Մարսել Աշար

Մարսել Աշար, ծնյալ Մարսել-Օգյուստեն Ֆեռեոլ (ֆրանսերեն՝ Marcel Achard,  Marcel-Augustin Ferréol, հուլիսի 5, 1899(1899-07-05)[…], Sainte-Foy-lès-Lyon, Ռոն, Օվրեն-Ռոն-Ալպեր, Ֆրանսիա - սեպտեմբերի 4, 1974(1974-09-04)[…], Փարիզ, Փարիզի շրջան և Փարիզի 7-րդ շրջան, Փարիզ, Իլ-դը-Ֆրանս, Ֆրանսիա), քսաներորդ դարի ֆրանսիացի թատերագիր, սցենարիստ, կինոռեժիսոր։ Նրան մեծ համբավ են բերել հատկապես իր գրած «Կպարե՝ք ինձ հետ» (Voulez-vous jouer avec moi (1923), «Լուսնից եկած Ժանը» (Jean de la Lune, 1929) կատակերգությունները, նկարահանած Les deux timides (1943) և La valse de Paris (1950) կինոնկարները։ Ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1959 թ.), Կաննի 8-րդ (1955 թ.), 11-րդ (1958 թ.) և 12-րդ (1959 թ.) միջազգային կինոփառատոնների գլխավոր ժյուրիի նախագահ, ղեկավարել է նաև Վենետիկի միջազգային 21-րդ կինոփառատոնի (1960 թ.) ժյուրին։


== Կենսագրություն ==
Մարսելը բարձրագույն մասնագիտական կրթությունն ստացել է Լիոնի համալսարանում, որտեղ աշակերտել է համր ֆիլմերի անվանի ռեժիսոր Մյուսեին, վերջինիս շնորհիվ ռեժիսորական արվեստի բազում նրբությունների է տիրապետել և դրանք հետագայում կիրառել է իր ռեժիսորական աշխատանքներում, մասնավորապես՝ բուլվարային կատակերգություններ նկարահանելիս։ Համալսարանն ավարտելուց հետո սկզբնական շրջանում աշխատել է որպես ուսուցիչ, փարիզյան «Հին աղավնատուն» թատրոնի հուշարար, ժուռնալիստ։ Քսաներկու տարեկանից իր ուժերը փորձել է թատերագրության ասպարեզում, գրել «Կյանքը գեղեցիկ է», «Շիկահեր ընկերուհուս հետ» պիեսները։ Այդ բնագավառում նրան առաջին մեծ հաջողությունը բերել է 1923 թվականին գրած «Կուզեի՝ք պարել ինձ հետ» կատակերգությունը։ Արշարի մի շարք կատակերգությունների գլխավոր կերպարները commedia dell'arte-ի հանրաճանաչ հերոսներ Պիեռոյի ու Կոլումբինայի նորացված, ժամանակակից տարբերակներ են հիշեցնում; Մասնագետներից շատերը գտնում են, որ նրա լավագույն թատերական երկը 1929 թվականին գրած «Լուսնից եկած Ժակը» կատակերգությունն է։ Հիշարժան գործերից են նաև «Դոմինո»-ն (1931), «Ճերմակազգեստ կինը» (1934), «Mademoiselle Panama»-ն, «Le corsaire and Petrus»-ը (վերջին երկուսը 1942 թվականին հրատարակվել են մի գրքով, որը կրում էր «Թատրոն» խորագիրը)։ Աշարի հեղինակած կինոսցենարներից վարպետությամբ ու բարձր արվեստով առանձնանում են «Զվարթ այրին», «Փարիզյան վալսը», «Փոթորիկը», «Մադմուազել Նիտուշը», «Տիկին դը…», «Սոֆին ու հանցագործությունը»...


