armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թիլլիի տապալված սիրավեպը

Թիլլիի տապալված սիրավեպը (անգլ.՝ Tillie's Punctured Romance), ռեժիսոր՝ Մաք Սեննեթ։ Պատմության առաջին լիամետրաժ կինոկատակերգություն ժանրի ֆիլմը, և առաջինը, որտեղ դերակատարում է ունեցել նաև Չարլի Չապլինը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել ԱՄՆ-ում 1914 թվականի նոյեմբերի 14-ին։
«Թիլլիի տապալված սիրավեպը» լիամետրաժ կինոկոմեդիա է։ Այս ֆիլմը ինչպես Մաք Սեննեթի մյուս ֆիլմերը ունի դինամիկ սյուժե, շատ հետապնդումներ, իսկ ահա սյուժեն ամբողջովին անհեթեթություն է պարունակում։


== Սյուժե ==

Չարլին երկերեսանի ու սրիկա փողոցային մի տղա է։ Նա ուղևորվում է գյուղ որտեղ և հանդիպում է Թիլլիին՝ ֆերմերի աղջկան։ Թիլլին այնքան էլ համակրելի չէր, բայց նրա հայրը ուներ բավականաչափ գումար, իսկ Չարլին ցանկանում էր վերցնել դրանք։ Թիլլին երբեք չէր հանդիպել նման տղամարդու և միանգամից սիրահարվում է, ու Չարլիի հետ փախչում է իր հայրական տնից։ Չարլին Թիլլիին հրավիրում է ռեստորան, որտեղ Թիլլին հարբում է, իսկ Չարլին վերցնելով Թիլլի գումարները, իր նախկին ընկերուհու՝ Մեյբլի հետ փախչում է։
Ավելի ուշ Չարլին թերթերում կարդում է, որ Թիլլիի հայրը ալպինիզմի սիրահար էր և վերջերս արշավներից մեկի ժամանակ դժբախտ պատահարի արդյունքում մահացել է, իսկ ահա Թիլլին հանդիսանում էր նրա միակ ժառանգորդը։ Չարլին իմանալով այս՝ վերադառնում է Թիլլիի մոտ և փորձում է համոզել նրան ամուսնանալ իր հետ։
Նրանք միասին ուղևորվում են Թիլլիի հոր տուն, որտեղ և երեկույթ են կազմակերպում։ Որտեղ Թիլլին հանդիպում է իր նախկին նշանածին իր ընկերուհիներից (ով ժամանակին եղել է այս տան սպասուհիներից մեկը) մեկի հետ։ Այստեղ Թիլլին ջարդ է կազմակերպում, փորձելով վրեժխնդիր լինել նրանցից։
Եվ ահա այս պահին Թիլլիի հայրը ով ամենևին էլ մահացած չի լինում, վերադառնում է և տեսնում այստեղ տիրող իրարանցումը։ Այս երեքը (Թիլլին, Չարլին և Մեյբլը) փորձում են իրար մեջ պարզել ամենը, փորձելով զերծ մնալ հայրական զայրույթից ու ոստիկաններից, քանի որ ոստիկանությունն արդեն սկսել էր հետապնդել իրենց։ Հետագայում աղջիկներից երկուսն էլ պարզում են, որ Չարլին, ոչ մեկի և ոչ էլ մյուսի ընկերն է և նրանք վերջապես հաշտվում են միմյանց հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Թիլլիի տապալված սիրավեպը»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: 
«Թիլլիի տապալված սիրավեպը» ինտերնետ արխիվներում
Բորզույա

Բորզույա,  Բուրզոյ կամ Բորզույ (պարսկերեն՝ برزویه, անգլ.՝ Borzuya, I հազարամյակ, Ապար, Սասանյան Պարսկաստան - 6-րդ դար, Սասանյան Պարսկաստան), Սասանյան դարաշրջանի պարսիկ բժիշկ, Խոսրով Անուշիրվանի ժամանակակիցը։ Հայտնի է հնդկական «Պանչատանտրա» առակների ժողովածուի փահլավերեն (միջին պարսկերեն) թարգմանությամբ։ Սակայն, ինչպես նրա թարգմանությունը, այնպես էլ տեքստի բնօրինակ սանսկրիտ  (Հնդկաստանի հին գրական լեզու) տեքստը կորել են։  Այնուամենայնիվ պահպանվել է տեքստի փահլավի տարբերակի արաբերեն թարգմանությունը, որի հեղինակն է Իբն ալ-Մուկաֆան՝ այն  անվանելով «Կալիլա և Դիմնա» կամ «Հեծանիվներ Բիդպայ»։ Ստեղծագործությունը դարձել է արաբական արձակի դասական գործ։ Գիրքը պարունակում է առակներ, որոնցում կենդանիների միջև փոխկապակցված համագործակցություն կա, որով այլաբանորեն ուղղորդում են երեք իշխաններին, թե ինչպես կառավարել պետությունը։
«Կալիլա և Դիմնա» պատմողական արձակ ստեղծագործության  նախաբանը ներկայացնում է Բորզույայի ինքնակենսագրությունը։ Մարդասիրական դրդապատճառների վրա հիմնված բժշկական փորձի վերաբերյալ նրա պատկերացումներից բացի, Բորզույան ճշմարտություն է որոնում։ Տեքստն արտացոլում է նրա թերահավատությունը կրոնական մտքի նկատմամբ և հետագայում նրա ասկետիզմը։
Ի սկզբանե Բորզույան եկել է Հնդկաստան մ.թ. 570 թվականին՝ մահացածներին վերակենդանացնելու էլիքսիր գտնելու համար։ Հետագայում փիլիսոփայից պարզել է, որ էլիքսիրըՊանչատատրայի փոխաբերական իմաստն է։ Դրանից հետո Հնդկաստանի թագավորից գիրքը կարդալու թույտվություն է ստացել, սակայն չէր կարող այն պատճենել։ Չհնազանդվելով այս ցուցումներին, Բորզույան ամեն օր կարդում էր գրքի մի գլուխ և օրագրում գրում էր իր կարդացածի մասին՝ ըստ էության Panchatantra- ի կրկնօրինակն անելով։ Հետագայում նա այն ուղարկել է Հնդկաստան, որպեսզի այն թարգմանվի։
Տեսակետ կա, որ Բորզույան Սասանյան ազնվական Բոզորգմեհրն (Bozorgmehr) է։ Թեև աղբյուրները ցույց են տվել, որ սրանք երկու տարբեր մարդիկ են, բայց Բորզույան կարող է լինել Բորզոգոմեհրի կրճատ տարբերակը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆոնտեն լե Դիժոն (կանտոն)

Ֆոնտեն լե Դիժոն (ֆր.՝ Fontaine-lès-Dijon), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բուրգունդիա շրջանում։ Կոտ դ՛ Օր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Դիժոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 33192 մարդ էր։Կանտոնի համարը 2143 է։ Կանտոնում կա 13 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Պրոխորովկա (Ռոստովի մարզ)

Պրոխորովկա (ռուս.՝ Прохоровка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Պրոլետարսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ռոսս (այլ կիրառումներ)

Ռոսս, անգլիացի բևեռախույզներ, հորեղբայր և եղբորորդի։ 

Զոն (1777—1856), Հյուսիս-Արևմտյան ծովանցքը որոնող երկու արշավախմբի ղեկավար։ 1818-ի արշավախումբը հետազոտել է Գրենլանդիայի արմևմտյան ափը մինչև Սմիթի նեղուցը։ 1829—1833-ի արշավախումբը հայտնաբերել է Քինգ-Ուիլյամի կղզին և Բութիա թերակղզին։
Ջեյմս Քլարկ (1800—1862), Հյուսիս-Արևմտյան ծովանցքը հայտնաբերելու համար 1818—1833-ին կազմակերպված արկտիկական վեց արշավախմբերի մասնակից։ 1830-ին սահնակով անցել է Բութիա թերակղզին, արևմուտքում հայտնաբերել է նեղուց, 1831-ին Հյուսիսային մագնիսական բևեռը։ 1840—1843-ին կատարել Է արշավանք։
Օտարերկրուհի (օպերա)

