armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սուրբ Կարապետ (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Կարապետ եզրը կարող է վերաբերել.


=== Անձինք ===
Հովհաննես Մկրտչին տրվող անուններից մեկը


=== Եկեղեցիներ ===
Հայաստանի ՀանրապետությունՀովհաննես Կարապետի վանք - վանք ՀՀ Արարատի մարզումԱրևմտյան ՀայաստանՄշո Սուրբ Կարապետի վանք ֊ վանք Մեծ Հայքի Տարոն գավառում
Սուրբ Կարապետ - հայկական եկեղեցի Ֆռնուզում, ԹուրքիաՎրաստանՍուրբ Կարապետ - ի սկզբանե՝ հայկական, այժմ՝ վրացական եկեղեցի Թբիլիսիում, Վրաստան
Սուրբ Կարապետ - հայկական եկեղեցի Գանձա գյուղում, Վրաստան
Սուրբ Հովհաննես Կարապետ - եկեղեցի Վրաստանի Կարծախ գյուղումԱդրբեջանՍուրբ Կարապետ - ոչնչացված հայկական մատուռ, Ադրբեջան
Սուրբ Կարապետ - ավերված հայկական եկեղեցի Ապակունիսում, Ադրբեջան


=== Բնակավայրեր ===
Սուրբ Կարապետ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում


=== Գետեր ===
Սուրբ Կարապետ ջուր - գետ ՀՀ Լոռու մարզում, Դեբեդ գետի վտակներից մեկը


== Տես նաև ==
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Անդրանիկ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)

Անդրանիկ Մանուկյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

Անդրանիկ Մանուկյան, Խորհրդային Միության հերոս։
Անդրանիկ Մանուկյան, ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, բիզնեսմեն։
Անդրանիկ Մանուկյան, հայ ազգային, հասարակական, մշակութային գործիչ, «Սասուն» ազգագրական երգի-պարի համույթի ղեկավար։
Էլմելեկ

Էլմելեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(2777) Շուկշին

(2777) Շուկշին (անգլ.՝ Shukshin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,370753 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1541 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5874 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1333,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270007 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2777) Շուկշին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իսա Ղամբար

Իսա Յունուս օղլի Ղամբար (ադրբ.՝ İsa Yunis oğlu Qəmbər , փետրվարի 24, 1957(1957-02-24), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի պետական և քաղաքական գործիչ։ 1992 թվականի մայիսի 19-ից հունիսի 16-ը եղել է Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնակատար՝ փոխարինելով այդ պաշտոնում Այազ Մութալիբովին։ 1992-1993 թվականներին եղել է Միլլի Մեջլիս խոսնակ։ Ներկայումս գլխավորում է ընդդիմադիր Մուսավաթ կուսակցությունը։ 


== Կենսագրություն ==
Իսա Ղամբարը ծնվել է 1957 թվականի փետրվարի 24-ին Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Ֆիզուլիի շրջանի Քյուդլեր (ներկայումս՝ Գուրդլար) գյուղում։ 1979 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։

1982—1990 աշխատել է ԱԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտում։
1989—1991 եղել է Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատի հիմնադիրներից և ղեկավարներից մեկը։
1992 թվականի մայիսին ընտրվել է ադրբեջանական խորհրդարանի խոսնակ։
1992 թվականի մայիսի 19-ից հունիսի 16-ը եղել է Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնակատար՝ փոխարինելով այդ պաշտոնում Այազ Մութալիբովին։Իսա Ղամբարը մեծ դերակատարություն է ունեցել Ադրբեջանում 2011 թվականին տեղի ունեցած ցույցերի ժամանակ։ Մուսավաթ կուսակցության համակիրների հետ միասին Ադրբեջանում կազմակերպել են ցույցեր։ 2011 թվականին Իսա Ղամբարի որդին՝ Իլքին Ղամբարը, ով այդ ժամանակ ծառայել է Բաքվի զորամասերից մեկում, ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է, որ պաշտպանության նախարար Սաֆար Աբիևի կարգադրությամբ իրեն ուղարկել են սահման՝ ստիպելով մարտական հերթապահություն իրականացնել Թովուզի շրջանում՝ հայ- ադրբեջանական սահմանագծին։ Ի պատասխան, Ադրբեջանի ՊՆ մամլո խոսնակը հայտարարել է, որ պաշտպանության նախարարությունը իրավունք ունի փոփոխել իր զինծառայողների ծառայության վայրը, ուստի հարցը չպետք է քաղաքականացնել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
МВД Азербайджана: Беспорядки в Баку организовал Иса Гамбар
Интервью Исы Гамбара радиостанции Эхо Москвы
Մեթիլմետակրիլատ

Մեթիլմետակրիլատ СН2= С (СН3)-СООСН3, a-մետակրիլաթթվի մեթիլ էսթերը։ Անգույն հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ -48°С, եռմանը՝ 101°С։ Խտությունը՝ 936 կգ/մ3։ Վատ է լուծվում ջրում, լավ՝ սպիրտում և եթերում։ Գոլորշիները (4, 9-12, 5 ծավ․%) օդի հետ առաջացնում են պայթուցիկ խառնուրդներ։ Ջրում հիդրոլիզվում է դանդաղ, թթուներում և հիմքերում՝ արագ։ Կրկնակի կապի հաշվին տալիս է միացման ռեակցիաներ (Н2, НВr, Cl2, NH3, մերկապտաններ և այլն)։ Պոլիմերվում է՝ առաջացնելով պոլիմե-թիլմետակրիլատ։ Պոլիմերումը կանխում են ծծումբը, պղնձի աղերը, հիդրոքինոնը և այլն։ Օգտագործվումէ պլաստմասսաներ, հատկապես օրգանական ապակի ստանալու համար։ Արդյունաբերության մեջ ստանում են ացետոնից և կապտաթթվից։ Թունավոր է, ունի նարկոտիկ հատկություն, գոլորշիները գրգռում են լորձաթաղանթը։ Օդում թույլատրելի պարունակությունը 0, 05 մգ/լ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Մառիի ճակատամարտ

Մառիի ճակատամարտ տեղի է ունեցել 1266 թվականի օգոստոսի 23-ին, Եգիպտոսի Մամլուքների սուլթանության և Կիլիկյան Հայաստանի զորքերի միջև, Մառի կոչվող կապանում (Սև լեռների շրջան)։


== Ընթացքը ==
Եգիպտոսի սուլթան Զահեր Բայբարսը, օգտվելով մոնղոլական տիրակալության տրոհումից ու թուլացումից, վերանվաճեց Հյուսիսային Ասորիքը, իսկ օգոստոսին Մանսուր Կալաունին 30-հազարանոց զորաբանակով ուղարկեց Կիլիկիա։ Հեթում Ա-ն գտնվում էր Թավրիզում՝ դաշնակից մոնղոլների մոտ։ Մամլուքների դեմ դուրս եկան արքայազներ Լևոնը և Թորոսը 15-հազարանոց բանակով։ Հայկական զորքերը չկարողացան դիմադրել իրենց կրկնակի գերազանցող մամլուքներին։ Արքայազն Թորոսը զոհվեց, իսկ Լևոնը Սմբատ Սպարապետի որդու՝ Վասիլ Թաթարի հետ միասին գերեվարվեց։


