armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վահագն Մովսիսյան

Վահագն Վլադիմիրի Մովսիսյան (սեպտեմբերի 15, 1961(1961-09-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 10, 2008(2008-06-10), Պեկին, Չինաստան), ՀՀ պետական գործիչ, դիվանագետ։ Պետական և քաղաքական գործիչ Վլադիմիր Մովսիսյանի ավագ որդին։


== Կրթություն ==
1978-1983 թթ. - սովորել և ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի մեխանիզացիայի ֆակուլտետը։
1983-1986 թթ. - սովորել և ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու։ Ավելի քան 15 հրատարակությունների հեղինակ։
1989-1990 թթ. - սովորել և ավարտել է ԽՍՀՄ Կառավարությանն առընթեր Կոմերցիայի բարձրագույն դպրոցը (ք. Մոսկվա)։
1991-1993 թթ. - սովորել և ավարտել է Ժողովրդական տնտեսության ակադեմիան (ք. Մոսկվա)։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1983-1988 թթ. - աշխատել է «Հայգյուղմեքենա» գիտաարտադրական միավորումում որպես կրտսեր գիտաշխատող։
1988-1989 թթ. - աշխատել է «Հայգազարդ» պետական ձեռնարկությունում որպես վարչության պետի տեղակալ։
1989-1991 թթ. - աշխատել է «Հայգազարդ» պետական ձեռնարկությունում որպես վարչության պետ։
1991 թ. - «Պրոմեթևս» ընկերության վարչության պետի տեղակալ։
1991-1992 թթ. - «Պրոմեթևս» ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ։
1993 թ. - «Հայգազվառելիք» պետական ձեռնարկության Ռուսաստանի մասնաճյուղի տնօրեն։
1993-1995 թթ. - «ՄՎՄ-ինվեստ» ընկերության նախագահ։
1995-1997 թթ. - «Արդշինբանկ» ՓԲԸ մասնաճյուղի կառավարիչ։
1997-2000 թթ. - «Արդշինբանկ» ՓԲԸ գլխավոր տնօրենի տեղակալ։
2000 թ. ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Զարգացման հայկական գործակալության տնօրեն։
2000-2007 թթ. - ՀՀ վարչապետին կից Գործարարության աջակցման խորհրդի քարտուղար։
2000-2007 թթ. - ՀՀ վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման աջակցող խորհրդի քարտուղար։
2007 թ. օգոստոսի 29-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նրա լիզորությունները՝ որպես Զարգացման հայկական գործակալության տնօրեն, վաղաժամկետ դադարեցվել են։
Տեղեկատվայնացման միջազգային ակադեմիայի անդամ։


== Դիվանագիտական ծառայությունը ==
2007 թ. օգոստոսին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Չինաստանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Մահ ==
Վախճանվել է 2008 թ. հունիսի 10-ին, Պեկինում՝ սրտի անբավարարությունից։


== Ծանոթագրություններ ==
Իմպհալ

Իմպհալ (անգլ.՝ Imphal  ɪmˈfɑl), հնդկական Մանիպուր նահանգի մայրաքաղաք։ Գտնվում է հովիտում, որը շրջափակված է բլուրներով, որոնցից հոսում են մի քանի ոչ մեծ գետեր։
Քաղաքի կենտրոնում են գտնվում Կանգլա հին ամրոցի փլատակները, որոնք մինչև 2009 թվականը զբաղեցված էին հնդկական զորքերի զինված ստորբաժանումներով։
Իմպհալում է գտնվում պոլո խաղի համար նախատեսված աշխարհի ամենահին խաղադաշտը։ «Իմպհալ» անվանումը առաջացել է մանիպուրսկերեն «Յումպհալ» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «տների հավաքածու»։


