Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի

Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի (նաև հայտնի է որպես Արժանապատվության երթ), Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին սկսված զանգվածային բողոքի ցույցեր, երթեր, որոնց համար պատճառ է հանդիսացել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ 44-օրյա պատերազմը դադարեցնելու մասին փաստաթղթի ստորագրման հայտարարությունը։ Բողոքի ցույցերը ավարտվեցին 2021 թվականի ապրիլի 25-ին, երբ Փաշինյանը հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։
Ցույցերը գլխավորող 17 ընդդիմադիր կուսակցությունների դաշինքը կոչվեց Հայրենիքի փրկության շարժում, դրանց մեջ են նախկինում իշխող Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը, խորհրդարարանում ընդդիմադիր ամենամեծ կուսակցություն հանդիսացող Բարգավաճ Հայաստանը, և Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն։ Դեկտեմբերի 3-ին, դաշինքը հայտարարեց նախկին վարչապետ Վազգեն Մանուկյանին որպես ժամանակավոր կառավարության ղեկավարի թեկնածու։ Բացի 17 ընդդիմադիր կուսակցություններից, բազմաթիվ հանրային գործիչներ հրաժարական տալու կոչ են արել վարչապետ Փաշինյանին, այդ թվում Հայաստանի գործող նախագահ Արմեն Սարգսյանը, նախկին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Հայ Առաքելական Եկեղեցու կաթողիկոսներ Գարեգին Բ-ն և Արամ Ա-ն, և խորհրադարանի երրորդ քաղաքական ուժի առաջնորդ Էդմոն Մարուքյանը (ով հայտարարեց իր վարչապետի պաշտոնի թեկնածության մասին), ինչպես նաև որոշ մարզային պաշտոնյաներ, ղեկավարներ և քաղաքապետեր։


== Նախապատմություն ==
2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն իր ֆեյսբուքյան կայքէջում հայտարարել է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ միասին հայտարարություն է ստորագրել Արցախում ընթացող պատերազմը ժամը 01։00-ից դադարեցնելու մասին։
Հայտարարության բովանդակությունը հրապարակվել է Կրեմլի պաշտոնական կայքում։ Ըստ համաձայնագրի, հակամարտող կողմերը կանգ են առնում իրենց զբաղեցրած դիրքերի վրա, ըստ ժամանակացույցի Ադրբեջանին են հանձնվում Քելբաջարի, Աղդամի և Լաչինի շրջանները, Արցախի և Հայաստանի կապը հաստատվում է 5 կմ լայնությամբ Լաչինի միջանցքով, Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծի երկայնքով և Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվում են Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը, իրականացվում է ռազմագերիների և պատանդների, ինչպես նաև զոհվածների դիակների փոխանակում, տարածաշրջանում բացվում են բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը։


== Նոյեմբերի 10-ի Պետական հեղաշրջման փորձ ==


=== Նոյեմբերի 10 ===
2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ վարչապետի հայտարարությունից հետո, Երևանի տարբեր մասերում սկսել են մարդիկ հավաքվել, որոնք ցույցեր էին կազմակերպում՝ պահանջելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը։ Շուտով ցույցերն անկարգությունների վերածվեցին։ Ցուցարարները ջարդել են ՀՀ կառավարության շենքի ապակիները և դռները, ինչպես նաև վնասել են գույքը։
Կառավարական առանձնատների հարակից տարածքում Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանը ծեծի է ենթարկվել ցուցարարների կողմից, որի հետևանքով տեղափոխվել է հիվանդանոց և վիրահատվել։ Արարատ Միրզոյանին ծեծի ենթարկողներից մի քանիսը ձերբակալվել են։
Ցուցարարները մտել են նաև Խորհրդարանի նիստերի դահլիճ, որտեղ անկարգություններ են կատարել պատգամավորների աշխատասենյակներում՝ ջարդելով և վնասելով գույքը։
Նոյեմբերի 10-ի առավոտյան Փաշինյանը գրառում է արել իր ֆեյսբուքյան էջում, որի համաձայն ցուցարարներն իր կեցավայրից գողացել են համակարգիչ, ժամացույց, օծանելիք, վարորդական իրավունք և այլ իրեր։


== Ցույցերի աշխուժացում 2020-2021 ==
Դեկտեմբերի սկզբին, սեպտեմբերին սահմանված ռազմական դրությամբ նախատեսված զանգվածային հավաքների և ակցիաների արգելքը վերացվեց։ Դեկտեմբերի 22-ին, կոչ արվեց ցույցերի կրկին աշխուժացման՝ համընդհանուր գործադուլների միջոցով։ 2021 թվականի փետրվարի 20-ին Երևանի Ազատության հրապարակում կազմակերպվեց բազմահազարանոց հանրահավաք։ 


== Պետական հեղաշրջման երկրորդ փորձ ==


=== ՓԵՏՐՎԱՐԻ 25 ===
Փետրվարի 25֊ին Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբը Օնիկ Գասպարյանի գլխավորությամբ հայտարարություն տարածեցին, որում պահաջվեց Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը։ Վարչապետ Փաշինյանը այն որակեց հեղաշրջման փորձ կոչ անելով ժողովրդին հավաքվել Հանրապետության հրապարակում։


== Մարտի 1֊ի հանրահավաք Հանրապետության հրապարակում ==
Մարտի 1֊ին Հանրապետության հրապարակում, կազմակերպվեց 20֊25 հազարանոց հանրահավաք Հանրապետության հրապարակում՝ Փաշինյանի գլխավորությամբ։


== Ընդդիմության բազմահազարանոց հանրահավաքը Բաղրամյան պողոտայում ==
Մարտի 1֊ին ՀՀ ԱԺ֊ի մոտ (Բաղրամյան պողոտա) Վազգեն Մանուկյան֊ի գլխավորությամբ կազմակերպվեց մեծ հանրահավաք, որտեղ ցուցարարների թիվը 12.000֊ով գերազանցում էր նախորդ հանրահավաքներին։


== Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարական ==
2021 թվականի մարտի 18-ին Փաշինյանը հայտարարեց արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների մասին, որոնք տեղի կունենան հունիսի 20-ին։
Ապրիլի 25-ին Փաշինյանը հայտարարեց իր հրաժարականի մասին։ Նա կշարունակեր վարչապետի պաշտոնակատար լինել մինչև ընտրությունները։


== Ծանոթագրություններ ==