armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռուսական առևտրա-արդյունաբերական բանկի շենք (Սամարա)

Ռուսական առևտրա-արդյունաբերական բանկի շենք (ռուս.՝ Здание Русского Торгово-Промышленного банка), Սամարայի տեսարժան վայրերից է։ Գտնվում է Կույբիշևի և Պիոներական փողոցների հատման վայրում։


== Պատմություն ==
19-րդ դարի վերջում Դվորյանսկայա (Կույբիշև) և Վոսկրեսենսկայա փողոցների (Պիոներական) փողոցների անկյունում գտնվող շենքը պատկանում էր Կոժևնիկովին։ 1880-ական թվականներին նա շենքը վաճառեց առևտրական Ն. Ֆ. Դունաևին։ Տունը նրա սեփականությունն է եղել մինչև 1896 թվականը, հետագայում վաճառվել է Ռուսաստանի առևտրա- արդյունաբերական կոմերցիոն բանկին։
Բանկը մոսկվացի ճարտարապետ Ալեքսանդր Զելենկոյին, ով 1897-1900 թթ.  բնակվում էր Սամարայում և  աշխատում որպես քաղաքի ճարտարապետ,  հանձնարարել էր  մշակել շենքի վերակառուցման ծրագիր։ 1899 թվականին նեո-ռուսական ոճով ստեղծվեց շենքի նախագիծը։ Շենքը վերակառուցվեց, որից հետո տանիքի երկու անկյունում մեկ վրանաձև կտուր հայտնվեց։ Բանկի շենքի ճակատը կոպտատաշ քարով էր շարված և ուներ ծածկված պատշգամբ։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նախկին բանկի շենքում տեղակայված էին տարբեր կազմակերպություններ, նախ`տարածաշրջանային տուբերկուլյոզային դիսպանսերը, ապա` թիվ 1 քաղաքի տուբերկուլյոզային դիսպանսերը։ Այժմ այս շենքում է գործում Սամարայի Ն. Վ. Պոստնիկովի անվան  տուբերկուլոզի տարածաշրջանային կլինիկական։
1966  թվականի նոյեմբերի 19-ին Կույբիշևի շրջանային գործադիր կոմիտեի թիվ 617 որոշմամբ նախկին բանկի շենքը ստացել է տեղական ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում շենքը խարխլվել է, կորցրել է որոշ դեկորատիվ տարրեր, և վերականգնման անհրաժեշտություն կա։


== Արտաքին հղումներ ==
«Русский торгово-промышленный коммерческий банк» (ռուսերեն)։ Самарская региональная организация Союза архитекторов России։ Վերցված է 2015-01-28
Կիրեմետևո

Կիրեմետևո (ռուս.՝ Киреметево, բաշկիրերեն՝ Кирәмәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 331 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արև Մկրտչյան

Արև Ալեքսեյի Մկրտչյան (հունիսի 6, 1967(1967-06-06), Խաչեն, ԼՂԻՄ, ԽՍՀՄ), խորհրդային հայ դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Արև Մկրտչյանը ծնվել է 1967 թվականի հունիսի 6-ին Ասկերանի շրջանի Սեյդիշեն (այժմ` Խաչեն) գյուղում։ 1988 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 2006 թվականից՝ Ստեփանակերտի դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ծանոթագրություններ ==
(4688) 1980 WF

(4688) 1980 WF, աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 29-ին Չառլզ Կովալի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,235147 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,0834 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3869 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,115 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1220,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,294948 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,38° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է Q դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4688) 1980 WF աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Չերվոնայա Ուկրաինա (գյուղ, Պերշոտրավնևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չերվոնայա ՈւկրաինաՉերվոնայա Ուկրաինա (ուկրաիներեն՝ Червона Україна), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Պերշոտրավնևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնայա Ուկրաինա գյուղում բնակվում էր 196 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պլոտիեր

Պլոտիեր(իսպ.՝ Plottier), քաղաք Նեուկեն պրովինցիայում, Արգենտինա։ Քաղաքը գտնվում է Նեուկենից 15 կմ հեռավորության։ Պոլտիերի բնակչության մեծամասնությունը աշխատում են Նեուկենում։ Ազգային ավտոմայրուղին կապում է Պլոտիերը Նեուկենի հետ։


== Անվանում ==
Քաղաքն անվանակոչվել է ի պատիվ ուրուգվայցի բժիշկ Ալբերտո Պլոտիերի, որ քսաներորդ դարի սկզբներին ապրել է այստեղ։


== Կլիմա ==
Պլոտիերում կլիման ցուրտ է ու քամոտ։


== Տնտեսություն ==
Պլոտիերում աճեցնում են տանձ ու խնձոր։
Կարաուլ (գյուղ, Թայմիրսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարաուլ (այլ կիրառումներ)Կարաուլ (ռուս.՝ Караул), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Թայմիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 883 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուլեմա (բերդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուլեմա (այլ կիրառումներ)Սուլեմա, բերդ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառում, Սուլեմա գետակի աջ ափին, բարձրադիր բլրի գագաթին։ Ստեփանոս Օրբելյանը վկայում է, որ Սուլեման հիմնադրվել է հայ Արշակունիների թագավորության ժամանակ, Վայոց ձոր գավառի Սուլեմա իշխանի ձեռքով։ Ըստ նույն պատմիչի, 364 թվականին Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծին Կեսարիա ուղեկցող իշխանները վերադարձին Սուրբ Մամասի մասունքները բերել ու ամփոփել են Սուլեմա անառիկ դղյակի մոտ։ Բերդի մասին այլ տեղեկություններ չեն հանդիպում։ Սուլեմաի տեղում տակավին պահպանվում են պարիսպների ու աշտարակների փլատակները։
Պրիբուժիե

Պրիբուժիե (ուկրաիներեն՝ Прибужжя), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ակմեչետկա։
2001 թվականի տվյալներով Պրիբուժիե գյուղում բնակվում էր 1 989 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2163 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ցելետնա (փողոց)

Ցելետնա (չեխ․՝ Celetná ulice) Պրահայի կենտրոնական փողոցներից, անցնում է Պրասնա աշտարակով (Prašná brána) Հանրապետության հրապարակից (Náměstí Republiky) մինչև Հին քաղաքի հրապարակ։
Փողոցի երկարությունը հազմում է մոտ 400 մ։ Այժմ հանդիսանում է հետիոտնային փողոց, հնում այստեղ եղել է տրամվայներ։
Փողոցի անվանումը ծագել է չեխ․՝ сaltnéř - հացաբուլկեղեն բառից, որոնք պատրաստվում և արտադրվում էին այստեղ։


== Արտաքին հղումներ ==
PRAHA Archived 2010-03-07 at the Wayback Machine. (չեխ.)
Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցի (Յալթա)

Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցի (ռուս.՝ Церковь святого великомученика Феодора Тирона), հունական եկեղեցի Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Յալթայի հնագույն եկեղեցիներից մեկն է։ Նրա մասին կա 1778 թվականի հիշատակություն։