== Պատմություն ==

Մանիպուրի հովտի դժվարամատչելությամբ և աշխարհագրական մեկուսացվածությամբ է պայմանավորված Մանիպուրի և նրա մայրաքաղաք Իմպհալի անկախ զարգացումը։ 1891 թվականին, օգտվելով իշխող դինաստիայի ներքին տարաձայնություններից, հովիտ են ներխուժել անգլիացիները։ Անգլիացիների ներխուժումը առաջացնում է տեղացիների զայրույթը, որը հանգեցնում է ապստամբության և առաջին անգլո-մանիպուրյան պատերազմին, որի ընթացքում շատ են վնասվել 17-րդ դարում Կհագեմբա թագավորի և նրա որդի Կհունջաբայի կողմից կառուցված Կանգլայի պալատը։ 1891 թվականից մինչև Հնդկաստանի անկախացումը Իմպհալը գտնվել է բրիտանացիների տիրապետության ներքո։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Իմպհալում են տեղավորվել բրիտանական զորքերը։ 1944 թվականին այստեղ տեղի է ունեցել Իմպհալի հայտնի ճակատամարտը՝ Բուրմայից եկած ճապոնական և այդտեղ տեղավորված բրիտանական զորքերի միջև։ Իմպհալի ճակատամարտում ճապոնացիներն առաջին անգամ պատերազմում կորցրեցին իրենց ստրատեգիական նախաձեռնությունը։
1972 թվականից Մանիպուր նահանգի մայրաքաղաքն է։


== Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր ==
Իմպհալը գտնվում է Մանիպուրի օվալաձև հովտի կենտրոնում և շրջապատված է բարձր լեռնաշղթաներով։ Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը 786 մ է։
Իմպհալի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում Cwa)՝ մեղմ, չոր ձմեռներով և մուսսոնային շոգ եղանակով։ Հուլիս ամսվա միջին ջերմաստիճանը 32 °C է։ Ամենացուրտ ամսվա՝ հունվարի միջին նվազագույն ջերմաստիճանը 4 °C է։ Տարեկան տեղումների քանակը 1320 մմ է։ Ամենաշատ տեղումները նկատվում են հունիսին։


== Բնակչություն ==
Ըստ Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 264 986 մարդ (128 931 տղամարդ և 136 055 կին)։ Գրագիտության մակարդակը 91,7% է․ ավելի բարձր, քան ազգային միջին մակարդակը։ Տղամարդկանց գրագիտությունը միջինում կազմում է 95,87%, կանանց շրջանում` 87,80%։ Բնակչության 9,77%-ը մինչև 6 տարեկան երեխաներն են։


== Տեսարժան վայրեր ==
Ռազմական գերեզմանատուն
Ռազմական գերեզմանատանն են գտնվում Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ զոհված բրիտանացի և հնդիկ զինվորների գերեզմանոցները։
Կանացի շուկա
Կանացի շուկան քաղաքի գլխավոր առևտրային կենտրոնն է։ Շուկան բաժանված է երկու հիմնական մասի՝ մթերային և մանածագործական։ Մթերային մասում վաճառվում են բանջարեղեն, մրգեր և խմիչքներ, մանածագործական մասում՝ գործվածքներ և հագուստ՝ պատրաստված ձեռքի ջուլհակային հաստոցներով։
Շուկայի առանձնահատկությունն այն է, որ այնտեղ գրեթե 3000 կին վաճառում է իր ապրանքները։
Մանիպուրի կենդանաբանական այգի
Կենդանաբանական այգում պահվում է ոչնչացման եզրին գտնվող մի քանի Սանգայի եղնիկ․ մնացել է այս տեսակի 162 առանձնյակ։
Մինիպուր նահանգի թանգարան 
Թանգարանում պահվում է հնագիտական գտածոների հավաքածու, տարբեր ժամանակաշրջանների շարքային մարդկանց և զինվորականների հագուստ, փաստաթղթեր և զենքեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոնիա Բըրդ

Անտոնիա Բըրդ (անգլ.՝ Antonia Bird, մայիսի 27, 1951(1951-05-27), Princess Beatrice Hospital - հոկտեմբերի 24, 2013(2013-10-24)[…], Aldringham, Aldringham cum Thorpe), բրիտանացի կինոռեժիսոր, թատերական ռեժիսոր և կինոպրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==
Անտոնիա Բըրդը ծնվել է 1951 թվականին Լոնդոնում։ Նրա մայրը՝ Ռոզմարին, թատերական ռեժիսոր էր, իսկ հայրը՝ Մայքլը, դերասան էր։ 


