Ում Կուլսում

Ում Կուլսում (մասրի՝ أمّ كلثوم, իսկական անունը` Ֆաթմա բինտ Էբրահիմ էս Ասսեդ էլ Բելտագի, արաբ․՝ طماى الزهايرة‎‎, դեկտեմբերի 18, 1904(1904-12-18), դեկտեմբերի 30, 1898(1898-12-30), դեկտեմբերի 31, 1898(1898-12-31), ենթդ․  1902, ապրիլի 4, 1904(1904-04-04), մայիսի 4, 1904(1904-05-04)[…], դեկտեմբերի 31, 1904(1904-12-31) կամ 1906, Tamay Ez-Zahayra, El Senbellawein, El Senbellawein, Դակահլիա, Եգիպտոսի խեդիվատ, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 3, 1975(1975-02-03), Կահիրե, Եգիպտոս), Եգիպտացի երգչուհի, դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել արաբական երգերի կատարմամբ։ Արաբական աշխարհի հայտնի երգչուհիներից մեկն է։ Տիրապետել է կոնտրալտո ձայնին։ Չնայած նա արդեն 40 տարի է, ինչ մահացած է, բայց համարվում է 20-րդ դարի արաբական աշխարհի ամենանշանավոր կատարողը։ 


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն ===
Ֆաթմա բինտ Էբրահիմ էս-Սայեդ էլ-Բելտագին ծնվել է 1904 թվականի մայիսի 4-ին, աղքատ ընտանիքում, Տայմայ էզ Զախայրա գյուղում (Դակահլիա (մուհաֆազ), Էս-Սիմբիլավեյն շրջան), Նեղոսի դելտայում։ Մեծացել է քրոջ և եղբոր հետ։
Նրա հայրը տեղի մզկիթի իմամն էր։ Նա դստերը ղուրան կարդալ է սովորեցրել և նա, ինչպես ասում են, հիշում էր ողջ գիրքը։ Ում Կուլսումի խնդրանքով ծնողները նրան տարել են ղուրանական դպրոցում սովորելու։


=== Ստեղծագործության սկիզբ ===
Դեռ մանկուց նա երգեցողության տաղանդ ուներ։ Նրա հայրը աշխատում էր կրոնական տոնակատարությունների ժամանակ երգելով և նաև ղուրան էր կարդում։ 
5 տարեկանից Ում Կուլսումը գաղտնի կրկնում էր հոր երգերը։ Շուտով հայրը դա նկատում է և թույլ է տալիս նրան իր հետ միասին երգել տոնակատարությունների ժամանակ։ Հոր երգչախումբը հայտնի էր դառնում և հյուրախաղերի է գնում նաև Ում Կուլսումի ձայնի շնորհիվ։ Ըստ մուսուլմանական սովորույթների` աղջիկը չէր կարող ելույթ ունենալ տղամարդ հանդիսատեսների առաջ, այդ պատճառով մի քանի տարի շարունակ հայրը նրան տղայի շորեր էր հագցնում։
16 տարեկանում նրան նկատում է հայտնի երգիչ Աբու-լ-Ալյա Մուհամեդը, որը նրան դասական խաղացանկ է սովորեցնում։ 1920 թվականին նրան հանդիպում է կոմպոզիտոր Զաքարիա Ահմեդը։ Ըստ կոմպոզիտորի խոսքերի նա «այդ օրվանից չի կարողանում մոռանալ նրա ձայնը»։ Ում Կուլսումը մի քանի անգամ այցելել է Կահիրե և չնայած որ հայրը դեմ էր, նա 1923 թվականին ընդմիշտ տեղափոխվում է մայրաքաղաք։