== Պատմություն ==
Յալթայի և նրա շրջակայքի քրիստոնեական տաճարների ցուցակներում, երբ 1778 թվականին հույները արտաքսվեցին Ղրիմից, հիշատակվում է հունական հնագույն տաճարը՝ Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցին, որը գտնվում էր Վերին Աուտկայում։ 1788 թվականին վերադառնալով իրենց նախկին բնակավայր՝ հույները վերականգնել են այդ ընթացքում ավերված եկեղեցին։ Այն կառուցվել է պետական ​միջոցներով և հանդիսավորությամբ օծվել 1842 թվականի նոյեմբերի 30-ին։ Եկեղեցու շենքը փայտյա էր։
19-րդ դարի վերջում Աուտկայի բնակչությունը արագ աճում էր, և ավելի ընդարձակ շենք կառուցելու անհրաժեշտություն առաջացավ։ 1898 թվականին հին եկեղեցին ապամոնտաժվեց և նրա տեղում կառուցվեց նոր շենք։ Նոր եկեղեցու կառուցման գործին ակտիվորեն մասնակցել է ռուս մեծ գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովը։ Այս առիթով նա բանակցել և հանդիպել է արքեպիսկոպոս Դմիտրիի հետ։ Նոր շենքը կառուցված է բյուզանդական ոճով։
Եկեղեցին կոչվել է քրիստոնեական սուրբ Թեոդորոսի անունով։ Թեոդորոս Դյուրոնը (հուն․՝ «նոր գրանցված» կամ «նորեկ» զինվոր) կամ Ամասիացին ծնվել է Ամասիայի գյուղերից մեկում՝ քրիստոնեական ընտանիքում։ Շատ վաղ զրկվել է մորից։ Նա շատ ուժեղ երիտասարդ էր, և շրջանի զորահրամանատարը նրան ընդգրկեց իր բանակում։ Ճամփորդություններից մեկի ժամանակ, երբ հրամանատարը հանգստանում էր, նրա վրա հսկա վիշապօձ է հարձակվում։ Թեոդորոսը, ցատկելով, սրի հարվածով սատկացնում է օձին։ Թեոդորոսը նահատակվել է 306 թվականին։ Դրանք այն ժամանակներն էին, երբ քրիստոնյաները դեռ ստիպված էին զոհեր մատուցել տարբեր հեթանոսական աստվածների։ Սակայն Թեոդորոսը հրաժարվեց և ապստամբեց։ Դրա համար նրան այրեցին խարույկի վրա։ Բոլոր քրիստոնեական երկրներում Թեոդորոսը վայելում է անսասան հարգանք, և նրա պատվին շատ տաճարներ են կառուցվել աշխարհի բոլոր անկյուններում։
Սուրբ նահատակ Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցու վանահայրն է ավագ երեց Ռոստիսլավ Գոցկալյուկը։ Հասցեն՝ ք. Յալթա, Կոլխոզնի նրբանցք, 1։


== Ծանոթագրություններ ==
Թրիլլեր

Թրիլեր (անգլ.՝ thrill «թրթիռ, հուզմունք» բառերից), գրականության և կինեմատոգրաֆի ստեղծագործական ժանր, որը հանդիսատեսի կամ ընթերցողի մոտ առաջացնում է անհանգիստ սպասում, լարվածություն, վախ։ Այս ժանրը ճշգրիտ սահմաններ չունի և նրա առկայությունը զգացվում է շատ ուրիշ ժանրերում։ Կինեմատոգրաֆում թրիլեր ժանրի ֆիլմեր կարող են հանդիսանալ դետեկտիվ, լրտեսական, սարսափ և արկածային ժանրերի ֆիլմերը, ինչպես նաև որոշ գանգստերական և նուար ժանրի ֆիլմեր։


== Սահմանում ==
Թրիլերները լինում են՝դատական, լրտեսական, դետեկտիվ, արկածային, բժշկական, ոստիկանական, ռոմանտիկ, պատմական, քաղաքական, կորպորատիվ, կրոնական,առեղծվածային (առեղծվածային), գիտաֆանտաստիկ,պատերազմային թեմաների։ Ըստ Ռոսս Մաքդոնալդի սահմանման դետեկտիվ ժանրի ֆիլմում գործողությունները շարժվում են ժամանակով հետ,դեպի բացահայտում, առաջ՝ դեպի աղետ։ Միշտ չէ որ կարելի է հեշտությամբ տարանջատել այդ ժանրերը,և մեկը հաճախ պարունակում է մյուսի տարրերը։ Ըստ Դեյվ Կերայի, թրիլլերը հանդիսանում է առավելապես ամերիկյան ժանր։


== Թրիլլերի պատմությունը ==
Կինոարվեստում թրիլլերի վառ օրինակներ XX դարի 1-ին կեսին ստեղծել են Ալֆրեդ Հիչքոկը և Ֆրից Լանգը ("Լրտեսներ", 1928թ; "Քաղաքը փնտրում է մարդասպանին", 1931թ),ով 1936 թվականից աշխատել է Հոլիվուդում ("Կինը պատուհանում", 1944 և այլն)։
Հիչքոկը հմտորեն օգտագործել է ֆիլմի տեխնիկան՝սյուժեի լարվածության ներմղման և հանդիսատեսի զգացմունքների կառավարման համար։  Նրա կինոնկարներն հատուկ են նուրբ սև հումոր և սյուժեի երկրորդային բնույթը`առանցքային դրվագների վիրտուոզ (մեծահմուտ) մշակման համար:Հիչքոկը մտցրել է ժանրի մեջ « McGuffin » հասկացությունը`պատճառ կամ պատրվակ գարծողությունի զարգացման համար (օրինակ,«Հյուսիս-արևմուտքով դեպի հյուսիս» ֆիլմում հորինված գործակալը)։


== Նշումներ ==
Անագրամա

Անագրամա, Շրջագրում (հունարեն՝ αναγράμμαμματισμος - «տառերի տեղափոխում»), գրական հնարանք, տվյալ բառի հնչյունների կրկնություն, վերադասավորություն ուրիշ կամ էլ մի շարք բառերի մեջ՝ մի բառից ուրիշ նոր բառ ստեղծելու նպատակով։
Կրոնական հին տեքստերում հաճախ էին դիմում այս միջոցին՝ քողարկելու չասված աստվածության անունը։ Նոր ժամանակներում շրջագրումը պոետական հնարանքի տեսակ է, որը կիրառվում է տարբեր նպատակներով՝ կեղծանուններ ստեղծելու, ասելիքը թաքցնելու համար (Խարիտոն Մակենտին - պոետ Անտիոխ Կանտեմիր, Լենին - Նինել)։


== Անագրամ թվեր ==
Փոխադարձ անագրամ թվեր են լեհ կոմպոզիտոր Կարոլ Կուրպինսկու ծննդյան և մահվան տարեթվերը (1785-1857)։


== Գիտության մեջ ==
18-19-րդ դարում բնախույզների շրջանում ընդունված էր ծածկագրել իրենց հայտնագործությունները անագրամայի տեսքով, որը երկու նպատակ ուներ. թաքցնել վարկածը մինչև դրա վերջնական ատուգումը և հաստատել բացահայտման հեղինակ լինելը, երբ այն կվավերացվեր։ Այսպես, Գալիլեո Գալիլեյը ծածկագրել էր լատիներեն «Altissimun planetam tergeminum observavi» արտահայտությունը («Գերագույն մոլորակին եռակի զննեց») հետևյալ կերպ՝ «Smaismrmielmepoetaleu mibuvnenugttaviras», որտեղ ամրագրում էր Սատուրնի արբանյակների հայտնագործումը։ Հետաքրքիր է, որ նույն հայտնագործությունն ավելի ուշ Հյուգենսը ևս ծածկագրել էր անագրամայով «Շրջապատված է օղակով՝ բարակ, հարթ, ոչ մի տեղ չհպվող, արեգակնածիրին թեքված»՝ ճշտելով, որ Գալիլեյը տեսել է ոչ թե արբանյակներ, այլ Սատուրնի օղակների մասեր։