== Կարիերա ==
Անտոնիան թատրոնում սկսել է աշխատել 17 տարեկանից։ Նրա առաջին պաշտոնը եղել է Сoventry Rep-ում (Լոնդոն) ռեժիսորի օգնական։ Որպես ռեժիսոր՝ վեց տարի աշխատել է «Ռոյալ Կորտ» թատրոնում։ 1980-ական թվականների կեսերից անցել է կինոյի և հեռուստատեսության։ Դարձել է Runs 4-Way կինոարտադրությամբ զբաղվող ընկերության հիմնադիրներից մեկը (Ռոբերտ Կարլայլի հետ միասին)։ Նկարահանվել է «Քահանա», «Խենթ սեր», «Մարդակեր» և ուրիշ ֆիլմերում։ 


== Անձնական կյանք և մահ ==
Անտոնիան բուսակեր էր։ Մինչև մահը ամուսնացած է եղել կինոօպերատոր Իէն Այլեթի հետ։ 62-ամյա Անտոնիան մահացել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Լոնդոնում վահանաձև գեղձի քաղցկեղի դեմ 7-ամսյա պայքարից հետո։


== Ֆիլմագրություն ==
Ռեժիսոր

«Գյուղ» / The Village (2013) (սերիալ)
«Կրքոտ կին» / A Passionate Woman (2010) (սերիալ)
«Անգիր» / Off by Heart (2009)
«Կրեկեր» / Cracker (2006)
«Ուրվականներ» / Spooks (2005) (սերիալ)
«Երկվորյակների որս» / The Hamburg Cell (2004)
«Վերականգնում» / Rehab (2003)
«Խնամք» / Care (2000)
«Մարդակեր» / Ravenous (1999)
«Հեղինակություն» / Face (1997)
«Խենթ սեր» / Mad Love (1995)
«Քահանա» / Priest (1994)
«Առավելագույն պրակտիկա» / Peak Practice (1993) (սերիալ)
«Սցենար․ անվտանգ» / Screenplay: Safe (1993) (սերիալ)
«Տեսուչ Մորս» / Inspector Morse (1992) (սերիալ)
«Տղամարդկանց սենյակ» / The Men`s Room (1991) (սերիալ)
«Սահմանից հարավ» / South of the Border (1988) (սերիալ)
«Զուտ անգլիական սպանություն» / The Bill (1989) (սերիալ)
«Աղետ» / Casualty (1986—1987) (սերիալ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անտոնիա Բըրդ (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, ՀՀ նախագահի նստավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Տիգրան Մեծի հուշարձան, գտնվում է Երևանում, ՀՀ նախագահի նստավայրի հետնամասում։ Տեղադրվել է 2000 թվականին նստավայրի առջևի մասում, 2011 թվականին ապամոնտաժվել է և տեղափոխվել նստավայրի հետնամաս։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ վաստակավոր նկարիչ Լևոն Թոքմաջյան


== Տվյալներ ==
Հուշարձանը կառուցված է մարմարից, չափսերը՝ 2,8 x 1,6 x 1,0 մ։ Երևանում Տիգրան Մեծի արձաններից երկրորդն է։ Մյուսը տեղադրված է Նոր Նորքում, հեղինակը կրկին Լևոն Թոքմաջյանն է։


== Պատմություն ==
Տեղադրվել է 2000 թվականին։ 2011 թվականի մայիսի 2-ին հանրապետության գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանի առաջարկով Տիգրան Մեծի և Նոյի արձանները ճակատամասից ապամոնտաժվել են և տեղափոխվել շենքի հետնամաս։ Ըստ նրա՝ արձաններն իրենց ծավալով և դիրքով նախագահական նստավայրի ճակատամասին հարիր չեն։


== Տես նաև ==
Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, Նոր Նորք)
Տիգրան Մեծի հուշարձան (Վաղարշապատ)


== Ծանոթագրություններ ==
Նեժիտինո

Նեժիտինո (ռուս.՝ Нежитино), գյուղ Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Մակարևսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արթուր Եդիգարյան

Արթուր Գեղամի Եդիգարյանը (հունիսի 26, 1987(1987-06-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբում որպես կիսապաշտպան։ 2009 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2010 թվականի ապրիլ ամիսը Արթուրը վարձավճարով հանդես է եկել Իրանական «ՊԱՍ Համեդան» ակումբում։


== Ակումբային նվաճումներ ==


== Մասնագիտական ակումբային կարիերա ==
Աղբյուր ffa.am


== Արտաքին հղումներ ==
Արթուր Եդիգարյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում (հայ.), (անգլ.), (ռուս.)


