armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վիգեն Չըթըրյան

Վիգեն Չըթըրյան (ֆր.՝ Vicken Cheterian), ծնունդով լիբանանցի հայ լրագրող և հեղինակ, որը միջազգային հարաբերություններ է դասավանդում Ժնևի Վեբսթեր համալսարանում (Շվեյցարիա)։ Նա նաև դասախոսել է Ժնևի համալսարանում և Լոնդոնի SOAS համալսարանում (2012-2014)։ Չըթըրյանը նաև հոդվածագիր է Ստամբուլում լույս տեսնող «Ակոս» շաբաթաթերթում։ Նա Ժնևի Միջազգային և զարգացման հետազոտությունների բարձրագույն ինստիտուտի (IUHEI) ասպիրանտ է։


== Աշխատություններ ==
Cheterian Vicken (2008)։ War and Peace in the Caucasus: Ethnic Conflict and the New Geopolitics (անգլերեն)։ Columbia University։ ISBN 978-0-231-70064-1 
Cheterian Vicken, ed. (2013)։ From Perestroika to Rainbow Revolutions: Reform and Revolution After Socialism (անգլերեն)։ Hurst։ ISBN 978-1-84904-144-7 
Cheterian Vicken (2015)։ Open Wounds: Armenians, Turks and a Century of Genocide (անգլերեն)։ Hurst։ ISBN 978-1-84904-458-5 
“Roots of ISIS Violence and the Killing Fields of the Middle East,” Survival, Vol. 57, Issue 2, 2015, pp. 105–118.
"Origins and Trajectory of the Conflicts in the Caucasus", Europe-Asia Studies, Vol. 64, No. 9, 2012, pp. 1625–1649.
"Karabakh Conflict After Kosovo: No Way Out?", Nationalities Papers, Vol. 40, No. 5, 2012, pp. 703–720.
"Kyrgyzstan, Central asia's Island of Instability", Survival, Vol. 52, No. 5, 2010, pp. 21–27.
"History, memory and international relations: the Armenian diaspora and Armenian-Turkish relations", International Relations, No. 141, 2010, pp. 7–24.
"The August 2008 War in Georgia: from ethnic conflict to border wars", Central Asian Survey, Vol. 28, No. 2, 2009, pp. 155–170.
"From Reform and Transition to 'Colored Revolutions'" Journal of Communist Studies and Transition Politics, Vol. 25, No. 2, 2009, pp. 136–160.
"Georgia's Rose Revolution: Change or Repetition? Tension between State-Building and Modernization Projects", Nationalities Papers, Vol. 36, No. 4, 2008, pp. 689–712.


== Ծանոթագրություններ ==
Ախերիտու

Ախերիտու (հուն․՝ Αχερίτου, թուրքերեն՝ Güvercinlik), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։ Ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 911 մարդ։ Տեղակայված է Այոս Նիկոլաոս գյուղից դեպի արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
(5339) 1992 CD

(5339) 1992 CD, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի փետրվարի 4-ին Ցուտոմու Հիոկիի և Շուջի Հայակավայի կողմից Օկուտամայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,18049 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9334 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4275 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2071,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173765 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,39° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5339) 1992 CD աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էնդուր

Էնդուր, գետակ Ատրպատականում, Արաքսի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Սյուհենդի լեռներից և հոսելով Թավրիզ քաղաքի մոտով, թափվում է Սերավ գետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Դավիթ Սահակյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դավիթ Սահակյան (այլ կիրառումներ)Դավիթ Սարգիսի Սահակյան (մարտի 11, 1974(1974-03-11), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հավաստագրված դասընթացավար, «Այբ» դպրոցի գործադիր տնօրեն, «Դիլիջանի կենտրոնական դպրոց» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, Հայաստանի կրթության և գիտության նախկին փոխնախարար։
Դավիթ Սահակյանն ավելի քան տասը դասընթացների ու ծրագրերի հեղինակ է մենեջմենթի, ծրագրերի ղեկավարման, ձեռնարկատիրության ոլորտներում։ Վարել է մի քանի հարյուր դասընթաց, ղեկավարել՝ մի քանի տասնյակ խորհրդատվական նախագծեր։


== Երիտասարդ տարիներ, կրթություն ==
Դավիթ Սահակյանը ծնվել է 1974 թ. մարտի 11-ին Երևան քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանին առընթեր Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական հատուկ դպրոցը, ապա՝ Երևանի ճարտարապետաշինարարական ինստիտուտը՝ «Տնտեսագիտություն և շինարարության կառավարում» մասնագիտությամբ։ Պաշտպանել է մենեջմենթի գծով մագիստրոսական ատենախոսություն Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում։ Ավարտել է Մեծ Բրիտանիայի Բաց համալսարանի դասընթացները՝ ստանալով մենեջերի հավաստագիր։ 


== Աշխատանքային գործունեություն ==
2001 թ. հիմնել է «Training and Development» («T&D») խորհրդատվական ընկերությունը։
2006 թ.-ից կանգնած է «Այբ» կրթական հիմնադրամի ստեղծման ակունքներում, եղել է հիմնադրամի ծրագրերի տնօրեն, ղեկավարել «Այբ» ավագ դպրոցի ստեղծման ծրագիրը։
2009 -2016 թթ. եղել է «Այբ» կրթական հիմնադրամի գործադիր տնօրենը։
2011-2014 թթ. համատեղել է նաև «Այբ» դպրոցի գործադիր տնօրենի պաշտոնը։
2016 թ․ ՀՀ վարչապետի դեկտեմբերի 8-ի 1165-Ա որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի տեղակալի պաշտոնում։ Սեփական դիմումի համաձայն 2018 թվականի մայիսի 3-ին ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից։
2018 թվանանից հանդիսանում է «Այբ» դպրոցի գործառնական տնօրեն։
«Այբ» դպրոցի ՀԽ 2020 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշմամբ նշանակվել է «Այբ» դպրոցի գործադիր տնօրեն։
Հանսիսացել է «Այբ» դպրոցի հոգաբարձուների խորհրդի և Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմամարզական վարժարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։ Հանդիսանում է «Դիլիջանի կենտրոնական դպրոց» կրթական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ։


== Անձնական կյանք ==
Դավիթ Սահակյանն ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։


== Հարցազրույցներ ==
Հարցազրույց «Մեդիամաքս» լրատվական գործակալությանը, «Այբ» դպրոց. «Փնտրում ենք երեխաների, ովքեր փորձում են անել ավելին, քան պահանջվում է» 
Հարցազրույց Հայաստանի հանրային ռադիոյին
Հարցազրույց Բուն TV-ին, «Այբ» կրթահամալիր. Դավիթ Սահակյան 
Հարցազրույց Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությանը, Դավիթ Սահակյան 
Հարցազրույց «Մեդիամաքս» լրատվական գործակալությանը, Դավիթ Սահակյան. «Արարատյան բակալավրիատը» նոր սերունդ է կերտելու:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Այբ դպրոցի պաշտոնական կայք
Դիլիջանի կենտրոնական դպրոցի պաշտոնական կայք
Մաքիա Վալֆորտորե

Մաքիա Վալֆորտորե (իտալերեն՝ Macchia Valfortore), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Կոմպաբասո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 757 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 30 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 25 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86040, հեռախոսային կոդ՝ 0874։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Լեզա

