armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ջորջե Սեբաստիանի Կոշբուկ

Ջորջե Սեբաստիանի Կոշբուկ (սեպտեմբերի 20, 1866(1866-09-20), Coșbuc, Principality of Transylvania, Ավստրիական կայսրություն - մայիսի 9, 1918(1918-05-09), Բուխարեստ, Ռումինիա), ռումին բանաստեղծ, հրապարակագիր, թարգմանիչ։ Ռումինական ակադեմիայի անդամ (1916 թ.)։ Հռչակվել է «Զամֆիրայի հարսանիքը» (1889 թ.) պոեմով։ Կոշբուկին համարել են «գյուղացիության բանաստեղծ»։ Թարգմանել է Հոմերոսի, Վիրգիլիոսի, Դանթե Ալիգիերիի, Ջորջ Բայրոնի, Ֆրիդրիխ Շիլլերի և ուրիշների գործերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աննա Գյոլդի

Աննա Գյոլդի (գերմ.՝ Anna Göldi, նաև Գյոլդին, հաճախ թարգմանվում է նաև Գելդի, հոկտեմբերի 24, 1734(1734-10-24), Զենվալդ - հունիսի 13 (24), 1782, Գլարուս, Գլարուս (կանտոն), Շվեյցարիա), հայտնի է որպես Շվեյցարիայի «վերջին վհուկ», ինչպես նաև Եվրոպայի վերջին կինը, որը մահվան է դատապարտվել վհուկության համար։ Մահապատժի է ենթարկվել 1782 թվականին։ Հանդիսավոր կերպով վերաթաղվել է 2008 թվականին։


== Կենսագրություն ==
Աննա Գյոլդին ծնվել է 1734 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Զենվալդում։ 1765 թվականին տեղափոխվել է Գլարուս։ 17 տարի աշխատել է որպես սպասուհի։ 1780 թվականի սեպտեմբերից Գելդին ապրել է աշխատել է բժիշկ Յոհան Յակոբ Չուդի տանը (գերմ.՝ Johann Jakob Tschudi)։ 1781 թվականի հոկտեմբերին Չուդի երկրորդ դուստր Աննա Մարիան հիվանդացել է։ Աղջիկը հոգեցնցումների մեջ է ընկել և փսխել։ Նրա փսխածի մեջ եղել են ասեղներ։ Չուդին, իբր թե, հայտնաբերել է, որ Աննան պարբերաբար ասեղներ է լցրել Աննա Մարիայի կաթի մեջ։ Արդյունքում Աննան աշխատանքից հեռացվել է։ Չնայած, որ աղջիկը առողջացավ, սկսվեցին հետապնդումներ Գյոլդիի նկատմամբ։

Սկզբնական շրջանում Գյոլդին խուսափել է ձերբակալությունից, սակայն Գլարուսի իշխանությունները հայտարարեցին պարգևատրություն՝ նրա ձերբակալման համար։ Աննա Գյոլդին ձերբակալվել և տանջանքների ենթարկվելով խոստովանել է, որ սատանայի հետ «կապ ունենալու» համար, որը նրան հայտնվել է սև շան տեսքով։ Խոստովանության հիման վրա մահվան դատապարտվել է 1782 թվականի հունիսի 18-ին և գլխատվել։ Որպես պաշտոնական մեղադրանք նշվել է «թունավորումը», այլ ոչ թե կախարդությունը, չնայած որ այդ ժամանակ թունավորման համար չէր նախատեսվում մահապատիժ։
Դատաքննության ժամանակ մշտապես խուսափել են խոսել և մեղադրել կախարդության մասին, իսկ դատական եզրակացությունները և դատավճիռը ոչնչացվել են։ Այդուհանդերձ սույն մեղադրանքը դասվել է վհուկների որսի շարքը։ Այն հանրային մեծ քննարկում է առաջացրել ոչ միայն Շվեյցարիայում, այլև Սրբազան Հռոմեական կայսրությունում։


== Ռեաբիլիտացիա ==
Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդի Գլարուսի ներկայացուցիչ Ֆրից Շիսսերը (գերմ.՝ Fritz Schiesser) առաջարկեց Աննա Գյոլդիի դատավճիռը ճանաչել անօրինական, իսկ որպես փոխհատուցում տպագրել գիրք, որը կլիներ բարոյական պարտք՝ մատուցված շվեյցարացիների կողմից։ Գործընթացը տեղի ունեցավ 2008 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ դեպքերից 226 տարի անց։ Աննա Գյոլդին ճանաչվեց «անմեղ»։ Կա կարծիք, որ Գյոլդին և բժիշկ Չուդին սիրային կապ են ունեցել, և այդ ճանապարհով Չուդին ազատվել է հղիացած անցանկալի սիրուհուց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կայք նվիրված Աննա Գյոլդիին(գերմ.)
«Վհուկներից վերջինը» (ռուսերեն)։ Вокруг света։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-20-ին։ Վերցված է 2010-03-15
NBA Ջի լիգա

NBA Ջի լիգա (անգլ.՝ NBA G League), կամ պարզապես՝ Ջի լիգա, Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիային (NBA) պատկանող պաշտոնական կրտսեր լիգա։
Հիմնադրվել է 2001 թվականի աշնանը՝ ունենալով 8 բասկետբոլային ակումբ։ Մինչև 2005 թվականը կոչվել է Բասկետբոլի ազգային զարգացման լիգա (National Basketball Development League, NBDL), 2005-2017 թվականներին՝ NBA զարգացման լիգա, Դի լիգա, (NBA Development League, NBA D-League)։ 2005 թվականին NBA կոմիսար Դեյվիդ Սթեռնը հայտարարում է լիգայի ընդլայնման մասին, և թիմերի քանակը հասնում է 17-ի, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում է որպես NBA-ի ակումբներից մեկի կամ մի քանիսի ռեզերվային ակումբը։ 2013-14 մրցաշրջանի դրությամբ NBA-ի բասկետբոլիստների 33%-ն իրենց կարիերայի մի մասն անցկացրել էին Ջի լիգայում (2017-18 մրցաշրջանի դրությամբ՝ 23%)։
2017–18 մրցաշրջանում «Gatorade» էներգետիկ ըմպելիքների ապրանքանիշը դարձավ զարգացման առաջնության պաշտոնական հովանավորը, ինչից հետո էլ լիգան ստացավ NBA Ջի լիգա անվանումը։


== Ներկայիս ակումբները ==


== Չեմպիոնները ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում Archived 2009-04-18 at the Wayback Machine.
Բլոգը DraftExpress.com կայքում Archived 2007-10-11 at the Wayback Machine.
Երեկոյան նորություններ

Երեկոյան նորություններ (անգլ.՝ The Evening News), ամերիկյան գրող Արթուր Հեյլիի վեպ-բեսթսելերը՝ գրված 1990 թվականին։ Վեպը պատմում է ամերիկյան Սի-Բի-Էյ հեռուստաընկերության աշխատանքի մասին, որը ամերիկյան հեռուստադիտողի համար շատ հայտնի ու ճանաչված նախատիպ է։ Ըստ էության սա արտադրական վեպ է, ինչպես Հեյլիի մնացած վեպերը, որոնք դարձել են բեսթսելերներ։