== Աղբյուրներ ==
Կ

Կ, կ (անունը՝ կեն), հայկական այբուբենի 15-րդ տառը։ Թվային արժեքն է՝ «60»։ Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405-406 թվականներին։ Միջնադարում օգտագործվել են «երկաթագիր», «գրչագիր», «նոտրգիր», «շղագիր» տառատեսակները։


== Գործածությունը ==
Փոքրատառ կ-ով ՍԻ համակարգում նշանակվում է չափի միավորների կիլո- նախածանցը, որը նշանակում է՝ հազար (կմ, կգ և այլն։)
Երեք հիմնական՝ կարմիր, կանաչ և կապույտ գույներն իրենց սկզբնատառերով նշանակվում են 3Կ


== Կրկնակ բաղաձայններով բառեր ==
Կրկնակ կ- երով գոյականներից են՝կկու
մկկոց
երկկենցաղ


== Ուշագրավ փաստ ==
Հայերենում կա չորս հատ կ տառ պարունակող գոյական՝հակակարկտակայանՉորս հատ կ տառով ածական՝կոշկակարականհայերենում կա երեք կ պարունակող բայ՝կկկոցեմ


== Բրայլով ներկայացումը ==
Յունիկոդում ներկայացված է՝

մեծատառ՝ «Կ». U+053E
փոքրատառ՝ «կ». U+056E


== Ծանոթագրություններ ==
Տեմիրոր

Տեմիրոր (ռուս.՝ Темирор), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Դաղստանի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ավարսկոյե Կոյսու գետի աջ ափին՝ 98 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է,ավազանի տարածքը 147 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սուլակ գետնի ակունքն է մինչև Չիրկեյսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07030000112109300000940
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 109300094
Ավազանի կոդը - 07.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 09
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գեներալ Գոլուբովի ամառանոց

Գեներալ Գոլուբովի ամառանոց («Գոլուբկա» ամառանոց) (ռուս.՝ Дача генерала Голубова, Дача «Голубка»), առանձնատուն, որը գտնվում է Ղրիմի Ալուշտա քաղաքի կենտրոնում, Լենինի փողոց, 20 հասցեում (հեղափոխությունից առաջ՝ Կուտուզովի փողոց)։ Շենքը 1827 թվականին կառուցվել է ապահովագրական ընկերության կողմից, խեցեքարից և դիորիտից։ 19-րդ դարի վերջին այն ձեռք է բերել և վերափոխել ամառանոցի պահեստի գեներալ Գոլուբովը։


== Պատմություն ==
1894 թվականի հոկտեմբերի 10-ին «Գոլուբկա» ամառանոցում տեղի է ունեցել թագաժառանգ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչի և նրա հարսնացու Ալիքս Հեսսեն-Դարմշդադտցու (ուղղափառությունում՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնա) հանդիպումը։
Այդ օրը Նիկոլայը գրել է իր օրագրում.

1998 թվականին Ղրիմի ազնվականների ժողովի նախաձեռնությամբ այս միջոցառման պատվին «Գոլուբկա» ամառանոցի պատին փակցվեց հուշատախտակ։
Շինության ճակատին, մուտքի ձախ կողմում, կա ևս մի հուշատախտակ՝ ի հիշատակ Ղրիմի առաջին խորհրդային կառավարության անդամների։ 1918 թվականի ապրիլի 20-ին թաթարական բուրժուական ազգայնականների և ռուս սպիտակգվարդիականների ապստամբության ժամանակ շենքի նկուղում փակվել էին հետագայում գնդակահարված Ալուշտայի հեղափոխական կոմիտեի անդամները։
Շենքի պատին փակցված էր ևս մեկ հուշատախտակ, որը վկայում էր 1945 թվականի փետրվարին այս տանը Իոսիֆ Ստալինի կարճատև կանգառի մասին։ Բանն այն է, որ տունը Սիմֆերոպոլ-Յալթա մայրուղու կողքին էր, իսկ առանձնատունը պետք է ընդուներ 1945 թվականի Ղրիմի կոնֆերանսի մասնակից պետությունների ղեկավարներին։ Ստալինը կանգ է առել այն սենյակում, որտեղ այժմ ընթերցասրահ է։ Ստալինի պաշտամունքը բացահայտած համագումարից հետո հուշատախտակը հեռացվեց ճակատից, սակայն Յալթայի կոնֆերանսի 50-ամյակի կապակցությամբ այն վերադարձավ իր տեղը։
Այժմ «Գոլուբկա» ամառանոցի շենքում տեղակայված է Սերգեյ Սերգեև-Ցենսկու անվան կենտրոնական քաղաքային գրադարանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Алушта (под редакцией В. Г. Ены, В. Г. Рудницкой, И. Б. Тесленко), К: Стилос, 2002, с. 157—159
Алушта. Карта-путеводитель. Симферополь, Научно-производительный центр «Союзкарта», 2012
Ալեքսանդր Կոսեմյան