Լեզա (իտալերեն՝ Lesa), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Նովարա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2402 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 200 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0322։
Սուրբ Մարտինը համարվում է գյուղի հովանավորը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0321 828121
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.lesa.no.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Խաչիկ վարդապետ

Խաչիկ վարդապետ, Խաչիկ վարդապետ Դադյան (Վահան Դադյան-Տեր-Գրիգորյան (սեպտեմբերի 6, 1863(1863-09-06), Թաղավարդ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 1936(1936-10-10), Վաղարշապատ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանահավաք-բանասեր, հնագետ։


== Կենսագրություն ==
1881 թվականին Շուշիի թեմական դպրոցն ավարտելուց հետո ուսուցչավարել է Շուշիում ու Ստեփանակերտում։ 1888 թվականին կուսակրոն ձեռնադրվելով՝ հոգևոր ծառայություն է կատարել Ամարասի Ս. Գրիգորիս և Մեծառանք գավառի եպիսկոպոսանիստ Մ. Հակոբի վանքերում։ Այդ ընթացքում պեղել է Առաջաձոր ու Քոլատակ գյուղերի մոտակայքում եղած դամբարանաբլուրները և հետազոտել Կաչաղակաբերդը։ Միաժամանակ հավաքել է Լեռնային Ղարաբաղի ու հարևան մյուս հայկական շրջանների հոգևոր կենտրոններում ու մասնավոր անձանց մոտ գտնվող հնություններ, ձեռագրեր ու պատառիկներ, ընդօրինակել վիմական արձանագրություններ։ 1894 թվականին դառնալով Էջմիածնի վանքի վարդապետ՝ դրանք հանձնել է նրա մատենադարանին։ 1898 թվականին նշանակվելով պարսկահայության հոգևոր առաջնորդի փոխանորդը Սալմաստում՝ շրջագայել է Պարսկաստանի հայաբնակ վայրերը, հավաքել և Էջմիածնի տնօրինությանը հանձնել հայերեն և այլալեզու բազմաթիվ ձեռագրեր, վավերագրեր, հնագիտական նյութեր ու այլազան արժեքներ (պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում, Հայաստանի պատմության թանգարանում, Հայաստանի ազգային արխիվ ում և այլն)։
Ռուս. կայսերական հնագիտական հանձնաժողովի թույլտվությամբ և Հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Վանեցու (Խրիմյան Հայրիկ) հովանավորությամբ 1900-1904 թվականներին պեղել է Զվարթնոցը (այս գործում Խաչիկ վարդապետին մեծապես օգնել է պեղումների վերակացու Ե. Ղ. Հարությունյանը)։ Հողի երես հանելով հայ ճարտարապետության այդ անկրկնելի կոթողի բեկորները՝ փաստորեն դրել է հուշարձանի ուսումնասիրման հիմքը։ Պեղումներ է կատարել նաև Դվինում և Արմավիրում (վերջինում հայտնաբերել է 28-տողանի ուրարտական արձանագրություն)։ Զբաղվել է նաև հայ բանահյուսության նմուշների հավաքմամբ ու հետազոտմամբ, պատմական հուշարձանների նկարագրությամբ, մատենագրական երկերի, պատմական փաստերի ու երևույթների աղբյուրագիտական քննությամբ։ Հետազոտությունների արդյունքների մի մասը հրապարակել է ժամանակի պարբերականներում (մնացածներն անտիպ վիճակում պահվում են Երևանի Մատենադարանում և այլուր)։


== Ծանոթագրություններ ==
Պեչինի (գյուղ, Տրոստյանեցի շրջան)

Պեչինի (ուկրաիներեն՝ Печини), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պեչինի գյուղում բնակվում էր 504 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալ-թախֆիֆա

Ալ-թախֆիֆա (արաբ․՝ التخفيفة‎‎), եգիպտական գլխանոց, որը կրում էին մամլուք սուլթանները։ Այն նման էր ալ-իմամային (գլխի կլոր‚ ոսկեգույն զարդանախշերով մետաքսյա փաթաթան)‚ սակայն սև գույնի էր և ավելի փոքր։ Գոյություն ունի նաև թախֆիֆայի մեծ տեսակը, որը կոչվում է թախֆիֆա քաբիռա (արաբ.تخفيفة كبيرة)։ Վերջինս մամլուք սուլթանները կրում էին հատուկ առիթների ժամանակ։


== Աղբյուրներ ==
Մայեր-Մամլուքյան հագուստները, Կահիրե 1985, էջ 31-32
Երևանի Գևորգ Վարդանյանի անվան թիվ 192 դպրոց

Երևանի Գևորգ Վարդանյանի անվան թիվ 192 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Դավթաշեն համայնքում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1987 թվականին, Դավթաշեն 2-րդ թաղամասում։ Դպրոցն ունի երեք մասնաշենք։ 2015 թվականից դպրոցը կոչվում է Խորհրդային Միության հայազգի հետախույզ, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի գնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս Գևորգ Վարդանյանի անունով։ Դպրոցում գործում է նաև Գևորգ Վարդանյանի անվան թանգարան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
ԵՐԵՎԱՆԻ Հ. 192 ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԴՊՐՈՑ» ՊԵՏԱԿԱՆ ՈՉ ԱՌԵՎՏՐԱՅԻՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՆՎԱՆԱԿՈՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Կորշունի (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿորշունիԿորշունի (ռուս.՝ Коршуны), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լենդինարա

Լենդինարա  (իտալերեն՝ Lendinara), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Ռովիգո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 12 188 մարդ, խտությունը՝ 221 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 55 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 45026, հեռախոսային կոդ՝ 0425։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք(իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Բուդկի (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲուդկիԲուդկի (ուկրաիներեն՝ Будки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուդկի գյուղում բնակվում էր 273 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 160,59 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արջատխլենու արգելավայր

Արջատխլենու արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք։ Գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Գետահովիտ գյուղի մոտ՝ Խաչաղբյուր գետի ավազանում՝ Իջևանի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին՝ ծովի մակարդակից 1500-1800 մ բարձրություններում։
Կազմավորվել է 1958 թվականին, ունի 40 հա տարածք։ Ստեղծվել է մնացուկային արջատխլենու և հատապտղային կենու պուրակների պահպանության նպատակով։ Այստեղ աճում են 120-150 տարեկան ծառեր, որոնց բարձրությունը 20 մետրից ավելի է, տրամագիծը՝ մոտ մեկ մետր։ Այստեղ արջատխլենին բազմանում է սերմերով։ Արջատխլենին, ի տարբերություն սովորական տխլենու թփի, բարձրահասակ, բրգաձև խիտ սաղարթով և մուգ մոխրագույն խորը ճաքճքված բնով ծառ է։ Նրա վարդագույն երանգով ամուր բնափայտը գործածվում է որպես շինանյութ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պիոնթեք

Պիոնթեք (կոր.՝ 평택시, 平澤市, Пхёнтхэк-си), քաղաք Հարավային Կորեայի Գյոնգի նահանգում։ Այնտեղ է տեղակայված ամերիկյան նավատորմը։