Օտարերկրուհի (իտալերեն՝ La straniera), Վինչենցո Բելլինիի օպերա երկու գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Ֆելիչե Ռոմանիի՝ ըստ Շառլ-Վիկտոր Պրևո, Վիկոնտ դ՜Արլինկուրի պիեսի (L'étrangère (1825))։ Ստեղծվել է 1828 թ. աշնանը, առաջին բեմադրությունը կայացել է 1829 թ. փետրվարի 14-ին Միլանի Լա Սկալա թատրոնում։


== Արտաքին հղումներ ==
Օպերայի ձայնագրությունների ցուցակը
Հատված օպերայից
2012 թվականը Հայաստանում

Ստորև ներկայացված է 2012 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունները։


== Գործող պաշտոնյաներ ==
Նախագահ՝ Սերժ Սարգսյան
Վարչապետ՝ Տիգրան Սարգսյան
Ազգային ժողովի նախագահ՝ Սամվել Նիկոյան (մինչև մայիսի 31), Հովիկ Աբրահամյան (մայիսի 31-ից)


== Իրադարձություններ ==


=== Հունվար ===
Հունվարի 23 - Ֆրանսիայի սենատը ընդունել է Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրինագիծ։


=== Մայիս ===
Մայիսի 4 - Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ Երևանի կենտրոնում տեղի ունեցած Հայաստանի կառավարության հանրահավաքի ընթացքում վիրավորվել է 144 հոգի։
Մայիսի 6 - Տեղի են ունեցել խորհրդարանական ընտրություններ, որի արդյունքներով իշխող Հանրապետական կուսակցությունը շարունակել է իր պաշտոնավարումը։


=== Հունիս ===
Հունիսի 5 - Ադրբեջանը մեղադրել է Հայաստանին իր 5 զինվորների մահվան մեջ, մեկ օր անց սահմանին 3 հայ զինվորներ են զոհվել։
Հունիսի 6 - Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության պատճառով, հայկական կողմը զոհ է ունեցել։


=== հուլիս ===
հուլիսի 27-Օգոստոսի 12 - Մեծ Բրիտանիայի Լոնդոն քաղաքում 2012 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերին Հայաստանից 25 մարզիկ է հանդես եկել։


=== Օգոստոս ===
Օգոստոսի 31 - Հունգարիայի կողմից Ռամիլ Սաֆարովի Ադրբեջանին արտահանձնումից հետո, Հայաստանը խզել է իր դիվանագիտական հարաբերությունները Հունգարիայի հետ։


== Տես նաև ==
2012
2013 թվականը Հայաստանում


== Ծանոթագրություններ ==
(5451) Պլատոն

(5451) Պլատոն (անգլ.՝ Plato), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,532033 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,171 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,893 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1471,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244625 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,76° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5451) Պլատոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Համաշխարհային վիշտ

Համաշխարհային վիշտ (գերմ.՝ Weltschmerz,  [ˈvɛltˌʃmɛʁt͡s]; նույն իմաստով օգտագործվել է ֆր.՝ mal du siècle, ինչը թարգմանվում է որպես «դարի հիվանդություն»), տերմին, որը հորինվել է գերմանացի հեղինակ Ժան Փոլի կողմից։ Գրիմ եղբայրների Գերմանական բառարանում իր բնօրինակ իմաստով այն նշանակում է խորը տխրություն աշխարհի ոչ ադեկվատության կամ անկատարության վերաբերյալ (գերմ.՝ tiefe Traurigkeit über die Unzulänglichkeit der Welt)։ Աշխարհայացքի այս տեսակը լայնորեն տարածված էր ռոմանտիկ և անկումային հեղինակների մոտ, ինչպիսիք են Լորդ Բայրոնը, Օսկար Ուայլդը, Ուիլյամ Բլեյքը, Մարկիզ դը Սադը, Շառլ Բոդլերը, Ջակոմո Լեոպարդին, Պոլ Վեռլենը, Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիանը, Ալֆրեդ դը Մյուսեն, Միխայիլ Լերմոնտովը, Նիկոլաուս Լենաուն, Հերման Հեսսեն և Հայնրիխ Հայնեն։
Ֆրեդերիք Բեյսերը բացատրում է «համաշխարհային վիշտը» ավելի լայն որպես «հոգնածության կամ կյանքի վշտի տրամադրություն, որը առաջանում է չարիքի և տառապանքի սուր գիտակցությունից», և նշում է, որ «Weltschmerz» տերմինն 1860-ական թվականների դրությամբ Գերմանիայում հեգնաբար օգտագործվել է նույն խնդիրների նկատմամբ չափազանց զգայունություն նշելու համար։


== Լրացուցիչ օրինակներ ==
«Խեցգետնի արևադարձը» վեպում Հենրի Միլլերը նկարագրում է իր ծանոթին՝ «Մոլդորֆին», որի գրպանում թղթի վրա գրված են Weltschmerz-ի համար նախատեսված բաղադրատոմսեր։ Ջոն Ստայնբեքը գրում է այս զգացողության մասին իր երկու վեպերում՝ «Եդեմից դեպի արևելք»-ում, որտեղ Սամուել Համիլթոնը զգում է դա Քեթի Թրասքի հետ առաջին անգամ հանդիպելուց հետո, և «Ձմեռը մեր անհանգստության»-ում, որտեղ այն օգտագործվում է որպես «Welshrats»։ Ռալֆ Էլլիսոնն օգտագործում է այս տերմինն իր «Անտեսանելի մարդ» վեպում, վերաբերելով այն սպիրիտուալների երգմանը բնորոշ պաթոսին․ «տաք տեմպի տակ թաքնվում էր դանդաղ տեմպ և քարանձավ, և ես ներս մտա և նայեցի շուրջս ու լսեցի, թե ինչպես է ծեր կինը համաշխարհային վշտով երգում հոգևոր երգը, ինչպես ֆլամենկո» (անգլ.՝ beneath the swiftness of the hot tempo there was a slower tempo and a cave and I entered it and looked around and heard an old woman singing a spiritual as full of Weltschmerz as flamenco)։ Կուրտ Վոնեգութը բացատրում է այս զգացողությունն իր «Մեխանիկական դաշնամուր» վեպում, որում այն զգում են բժիշկ Փոլ Փրոթեուսը և նրա հայրը։


== Տես նաև ==
Մելանխոլիա
Մոնո-նո ավարե
Նիհիլիզմ
Պաթոս


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (227201-227300)

Աստերոիդների ցանկ (227101-227200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (227301-227400)
 Աստերոիդների ցանկ (227101-227200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (227301-227400)
Նաիրուհի Ալավերդյան

Նաիրուհի Իսահակի Ալավերդյան (հունիսի 25, 1941(1941-06-25), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 10, 2021(2021-11-10), Ստեփանակերտ), հայ խորհրդային պարուհի, երգչուհի։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2016)։


== Կենսագրություն ==
Նաիրուհի Ալավերդյանը ծնվել է Ստեփանակերտում, Իսահակ Ալավերդյանի և Քնարիկ Սուլեյմանյանի ընտանիքում։
Ավարտել է Ստեփանակերտի Կոմիտասի անվան երաժշտական ուսումնարանը (1968), Մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը (1980)։ 1958 թվականից՝ Ղարաբաղի երգի-պարի պետական անսամբլի մեներգչուհի-պարուհի, 1978 թվականից՝ «Ղարաբաղ» էստրադային անսամբլի մեներգչուհի։
Ալավերդյանի երգացանկում կան նաև արտասահմանյան երգիչների կատարումներ։ Հյուրախաղերով հանդես է եկել Ֆրանսիայում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Պարսկաստանում։