Ալեքսանդր Սուրենի Կոսեմյան (նոյեմբերի 11, 1946(1946-11-11)), ալտահար, մենակատար, անսամբլիստ, սիմֆոնիկ նվագախմբերի կոնցերտմեյստեր, մանկավարժ։ Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակի ալտահար (1990 թվականից)։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ։
Ջութակահար Ռուբեն Կոսեմյանի հայրը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալեքսանդր Կոսեմյան «Գրիգոր Նարեկացի»
Հարցազրույց Ալեքսանդր Կոսեմյանի հետ, Վեմ ռադիո
Գայոս Մուցիոս Սցևոլա

Գայոս Մուցիոս Սցևոլա, հռոմեացի ազնվական երիտասարդ, ով հայտնի դարձավ իր քաջության շնորհիվ։ Մ.թ.ա. 508 թվականին, երբ Հռոմը պատերազմի մեջ էր Քլոզիումի հետ, քլոզիացի արքա Լարս Պորսենան պաշարել էր Հռոմը։ Հռոմի սենատի թույլտվությամբ Մուցիոսը պետք է սպաներ Պորսենաին։ Սակայն նա մտնելով էտրուսկների ճամբար սխալմամբ սպանում է արքայի գրագրին, նրան բռնում են և նա քաջաբար խոստովանում է. «Ես Գայոս Մուցիոսն եմ, Հռոմի քաղաքացի։ Ես եկել եմ ասյտեղ որպես հակառակորդ որպեսզի սպանեմ իմ թշնամուն, ես պատրաստ եմ մահանալու այնպես ինչպես պատրաստ եմ սպանելու։ Մենք Հռոմեացիներս գործում ենք քաջությամբ, և երբ դժբախտություն է պատահում մենք տառապում ենք քաջի պես»։ Նա նաև հայտարարում է որ առաջին 300 երիտասարդների մեջ է եղել որոնք կամավոր ցանկացել են սպանել Պորսենային, իրենց կյանքի գնով։
Նա ասաց. «Նայեք որպեսզի իմանաք թե ինչքան անարժեք է մարմինը նրանց համար ովքեր իրենց հայացքը հառել են մեծ փառքին»։ Սա ասելուց հետո Մուցիոսը իր աջ ձեռքը մտցրել է զոհաբերության համար վառված կրակի մեջ, և ցավի ոչ մի նշան չի դրսևորել, սրանով նա իր և իր ժառանգների համար վաստակել է Սցևոլա այսինքն՝ «ձախլիկ» անվանումը։ Պորսենան ապշել է երիտասարդի քաջությունից և ազատ է արձակել նրան ասելով. «Հետ գնա, քանի որ դու ավելի շատ քեզ ես վնասում քան ինձ»։ Նույն միջոցին արքան դեսպաններ է ուղարկում Հռոմ խաղաղություն հաստատելու նպատակով։
Հռոմում Մուցիոսին ագարակ են տալիս, Տիբեր գետի աջ ափին, որը հետագայում հայտնի է դառնում Մուցիա Պրատա (Մուցիոսի մարգագետիններ) անունով։
Հայտնի չէ թե Մուցիոսի պատմությունը իրական է թե ոչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սունիլ Դատ