== Պատմություն ==
Մոտ Ք. ա. 100 տարի առաջ, Սամխան ցեղերի ժամանակաշրջանում, ժամանակակից Պիոնտեքի փոխարեն տեղակայված էր Իոնդալ Պուգոկ բնակավայրը, այն 475 թվականին անվանվեց Պուսան։ 757 թվականին անվանվեց Չինվի։ Ժամանակակից անունը ստացել է 940 թվականին, երբ Չինվին միավորվեց Սուջիմնեին։ 1938 թվականին Պիոնթեք դարձավ վարչաշրջան։ 1986 թվականին դարձավ վարչական կենտրոն։


== Աշխարհագրություն ==
Պիոնթեքը գտնվում է Կյոնգիդո նահանգի հարավային մասում, արևմուտքում սահմանակցում է Խվասոնին և ողողվում է Դեղին ծովի ջրերով։ Հյուսիսում սահմանակցում է Խվասոնին և ոչ այնքան մեծ քաղաք Օսանին։ Արևելքում սահմանակցում է Անսոնոմին. իսկ հարավում՝  Չխունչխոն-Նամդո նահանգին։
Կլիման մուսսոնային է։ Գտնվում է Դեղին ծովի ազդեցության տակ։ Հունվարը ամենացուրտ ամիսն է (միջին ջերմաստիճանը՝ 4 °C 2003 թվականին)։ Օգոստոսը տարվա ամենատաք ամիսն է (միջին ջերմաստիճանը +24,2 °C 2003 թվականին)։ Տարվա միջին ջերմաստիճանը +12,3 °C, տեղումների քանակը մեկ տարվա ընթացքում  1514,8 մմ է, նրանց մեծ մասը տեղի է ունենում անձրևների սեզոնին՝ հունիսից մինչև սեպտեմբեր։


== Զբոսաշրջություն և տեսարժան վայրեր ==
Գյուղատնտեսության թանգարանը մեծ բացահայտում է, կորեական ավանդական և ժամանակակից գյուղատնտեսության վերաբերյալ։ Թանգարանը գտնվում է երեք հարկանի կառույցում։
Բուսաբանական այգի՝ գտնվում է 880 մ քառակուսու վրա, պարունակում է 5 հազար բույս 161 տեսակի, ինչպես տեղի այնպես էլ օտար երկրներից բերված։
Սիմբոկսի Բուդդայականության տաճարը Միացյալ թագավորության ժամանակաշրջանից։ Տաճարում գտնվում է Բուդդայի նստած արձանը, որը մտնում է Կորեայի Հարստությունների ցանկի մեջ։
Կեկսարիի պալատը եղել է Լի տոհմի հյուրապալատը։ Պալատի տարածքի հնագույն շինությունները 17-րդ դարի կառույցներ են։ Չոսոն տոհմի ժամանակծրջանի հյուրապալատը, հիմա դարձել է թանգարան։


== Խորհրդանշաններ ==
Ինչպես Հարավային Կորեայի շատ քաղաքների մուտքերը, այնպես էլ Պիոնտեքի մուտքը ունի իր խորհրդանշանները։

Սոճու ծառ՝ խորհրդանշում է նախնիների երկրպագությունը, ինչպես նաև ուժը և էներգիան։
Ծաղիկ՝ տանձի գույն՝ տանձը համարվում է ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր մթերքը։
Կենդանիներ՝ սպիտակ տառեղ խորհրդանշում է մարդկությանը և մաքուր մտքերը։


== Երկվորյակ քաղաքներ ==
Պիոնտեքը ընկերական կապ է հաստատել ավելի քան 20 քաղաքների հետ։


== Տես նաև ==
Հարավային Կորեայի քաղաքներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт города(անգլ.)
Страница города в вики-энциклопедии Galbijim(անգլ.)
1499

1499 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1499 թվականն է, 
XV դարի 99-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հունվարի 8՝ Ֆրանսիայի Լուի XII թագավորն ամուսնանում է Աննա Բրեթոնցու հետ։
Ապրիլի 14՝ Կրակովի համաձայնագրով Լեհաստանն ու Հունգարիան ճանաչում են Մոլդավիայի անկախությունը։
Սեպտեմբերի 18՝ Հնդկաստանից վերադառնալով Վասկո դա Գաման ժամանում է Լիսաբոն։
Հոկտեմբերի 25՝ Փարիզում փլվում է 1413 թվականին Շարլ VI-ի կառուցած փայտե Նոտր-Դամ կամուրջը։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Յուլեյիե (գյուղ, Ռաե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅուլեյիեՅուլեյիե (էստ․՝ Ülejõe), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Ռաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 134 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վենաֆրո

Վենաֆրո  (իտալերեն՝ Venafro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 11523 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 256 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 45կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86079, հեռախոսային կոդ՝ 0865։
Սրբեր Նիկանդերը, Մարկիանը և Դարիան հարգվում են որպես կոմունայի հովանավորներ։ Տոնակատարությունը հունիսի 17-ին է։
1958 թվականին Վենաֆրոյում նկարահանվել է ֆրանս-իտալական «Օրենքն օրենք է» ֆիլմը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.venafro.is.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (անգլ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Առաձգական վերադարձի տեսություն

Երկրաբանության մեջ առաձգական վերադարձի տեսությունը բացատրում է, թե ինչպես է էներգիան ազատվում երկրաշարժի ժամանակ։ Երբ երկրակեղևը դեֆորմացվում է, ժայռերը, որոնք տարածվում են խզվածքի հակառակ կողմերով, ենթարկվում են ճեղքման սթրեսի։ Դանդաղ դրանք դեֆորմացվում են, մինչև դրանց ներքին կոշտությունը գերազանցվի։ Այնուհետև նրանք առանձնանում են խզվածքի երկայնքով. հանկարծակի շարժումն ազատում է կուտակված էներգիան, և ժայռերը հետ են դառնում գրեթե իրենց սկզբնական ձևին։ Նախկինում պինդ զանգվածը բաժանվում է երկու դանդաղ շարժվող թիթեղների միջև, այն էներգիան, որն արտանետվում է շրջակա միջավայրով սեյսմիկ ալիքով։


== Տեսություն ==
1906 թվականի Սան Ֆրանցիսկոյի մեծ երկրաշարժից հետո երկրաֆիզիկոս Հարի Ֆիլդինգ Ռիդը ուսումնասիրեց գետնի մակերեսի տեղաշարժը Սան Անդրեասի խզվածքի երկայնքով երկրաշարժից 50 տարի առաջ։ Նա այդ ընթացքում 3,2 մ ծռվելու ապացույցներ է գտել։ Նա եզրակացրեց, որ երկրաշարժը պետք է լիներ խզվածքի երկու կողմերում գտնվող ժայռերում կուտակված լարվածության էներգիայի առաձգական ետադարձի արդյունքում։ Հետագա չափումները, օգտագործելով գլոբալ տեղորշման համակարգը, մեծապես հաստատում են Ռեյդի տեսությունը՝ որպես սեյսմիկ շարժման հիմք։


