Արևելյան Թիմորի զինված ուժեր

Արևելյան Թիմորի զինված ուժերը (պորտ.՝ Forças de Defesa de Timor Leste, տետուն լեզվով՝ Forcas Defesa Timor Lorosae, բառացի՝ «Արևելաթիմորյան պաշտպանության ուժեր», հաճախ կոչվում են նաև «F-FDTL», որտեղ առաջին F տառը նշանակում է «Ֆալինթիլ»՝ երկրի անկախության համար պայքարող «Ֆրետիլին» կուսակցության զինված թևը), զինված ստորաբաժանումների ամբողջություն, որը պատասխանատու է Արևելյան Թիմորի պաշտպանության համար։ F-FDTL-ը ստեղծվել է 2001 թվականի փետրվարին և կազմված է երկու ոչ մեծ հետևակային գումարտակից, մի քանի ռազմածովային միավորից և մի քանի օժանդակ ստորաբաժանումներից։


== Խնդիրներ ==
F-FDTL-ի հիմնական խնդիրն է՝ արտաքին ռազմական սպառնալիքներից պաշտպանել Արևելյան Թիմորը։ Այն նաև խնդիր ունի պահպանելու ներքին անվտանգությունը, ինչը կատարում է Արևելյան Թիմորի ազգային ոստիկանության՝ ԱԹԱՈ (PNTL) հետ համատեղ։ Այդ խաչաձևումը հանգեցրել է նշված երկու ուժերի միջև լարվածության, որը նաև սրվել է F-FDTL-ի շարքերում ցածր բարոյական ոգու և կարգապահության բացակայության պատճառով։


== Պատմություն ==


=== Մինչև անկախությունը ===


=== Արևելյան Թիմորի զինված ուժերի կազմավորումը ===


==== 2006 թվականի ճգնաժամը ====
F-FDTL-ում խնդիրներն առաջին պլան են մղվել 2006 թվականին, երբ նրա անձնակազմի գրեթե կեսը հրաժարական է տվել ընդդեմ խտրականության և ծառայության վատ պայմանների կատարված բողոքներից հետո։


==== Բանակաշինության պլաններ ====

2006 թվականի ճգնաժամին հաջորդած հրաժարականները նպաստեցին թե՛ F-FDTL-ի և թե՛ PNTL-ի ընդհանուր քայքայմանը և նույն տարվա մայիսին հարկադրեցին կառավարությանը՝ խնդրելու երկիր մտցնել օտարերկրյա խաղաղարարներ՝ անվտանգության վերականգնման համար։ F-FDTL-ը ներկայումս վերականգնվել է՝ շնորհիվ օտարերկրյա օգնության, մշակվել է այդ զինված ուժերի զարգացման երկարաժամկետ պլան։


=== Հրամանատարական կարգավորումներ ===

Արևելյան Թիմորի սահմանադրությունը սահմանում է, որ երկրի նախագահը պաշտպանական ուժերի գերագույն հրամանատարն է և իրավունք ու իշխանություն ունի նշանակելու Արևելյան Թիմորի զինված ուժերի՝ F-FDTL-ի հրամանատարին և գլխավոր շտաբի պետին։ Արևելյան Թիմորի Նախարարների խորհուրդը և Ազգային ժողովը պատասխանատու են F-FDTL-ի ֆինանսավորման և Արևելյան Թիմորի անվտանգության քաղաքականության սահմանման համար։ Ներկայումս Արևելյան Թիմորի Պաշտպանության և անվտանգության նախարար է հանդիսանում Ցիրիլիո Ժոզե Կրիստոբալը (պորտ.՝  Cirilo José Cristovão), իսկ Պաշտպանության պետական քարտուղարն է հանդիսանում Ժուլիո Թոմաս Պինտոն (պորտ.՝  Julio Tomas Pinto)։ Երկուսն էլ այս պաշտոններին անցնելու պաշտոնական երդմնակալությունն անցել են 2012 թվականի օգոստոսի 8-ն։


=== Կազմակերպչական կառուցվածք ===


==== Ցամաքային զորքեր ====

F-FDTL-ի զինվորներըը ԱՄՆ-ի ծովային հետևակի կորպուսի 2009 թվականի հոկտեմբերի 17-ի զորավարժության ժամանակ։


==== Ծովուժ ====

Արևելյան Թիմորի ռազմածովային ուժերի զորավարժությունները՝ Ամերիկյան զինվորականների գլխավորությամբ։


==== Ռազմական կոչումները և ենթակարգություն ====
Արևելյան Թիմորի զինված ուժերի՝ F-FDTL-ի ռազմական կոչումների համակարգը և ենթակարգությունը գրեթե նույնն են, ինչ Պորտուգալիայի դասական ռազմական կոչումների համակարգը և ենթակարգությունը։ Ստորև բերված է Արևելյան Թիմորի զինված ուժերի ռազմական կոչումների համակարգը՝ աղյուսակի տեսքով։


=== Պաշտպանական ծախսերը և գնումներ ===


=== Արտաքին պաշտպանական հարաբերություններ ===


== Գրականություն ==
Horta Loro (2006)։ «Young and Wild. Timor Leste's troubled military» (PDF)։ Institute of Defence and Strategic Studies, Nanyang Technological University։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-09-27-ին։ Վերցված է 2007-09-01