== Հետևանքներ ==
Հեթում Ա-ն վերադարձավ և իր երկիրը հայտնաբերեց թալանված վիճակում մամլուքները թալանել և ավերել էին երկրի երեք խոշոր քաղաքները՝ Մամեստիան, Ադանան և Տարսոնը, ինչպես նաև Այաս նավահանգիստը։ Մամլուքներին քսան օր պաշարելուց հետո հաջողվեց գրավել Սիս մայրաքաղաքը, գերեվարեց շուրջ 40 հազար բնակիչ։ Հեթումը անհապաղ քայլեր ձեռնարկեց Լևոնին գերությունից ազատելու համար և որոշ տարածքային զիջումներ կատարելու դիմաց հետ վերադարձրեց գահաժառանգին։ 1269 թ. Տարսոն քաղաքում Լևոնը օծվեց թագավոր, իսկ Հեթումը ծառայության անցավ Դրազարկի վանքում որպես կրոնավոր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Renée Grousset, Histoires des Croisades, III
Կլոդ Մութաֆյան, Le Royaume Armenien de Cilicie
Angus Donal Stewart, The Armenian Kingdom and the Mamluks
Մուրզինո (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄուրզինոՄուրզինո (ռուս.՝ Мурзино, բաշկիրերեն՝ Мырҙа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 180 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էնդիլ

Էնդիլ, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը, Սկիզբ է առնում Բյուրակնյան լեռներից և մայր գետին միանում Գենջ գյուղից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերադարձրեք Ռեքսին

«Վերադարձրեք Ռեքսին» (ռուս.՝ Верните Рекса), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որ նկարահանվել է 1975 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ Ռեժիսորներ Վլադիմիր Պեկարը և Վլադիմիր Պապովը ստեղծել են պատմություն տղայի և շան ընկերության մասին։


== Սյուժե ==
Սերգեյը և իր հավատարիմ ծեր շուն Ռեքսը հոկեյ են խաղում գետի սառույցի վրա։ Հանկարծակի սկսված սառցահոսքի պատճառով հայտնվում են տարբեր սառցաբեկորների վրա, դրանից հետո շունը ցատկում է տիրոջ հետևից ջրի մեջ և օգնում նրան սառցաբեկորի հետ հասնել ցամաքին։ Ռեքսը ջրից ուշացումով է հանվում, չի կարողանում դիմակայել թոքաբորբին և մահանում է հիվանդանոցում։ Տղայի ծնողներն անասնաբույժ Վալերյան Վալերյանիչին խնդրում են չհայտնել տղային շան մահվան մասին. հայրը մտադիր է ինքը հայտնել դրա մասին, սակայն շատ երկար է լռություն պահպանում, որովհետև Ռեքսը շատ մեծ նշանակություն ուներ տղայի համար։ Տղան հուսահատ պահանջում է բժշկին վերադարձնել Ռեքսին՝ զանգահարելով նրան և ներկայանալով կամ որպես ոստիկան, կամ որպես դատավոր։ Վալերյանիչը երկար փորձում է չպատասխանել այդ հարցին, բայց միաժամանակ խղճում է տղային և վերջապես ելք է գտնում՝ Սերգեյին նվիրել նոր շուն։ «Մասնավոր տիրույթում» տեսնելով գարշելի տեսարան, թե ինչպես է կռվարար և կոպիտ հարբեցողը ծաղրում քնքուշ շանը՝ փորձելով իր տան համար մեծացնել խիստ պահակի, անասնաբույժը գողանում է շանը չար տիրոջից։ Տերը հասնում է լսել և հայտնաբերել կորուստը։ Մինչև տերը փնտրում էր կացինը, որպեսզի սպանի գողին, Վալերյանիչը փոխում է ցուցանակի վրա գրված գրությունը՝ «Բակում չար շուն կա» դարձնելով «Բակում չար տեր կա», նստում է ավտոմեքենան և հեռանում։ Տնակը ձեռքին վազելով՝ հարբեցողը կանգնում է շղթայի վրա, և տնակը ընկնում է նրա գլխին, ինչից հետո նա ստիպված է լինում դադարեցնել հետապնդումը։
Բժիշկը շանը բերում է Սերգեյի մոտ։ Տղան հասկանում է, որ այդ շունը Ռեքսը չէ, բժիշկը խոստովանում է, որ Ռեքսը մահացել է, որ շանը, ինչպես և Սերգեյին, ընկեր է պետք։ Տղան ընդունում է ծեր շան մահվան լուրը, և նրա պատվին նոր ընկերոջը Ռեքս է անվանում։ Նոր Ռեքսը ընդունում է Սերգեյին՝ որպես իր տեր։ Պարզվում է, որ նոր շունը նույնպես անտարբեր չէ հոկեյի նկատմամբ։


== Ստեղծողներ ==


== Երաժշտություն ==
Բացի Եվգենի Կրիլատովի հեղինակային երաժշտությունից մուլտֆիլմում հնչում է «Ջազի հնչյունները» կոմպոզիցիան՝ Գեորգի Գարանյանի էստրադային համույթի կատարմամբ։


== Աուդիոհեքիաթ ==
1990-ական թվականների երկրորդ կեսերին թողարկվել մուլտֆիլմի համանուն աուդիո տարբերակը Ալեքսանդր Պոժարովի տեքստով։


== Վերահրատարակություն DVD-ով ==
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերահրատարակվել է DVD-ով, մուլֆիլմերի ժողովածուներում.

«Բարբոսը և ընկերությունը», «Սոյուզմուլտֆիլմ», մուլտֆիլմեր սկավառակի վրա.«Բոբիկը գնացել է Բարբոսին հյուր» (1977), «Երկնագույն շնիկը» (1976), «Կոշկավոր շունը» (1981), «Վերադարձրեք Ռեքսին» (1975), «Շան մասին» (1979), « Ինքպես շունը սովորեց լողալ» (1984), «Շունը և հին հողաթափը» (1987), «Թույլ տվեք զբոսնել ձեր շան հետ» (1984), «Կուբիկը և Տոբիկը» (1984)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վերադարձրեք Ռեքսին մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Վերադարձրեք Ռեքսին(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Վերադարձրեք Ռեքսին» «Սոյուզմուլտֆիլմի» պաշտոնական կայքում (Յութուբ)
Владимир Пекарь — Энциклопедия отечественного кино
Ծիփնար

Ծիփնար (վրաց.՝ წიფნარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 220 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չոխատաուրից հեռու է 9 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 281 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Օկոպ (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕկոպՕկոպ (ուկրաիներեն՝ Окіп), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանում։
1989 թվականի տվյալներով Օկոպ գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գարրի Ռաշիդյան

Գարրի Հայկի Ռաշիդյան (հունվարի 5, 1933(1933-01-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 3, 2016(2016-01-03), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր (1999), պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ, ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի անդամ։


== Կենսագրություն ==
1957 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1967 թվականից եղել է նախագծի գլխավոր ճարտարապետ Հայպետնախագիծ ինստիտուտում և Հայկական ճարտարապետաշինական գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1970-1971 թվականներին վերապատրաստվել է Ֆինլանդիայում։ 1977-1993 թվականներին եղել է Երևանի միութենական նախագծային ինստիտուտի տնօրեն, 1997 թվականից՝ ԵՊՃՇՀ ճարտարապետական նախագծման ամբիոնի վարիչ (պրոֆեսոր՝ 1989)։