== Բացատրություն ==
Ակտիվ, բայց կողպված խզվածքի երկու կողմերը կամաց-կամաց շարժվում են տարբեր ուղղություններով, որտեղ առաձգական լարվածության էներգիան կուտակվում է դրանց հարող ցանկացած ժայռային զանգվածում։ Այսպիսով, եթե ճանապարհը կառուցված է ուղիղ խզվածքի վրայով, ինչպես նկարի վահանակի ժամանակ 1-ում, այն ուղղահայաց է խզվածքի հետքին E կետում, որտեղ խզումը կողպված է։ Խզվածքի ընդհանուր շարժումը (մեծ սլաքներ) հանգեցնում է նրան, որ կողպված խզվածքի վրայի ժայռերի մոտ առաջանում է առաձգական դեֆորմացիա, ինչպես ժամանակ 2-ում։ Այս դեֆորմացիան կարող է առաջանալ տարեկան մի քանի սանտիմետր արագությամբ։ Երբ կուտակված լարումը բավականաչափ մեծ է ժայռերի ուժը հաղթահարելու համար, արդյունքը հանկարծակի ճեղքվածք է կամ հնարավորինս վերադառնում սկզբնական ձևին, ցնցում, որը զգացվում է մակերեսի վրա որպես երկրաշարժ։ Այս հանկարծակի շարժումը հանգեցնում է ճանապարհի մակերեսի տեղաշարժի, ինչպես ցույց է տրված Ժամանակ 3-ում։ Պահպանված էներգիան թողարկվում է մասամբ ջերմության, մասամբ ժայռի փոփոխության և մասամբ սեյսմիկ ալիքի տեսքով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին կապեր ==
https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/events/1906calif/18april/reid.php
Նամյուր (նահանգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նամյուր (այլ կիրառումներ)Նամյուր (ֆր.՝ Namur, վալոներեն՝ Nameur, հոլ.՝ Namen), Բելգիայի թագավորության տասը նահանգներից և Վալոնիայի հինգ նահանգներից մեկը։ Սահմանակցում է Վալոնյան բոլոր նահանգներին՝ Վալոնյան Բրաբանտ, Լիեժ, Լյուքսեմբուրգ, Էնո, ինչպես նաև Ֆրանսիային։ Վարչական կենտրոնը Նամյուր քաղաքն է։


== Աշխարհագրություն ==
Նահանգի մակերեսը 3666 կմ² է։
Հիմնական գետերն են՝ Մաաս, Սամբա, Լես։


== Վարչական բաժանում ==
Նահանգը բաժանված է երեք շրջանների, որոնք էլ իրենց հերթին բաժանվում են 38 համայնքների.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ուծլև

Ուծլև (վրաց.՝ უწლევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 29 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյմս Ջեբբիա

Ջեյմս Ջեբբիա (անգլ.՝ James Jebbia, հուլիսի 22, 1963(1963-07-22), ԱՄՆ), անգլիացի գործարար և հագուստի դիզայներ։ Ջեբբան հայտնի է որպես սքեյթբորդի խանութի և հագուստի Supreme ապրանքանիշի հիմնադիր։


== Վաղ կյանք ==
Ջեյմսը ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 22-ին Նյու Յորքում՝ ԱՄՆ։
Մեկ տարեկան հասակում Ջեյմսը իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել Կրոլի՝ Արևմտյան Սուսեքս, Մեծ Բրիտանիա։ Նրա հայրը ծառայել էԱՄՆ ռազմաօդային ուժերում, իսկ մայրը աշխատել է որպես ուսուցչուհի։ Նրա ծնողները բաժանվել են, երբ Ջեյմսը 10 տարեկան էրՋեբան ԱՄՆ է վերադարձել 19 տարեկան հասակում։


== Կարիերա ==
1983 թվականին Ջեբան տեղափոխվել է Նյու Յորք, ապրել է Սթաթեն Այլենդ փողոցում գտնվող վարձու տանը։ Նա աշխատել է Parachute սքեյթբորդերի տեղական խանութում, որը գտնվում է Սոհոյում։
1989 թվականին բացվել է նրա առաջին Union, NYC մանրածախ խանութը, որտեղ հիմնականում վաճառվում էին հագուստի անգլիական բրենդները, իսկ 1991-ից մինչև 1994 թվականը նա համագործակցել է Շոն Ստյուսիի հետ։
1994 թվականին Ջեբբիան հիմնադրել է սքեյթբորդերի և հագուստի Supreme խանութը, բացել է իր առաջին խանութը Մանհեթենի կենտրոնում գտնվող Լաֆայեթ փողոցում։ Այսօր բրենդը ունի 11 խանութ ամբողջ աշխարհում, 1-ը Լոս Անջելեսում, Լոնդոնում և Փարիզում, 2-ը Նյու Յորքում և 6-ը՝ Ճապոնիայում։


== Անձնական կյանք ==
Ջեբբիան ամուսնացած է Բյանկա Ջեբբիայի հետ և ունի երկու երեխա։ Ներկայումս նա ապրում է Նյու Յորքի Ստորին Մանհեթենում գտնվող West Village-ում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Supreme — бренда Джеймса Джеббии
Վալսավարանշ

Վալսավարանշ  (ֆրանս.՝ Valsavarenche), կոմունա Իտալիայի Վալե դ'Աոստա մարզում։
Բնակչությունը կազմում է 180 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 1 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 139 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։
Բնակավայրի հովանավոր է համարվում սուրբ Կարմելյան։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0165 905703
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.valsavarenche.ao.it


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Բիլ Բերրի (ֆուտբոլիստ)

Վիլյամ Ալեքսանդր Բերրի (անգլ.՝ William Alexander Berry, հայտնի է նաև որպես Բիլլ Բերրի (անգլ.՝ Bill Berry), 1884, Սանդերլենդ, Դարհեմ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մարտի 1, 1943(1943-03-01)), անգլիացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է եկել եզրային աջ և կենտրոնական հարձակվողի դիրքում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1884 թվականին Սանդերլենդում։ Ֆուտբոլ խաղալ սկսել է տեղական «Օուքհիլլ» և «Սանդերլենդ Ռոյալ Ռովերս» թիմերի կազմում։ 1902 թվականի սեպտեմբերին դարձել է «Սանդերլենդի» խաղացող։ Թիմի կազմում անցկացրել է մեկ ընկերական հանդիպում։
1903-1906 թվականներին հանդես է եկել Լոնդոնի «Տոտենհեմ» ակումբում։
1906 թվականի նոյեմբերին տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ 1906 թվականի նոյեմբերի 17-ին նշել է նորամուտն ակումբում՝ մասնակցելով «Ուենսդեյի» դեմ խաղին։ Առաջին երկու խաղերում հանդես է եկել աջ եզրային հարձակվողի դիրքում, այնուհետև հանդես է եկել աջ ինսայդի և կենտրոնական հարձակվողի դիրքերում։ 1906/07 մրցաշրջանում «Յունայթեդի» կազմում անցկացրել է 9 հանդիպում։ Հաջորդ երկու մրցաշրջաններում թիմի կազմում անցկացրել է ընդամենը 5 հանդիպում՝ խփելով 1 գոլ։
1909 թվականի փետրվարին տրանսֆերի է հանվել, և նույն ամսին վաճառվել «Սթոքպորտ Քաունթի» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 14 խաղ և խփել 3 գոլ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը MUFCInfo.com կայքում (անգլ.)
Էլ Պլա դե Սանտա Մարիա

Էլ Պլա դե Սանտա Մարիա (կատ.՝ El Pla de Santa Maria), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տարրագոնա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։
Տարածքը կազմում է 35,08 կմ²։ Բնակչությունը՝ 2371 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Página web del Ayuntamiento del Pla de Santa María
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Información del Pla de Santa María en www.altcamp.info Archived 2007-12-13 at the Wayback Machine.
Mapa del Pla de Santa María en Google Maps
Սադըք