== Սյուժե ==
Վեպի գործողությունները կատարվում են XX դարի վերջում ԱՄՆ-ում ու Հարավային Ամերիկայում։
Պերուական ահաբեկչական «Սենդերո Լումինոսո» կազմակերպությունը կատարում է հանդուգն ակցիա՝ Սի-Բի-Էյ կազմակերպության հաղորդավար Կրոուֆորդ Սլոունի ընտանիքի առևանգումը։ Նրանց կյանքի դիմաց ահաբեկիչները պահանջում են ուղիղ եթերով ցուցադրել հինգ հեռուստահաղորդում, ընդհանուր «Համաշխարհային հեղափոխություն։ Սենդերո Լումինոսոն ցույց է տալիս ուղին» անվանումով։ Սի-Բի-Էյի տնօրինությունը որոշում է ձևավորել մի խումբ, որը պետք է զբաղվի գերիների որոնմամբ, որը պետք է գլխավորի լավագույն թղթակիցներից մեկը՝ Հարի Պարթրիջը։ Սլոունի կինը՝ Ջեսիկան, Պարթրիջի նախկին սիրեցյալն է։
Պարթրիջի խմբին հաջողվում է պատկերացնել առևանգիչների գործողությունների պատկերը, նրանք գտնում են ահաբեկիչների ժամանակավոր թաքստոցը, որտեղ նրանք բերել էին գերիներին, սակայն այդ նույն ժամանակ առևանգողները հասցնում են գերիներին տանել Պերու։ Օգտագործելով իր հարաբերությւոնները, Պարթրիջը պարզում է, որ առևանգման ետևում կանգնած է «Սենդերո Լումինոսոն»։ Նա մեկնում է Պերու և գտնում այն կնոջը, ում հետ ապրում էր անեսթեզիոլոգ Բաուդելյոն, խմբի անդամներից մեկը։ Կաթոլիկական եկեղեցու եպիսկոպոսը Պարթրիջին հայտնում է, որ «Սենդերո Լումինոսոն» հոգևորականներին ստիպել է հեռանալ տվյալ տարածքից, քանի որ այնտեղ տեղի է ունենում ինչ-որ ակցիա։ Պարթրիջը համեմատելով ստացած ինֆորմացիաները, հասկանում է, որ գերիները գտնվում են Նուևա Էսպերանսում՝ պերուական փոքրիկ գյուղակում։ Պարթրիջի խումբը որոշում է իրականացնել սեփական ուժերով գերիներին ազատ արձակելու ծրագիր, քանի որ պերուական բանակը ցանկանում է սկսել արյունալից ջարդ, որտեղ կմահանան ինչպես օտարականներ, այնպես էլ գերիները։ Խոր գիշերով Պարթրիջի մարդիկ ոչնչացնում են սենդերիստների պահակազորը, վերցնում են գերիներին ու գնում են դեպի վայրէջքի գոտի, որտեղ նրանց պետք է վերցնի ինքնաթիռը։ Ահաբեկիչները գնում են նրանց հետևից։ Դժբախտաբար նավի շարժիչներից մեկը, և խումբը ստիպված դեպի վայրէջքի գոտի գնում է ոտքով։ Ահաբեկիչները հասնում են նրանց։ Պարթրիջը մահանում է ինքնաթիռ մտնելու ժամանակ։ Մնացածը փրկվում են։


== Վեպի գրման պատմությունը ==
Մինչև վեպի գրելը Հեյլին երկար ժամանակ ուսումնասիրել է պերուական ջունգլիներում պարտիզանական կռիվների մասին, ինչը եղել է շատ դժվար, քանի որ գրողն այդ ժամանակ մոտավորապես 70 տարեկան էր։


== Աղբյուրներ ==
Ա․ Հեյլի «Երեկոյան նորություններ»․ վեպ ISBN 5-17-004684-7
Աղստև (այլ կիրառումներ)

Աղստև եզրը կարող է վերաբերել․

Աղստև - գետ Հայաստանի և Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում
Աղստև (Աղստաֆա) - քաղաք Ադրբեջանում
Աղստևի շրջան (Աղստաֆայի շրջան) - Ադրբեջանի 59 շրջաններից մեկը
Հեստիա

Հեստիա (հին հունարեն՝ Ἑστία, օջախ), ըստ հին հունական դիցաբանության՝ տնային և տաճարային կրակարանների աստվածուհի։ Կրոնոսի և Հռեայի ավագ դուստրը, Զևսի, Պոսեյդոնի, Աիդի, Հերայի և Դեմետրայի քույրը։ Նրան էին նվիրված նաև յուրաքանչյուր պոլիսի պրիտանիոնի կրակարանները, այստեղից կրակ էին վերցնում երկրից մեկնող վերաբնակները։ Յեստիայի պաշտամունքը լայնորեն տարածված է եղել Հռոմում, որտեղ նա կոչվում էր Վեստա։


== Ծանոթագրություններ ==
Տարբերակ (այլ կիրառումներ)

Տարբերակ, փոփոխակ, վարիանտ (ֆր.՝ variante, < լատ.՝ varians, սեռական հոլով՝ variantis — փոխվող, փոփոխվող)

Որևէ բանի ձևափոխությունը, տարատեսակը։
Որևէ ստեղծագործության (գրական, երաժշտական) կամ պաշտոնական փաստաթղթի մի քանի խմբագրումներից մեկը, ստեղծագործության (փաստաթղթի) որևէ մասի ձևափոխությունը։
Շախմատի կամ շաշկու խաղում՝ տվյալ դիրքում ստեղծված հնարավոր կոմբինացիոն քայլերից մեկը։
Նեոպլատոնականություն

Նեոպլատոնականություն կամ նորպլատոնականություն, անտիկ փիլիսոփայության վերջին խոշոր ուղղություն, ստրկատիրության քայքայման և ֆեոդալիզմի սկզբնավորման դարաշրջանի (III—VI դարերի) իդեալիստական հոսանք։ Նեոպլատոնականություն պլատոնականությանը հաղորդել է միստիկական բնույթ՝ միախառնելով դրան Արիստոտելի, ստոիցիզմի, պյութագորասականության և Արևելքի խորհրդապաշտական ուսմունքների մի շարք գաղափարներ։ Նեոպլատոնականության հիմնադիրը Պլոտինն է, այն զարգացրել են Պորփյուրը, Ցամբլիքոսը, Պրոկլեսը, Բոեցիուսը։ Բաժանվել է հռոմեական-աթենական, սիրիական, պերգամական և ալեքսանդրյան դպրոցների։ Պարտություն է կրել միաստվածության դեմ պայքարում։ Նեոպլատոնականության մեջ հիմնականը Պլոտինի եռյակի՝ «միասնականի», «մտքի» և «հոգու» մասին ուսմունքի մշակումն է։ Կեցության աղբյուրը «միասնականն» է («առաջնամիակը»)՝ աստվածը։ Նրանից ներքև գտնվող «մտքի», «հոգու», «կոսմոսի» և «մատերիայի» կեցությունները «միասնականի» էմանացիայի տարբեր աստիճաններն են, նրա լույսի հետզհետե նվազող դրսևորումները։ Այդ արտազեղման ընթացքում տեղի է ունենում կեցության բազմապատկում, որը վերջին աստիճանում հանդես է գալիս որպես նյութական աշխարհ, բացարձակ հոգևոր կեցության այլակեցություն՝ «խավար»։ Մարդկային հոգիները, որոնք համաշխարհային անմահ հոգու մասնիկներն են, սկիզբ են տալիս մարդկանց մարմիններին։ Մահվանից հետո հոգիները վերաբնակվում են այլ մարմինների մեջ։ Նեոպլատոնականության իմացաբանությունը պարունակում է Պլատոնի և Արիստոտելի դիալեկտիկայի տարրեր և ունի ռացիոնալիստական բնույթ, թեև ընդունվում են էքստազը, «միասնականի» հետ վերամիավորելու հոգու գերբնական խոյանքը։ Իմաստությունը համարվել է ընդհանրացման արվեստ, էմանացիային հակադիր՝ բազմությունից դեպի միասնություն ընթացող պրոցես։ Նեոպլատոնականները զբաղվել են Պլատոնի և Արիստոտելի երկերի մեկնաբանություններով, բնափիլիսոփայության, մաթեմատիկայի, տրամաբանության հարցերով։ Նեոպլատոնականությունը նպաստել է քրիստոնեական, ինչպես նաև Միջնադարի առաջավոր փիլիսոփայության ձևավորմանը։ Նեոպլատոնականության դիալեկտիկան և մարդաբանությունը, որպես սխոլաստիկայի դեմ պայքարի զենք, օգտագործել են Վերածննդի մի շարք մտածողներ։ Հայ փիլիսոփայության մեջ նեոպլատոնականությունը խաղացել է կարևոր դեր, եղել անտիկ գիտության ավանդների կրողը։ Նեոպլատոնականության խոշոր ներկայացուցիչ է Դավիթ Անհաղթը։ Նեոպլատոնականության գաղափարների տարածմանը նպաստել են Նեմեսիոս Եմեսացու, Գրիգոր Նյուսացու և Դիոնիսիոս Արեոպագացուն վերագրված երկերի՝ Ստեփանոս Սյունեցու թարգմանությունները։ Նեոպլատոնականության գաղափարները արտահայտվել են նաև Գրիգոր Նարեկացու աշխարհայացքում։
Մատենագրութիւնք (1962, Կղեմէս Գալանոս)