== Պարգևներ ==
Ադրբեջանի ժողովրդական արտիստ, 1982
ԼՂՀ ժողովրդական արտիստ, 2000
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2001
ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2016
ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալ, 2016


== Գրականություն ==
Օհանջանյան Ն., Արցախյան բեմի թագուհին (Նաիրուհի Ալավերդյանի 60-ամյակի կապակցությամբ), Ե., 2002։
Նաիրուհի [Երգչուհի Նաիրուհի Ալավերդյանի կյանքն ու ստեղծագործությունը], կազմ. և խմբ.՝ Ա. Մովսիսյանի, Ե., 2013։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արփեն Մովսեսյան Հայից Հայ - Նաիրուհի Ալավերդյան
Կերխ

Կերխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում, Բիթլիս քաղաքի մոտ՝ սեպաձև ժայռի ստորոտին։
XIX դարի վերջին ուներ 147 բնակիչ՝ մեծ մասամբ հայեր։
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու արհեստներն էր։
Կերխն ուներ Ս. Եղիշե անունով հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տարր

Տարր։

Տարր — առաջնային նյութ,ինչ-որ բանի մաս (հատկապես `պարզ, իր հերթին կազմված չէ այլ մասերից)։


== Տերմին և իմաստներ ==
Այս բառի ծագման հնարավոր տարբերակներից մեկը `լատինական այբուբենի LMN երկրորդ շարքի նախնական տառերի անուններն են։
Փիլիսոփայության մեջ տարրը մաս է, որը նման է այլ համանման մասերի, կազմում է մի ամբողջություն, օրինակ ՝ համակարգ կամ բազմություն։
Կոմպլեկտի տարր կամ բազմության մի կետ - որի առարկան մի շարք է։
Շղթայի տարրը (ռադիոտեխնիկա) մի շղթայի անբաժանելի մասն է, որը արտադրանքի մեջ որոշակի գործառույթ է կատարում և չի կարող բաժանվել մասերի, որոնք ունեն իրենց սեփական նշանակումները  :
Էլեկտրատեխնիկայի մեջ տարրը հիմնական միավոր է, որը քիմիական էներգիան վերածում է էլեկտրական էներգիայի։


== Տես նաև ==
Տարրական ֆունկցիաներ
Քիմիական տարրեր
Գալվանական էլեմենտներ
Տարրեր (փիլիսոփայություն)


== Նշումներ ==
Աստերոիդների ցանկ (305201-305300)

Աստերոիդների ցանկ (305101-305200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (305301-305400)
 Աստերոիդների ցանկ (305101-305200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (305301-305400)
Տուրատե

Տուրատե  (իտալերեն՝ Turate), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8328 մարդ, խտությունը՝ 785 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20078։ Հեռախոսային կոդ՝ 02։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.) Archived 2017-01-29 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Վորնիչանի

Վորնիչանի (ուկրաիներեն՝ Ворничани), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորնիչանի գյուղում բնակվում էր 637 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Digital Spy

Digital Spy, բրիտանական ժամանցային լրատվական ինտերներ-պորտալ։ comScore-ի տվյալներով հաճախելիությամբ հանդիսանում է բրիտանական չորրորդ ժամանցային պորտալը, օրական հաճախելիությունը միջինում կազմում է 2,1 միլիոն հաճախորդ։ Alexa Internet վարկանիշը 1,904 է։


== Պատմություն ==
Կայքը գործարկվել է 1999 թվականի հունվարի 17-ին digiNEWS անվան տակ, 2001 թվականին digiNEWS խմբի բոլոր կայքերը միավորվեցին Digital Spy Ltd-ի մեջ։
9 апреля 2008 թվականի ապրիլի 9-ին հայտարարվեց, որ կայքը գնվել է խոշորագույն միջազգային Hachette Filipacchi ամսագրային գործակալության բրիտանական մասնաճյուղի կողմից։
2009 թվականին գործարկվեց Digital Spy կայքի ամերիկյան տարբերակը։
2000 թվականից կայքում գործում է ինտերնետ-ֆորում, որը ծավալվում է ոչ միայն ժամանցային թեմաներով, այլ նաև քաղաքականություն, սպորտ, տեխնոլոգիաներ և այլն։ 2007 թվականի հուլիսին The Times թերթը տպեց հոդված, որում նշվում էր Digital Spy-ի ֆորումում զանգվածային օգտատերերի գրանցման մասին, որի նպատակն էր Virgin Media պրովայդերի գործունեության մասին դժգոհության հայտնումը։ Այս ֆորումում են գրանցված բազմաթիվ բրիտանական ընկերությունների պաշտոնական ներկայացուցիչները, այնպիսիք, ինչպես՝ Top Up TV, Joost, Sky, Goodmans Digital, Amstrad:
2007 թվականին Digital Spy-ը ստեղծեց սեփական մրցանակաբաշխությունը հեռուստատեսության ոլորտում՝ Digital Spy Soap Awards, որով պարգևատրվում են հեռուստասերիալների հեղինակները, դերասանները, սցենարիստները և այլն։ Մրցանակաբաշխության առաջին արարողությունը կայացավ 2008 թվականի մարտի 21-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Digital Spy 
Digital Spy
Օսնաբրյուկ

Օսնաբրյուկ (գերմ.՝ Osnabrück), մեծությամբ չորրորդ քաղաքը Գերմանիայի Ստորին Սաքսոնիա երկրամասում։ Գտնվում է Դորտմունդից 100 կմ, Մյունստերից 50 կմ և Հանովերից 130 կմ հեռավորություն վրա։ 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 168.145 : Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է: Պատմականորեն քաղաքը գտնվել է Վեստֆալիայի կազմում։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Մհեր (այլ կիրառումներ)

Մհեր, կարող է վերաբերել՝

Մհեր - տղամարդու հայկական տարածված անուն
Մհեր - վիպական-առասպելական հերոս
Trigga

«Trigga», ամերիկացի R&B երգիչ Թրեյ Սոնգզի վեցերորդ ստուդիական ալբոմն է։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 1-ին, Songbook և Atlantic Records լեյբլների կողմից։ Թողարկման առաջին շաբաթում ալբոմը Միացյալ Նահանգներում ունեցել է 105,000 օրինակի վաճառք և գլխավորել է Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթը։ Ալբոմը ներառում է զուգերգեր Նիքի Մինաժի, Միլա Ջեյի, Ty Dolla Sign-ի, Ջասթին Բիբերի և Ջուսի Ջեյի հետ համագործակցությամբ։ Ալբոմի 6 սինգլներն են՝ «Na Na», «SmartPhones», «Foreign», «Change Your Mind», «What's Best for You» և «Touchin, Lovin»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թրեյ Սոնգզի պաշտոնական կայք
Տազ (գետ)

Տազ (ռուս.՝ Таз), գետ Ռուսաստանում (Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգ)։


== Անվանում ==
Անվանումն առաջացել է գետի նենեցերեն Տասու Յամ անվանումից․ տասու (տազ, տասի) նշանակում է «ներքին, ստորին», յամ՝ «մեծ գետ»։


== Աշխարհագրություն ==
Տազ գետը սկիզբ է առնում Սիբիրական Ուվալներից և թափվում է Տազի խորշ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 139 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Խուդոսեյ, Խետիլ-Կի, Մեծ Շիրտա, ձախից՝ Չասելկա, Տոլկա, Կարալկա, Պոկոլկա, Ռատա։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Տազ գետի երկարությունը կազմում է 1401 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 150000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 930 մ3։


== Վտակներ ==
Տազ գետի վտակներն են 21 գետերը։


== Տես նաև ==
Գետ
Ակունք և Գետաբերան


== Ծանոթագրություններ ==
Արա (Իսրայել)

Արա (եբրայերեն՝ עָרָה‎, արաբ․՝ عاره‎‎) արաբաբնակ գյուղ Իսրայելի Հայֆայի մարզում։ 1985 թվականից մտնում է Արարա համայնքի մեջ։ Գտնվում է 65 Մայրուղու հյուսիսային մասում՝ Արարա և Կաֆր Քարա քաղաքների միջև։ 2004 թ. բնակչություն կազմում էր 4.600 մարդ։
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1596 թ.՝ օսմանյան աղբյուրների մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
(605) Յուվիսիա