== Ստեղծագործական աշխատանք ==
Հեղինակ է Էջմիածնի հրապարակի բարեկարգման (1982), փոստի շենքի (1985), համահեղինակ՝ հասարակական կենտրոնի (1973-1985), «Վաղարշապատ» (1975-1981, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1981), Երևանի Ավան-Առինջ բնակելի (1978-1985) թաղամասերի, «Երիտասարդական» բնակելի համալիրի (1983), Հայրենական պատերազմում (1941- 1945) տարած հաղթանակի 40-ամյակի հուշահամալիրի (1985-1986), «Դավթաշեն» հանգստի գոտու, Էջմիածնում «Հավերժություն» հուշարձանի («Մաշտոց և Կորյուն», բազալտ), Երևանում վիլլայի (2002) և այլ աշխատանքների։
Գարրի Ռաշիդյանի աշխատանքները նվիրված են քաղաքաշինության և ճարտարապետության խնդիրներին։


== Պարգևատրումներ ==
Խորհրդային ճարտարապետության 1976-1980 թվականների նվաճումների համամիութենական, «Տարվա լավագույն ստեղծագործություն» հանրապետական (1981, 1985, 1986, 1987, 1989) ստուգատեսների դափնեկիր։

ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1981
ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր
Աշխատանքի վետերանի մեդալ
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
ԵՇՃՀ-ի 2 ոսկե մեդալ
Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարության բարձրագույն պարգև՝ ոսկե հուշամեդալ
Պողոսյան մրցանակ (2012)
Հայաստանի վարչապետի շնորհակալագիր (2014)։


== Ծանոթագրություններ ==
Քյոշք (Այնթապի գավառ, Այնթապից հյուսիս-արևելք)

Քյոշք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանի գետի ձախ ափին, Այնթապ ավանից 2 կմ հյուսիս-արևելք, սարահարթի վրա։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 13 տուն հայ և 100 տուն այլազգի բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Քյոշքում կար բերդի և հին շինությունների ավերակներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նեստելիևկա

Նեստելիևկա (ուկրաիներեն՝ Нестеліївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1897 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նեստելիևկա գյուղում բնակվում էր 170 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,472 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 360,17 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պորրասյոկի

Պորրասյոկի (ռուս.՝ Поррасйоки), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պոնչա գետի ձախ ափին՝ 61 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կովդա գետի ակունքն է մինչև Կումսկի հիդրոհանգույց, այդ թվում Պյաոզերո, Տոպոզերո լճեր, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 02020000412102000000376
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102000037
Ավազանի կոդը - 02.02.00.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գերդայոլ (Կոգելի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գերդայոլ (այլ կիրառումներ)Գերդայոլ  (ռուս.՝ Гердъёль ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոգել գետի աջ ափից 50 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000059355
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005935
Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուսալ

Ռուսալ (ռուս.՝  РУСАЛ (Русский алюминий)), Ռուսաստանի ամենամեծ ալյումինի արտադրության ընկերությունն է։ Աշխարհի ալյումինային շուկայի 10%–ը, և երկրի ներքին շուկայի 70%–ը բաժին է ընկնում Ռուսալին։ Ալյումին և բոքսիտ արտադրող աշխարհի երեք ամենախոշոր ընկերություններից մեկն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսալի պաշտոնական կայքը
Պրոտոպոպովկա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրոտոպոպովկաՊրոտոպոպովկա (ուկրաիներեն՝ Протопопівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրոտոպոպովկա գյուղում բնակվում էր 1 253 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3607 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մուրդեյկ (համայնք)

Մուրդեյկ (հոլ.՝ Moerdijk ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում։ Տարածքը 159,1 կմ² է, բնակչությունը՝ 36.717 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.400 եվրո է։
Տորիչելլիի փորձ

Տորիչելլիի փորձ, մթնոլորտային ճնշման նպատակով 17-րդ դարում իտալացի ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս Էվանջելիստա Տորիչելլիի կողմից իրականացած փորձ։ Փորձի հիմքում պատմության մեջ առաջին անգամ ստեղծված պարզագույն սնդիկային ճնշաչափն էր։
Փորձը մեծ հայտնիություն է ձեռք բերել կողմնակի երևույթի՝ վակուումի առաջացման շնորհիվ։ Վերջինս ստացել է «տորիչելյան դատարկություն» անվանումը։


== Փորձի նկարագրություն ==

Տորիչելլին մոտ 1 մետր երկարությամբ ապակե խողովակը, որը մի կողմից հալափակված էր, լցրել է սնդիկով և ձեռքով փակել։ Այնուհետև այդ խողովակը շրջված ընկղմել է սնդիկով լցված տարայի մեջ և բացել այն։ Սնդիկի մի մասը լցվում է տարայի մեջ և ապակե խողովակի վերին մասում առաջանում է անօդ տարածություն կամ, այսպես կոչված, տորիչելյան դատարկություն, ընդ որում, սնդիկի սյան բարձրությունը մնում է հաստատուն՝ մոտ 760 մմ՝ հաշված տարայի սնդիկի մակերեսից։


== Բացատրություն ==
Մթնոլորտային ճնշումը տարայի սնդիկի վրա վերևից ներքև գործադրում է ճնշում, իսկ Պասկալի օրենքի համաձայն ապակե խողովակի սնդիկի վրա գործադրում է ճնշում՝ ներքևից վերև։ Հեղուկն ունի զանգված և այդ պատճառով ծանրության ուժի կողմից ձգվում է դեպի ներքև։ Երկու ուժերը հավասարակշռվում են այնպես, որ անոթում մնա այնքան հեղուկ,որպեսզի վերջինիս առաջացրած ճնշումը հավասարվի արտաքին մթնոլորտային ճնշմանը։ Յուրաքանչյուր հեղուկի համար իր ρ խտությունից կախված սյան բարձրությունը կլինի`

  
    
      
        h
        =
        P
        
          /
        
        g
        ρ
      
    
    {\displaystyle h=P/g\rho }
  ,
որտեղ  P -ն մթնոլորտային ճնշումն է, իսկ g -ն՝ ազատ անկման արագացումը։ Այս բանաձևից հետևում է, որ ջրի սյան բարձրությունը հավասար է մոտ 10 մ։


== Տես նաև ==
Վակուում


== Ծանոթագրություններ ==
Ամերիկյան ժեստերի լեզու

Ամերիկյան ժեստերի լեզու (անգլ.՝ American Sign Language "ASL")՝ ԱՄՆ-ի և Կանադայի անգլախոս խուլ համայնքներում օգտագործվող հիմնական լեզուն է։ Բացի այդ, ամերիկյան ժեստերի լեզվի բարբառն օգտագործվում է Արևմտյան Աֆրիկայում, Կենտրոնական Աֆրիկայում և մի շարք այլ երկրներում։ Ամերիկյան ժեստերի լեզուն առաջացել է ֆրանսերեն ժեստերի լեզվից։ Այս լեզուների 43% ժեստերը նույնական են։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ավստրալիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Նոր Զելանդիայում և Միացյալ Նահանգներում օգտագործվում է միևնույն լեզուն՝ Անգլերենը, առաջին երեք երկրների ժեստերի լեզուները պատկանում են Բրիտանական ժեստերի լեզվաընտանիքին։