Սադըք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սոն Նա Յուն

Սոն Նա Յուն (փետրվարի 10, 1994(1994-02-10), Սեուլ, Հարավային Կորեա), հարավկորեացի դերասանուհի։ Նա հանդիսանում է վոկալիստ Հարավային Կորեայի Apink խմբում  ։


== Վաղ կյանք ==
Սոն Նա-Յունը ծնվել է 1994 թվականի փետրվարի 10-ին Սեուլում, Հարավային Կորեայում։ Նա հաճախել է Չունգդայի միջնակարգ դպրոցը, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Սեուլի կատարողական արվեստի դպրոց, ավարտել է 2013 թվականի փետրվարի 7-ին։ 2013 թվականին ընդունվել է Դոնգուկի համալսարանի թատրոնի և կինոյի  ֆակուլտետը։ Նա նաև ընտրվել է վերոհիշյալ համալսարանի դեսպան  2014 թվականին։


== Գործունեություն ==


=== 2011 թվական: ===
Նա  Apink խմբի առաջին անդամն է, որը հայտարարվել է 2011 թվականին։ Սոնն առաջելույթ է ունեցել Apink խմբի հետ Mnet's M! Countdown և կատարել «I Don't Know» և «Wishlist» երգերը, որոնք ընդգրկել են իրենց դեբյուտային EP SEVEN SPRINGS  Apink խմբում։


=== 2012  թվական։ ===
2012 թվականին, Սոնը կատարել է իր գործող դեբյուտը որպես դեռահասների Hae-ի և The Great Seer դրամայի դերասանուհի։ Նա դերեր է ստացել այլ դրամաներում, ինչպիսիք են «Salamander Guru» և T«he Shadows»,« Childless Comfort» և «Twenty Again»։ Նա նաև նկարահանվել է «Marrying the Mafia 5» ֆիլմերում ։
2013 թվականին և 2014 թվականին, Սոնը նկարահանվել է MBC-ի  «We Got Married»  Shinee Taemin հետ որպես վիրտուալ ամուսնական զույգ, որի համար Սոնը ստացել  է «Տարվա աստղ» մրցանակը  MBC Entertainment  մրցանակաբաշխությունում։


== Անձնական կյանք ==
Սոնը ունի կրտսեր քույր Սոն Սաե-Յուն անունով։


== Ֆիլմագրություն ==
Ֆիլմեր

Հեռուստատեսային դրամաներ

Իրականություն ցույց է տալիս

Երաժշտական տեսահոլովակի տեսքը


== Դեսպանների դերեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շիրակ (այլ կիրառումներ)

Շիրակ, կարող է վերաբերել՝

Շիրակ՝ գավառ Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգում,
Շիրակ՝ մարզ Հայաստանի Հանրապետությունում,
Շիրակ՝ գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզում,
Շիրակ՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
Շիրակ՝ միջազգային օդակայան Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզում,
Շիրակ՝ համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում,
Շիրակ՝ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում,
Շիրակ՝ ֆուտբոլային ակումբ Գյումրիում,
Շիրակ՝ գրական, քաղաքական և հասարակական հանդես Ալեքսանդրիայում (1905—1906), Կահիրեում (1906—1907), Կոստանդնուպոլսում (1909),
Շիրակ՝ հայկական գրական և մշակութային ամսագիր Լիբանանում,
Շիրակ՝ շաբաթաթերթ Բուենոս Այրեսում (1933-1936 թվականներին),
Շիրակ՝ ՀԿԿ Ախուրյանի շրջկոմի և ժողովրդական դեպուտատների Ախուրյանի շրջանային խորհրդային օրգան (1939-1959)։
(7331) Բալինդբլադ

(7331) Բալինդբլադ (անգլ.՝ Balindblad), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,18599 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0706 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3013 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2077,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173316 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,35° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7331) Բալինդբլադ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ո՞վ կստանա մրցանակը

«Ո՞վ կստանա մրցանակը» (ռուս.՝ «Кто получит приз?»), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված Վյաչեսլավ Կոտյոնոչկինի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1979 թվականին։


== Սյուժե ==
Մուլտֆիլմը պատմում է կենդանիների մարզական մրցումների մասին, որոնց մասնակցում է արջուկ Միշան, որը հաղթում է ու դառնում Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշ։
Միշան մրցման վայր հասնում է ուշացումով, որովհետև մանկապարտեզ էր տարել իր կրտսեր եղբորը՝ Արջուկին։ Մեկնարկին Միշան Աղվեսի առաջ է անցնում՝ մրցակիցներին թողնելով բավական հետ։ Հետո Աղվեսը, տեսնելով դեպի վերջնագիծը տանող ավելի կարճ ճանապարհ, շրջվում է ու վազում դրանով՝ նույնն առաջարկելով Միշային։ Սակայն վերջինս չի կարող իրեն թույլ տալ նման արարք, քանի որ ինքը ազնիվ է։ Միշան ոչ միայն մնում է պաշտոնական վազքուղում, այլև օգնում է ուրիշներին. նա բույն է վերադարձնում այնտեղից ընկած թռչունի ձագին, ապա աջակցում է իր մրցակիցներին՝ Ոզնուն օգնելով անցնել գետը, Գորշուկին հանելով փոսից, իսկ Նապաստակին, որը վնասել էր ոտքը, Միշան օգնում է հասնել վերջնագծին։ Աղվեսը, որն առաջինն էր հասել վերջնագծին, արդեն տոնում էր հաղթանակը։ Սակայն ուշադիր կաչաղակը ամեն ինչի մասին պատմում է մրցումների դատավոր Արծվին, և վերջինս հայտարարում է, որ հաղթել է Միշան։


== Ստեղծողներ ==


== Ստեղծման պատմություն ==

— Գեորգի Բորոդին


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ո՞վ կստանա մրցանակը մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Կուդեևսկի

Կուդեևսկի (ռուս.՝ Кудеевский, բաշկիրերեն՝ Көзөй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2983 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խմելև (այլ կիրառումներ)

Խմելև, կարող է վերաբերել՝

Խմելև - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում
Խմելև - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում
Փարիզ (Տեխաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փարիզ (այլ կիրառումներ)Փարիզ կամ Պարիս (անգլ.՝ Paris), քաղաք ԱՄՆ-ում, Տեխաս նահանգի հյուսիսարևմտյան մասում, Դալլաս քաղաքից մոտ 160 կմ հյուսիս-արևելք։ Հանդիսանում է Լամար շրջանի կենտրոնը, բնակչությունը 2010 թ. դրությամբ 25 171 մարդ։
Քաղաքն իր անվանումն ստացել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի պատվին։ Քաղաքի ոչ պաշտոնական կարգախոսն է «Աշխարհի մեծությամբ երկրորդ Փարիզ» (անգլ.՝ Second Largest Paris in the World)։ Հայտնի է դարձել ռեժիսոր Վիմ Վենդերսի «Փարիզ, Տեխաս» ֆիլմի շնորհիվ։
Հիւմնադրվել է 1844 թվականին, մակերեսը կազմում է 115,0 կմ², միջին բարձրություն 180 մ
1993 թվականին քաղաքում տեղադրվել է Էյֆելյան աշտարակի մոտ 20 մ բարձրությամբ նմանակ աշտարակը, 1998 թվականին աշտարակի գագաթին դրվեց կովբոյական կարմիր գույնի գլխարկ, որն էլ դարձավ քաղաքի ոչ պաշտոնական խորհրդանիշը։