(605) Յուվիսիա (անգլ.՝ Juvisia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1906 թվականի օգոստոսի 27-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,998682 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,578 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4193 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1896,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189805 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,67° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(605) Յուվիսիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Խոց (այլ կիրառումներ)

Խոց, կարող է վերաբերվել

Խոց - հյուսվածքների ուշ լավացող հատիկավորվող (գրանոլլացիոն) արատ։
Խոց - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակի Ծովասար գավառակում։
Խոց - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Խոց - հայկական իգական անուն
Նյութական կետ

Նյութական կետ (մասնիկ), մեխանիկայում կիրառվող պարզագույն ֆիզիկական մոդել՝ իդեալական մարմին։ Նյութական կետ է համարվում զանգված ունեցող այն մարմինը, որի չափերը անվերջ փոքր են այլ մարմինների կամ հեռավորությունների համեմատ (տվյալ խնդրի շրջանակներում) և կարելի է անտեսել։ Նյութական կետի դիրքը տարածության մեջ որոշվում է որպես երկրաչափական կետի դիրք։


== Առանձնահատկություններ ==
Դասական մեխանիկայում համարվում է, որ նյութական կետի զանգվածը հաստատուն է ժամանակի ընթացքում և կախված չէ մարմնի շարժման առանձնահատկություններից կամ այլ մարմինների հետ փոխազդեցությունից։
Մարմինը որպես նյութական կետ դիտարկելը կախված է ոչ միայն տվյալ մարմնի չափերից, այլև շարժման պայմաններից։ Մասնավորապես, համակարգի զանգվածների կենտրոնի շարժման թեորեմի համաձայն, համընթաց շարժման դեպքում ցանկացած պինդ մարմին կարելի է համարել նյութական կետ, որի դիրքը համընկնում է մարմնի զանգվածների կենտրոնի հետ։
Նյութական կետի զանգվածը, դիրքը, արագությունը և որոշ այլ ֆիզիկական հատկություններ ժամանակի ցանկացած պահի ամբողջապես որոշում են նրա վարքը։


== Հետևանքներ ==
Նյութական կետը մեխանիկական էներգիա կարող է կուտակել միայն շարժման կինետիկ էներգիայի կամ դաշտի հետ փոխազդեցության պոտենցիալ էներգիայի ձևով։ Դա նշանակում է, որ նյութական կետը ընդունակ չէ դեֆորմացիաների (նյութական կետ կարող է լինել միայն բացարձակ պինդ մարմինը) և սեփական առանցքի շուրջ պտույտի ու տարածության մեջ այդ առանցքի ուղղության փոփոխության։ Դրա հետ կապված, մեխանիկայի շատ բաժիններում լայնորեն կիրառվում է նյութական կետի մոդելով նկարագրվող մարմնի շարժումը։


== Սահմանափակումները ==
Նյութական կետի հասկացության կիրառման սահմանափակումներն ակնհայտ են հետևյալ օրինակից. Նոսր գազում բարձր ջերմաստիճանների դեպքում յուրաքանչյուր մոլեկուլի գծային չափերը շատ փոքր են մոլեկուլների միջև բնութագրական հեռավորության համեմատ։ Թվում է, թե կարելի է անտեսել մոլեկուլի չափերը և այն համարել նյութական կետ։ Սակայն դա ոչ միշտ է այդպես. մոլեկուլների տատանումները և պտույտները մոլեկուլի ներքին էներգիայի կարևոր «պահեստ» են, որի «տարողությունը» որոշվում է մոլեկուլի չափերով, կառուցվածքով ու քիմիական հատկություններով։ Լավ մոտավորությամբ նյութական կետ կարելի է երբեմն համարել միատոմ մոլեկուլը (իներտ գազեր), մետաղների գոլորշիները և այլն, սակայն նույնիսկ նման մոլեկուլների մոտ բավականաչափ բարձր ջերմաստիճաններում դիտվում են էլեկտրոնային թաղանթների գրգռումներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գեորգի Շերմադինի

Գեորգի Շերմադինի (վրաց.՝ გიორგი შერმადინი, ապրիլի 2, 1989(1989-04-02), Նատախտարի (Մծխեթի շրջան)), վրաց պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Ներկայումս հանդես է գալիս Հունաստանի սուպեր լիգայի «Պանատինաիկոս» ակումբում։
Ծնվել է Վրաստանի Նատախտարի գյուղում։ Հասակը 2,16 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
NBA.com էջը Archived 2010-06-12 at the Wayback Machine.
Euroleague.net էջը
Կարքեմիշ

Կարքեմիշ (խեթերեն՝ Kargamiš, հունարեն՝ Εὔρωπος, լատիներեն՝ Europus), հնագույն քաղաք Հյուսիսային Ասորիքում (մ.թ.ա. 2400-600), Եփրատի աջ ափին, այժմյան Սիրիայի և Թուրքիայի սահմանին։ Ամենահին հիշատակությունը վերաբերում է մ.թ.ա. 18-րդ դարին։ Մ.թ.ա. 15-րդ դարում վասալական կախման մեջ է եղել Եգիպտոսից, ավելի ուշ՝ մինչև մ.թ.ա. 12–րդ դարը՝ Խեթական պետությունից։
Մ.թ.ա. 12 – 8 դարերում եղել է ինքնուրույն թագավորության մայրաքաղաք։ Մ.թ.ա. 717 թվականին Կարքեմիշը նվաճել է Սարգոն II-ը։ Մ.թ.ա. 605 թվականին նրա մոտ Բաբելոնի թագավոր Նաբուգոդոնոսոր II, Մարաստանի դաշնակցությամբ, պարտության է մատնել Եգիպտոսի փարավոն Նեխո II-ի և Ասորեստանի թագավոր Աշշուրուբալլիտ II–ի զորքերին։ Այս ճակատամարտից հետո Ասորեստանը դադարել է գոյություն ունենալ։
Կարքեմիշը պեղելիս (1876, 1878-1881, 1908-1919) հայտնաբերվել են պաշտպանական կառույցներ, պալատների, տաճարների և այլ շինությունների հիմքեր, ճարտարապետական և քանդակագործական հուշարձաններ, սեպաձև և մեհենագիր արձանագրություններ։


== Կարքեմիշի արքաներ ==
Բերլի (Այդահո)

Բերլի (անգլ.՝ Burley), Այդահո նահանգի Քասիա շրջանի շրջանային կենտրոն, ԱՄՆ։ 2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 10035 մարդ։


== Պատմություն ==
Բերլին հիմնադրվել է 1905 թվականին։ Իր անունը ստացել է ի պատիվ անգլ.՝ «Oregon Short Line Railroad» ընկերության ուղևորափոխադրման գործակալ Դեյվիդ  Բերլի։ Քաղաքի կարգավիճակ Բերլին ստացել է 1909 թվականի հուլիսի 19-ին։ 1918 թվականի նոյեմբերի 5-ին տեղի բնակիչների ջանքերի շնորհիվ Քասիա շրջանի շրջանային կենտրոնը Ալբիոնից տեղափոխվել է Բերլի։  1939 թվականին կառուցվել է շրջանային դատարանի շենքը, որը օգտագործվում է շրջանի ղեկավարության կողմից։ 