== Պատմություն ==

Ամերիկյան ժեստերի լեզուն ծնունդ է առել 19-րդ դարի սկզբին «Խուլերի համար ամերիկյան դպրոց»-ում, Կոնեկտիկուտ։ Մինչ ամերիկյան ժեստերի լեզվի ծնունդը համայնքներում օգտագործվում էին այլ ժեստերի լեզուներ։ Ինչպես ԱՄՆ-ում այնպես էլ աշխարհի բոլոր անկյուններում խուլ ընտանիքի անդամներ ունեցող ընտանիքները ձեռք են բերում իրենց յուրօրինակ ընտանեկան ժեստերի լեզուն, որը ժամանակի ընթացքում դառնում է ավելի բարդ, այդ իսկ պատճառով առաջանում է համընդհանուր ժեստերի լեզվի կարիք։ Դեռևս 1541 թվականում Ֆրանսիսկո Վասկես դե Կորոնադոյի հետ առաջին շփման ժամանակ հաղորդվեց, որ հնդիկները մշակել են ժեստերի լեզու՝ այլ ցեղերի հետ հաղորդակցվելու համար։
«Խուլերի համար ամերիկյան դպրոց»ի հիմնադիր Թոմաս Գելլոդետը տպավորվելով խուլ աղջկա` Էլիս Կոգսուելի ունակություններով, իր առջև խնդիր է դնում ճամփորդելով ամբողջ Եվրոպան մանրամասն ուսումնասիրել ժեստերի լեզուն։ 1817 թվականի ապրիլի 15-ին Գելլոդետը հիմնում է «Խուլերի համար ամերիկյան դպրոցը»։


== Լեզվակիրների քանակ ==
Ամերիկյան ժեստերի լեզվի լեզվակիրների քանակը որոշելը բավականին դժվար է, քանի որ ժեստերի լեզվով խոսող բնակչությունը երբեք չի հաշվառվել ամերիկյան մարդահամարի կողմից։ Լեզվակիրների քանակի հիմնական աղբյուրն է հանդիսանում ԱՄՆ-ի խուլ բնակչության համատարած հաշվառումը։ Ըստ 1972 թվականի հաշվառման, ԱՄՆ-ում ամերիկյան ժեստերի լեզվով խոսում է մոտ 250000 – 500000 մարդ։


== Կարգավիճակ ==
Ամերիկյան ժեստերի լեզուն չի համարվում միջազգային ժեստերի լեզու, թեև օգտագործվում է մի շարք երկրներում։ Անհրաժեշտության դեպքում ԱՄՆ-ում և Կանադայում՝ պետական մարմինների հետ հաղորդակցման ժամանակ, տրամադրվում է ամերիկյան ժեստերի լեզվի թարգմանիչ։
Շատ դեպքերում խուլ ծնողների երեխաները խնդիր չեն ունենում լսողության հետ։ Նրանց բնութագրելու համար օգտագործվում է անգլերեն CODA հապավումը (անգլ.՝ Children Of Deaf Adults)։ Ի տարբերություն խուլ երեխաների, խուլ ծնողների երեխաները ի ծնե ընկալում են խուլերի մշակութային արժեքները և ժեստերի լեզուն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ամերիկյան ժեստերի լեզվի հասանելի բառարան
Ամերիկյան ժեստերի լեզվի վիդեո բառարան
Ամերիկյան ժեստերի լեզու
Ամերիկյան ժեստերի լեզվի վիդեո բառարան
Բետմալ (այլ կիրառումներ)

Բետմալ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

Բետմալ - համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում,
Բետմալ - կովի կաթից պատրաստված չեփած մամլված ֆրանսիական պանիր։
Կոպիլովո (գյուղ, Տոմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոպիլովոԿոպիլովո (ռուս.՝ Копылово), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2439 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լյուբոմիր Պիպկով

Լյուբոմիր Պիպկով (սեպտեմբերի 6 (19), 1904, Լովեչ, Բուլղարիայի իշխանություն - մայիսի 9, 1974(1974-05-09), Սոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն), բուլղարացի կոմպոզիտոր, խմբավար, երաժշտական-հասարակական գործիչ, մանկավարժ։ ԲԺՀ ժողովրդական արտիստ (1952 թ.)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1967 թ.)։ ԲԿԿ անդամ 1944 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Սոֆիայում (1919-1926 թթ.), այնուհետև Փարիզում (1926-1932 թթ.)։ «Ժամանակակից երաժշտություն» ընկերության հիմնադիրներից է (1933 թվականից)։ 1944-1948 թվականներին՝ Սոֆիայի ժողովրդական օպերայի տնօրեն, 1947-1957 թվականներին՝ Բուլղարական կոմպոզիտորների միության 1-ին քարտուղար։ 1948 թվականից պետական երաժշտության ակադեմիայի (1954 թվականից՝ Բուլղարիայի պետական կոնսերվատորիա) պրոֆեսոր։ Պիպկովի շատ երկեր նվիրված են հակապատերազմական, հակաֆաշիստական թեմատիկային («Օրատորիա մեր ժամանակի մասին», «Անտիգոնե-43» երաժշտական դրամա, մասսայական երգեր)։ Դրել է օպերաներ, կանտատներ, 4 սիմֆոնիա, կոնցերտներ, կամերա-գործիքային անսամբլներ, խմբերգեր, դաշնամուրային պիեսներ, կինոֆիլմերի երաժշտություն։ Դիմիտրովյան մրցանակներ (1950, 1951, 1952 թթ.)։


== Ծանոթագրություններ ==
Taking Chances

Taking Chances, կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի անգլերեն ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2007 թվականի նոյեմբերի-ին CD և CD/DVD ձևաչափերով։ Երգչուհու 13-րդ անգլերեն ալբոմն և ընդհանուր հաշվով՝ 35-րդը։ Հավաքածու հրատարակությունը, որը պարունակում է հատուկ փաթեթավորմամբ CD, DVD և օծանելիք, թողարկվել է 2007 թվականի դեկտեմբերին Հյուսիսային Ամերիկայում և 2008 թվականին՝ Եվրոպայում։ 2008 թվականի ապրիլի 21-ին նոր «Deluxe» տարբերակը թողարկվել է Եվրոպայում (Ֆրանսիայի մոտակայքում), այդ հարատարակությունը ներառում է իր մեջ «Immensite», «Map to My Heart» և «Taking Chances (I-Soul extended remix)» որպես բոնուսային երգեր։


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումենր ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Քամատունի վանք

Քամատունի վանք, վանք Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի Սասուն գավառի Նորաշեն գյուղում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաբա Յագան դեմ է

«Բաբա Յագան դեմ է» (ռուս.՝ «Баба Яга против!), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որ ստեղծվել է 1979 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում 1980 թվականի Օլիմպիական խաղերի առթիվ։


== Սյուժե ==
Արջուկ Միշան ընտրվել է որպես Օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշ, սակայն Բաբա Յագան Զմեյ Գորինիչի և Կոշչեյի հետ ձգտում են խանգարել նրանց՝ գնալ Օլիմպիադա, ապա մասնակցել նրան։ Այնուամենայնիվ, նրանց փորձերն ավարտվում են անհաջողությամբ։