== Տես նաև ==
Ֆոնիկա
Դյուրադարձուկ


== Ծանոթագրություններ ==
(6408) Սաիյո

(6408) Սաիյո (անգլ.՝ Saijo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,875863 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7789 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9728 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1781,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202093 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,57° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6408) Սաիյո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Միություն ի փրկություն

Միություն ի փրկություն, ազգային-ազատագրական գաղտնի խմբակ։ Հիմնվել է Վանում 1872 թվականի մարտին։ Խնդիրն էր՝ հանուն հայ ժողովրդի ազատագրության պայքար ծավալել թուրք և քուրդ հարստահարիչների դեմ։ Խմբակի անդամները՝ Կ. Իսաջանյան, Մ. Սուրենյան, Կ. Նաթանյան, Պ. Միրախորյան և ուրիշներ, առաջնորդվում էին Մ. Խրիմյանի և Գ. Սրվանձըտյանի ազատագրական գաղափարներով։ Նրանք հայ ժողովրդի ազատագրությունը կապում էին Ռուսաստանի օգնության հետ։ 1872 թ. մայիսին «Միություն ի փրկություն» խմբակի երկու ղեկավարներ՝ Հ. Կալոյանը և Ն. Շիրվանյանը, եկել են Երևան և Թիֆլիս՝ ռուսական իշխանությունների հետ կապեր հաստատելու և օգնություն հայցելու, Կովկասի փոխարքային հայտնել են ռուսահպատակություն ընդունելու իրենց ցանկությունը։ Ըստ էության այսքանով էլ սահմանափակվել է խմբակի գործունեությունը։ Բայց գոյատևելով շուրջ երկու տարի՝ այն իր գաղափարներն է տարածել Վանի և շրջակա գյուղերի հայերի մեջ։
Նոստոկ

Նոստոկ (լատ.՝ Nostoc), կապտականաչ ջրիմուռների ցեղ։ Հայտնի է մոտ 50 տեսակ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Կազմում է տարբեր ձևերի (գնդաձև, ձվաձև, տանձաձև, սալորաձև և այլն) և չափերի (մանրադիտակայինից մինչև 30 սմ տրամագծով) դոնդողանման գաղութներ, որոնց արտաքին մակերևույթը պատված է լորձնային թաղանթով։ Գաղութները չոր վիճակում սև են, իսկ խոնավ ժամանակ՝ ձիթապտղագույն-կանաչ։ Որոշ տեսակներ սկզբնական շրջանում ապրում են հիմնանյութին կպած։ Շատերը քարաքոսերի ֆիկոբիոնտ են։ Համարվում են ազոտյուրացնողներ։ Բազմանում են վեգետատիվ ձևով։


== Հայաստանում ==
ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ՝

նոստոկ սովորական (N. commune),
նոստոկ սալորանման (N. pruniforme) և այլն։Բնակվում է քաղցրահամ ջրերում, ջրավազաններում և հողի վրա։


== Կիրառում ==
Մի շարք երկրներում որոշ տեսակներ օգտագործում են սննդի մեջ։


== Տեսակներ ==
Nostoc azollae
Nostoc caeruleum
Nostoc carneum
Nostoc comminutum
Nostoc commune
Nostoc ellipsosporum
Nostoc flagelliforme
Nostoc linckia
Nostoc longstaffi
Nostoc microscopicum
Nostoc muscorum
Nostoc paludosum
Nostoc pruniforme
Nostoc punctiforme
Nostoc sphaericum
Nostoc sphaeroides
Nostoc spongiaeforme
Nostoc verrucosum


== Գրականություն ==
Guiry, M.D.; Guiry, G.M. (2008). "Nostoc". AlgaeBase. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway.


== Արտաքին հղումներ ==
Nostoc spp. in lichens Archived 2006-09-21 at the Wayback Machine.
Nostoc spec. in lichens Archived 2006-09-21 at the Wayback Machine.
Ուիլյամ Գոպալլավա

Ուիլյամ Գոպալլավա (սինգ․՝ විලියම් ගොපල්ලව, թամիլերեն՝ வில்லியம் கோபள்ளவா; սեպտեմբերի 17, 1897(1897-09-17), Matale, Central Province, Շրի Լանկա - հունվարի 31, 1981(1981-01-31), Կոլոմբո, Շրի Լանկա), 1962-ից 1972 թվականը Ցեյլոնի վերջին գեներալ-նահանգապետը և Շրի Լանկայի առաջին նախագահը, որը նույն թվականին դարձավ հանրապետություն։ Նա հայտնի էր որպես անկուսակցական և սկզբունքային մարդ, ով արժանացել է հարգանքի բոլոր քաղաքական կուսակցությունների կողմից։ 
Ծնվել է ոչ հարուստ, բայց հարգված ընտանիքում, երեք տարեկան հասակում կորցրել է հորը։ Կրթություն ստացել է հայրենիքում, այդ թվում սովորել է նաև անգլերեն լեզու և իրավագիտություն, 1920 թվականին դարձել է նոտար, 1926-1939 թվականներին եղել է Մոտալեի քաղաքային խորհրդի անդամ, 1939-1951 թվականներին՝ Կանդիի տեղական ինքնակառավարման կոմիսար, 1951-1957 թվականներին եղել է նույն պաշտոնում Կոլոմբոյում․ 1958-1961 թվականներին եղել է Ցեյլոնի դեսպանը Չինաստանում, 1961-1962 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում։ 1962 թվականին ետ է կանչվել հայրենիք և նշանակվել  Ցեյլոնի գեներալ-նահանգապետի պաշտոնում (պետության պաշտոնական ղեկավարը համարվում էր Բրիտանիայի թագուհին)․ նա զբաղեցրել է այս պաշտոնը տասը տարիների ընթացքում և դարձել  Ցեյլոնի առաջին և միակ գեներալ-նահանգապետը, ով նախկինում դավանում էր բուդդայականություն։ 1972 թվականին, երբ երկիրը հռչակվեց հանրապետություն, նա դարձավ  առաջին նախագահ և այդ պաշտոնը զբաղեցրեց մինչև 1978 թվականը։ Ժամանակակից Շրի Լանկայում երբեմն նրան կոչում են «ազգի խորհրդանիշ»։


== Ծանոթագրություններ ==
Էտնա

Էթնա (իտալերեն՝ Etna), գործող հրաբուխ Իտալիայում՝ Սիցիլիա կղզու արևելքում։ Գործող ամենաբարձր հրաբուխներից մեկն է Եվրոպայում. ԱՄՆ-ի բնագիտության ազգային ինստիտուտի տվյալներով 2018 թվականին նրա բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմել է 3295 մետր (բարձրությունը ժայթքումից ժայթքում փոփոխվում է, նվազում)։ Զբաղեցնում է 1.190 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ադ ցուցանիշով ավելի քան երկուսուկես անգամ գերազանցում է իր մերձակա «մրցակցին»՝ իտալական երկրորդ խոշոր հրաբխին՝ Վեզուվին։
Միավորված ազգերի կազմակերպությունը Էթնան է ընտրել որպես «Տասնամյակի հրաբուխ»։ 2013 թվականի հունիսին էլ Էթնան ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


== Անվանում ==
Անվանումն առաջացել է հին հունարեն այտոս «բոց» բառից։ Տեղացիներն անվանում են Mongibello, որը կազմված է լատիներեն mons «լեռ» և արաբերեն ջեբել «լեռ» բառերից։ Արաբական աղբյուրներում հիշատակվում է Ջեբելալնար (բառացի՝ «կրակի լեռ») անունով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Etna»։ Global Volcanism Program։ Smithsonian Institution 
Chester D. K., Duncan, A. M., Guest, J. E., Kilburn, C. R. J. (1985)։ Mount Etna: The Anatomy of a Volcano։ Chapman and Hall։ էջեր 412 pp։ ISBN 978-0-8047-1308-5 