Մատենագրութիւնք 1962, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1962 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում (1751 թվականից առաջ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21x15,8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 196 (և 73 թերթ տպագիր) թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ կնիք՝ 1ա։


== Բովանդակություն ==
Տրամաբանութիւն (տպագիր), Վիճաբանութիւն յաղագս խորհրդոյ եկեղեցւոյ, Ի գիրս ֆիզիկային Արիստոտէլի, Վիճաբանութիւն յաղագս ապաշխարութեան։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելեմ (այլ կիրառումներ)

Բելեմ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

Բելեմ - քաղաք և նավահանգիստ Բրազիլիայի հյուսիսում, Պարա նահանգի մայրաքաղաքը,
Բելեմ - Լիսաբոնի պատմական և ադմինիստրատիվ տարաբաժանման երրորդ մակարդակի շրջաններից մեկը։
Փիթեր Սուրյան

Փիթեր Զարեհի Սուրյան (ապրիլի 7, 1933(1933-04-07), Բոստոն, ԱՄՆ - ապրիլի 27, 2017(2017-04-27), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), հայազգի գրող, հրապարակախոս, անգլերեն լեզվի ու գրականության պրոֆեսոր։


== Կենսագրություն ==
Փիթեր Սուրյանը ծնվել է Բոստոնում, մեծացել է Նյու Յորքում։ Սովորել է Ֆիլիպսի ակադեմիայում։ Ավարտել է Հարվարդի համալսարանի ռոմանական լեզուների բաժինը։ Բնակվել է Եվրոպայում, ուսանել է Վերսալի Հոխե լիցեյում, Սալամանկայի համալսարանում, երկու տարի ծառայել է Գերմանիայում տեղակայված ամերիկյան բանակում։ Տիրապետում է անգլերենին, ‎‎ֆրանսերենին, իսպաներենին ու գերմաներենին։ Եղել է «Արարատ» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, «Անահիտ» գրական մրցանակի ժյուրիի անդամ, Կոլումբիայի համալսարանի Հայկական կենտրոնի տնօրենների խորհրդի անդամ։
Հեղինակ է բազմաթիվ պատմվածքների, երեք վեպի, էսսեների, գրաքննադատական ու հեռուստատեսային-վերլուծական հոդվածների ժողովածուի։ Փիթեր Սուրյանի գրաքննադատական և վերլուծական հոդվածների շարքում առանձնանում են Վիլյամ Սարոյանի և Ֆրանց Վերֆելի ստեղծագործություններին նվիրված աշխատությունները, որոնք ընդգրկված են տարբեր գիտական ժողովածուներում։ Հայերեն լույս են տեսել «Ընթրիք օտարների հետ» պատմվածքների ժողովածուն (Երևան, 2010 թ.) և «Դարպաս» (Երևան, 2011 թ.) վեպը։
2010 թվականին Փիթեր Սուրյանը դասախոսություններով հանդես է եկել Հայաստանյան մի շարք բուհերում։


== Ստեղծագործություններ ==
Վեպեր՝ 

«Միրի» (1957 թ.)
«Լավագույնը և վատթարը ժամանակներից» (1961 թ.)
«Դարպաս» (1965 թ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Փիթեր Սուրյան. «Դարպասը»
Գրական կամուրջներ. ամերիկահայ գրող Փիթեր Սուրյանը Հայաստանում
Փիթեր Սուրյան
Ձվելի Գեդագդաղի

Ձվելի Գեդագդաղի (վրաց.՝ ძველი გედაგდაღი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 37 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ումանցևկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Ումանցևկա (ուկրաիներեն՝ Уманцівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ումանցևկա գյուղում բնակվում էր 66 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վարդգես Ահարոնյան

Վարդգես Ավետիսի Ահարոնյան (դեկտեմբերի 27, 1888(1888-12-27), Իգդիր - փետրվարի 19, 1965(1965-02-19), Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), հայ հասարակական գործիչ, իրավաբան, գրող, մանկավարժ։
Ավետիս Ահարոնյանի որդին է։


== Կենսագրություն ==
Վարդգես Ահարոնյանը ծնվել է 1888 թվականին Իգդիրում։ Սովորել է Իգդիրի ռուսական գիմնազիայում, 1908 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գիմնազիան և ընդունվել Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավագիտության բաժինը։ Ահարոնյանի առաջին պատմվածքները լույս են տեսել Մոսկվայում ուսումնառության տարիներին։ Վարդգես Ահարոնյանը կազմակերպել է հանգանակություն` դաշնակցության գործերով բանտարկված և հյուծախտով հիվանդ հորը բանտից ազատելու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) տարիներին Ահարոնյանը կամավորագրվել է Անդրանիկի գումարտակում, եղել թարգմանիչ-գրագիր։ Կամավորական գումարտակների լուծարումից հետո Անդրանիկի հետ մեկնել է Թիֆլիս։ Հայաստանի առաջին Հանրապետության տարիներին եղել է հանրապետության դատախազը։
ՀՀ անկումից հետո մեկնել է Փարիզ` հոր մոտ, 1923 թվականին` ԱՄՆ։ Զբաղվել է հայ մանուկների դաստիարակության գործերով, 1948-1958 թվականներին աշխատել է Նյու-Յորքի Ս. Լուսավորիչ մայր եկեղեցու վարժարանում, քաղաքի Վաշինգտոն Հայթս թաղամասում բացել Ահարոնյան դպրոցը, կազմել է հայերենի «Հրազդան» դասագիրքը կնոջ՝ Արմենուհի Տիգրանյան-Ահարոնյանի հետ։ Հրատարակել է Ավետիս Ահարոնյանի գործերի 10 հատորյակը (1946-1951)։ 1964 թվականին այցելել է Հայաստան։
Մահացել է 1965 թվականի փետրվարի 15-ին, Վաթերթաունում (Բոստոնի մոտերը)։


== Երկեր ==
Յովհաննէս Թումանեան. մարդը եւ բանաստեղծը, Բոստոն, 1936։
Րաֆֆի. կեանքը, Նիւ Եորք, 1936։
Անդրանիկ. մարդը եւ ռազմիկը, Բոստոն, 1957։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնեշակարովո

Նիժնեշակարովո (ռուս.՝ Нижнешакарово, բաշկիրերեն՝ Түбәнге Шәкәр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մանիկան

Մաքինի (ֆր.՝ Manicamp), Ֆրանսիայում գտնվող համայնք, որը մտնում է Պիկարդիա մարզի և Էնա գավառի կազմի մեջ։ Համայնքը մտնում է նաև Վիկ սյուր Էն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանն է հանդիսանում Լանը։
Համայնքի INSEE ծածկագիրն է 02456։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 309 մարդ։ 


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին 205 աշխատունակ մարդկանցից (15—64 տարեկան) 155-ը եղել են առավել ակտիվ տնտեսվարողներ, 50-ը եղել են համեմատաբար ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 75,6 %, 1999 թվականին եղել է 63,1 %)։ 155 ակտիվ քաղաքացիներից 133-ը աշխատել են տարբեր ձեռնարկություններում (78 տղամարդ և 55 կին), անաշխատունակների թիվը կազմել է 22 մարդ (9 տղամարդ և 13 կին)։ 50 ոչ ակտիվ մարդկանցից 18-ը եղել են կամ աշակերտ կամ էլ ուսանող, 18-ը եղել են թոշակառու, 14-ը եղել է ոչ ակտիվ այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Մանիկան (ֆր.)
Դանիո-ռերիո

Դանիո-ռերիո կամ «կանացի գուլպա»(լատ.՝ Danio rerio)` Քաղցրահամ ջրերում ապրող ճառագայթալողակ ձկների տեսակ ծածանազգիների ընտանիքից (լատ.՝ Cyprinidae)։ Հայտնի ակվարիումային ձուկ է։ Հանդիսանում է մոդելային օրգանիզմ կենսաբանության զարգացման մեջ և անգլիական գրականությունում հայտնի է ինչպես zebrafish: Դանիո-ռերիո հանդիսանում է առաջին տնային կենդանին, գենետիկորեն մոդիֆիկացված գեներով 2003 թվականին։ (см. GloFish)


