Ռեզերֆորդի բանաձև

Ռեզերֆորդի բանաձև, Կուլոնի օրենքով փոխազդող ոչ ռելյատիվիստական կետային լիցքավորված մասնիկների ցրման էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի բանաձև․ ստացել է Էռնեստ Ռեզերֆորդը 1911 թվականին։
Իներցիայի կենտրոնի համակարգում (համակարգ, որում բախվող մասնիկների լրիվ իմպուլսը հավասար է զրոյի) Ռեզերֆորդի բանաձևն ունի հետևյալ տեսքը.

  
    
      
        
          
            
              d
              σ
            
            
              d
              Ω
            
          
        
        =
        
          
            (
            
              
                
                  
                    Z
                    
                      1
                    
                  
                  
                    Z
                    
                      2
                    
                  
                  
                    e
                    
                      2
                    
                  
                
                
                  2
                  m
                  
                    v
                    
                      2
                    
                  
                
              
            
            )
          
          
            2
          
        
        
          
            1
            
              
                sin
                
                  4
                
              
              ⁡
              (
              θ
              
                
                  /
                
                
                  2
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {d\sigma }{d\Omega }}=\left({\frac {Z_{1}Z_{2}e^{2}}{2mv^{2}}}\right)^{2}{\frac {1}{\sin ^{4}(\theta /_{2})}}}
  ,որտեղ 
  
    
      
        
          
            
              d
              σ
            
            
              d
              Ω
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {d\sigma }{d\Omega }}}
   միավոր մարմնային անկյունում ցրման կտրվածքն է, 
  
    
      
        θ
      
    
    {\displaystyle \theta }
  -ն՝ ցրման անկյունը, 
  
    
      
        m
        =
        
          m
          
            1
          
        
        +
        
          m
          
            2
          
        
        
          /
        
        
          m
          
            1
          
        
        
          m
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle m=m_{1}+m_{2}/m_{1}m_{2}}
  -ը՝ բերված զանգվածը (
  
    
      
        
          m
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle m_{1}}
  -ը և
  
    
      
        
          m
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle m_{2}}
  -ը բախվող մասնիկների զանգվածներն են),
  
    
      
        v
      
    
    {\displaystyle v}
  -ն՝ հարաբերական արագությունը (մասնիկների արագությունների տարբերությունը), 
  
    
      
        e
      
    
    {\displaystyle e}
  -ն՝ տարրական էլեկտրական լիցքը, իսկ 
  
    
      
        
          Z
          
            1
          
        
        e
      
    
    {\displaystyle Z_{1}e}
  -ն և 
  
    
      
        
          Z
          
            2
          
        
        e
      
    
    {\displaystyle Z_{2}e}
  -ն մասնիկների էլեկտրական լիցքերն են։
Ռեզերֆորդի բանաձևը ճիշտ է թե՛ դասական, թե՛ քվանտային տեսության մեջ։
Ռեզերֆորդն այս բանաձևն օգտագործել է բարակ մետաղե թիթեղներից մեծ անկյուններով (
  
    
      
        θ
        >
        
          90
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \theta >90^{0}}
   ) մասնիկների ցրման փորձերը մեկնաբանելիս և հանգել այն եզրակացությանը, որ ատոմի համարյա ամբողջ զանգվածը կենտրոնացած է դրական լիցք ունեցող փոքր միջուկում։ Այդ հայտնագործությունը հիմք է ծառայել ատոմի կառուցվածքի մասին արդի պատկերացումների համար։