== Արտաքին հղումներ ==
Mount Etna Live Webcams
Mount Etna Nord Live Webcams by Linguaglossa H24
Mount Etna Regional Park
Youtube video: eruption phases of Etna (in Italian)
Smithsonian Institution: Global Volcanism Program: Etna
Footage of the 1971 eruption is featured in the 1979 film Days of Fury, hosted by Vincent Price
Բալդասարե Ալոիզի

Բալդասարե Ալոիզի կամ Բալդասարե Գալանինո (իտալերեն՝ Baldassare Aloisi, նոյեմբերի 22, 1577, Բոլոնիա, Պապական մարզ - 1638[…], Հռոմ, Պապական մարզ), պատմական թեմաներով իտալացի նկարիչ և դիմանկարիչ, փորագրիչ։ Հայտնի է նաև Գալանինո 2-րդ անունով։   
Ալոիսին ծնվել է Բոլոնյայում, Լուդովիկո Կարաչիի աշակերտը և ազգականն էր։
Նրա ստեղծագործությունները բավականաչափ լավ չեն ընդունվել, նա մեկնել է Հռոմ և այնտեղ իրեն նվիրել է դիմանկարչությանը։ Նրա նկարներն ունեն մեծ կենսունակություն և ռելիեֆի պարզություն։ Նա նաև արել է պատկերավոր փորագրություններ, բայց այս ձևով արված նրա աշխատանքներում նկատելի է անփութությունը։ Նրա լավագույն նկարներից մեկը The Visitation-ն է, որը պատկերվել է Սանտա Մարիա դելլա Կարիտա եկեղեցու առաջին աղոթատեղիում, Բոլոնյայում։     
Եղել է Հռոմում և շատ է զբաղվել իր ժամանակվա ամենահռչակավոր մարդկանց դիմանկարներով։ Եկեղեցիների համար նա նկարել է մի շարք նկարներ ևս, որոնցից գլխավորն էր Հիսուս և Մարիամ եկեղեցու զոհասեղանի «Կույսի պսակադրությունը» նկարը։ Նրա փորագրություններից են Ռաֆայելի աշխատանքներից հիսուն ափսեներ Վատիկանի Վատիկանյան միջանցքում։ 
Նրա մայրը` Ելենա Ցենցանին, Ագոստինո և Անիբալե Կարաչիների զարմուհին է։ Ալոիսին ուներ երկու որդի` Վիտո Անդրեան և Ժոզեֆ Կառլոն, որոնք երկուսն էլ նկարիչներ էին։
Bartsch et al.'s Le peintre graveur-ը ցուցակագրել է նրա ավելի քան հիսուն աշխատանքներ։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Marchese Antonio Bolognini Amorini (1843). Vite de Pittori ed Artifici Bolognesi. Fonderia e Tipografia Governativa alla Volpe ed Nobili; Oxford library digitized June 26, 2006. pp. 114–116.
Բոլշեմեչետնի (Սեմիկարակորսկի շրջան)

Բոլշեմեչետնի (ռուս.՝ Большемечетный), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սեմիկարակորսկի շրջանում։ Բոլշեմեչետնովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Նովոսելիցա (գյուղ, Պոպելնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոսելիցաՆովոսելիցա (ուկրաիներեն՝ Новоселиця), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1720 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսելիցա գյուղում բնակվում էր 726 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3224 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 225,19 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լյակ

Լյակ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 340 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շատել դը Նևր

Շատել դը Նևր (ֆր.՝ Châtel-de-Neuvre) համայնք Ֆրանսիայում՝ Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Լը Մոնտե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը Մուլենն է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03065։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 532 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 328 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 249-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 79-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 74,3 %)։ 249 աշխատունակ բնակիչներից 219-ը աշխատում էին (121 տղամարդ և 98 կին), անաշխատանք էին 30-ը (19 տղամարդ և 11 կին)։ 79 անգործունակ մարդկանցից 13-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 38-ը թոշակառու, 28-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Լորան ռոմանական եկեղեցի (XI—XII դարեր)
Մուլեն Նյոֆ դղյակ
Լոժեր դղյակ
Կամուրջ Ալյե գետի վրա


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Շատել դը Նևր» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-10-04-ին։ Վերցված է 2012-7-1 
«Շատել դը Նևր» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-30
Նաբերեժնոե (գյուղ, Վոլոսովսկի շրջան)

Նաբերեժնոե (ռուս.՝ Набережное), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1010 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նորոն լ'Աբբե

Նորոն լ'Աբբե (ֆր.՝ Noron-l'Abbaye), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 300 մարդ, բնակչության խտությունը` 39.37 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.62 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 34 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 220 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 153-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 67։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,5 %։ 153 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 141 անձ (75 տղամարդ և 66 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (7 տղամարդ և 5 կին)։ 67 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 27-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Տոշիհիդե Մասկավա

Տոշիհիդե Մասկավա (ճապ.՝ 益川 敏英, փետրվարի 7, 1940(1940-02-07)[…], Նագոյա, Ճապոնիա - հուլիսի 23, 2021(2021-07-23), Կիոտո, Ճապոնիա), ճապոնացի ֆիզիկոս-տեսաբան, աշխատել է Տոկիոյի համալսարանում։ 2008 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Մակոտո Կոբայաշիի հետ, «խախտված սիմետրիայի հայտնաբերման համար, որը կանխատեսել է քվարկերի առնվազն երեք ընտանիքների գոյությունը բնաությունում»։ Այդ տարվա մրցանակի մյուս կեսը ստացել է Յոիչիրո Նամբուն, այլ հայտնագործության համար։
1962 թվականին ավարտել է Նագոյայի համալսարանը, իսկ 1967 թվականին նույն համալսարանում ստացել է դոկտորի կոչում։ Այս պահին հանդիսանում է Կիոտոյի և մասնավոր Կիյոտո Սանգյո համալսարանների պրոֆեսոր։
Հանդիսանում է հայտնի «CP-սիմետրիայի խախտում» հոդվածի համահեղինակ (1973), որը նա գրել է Մակոտո Կոբայաշիի հետ, 2007 թվականի դրությամբ հոդվածը երրորդն էր նրան հղումների թվով բարձր էներգիայի ֆիզիկայի բնագավառում։ Այս աշխատությունում դուրս է բերվում Կիբոբոյի-Կոբայաշիի-Մասկավայի մատրիցան, որը բացահայտում է քվարկերի խառնման պարամետրները։
Հոդվածում առաջ քաշված վարկածը հիմնավորել է քվարկերի երրորդ սերնդի գոյությունը, որը հիմնավորվել է փորձով չորս տարի անց b-քվարկի հայտանբերումով։


== Մրցանակներ ==
1979 — Նիսինայի հիշատակի մրցանակ
1985 — Ճապոնական գիտությունների ակադեմիայի մրցանակ
1985 — Սակուրայի մրցանակ
1994 — Ասախի մրցանակ
1995 — «Թյունիթի» թերթի մրցանակ
2007 — Մասնիկների ֆիզիկայի բնագավառում մրցանակ
2008 — Մշակույթի շքանշան
2008 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տ. Մասկավա: «Ինչի մասին է խոսում CP-խախտումը». Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 179, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2009
Տեղի պարագա

Տեղի պարագա, նախադասության երկրորդական անդամ, բայական անդամի լրացում, որը ցույց է տալիս գործողության, եղելության տեղը։
Տեղի պարագան ունի իմաստային տարբերակներ, որոնք շարահյուսական հարաբերության ընդհանրություն ունեն, սակայն նրբերանգային ներքին տարբերություններ ունեն, օրինակ՝