Սունիլ Դատ (հինդի` सुनील दत्त, իրական անունը` Բալռաջ Դատ, ծնվ. 1929 թ. ըստ այլ աղբյուրների՝ 1930 թ. հունիսի 6, Ջելամ, Բրիտանական Հնդկաստան - մահ. 2005 թ. մայիսի 25, Մումբայ, Հնդկաստան), հնդիկ դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր և քաղաքական գործիչ։ 1984 թվականից Հնդկաստանի Ազգային Կոնգրես կուսակցության կողմից ընտրվել է Հնդկաստանի խորհրդարանի անդամ, 2004-2005 թվականներին՝ Հնդկաստանի երիտասարդության և սպորտի գործերով նախարարն էր։ Արժանացել է Filmfare Awards մրցանակի՝ տղամարդու լավագույն դերի համար, ինչպես նաև Հնդկաստանի կառավարական Պադմա Շրի պարգևին։


== Կենսագրություն ==
Սունիլ Դատը ծնվել է ներկայիս Պակիստանի Փենջաբ նահանգում։ Երբ հինգ տարեկան էր՝ հայրը մահացել է։ Շուտով նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Հարյանա նահանգի Ջամնա գետի ափին գտնվող Մանդոլի գյուղը։ Երիտասարդ տարիքում Սունիլ Դատը ինքնուրույն մեկնել է Բոմբեյ և ընդունվել Ջայ Հինդ քոլեջը, միաժամանակ աշխատանքի է անցել Radio Ceylon ռադիոկայանում, որը հնագույնն է Ասիայում։
Առաջին ֆիլմը, որում նկարահանվել է Սունիլ Դատը՝ դա 1955 թվականին նկարահանված «Railway Platform» կինոնկարն էր։ Սակայն նրա աստեղային ժամը եկավ 1957 թվականին, երբ նա նկարահանվեց «Մայր Հնդկաստան» կինոնկարում, որտեղ նրա խաղընկերուհին Նարգիսն էր։ 1950-ականների վերջում և 1960-ական թվականներին, Սունիլ Դատի ստեղծագործական կյանքի ծաղկման շրջանն էր։ Այդ տարիներին նա նկարահանվել է «Սադհանա» (1958 թ.), «Անձեռնմխելին» (1959 թ.), «Մոլորություն» (1963 թ.), «Թույլ տվեք ինձ` ապրել» (1963 թ.), «Ընտանիք» (1965 թ.)` վերջին երկու ֆիլմի համար արժանացել է Filmfare Award մրցանակի, «Փորձություն ժամանակի միջոցով» (1965 թ.), «Համրազ» (1967 թ.) և այլ ֆիլմերում։ Սունիլ Դատը հայտնվել է նաև Գինեսի ռեկորդների գրքում ` իր «Հիշողություններ» (1964 թ.) յուրօրինակ ֆիլմի համար, որտեղ նա հանդես է եկել և որպես ռեժիսոր, և որպես պրոդյուսեր, միաժամանակ կատարելով ֆիլմի բոլոր դերերը։
Սունիլ Դատի այլ աշխատանքներից են «Տեսակցություն» (1967 թ.), «Մտերիմ ընկերները» (1969 թ.), «Երկիր և երկինք» (1972 թ.), «Ռեշման և Շերան» (1972 թ.), «Իմ անունը Գիտա է» (1974 թ.), «Կոբրա» (1976 թ.), «Գեղեցիկ կյանք» (1980 թ.), «Ռոկի» (1981 թ.), «Հայրենիքի պաշտպանները» (1987 թ.), «Չգրված օրենք» (1992 թ.) և այլ ֆիլմեր։


== Անձնական կյանքը ==
1958 թվականին Սունիլ Դատը ամուսնացել է դերասանուհի Նարգիսի հետ։ Ըստ տարածված լեգենդի՝ «Մայր Հնդկաստան» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ բռնկված հրդեհից նա փրկել է Նարգիսին, որից հետո դերասանուհին չի կարողացել այլևս անտարբեր մնալ երիտասարդ Սունիլ Դատի նկատմամբ։ Նրանց ամուսնությունից ծնվել են երեք երեխաներ։ Որդին դերասան Սանջայ Դատն է։ Ավագ դուստրը՝ Պրիյա Դատը, քաղաքական գործիչ է։ Հոր մահից հետո Հնդկաստանի խորհրդարանում նա զբաղեցրել է հոր աթոռը։ Կրտսեր դուստրը՝ Նամրատա Դատը, դերասան Կումար Գաուրավի կինն է։
Սունիլ Դատը մահացել է 2005 թվականի մայիսի 25-ին Մումբայում՝ սրտի նոպայից։