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքը
Paris Texas Online
Հանրահաշվական հավասարում

Հանրահաշվական հավասարում, հավասարում, որն ստացվում է երկու հանրահաշվական արտահայտություն հավասարեցնելով։ Հանրահաշվական է կոչվում այն արտահայտությունը, որը կազմված է տառերից և թվերից՝ միավորված գումարման, հանման, բազմապատկման, բաժանման, ամբողջ աստիճան բարձրացնելու, արմատ հանելու գործողություններով։ Մեկ անհայտով հանրահաշվական հավասարում կոչվում է կոտորակային, եթե անհայտը հայտարարում է, և իռացիոնալ, եթե անհայտը արմատանշանի տակ է։ Մեկ անհայտով ցանկացած հանրահաշվական հավասարում կարելի է առանց արմատների կորստի ձևափոխել a0xn+aixn~1+...an=0 տեսքի։ Հանրահաշվական հավասարումների լուծման մասին տես Քառակուսի հավասարում, խորանարդ հավասարում, Հանրահաշիվ։
Իլյաշևկա (այլ կիրառումներ)

Իլյաշևկա, կարող է վերաբերել՝

Իլյաշևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանում
Իլյաշևկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում
Մարի Դարյոսեկ

Մարի Դարյոսեկ (ֆր.՝ Marie Darrieussecq, հունվարի 3, 1969(1969-01-03)[…], Բայոնա, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի գրող։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել և մեծացել է Բասկերի երկրում։ Սովորել է Բայոնայում։ Ավարտել է Բորդոյում գտնվող Միշել Մոնտենի լիցեյը և Փարիզի Էկոլ Նորմալ բարձրագույն դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Նոր Սարբոնում և Փարիզի Դիդերոտի համալսարանում։ 1997 թվականին պաշտպանել է իր թեզը՝ Միշել Լեյրիսի, Պերեկի, Սերժ Դուբրովսկիի և Էրվե Գիբերի աշխատությունների վերաբերյալ։ Թարգմանել է Պուբլիուս Օվիդիուս Նասո գիրքը։
Մի քանի անգամ մեղադրել են գրագողության մեջ։ Այդ պատճառով էլ էսսե է գրել գրագողության մասին։
2001 թվականից հանդիսանում է Réseau DES France-ի հովանավորը, որը օգնում է Distelbène-ի տուժածներին։
2007 թվականին դարձել է Patron of Bibliothèques sans frontières-ի հովանավոր։
2007 թվականին Ֆրանսիայի նախագահական քարոզարշավի ժամանակ աջակցել է Սեգոլեն Ռուայալին։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Վեպեր և վիպակներ ===
1996 : Truismes, P.O.L. (առաջադրվել է Գոնկուրյան մրցանակի)
1998 : Naissance des fantômes, P.O.L.
1999 : Le Mal de mer, P.O.L.
1999 : Précisions sur les vagues, P.O.L.
2001 : Bref séjour chez les vivants, P.O.L.
2002 : Le Bébé, P.O.L.
2003 : White, P.O.L.
2003 : Simulatrix, éd. Les Inrockuptibles, coll. «des nouvelles du sexe»
2004 : Claire dans la forêt suivi de Penthésilée, premier combat, éd. des femmes
2005 : Le Pays, P.O.L.
2007 : Tom est mort, P.O.L. (առաջադրվել է Գոնկուրյան մրցանակի)
2007 : Mrs Ombrella et les musées du désert, éd. Scali
2008 : Péronille la chevalière, Albin Michel Jeunesse
2011 : Clèves, P.O.L.
2013 : «Պետք է շատ սիրել մարդկանց» / Il faut beaucoup aimer les hommes, P.O.L. (Մեդիչի մրցանակ, Գրական մրցանակ)
2017 : Notre vie dans les forêts, P.O.L.
2019 : La Mer à l'envers, P.O.L


=== Էսսե ===
2010 :  Rapport de police. Accusations de plagiat et autres modes de surveillance de la fiction, P.O.L.


=== Պիեսներ ===
2009 : Le Musée de la mer, P.O.L.


=== Արվեստի մասին ===
1998 : Dans la maison de Louise, CAPC musée d’art contemporain de Bordeaux
2000 : Il était une fois… la plage, photographies de Roger-Viollet, éd. Plume
2001 : Sculptures de Lydie Arickx, textes et photographies, éd. Artémoins
2003 : Illusion de Dolorès Marat, éditions Filigranes
2006 : Do You Know What I Mean de Juergen Teller, Actes Sud
2008 : B2B2SP d’Edouard François, éd. Archibooks
2011 : A Portrait of the Artist as a Young Mother, éditions Filigranes
2013 : Gisants de Jan Fabre, éd. Galerie Daniel Templon
2013 : Faire de son mieux, photographies de Gilbert Garcin, éditions Filigranes


== Ճանաչում ==
Գրողի արձակ ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի տարբեր լեզուներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Sarrey-Strack C. Fictions contemporaines au féminin: Marie Darrieussecq, Marie Ndiaye, Marie Nimier, Marie Redonnet, L’Harmattan, 2003.
Chadderton H. Marie Darrieussecq's textual worlds:  self, society, language. Oxford; New York: Peter Lang, 2012


== Արտաքին հղումներ ==
На сайте издательства P.O.L.(ֆր.)
На сайте Университета Аризоны(ֆր.),(անգլ.)
Ստարոշարիպովո

Ստարոշարիպովո (ռուս.՝ Старошарипово, բաշկիրերեն՝ Иҫке Шәрип), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալեքսանդր Ջուվանի

Ալեքսանդր Ջուվանի (ալբ․՝ Aleksandër Xhuvani, մարտի 14, 1889(1889-03-14), Էլբասան, Elbasan municipality - նոյեմբերի 22, 1961(1961-11-22), Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի գիտնական-լեզվաբան, մանկավարժ, պրոֆեսոր, գրող, հասարակական-քաղաքական և պետական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է հունական դպրոց։ 1902-1906 թվականներին սովորել է բանասիրություն Աթենքի համալսարանում։ Ավելի ուշ մեկնել է Իտալիա, որտեղ Նեապոլում միացել է ալբանական ազգային շարժմանը։ Ուսանել է Կալաբրիայում, իսկ հետո՝ հայրենիքում։ 
1910 թվականին Օսմանյան իշխանությունները ստիպեցին նրան լքել Ալբանիան, և Ջուվանին տեղափոխվել է Կահիրե, որտեղ աշխատել է որպես լրագրող։ 1916 թվականին վերադարձել է հայրենիք, զբաղվել ալբաներեն լեզվի դասագրքերի ստեղծմամբ։ 1918 թվականին դարձել է «Qarku letrar and Elbasanit» մշակութային միության ղեկավարը։ 
1921 թվականին որոշ ժամանակ ղեկավարել է Ալբանիայի կրթության նախարարությունը։ 1922-1929 թվականներին եղել է Էլբասանի մանկավարժական դպրոցի վարիչը։ 1933 թվականից աշխատել է որպես ուսուցիչ իր հայրենի քաղաքում։ 
Ջուվանին եղել է Ալբանիայի Թագավորության հիմնադիր ժողովի և Ալբանիայի խորհրդարանի անդամ, որտեղ զբաղեցրել է նախագահության փոխնախագահի պաշտոնը մինչև իր կյանքի վերջը։ 
1945 թվականին վերադարձել է կրթության նախարարություն, շարունակել է աշխատել ալբաներեն լեզվի դասագրքերի վրա։ 1947-1953 թվականներին՝ որպես պրոֆեսոր, գլխավորել է Գիտությունների ինստիտուտի (հետագայում՝ Տիրանայի համալսարան) լեզվի և գրականության բաժինը։ 