գործողության կատարման տեղում կա տվյալ հատկանիշը. օրինակ՝ Ամենուրեք վխտում էին զինված քրմեր, տաճարական զինվորներ (Սերո Խանզադյան)։ Գրադարանում պահվում են Շեքսպիրի երկերը, ուսումնասիրություններ նրա մասին (ՀՍՀ)։ Դրսում շարունակում է մոլեգնել աշնան քամին (Շահեն Թաթիկյան)։
Այն տեղը, դեպի ուր ուղղված է գործողությունը (ուղևորման). օրինակ՝ —Սպասենք մեկը պատահի` իմանանք ո՞ւր են տանում էս ճամփաները, — ասաց Հովսեփը ձիուց իջնելով (Ստեփան Զորյան)։ Մենք քարշ ենք գալիս դեպի հրապարակ, այնտեղից շեփորը կրկին կանչում է մեզ (Խաժակ Գյուլնազարյան)։ Իսկ մի քանի օր անց Վալյան հրաժեշտ տվեց բոլորին ու թիկունքային էշելոնով Յասսիից վերադարձավ հայրենիք (Զորայր Խալափյան)։
Առարկայի նկատմամբ որևէ հարաբերությամբ տեղ, տարածություն, որով (որի միջով, վրայով, վերևով, մոտով և այլն) կատարվում է առարկայի գործողությունը, նրա շարժումը. օրինակ՝ Գետի վրայով ինչ-որ մշուշ էր բարձրանում, և, չգիտես ինչու, նեխած չեչի հոտ էր գալիս (Սևդա Սևան)։ Անցավ կամրջով, ձեռքը սահեցրեց ողորկ ճաղաշարով (Նիկոլայ Օստրովսկի)։ Անցնում էի մի ջամիի մոտով ու երգ մռլտում քթիս տակ (Գևորգ Դևրիկյան)։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրուտոյարկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրուտոյարկաԿրուտոյարկա (ուկրաիներեն՝ Крутоярка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուտոյարկա գյուղում բնակվում էր 79 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,297 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 265,99 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քրիստոնեության ընդունումը Բոհեմիայում

Քրիստոնեության ընդունումը Բոհեմիայում, 9-րդ դարի վերջերին Բոհեմիայում քրիստոնեական գաղափարական ուսմունքի տարածումն ու հետագայում ընդունումը որպես պետական կրոն։ Ինչպես ավատատիրական հարաբերություններով զարգացող մյուս նորաստեղծ եվրոպական ազգային պետություններում, այնպես էլ Բոհեմիայում (ի սկզբանե՝ Բոհեմիայի իշխանություն և ապա՝ թագավորություն), նոր կրոնի ընդունումը մեծապես պայմանավորված էր պետական համակարգի ամրապնդման և ֆեոդալական խռովությունների ճնշման ձգտումով։ Մյուս դասային միապետությունների օրինակով, Բոհեմիայում ևս արտահայտված էր ավատատիրական աստիճանակարգությունը և դա է պատճառը, որ քրիստոնեությունը՝ որպես նոր կրոն, ի սկզբանե տարածում է գտնվում արքունի վերնախավի շրջանում։
Բոհեմիայի (ավելի ընդգրկուն իմաստով՝ չեխական հողերի) քրիստոնեացման գործընթացը սկսվում է 9-րդ դարի վերջին տասնամյակում՝ 884 թվականին՝ Բոհեմիայի իշխան Բորժիվոյ I-ի մկրտությամբ։ Նախորդ տասնամյակում քրիստոնեական ուսմունքը Չեխիայում տարածվել էր «սլավոնական առաքյալների»՝ բյուզանդացի միսիոներներ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի ջանքերով։ Սկզբնական շրջանում գաղափարական առումով Բոհեմիայի քրիստոնեական ծեսը հարում էր արևելաքրիստոնեական ուղղափառ եկեղեցու (ավելի կոնկրետ՝ ռուս ուղղափառության) հանդիսակարգերին։ Հետագայում՝ արևմտաեվրոպական ազդեցությամբ և աշխարհաքաղաքական իրողություններով պայմանավորված, Բոհեմիայի եկեղեցին ընդունում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հավատքի շեշտադրումներն ու առանձնահատկությունները։ Արդյունքում՝ սկսվում են բոհեմների շարունակական բախումները չեխական հողերում բնակվող կաթոլիկ մորավների հետ։ 895 թվականին Պրահայի թեմն անցնում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու Ռեգենսբուրգյան եպիսկոպոսների նստավայրի առաջնորդության սահմաններում։ 973 թվականին Պրահայում հիմնվում է առանձին եպիսկոպոսարան։
10-րդ դարում չեխական կաթոլիկ եկեղեցու շարքերն են համարում առաջին տեղական սրբերը․ դրանք էին Բորժիվոյ իշխանի կինը՝ Լյուդմիլա Չեխը, վերջինիս թոռ Սուրբ Վացլավը, ինչպես նաև Բոհեմիայի եպիսկոպոս Ադալբերտ Պրահացին։ Սուրբ Վացլավի (աշխարհիկ անունով՝ Բոհեմիայի իշխան Վացլավ I-ը) ավարտին է հասցնում չեխական հողերի քրիստոնեացման գործընթացը՝ այն դարձնելով Բոհեմիայի թագավորության գրեթե ամբողջ բնակչության կողմից դավանվող կրոն։ Բոհեմիայի իշխան Բոլեսլավի դուստրը՝ Դոմբրուվկան, ամուսնանում է հարևան երկրի արքա Միեշկո I-ի հետ, ում էլ բախտ է վիճակվում դառնալ Լեհաստանի առաջին քրիստոնյա արքան։ 11-րդ դարի սկզբնին Բոհեմիան Չեխիայի միավորման իղձով համակված ռազմակալում է մորավների հողերը՝ վերջիններիս պարտադրելով կաթոլիկությունը։


== Տես նաև ==
Քրիստոնեության ընդունումը Կիևյան Ռուսիայում
Քրիստոնեության ընդունումը Լեհաստանում


== Ծանոթագրություններ ==
Ջո Մորթոն

Ջեսեֆ Թոմաս «Ջո» Մորթոն Կրտսեր (անգլ.՝ Joseph Thomas "Joe" Morton, Jr., հոկտեմբերի 18, 1947(1947-10-18), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ) ,  ֆիլմի, հեռուստատեսության և թատրոնի ամերիկացի դերասան։ Նա նկարահանվել է ռեժիսոր Ջոն Սայլսի «Եղբայրը ուրիշ մոլորակից», «Հույսի քաղաք» և «Շերիֆի աստղը» ֆիլմերում։ Նա նաև նկարահանվել է «Տերմինատոր 2. Դատաստանի օր», «Մկների և մարդկանց մասին», «Արագություն», «Այն, ինչը փակում է սուտը», «Ալի», «Հատուցման ժամը», «Ստելս» և «Ամերիկյան գանգստեր» ֆիլմերում։ 2014 թվականին Մորթոնը հաղթել է Փրայմթայմ Էմմի մրցանակ՝ «Սկանդալ» հեռուստասերիալում Էլի Փոփին՝ Օլիվիա Փոփի հոր դերը մարմնավորելու համար։ Նա նաև մարմնավորել է Հենրի Դյաքոնին «Էվրիկա» հեռուստասերիալում։


