 15 510։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 1 18 049։
Մարբախը հայտնի է որպես գերմանացի նշանավոր բանաստեղծ Ֆրիդրիխ Շիլլերի ծննդավայր և այդ պատճառով էլ ստացել է Շիլլերի քաղաք պատվանունը, որը պաշտոնապես հաստատվել է 2022 թվականի սկզբին։ Քաղաքում գործում են Շիլլերյան ազգային թանգարանը, ժամանակակից գրականության թանգարանը, գերմանական գրականության արխիվը, որը երկրի գլխավոր գրական արխիվներից մեկն է։


== Նշանավոր մարբախցիներ ==
Մարբախում 1759 թվականի նոյեմբերի 10-ին ծնվել է գերմանացի ականավոր ռոմանտիկ բանաստեղծ և թատերագիր Ֆրիդրիխ Շիլլերը։
Մարբախը նաև նշանավոր քարտեզագիր և աստղագետ Թոբիաս Մայերի ծննդավայրն է։


== Քույր քաղաքներ ==
Մարբախի քույր քաղաքներն են՝

 Ֆրանսիա, Լ'Իլ Ադամ, Վալ դ'Ուազ, 1987 թվականից
 ԱՄՆ, Վաշինգտոն, Միսսուրի, 1990 թվականից
 Չինաստան, Տունլին, Անհոյ, 2005 թվականից


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Марбах, город»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Wilfried Schöntag. Ulrich III. // Das Haus Württemberg. Ein biographisches Lexikon  / Hrsg.: Sönke Lorenz, Dieter Mertens, Volker Press. —Stuttg., 1997. — S. 29—30. — ISBN 3-17-013605-4.
Albrecht Gühring u. a.։ Geschichte der Stadt Marbach am Neckar Bd. 1 (bis 1871). Marbach am Neckar 2002, ISBN 3-89735-189-7.
Albrecht Gühring։ Marbach am Neckar. Ein Führer durch die Schillerstadt und ihre Stadtteile. 2. Auflage, Marbach am Neckar 2004, ISBN 3-923107-13-7.
Albrecht Gühring u. a.։ Rielingshausen. Vom fränkischen Adelssitz zum Marbacher Stadtteil. Marbach am Neckar 1996.
Ulrich Hartmann (Hrsg.)։ Der Kreis Ludwigsburg. 2. Auflage, Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 1994, ISBN 3-8062-1055-1.
Sönke Lorenz, Peter Rückert (Hrsg.)։ Wirtschaft, Handel und Verkehr im Mittelalter. 1000 Jahre Markt- und Münzrecht in Marbach am Neckar (= Tübinger Bausteine zur Landesgeschichte. Band 19). Ostfildern 2013.
Hermann Schick։ Geschichte der Stadt Marbach am Neckar Bd. 2 (1871–1959). Marbach am Neckar 1992.
Karsten Preßler։ Endlich fast fertig. Zur Instandsetzung der Evangelischen Stadtkirche in der Schillerstadt Marbach. Nachrichtenblatt der Denkmalpflege in Baden-Württemberg, Jahr 2018, Heft 3, S. 191–199 (PDF; 9,8 MB).
Wolfram Berner - Von der Kraftwerksbahn zum Radweg - aus der Geschichte der Anschlussbahn des Kraftwerks Marbach am Neckar Verlag=Adolf Remppis Verlag GmbH + Co. KG, Marbach am Neckar, 2016-04-11, ISBN 978-3980326476
Fenja Sommer։ Ein Feierkult um Schiller? Untersuchung der Schillerfeiern im Dritten Reich in seiner Geburtsstadt Marbach am Neckar. Tectum-Verlag, Marburg 2015.


== Արտաքին հղումներ ==

Internetpräsenz der Stadt
Marbach-Info.de – private Marbach-Info-Seite
Քաղաքի պաշտոնական կայքէջը