=== Ճանաչում ===
Կահիրեում Ում Կուլսումը հոր ֆինանսական աջակցությամբ ուդ նվագել է սովորել և թարմացրել է իր խաղացանկը։ Շուտով նա դառնում է Եգիպտոսի ամենահայտնի երգչուհիներից մեկը։ 1932 թվականին Ում Կուլսումը  գնում է առաջին միջազգային հյուրախաղերին` այցելելով Դամասկոս, Բաղդադ, Բեյրութև Տրիպոլի։
1935 թվականին Ում Կուլսումը նկարահանվել է իր առաջին ֆիլմում, այդ թվականին նա նաև առաջնախաղ է ունեցել ռադիոյով։ 1937 թվականից եղել է Կահիրեի ռադիոյի մենակատար, 1930-1940 թվականներին նկարահանվել է որոշ երաժշտական ֆիլմերում։
Ում Կուլսումը ելույթ է ունեցել նաև թագավորական ընտանիքի առջև։ 1944 թվականին Եգիպտոսի արքա Ֆարուկ Առաջինը նրան շնորհել է գերազանցության բարձրագույն շքանշան, որը նախկինում տրվում էր քաղաքական գործիչներին և թագավորական ընտանիքի անդամներին։
Ում Կուլսումի կարիերան դեպի բարձունքն էր գնում և նրա հանրաճանաչության գագաթնակետը համընկել է 1950-ական թվականների բուռն ժամանակաշրջանին։
Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերը նույնպես հիանում էր Ում Կուլսումի տաղանդով, չնայած նրան, որ նա երգել էր թագավորի առջև։ Գամալ Աբդել Նասերի ելույթներն ու քաղաքական խոսքը հաճախ հեռարձակվում էր ռադիոյով նրա երգերից անմիջապես հետո` լսարանն առավելագույնի հասցնելու համար։
1970 թվականին Ում Կուլսումը հյուրախաղերով մեկնել է ԽՍՀՄ։ Այդ ժամանակ նրա համերգը չի կայացել, քանի որ Եգիպտոսում մահացել էր Գամալ Աբդել Նասերը, և նա շտապ վերադարձել է Կահիրե։
1973 թվականին Ում Կուլսումը թոշակի է անցել։ Մահացել է 1975 թվականի փետրվարի 3-ին։ Երգչուհու թաղմանը մասնակցել են արաբական երկրի շատ առաջնորդներ, իսկ ի նշան վշտի Կահիրեի փողոցներ են դուրս եկել մոտ 4 միլիոն մարդ։
2008 թվականի ապրիլի 29-ին Դուբայում տեղի ունեցած աճուրդի ժամանակ երգչուհու սիրելի զարդը` ինը շարքանոց վզնոցը, որը կազմված էր 1888 մարգարիտներից և որը նվիրել էր շեյխ Զայիդ իբն Սուլտան ալ-Նահյանը, վաճառվել է 1,38 միլիոն դոլարով, իսկ գլխաշորը և բեմական ակնոցները` 5,5 միլիոն դոլարով։


== Հիշատակ ==
1982 թվականին Եգիպտոսում կոմպոզիտորների և արաբական երգերի կատարողների համար սահմանվել է Ում Կուլսումի անվան մրցանակ։
Կահիրեում Նիլոմետրի մոտակայքում տեղակայված է Ում Կուլսումի թանգարանը, այնտեղ առկա է ձայնագրությունների արխիվ և տարբեր այլ ցուցանմուշների արխիվ` կապված երգչուհու հետ։
Իսրայելական Հայֆա քաղաքում գործում է երգչուհու անունը կրող վեգանական ռեստորան։
Արաբական երաժշտական հասարակության նախագահ Ռատիբա Ալ-Խեֆնին հիմնել է Ում Կուլսումի անվան արաբական երաժշտական խումբը։