== Վաղ կյանք ==
Մորթոնը ծնվել է Նյու Յորքի Հառլեմ թաղամասում։ Նրա մայրը՝ Էվելինը քարտուղարուհի է, իսկ հայրը՝ Ջոսեֆ Թոմաս Մորթոն Ավագը՝ ԱՄՆ բանակի հետախուզական սպա է։ Նրա հոր ռազմական ծառայության պատճառով նա իր մանկությունը անցկացրել է Արևմտյան Գերմանիայում և Օկինավայում։ Մարթոնի հայրը մահացել է, երբ նա 10 տարեկան էր։
Նա ավարտել է Էնդրյու Ջեքսոնի ավագ դպրոցը և Հոֆստրայի համալսարանը՝ դրամայի աստիճանով։


=== Կարիերա ===
Սկսել է իր Բրոդվեյի կարիերան «Hair», «Salvation» մյուզիքլներով, իսկ «Raisin» մյուզիքլի համար առաջադրվել է Թոնի մրցանակ։ Նա խաղացել է ավելի քան 70 ֆիլմերում, որոնցից են՝ Ջոն Սեյլսի «Եղբայրը այլ մոլորակից» (որպես եղբայր), «Տերմինատոր 2. Դատաստանի օր» (Բժիշկ Մայլս Բենեթ Դայլսոն) և «Բլյուզ եղբայրներ 2000» (Քաբել «Քաբ» Քամբելաին) ֆիմերը։
Նա նկարահանվել է «Վաղվա փնտրտուներով» (Բժիշկ ԱդամՖոսթեր, 1973-74), «Ուրիշ աշխհարհ»(Բժիշկ Աբել Մարշ և Լեո Մարս, 1983–84) և «Իմ բոլոր երեխաները» (Բժիշկ Զիք ՄաքՄիլան, 2002) օճառային օպերաներում։ 2002 թվականին նա խաղացել է «Art» պիեսում, Լոնդոնի թատրոնում։
Մորթոնը կատարել է հրավիրված դեր «Սմոլվիլի գաղտնիքը» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդներում, մարմնավորելով Բժիշկ Սթիվեն Հեմիլթոնին։ Նա նկարահանվել է «Գրենդի», «M*A*S*H», «Մեկ տանիքի տակ» և «E-Ring» հեռուստասերիալներում։
Նա Մարմնավորել է գիտնական Հենրի Դյաքոնին Syfy] հեռուստաալիքի «Էվրիկա» հեռուստասերիալում։ Մորթոնը ներկայումս մարմնավորում է Էլի Փոփին «Սկանդալ» հեռուստասերիալում, որի համար նա ստացել է Փրայմթայմ Էմմի մրցանակ։
2016 թվականին Մորթոնը մարմնավորել է Դիք Գրեգորիին Մանհեթենի Westside թատրոնում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Մրցանակներ և առաջադրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջո Մորթոն Internet Movie Database կայքում
Մոխակար

Մոխակար (իսպ.՝ Mojácar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 72 կմ2։ Բնակչությունը՝ 7745 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 90 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Mojácar — Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Mojácar — Diputación Provincial de Almería
Oficina Municipal de Turismo
Mojácar y alrededores — Mojacar Turistic S.L. Archived 2009-05-10 at the Wayback Machine.
Oficina Municipal de Turismo
Տրամվայի թանգարան

Տրամվայի թանգարան (շվեդերեն՝ Spårvägsmuseet), թանգարան Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում։ Հանդիսանում է Storstockholms Lokaltrafik-ի (Մեծ Ստոկհոլմի տեղական տարանցիկ ընկերություն) սեփականություն և շահագործվում նույն ընկերության կողմից և ցույց է տալիս հասարակական տրանսպորտի զարգացումը Ստոկհոլմի տարածքում 1650-ականներից մինչ օրս։ Թանգարանն ընդգրկում է նաև Ստոկհոլմի շրջանում ժամանակակից և ապագա հասարակական տրանսպորտը և տարածքում ջրային փոխադրումները։
Թանգարանում կա նաև գրադարան, արխիվ և սրճարան։ 2005 թվականին տարածքին ավելացավ Leksaksmuseet-ը (Խաղալիքների թանգարան)։
Թանգարանը հանրության համար փակվել է 2017 թվականի սեպտեմբերին և կվերաբացվի 2020 թվականի սկզբին Հյորթագեն թաղամասում գտնվող նախկին գազի գործարանի շենքում։


== Պատմություն ==
Տրամվայի մենեջեր Էռնստ Հյորցբերգը իրերը սկսել է հավաքել 19-րդ դարի շրջանում, երբ Ստոկհոլմի փողոցներում դեռևս ձիակառքեր էին վարում։ Փոքր մասնավոր թանգարանը գտնվում էր Tegnérgatan ընկերության կենտրոնակայանում։ Պահպանված առաջին տրանսպորտային միջոցներից է եղել թիվ 12 ձիակառքը, որը Շվեդիայի առաջին տրամվայներից էր։
1944 թվականին թանգարանը բացվեց հասարակության համար Տուլեգատանում՝ հին տրամվայի պահեստի մոտ։ 1964 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց Օդենպլան մետրոյի կայարան, որտեղ հարթակի վրա ցուցադրվեց թիվ 12 ձիակառքը, բայց հասանելի տարածքը սահմանափակ էր, և հնարավոր չէր շատ ցուցանմուշներ ունենալ։
1990 թվականին Տրամվայի թանգարանը տեղափոխվեց ավելի հարմար վայր՝ Տեգելվիկսգատան 22 հասցեում, Սյոդերմալմում գտնվող Սյոդերդեպոն (Söderdepån) տրամվայի և ավտոբուսի դեպարտամենտի առաջին հարկ։ Հավաքածուի մեծ մասը հասանելի էր հանրությանը, ատրակցիոնների շարքում էր երեխաների համար նախատեսված մինի-մետրոն։
2017 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Սյոդերմալմում գտնվող թանգարանը փակվեց, քանի որ Սյոդերդեպոն դեպարտամենտը քանդեցին և վերակառուցեցին։ Թանգարանի նոր վայրը նախատեսվում է բացել 2020 թվականին։ Այն գտնվում է նախկին Վորտագասվերկետ (Värtagasverket) գազամուղի 9-րդ շենքում։ 1893 թվականին կառույցը նախագծել է Ֆերդինանդ Բոբերը և եղել է մաքրման գործարան։


== Ցուցադրություններ ==
Թանգարանում առկա են մոտ 60 տրամվայներ, ավտոբուսներ, տրոլեյբուսներ, ծայրամասային երկաթուղային և մետրոյի գնացք, որոնց մեծ մասը տեղակայված էին տեղում։ Մյուսները գտնվում են Լիդինգբյոբանում, Ռոսլագսբանում, Սալցյոբանանում և մետրոյի այն հատվածում, որտեղ նրանք գործում են հատուկ միջոցառումների ժամանակ, և Դյուրգորդ գծում։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է նաև նկարների ընդարձակ արխիվ, լուսանկարների հավաքածու և տեղեկատու գրադարան։
Տրանսպորտային միջոցների և առարկաների մշտական ցուցադրությունը պատկերում էր հասարակական տրանսպորտի պատմությունը։ Հավաքածուի ամենահին մեքենան ձիու հանրակառքն է, այսպես կոչված Wurst-ը, որը, հավանաբար, կառուցվել է 1840-ականներին։ Դա, ամենայն հավանականությամբ, Շվեդիայի ամենահին պահպանվող հասարակական տարանցիկ փոխադրամիջոցն է։ Ինչպես նաև Nya Spårvägsaktiebolag թիվ 12 ձիակառք, հավաքածուի մեկ այլ կարևոր տարր է հանդիսանում Stockholms Smsdra Spårvägsaktiebolags (Ստոկհոլմի հարավային ճանապարհային ընկերություն) թիվ 14 էլեկտրական տրամվայը, որը կառուցվել է 1901 թվականին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website
Flickr: Pictures
Tram Travels: Spårvägsmuseet
(9217) Կիտագավա