== Երկեր ==
Թատերգություններ։Celui qui vivait sa mort, écrite en 1922, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, 9
Voulez-vous jouer avec moâ ?, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, 18* 1923։ Voulez-vous jouer avec moi?
La messe est dite, 1923
Malbrough s'en va-t-en guerre, pièce en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 9
Et dzim la la..., mise en scène Georges Pitoëff, Théâtre Hébertot|Théâtre des Arts, 16
Je ne vous aime pas, 1926
La Femme silencieuse, adaptée de Ben Jonson et jouée après 1926.
La vie est belle, 1928
Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 16
La Belle Marinière (pièce de théâtre)|La Belle Marinière, Comédie-Française, 4
Une balle perdue, 1929
Le Rendez-vous, mise en scène Lugné-Poe, Théâtre Edouard VII, 3
Mistigri, comédie en 4 actes, mise en scène Jacques Baumer, Théâtre Daunou, 22
Domino (Achard)|Domino, comédie en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 3
La Femme en blanc, 1932, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel, 8
Pétrus (théâtre)|Pétrus, pièce en 4 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 7
Le Cinéma à vol d’oiseau, 1934
Noix de coco (théâtre, 1935)|Noix de coco, Théâtre de Paris, 4
Gribouille, 1937
L'Alibi, 1938
Le Corsaire, conte en 2 actes et 6 tableaux, mise en scène Louis Jouvet, Théâtre de l'Athénée, 25
Adam, Théâtre du Gymnase Marie-Bell|Théâtre du Gymnase, 1938
Mademoiselle de Panama, mise en scène Marcel Herrand, Théâtre des Mathurins, 1942
Colinette, 1942
Auprès de ma blonde, comédie, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 7
Les Sourires inutiles, Comédie-Française, 4
Nous irons à Valparaiso, mise en scène Pierre Blanchar, Théâtre de l'Athénée, 2
Savez-vous planter les choux ?, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 25
La Demoiselle de petite vertu, comédie en 3 actes, mise en scène Claude Sainval, Comédie des Champs-Élysées, 21
Histoires d’amour, 1949
Nouvelles Histoires d’amour, 1950
La P'tite Lili, comédie musicale en 2 actes et 8 tableaux, musique Marguerite Monnot, A.B.C., 1951 au théâtre|1951
Le Moulin de la Galette, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 18
Les Compagnons de la Marjolaine, mise en scène Yves Robert (cinéaste)|Yves Robert, Théâtre Antoine, 3
Le Mal d’amour, comédie en 1 prologue 3 actes et 1 épilogue, Théâtre de la Michodière, 1955 au théâtre|1955
Patate (pièce de théâtre)|Patate, écrite en 1956, mise en scène Pierre Dux, Théâtre Saint-Georges (Paris)|Théâtre Saint-Georges, 25
La Bagatelle, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre des Bouffes Parisiens, 16
L'Idiote, mise en scène Jean Meyer, Théâtre Antoine, 22
La Polka des lampions, opérette, livret Marcel Achard, musique Gérard Calvi, Théâtre du Chatelet, 1961 au théâtre|1961
Turlututu, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 28
Eugène le Mystérieux, comédie musicale en 20 tableaux d'après Eugène Sue, livret Marcel Achard, musique Jean-Michel Damase, Théâtre du Chatelet, 7
L'amour ne paie pas, 1963
Machin-Chouette, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 3
Gugusse, mise en scène Michel Roux (acteur)|Michel Roux, Théâtre de la Michodière, 13
La Débauche, mise en scène Jean Le Poulain, Théâtre de l'Œuvre, 16