== Արտաքին տեսք ==
Սա ակվարիումային ձուկ է չափերով մինչև 7 սանտիմետր երկարությամբ, հիմնական գույնը արծաթագույնն է վառ կապույտ գծերով։ Երիտասարդ ձկների մոտ լողաթևերը կարճ են, ժամանակի ընթացքում երկարում են և ձևավորում են քող։ Լողաթևերի ծայրերը կարող են ներկված լինել դեղին գույնով։ Էգի տարբերիչ հատկանիշը հանդիսանում է նրա որովայնը — էգերի մոտ այն ավելի հաստ է։


== Արեալ ==
Բնակվում է Պակիստանի, Հնդկաստանի, Բանգլադեշի, Նեպալի, Մյանմայի և Բութանի գետերում և առվակներում։


== Սելեկցիոն ձևեր ==
Քողային լողաթևերով;
Ընձառյուծային գույնով;
Անդրգենային GloFish:


== Լաբորատոր կիրառում ==
Danio rerio-ն օգտագործվում է որպես մոդելային օրգանիզմ ողնաշարավորների զարագացման և ողնաշարի գեների ֆունկցիաների ուսումնասիրման համար։ Այս մոդելի կարևորությունը հաստատված է եղել շատ գենետիկական հետազոտությունների արդյունքում։ Danio rerio — սա այն ձկների տեսակներից է, որոնք եղել են ուղեծրային տիեզերական կայանում։
Danio rerio-ն ունի առավելություններ այլ ողնաշարավորների նկատմամբ։ Սաղմը զարգանում է շատ արագ և ձվի շրջանից թրթուրի անցնում է երեք օրվա ընթացքում։ Սաղմերը խոշոր են, դիմացկուն, պինդ, թափանցիկ են և զարգանում են մոր օրգաիզմից դուրս։

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռենե-Լուի Բեռ

Ռենե-Լուի Բեռ (ֆր.՝ René-Louis Baire, հունվարի 21, 1874(1874-01-21)[…], Փարիզի 6-րդ շրջան, Փարիզ - հուլիսի 5, 1932(1932-07-05)[…], Շամբերի)՝ ֆրանսիացի մաթեմատիկոս։ Համարվում է իրական ֆունկցիաների տեսության և դեսկրիպտ տեսության ստեղծողներից մեկը։ Մաթեմատիկոսի կարևորագույն աշխատությունը դարձավ Բեռի թեորեմը։ Բեռը մշակել է նաև խզվող ֆուկցիաների դասակարգումը։


== Կենսագրություն ==
Բեռն ավարտել է բարձրագույն նորմալ դպրոց Փարիզում և Տրուա, Բառ-լե-Դյուկ և Նանսի քաղաքների գիմնազիաներում եղել ուսուցիչ։ 1899 թվականին Բեռը ստացավ գիտական աստիճան և 1902 թվականից Մոմպելիում աշխատեց որպես պրոֆեսոր, այնուհետև 1905 թվականին տեղափոխվեց Դիժոն։ Գիտնականը մանկուց հիվանդ էր և ստիպված էր ընդհատել իր մասնագիտական գործունեությունը։ 1914 թվականին Բեռը բուժման նպատակով տեղափոխվեց Լոզան և այնտեղ անց կացրեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Биография Бэра (անգլ.)
Վիկտոր Սանեև

Վիկտոր Դանիլովիչ Սանեև (ռուս.՝ Виктор Данилович Санеев, հոկտեմբերի 3, 1945(1945-10-03), Սուխում, Աբխազական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 3, 2022(2022-01-03), Սիդնեյ, Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա), խորհրդային թեթև ատլետ, միակ մարզիկը, որ երեք անգամ դարձել է եռացատկի օլիմպիական չեմպիոն։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1968)։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (1972), Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով (1980), Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1969), Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով (1976):
Հանդես է եկել «Դինամո» մարզական միության կազմում։


== Կենսագրություն ==
Վիկտոր Սանեևը ծնվել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Աբխազական ԻԽՍՀ Սուխում քաղաքում։ Թեթև ատլետիկայով զբաղվել սկսել է 1956 թվականին Գանթիադիում (Աբխազական ԻԽՍՀ, Վրացական ԽՍՀ)՝ հանդես գալով որպես բարձրացատկորդ, սակայն 1963 սկսել է զբաղվել եռացատկով։ Ապրել է Սուխումում, որտեղ մարզվել է Հակոբ Քերսելյանի գլխավորությամբ։
Երեք անգամ արժանացել է Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալների (1968, 1972, 1976)՝ առաջին տեղը գրավելով եռացատկում։ 1980 թվականին Մոսկվայում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ նվաճել է արծաթե մեդալ։ Երկու անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն (1969, 1974)։ Վեց անգամ հաղթել է Եվրոպայի՝ շինության ներսում անցկացվող առաջնությունում (1970-72, 1975-77)։ Ութ անգամ հռչակվել է ԽՍՀՄ չեմպիոն (1968-1971, 1973-75, 1978)։ Երեք անգամ սահմանել է եռացատկի համաշխարհային ռեկորդ (17,23 մ, 17,39 մ, 17,44 մ)։
Մինչ 1968 թվականին Մեխիկոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերին մասնակցելը Վիկտոր Սանեևը ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում հանդես էր եկել շուրջ մեկ տարի։
Որոկավորման փուլում իտալացի թեթև ատլետ Ջուզեպե Ջենտիլեն սահմանել է համաշխարհային նոր ռեկորդ՝ 17 մ 10 սմ։ Առաջին փուլում նա բարելավել է այդ ցուցանիշը՝ ցատկելով 17 մ 22 սմ։ Երրորդ փուլում Վիկտոր Սանեևը մեկ սանտիմետրով գերազանցում է այդ ցուցանիշը։ Հինգերորդ փուլում համաշխարհային ռեկորդը թարմացվում է բրազիլացի մարզիկ Նելսոն Պրուդենսիոյի կողմից, ով ցատկում է 17 մ 27 սմ։ Սակայն այդ Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հաղթանակ է տանում Վիկտոր Սանեևը, ով ցատկում է 17 մ 39 սմ՝ սահմանելով համաշխարհային նոր ռեկորդ ու արժանանալով ոսկե մեդալի։ Դա եզակի դեպք է թեթև ատլետիկայի պատմության մեջ, երբ մեկ եզրափակչի ժամանակ համաշխարհային ռեկորդը թարմացվել է չորս անգամ, որոնցից երկուսը՝ նույն մարզիկի կողմից։
Թեթև ատլետի կարիերան ավարտելուց հետո Վիկտոր Սանեևն աշխատել է Թբիլիսիի «Դինամո» մարզական միությունում։ ԽՍՀՄ անկումից հետո մեկնել է Ավստրալիա՝ աշխատելու որպես մարզիչ։ Այնտեղ էլ բնակություն է հաստատել։
Վիկտոր Սանեևը մահացել է 2022 թվականի հունվարի 3-ին Սիդնեյում։


== Համաշխարհային ռեկորդներ ==
Եռացատկ 17 մ 23 սմ -17 հոկտեմբերի, 1968 թվական, Մեխիկո, Մեքսիկա
Եռացատկ 17 մ 39 սմ - 17 հոկտեմբերի, 1968 թվական, Մեխիկո, Մեքսիկա
Եռացատկ 17 մ 44 սմ - 17 հոկտեմբերի, 1972 թվական, Սուխում, ԽՍՀՄ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կուրրիգյավուր

Կուրրիգյավուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կունդերզա

Կունդերզա (ռուս.՝ Кундерза), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Յորգա գետի աջ ափում՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000009760
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000976
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Պուլյանաս

Պուլյանաս (իսպ.՝ Pulianas) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա-դե-Գրանադա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 6 կմ²։ Բնակչությունը՝ 5187 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 5 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Pulianas
Microweb turística de Pulianas realizada por el Patronato de Turismo de Granada Archived 2008-02-29 at the Wayback Machine.
Situación de Pulianas
Մանկուվ (գետ)

Մանկուվ, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռների Մանկունք գագաթի արևելյան լանջից և Լեռնակերտ գյուղից 8 կմ հարավ-արևմուտքում աջից միախառնվում Քարաձի գետին։ Երկարությունը՝ 12 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Կիրակի վանք (Շահումյան)