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ – Ալեքսանդր Կուրլյանդսկի, Գրիգորի Օստեր, Էդուարդ Ուսպենսկի
Ռեժիսոր – Վլադիմիր Պեկար
Բեմադրող նկարիչ – Տատյանա Կոլյուշևա
Կոմպոզիտոր – Էդուարդ Արտեմև, Յուրի Բոգդանովի ղեկավարությամբ «Բումերանգ» անսամբլի մասնակցությամբ
Օպերատոր – Կաբուլ Ռասուլով
Հնչյունային օպերատոր – Բորիս Ֆիլչիկով
Խմբագիր — Նատալյա Աբրամովա
Նկարիչ մուլտիպլիկատոր՝ Էլվիրա Մասլովա, Վիկտոր Արսենտև, Վլադիմիր Կուրմին, Վլադիմիր Վիշեգորոդցև, Սերգեյ Դյոժկին, Վ. Զախարով, Սերգեյ Մարակասով Նատալյա Բոգոմոլովա, Դմիտրի Անպիլով, Նիկոլայ Միտրոխին
Նկարիչներ – Անատոլի Աբարենով, Վ. Արսենտև, Վ. Կրումին, Վ. Լիխաչյով, Դ. Անպիլով, Ն. Միտրոխին
Օգնականներ  – Լ. Նիկիտինա, Լ. Բիրյուկովա, Լ. Կրուտովսկայա
Մոնտաժող – Նատալյա Ստեպանցևա
Ֆիլմի տնօրեն – Լյուբով Բուտիրինա
Հնչյունավարողներ՝ Բաբա Յագա – Օլգա Արոսևա, Կոշչեյ – Գարրի Բարդին (լուսագրերում նշված չէ)
Երգերի տեքստերի հեղինակ – Յուրի Էնտին
Վոկալ – Գենադի Տրոֆիմով (լուսագրերում նշված չէ)
Տևողություն՝Թողարկում 1 – 9 րոպե 24 վրկ.
Թողարկում 2 – 9 րոպե 13 վրկ.
Թողարկում 3 – 8 րոպե 18 վրկ.


== Թողարկում տեսաերիզով ==
1980 թվականից «ԽՍՀՄ Պետկինոյի վիդեոծրագիրն» սկսել է թողարկում «Բաբա Յագան դեմ է» մուլտֆիլմը տեսաերիզներով SECAM համակարգում։ Թողարկվել է «Օլիմպիադա-80» թեմայով խորհրդային մուլտֆիլմերի հավաքածուներում (այլ մուլտֆիլմեր՝ «Ո՞վ կստանա մրցանակը», «Մեծ փոխանցավազք», «Սալյուտ, Օլիմպիադա», «Առաջին ինքնագիրը», «Դե սպասիր» (թողարկում 13)։ Հետխորհրդային Ռուսաստանում 1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով այլ արտադրողների կողմից, օրինակ՝ 1990-ական թվականների կեսերին թողարկվել է «Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր» VHS-հավաքածուում (Studio PRO Video, «Союз Видео» ստուդիա, PAL համակարգ)։
2000-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «Крупный план» կինոմիավորման կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Բաբա Յագան դեմ է» (ֆիլմաշար) մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Բաբա Յագան դեմ է (թողարկում 1)» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Բաբա Յագան դեմ է (թողարկում 2)» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Բաբա Յագան դեմ է (թողարկում 3)» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Спорт, политика и сказочные герои
Սեչինարո

Սեչինարո (իտալերեն՝ Secinaro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 441 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 13,8 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 31,95 կմ²։ Փոստային ինդեքս` 67029։ Հեռախոսային կոդ` 0864։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացի հրաշագործը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 6-ին


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Հայերենի բառապաշարի ուրարտա-խուռիական շերտ

Հայերենի բառապաշարի ուրարտա-խուռիական շերտը, այն բառերը, որոնք հայերենին են անցել ուրարտերենից ու խուռիերենից։
Հայերն ուրարտացիների անմիջական ժառանգորդներն են, հետևաբար հայերենը չէր կարող զերծ մնալ ուրարտերեն բառերի ներմուծումից։ Հ. Աճառյանն ենթադրում է, որ հայերեն չստուգաբանված արմատների զգալի մասը խալդական (ուրարտական) ծագում ունի։
Հայերենի ամբողջ՝ մետ 11 հազար արմատներից դուրս հանելով բնիկ (հնդեվրոպական ծագում ունեցող) և ծանոթ լեզուներից բոլոր փոխառյալ բառերը, մնացածը (մոտ 5500 բառ), այսինքն՝ կեսը, ենթադրվում են փոքրասիական (ոչ հնդեվրոպական) և ուրարտական (խալդական) լեզուների բառեր։ Ըստ որում՝ այդ բառերի մեծագույն մասը, ըստ Հ. Աճառյանի, պետք է, որ ուրարտերեն լինի։ Հ. Աճառյանն այդ կարգի բառերը բաժանում է մի քանի խմբերի՝

Գույներ ցույց տվող գորշ, երփն, թույր, թուխ, լուրթ, լուրջ, խաժ, խարտյաշ, ծավի, կանաչ, հիր (հակնթագույն կամ երկնագույն), հնդիկ (զուտ սև), շառագույն, շեկ բառերը հնդեվրոպական չեն, և ոչ էլ հայտնի լեզուներից փոխառյալ, ուստի և դրանց մի մասը ուրարտական է ենթադրվում։
Մետաղներ ցույց տվող բառերից՝ երկաթ, կապար, ոսկի։
Բուսանուններից՝ ցորեն (ցորեան), վարսակ, եղիճ, կոտիմն (կոտեմ), մանդակ, մուճուղեզ, օղին և այլն։
Ամանեղեն նշանակող բառերից՝ անոթ, գուշ, խավյակ, խեցի, խուփ, ծափ, կահույր, կայթ, կարաս, կեռլիկ, կճուճ, կուր, հադաղակ, մեսուր, պտուկ, սափոր։
Արհեստներին և հատկապես ոստայնանկությանը վերաբերող բառերից՝ ազբ(ն), առէջ, բարաբ, գորգ, թել, իլ, ծոպ, կապերտ, կարժ, կծիծ, կկել, կկոց, կարել, կուր, հյուսել, մանել, շաղամաթ, ոստայն և այլն։
Ընտանիք և ընտանեկան ու ազգականական հարաբերություններ ցույց տվող բառերից՝ աղջիկ, աներ, զավակ, զոքանչ, թայրաթոտք, թոռ(ն), լաճ, խնամի, կույս, հոր, փեսա, քեռի, որոնց մեծ մասը իգական գծին են պատկանում։
Դրամներից՝ բնիոն, խերևեշ, նաքարակիտ, որոնք մանր տեսակի դրամներ են նշանակում։
Գրական-կրթական բառերից՝ գիծ, գծել, էջ, թուղթ, թանաք և այլն։


== Ուրարտական բառերը հայերենում ==
Հ. Աճառյանը ուրարտերենից հայերենին անցած 15 բառ է բերում՝ ընկույզ, ծեփել, ծիրան, ծյուրել, կաղամախ, կարաս, կարասիք, կրթել, կռել (կուռ, կռան), կտավ, փառ (զգեստ, շապիկ), այդ թվում` հաճար, ճակ (էգ), նժար, տող բառերը տալիս է հարցականով։
Գ. Ղափանցյանը և Գ. Ջահուկյանը վերոհիշյալներին ավելացնում են բուրգ, ծես, ծով, հատել (հատանել), հոսել, հույր (պարարտ), շերտ, ուղի բառերը։