== Գիտական գործունեություն ==
Զբաղվել է ալբանական լեզվի ստանդարտացմամբ, ալբանական լեզվի մի քանի դասագրքերի և բառարանների հեղինակ է։  Նրա աշխատանքները հրապարակվել են 1980 թվականին ութ հատորներում։ 


== Ընտրված հրատարակություններ ==
«Për pastërtinë e gjuhës shqipe» (1956)
«Parashtesat» (1956)
«Fjalorit të gjuhës shqipe» (1961)
«Prapashtesat e gjuhës shqipe» (1962)


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրություն(ալբ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Բնակարանի անձեռնմխելիություն

Բնակարանի անձեռնմխելիություն մարդու հիմնական և անօտարե­լի անձնական իրավունքներից։ Նշանա­կում է, որ մարդու կամքին հակառակ ոչ ոք չպետք է մուտք գործի նրա բնակարան։ Այն կարող է խուզարկվել միայն դա­տարանի որոշման հիման վրա։ Մնացած դեպքերում ինքնակամ ներխուժում բնա­կարան թույլատրվում է միայն հասարակության անվտանգությանը, ինչպես նաև մարդկանց կյանքին ու առողջությանը սպառնացող լուրջ և ակնհայտ վտանգը կանխելու համար։ Բնակարանի ան­ձեռնմխելիության երաշխիքները կարող են սահմանափակվել արտակարգ կամ ռազմական դրության գործողության ժա­մանակահատվածում։ Հայաստանի Հանրապետությունում բնակարանի ան­ձեռնմխելիությունը երաշխավորվում Լ ՀՀ Սահմանադրությամբ։


== Աղբյուրներ ==
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва
Գայարինե

Գայարինե (իտալերեն՝ Gaiarine) կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 6242 մարդ (2004), բնակչության խտություն՝ 220 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31018։ Հեռախոսային կոդ՝ 0434.


== Ծանոթագրություններ ==
Հոկտեմբերի 27

Հոկտեմբերի 27, տարվա 300-րդ (նահանջ տարիներին՝ 301-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 65 օր։


== Դեպքեր ==
1961 - Մավրիտանիան և Մոնղոլիան դառնում են ՄԱԿ անդամ
1971 - Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության անունը դարձվում է Զաիր
1982 - Չինաստանը հայտարարում է, որ երկրի բնակչությունը դարձել է մեկ միլիարդ
1999 - Հայաստանի Ազգային ժողովի վրա կատարվեց ահաբեկչական հարձակում։ Սպանվեցին վարչապետ Վազգեն Սարգսյանը, Ազգային Ժողովի նախագահ Կարեն Դեմիրճյանը և ևս վեց հոգի


== Ծնունդներ ==
1728 - Ջեյմս Կուկ, անգլիացի նշանավոր ծովագնաց, կազմակերպել է 3 շուրջերկրյա ճանապարհորդություն
1782 - Նիկոլո Պագանինի Niccolò (կամ Nicolò) Paganini իտալացի վիրտուոզ ջութակահար և կոմպոզիտոր (մ. 1840)
1855 - Իվան Միչուրին Иван Владимирович Мичурин ռուս կենսաբան, սելեկցիոներ, ակադեմիկոս (մ. 1935)
1858 - Թեոդոր Ռուզվելտ Theodore Roosevelt ամերիկացի քաղաքական գործիչ (մ. 1919)
1881 - Խաչատուր Կանայան, լեզվաբան (մ. 1976)
1886 - Ռոբերտ Ֆալկ Роберт Рафаилович Фальк ռուս խորհրդային նկարիչ (մ. 1958)
1914 - Գեորգի Խոլոպով Георгий Константинович Холопов հայազգի ռուս գրող (մ. 1990)
1922 - Միշել Գալաբրյու Michel Galabru մարոկա-ֆրանսիացի գրող
1932 - Սիլվիա Փլաթ Sylvia Plath ամերիկացի գրող և բանաստեղծուհի (մ. 1963)
1939՝ Ժան Ջորկաեֆ, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ։
1952 - Ռոբերտո Բենինյի Roberto Benigni իտալացի դերասան և ռեժիսոր
1963 - Ֆարին Ուրլաուբ Farin Urlaub գերմանացի ռոք երաժիշտ
1975 - Արոն Ռալստոն Aron Ralston ամերիկացի լեռնագնաց
Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
1975 - Կարեն Ոսկանյան (մ. 1999 թ. Ստեփանակերտում)
1975՝ Անդրեյ Մովսեսյան, հայ ֆուտբոլիստ
1983 - Քվանչ Տատլըտուղ Kıvanç Tatlıtuğ թուրք դերասան
Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի խաղացողներ՝
1987 - Էնդրյու Բայնեմ Andrew Bynum (Ինդիանա Փեյսերս)
1992 - Ստեֆան Էլ-Շաարավի Stephan El Shaarawy եգիպտական ծագումով իտալացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1505 - Մոսկվայի մեծ իշխան Իվան III (Վասիլյեվիչ) (* 1440)
1605՝ մողուլների ղեկավար Աքբար Մեծ (* 1542)
1938 - Արտաշես Խալաթով, հայ տնտեսագետ, հրապարակախոս, պետական գործիչ (* 1894)
1969՝ հայ արձակագիր, գրաքննադատ և լրագրող Կորյուն Ազրոյան (* 1903)
1975՝ աղեղնավոր երաժշտական գործիքների հայ վարպետ Շահեն Երիցյան (* 1902)
1977՝ ամերիկացի գրող Ջեյմս Քեյն (* 1892)
Արցախի պատերազմում զոհվածներ՝
1992 - Սերյոժա Աբրահամյան (* 1955)
1999 - Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովում իրականացված ահաբեկչական հարձակման զոհերը՝
 
Կարեն Դեմիրճյան (* 1932) Ազգային Ժողովի նախագահ
Վազգեն Սարգսյան (* 1959) Հայաստանի վարչապետ
Լեոնարդ Պետրոսյան (* 1953) նախարար
Արմենակ Արմենակյան (* 1955) պատգամավոր
Ռուբեն Միրոյան (* 1939) Ազգային Ժողովի փոխխոսնակ
Յուրի Բախշյան (* 1947) Ազգային Ժողովի փոխխոսնակ
Հենրիկ Աբրահամյան (* 1939) պատգամավոր
Միքայել Քոթանյան պատգամավոր