Սուրբ Կիրակի, հայկական առաքելական եկեղեցական համալիր Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանի հայաբնակ Շահումյան քաղաքի արևելքում գտնվող բլրի վրա։ Համաձայն Հայկական հուշարձանները ուսումնասիրող կազմակերպության կատարած ուսումնասիրությունների՝ հուշարձանախումբը թվագրվում է 12-ից 13-րդ դարերով։
Համալիրը կազմված է իրար միացված երկու եկեղեցիներից, շրջապարսպից, տապանատնից,  ընդարձակ գերեզմանոցից և այլ շինություններից։
Եկեղեցիները կառուցված են կոփածո և անմշակ քարով, կրաշաղախով։ Ունեն միանավ, թաղակապ հորինվածք։ Եկեղեցիների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 7.10x7.43 մ։
Համալիրի ընդարձակ գերեզմանոցը տարածված է բլրի լանջին, որտեղ պահպանվել են բազմաթիվ տապանաքարեր։ Այն թվագրվում է 18-ից 19-րդ դարերով։
Հուշարձանախմբի մաս է կազմում նաև կիսաաշտարակներով հզորացված շրջապարիսպը, որը գտնվում է կիսավեր վիճակում։
Սուրբ Կիրակի եկեղեցական համալիրից փոքր-ինչ հեռու գտնվում են ավերված մատուռի հետքեր։ Մատուռից պահպանվել են կիսաբոլորակ խորանին կից կրաշաղախի մնացորդներն առանց երեսպատի քարերից։ Մատուռն ունի 5.15 մ արտաքին չափ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաղրամյանի անվան գումարտակ

Բաղրամյանի անվան գումարտակ, նաև՝ Բաղրամյանի անվան հայկական գումարտակ, ԽՍՀՄ մարշալ Հ. Ք. Բաղրամյանի անվան հատուկ հայկական մոտոհրաձգային գումարտակ (ռուս.՝ Батальо́н и́мени Баграмя́на), 1990-ականների վրաց-աբխազական պատերազմի ռազմական կազմավորում, որը իր անունը ստացել է ԽՍՀՄ մարշալ Հ. Ք. Բաղրամյանի պատվին։ Կազմված է եղել համշենահայերից։ Գումարտակը մասնակցել է Վրաստանի կառավարական զորքերի դեմ մարտական գործողություններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռեպորտաժ «Ռազմական գաղտնիք» հաղորդումից Սուխումի ճակատամարտում Բաղրամյանի անվան գումարտակի մասնակցության մասին
Հայրիկի առևանգումը

Հայրիկի առևանգումը (անգլ.՝ Dadnapped), ամերիկյան ֆիլմ։ Լույս է տեսել 2009 թվականին։


== Սյուժե ==
Մելիսան հայտնի գրողի՝ Նիլ Մորիսի դուստրն է, ով գրել է Թրիփ Զում սուպերհերոսի մասին։ Դուստրը ատում է հերոսին, կարծելով, որ նա իր ընտանիքին խլում է իր ձեռքից։ Մելիսան խոսում է Թրիփի հետ ինչպես կենդանի մարդու հետ։ Աղջիկը որոշում է անցկացնել արձակուրդները հոր հետ, բայց դրա փոխարեն նրանք գնում են մի փոքրիկ քաղաք՝ Մերկյուրի, որտեղ տեղի է ունենում Նիլ Մորիսի գրքերի մրցույթը։ Հենց այդ օրը Նիլին առևանգում են նրա երկրպագուները․ Ուիզ, Անդրո և Շելդոն, ցանկանալով հաղթել մրցույթում օգտագործում են թակարդները, որոնք կային Նիլի գրքերում։ Մելիսան պետք է փրկեր հորը։ Նա հետևում է երկրպագուներին։ Նրանք ցանկանում էին Մորիսից ստանալ գիռք և թանկ վաճառել, որպես Նիլ Մորիսի վերջին Գիրքը։


== Դերերում ==
Էմիլի Օսմենթ - Մելիսա Մորիս
Դեյվիդ Հենրի - Ուիզ
Մոյզես Արիաս - Անդրե
Դենզել Ուիտակեր - Շել
Ջեյսոն Էրլզ - Մերվ
Ջոնաթան Կելտց - Թրիփ Զում
Ֆիլ Լյուիս - Մորիս
Չերլզ Հալդորդ - Սկանկ
Ջորջ Նյուբերն - Նիլ Մորիս


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ֆիլմի սաունդթրեքը կատարում է գլխավոր դերակատար Էմիլի Օսմենթը, երգի անունն է «Hero in me»
Էմիլի Օսմենթը, Մոյզես Արիասը, Ջեյսոն Էրլզը միասին նկարահանվել են Հանա Մոնտանա հեռուստասերիալում
Դեյվիդ Հենրին նկարահանվել է Բեվերլի Փլեյսի հրաշագործները հեռուստասերիալում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Հայրիկի առևանգումը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Հայրիկի առևանգումը» Disney.com կայքում
Սուբեդեյ

Սուբեդեյ, (1175, Burkhan Khaldun, Մոնղոլիա - 1248, Tuul River, Տուվե, Մոնղոլիա), նշանավոր մոնղոլ հրամանատար, Չինգիզ խանի դաշնակիցը։


== Արշավանքներ ==
Սուբեդեյն եղել է դարբին Չժարչիուդայի որդին՝ ուրանհայև ցեղից։ Իր ավագ եղբոր՝ Ջելմեյի օրինակով, ով արդեն գտնվում էր ծառայության մեջ, եկել էր Թեմուչիի մոտ ծառայելու։ Նա մասնակցել է XIII դարի առաջին կեսին մոնղոլական բոլոր հիմնական արշավանքներին դեպի Հյուսիսային Չինաստան՝ (Ցին կայսրություն), մերկիտներին՝ Խորեզմշահ պետություն։ Կովկաս և Արևելյան Եվրոպա արշավանքի ժամանակ Կալկայի ճակատամարտում Ջեբեյի հետ առաջնորդել է մոնղոլներին (1223)։ 1224 թվականին հակառակ Վոլգյան Բուլղարիայի մոնղոլները Ջեբեյի և Սուբեդեյի գլխավորությամբ արշավել են դեպի Արևելք։ Հաղթանակներ տանելով՝ մոնղոլները հասել են մինչև ժամանակակաից Ղազախստանի տափաստանները։
1236 թվականին Սուբեդեյն, իր հրամանատարության ներքո գտնվող զորքով, նոր արշավանք է կազմակերպել դեպի Վոլգյան Բուլղարիա, որի արդյունքում վերջինս նվաճվել և ընդգրկվել է Մոնղոլական կայսրության մեջ։ Սուբեդեյն եղել է դեպի Արևմուտք՝ Բաթու արշավանքի (1236—1242) փաստացի ղեկավարը, որի ժամանակ մոնղոլները հարձակվել են Ռուսիայի վրա և հասել մինչև Ադրիատիկ ծով։ Ծերության տարիներին նա վերադարձել է իր պատմական փոքր հայրենիք։ Մահացել է 73 տարեկան հասակում։


== Հետնորդներ ==
Սուբեդեյի որդիներից՝ Թիմուր–Բուկան, Կուկուջին և Ուրանհատայը (Ուրանկատայն, Ուրանգուտայն) անվանակոչվել են Ռաշիդ ադ Դինում։ Կուկուջուն զորքի աջ թևի հազարապետն էր, ով հոր մահից հետո զբաղեցրել է նրա տեղը։ Ուրյանհատայն (1201—1272), ում կենսագրական մանրամասնությունները շարադրվել են «Յուան Շի» գրքում, եղել է երիտասարդ Մունկեի անվտանգության պատասխանատուն։ Այնուհետև, նա Հուկի հետ մասնակցել է (1233—1234) Ցին կայսրության վերջնական նվաճմանը։ Սուբեդեյի և Բաթուի հետ արշավել է դեպի Արևմուտք։ Խանի գահի համար պայքարում սատարել է Մունկեյին (1250—1251)։ Իրականացրել է նվաճումներ Հարավային Չինաստանում և Հարավարևելյան Ասիայում։


== Գրականություն ==
Gabriel R. A. Subotai the valiant: Genghis Khan's greatest general. — Greenwood Publishing Group, 2004. — 164 p. — ISBN 0275975827
Злыгостев В. А. Субэдэй. Всадник, покорявший вселенную. — Уфа: ДизайнПолиграфСервис, 2011. — 396 с. — ISBN 978-5-94423-236-6


== Աղբյուրներ ==
Монгольский обыденный изборник // Сокровенное сказание. Монгольская хроника 1240 г. ЮАНЬ ЧАО БИ ШИ.  / Перевод С. А. Козина. — М.-Л.: Издательство АН СССР, 1941. — Т. I.
Рашид ад-Дин. Сборник летописей / Перевод с персидского Л. А. Хетагурова, редакция и примечания профессора А. А. Семенова. — М., Л.: Издательство АН СССР, 1952. — Т. 1, кн. 1. — С. 158—160.
Рашид ад-Дин. Сборник летописей / Перевод с персидского О. И. Смирновой,редакция профессора А. А. Семенова. — М., Л.: Издательство АН СССР, 1952. — Т. 1, кн. 2.
Рашид ад-Дин. Сборник летописей / Перевод с персидского Ю. П. Верховского, редакция профессора И. П. Петрушевского. — М., Л.: Издательство АН СССР, 1960. — Т. 2.
Переводы из «Юань-чао би-ши» // Страны и народы Востока  / Перевод Б. И. Панкратова. — М.: Петербургское востоковедение, 1998. — В. XXIX.
Переводы из «Юань ши» (фрагменты) // Храпачевский Р. П. Военная держава Чингисхана. — М.: АСТ: ЛЮКС, 2005. — С. 432—525. — ISBN 5-17-027916-7.


