Անոթաակտիվ աղիքային պեպտիդ

Անոթաակտիվ աղիքային պեպտիդ (ԱԱՊ), 28 ամինաթթվային մնացորդներից կազմված նեյրոպեպտիդային հորմոն։ Կառուցվածքով նման է սեկրետինին։ Արյան մեջ այս հորմոնի քանակը շատ քիչ է և գրեթե չի փոխվում սնունդ ընդունելուց հետո։ Կիսատրոհման պարբերությունը 1 րոպե է։ Պատկանում է սեկրետինի ընտանիքի հորմոններին։ Ազդում է G-սպիտակուցի միջոցով։
Հորմոնը հիմնականւոմ արտադրվում է աղիների, ենթաստամոքսային գեղձի, հիպոթալամուսի կողմից։


== Նշանակությունը ==
Հորմոնը շատ ուժեղ ձևով խթանում է աղիների արյունամատակարարումը և դրանց հարթ մկանների գործունեությունը։ Այս հորմոնը, միաժամանակ, արգելակում է ստամոքսի վերադիր բջիջների կողմից սինթեզվող աղաթթվի արտադրությունը և խթանում ստամոքսի գլխավոր բջիջների կողմից սինթեզվող պեպսինոգենի հյութազատումը։
Հորմոնն ուժեղացնում է սրտի կծկման ուժը, լայնացնում է անոթները, նվազեցնում է արյան ճնշումը, արագացնում է գլիկոգենոլիզը, թուլացնում է բրոնխների, ստամոքսի, լեղապարկի հարթ մկանները։
Հորմոնը հայտնաբերվել է նաև ուղեղում ու վեգետատիվ նյարդային համակարգի որոշ նեյրոններում։ Այն կարգավորում է պրոլակտինի արտադրությունը՝ խթանելով այն։
ԱԱՊ-ն խթանում է հեշտոցային գեղձերի կոմղից արտադրությունը։
ԱԱՊ-ն հայտնաբերվել է նաև սրտում։ Այն լայնացնում է սրտի պսակաձև անոթները։
Հանդիսանում է սփռուն ներզատական համակարգի հորմոններից մեկը։ Պատկանում է էնտերինային հորմոնների շարքին։