== Սկավառակագրություն ==
Aghadan alqak («Shall I see you tomorrow?») maqam ajam (1971)
Ana Fi Entezarak (« I am waiting for you») (1943)
Alf Leila wa Leila («One Thousand and One Nights»)…..maqam nahawand (1969)
Arouh li Meen or Arook Lemeen («Whom Should I Go To»)…….maqam rast (1958)
Al Atlal («The Ruins»)……maqam huzam (1966)
Amal Hayati"; Sono («Hope of My Life») (1965)
Ansak Ya Salam («Forget you? Come on!») (1961)maqam rast
Aqbal al-layl («Night has arrived») (1969)
Araka asiya al-dam («I see you refusing to cry») (1964)
 'Awwidt 'ayni («I accustomed my eyes») (1957) maqam kurd
Baeed Anak («Away From You»)…….maqam bayyati (1965)
Betfaker fi Meen («Who Are You Thinking Of?»)…..maqam bayati (1963)
Dalili Ehtar («I am lost») (1955) maqam kurd
Dhikrayatun (Qessat Hobbi or the story of my love) («memories»)(1955)
El Hobb Kolloh («All The Love»)…….maqam rast (1971)
Ental Hobb («You Are The Love»)…….maqam nahwand (1965)
Enta Omri — Sono («You Are the love of my life»)…….. maqam kurd (1964)
Es’al Rouhak («Ask yourself»)maqam hugaz kar (1970)
Fakarouni («They reminded me»)…….maqam rast (1966)
Fit al-ma' ad ("It Is Too Late"or «the rendezvous is over») Sono Cairo…….maqam sikah (1967)
Gharib' Ala Bab erraja («Stranger at the door of hope») (1955)
Ghulubt asalih («Tired of forgiving») (1946)
Hadeeth el Rouh («The Talk of The Soul»)……maqam kurd (1967)
Hagartek or Hajartak («I left You») EMI (1959)
Hasibak lil-zaman («I will leave you to Time») (1962)
Hathehe Laylati («This is My Night»)……maqam bayyati (1968)
Hayart Albi Ma’ak («You Confused My Heart»)……maqam nahwand (1961)
Hakam 'alayna al-haw’a («Love has ordered me») (1973)
Hobb Eih («Which Love»)…..maqam bayyati (1960)
Howwa Sahih El-Hawa Ghallab («Is love really stronger?») (1960)maqam saba
Kull al-ahabbah («All the friends») (1941)
La Diva — CD, EMI Arabia, 1998
La Diva II — CD, EMI Arabia, 1998
La Diva III — CD, EMI Arabia, 1998
La Diva IV — CD, EMI Arabia, 1998
La Diva V — CD, EMI Arabia, 1998
Leilet Hobb («a Night of Love») (1973)maqam nahawand
Lel Sabr Hedod («Patience Has Limits»)……maqam sikah (1964)
Lessa Faker («You Still Remember»)…….maqam ajam (1960)
Men Agl Aynayk («For your eyes») (1972)
Othkorene («Remember Me») (1939)
Raq il Habeeb («My Beloved Tendered Back») (1941)
Retrospective — Artists Arabes Associes
Rihab al-huda (al-Thulathiyah al-Muqaddisah) («the paths to repentance or the holly trinity»)(1972)
Rubaiyat Al-Khayyam («Quatrains of Omar Khayyám»)…….maqam rast (1950)
Sirat el Houb («Tale of Love»)…….maqam sikah (1964)
Toof we Shoof («Wander and wonder») (1963)
The Classics — CD, EMI Arabia, 2001
Wi-darit il-ayyam («And Time Passed By»)…….maqam nahwand (1970)
Ya Karawan («O Plover») (1926)
Yali Kan Yashqiq Anini («You who enjoyed my cries») (1949)
Ya Msaharny («You that keeps me awake at night») (1972) maqam rast
Ya Zalemny («You who were unjust to me») (1954)maqam kurd
Zalamna El Hob («We Have Sinned Against Love») (1962)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Virginia Danielson. The voice of Egypt: Umm Kulthūm, Arabic song, and Egyptian society in the twentieth century. — Chicago: University of Chicago Press, 1997. — 273 с. — ISBN 0-226-13611-6
Биография на сайте allmusic.com(անգլ.)
Umm Kulthoum,մանրամասն տեղեկություն, ձայնագրություններ
Umm Kulthoum at krwetatnt — Ում Կուլսումի երգերը լսելու կայք (անգլ.)
«Umm Kulthoum», Al-Ahram Weekly
Profile of Umm Kulthum and her music that aired 11 травня 2008 року, broadcast of NPR’s Weekend Edition Sunday
Умм Кульсум на BBC Great Lives
Oum Kalsoum exhibition at the Institute Du Monde Arabe, Paris, France.