== Ծանոթագրություններ ==
Սերգեյ Ուրուսևսկի

Սերգեյ Պավլովիչ Ուրուսևսկի (դեկտեմբերի 23, 1908(1908-12-23), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 12, 1974(1974-11-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային կինոօպերատոր և ռեժիսոր։ ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1951 թվական)։ ՍՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։


== Կենսագրություն ==
1935 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կերպարվեստի ինստիտուտը, աշխատել կինոյում։ 1937 թվականից՝ «Սոյուզդետֆիլմ»-ի օպերատոր, 1941-1945 թվականներին՝ ռազմաճակատային կինոօպերատոր։ Պատերազմից հետո Ուրուսևսկիի նշանակալից կինոնկարը «Գյուղական ուսուցչուհին» է (1947 թվական)։ 1950 թվականից աշխատել է «Մոսֆիլմ»-ում։ Նկարահանել է Վ․ Պուդովկինի («Վասիլի Բորտնիկովի վերադարձը», 1953 թվական), Յու․ Ռայզմանի («Ոսկե Աստղի» կավալերը» 1951 թվական, «Կյանքի դասը», 1955 թվական), Գ․ Չուխրայի («Քառասունմեկերորդը», 1956 թվական) գունավոր ֆիլմերը։ Ուրուսևսկիի լավագույն աշխատանքներն ստեղծվել են Մ․ Կալատոզովի համագործակցությամբ՝ «Առաջին էշելոնը» (1956 թվական), «Չուղարկված նամակ» (1960 թվական), «Ես Կուբան եմ» (1964 թվական) և «Թռչում են կռունկները» (1957 թվական), որն առանձնանում է օպերատորական լուծման նորարարությամբ (Կաննի XI միջազգային կինոփառատոնի Գրան պրի մրցանակ և այլն)։ 1960-ական թվականներին ստեղծել է «Շորորավարգ ձիու վազքը» (ըստ Այթմատովի «Մնաս բարով Գյուլսարի», 1969 թվական) և «Երգիր, բանաստեղծ» (1972 թվական, եղել է այղ կինոնկարների ռեժիսորը և օպերատորը) ֆիլմերը։ Ուրուսևսկիի դինամիկ, գեղանկարչական բանաստեղծական ոճը հարստացրել է սովետական օպերատորական արվեստը։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1948,1952)։ Պարգևատրվել է 2 շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Էբբի Աբադի

Էբբի Աբադի (մալայերեն՝ Abby Abadi), իսկական անունը՝ Արբայյա Աբդուլ Մանոն մալայերեն՝ Arbaiyah Abdul Manan (դեկտեմբերի 1, 1977(1977-12-01), KL, Մալայզիա), <մալայզիացի դերասանուհի, երգչուհի, լրագրող և հեռուստահաղորդավարուհի։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Արբայյա Աբդուլ Մանոնը ծնվել է 1977 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Կուալա Լումպուրում (Մալայզիա)։
Էբբի մալայզիացի դերասանուհի է, որը նկարահանվել է «Սպեցնազ» դրամատիկական ֆիլմում։ 2000, 2001, 2002 և 2003 թվականներին պարգևատրվել է «Anugerah Bintang Popular Award» մրցանակով՝ որպես ամենահայտնի հեռուսատեսային դերասանուհի։
Էբբի Աբադին «Elite» կանանց խմբի մասնակից է, որը լքել է 1998 թվականին։ Միացել է «Roda Impian» շոուի երկրորդ սեզոնին՝ ժամանակ որպես հաղորդավարուհի։ Ավելի ուշ լքել է շոուն։


== Անձնական կյանք ==
2002 թ.-ից 2008 թվականներին Էբբին ամուսնացած էր դերասան Նորման Հաքիմի հետ (ծնվ. 1976 թ.)։ Նախկին ամուսիններն ունեն երեք երեխա. որդին ՝ Մոհամեդ Դենիշ Հաքիմը, Մարիսսա Դանյա Հաքիմը և Մարիա Դանիշա Հաքիմը։
Նորման Հաքիմից բաժանվելուց չորս տարի անց Էբբին ամուսնացել է Մուհամադ Նուր Ֆարհան Չե Բեյքերի հետ։ Ամուսինը կնոջից երիտասարդ էր 12 տարով։ Նրանց ամուսնությունը տևեց մեկ տարի։ Զույգը բաժանվել է 2014 թվականի մայիսի 9-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Չերտկովսկի շրջան (Ռոստովի մարզ)

Չերտկովսկի շրջան (ռուս.՝ Чертковский район), Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի 43 շրջաններից մեկը։ Շրջկենտրոնն է Չերտկովո ավանը։ Տարածքը կազմում է 2766 կմ², բնակչությունը՝ 36,5 հզ. (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջանի մեջ է մտնում 14 գյուղական համայնք։
Մշակութային շոկ

Մշակութային շոկ, հոգեբանական և ֆիզիկական դիսկոմֆորտի վիճակ և հոգեբանական երևույթների համակցություն, որն ի հայտ է գալիս արտերկիր տեղափոխվելիս, այլ մշակույթի հետ առնչվելիս, անծանոթ վայրերում հայտնվելուց, և իհարկե բոլոր երեքը միասին վերցրած։ Մշակութային շոկին առնչվում է անհատը կամ անհատների խումբը այն ժամանակ, երբ հայտնվում է բոլորովին անծանոթ մի միջավայրում, որտեղ ամեն ինչ նոր է, թե' լեզուն, թե' մարդկանց վարվելաձևը, թե՛ կրոնը, թե՛ սովորույթներն ու ավանդույթները, և թե՛ ապրելակերպը ընդհանուր առմամբ։ Նոր միջավայրին ընտելանալը կարող է հեշտ լինել, և երբեմն էլ զվարճալի, սակայն կարող է անցնել նյարդային միջավայրում շատ բարդույդներ ի հայտ բերելով։ Հնարավոր է նաև, որ այն պարզապես շփոթացնի մարդուն։
Մշակութային շոկը բաղկացած է երեք փուլից

Մեղրամսային փուլ՝ տևում է մոտ մի քանի ամիս։ Որի ընթացքում էլ բոլոր նոր բաները երևում են դրական լույսի ներքո, նոր մշակույթը գրավիչ է և հետաքրքիր։
Դիսինտեգրացիայի փուլ՝ այստեղ սկսվում է դեպրեսիան, նոր միջավայրը սկսում են տեսնել բացասական լույսի ներքո, սկսում են իրենց օտար զգալ տվյալ միջավայրում, եթե լեզվին էլ չեն տիրապետում, լեզուն սկսում է նյարդայնացնել, սկսում են կարոտել իրենց երկիրը։
Հարմարման փուլ - սկսվում է նոր միջավայր տեղափոխվելուց մեկ-երկու տարի անց, կյանքը նորմալ հունի մեջ է մտնում, անձը հարմարվում է նոր միջավայրին ու մշակույթին, ձևավորում առօրյա կյանք, ձեռք բերում մշտական ընկերներ։Սակայն Հարմարման փուլում երեք տեսակի երևույթ կարող է տեղի ունենալ.