(9217) Կիտագավա (անգլ.՝ Kitagawa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 16-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,325599 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9596 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6916 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1295,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277909 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,65° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9217) Կիտագավա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գոնդեկ

Գոնդեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Ռեդվան գետի ձախ ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թալբոտ շրջան (Մերիլենդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թալբոտ շրջան (այլ կիրառումներ)Թալբոտ շրջան (անգլ.՝ Talbot County), ԱՄՆ Մերիլենդ նահանգի 24 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.235 կմ² է, բնակչությունը՝ 37.782 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Իստոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1662 թ.։
Մարգար Դավթյան

Մարգար Դանիելի Դավթյան (նոյեմբեր 1909, Շոռոթ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 4, 1964(1964-11-04), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1938 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Շոռոթ գյուղում (Նախիջևանի ԻՄ)։ 1924 թվականին տեղափոխվել է Բաքու, ուր և ստացել է միջնակարգ կրթությունը (1930)։ Այնուհետև սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտում, ապա Բաքվի համալսարանում։ Եղել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի գրականության և արվեստի բաժնի վարիչը, 1957-1964 թվականներին՝ «Գրական Ադրբեջան» հանդեսի արձակի բաժնի վարիչը։ Միաժամանակ 1939-1964 թվականներին Ադրբեջանի գրողների միության հայկական մասնաճյուղի նախագահն էր։ Եղել է Ադրբեջանական ԽՍՀ II-IV գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Ուռենու տակ» (Բաքու, 1950), «Վազը» (Բաքու, 1958), «Արշալույստ քաղաքի վրա» (Բաքու, 1964), ադրբեջաներեն՝ «Արևածագից առաջ» (Բաքու, 1962) գրքերը։
Մահացել է Բաքվում։


== Մարգար Դավթյանի երկերի մատենագրություն ==
Ձորը, Բաքու, Ազերնեշր, 1933, 78 էջ։
Առաջին կինը, Երևան, Պետհրատ, 1933, 79 էջ։
Վերջին ճիչը, Բաքու, Ազերնեշր, 1935, 104 էջ։
Երջանկություն (պատմվածքներ), Բաքու, ԱդրԼԿԵՄ Կենտկոմի մանկա-պատանեկան գրականության հրատարակչություն, 1939, 184 էջ։
Ուղիղ ճակատին (պատմվածքներ), Բաքու, ԱդրԼԿԵՄ Կենտկոմի մանկա-պատանեկան գրականության հրատարակչություն, 1942, 60 էջ։
Ծիրանի ծառ (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1944, 150 էջ։
Վերադարձ, Բաքու, Ազերնեշր, 1946, 140 էջ։
Մեր գյուղում (պատմվածքներ, վիպակներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1948, 276 էջ։
Ուռենու տակ (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 136 էջ։
Մեր քաղաքում (վեպ), Ազերնեշր, 1950, 298 էջ։
Լուսավոր ուղի (վիպակ), Բաքու, Ազերնեշր, 1952, 151 էջ։
Երբ ծագում է արևը (վիպակներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1954, 444 էջ։
Վազը (վեպ), Բաքու, Ազերնեշր, 1955, 231 էջ։
Պատմվածքներ, Բաքու, Ազերնեշր, 1957, 372 էջ։
Առաջին շիվը (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 307 էջ։
Հափշտակված սերը (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1960, 224 էջ։
Հավերժական կտակ (պատմավեպ՝ նվիրված նկարիչ-բանաստեղծ Նաղաշ Հովնաթանին), Երևան, «Հայաստան», 1965, 416 էջ։
Կյանքն իր հունով (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1966, 348 էջ։


== Մ. Դավթյանի կատարած թարգմանությունները (ադրբեջաներենից) ==
Ջալալ Միր, Մի երիտասարդի մանիֆեստը (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1952, 167 էջ։
Միրզա Իբրահիմով, Կգա օրը (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 590 էջ։
«Թարգմանչաց արվեստ» շտեմարան։


== Ծանոթագրություններ ==
Խարձիթ

Խարձիթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բունդեսլիգա 2016-17

Բունդեսլիգա 2016/2017, Գերմանիայի 54-րդ ֆուտբոլի առաջնություն։ Առաջնությունը մեկնարկում է 2016 թվականի օգոստոսի 13-ին, վերջին խաղերը կայանալու են 2017 թվականի մայիսի 21-ին։ Առաջնությանը մասնակցում են 18 ակումբներ։


== Փոփոխությունները ==


== Մասնակից ակումբները ==
Aaaaba

Aaaaba (լատ.՝ Aaaba), ոսկեբզեզների ընտանիքի Agrilinae ենթաընտանիքից։ Երկու հայտնի տեսակները ապրում են Ավստրալիայում։ 1864 թվականին այն նկարագրել է Աքիլ Դեյրոլը և տվել Alcinous անվանումը, այն ջրային սարդերի լատիներեն անվան համանունն էր։ 2002 թվականին Չարլզ Բելլամին նրան տվել էր Aaaba անունը, բայց պարզվեց, որ այն սպունգների ցեղերից մեկի համանունն է։ 2003 թվականին անունը կրկին փոխվեց Aaaaba-ի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Bellamy, C. L. 1985. A catalogue of the higher taxa of the family Buprestidae (Coleoptera). Navorsinge van die Nasionale Museum Bloemfontein 4(15)։ 405–472 [423]
Bellamy, C. L. 1986. The higher classification of Australian Buprestidae with the description of a new genus and species (Coleoptera). Australian Journal of Zoology 34: 583–600 [596]
Bellamy, C. L. 1988. The classification and phylogeny of Australian Coroebini with a revision of the genera Paracephala, Meliboeithon and Dinocephalia. Invertebrate Taxonomy 2(3)։ 413–453 [417]
Carter, H. J. 1923. Revision of the genera Ethon, Cisseis and their allies (Buprestidae). Proceedings of the Linnean Society of New South Wales 48(2)։ 159–176 [176]
Carter, H. J. 1929. A check list of the Australian Buprestidae. With tables and keys to sub-families, tribes, and genera (by A. Théry). Australian Zoologist 5(4)։ 265–304 [276]
Holynski, R. 1993. A reassessment of the internal classification of the Buprestidae Leach (Coleoptera). Crystal, series Zoologica 1: 1–42 [15]
Kerremans, C. 1893. Essai de groupement des Buprestides. Annales de la Société Entomologique de Belgique 37: 94–122 [122]
Kerremans, C. 1898. Buprestides nouveaux de l'Australie et des régiones voisines. Annales de la Société Entomologique de Belgique 42: 113–182 [174]
Kerremans, C. 1903. Coleoptera, Fam. Buprestidae. pp. 49–338 in Wytsman, P. (ed.). Genera Insectorum. Bruxelles ։ Verteneuil & Desmet Vol. 12b-d [221] (generic characters, checklist)
Obenberger, J. 1935. Buprestidae 4. pp. 785–934 in W. Junk & S. Schenkling (eds). Coleopterorum Catalogus. 's-Gravenhage ։ W. Junk Vol. 143 [791]
Saunders, E. 1871. Catalogus Buprestidarum Synonymicus et Systematicus. London ։ Janson pp. 171 [136]
Théry, A. 1929. Classification. 266–275 in Carter, H. J. A checklist of the Australian Buprestidae. Australian Zoologist 5(4)։ 265–304 [272]
Williams, G. A. 1983. Observations on the genus Alcinous Deyrolle (Coleoptera: Buprestidae). Victorian Naturalist 100: 37–39 [37]
Williams, G. A. 1993. Hidden Rainforests: subtropical rainforests and their invertebrate biodiversity. Kensington, NSW ։ New South Wales University Press Vol. 1 pp. 188 [37] (host)
Բարվար (լեռ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բարվար (այլ կիրառումներ)Բարվար, լեռ Թուրքիայում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Առանձնակ Մոկք գավառի հարավային սահմանամասում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 497