== Խուռիական բառերը հայերենում ==
Պատմահամեմատական, ծագումնաբանական ուսումնասիրությունների տվյալներով` խուռիերենն ուրարտերենին մերձավոր ցեղակից լեզու է համարվում։ Հայ ժողովրդի կազմավորման մեջ մեծ դեր են խաղացել նաև խուռիտական ցեղերը` կազմելով հայ ժողովրդի բաղադրամասը։ Խուռիական շատ բառեր հայերենի մեջ են մտել որպես նրա մի ենթաշերտ։
Գ. Ղափանցյանի տվյալներով` հայերենին խուռիերենից են անցել խնձոր, խոռ, ծառա, շանթ բառերը։
Ուրարտախուռիական բառերը զգալի մասը լայն կիրառություն ունի նաև ժամանակակից հայերենում և կազմում է նրա բառային հիմնական ֆոնդի անբաժանելի մասը։


== Ծանոթագրություններ ==
Արշակ Սարգսյան

Արշակ Արարատի Սարգսյան (դեկտեմբերի 26, 1981(1981-12-26), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, քանդակագործ, դիզայներ։
Նկարիչ Արարատ Սարգսյանի որդին։


== Կենսագրություն ==
Արշակ Սարգսյանը ծնվել է Գյումրիում 1981 թվականին։ 1988 երկրաշարժից հետո տեղափոխվել է Երևան։ Սովորել է Գեղագիտության ազգային կենտրոնում, 2001-2002 թվականներին՝ Կիպրոսի գեղարվեստի քոլեջում։
Արշակ Սարգսյանն իր աշխատանքներում միաձուլում է իրականն ու ֆանտաստիկը, մարդկայինն ու անմարդկայինը, մշակութայինն ու վայրենին։ Ստեղծում է գծանկարները, քանդակներ, ձևավորում հագուստներ։


== Ցուցահանդեսներ ==
1999 թվականից մասնակցում է ցուցահանդեսների Հայաստանում և արտերկրում։


=== Անհատական ցուցահանդեսներ ===
1999 Գեղագիտության ազգային կենտրոն, Երևան, Հայաստան
2000 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
2004 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
2005 Ակադեմիա պատկերասրահ, Երևան, Հայաստան
2009 Albemarle պատկերասրահ, Լոնդոն, ՄԹ
2010 Mildberry պատկերասրահ, Մոսկվա, Ռուսաստան
2010 Gavriel պատկերասրահ,Բրեմեն, Գերմանիա
2011 Opus 39, Նիկոսիա, Կիպրոս
2012 Անտիկյան ցուցասրահ, Երևան, Հայաստան
2016 AS Galerija, Լյուբլյանա, Սլովենիա
2016 «Օպերա Սուիթ» հյուրանոց, Երևան


=== Խմբակային ցուցահանդեսներ ===
1997 Zircular 5, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարան, Հայաստան
1998 «Վերցրու այն», ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
1998 1st Gyumri International Biennial, Armenia
1999 “Mind Fanatics”, ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
2000 ՆՓԱԿ, Վիրտուալ արվեստ, Երևան, Հայաստան
2000 2-րդ միջազգային բիենալե, Գյումրի, Հայաստան
2002 Morphi ցուցասրահ, Լիմասոլ, Կիպրոս
2005 Edwar’s Fine Arts պատկերասրահ, Սան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ
2005 5-րդ միջազգային բիենալե, Գյումրի, Հայաստան
2006 Marie Pavgas պատկերասրահ, Arsheville, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ
2007 Harvest ցուցասրահ. Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
2008 ՆՓԱԿ, Երևան, Հայաստան
2013 Charlie Smith ցուցասրահ, Լոնդոն, ՄԹ


== Մեջբերումներ Արշակ Սարգսյանից ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արշակ Սարգսյանի պաշտոնական կայքը
Saarchi Art, Արշակ Սարգսյան
Խելահեղության շաբաթ, Արշակ Սարգսյան
Verfhon's 2014 նկարիչների ցանկը
Էշակ Մեյդան (լեռնանցք, Արսիան-Սողանլուի լեռնահամակարգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էշակ Մեյդան (այլ կիրառումներ)Էշակ Մեյդան, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Արսիան-Սողանլուղի լեռնահամակարգում։ Բարձրությունը՝ 3000 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբեշ

Աբեշ, լեռնաշղթա Թուրքիայում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Ալիս (Կզըլիրմակ) գետի վերին հոսանքում, պատմական Փոքր Հայքի հարավային սահմանագլխին։


== Ծանոթագրություններ ==
(9572) 1988 RS6

(9572) 1988 RS6, աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,206188 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,767 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1196,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,300774 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9572) 1988 RS6 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Շայդուրովո (գյուղ, Սիսերտսկի քաղաքային օկրուգ)

Շայդուրովո (ռուս.՝ Шайдурово), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Սիսերտսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
へ

Հիրագանայում՝ へ, կատականայում՝ ヘ, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «hէ» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /he/ ձայնին։
Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի ふ(ֆու) և ほ(հո) կանաների միջև։ Իսկ կատականայում՝ フ(ֆու) և ホ(հո) կանաների միջև։
(1027) Էսկուլապիա

(1027) Էսկուլապիա (անգլ.՝ Aesculapia), աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդ։ 


== Հայտնաբերումը ==
Հայտնաբերել է 1923 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ջորջ վան Բիսբրուկը Ուիլիամս Բեյում։


== Ուղեծրի բնութագրական տվյալները ==
Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2041.44 երկրային օրվա ընթացքում
Ուղեծրով շարժման միջին արագությունը՝ 0.18 աստիճան/օր
Խավարածրի հարթության հետ ուղեծրի հարթության կազմած անկյունը՝ 1.25°։


== Ընտանիք ==
Էսկուլապիա աստերոիդը պատկանում է Թեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3, 08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3, 24 ա. մ. հեռավորության վրա։


== Դասակարգում ==
Ըստ Թոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Անուն ==
Անունն ստացել է հունական դիցաբանության Ասկլեպիոս (հռոմեական դիցարանում՝ Էսկուլապիոս) աստվածի անունով։


== Տես նաև ==
(10) Հիգեա
Աստերոիդների ցանկ (1001-1100)
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1027) Էսկուլապիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հարավաֆրիկյան Իզիկո թանգարան

Իզիկո (Հարավաֆրիկյան  իզիկո-թանգարան, անգլ.՝ Iziko South African Museum), Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ազգային թանգարան, որը տեղակայված է Քեյփթաունի կենտրոնում` Քամփանի Գարդենի (Company’s Garden) տարածքում։
Իզիկո կոսա լեզվով նշանակում է "օջախ, ընտանիք":