== Տոներ ==
Ծառ տնկելու օր՝
Ալժիր
Անկախության օր՝
Թուրքմենստան (Խորհրդային Միությունից, սկսած 1991 թ.)
Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնստանտին Սոմով

Կոնստանտին Անդրեևիչ Սոմով (նոյեմբերի 18 (30), 1869, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 6, 1939(1939-05-06)[…], Փարիզ), ռուս նկարիչ, «Միր իսկուստվա» («Мир искусства») ամսագրի հիմնադիրներից։ Արվեստաբան Անդրեյ Սոմովի որդին։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Պետերբուրգի գեղարվեստի (1888-1897, 1913 թվականից՝ ակադեմիկոս) և Փարիզի Կոլարոսսի ակադեմիաներում։ Պետրոգրադի ազատ գեղարվեստական ուսումնական արվեստանոցների պրոֆեսոր (1918 թվականից)։ 1923 թվականին Ռուսաստանից մեկնել և 1925 թվականից ապրել է Փարիզում։ Կրել է «մոդեռն» ոճի անգլերեն և գերմաներեն գրաֆիկների, ինչպես և ռոկոկոյի արվեստի ու Վենեցիանովի դպրոցի վարպետների ազդեցությունը։ Դիմելով 18-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի սկզբի ազնվական կենցաղին, իտալական կոմեդիա դելլ արտեի մոտիվների, էրոտիկ սյուժեների՝ Սոմովն իր գործերում ստեղծել է տիկնիկա-ստաֆֆաժային կերպարներով բնակեցված մտացածին, առանձնահատուկ մի «փոքր աշխարհ» («Զբոսանք անձրևից հետո», 1896 թվական, ռուսական թանգարան, Լենինգրադ, «Քնած երիտասարդ կինը», 1909 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա)։ Սոմոնովի բազմաթիվ դիմանկարներում բնորդի դիպուկ բնորոշումը հաճախ զուգակցված է «մոդեռն»-ին տիպական դիմանկար-դիմակի գաղափարի հետ (Ալեքսաանդր Բլոկի դիմանկարը, 1907 թվական, Տրետյակովյան պատկերասրահ)։ Ձևավորել է «Միր իսկուստվա» («Мир искусства») և «Յուգենդ» («Jugend») ամսագրերը, կատարել գրքերի պատկերազարդումներ, փոքրաչափ քանդակներ։ Սոմովի ինը աշխատանքներ գտնվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում։


== Ծանոթագրություններ ==
Դնեպրովսկոե (գյուղ, Օչակովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴնեպրովսկոեԴնեպրովսկոե (ուկրաիներեն՝ Дніпровське), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Օչակովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սարիկամիշի։
2001 թվականի տվյալներով Դնեպրովսկոե գյուղում բնակվում էր 219 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,62 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լեուշերի (Լենտեխի շրջան)

Լեուշերի (վրաց.՝ ლეუშერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1040 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 16 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 48 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարպենկովո (այլ կիրառումներ)

Կարպենկովո, կարող է վերաբերել՝

Կարպենկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում
Կարպենկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում
Ալթայի շրջան (Խակասիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալթայսկի շրջան (այլ կիրառումներ)Ալթայի շրջան (ռուս.՝ Алтайский район Хакасии, խակ.՝ Алтай аймағы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Խակասիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1944 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելիյ Յար։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1736,1 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23509 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,54 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Թել-հինտա

Թել-հինտա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վան Գունվու

Վան Գունվու (անգլ.՝ Wang Gungwu, հոկտեմբերի 9, 1930(1930-10-09), Սուրաբայա, Ինդոնեզիա և Մալայզիա), սինգապուրցի գիտնական-պատմաբան, որը զբաղվում է հարավ-արևելյան Ասիայում չինական սփյուռքի ուսումնասիրությամբ և այդ տարածաշրջանի երկրների հետ Չինաստանի հարաբերություններով։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Իպո Անդերսոնի դպրոցը (Պերակ նահանգ, Մալայզիա)։ 1946-1948 թվականներին սովորել է Նանկինի Ազգային կենտրոնական համալսարանում (չի ավարտել Չինաստանում սկսված քաղաքացիական պատերազմի պատճառով)։ Սինգապուրի Մալայի համալսարանում ուսումնասիրել է պատմություն և ստացել բակալավրի և մագիստրոսի կոչում (1949-1954)։ 1957 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանի արևելյան և աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոցի ասպիրանտուրան ՝ պաշտպանելով «իշխանության կառուցվածքը Հյուսիսային Չինաստանում հինգ հարստությունների շրջանում» դոկտորական թեզը։ Ղեկավարել է Մալայա համալսարանի պատմության ամբիոնը (Կուալա Լումպուր, Մալայզիա) (1963-1968), Ավստրալիայի ազգային համալսարանի Հեռավոր Արևելքի պատմության ամբիոնը (1968-1975, 1980-1986)։ Եղել է Ավստրալիայի ազգային համալսարանի Խաղաղօվկիանոսյան հետազոտությունների դպրոցի տնօրեն (1975-1980), Հոնկոնգի համալսարանի ռեկտոր (1986-1995), Սինգապուրի ազգային համալսարանին առընթեր Արևելյան Ասիայի ինստիտուտի տնօրեն (1997-2000)։ Ներկայումս Սինգապուրի ազգային համալսարանի հումանիտար և հասարակական գիտությունների ֆակուլտետի պրոֆեսոր, Ավստրալիայի ազգային համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր է։  Մի շարք ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ, այդ թվում՝ Journal of Southeast Asian Studies, The China Journal, The China Quarterly, Modern Asian Studies, Japanese Journal of Political Science, China Studies, Pacific Affairs, The Pacific Review, China: an International Journal, Contemporary Southeast Asia, The Round Table, Asian Studies Review, Asian Culture և Journal of the Malaysian Branch, Royal Asiatic Society: Հրատարակել է ավելի քան 20 գիրք։  Գրում է անգլերեն բանաստեղծություններ։


== Ընտանիք ==
Կին՝ Մարգարետ Լիմ Պինգ-տինգ
Երեխաներ՝ Վան Շի Չանգ, Խյու Չանգ


== Պարգևներ ==
Մշակույթի ասիական մրցանակ Ֆուկուոկա (Ճապոնիա, 1994)


== Հիմնական հրապարակումներ ==
Pulse (1950),
A Short History of the Nanyang Chinese (1959),
The Cultural Background of the Peoples of Malaysia: Chinese culture (1962, մալայերենով),
A Short History of the Nanyang Chinese (1969, 1988),
The Chineseness of China (1991),
China and the Chinese Overseas (1991),
Community and Nation: China, Southeast Asia and Australia (1992),
China and the Chinese Overseas (1994, չինարենով),
The Chinese Way: China’s position in international relations (1995).
Nanhai Trade: The early history of Chinese trade in the South China Sea (1998),
China and Southeast Asia: Myths, Threats and Culture (1999),
The Chinese Overseas: From Earthbound China to the Quest for Autonomy (2000),
Joining the Modern World: Inside and Outside China (2000),
Don’t Leave Home: Migration and the Chinese (2001),
Anglo-Chinese Encounters since 1800 (2003),
Divided China: Preparing for Reunification, 883-947 (2007).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://web.archive.org/web/20080527143026/http://www.nus.edu.sg/NUSinfo/EAI/Chairman.htm