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Լյուդմիլա Ռուդենկո

Լյուդմիլա Վլադիմիրովնա Ռուդենկո (ռուս.՝ Людми́ла Влади́мировна Руде́нко, (հուլիսի 27, 1904(1904-07-27), Լուբնի, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 4, 1986(1986-03-04), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային շախմատիստուհի, աշխարհի երկրորդ և խորհñդային շախմատիստուհիներից աշխարհի առաջին չեմպիոնուհին (1950-1953 թվականներ), կանանց գրոսմայստեր (1976), տղամարդկանց միջազգային վարպետ (1950), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1953)։ Մասնագիտությամբ` տնտեսագետ-պլանավորող։


== Կենսագրություն ==
1925 թվականին Ռուդենկոն Օդեսայից տեղափոխվում է Մոսկվա։ Նրա առաջին ելույթը «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» օրաթերթի կազմակերպած մրցաշարում անհաջող էր։ Լյուդմիլան կրեց մի քանի ջախջախիչ պարտություն և գրավեց վերջին տեղերից մեկը։ Սակայն այդ անհաջողությունից երիտասարդ շախմատիստուհին չընկճվեց և կրկնակի եռանդով անցավ շախմատային մարտավարության և ռազմավարության ուսումնասիրությանը։ 1927 թվականին նա արդեն իրավունք ստացավ մայրաքաղաքը ներկայացնելու կանանց ԽՍՀՄ առաջին առաջնությունում։ Այդ մրցաշարում նա զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը։
Մեծ հաջողությունների Ռուդենկոն հասավ 1928 թվականին` դառնալով Մոսկվայի չեմպիոնուհի։ Մայրաքաղաքի առաջնությունում նա հաղթեղ բոլոր 12 պարտիաներում։
1929 թվականից Լյուդմիլա Ռուդենկոն ապրում էր Լենինգրադում։ Այստեղ Պյոտր Ռոմանովկու և Ալեքսանդր Տոլուշի ղեկավարությամբ ամրանում և զարգանում է նրա ձիրքը, վերջնականապես ձևավորվում է կոմբինացիոն խաղաոճը։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Լյուդմիլան տեղափոխվում է Ուֆա և աշխատում ինժեներ-տնտեսագետ Ուֆայի մոտորաշինական գործարանում։
1946 թվականին մասնակցում է ԽՍՀՄ - Մեծ Բրիտանիա ռադիոմրցախաղին։
Կանանց շախմատի աշխարհի առաջնությունում (Մոսկվա, 1949/50) Ռուդենկոն փայլուն կերպով գրավում է առաջին տեղը` 15 հնարավորից վաստակելով 11,5 միավոր և նվաճում աշխարհի չեմպիոնուհու ոսկե մեդալը։
Երկու տարի հետո Լյուդմիլա Ռուդենկոն դառնում է նաև ԽՍՀՄ չեմպիոնուհի` հաղթելով երկրի կանանց XII առաջնությունում (Թբիլիսի, 1952)։
1953 թվականին Լյուդմիլա Ռուդենկոն աշխարհի առաջնության մրցամարտում մրցեց խորհրդային մեկ այլ շախմատիստուհու` Ելիզավետա Բիկովայի հետ։ «Շախմատային թագի» համար համառ պայքարում հաղթեց Բիկովան +7-5=2 հաշվով։
Ռուդենկոն ԽՍՀՄ 1-ին և երկրի 16 այլ առաջնությունների մասնակից է. 1952` 1-ին տեղ, 1936, 1945, 1947/48 և 1953` 2-րդ տեղ։ Մոսկվայի (1928), Լենինգրադի (1932, 1936, 1947, 1957, 1958, 1962, 1963) չեմպիոնուհի, «Սպարտակ» (1937) և «Զենիթ» (1954) մարզական ընկերությունների, Ուզբեկական ԽՍՀ և Ուկրաինական ԽՍՀ բաց առաջնությունների հաղթող (1956)։ Մի շարք միջազգային մրցաշարերի մասնակից, ինչպես նաև ԽՍՀՄ - Մեծ Բրիտանիա ռադիոմրցախաղի (1946) և ԽՍՀՄ - Չեխոսլովակիա, Լենինգրադ - Բուդապեշտ մրցամարտերի հաղթող (1957)։
1957 թվականին շախմատի բնակավառում նվաճումների համար պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուդենկոյի պարտիաները Chessgames բազայում
Ռուդենկոյի պարտիաները 365chess.com կայքում
Նևիլ Մոտտ

Նևիլ Ֆրենսիս Մոտտ (անգլ.՝ Sir Nevill Francis Mott, սեպտեմբերի 30, 1905(1905-09-30)[…], Լիդս, Արևմտյան Յորքշիր, Միացյալ Թագավորություն - օգոստոսի 8, 1996(1996-08-08)[…], Միլթոն-Քինս, Բաքինհեմշիր, Հարավարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆիզիկոս։
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1936)։ Ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը։ Դասավանդել է Մանչեստրի (1929-30) և Քեմբրիջի (1930-33) համալսարաններում։ Բրիստոլի համալսարանի պրոֆեսոր (1933-54) և նույն համալսարանի ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի տնօրեն (1948-54)։ 1954-1971-ին ղեկավարել է Կավենդիշի լաբորատորիան։ Տեսական և կիրառական ֆիզիկայի միջազգային միության պրեզիդենտ (1951-57)։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային, պինդ մարմնի ֆիզիկային, ատոմային բախումների տեսությանը։ 1929-ին կանխատեսել է էլեկտրոնների բևեռացման երևույթը՝ ատոմներից դրանց ցրման ժամանակ և արտածել այդ բևեռացման բանաձևը (Մոտտի բանաձև)։ 1932-ին մշակել է ներքին կոնվերսիայի տեսությունը։ Բացատրել է հաղորդականության էլեկտրոնների էներգետիկ արգելքով հոսանքի ուղղման երևույթը, առաջարկել մետաղների ջերմաէլշուի տեսությունը։ Ստեղծել է չկարգավորված համակարգերի էլեկտրահաղորդականության տեսությունը (Նոբելյան մրցանակ), 1977, Ֆ․ Անդերսոնի և Զ․ վան Ֆլեքի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոանդրեևկա (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովոանդրեևկա (այլ կիրառումներ)Նովոանդրեևկա (ռուս.՝ Новоандреевка, բաշկիրերեն՝ Яңы Андреевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 102 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տեգուլդետի շրջան (Տոմսկի մարզ)

Տեգուլդետի շրջան (ռուս.՝ Тегульдетский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տոմսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տեգուլդետ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 12300 կմ²։


== Բնակչություն ==
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 6686 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,54 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Կարկառ (այլ կիրառումներ)

Կարկառ, կարող է վերաբերել՝

Կարկառ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում
Կարկառ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում` Կարկառի գյուղախմբում
Կարկառ - գետ ԼՂՀ-ում, Կուրի աջ վտակը
Կարկառ - լեռ Սյունիքի մարզում