Ասիմիլյացիա - անձը թողնում է իր սեփական մշակույթի բոլոր բաղադրիչները, ձուլվում նոր մշակույթին։
Գետոյացում - էդպես էլ անձը չի կարողանում հարմարվել նոր մշակույթի հետ, օտար երկրում շփվում է միայն իր ազգի ներկայացուցիչների հետ։
Ինտեգրացիա առանց ասիմիլյացիայի - երբ անձը հարմարվում է նոր մշակույթին, բայց պահպանում է նաև իր սեփական ազգային մշակութային տարրերը։Մշակութային շոկի դեմ պայքարելու համար անհրաժեշտ է քնել բավարար չափով, օրը անցկացնել ակտիվ ապրելակերպով և երեկոյան ժամանակ գտնենլ հանգիստ վայելելու համար։ 
Երբեմն փոփոխություններին հարմարվելուց հետո հայրենիք վերադառնալուց հետո հնարավոր է չակնկալված դժվարությունների հանդիպել. այդ երևույթը կոչվում է հակադարձ մշակութային շոկ։


== Աղբյուրներ ==
Մշակութային շոկ(չաշխատող հղում)
culture shock
(2940) Բեյկոն

(2940) Բեյկոն (անգլ.՝ Bacon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,782068 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1247 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4394 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1694,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212399 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,44° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2940) Բեյկոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մոխիսի (Թեթրի Ծղարոյի շրջան)

Մոխիսի (վրաց.՝ მოხისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թեթրի Ծղարոյից հեռու է 52 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գլենդելի հայ համայնք

Գլենդելի հայ համայնք (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), Հայաստանի սահմաններից դուրս ամենամեծ քաղաքային հայ համայնքներից մեկը։ Հայերն այստեղ ապրում են 1920-ական թվականներից։ 1970-ական թվականներին հայկական ներգաղթը կտրուկ աճել էր, իսկ հայկական ծագում ունեցող բնակիչների մեծ մասը բնակություն էր հաստատել Գլենդելում 1990-ական թվականներից 2000-ական թվականներին։ Հայերը լավ ինտեգրված են տեղի հասարակությանը, տիրապետում են բազմաթիվ ձեռնարկությունների և չեն կորցնում իրենց լեզուն։ Քաղաքում գործում են մի քանի հայկական դպրոցներ (այդ թվում՝ Չամլյանի հայկական դպրոցը և Լարկ հայկական երաժշտական դպրոցը), էթնիկ և մշակութային կազմակերպություններ։ Կան բազմաթիվ ազգային ռեստորաններ և սրճարաններ, հայկական մամուլ։ Իրականացվում է հայկական գրքերի, աուդիո և վիդեո սկավառակների վաճառք։ Քաղաքում գործում է Հայաստանի Հանրապետության հյուպատոսությունը, որն ունի իր շենքը։
Գլենդելում իրենց կարիերան սկսել են System of a Down հայկական ռոք խմբի որոշ անդամներ։


== Բնակչություն ==
Հայ ընտանիքներն ապրել են քաղաքում 1920 թվականից, հայերի ներգաղթը զգալիորեն աճել է 1970-ականներին։ ԱՄՆ-ի հայերը լավ ինտեգրված են քաղաքում և տիրապետում են բազմաթիվ ձեռնարկությունների, մի քանի հայկական դպրոցների, ինչպես նաև էթնիկ և մշակութային կազմակերպությունների։
Գլենդելն ունի ծագումով հայ բնակիչների ամենաբարձր տոկոսը, որոնց մեծ մասը քաղաք է ժամանել վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում։ Գլենդել քաղաքն ամենամեծ հայկական քաղաքային համայնքներից մեկի տունն է։
ԱՄՆ-ի 2010 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Գլենդելը 65 343 հայերի տունն է, որոնք կազմում են բնակչության ընդհանուր թվի 34,1 տոկոսը. 1990 թվականից ի վեր ավելացել է, երբ քաղաքում հայերի թիվը եղել է 31 402։


== Քաղաքականություն ==
Հայ համայնքը ներկայացված է Գլենդելի քաղաքային խորհրդում։ ԱՄՆ Կոնգրեսում քաղաքը ներկայացնում է Ադամ Շիֆը, ով հայտնի է իր հայամետ դիրքորոշմամբ. դա խոսում է քաղաքի հայ համայնքի մեծ ազդեցության մասին։ Նահանգի օրենսդիր ժողովում քաղաքը ներկայացված է Փոլ Գրիգորյանի (Դեմոկրատական կուսակցություն) կողմից։ Գլենդելը Կապանի քույր քաղաքն է Հայաստանում։


=== Հայերը՝ Գլենդելի քաղաքապետեր ===
Լարի Զարյան
Արա Նաջարյան
Բոբ Յուսեֆյան
Ռաֆի Մանուկյան
Զարեհ Սինանյան


== Գլենդելի հայտնի հայերը ==
Քաղաքի բնակիչներ կամ այնտեղ բնակվողներ․

Աբրահամյան Տաթև, շախմատիստուհի
Տիգրան Առաքելյան, ֆլեյտահար / դիրիժոր
Արմեն Չաքմաքյան, կոմպոզիտոր և երաժիշտ
Տարոն Մալաքյան, կիթառահար, System of a Down
Րաֆֆի Մանուկյան, քաղաքական գործիչ
Վանես Մարտիրոսյան, բռնցքամարտիկ


== Տես նաև ==
Հայկական սփյուռք
Հայերն ԱՄՆ-ում
Հայեր
Հայոց ցեղասպանություն
Արևմտյան Հայաստան
Արշիլ Գորկի


== Ծանոթագրություններ ==
Յարմոլինի շրջան

Յարմոլինի շրջան (ուկրաիներեն՝ Ярмолинецький район), շրջան Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Յարմոլինցի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 898 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31220 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 34,77 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Պոդվալնոե

Պոդվալնոե (ուկրաիներեն՝ Підвальне), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդվալնոե գյուղում բնակվում էր 730 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ուրանիտ

Ուրանիտ, միներալ։ Քիմիական կազմը՝ UO2։ Սովորաբար U-ի մի մասը օքսիդացված է մինչև Ս6+։ Խառնուրդների ձևով մշտապես առկա են ռադիոգեն Pb, հաճախ՝ Th և TR։ Pb-ի պարունակությամբ որոշում են միներալի բացարձակ հասակը։ Բյուրեղագիտական համակարգը խորանարդային է։ Առաջացնում է խորանարդներ, օքտաէդրեր կամ դրանց կոմբինացիաներ, ներփակումներ։ Գույնը՝ խեժի սևից մինչև կանաչավուն սև։ Փայլը՝ խեժի, կիսամետաղական։ Կարծրությունը՝ 5-6, խտությունը, բյուրեղներինը՝ 8000-10000 կգ/մ3, կոլոմորֆ տարբերակներինը՝ 6500-8500 կգ/մ3։ Ուժեղ ռադիոակտիվ է։ Հանդիպում է պեգմատիտներում, Co, Ni, Bi, Ag, As պարունակող հիդրոթերմալ երակներում։ Օգտագործվում է ապարների բացարձակ հասակը կապարային մեթոդով որոշելու համար։ Ուրանիտի բոլոր տարբերակները հիմք են ծառայում ուրանի հանքանյութերի համար։ Ուրանիտի խոշոր հանքավայրեր կան Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Աֆրիկայում, Ավստրալիայում, Ֆրանսիայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժխտական դերանուն

Ժխտական դերանուն, ցույց է տալիս ամբողջությամբ ժխտվող առարկաներ կամ անձեր, կամ առարկայի ժխտող հատկանիշ՝ առանց դրանք անվանելու։ 

Օրինակ՝Տարիներ շարունակ այս քաղաքում ոչինչ չի փոխվում։
Որոշ լեզվաբաններ այս խումբը չեն առանձնացնում դերանունների համակարգում և դրանք համարում են որոշյալ դերանունների ժխտական ձևերը։
Ժխտական դերանուններն են` ոչ ոք (ամեն ոք), ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը (ամեն մեկը)։


== Ժխտական դերանունների հոլովում ==
Ժխտական դերանունները հոլովվում են ի հոլովմամբ, և նախադասության մեջ կարող են հանդես գալ գոյականին և թվականին հատուկ շարահյուսական պաշտոններով՝