== Պատմություն ==
Թանգարանը հիմնադրվել է 1825 թվականին լորդ Չարլզ Սոմերսեթի կողմից` դառնալով երկրորդ գիտահետազոտական հաստատությունը երկրում։ 1897 թվականից գտնվում է իր ներկայիս տեղում Քամփանի Գարդենում։  
Ունի Աֆրիկայում խոշորագույն ցուցադրությունները կենդանաբանության, հնէաբանության և հնագիտության բնագավառում։ 20-րդ դարի վերջում թանգարանի բազայի վրա ստեղծվել է թանգարանային համալիր, որի մեջ միավորվել են Քեյփթաունի մի քանի այլ թանգարաններ։ 
Լայնորեն հայտնի է նաև որպես կրթական և լուսավորչական հաստատություն, որի թանգարանային հավաքածուները ընդգրկում են Հարավային Աֆրիկայի կյանքի անհետացած և ներկայումս գոյություն ունեցող ցուցանմուշներ, բնիկ ժողովուրդների մշակութային ժառանգության առարկաներ, որոնք ուսումնասիրվում են գիտնականների և ուսանողների կողմից և օգտագործվում հասարակական լուսավորչական միջոցառումների և ցուցահանդեսների կազմակերպման նպատակով։ Թանգարանային համալիրի կազմում գործում է  նաև ժամանակակից աստղադիտարան։
Տարեկան թանգարան են այցելում մոտավորապես 400 հազար մարդ։ Համարվում է Քեյփթաուն քաղաքի զբոսաշրջային, տեսարժան վայրերից մեկը։ Ֆինանսավորվում է ՀԱՀ Գեղարվեստական մշակույթի գիտության և տեխնիկայի դեպարտամենտի ամենամյա դրամաշնորհի հաշվին։ Հետազոտությունները և այլ ծրագրերը իրականացվում են   հետազոտական կազմակերպությունների և Քեյփթաուն քաղաքի բյուջեի միջոցների, իսկ  առանձին դեպքերում նաև մասնավոր հանգանակությունների հաշվին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2018-07-04 at the Wayback Machine.
Շորյուկ Վերին

Շորյուկ Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 53 կմ հարավ-արևմուտք, Շորյուկ Ներքին գյուղից 3 կմ հյուսիս, Բյուրակնի բարձունքում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վարդան Կաֆացի

Վարդան Կաֆացի (Կաֆայեցի, 1615, Թեոդոսիա, Օսմանյան կայսրություն - 1712, Թեոդոսիա, Օսմանյան կայսրություն), հայ տաղերգու, տոմարագետ, գրիչ, հասարակական-եկեղեցական գործիչ։ Եղել է տեղի Սուրբ Աննա վանքի վանահայր (1648—1680)։ 1680 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս և նշանակվել Ղրիմի հայկական թեմի առաջնորդ՝ պաշտոնավարելով մինչև կյանքի վերջը։ Հայտնի են Վարդան Կաֆացու տաղերը, որ հորինել է պատմաքաղաքական շարժառիթներով և նվիրել Ղրիմի զանազան եկեղեցիների ու վանքերի։ Առավել նշանակալից է «Վարդն է բացուեր առաւօտուն գոյնզգոյն» սկսվածքով տաղը, որում զուգորդվել են բնության գովքն ու վայելքի գաղափարը։ Վարդան Կաֆացին օգտագործել է բանահյուսական ստեղծագործություններին հատուկ պատկերներ ու գեղարվեստական այլ հնարանքներ (ժողովրդական երգի կրկնակ, հայրենի սկսվածք և այլն)։ 1676 թվականին գրել է մի չափածո տոմար։ Ընդօրինակել է բազմաթիվ ձեռագրեր։


== Գրականություն ==
«Արարատ», էջմիածին, 1893, № 5, էջ 425—27
Կոստանյանց Կ․, Նոր ժողովածու, պր․ 3, Թ․, 1896, էջ 11—12
Աբրահամյան Ա․, Վարդան Կաֆայեցու չափածո տոմարը, «էջմիածին», 1954
Միքայելյան Վ․․ Ղրիմի հայկական գաղութի պատմություն, Ե, 1964, էջ 311
Սահակյան Հ․, Ուշ միջնադարի հայ բանաստեղծությունը, Ե․, 1975
Լավիլատ

Լավիլատ (ֆր.՝ Lavillatte), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 77 մարդ, բնակչության խտությունը` 4.14 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.6 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 135 կմ հարավ-արևմուտք, Պրիվա քաղաքից` 55 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 41 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 23-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 56,1 %։ 23 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 21 անձ (16 տղամարդ և 5 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 18 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Տպարանական կլիշե

Տպարանական կլիշե (ֆրանս. cliche), բարձր տպագրության եղանակով պատկերների պոլիգրաֆիական վերարտադրման տպաձև։ Կախված բնագրի բնույթից՝ լինում է գծավոր (ստանում են միատեսակ հագեցվածության բնագրերից) և ցանցավոր (տարբեր հագեցվածության տարրերով կիսերանգ պատկերներից)։ Կլիշե պատրաստում են փայտի, լինոլեումի, ցինկի, արույրի, պղնձի, պլաստմասսայի վրա։ Առավել տարածված է ցինկի կլիշեն, որը պատրաստելիս պատկերը նախապես լուսանկարում են ժապավենի վրա, ֆոտոմեխանիկական եղանակով փոխադրում լուսազգայուն դաբաղվող շերտով պատած ցինկի թիթեղի վրա, ապա քիմ. կամ էլեկտրաքիմիական խածատման միջոցով խորացնում են տպագրվող տարրերի արանքները։ Մեկ կլիշեից կարելի է արտատպել 40 000-50 000 տպվածք։


== Տես նաև ==
Փայտագործություն
Ռեգիա

Ռեգիա (լատ.՝ Regia), կառույց Հին Հռոմում։ Տեղակայված է Պալատին բլրի ստորոտում, Հռոմի ֆորումի Վիա Սակրա գլխավոր փողոցի վրա։ Սկզբում եղել է արքայական նստավայր, իսկ ավելի ուշ՝ մեծ պոնտիֆեքսի կենտրոն։ Ռեգիայի գտնվում է Վեստայի տաճարի դիմաց, Կեսարի տաճարի կողքին։ Պահպանվել է կայսերական ժամանակաշրջանի շինության հիմքը։ Ֆորումի այլ կառույցների պես այն մի քանի անգամ քանդվել և նորից վերանորոգվել է։ Պեղումների արդյուքնում հայտնաբերվել են մի շարք շինություններ, որոնք կառուցված են եղել այդ հատվածում։ Դրանցից ամենահինը թվագրվում է Մ․ թ․ ա 7-6 դարերին, որը համարվում է էստրուսկյան ոճով կառուցված տուն։


== Պատմություն ==

Ըստ ավանդույթի Ռեգիան կառուցվել է Հռոմի երկրորդ կայսր Նումա Պոմպիլիոսի կողմից։ Նաև հիշատակվում է, որ վերջինս կառուցել է նաև Վեստայի տաճարը։ Երբ Հուլիոս Կեսարը դարձել է մեծ պոնտիֆեքս (մեծ քուրմ), իր գործունեությունը ծավալել է Ռեգիայում։ Լատիներեն regia բառը նշանակում է «կայսերական տուն»։
Բացի քրմերի արխիվներից այնտեղ պահպանվել են նաև բոլոր տեսակի աղոթքների, երդումների, զոհաբերությունների ձևերը, սուրբ օրերի պետական օրացույցներ, «annāles», որոնք հասարակական իրադարձությունների՝ կանոնադրության, ամուսնության, մահվան և ժառանգության ամենամյա վկայագրեր էին։ Կառույցի հարավարևմտյան պատին կային կոնսուլական և հաղթական մակագրություններ։
Մ․ թ․ ա 390 թվականին գալլերի Հռոմի թալանումից հետո Ռեգիան քանդվեց։ Դրանից հետո այն երեք անգամ այրվել է Մ․ թ․ ա 210, 148 և 36 թվականների, Հուլիոս Կեսարի սպանությունից հետո։ Այնուհետև Գնեոս Դոմիցիոս Կալվինոսը վերականգնել է մամարե քարով։ Մ․ թ․ ա 12 թվականին Օկտավիանոս Օգոստոսը կառույցի մի մասը նվիրել է վեստալուհիներին։ Ներոն և Կոմմոդոս կայսրերի օրոք ևս տաճարն այրվել է։ Դրա վերջին վերականգնումը վերագրվում է Սեպտիմիուս Սևերոսին և Կարակալային։