== Նկարագրություն ==
Բերլին գտնվում է Սնեյք գետի ոլորանի  վրա։ Բերլիի հիմնական մասը գտնվում է Քասիա շրջանային կենտրոնի հյուսիսային մասում, մյուս մասը գտնվում է Մինիդոկա շրջանում։ Քաղաքի կենտրոնական մասի բարձրությունը 1269մ է։ Քաղաքի տարածքը 16,15կմ² է, որից 0,3 կմ² ընկնում է ջրային մակերես է։ Քաղաքով են անցնում ID-19 և USA 30 մայրուղիները։
2010 թվականի տվյալներով՝ Բերլի բնակչությունը կազմում է10 345 մարդ։ Բնակչության խտությունը 641 մարդ/կմ² է։ Բնակչության միջին տարիքը 30 տարի 10 ամիս. Բնակչության սեռական կազմը՝ 49,6% — տղամարդիկ, 50,4% — կանայք։ Բնակիչների ռասայական կազմը ըստ 2010 թվականի։

սպիտակամորթ — 77,2%
աֆրոամերիկացները — 0,4%
հնդիկներ — 1,7%
ասիացիներ — 0,7%
երկու կամ ավելի ցեղեր— 3,3%
Կրեստովկա (այլ կիրառումներ)

Կրեստովկա, կարող է վերաբերել՝

Կրեստովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Կրեստովկա - գյուղ Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Իլեկսկի շրջանի կազմում։
Շուկրութ

Շուկրութ (վրաց.՝ შუქრუთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 680 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ճիաթուրայից հեռու է 6 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 559 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մայիսի 14

Մայիսի 14, տարվա 134-րդ (նահանջ տարիներին՝ 135-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 231 օր։


== Դեպքեր ==
1509 - Անյադելոյի ճակատամարտում ֆրանսիական զորքերը հաղթում են վենետիկցիներին։
1643 - Լյուդովիկոս XIV-ը դարձավ Ֆրանսիայի և Նավարայի թագավոր։
1900 - Փարիզում 2-րդ ամառային օլիմպիական խաղերի բացումը։
1938 - Չիլին դուրս է գալիս Ազգերի լիգայից։
1939 - 5 տարեկան պերուացի Լինա Մեդինան երեխա ունեցավ, դառնալով բժշկության պատմության ամենաերիտասարդ մայրը։
1948 - Դավիդ Բեն-Գուրիոնը հայտարարեց Իսրայելի անկախությունը։
1962 - Աթենքում տեղի ունեցավ Խուան Կառլոս I-ի և Սոֆիա Հունացու ամուսնության արարողությունը։
1963 - Քուվեյթը դարձավ ՄԱԿ անդամ։
2009 - հայտնի բրիտանական Ջեթրո Թալ ռոք խումբը համերգ տվեց Երևանում։
2011 - Ադրբեջանը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում 221 միավորով հաղթանակ տոնեց։


== Ծնունդներ ==
1316 - Կառլոս IV, Սրբազան Հռոմի կայսր։
1727 - Թոմաս Գեյնսբորո Thomas Gainsborough անգլիացի նկարիչ։
1885 - Օտտո Կլեմպերեր, գերմանացի դիրիժոր։
1904 - Անդրանիկ Ղազարյան, ռազմական գործիչ։
1907 - Միքայել Թավրիզյան, հայ նշանավոր դիրիժոր։
1923 - Սուրեն Շահբազյան, կինոօպերատոր և ռեժիսոր։
1940 - Ռոբերտ Մավիսակալյան, լրագրող, հաղորդավար և հրապարակախոս։
1941 - Տարիել Հակոբյան, քանդակագործ։
1946 - Երվանդ Զախարյան, քաղաքական և տնտեսական գործիչ։
1952 - Ռոբերտ Զեմեկիս, ամերիկացի նշանավոր օսկարակիր ռեժիսոր։
1956 - Կամո Արզումանյան, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2003)։
1959 - Պատրիկ Բրուել Patrick Bruel ֆրանսիացի դերասան և երգիչ։
1964 - Արմեն Այվազյան, պատմաբան և քաղաքագետ։
1969՝
Քեյթ Բլանշետ, ավստրալիացի դերասանուհի։
Ֆրենսիս Քուրքջյան, ֆրանսահայ օծանելիքագործ;
1986՝
Ալյոշա (Альоша) ուկրաինացի երգչուհի։
Սարբել (Sarbel) հույն անգլիացի երգիչ։
1997 - Մանվել Գևորգյան, հայ զինվոր, Ապրիլյան պատերազմի մասնակից։


== Մահեր ==
1610 - Հենրի IV, Ֆրանսիայի թագավոր։
1632 - Մովսես Գ Տաթևացի, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս (ծ.1583):
1761 - Թոմաս Սիմպսոն Thomas Simpson անգլիացի մաթեմատիկոս։
1884 - Աստղիկ (Ամպեր Գանթարճյան) դերասանուհի (ծ. 1852):
1925 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ Henry Rider Haggard անգլիացի արձակագիր, իրավաբան։
1953 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905):
1961 - Նադեժդա Օբուխովա, ռուս խորհրդային երգչուհի (մեցցոսոպրանո)
1970 - Ֆրիդրիխ Փերլզ Friedrich Salomon Perls (նաև՝ Ֆրից Փերլզ), հրեական ծագումով գերմանացի հոգեբույժ։
1971 - Ալեքսանդր Հակոբյան, մեխանիկ։
1972 - Ալեքսանդր Կորնեյչուկ ուկրաինացի սովետական գրող։
1980 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան (ծնվ․ 1912):
1998 - Ֆրենկ Սինատրա, ամերիկացի հանրահայտ երգիչ և դերասան (ծնվ. 1915):
2013 - Արսեն Չիլինգարյան, ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլի մարզիչ։


== Տոներ ==
Վրաստան՝ Թամարոբա, Թամար թագուհու օր։
Ֆիլիպիններ՝ Սահմանադրության օր։


== Ծանոթագրություններ ==
Սալման

Սալման, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հռիփսիմե Սիմոնյան

Հռիփսիմե Լևոնի Սիմոնյան (հունվարի 12, 1916(1916-01-12), Կարս, Կարսի մարզ, Կովկասյան երկրամաս, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 28, 1998(1998-09-28) կամ սեպտեմբերի 18, 1998(1998-09-18), Երևան, Հայաստան), հայ քանդակագործ-խեցեգործ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1974)։


== Կենսագրություն ==
Հռիփսիմե Սիմոնյանը ծնվել է Կարսում։ Հայոց ցեղասպանությունից մազապուրծ նրա ընտանիքը 1918 թվականին վերջնականապես հաստատվել է Թբիլիսիում, որտեղ Հռիփսիմեն ավարտել է դպրոցը, իսկ 1945 թվականին՝ Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի քանդակագործության ֆակուլտետի խեցեգործության բաժինը (դասատուներ՝ Յակով Նիկոլաձե, Սերգո Քոբուլաձե)։ 1956 թվականից եղել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի խեցեգործության բաժնի վարիչ (1977 թվականից՝ պրոֆեսոր)։


== Ստեղծագործություններ ==
1945 թվականին Հայաստանի նկարիչների միությանը կից կազմակերպել է կիրառական արվեստի բաժին և ղեկավարել մինչև 1975 թվականը։ Երևանի հախճապակու գործարանի մասսայական արտադրության համար ստեղծել է մանրաքանդակների շարք («Հայկական պարեր», 1946), ամանեղենի հավաքածուներ։ 1960 թվականից աշխատել է հրակավով։ 1956 թվականից՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի խեցեգործական բաժնի վարիչ (1977 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1958 թվականին Ռ․ Շահվերդյանի հետ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտին կից ստեղծել է խեցեգործության լաբորատորիա։ Սիմոնյանի ստեղծագործության զարգացումն ընթացել է հախճապակե և խեցե մանրաքանդակներից, անոթների ձևերից դեպի ճարտարապետական խեցեգործությունը՝ հրակավե մեծ դեկորատիվ քանդակներ, որոնք տեղադրված են Երևանի հասարակական շենքերում (ռեստորան «Ծովինար», 1975), փողոցներում ու պուրակներում, ինչպես նաև Մոսկվայում («Ծաղիկ», «Արևիկ», «Կարինցի աղջիկ», 1975-1976 թվականներ)։ Սիմոնյանին բնորոշ են ազգային ավանդույթների խոր ըմբռնումն ու նորովի վերակերպավորումը, աշխատանքների կիրառական նշանակության և քանդակային ձևերի օրգանական կապը («Աղավնի», 1954, «Փյունիկ», 1958, «Արմենուհի», 1968, վերականգնման եղանակով ջնարակապատված խեցե շշերի շարքերը (1960-1970), որոնք հիշեցնում են ազգային տարազներով կանանց)։ Սիմոնյանի ստեղծագործության ինքնուրույն մասն է կազմել գրաֆիկան (գծանկար, ջրանկար), որը հաճախ օգտագործել է խեցե քանդակներ ստեղծելու համար (դեկորատիվ սկուտեղների զարդանկարներ, 1950-1960 թվականներ, անոթներ՝ «Գորիս», 1965, «Ընկերուհիներ», 1962, «Կարինցի աղջիկները», 1967)։
Հռիփսիմե Սիմոնյանի ստեղծագործությունները պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Հովհաննես Թումանյանի և Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարաններում, նաև Կուսկովոյի կերամիկական թանգարանում, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստի թանգարանում, Լենինգրադի ազգագրական թանգարանում և այլուր։