== Ֆիլմագրություն ==


=== Որպես սցենարիստ և խորհրդատու (կոնսուլտանտ) ===
1931։ Jean de la Lune (film, 1931)|Jean de la Lune de Jean Choux
1932։ La Belle Marinière (film, 1932)|La Belle Marinière de Harry Lachman (scénario, d'après sa pièce)
1937։ Naples au baiser de feu (film, 1937)|Naples au baiser de feu d'Augusto Genina
1937։ Gribouille (film)|Gribouille de Marc Allegret (scénario)
1938։ Orage (film, 1938)|Orage de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1938։ L'Étrange Monsieur Victor]] de Jean Grémillon (scénario)
1939։ Noix de coco (film, 1939)|Noix de coco' de Jean Boyer (réalisateur)|Jean Boyer (scénario, d'après sa pièce)
1939։ Le Corsaire (film, 1939)|Le Corsaire de Marc Allégret (scénario, d'après sa pièce - film inachevé)
1941։ Parade en sept nuits|Parade en 7 nuits]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1942։ La Belle Aventure (film, 1942)|La Belle Aventure de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1942։ L'Arlésienne (film, 1942)|L'Arlésienne]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1942։ Monsieur La Souris]] de Georges Lacombe (réalisateur)|Georges Lacombe (adaptation et dialogue)
1943։ Domino (film, 1943)|Domino]] de Roger Richebé (scénario, d'après sa pièce)
1944։ Les Petites du quai aux fleurs]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1946։ Lunegarde (film)|Lunegarde]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
1946։ Pétrus (film)|Pétrus]] de Marc Allegret (dialogues, d'après sa pièce)
1949։ Ceux du Tchad]], court métrage de Georges Régnier (scénario)
1953։ Madame de...]] de [ax Ophüls (scénario, dialogues)


=== Որպես կինոռեժիսոր ===
1934։ La Veuve joyeuse (film, 1934)|La Veuve Joyeuse (non-crédité, version française du film d'Ernst Lubitsch)
1935։ Folies-Bergère (film, 1935)|Folies-Bergère (version française, tournée à Hollywood, du film de Roy Del Ruth titré en anglais Folies Bergère de Paris)
1943։ Les Deux Timides (film, 1943)|Les Deux timides (coréalisé avec Yves Allégret et Marc Allégret, ce dernier n'étant pas crédité)
1949։ Jean de la Lune (film, 1949)|Jean de la Lune
1950։ La Valse de Paris


=== Որպես դերասան ===
1924։ Entr'acte]] de René Clair
1926։ Le P'tit Parigot de René Le Somptier
1951։ Traité de bave et d'éternité d'Isidore Isou
1952։ L'Amour, Madame de Gilles Grangier։ simple apparition
1961։ Aimez-vous Brahms... (film)|Aimez-vous Brahms (Goodbye Again) d'Anatole Litvak։ caméo
1964։ Cherchez l'idole de Michel Boisrond։ caméo
1964։ Les Durs à cuire (Comment supprimer son prochain sans perdre l'appétit) de [[Jack Pinoteau : simple apparition


== Որպես թատրոնի բեմադրիչ ==
1923 au théâtre|1923։ Voulez-vous jouer avec moâ ? mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier
1933 au théâtre|1933։ La Femme en blanc, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel
1967 au théâtre|1967։ Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune mise en scène Jean Piat, Théâtre du Palais-Royal


== Որպես գեղարվեստական ղեկավար ==
1952։ Harvey de Mary Chase, mise en scène et adaptation au Théâtre Antoine.


== Գրականություն ==
Denise Bourdet, Marcel Achard, dans։ Pris sur le vif, Paris, éditions Plon 1957.
Jacques Lorcey։ Marcel Achard, ou 50 Ans de Vie Parisienne, éditions France-Empire, 1977, Prix de l'Académie Française (1979).
Paul Vecchiali։ L'Encinéclopédie. Cinéastes français des années 1930 et leur œuvre, 2 vol., éditions de l'Œil, 2010.
Paul Ranson Morand։ Marcel Achard and the Modern Stage. In։ The Romanic Review. Bd. 17, Nr. 4, 1926, ISSN 0035-8118, S. 349–354.
Kay Weniger։ Das große Personenlexikon des Films. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts. Band 1։ A – C. Erik Aaes – Jack Carson. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2001, ISBN 3-89602-340-3, S. 23.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Marcel Achard Internet Movie Database կայքում
Քաղվածքներ Մարսել Աշարի երկերից
Marcel Achard ou Les Trompettes de la renommée sur Régie théâtrale.com
Մարսել Աշարը lesArchivesduSpectacle.net-ում