== Ճարտարապետություն ==

Ռեգիայի ներկայիս ավերակները հավանաբար սկզբնական կառույցինը չեն։ Վերակառուցված շինությունը, որը մասնավոր բնակելի շինություն է եղել, ձևափոխվել է 7-8-րդ դարերում։ Այն ունի ոչ կանոնաձև փակ կցակառույց, որը պատված է եղել տուֆով և փայտե սյունաշարով։
Ինտերիերը բաժանված է երեք սենյակի, մուտքը կենտրոնական սենյակից է, որը բացվում է դեպի բակ։
Հարավային կողմի արևմտյան սենյակում Մարսի դամբարանն էր՝ sacrarium Martis, որտեղ պահվում էր նրա վահանը։ Այստեղ էին գտնվում նաև Մարսին նվիրված 12 բրոնզե վահաններն ու նիզակները՝ hastae Martiae։
Արևելյան սենյակում եղել է Օպա աստվածուհու սրբվայրը, որտեղ մուտք են գործել միայն մեծ քրմերն ու վեստալուհիները։
Ռեգիայի տեղանքում անցկացվել են հնագիտական պեղումներ, և վայրի ավերակներն առաջին անգամ բացվել են 1872-1875 թվականներին։ 1886 թվականին Նիկոլսը բնորոշել է տեղը, որպես Ռեգիա։ 1889 թվականին գերմանացի պատմաճարտարագետ Քրիստիան Հյուլսենը ուսումնասիրություններ է անցկացրել այդտեղ։ 1899 թվականին իտալացի հնէաբան Ջակոմո Բոնին նույնպես պեղումներ է կատարել Ռեգիայում, իսկ 1930 և 1960-ականներին՝ ամերիկացի հնագետ Ֆրանկ Բրաունը։ Վերջինիս պեղումների արդյունքները հրապարակվել են 1995 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Регия»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
The Regia (from Samuel Ball Platner, A Topographical Dictionary of Ancient Rome, 1929)
Իլիա դես Կոնիլս

Իլիա դես Կոնիլս (կատալոներեն՝ Illa des Conills) կամ Կոնեխերա, իսպ՝.. Isla Conejera) - անմարդաբնակ ոչ մեծ կղզի Միջերկրական ծովում, մեծությամբ երկրորդը Կաբրերա կղզեխմբում, որը մտնում է Իսպանիային պատկանող Բալեարյան կղզիների, իսկ վարչականորեն՝ Պալմա դե Մալյորկայի մունիցիպիայի կազմի մեջ։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Կղզու երկարությունը 1,8, լայնությունը՝ 1,1 կիլոմետր է, մակերեսը՝ 1,375 քառակուսի կիլոմետր։ Ամենաբարձր կետը գտնվում է արևելյան ափի միջնամասում և ծովի մակերևույթից բարձր է 122 մետր։ Ծայր արևմտյան կետը Էսկալատա հրվանդանն է, ծայր արևելյան կետը՝ Կալա-Էստրետա հրվանդանը։ Ափերը հիմնականում զառիթափ են, գիրթ և համեմատաբար հարթ ու սահուն են միայն հյուսիսային հատվածում, որտեղ ողողվում են Էստրետա ծովածոցի ջրերով։ Տեղումների տարեկան միջին քանակությունը 570 միլիմետր է։
Հարևանությամբ գտնվում են հետևյալ կղզիները. Լա Էսպոնժա (465 մետր դեպի հյուսիս), Նա Պլանա (600 մետր դեպի հյուսիս-արևելք), Նա Ռեդոնա (1 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք), Կաբրերա (1,12 կիլոմետր դեպի հարավ)։
Անցյալում կղզին բնակեցված է եղել. այդ են վկայում այստեղ հայտնաբերված այն վեց վայրերը, որոնք մարդկային գործունեության հետքեր են կրում։ Ըստ լեգենդանման մի վարկածի՝ այս կղզին եղել է հին աշխարհի նշանավոր զորավար Հաննիբալի ծննդավայրը։
Նկատի առնելով, որ կղզու տարածքում աճում են էնդեմիկ բուսատեսակներ, Իսպանիայի իշխանություններն այն ընդգրկել են Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկի կազմի մեջ։
Ստորև ներկայացված է այդ բուսատեսակների համառոտ ցանկը.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Mallorcaweb, Cabrera
Գրինչուկ

Գրինչուկ (ուկրաիներեն՝ Гринчук), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրինչուկ գյուղում բնակվում էր 251 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1253 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 200,32 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնության եզրափակիչ 1960

Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ 1960, Եվրոպայի առաջնության եզրփակիչ հանդիպում։ Խաղը տեղի է ունեցել 1960 թվականի հուլիսի 10-ին՝ Փարիզի «Պարկ դե Պրենս» մարզադաշտում։ Հանդիպմանը մասնակցել են ԽՍՀՄ-ի և Հարավսլավիայի հավաքականները։
Խաղի արդյունքում Եվրոպայի չեմպիոն է հռչակվել ԽՍՀՄ-ի հավաքականը, որը 2:1 հաշվով հաղթել է Հարավսլավիայի հավաքականին։ Հանդիպման հիմնական ժամանակը ավարտվել է 1:1 հաշվով՝ ինչի արդյունքում խաղը տեղափոխվել է լրացուցիչ ժամանակ։ Լրացուցիչ ժամանակում Վիկտոր Պոնեդելնիկը 113-րդ րոպեին հաղթանակ է պարգևել ԽՍՀՄ-ի հավաքականին։


== Խաղի հաշիվը ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ЮГОСЛАВИЯ - СССР - 1:2
Впереди Европы всей(չաշխատող հղում)
Angel (երգ, Միկա Նյուտոն)

Angel, ուկրաինացի երգչուհի Միկա Նյուտոնի կատարած երգը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում։ Փխրուն, բայց միաժամանակ նաև ազատ սիրո մասին պատմող երգը մրցույթի եզրափակչում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը 159 միավորով։
Միկա Նյուտոնը նախ հաջողությամբ հանդես է եկել 2011 թվականի մայիսի 12-ին կայացած երկրորդ կիսաեզրափակիչում։ Թե՛ կիսաեզրափակիչում և թե՛ եզրափակիչում երգի կատարումն ուղեկցվել է տեսաշարքի ցուցադրությամբ, որի դիպաշարի համաձայն՝ պահապան հրեշտակն օգնության է հասնում որբ աղջկան։


== Չարթեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Текст песни(անգլ.)
Песня в финале конкурса Евровидение 2011
(1486) Մարիլին

(1486) Մարիլին (անգլ.՝ Marilyn), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի օգոստոսի 23-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,198491 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9246 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4724 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1190,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302355 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,08° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1486) Մարիլին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիլյանուևա դե լոս Ինֆանտես (Վալյադոլիդ)

Վիլյանուևա դե լոս Ինֆանտես (իսպ.՝ Villanueva de los Infantes), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում ( Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պարամոս-դե-Էցգեվա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 19,2 կմ2։ Բնակչությունը՝ 129 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 21 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)