== Մրցանակներ ու դիպլոմներ ==
Խեցեգործության հանրապետական, միութենական և միջազգային ցուցահանդեսներում Սիմոնյանն արժանացել է դիպլոմների (ժնև, 1965, Ֆաենցա (Իտալիա)՝ 1969, 1971, 1972, Վիլնյուս՝ 1971, Վալլորիս՝ 1970, 1972, 1978, 1980), իսկ «Պրահա-62»-ում՝ արծաթե մեդալի։


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1943, 1947, 1966, 1996), Մոսկվայում (1967), Կիևում (1976), Թբիլիսիում (1982)։


== Ընտանիք ==
Ամուսին - Ռուբեն Պարոնյան, վիրաբույժ
Որդին՝ Արծվին Գրիգորյան, ճարտարապետ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
«Վանեցի աղջիկ» քանդակ (Երևան)
Արմենուհի (քանդակ, Երևան)
Մայրություն (քանդակ, Երևան)
Ընկերուհիներ (քանդակ, Գյումրի)


== Ծանոթագրություններ ==
Չանաքքալե 1915

Չանաքքալե 1915 (թուրքերեն՝ Çanakkale Köprüsü) կամ Դարդանելի կամուրջ (թուրքերեն՝ Çanakkale Boğaz Köprüsü), ավտոմոբիլային կախովի կամուրջ Թուրքիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Չանաքքալե նահանգում։ Լապսեկի և Գելիբոլու քաղաքներից հարավ գտնվող կամուրջն անցնում է Դարդանելի նեղուցի վրայով Մարմարա ծովից մոտ 10 կմ հարավ։ Կամուրջը Կինալի-Բալիկեսիր մայրուղու մի մասն է, որը միացնում է Արևելյան Թրակիայի O-3 և O-7 մայրուղիները Անատոլիայի O-5 մայրուղու հետ։ 2023 մ հիմնական բացվածքով կամուրջը 32 մ-ով գերազանցել է ճապոնական Ակաշի Կայկյո կամուրջը՝ դառնալով աշխարհի ամենաերկար կախովի կամուրջը։ Կամուրջը պաշտոնապես բացել է նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը 2022 թվականի մարտի 18-ին։ Սա Թուրքիայի նեղուցներով անցնող` եվրոպական և ասիական ափերը միացնող չորրորդ կամուրջն է Ստամբուլի երեք կամուրջների հետ միասին։


== Նախագիծ ==
Կամուրջը նախագծել են դանիական COWI A/S-ի և հարավկորեական PEC-Pyunghwa Engineering կազմակերպությունները  (մալուխներ և մուտքի կամուրջներ)։ Arup և AAS Jacobsen ընկերությունները մասնակցել են նախագծին որպես նախագծի անկախ ստուգող (IDV): Ծրագրի խորհրդատուներն էին Tekfen և T-ingénierie ընկերությունները։


== Տվյալներ ==
Կամրջի ընդհանուր երկարությունը 3563 մ է, մուտքի կամուրջների հետ միասին հասնում է 4608 մետրի, ինչը 527 մետրով գերազանցում է Օսման Գազի կամրջի և նրա մուտքի ուղանցույցների ընդհանուր երկարությունը միասին՝ դարձնելով նրան Թուրքիայում ցանկացած տեսակի ամենաերկար կամուրջը։
Կամրջի երկու հենասյուների ընդհանուր բարձրությունը 318 մ է (318 մ մալուխի հիմնական անցման կետի բարձրությունն է, ինչը կարևոր է վանտի ամրության համար, հենասյունի իրական բարձրությունը 334 մ է, ինչը այն դարձնում է Թուրքիայի երկրորդ ամենաբարձր կամուրջը սուլթան Սելիմ Ահեղի կամուրջից հետո։ Կամուրջը աշխարհի վեցերորդ ամենաբարձր կամուրջն է, որը գերազանցում է Չինաստանի Սուտոնգ կամուրջը։ Կամուրջի 72,8 մ բարձրություն և  45,06 մ ընդհանուր լայնություն և 3,5 մ առավելագույն հաստություն։ Կամրջի հարթակը ունի երթևեկության վեց գիծ (յուրաքանչյուր ուղղությամբ երեքը), ինչպես նաև սպասարկման համար նախատեսված երկու գոտի։


== Խորհրդանշական թվեր ==

Որոշ խորհրդանշական թվեր են կապված կամրջի հետ։ Կամրջի անվանվան 1915 թիվը և գլխավոր մալուխի անցման կետի բարձրությունը՝318 մ, խորհրդանշում են 1915 թվականի մարտի 18-ը՝ թուրքական նավատորմի հաղթանակի օրը Գալիպոլիի արշավում ռազմածովային գործողությունների ժամանակ։ Կամրջի հիմնական թռիչքի երկարությունը 2023 մետր է և վերաբերում է 2023 թվականի Թուրքիայի Հանրապետության հարյուրամյակին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Եռյակ (այլ կիրառումներ)

Եռյակ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

Եռյակ - տերմին փիլիսոփայության մեջ
Եռյակ - տերմին գենետիկայում
Samsung Pay

Samsung Pay, բջջային վճարումների ծառայություն, որը մշակվել է Samsung Electronics-ի կողմից։ Ծառայությունը հնարավորություն է տալիս հեռախոսի կամ ընկերության կողմից մշակված այլ լրացուցիչ սարքերի միջոցով կատարել վճարումներ։ Ի տարբերություն Apple Pay-ի, ծառայությունը աջակցում է ոչ միայն NFC վճարումներ, այլ նաև վճարումներ էլեկտրամագնիսական փոխանցման միջոցով (MST), որը հնարավորություն է տալիս վճարումներ կատարել նաև տերմինալների միջոցով, որոնք աջակցում են միայն մագնիսական շերտերով քարտեր։
Ծառայությունն առաջին անգամ   գործարկվել է Հարավային Կորեայում 2015 թվականի օգոստոսի 20-ին, որից հետո նույն թվականին սեպտեմբերի 28-ին գործարկվել է ԱՄՆ-ում։  2016 թվականին Սպառողական էլեկտրոնիկայի միջազգային ցուցահանդեսում (CES 2016) ընկերությունը հայտարարել է, որ Samsung Pay ծառայությունը գործարկվելու է Ավստրալիայում, Բրազիլիայում, Իսպանիայում և Սինգապուրում։ Ռուսաստանում ծառայությունը  թողարկվել է  2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։