Օրինակ՝Ինձ այդ մասին ոչ ոք ոչինչ չասաց (առաջինը ենթակա է, երկրորդը՝ խնդիր)։ 
Ոչ մեկի ասածը ճիշտ չեր (հատկացուցիչ)։
Ոչ ոք, ոչ մեկը, ոչինչ ժխտական դերանուններն ունեն միայն եզակի թիվ՝ ոչ ոքի, ոչնչից, ոչ մեկով։
Ոչ մի դերանունը գոյականաբար չի գործածվում և չի հոլովվում։
Ժխտական դերանունները նախադասության մեջ լինում են`

ենթակա`
Օրինակ՝Նրա մասին այլևս ոչ ոք ոչ մի բան չիմացավ։

ստորոգյալի մաս`
Օրինակ՝Նրա արածը այդ տան վրա ոչինչ է։

գոյականի լրացում`
Օրինակ՝Ծառերի վրա ոչ մի թռչուն այլևս չի ծլվլում։

բայի լրացում`
Օրինակ՝Ես ոչ մեկին չեմ մեղադրում։


== Ժխտական դերանունների գրությունը ==
Ոչինչ-ը, գրվում է բաղադրիչները միացած, իսկ մյուս երեքը` ոչ ոք, ոչ մի, ոչ մեկը, գրվում են անջատ։
Ժամանակակից գրական արևելահայերենում, ի տարբերություն արևմտահայերենի, ժխտական կառույցի նախադասությունները կազմվում են կրկնակի ժխտումով՝ և՛ ժխտական դերանունների և՛ բայի ժխտական խոնարհմամբ։ 

Օրինակ՝Ոչ ոք չէր խոսում այդ մասին։ 
Նրա այդ ելույթից ոչինչ չստացվեց։


== Տես նաև ==
Դերանուն
Անձնական դերանուն
Ցուցական դերանուն
Հարցական և հարաբերական դերանուններ
Անորոշ դերանուն
Որոշյալ դերանուն


== Ծանոթագրություններ ==
Ինդիրա Գանդիի հուշարձան (Մոսկվա)

Ինդիրա Գանդիի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Индире Ганди), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է հնդիկ քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի երրորդ վարչապետ Ինդիրա Գանդիին (1917-1984)։ Քանդակը տեղադրված է Ինդիրա Գանդիի հրապարակում` Ռամենկի շրջանում։


== Պատմություն ==
1980-ական թվականներին հնդիկ քաղաքական գործիչ Ինդիրա Գանդին մեծ ժողովրդականություն էր վայելում Խորհրդային Միությունում, և նրան նույնիսկ շնորհվել էր Մոսկվայի պետական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։ Իսկ 1987 թվականին նրա պատվին Լոմոնոսովի և Միչուրինի պողոտաների հատման վայրում գտնվող նույնանուն հրապարակում` բնական բլրի վրա, «Լիտվա» կինոթատրոնի մոտ տեղադրվեց հուշարձան։
Հուշարձանի հեղինակն են քանդակագործ Օլեգ Կոնստանտինովիչ Կոմովը և ճարտարապետներ Վ. Ա. Նեստերովն ու Ն. Ի. Կոմովան։ Նրանք հնդիկ քաղաքական գործչին պատկերել են աջ ձեռքը բարձրացրած, նրա հագին հնդկական ավանդական սարի է։ Քանդակը տեղադրված է գրանիտե համեստ պատվանդանի վրա։ Պատվանդանի վրա փակցված պարզ ցուցանակի վրա գրված է.

Մոտակայքում տեղադրված գրանիտե սալիկին կարելի է կարդալ համառոտ տեղեկություններ Ինդիրա Գանդիի և հուշարձանի հեղինակների մասին։
Ինդիրա Գանդիի հուշարձանից քիչ հեռու` պուրակում է գտնվում հնդիկ հեղափոխական Մահաթմա Գանդիի հուշարձանը։


== Աղբյուրներ ==
«Памятник Индире Ганди»։ Географический факультет МГУ։ Վերցված է 2014-07-26 
«Памятник Индире Ганди»։ Intomoscow.ru։ Վերցված է 2014-07-26
Դովրաքար

Դովրաքար, ժողովրդական խոսված­քում' Թևրաքար, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Իջևանի լեռներում։ Իջևան քաղաքից հյուսիսային մուտքին, Իջևան — Գանձաքար ճանապարհի մոտակայքում։ Գտնվում է Սառնաջուր գետի հովտում, ժայրապիտ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիպովեց (գյուղ, Պերոչինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիպովեցԼիպովեց (ուկրաիներեն՝ Липовець), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովեց գյուղում բնակվում էր 131 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13,2 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արանտիեռ

Արանտիեռ (ֆր.՝ Arrentières), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 207 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.88 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.91 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 85 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 50 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 129 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 98-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 31։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,0 %։ 98 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 93 անձ (49 տղամարդ և 44 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (2 տղամարդ և 3 կին)։ 31 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (138101-138200)

Աստերոիդների ցանկ (138001-138100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (138201-138300)
 Աստերոիդների ցանկ (138001-138100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (138201-138300)
Խոսե Սան Մարտին

Խոսե Ֆրանսիսկո դե Սան Մարտին Մատորաս (իսպ.՝ José Francisco de San Martín y Matorras, փետրվարի 25, 1778(1778-02-25)[…], Yapeyú, San Martín Department, Corrientes Province, Արգենտինա - օգոստոսի 17, 1850(1850-08-17)[…], Բոլուն սյուր Մեր), Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներից, Արգենտինայի ազգային հերոս։
1802-1812 թվականներին մասնակցել է Նարնջային պատերազմին։ 1812 թվականին վերադարձել է Արգենտինա, նշանակվել (1814) իսպանական գաղութատիրության դեմ պայքարող Արգենտինայի հայրենասերների Հյուսիսային բանակի գլխավոր հրամանատար։ Լա Պլատայի միացյալ նահանգների (1826 թվականից՝ Արգենտինա) անկախության հռչակումից (1816) հետո, 1817-1818 թվականներին ազատագրել է Չիլին (այդ նպատակով դժվարին անցում կատարել Անդերի վրայով), 1820-1821 թվականներին՝ Պերուն։ Դարձել է Պերուի առաջին կառավարության ղեկավար (պրոտեկտոր), մի շարք բարեփոխումներով ամրապնդել երկրի տնտեսական և ռազմական դրությունը։ 1822 թվականի հուլիսին Դուայակիլում Սիմոն Բոլիվարի հետ հանդիպելուց հետո, երբ Բոլիվարը մերժեց համատեղ գործելու Խոսե Սան Մարտինի առաջարկը, հեռացել է զինվորական և քաղաքական գործունեությունից, մեկնել Ֆրանսիա։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյ Զի

Շոն Քորի Կարտեր (անգլ`. Shawn Corey Carter, դեկտեմբերի 4, 1969(1969-12-04), Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), առավել հայտնի իր Ջեյ Զի (Jay-Z) բեմական կեղծանվամբ, ամերիկացի ռեփեր, պրոդյուսեր և գործարար։ Համարվում է հիփ-հոփ ասպարեզի առավել հաջողված ներկայացուցիչներից մեկը, ում կարողությունը 2021 թվականի դրությամբ գնահատվել է մոտ 1,4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Def Jam Recordings և Roc-A-Fella Records ձայնագրման ստուդիաների նախկին գործադիր տնօրենն է և ներկայիս The 40/40 Club-ի և NBA-ի ակումբ «Բրուքլին Նեթսի» համասեփականատերերը։
Ամուսնացած է երգչուհի Բեյոնսե Նոուլզի հետ։ Համատեղ կյանքում զույգն ունեցել է մեկ զավակ՝ Բլու Այվի Կարտեր (ծ. 2012) անունով։ Կարիերայի ընթացքում Ջեյ Զին թողարկել է հետևյալ ալբոմները՝

Reasonable Doubt
The Life & Times Of S. Carter Vol.1
The Life & Times Of S. Carter Vol.2
The Life & Times Of S. Carter Vol.3
The Dynasty: Roc La Familia
The Blueprint
MTV Unplugged
The Blueprint 2 : The Gift & The Curse
The Blueprint 2.1
The Black Album
Kingdome Come
American Gangster
The Blueprint 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Lifeandtimes.com Ջեյ Զի. պաշտոնական կայք
Ջեյ Զի - IMDb էջը