== Գրականություն ==
Fahrenkrug J (2001)։ «Gut/brain peptides in the genital tract: VIP and PACAP»։ Scandinavian Journal of Clinical and Laboratory Investigation. Supplementum 234: 35–9։ PMID 11713978 
Delgado M, Pozo D, Ganea D (June 2004)։ «The significance of vasoactive intestinal peptide in immunomodulation»։ Pharmacological Reviews 56 (2): 249–90։ PMID 15169929։ doi:10.1124/pr.56.2.7 
Conconi MT, Spinazzi R, Nussdorfer GG (2006)։ «Endogenous ligands of PACAP/VIP receptors in the autocrine-paracrine regulation of the adrenal gland»։ International Review of Cytology 249: 1–51։ ISBN 978-0-12-364653-8։ PMID 16697281։ doi:10.1016/S0074-7696(06)49001-X 
Hill JM (2007)։ «Vasoactive intestinal peptide in neurodevelopmental disorders: therapeutic potential»։ Current Pharmaceutical Design 13 (11): 1079–89։ PMID 17430171։ doi:10.2174/138161207780618975 
Gonzalez-Rey E, Varela N, Chorny A, Delgado M (2007)։ «Therapeutical approaches of vasoactive intestinal peptide as a pleiotropic immunomodulator»։ Current Pharmaceutical Design 13 (11): 1113–39։ PMID 17430175։ doi:10.2174/138161207780618966 
«[Quaternary structure of rabbit skeletal muscle glycogen synthetase]»։ Doklady Akademii Nauk SSSR (Russian) 222 (4): 997–1000։ June 1975։ PMID 807467 
Kitamura K, Kangawa K, Kawamoto M, Ichiki Y, Matsuo H, Eto T (May 1992)։ «Isolation and characterization of peptides which act on rat platelets, from a pheochromocytoma»։ Biochemical and Biophysical Research Communications 185 (1): 134–41։ PMID 1318039։ doi:10.1016/s0006-291x(05)80966-0 
Glowa JR, Panlilio LV, Brenneman DE, Gozes I, Fridkin M, Hill JM (January 1992)։ «Learning impairment following intracerebral administration of the HIV envelope protein gp120 or a VIP antagonist»։ Brain Research 570 (1-2): 49–53։ PMID 1617429։ doi:10.1016/0006-8993(92)90562-n 
Theriault Y, Boulanger Y, St-Pierre S (March 1991)։ «Structural determination of the vasoactive intestinal peptide by two-dimensional H-NMR spectroscopy»։ Biopolymers 31 (4): 459–64։ PMID 1863695։ doi:10.1002/bip.360310411 
Gozes I, Giladi E, Shani Y (April 1987)։ «Vasoactive intestinal peptide gene: putative mechanism of information storage at the RNA level»։ Journal of Neurochemistry 48 (4): 1136–41։ PMID 2434617։ doi:10.1111/j.1471-4159.1987.tb05638.x 
Yamagami T, Ohsawa K, Nishizawa M և այլք: (1988)։ «Complete nucleotide sequence of human vasoactive intestinal peptide/PHM-27 gene and its inducible promoter»։ Annals of the New York Academy of Sciences 527: 87–102։ PMID 2839091։ doi:10.1111/j.1749-6632.1988.tb26975.x  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
Bodner M, Fridkin M, Gozes I (June 1985)։ «Coding sequences for vasoactive intestinal peptide and PHM-27 peptide are located on two adjacent exons in the human genome»։ Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 82 (11): 3548–51։ PMC 397822։ PMID 2987932։ doi:10.1073/pnas.82.11.3548 
DeLamarter JF, Buell GN, Kawashima E, Polak JM, Bloom SR (1985)։ «Vasoactive intestinal peptide: expression of the prohormone in bacterial cells»։ Peptides 6 (Suppl 1): 95–102։ PMID 2995945։ doi:10.1016/0196-9781(85)90016-6 
Linder S, Barkhem T, Norberg A և այլք: (January 1987)։ «Structure and expression of the gene encoding the vasoactive intestinal peptide precursor»։ Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 84 (2): 605–9։ PMC 304259։ PMID 3025882։ doi:10.1073/pnas.84.2.605  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
Gotoh E, Yamagami T, Yamamoto H, Okamoto H (September 1988)։ «Chromosomal assignment of human VIP/PHM-27 gene to 6q26----q27 region by spot blot hybridization and in situ hybridization»։ Biochemistry International 17 (3): 555–62։ PMID 3202886 
Yiangou Y, Di Marzo V, Spokes RA, Panico M, Morris HR, Bloom SR (October 1987)։ «Isolation, characterization, and pharmacological actions of peptide histidine valine 42, a novel prepro-vasoactive intestinal peptide-derived peptide»։ The Journal of Biological Chemistry 262 (29): 14010–3։ PMID 3654650 (չաշխատող հղում)
Gozes I, Bodner M, Shani Y, Fridkin M (1986)։ «Structure and expression of the vasoactive intestinal peptide (VIP) gene in a human tumor»։ Peptides 7 (Suppl 1): 1–6։ PMID 3748844։ doi:10.1016/0196-9781(86)90156-7 
Tsukada T, Horovitch SJ, Montminy MR, Mandel G, Goodman RH (August 1985)։ «Structure of the human vasoactive intestinal polypeptide gene»։ DNA 4 (4): 293–300։ PMID 3899557 
Heinz-Erian P, Dey RD, Flux M, Said SI (September 1985)։ «Deficient vasoactive intestinal peptide innervation in the sweat glands of cystic fibrosis patients»։ Science 229 (4720): 1407–8։ PMID 4035357։ doi:10.1126/science.4035357 
Bloom SR, Christofides ND, Delamarter J, Buell G, Kawashima E, Polak JM (November 1983)։ «Diarrhoea in vipoma patients associated with cosecretion of a second active peptide (peptide histidine isoleucine) explained by single coding gene»։ Lancet 2 (8360): 1163–5։ PMID 6139527։ doi:10.1016/S0140-6736(83)91215-1 


== Ծանոթագրություններ ==