== Ծառայության նկարագիրը ==
Samsung Pay-ը մշակվել է LoopPay ընկերության սեփական արհեստական բանականության հիման վրա, սթարթափի ժամանակ, որը հետագայում ձեռք է բերվել Սամսունգ ընկերության կողմից, 2015 թվականի փետրվարին։ Հիմնական տարբերությունը այլ բջջային վճարման ծառայությունների հետ համամետած այն է, որ  Samsung Pay-ը ունի  մագնիսական դաշտ ունեցող վճարման քարտերի հնարավորությունը, որը ծառայությանը թույլ է տալիս վճարումներ կատարել գրեթե բոլոր գոյություն ունեցող տերմինալներով, որոնք ունեն մագնիսական վճարման հնարավորություն։ Դա հնարավոր է «Մագնիսական տվյալների պաշտպանված փոխանակում» (Magnetic Secure Transmission (MST)) տեխնոլոգիայի շնորհիվ, որը թողարկում է համակարգ, որի մեջ տվյալների փոխանակման համար օգտագործվում է էլեկտրամագնիսական դաշտ, դա տերմինալներին ստիպում է  «մտածել», որ անցկացվել է իրական քարտ։
LoopPay-ի մշակողները այդ նախագիծը սկսել են այն նպատակով, որ նոր համակարգը կաջակցեր բոլոր տերմինալների 90 %-ին, բացառելով միայն այն տերմինալները, որոնք գործարք կատարելու համար  պահանջում են քարտի ֆիզիկական առկայությունը։
Ծառայությունը ակտիվացնելու համար անհրժեշտ է բեռնել ծրագիրը սմարթֆոնի մեջ, հաճախ այն տեղադրվում է ընկերության կողմից օպերացիոն համակարգի մեջ, դրանից հետո անհրաժեշտ է ակտիվացնել այն, ծրագրում ավելացնելով բանկային կամ զեղչի քարտեր։ Հնարավոր է ավելացնել միանգամից մի քանի քարտեր։
2016 թվականի մայիսին Սամսունգ ընկերությունը հայտարաել է, որ մշակում է ծառայության լրացուցիչ տարբերակ՝ Samsung Pay Mini անվանմամբ։ Տվյալ տարբերակը օգտագործվելու է բացառապես ինտերնետ-վճարումների համար։    


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ծառայության պաշտոնական կայքը
Առաքել (այլ կիրառումներ)

Առաքել եզրը կարող է նշանակել.


== Անձնանուն ==
Առաքել հայկական արական անձնանուն է, գրաբարյան առաքեալ բառից է (եա>ե) հնչյունափոխությամբ, նշանակում է «ուղարկված», «պատգամավոր», «դեսպան»՝ Հիսուս Քրիստոսի աշակերտ և հետևորդ։
Առաքել (14-րդ դարի կես), մանրանկարիչ Ղրիմից։


== Աշխարհագրություն ==
Առաքել, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։
Փոքր Առաքել, գյուղ Վրաստանի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Մեծ Առաքել, գյուղ Վրաստանի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։
Առաքել, Հայաստանի Լոռու մարզում
Փիրդանոս

Փիրդանոս, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կրեստ (գյուղ, Տորոպեցկի շրջան)

Կրեստ (ռուս.՝ Крест), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորոպեցկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տրաժանու դի Մորայս

Տրաժանու դի Մորայս (պորտ.՝ Trajano de Morais), համայնք Բրազիլիայում՝ Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրոյի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ում։ Մտնում է Վասորասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9706 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 589,397 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 16,5 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1892 թվականի ապրիլի 25-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 58.158 միլիոն ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 6.020,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,723 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Տեղանքի կլիման լեռնային արևադարձային է։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Վասորասի մասին
Ջոնաթան Սելա

Ջոնաթան Սելա (անգլ.՝ Jonathan Sela, ապրիլի 29, 1978(1978-04-29), Իսրայել), իսրայելցի կինոօպերատոր, հայտնի է «Օմեն» (2006), «Մաքս Փեյն» (2008), «Օրինապահ քաղաքացի» (2009), «Ջոն Ուիք» (2014) և «Տրանսֆորմերներ. Վերջին ասպետը» (2017) կինոնկարների վրա աշխատանքներով։ Հայտնի է նաև որպես երաժշտական բազմաթիվ  տեսահոլովակների օպերատոր։


== Վաղ կյանք ==
Ջոնաթան Սելան ծնվել է 1978 թվականին Փարիզում։ Նրա ծագումով լեհ պապը մի անգամ վերցրեց փոքրիկ Ջոնաթանին Կրակովում «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմը նկարահանումներին։ Այս պահը հետագայում ոգեշնչեց Սելային հետաքրքրվել կինոյով և դառնալ օպերատոր։ 19 տարեկանում Ջոնաթանը ներգաղթեց Միացյալ Նահանգներ, որտեղ սովորում էր Լոս Անջելեսի Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտում։


== Անձնական կյանք ==
Ջոնաթան Սելան ապրել է Վենիսում, Կալիֆոռնիա, իր կնոջ` լուսանկարիչ Մեգան Շոնբախլերի և երկու որդիների հետ միասին։


== Ֆիլմագրություն ==
2004` «Հոգու ինքնաթիռ» / Soul Plane
2006` «Մռայլ սեր» / Grimm Love
2006` «Օմեն» / The Omen
2008` «Կեսգիշերային ճեպընթաց» / The Midnight Meat Train
2008` «Մաքս Փեյն» / Max Payne
2009` «Կապույտ փոշի» / Powder Blue
2009` «Օրինապահ քաղաքացի» / Law Abiding Citizen
2013` «Պինդ ընկույզ։ Հիանալի օր է մեռնելու համար» / A Good Day to Die Hard
2014` «Ջոն Ուիք» / John Wick
2017` «Տրանսֆորմերներ. Վերջին ասպետը» / Transformers: The Last Knight
2017` «Ատոմային շիկահերը» / Atomic Blonde
2018` «Դեդփուլ 2» / Deadpool 2
2019` «Ֆորսաժ. Հոբս և Շոու» / Hobbs & Shaw


== Տեսահոլովակներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1]
Բելա Վիստա դու Մարանիան

Բելա Վիստա դու Մարանիան (պորտ.՝   Bela Vista do Maranhão), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Մարանիան նահանգի կենտրոնական մասում։ Մտնում է Բայշադա-Մարանենսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 829 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 252,524 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 42,9 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 9.467.708,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 959,92 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,569 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Բելա Վիստա դու Մարանիանի մասին(չաշխատող հղում)
Կոֆեշոփ

Կոֆեշոփ (հոլ.՝ coffeeshop), կանեփի և կանեփից ստացված արտադրանքի հրապարակային վաճառքի թույլտվություն ունեցող հաստատությունների տեսակ (հիմնականում՝ Նիդերլանդներում)։ Կոֆեշոփերի գործունեությունը կարգավորվում է «Ափիոնի մասին» օրենքով և Նիդերլանդների թմրամիջոցների քաղաքականությամբ։
Չնայած Նիդերլանդների տեխնիկական արգելքին, կոֆեշոփերում թեթև թմրամիջոցների վաճառքը, տիրապետումը և օգտագործումը փաստացի չի հետաքպնդվում՝ հետևյալ սահմանափակումների առկայությամբ.

չտեղակայել արգելված նյութերի գովազդը,
քո հաստատությունում թույլ չտալ ծանր թմրամիջոցների վաճառք,
թույլ չտալ հասարակական կարգի խախտում,
վաճառել միայն 18 տարեկանից բարձր անձանց, այդ տարիքից ցածր անձանց մուտքը հաստատություն արգելել,
մի մարդուն որոշված չափաբաժնից (5 գրամից) ավելին չվաճառել,
կոֆոշոփերը չտեղադրել դպրոցներից 250 մետրից ավելի մոտ տարածության վրա։


== Նշանակություն ==

Թեթև թմրամիջոցների (կոֆեշոփերի) վերահսկվող վաճառքի կետերի օգտագործումը նպատակ ունի առանձնացնելու թեթև թմրամիջոցներ օգտագործողներին այն միջավայրից, որտեղ օգտագործվում են ծանր թմրամիջոցներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
What Can We Learn from the Dutch Cannabis Coffeeshop Experience? / RAND, 2010
Cannabis policy in the Netherlands: moving forwards not backwards / Transform Drug Policy Foundation, 2014
Չաթահուչի շրջան (Ջորջիա)

Չաթահուչի շրջան (անգլ.՝ Chattahoochee County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 645 կմ² է, բնակչությունը՝ 14.882 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քուսետա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թ.։
Աբդլմսեհի վանք

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդլմսեհ (այլ կիրառումներ)Աբդլմսեհ (Աբալմսեհ, Աբդուլ Մսեհ, Ապալմսեհ, Ապտլ-Մսեհ, Ապտ-ուլ-Մեսեհ, Ապտուլ Մուսեղ, Զարդառին, Զարդառիշ, Իշմե, Մերկերիոս), վանք, մենաստան Թուրքիայում, Խարբերդի նահանգում Զարդարիչ գյուղի մոտ, Մաստան լեռան վրա, ջրառատ վայրում։
Անվանումը կապվում է հայերեն Մուշեղ անձնանվան հետ։
Կառուցվել է XII դարում։ Առաջին հիշատակությունը 1295 թվականին է։ Մինչև XVII դարը Կեսարիայի թեմի առաջնորդների նստավայրն էր։ XIX դարի կեսերին ուներ 24 գյուղ, դարավերջին ավերվել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուսան (այլ կիրառումներ)

Լուսան անվանումը կարող է վերաբերել

Լուսան, կատվազգի կենդանի
Լուսան (համաստեղություն), համաստեղություն երկնոլորտի հյուսիսային կիսագնդում
Լուսան (ձյունագնաց), ռուսական արտադրության ձյունագնաց
Հայրենասերների միություն

«Հայրենասերների միություն», հայ ազգային հայրենասիրական խմբակ։ Հիմնել են Մոսկվայի հայ ուսանողները՝ 1882 թվականին, Ներսես Աբելյանի ղեկավարությամբ։


== Հրատարակումներ ==
Միությունը հրատարակել է «Ազատության ավետաբեր» անլեգալ թերթը (4 համար)։ Հայրենասերների միության նպատակը Արևմտյան Հայաստանի ազատագրումն էր թուրքական լծից։ Այդ մասին ասված է Հայրենասերների միության հայտարարության մեջ։ Հետևելով Մ. Նալբանդյանին և ռուս հեղափոխական դեմոկրատներին՝ Հայրենասերների միությունը պրոպագանդել է հայ ժողովրդի սոցիալական և ազգային ազատագրության, պաշտպանել ազգերի եղբայրության գաղափարը. 

Մենք հավասարաչափ հարգում ենք յուրաքանչյուր ազգի լեզուն, կրոնը և անկախությունը, եթե միայն նա չի ձգտում հարստահարել ուրիշներին, արգելք չի դառնում ուրիշների կանոնավոր զարգացմանը»։ խմբակը խիստ դատապարտել է եվրոպական երկրների երկդիմի քաղաքականությունը Արևմտյան Հայաստանի ազատագրության հարցում։
Ռուսական ոստիկանության հետապնդումների հետևանքով Հայրենասերների միությունը 1884 թվականին դադարեց գործել։
Չինտանո

Չինտանո (իտալ․՝ Cintano), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 260 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 61 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնակատարությունը տեղի է ունենում հունիսի 24-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը՝


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Կունյայի շրջան (Պսկովի մարզ)

Կունյայի շրջան (ռուս.՝ Куньинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կունյա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2621,4 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 10277 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,92 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Շելյան մշակույթ

Շելյան մշակույթ, հին աշելյան մշակույթ, աբբեվիլյան մշակույթ, վաղ հին քարի դարի հնագիտական մշակույթ Եվրոպայում, Աֆրիկայում, Հարավ-Արևմտյան և Հարավային Ասիայում, նաև Հայաստանում։ Հաջորդել է մինչշելյան (օլդուվայան) մշակույթին։ Վերաբերում է նախնադարյան համայնական կարգի սկզբնական դարաշրջանին։ Ունի 800-300 հազար տարվա վաղեմություն։ Շելյան մշակույթը առաջինը հայտնագործել է ֆրանսիացի հնագետ Բյուշե դը Պերտը (1846 թվականին)՝ Շել քաղաքի մոտ (Փարիզի մերձակայքում), պարբերացումը 1860-ական թվականներին հիմնավորել է Գ․ Մորտիլիեն։ Շելյան մշակույթին բնորոշ են ձեռքի պարզունակ գործիքները (խոշոր և կոպիտ), որոնք ծառայել են կտրելու, ծակելու, հարվածելու, փորելու համար։ Զուգահեռ գործածվել են նաև ջարդող (չոպպերներ) և հատող (չոպպինգներ) այլ գործիքներ։ Շելյան մշակույթի կրողները եղել են արխանթրոպոսները (պիտեկանթրոպոս, սինանթրոպոս և այլն), որոնք ծանոթ էին կրակին, բնակվում էին բաց կայաններում ու անձավներում, զբաղվում որսորդությամբ ու հավաքչությամբ։ Հայաստանում առաջին անգամ Շելյան մշակույթի գործիքներ հայտնաբերվել են 1943-1945 թվականներին Արտենի (Արտին) լեռան Սատանի դար կոչվող բլրի վրա։
Արևոտձոր (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արևոտձոր (այլ կիրառումներ)Արևոտձոր, գետակ Շիրակի մարզում, Եղնաջուր գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Եղնախաղի լեռների լանջերից և Եղնաջուր գյուղից 2 կմ արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 8 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Օլդամբտ (համայնք)

Օլդամբտ (հոլ.՝ Oldambt ), համայնք Նիդերլանդների Խրոնինգեն մարզում։ Տարածքը 234,46 կմ² է, բնակչությունը՝ 39.428 (2011 թ.)։
Վոդյանի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վոդյանի (այլ կիրառումներ)Վոդյանի (ռուս.՝ Водяны), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոմսոմոլսկի (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմսոմոլսկի (այլ կիրառումներ)Կոմսոմոլսկի (ռուս.՝ Комсомольский, բաշկիրերեն՝ Комсомол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 263 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դեչեն Փեմ

Դեչեն Փեմ (անգլ.՝ Dechen Pem), բութանցի երգչուհի և դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Դեչեն Փեմը երգչուհու կարիերան սկսել է 1994 թվականին, նույն թվականին «Նորլինգ Դրայանգ» ձայնագրման ստուդիայում թողարկվել է իր դեբյուտային ալբոմը։
1993 թվականին Դեչեն Փեմը ընդունվել է Պարոյի մանկավարժական ինստիտուտ, որի ավարտից հետո սկսել է աշխատել որպես դասախոս': Սակայն 2005 թվականին նա վերադարձել է երաժշտության և կինոյի ասպարեզ։


=== Անձնական կյանք ===
Դեչեն Փեմն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Երաժշտագրություն ==
Final Cry (ֆիլմ)

Phu Ru Ru Ru
Zamling Miee BumoPerfect Girl (ֆիլմ)

Tendre
Gawai SemtenNorbu My Beloved Yak (ֆիլմ)

Gang Thowai
Olo Lo Lai
Gungsa YalaGolden Cup (ֆիլմ)

Gangchen
Gesar ShichhamArunachal Pradesh to Thimphu (ֆիլմ)

So Ya So Ya
Ha Hu..
Tawang Bazer


== Ֆիլմագրություն ==
Sergyel
Sem Gai Demtse
Sem Hingi Sangtam


== Մրցանակներ ==
Դեչեն Փեմը ֆիլմերում լավագույն հնչյունավորման համար արժանացել է ութ մրցանակի։
Նա նաև «Sem Gi Damtse»-ի համար լավագույն կանացի կատարող է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ավիլո-Ֆյոդորովկա

Ավիլո-Ֆյոդորովկա (ռուս.՝ Авило-Фёдоровка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Ալեքսեևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։