== Մասնակի ֆիլմագրությունը ==
Դերասան

Ռեժիսոր և պրոդյուսեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միշկինո (քաղաքատիպ ավան, Միշկինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիշկինոՄիշկինո (ռուս.՝ Мишкино), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կուրգանի մարզի Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8299 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիվիլ

Վիվիլ (ֆր.՝ Viville), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 134 մարդ, բնակչության խտությունը` 45.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.93 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Մալավիլ, Էրավիլ, Նոնավիլ և Տուզակ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Բելվին համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 125 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 26 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 83 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 63-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,9 %։ 63 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 61 անձ (35 տղամարդ և 26 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 20 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կազինկա (այլ կիրառումներ)

Կազինկա, կարող է վերաբերել՝

Կազինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Կազինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ելեցկի շրջանի կազմում։
Կազինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի կազմում։
Կազինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի կազմում։
Կազինկա - գյուղ Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Ռժակսինսկի շրջանի կազմում։
Շևչենկի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇևչենկիՇևչենկի (ուկրաիներեն՝ Шевченки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկի գյուղում բնակվում էր 244 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սենտ Իմեր

Սենտ Իմեր (ֆր.՝ Saint-Hymer), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 692 մարդ, բնակչության խտությունը` 56.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.32 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 449 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 323-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 126։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,9 %։ 323 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 300 անձ (158 տղամարդ և 142 կին)։ Գործազուրկ են եղել 23 անձ (9 տղամարդ և 14 կին)։ 126 անաշխատունակներից 37-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 54-ը` թոշակառուներ, իսկ 35-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Հայ բժիշկ

Հայ Բժիշկ, բժշկական, առողջապահական և գիտական ամսաթերթ։ Լույս է տեսել 1924-1925 թվականներին, Բոստոնում։ Տնօրեն-խմբագիր՝ Հ․ Ծովիկյան, խմբագիր՝ Բ․ Ժամկոչյան։ Տպագրել է հոդվածներ հիվանդությունների, դրանց տարածման ու բուժման ձևերի մասին, ծանոթացրել նոր դեղամիջոցներին։ Կարևորել է կանխարգելիչ բժշկության, ֆիզդաստիարակության դերն առողջության պահպանման գործում, ծանոթացրել այդ ուղղությամբ Հայաստանում տարվող աշխատանքներին։ Պարբերաբար նյութեր է հրապարակել հայ բժշկության պատմության վերաբերյալ, ներկայացրել բնագավառի գիտական գրականությունը։ Ունեցել է «Բժշկա-առողջապահական հարցարան» բաժինը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարկինո (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)

Մարկինո (ուկրաիներեն՝ Маркине), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարկինո գյուղում բնակվում էր 473 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գլխադասային գրասենյակ

Շտաբակայան, ռազմական իմաստով, շտաբի տեղարգման վայրն է, իսկ փոխաբերական իմաաստով դա որևէ կազմակերպության կամ ձեռնարկության գլխավոր օֆիսը կամ գրասենյակը, այլ դեպքերում կենտրոնական ապարատի գտնվելու վայրը։
Իզյասլավ (քաղաք, Ուկրաինա)

Իզյասլավ (ուկրաիներեն՝ Ізяслав), քաղաք Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Զասլավ, Զասլավլ։
Չճշտված տվյալներով Իզյասլավ քաղաքում բնակվում էր 18 322 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 766 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կուրկինո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿուրկինոԿուրկինո (ռուս.՝ Куркино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտ

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գյուղդեպարտամենտ (անգլ.՝ United States Department of Agriculture, հապավումը՝ USDA), հայտնի նաև որպես Գյուղատնտեսության դեպարտամենտ (Agriculture Department), Միացյալ Նահանգներում գործող դաշնային գործադիր կառույց։ Պատասխանատու է գյուղատնտեսության, անտառաբուծության և պարենի ոլորտներում դաշնային կառավարության քաղաքականության մշակման և իրականացման համար։ Կառույցի նպատակների մեջ է մտնում ֆերմերների և ագարակատերերի կարիքների բավարարումը, գյուղատնտեսական առևտրի և արտադրության խթանումը, սննդի անվտանգության ապահովումը, բնական ռեսուրսների պաշտպանությունը, գյուղական համայնքների օժանդակումը, ինչպես նաև Միացյալ Նահանգներում և դրա սահմաններից դուրս սովի վերացումը։
Դեպարտամենտի քարտուղարի պաշտոնը զբաղեցնում է Դեմոկրատական կուսակցության անդամ, Այովայի նախկին նահանգապետ Թոմ Վիլսեքը։
Դեպարտամենտի ծրագրով 1992-2005 թվականներին Հայաստանում գործել է «ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտի Մարքեթինգի աջակցության ծրագիր» (ԱՄՆ ԳԴ-ՄԱԾ, USDA-MAP) նախագիծը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Դեպարտամենտի էջը Դաշնային ռեգիստրում(անգլ.)
ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտի հանրային սեփականության քաղաքականություն Archived 2007-07-15 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Սուրբ Վալենտինի օր

Սուրբ Վալենտինի օր կամ Բոլոր սիրահարների օր, տոն, որը փետրվարի 14-ին նշում են աշխարհի կաթոլիկները։ Այն առաջին անգամ հիմնել է Հելասիուս I Հռոմի պապը 496 թվականին և ավելի ուշ հանվեց Կաթոլիկ տոների օրացույցից 1969 թվականին։ Ներկայումս այն տոնում են աշխարհի մոտ 100 երկրում, հիմնականում արևմուտքի երկրներում։ Այն համարվում է աշխատանքային օր բոլոր երկրների համար։
Վալենտինի օրն ի սկզբանե նշվել է որպես պատարագային տոն՝ նվիրված վաղ քրիստոնեական շրջանի սրբերից մեկի՝ Սուրբ Վալենտինիուսի հիշատակին։ Վերջինիս, ըստ ավանդության, դատապարտել էին մահվան զինվորներին գաղտնի պսակադրելու համար։ Ավանդությունն այնուհետ ասում է, որ կալանավայրում նա բուժել է բանտապետի աղջկան, որին էլ հետագայում սիրահարվել է։ Նշվում է նաև, որ մինչև իր դատավճռի ի կատար ածումը նա հրաժեշտի նամակ է թողնում իր սիրած էակին, որի վերջում գրված է լինում «Քո Վալենտին»։ Այսօր Սուրբ Վալենտինի օրն աշխարհի շատ երկրներում պաշտոնապես նշվում է որպես սիրահարների տոն։


== Պատմություն ==
1797 թվականին բրիտանական հրատարակչությունը թողարկեց «Երիտասարդ տղամարդու Վալենտինի գրողը», որը պարունակում էր բազմաթիվ առաջարկվող սենտիմենտալ բանաստեղծություններ երիտասարդ սիրեկանի համար։ Տպարանները սկսեցին արտադրել սահմանափակ թվով բացիկներ՝ բանաստեղծություններով և էսքիզներով։ 1835 թվականին Միացյալ Թագավորությունում փոստով ուղարկվել է 60000 Վալենտինի բացիկներ։:
1840 թվականին սըր Ռոուլենդ Հիլի փոստային բարեփոխումից հետո փոստային նամականիշի գյուտի հետ կապված փոստային գների նվազումը հանգեցրեց ուղարկվող Վալենտինի բացիկների թվի աճին, որոնցից 400,000 ուղարկվեցին դրա գյուտից ընդամենը մեկ տարի անց, և սկիզբ դրեց վալենտիններ ուղարկելու ավելի քիչ անձնական, բայց ավելի տարածված պրակտիկայի։ Սա առաջին անգամ թույլ տվեց անանուն քարտեր փոխանակել, ինչը համարվում է հրապուրիչ պոեզիայի հանկարծակի հայտնվելու պատճառն առաջնային վիկտորիանական դարաշրջանում։
19-րդ դարից սկսած ձեռագիր գրառումները իրենց տեղը զիջել են զանգվածային շնորհավորական բացիկներին։ 19-րդ դարի կեսերին Վալենտինի օրվա առևտուրը ԱՄՆ-ում հետագա առևտրային տոների նախահայրն էր։
1868 թվականին բրիտանական շոկոլադե Cadbury ընկերությունը ստեղծեց Fancy Boxes զարդարված սրտաձեւ տուփ շոկոլադ՝ Վալենտինի օրվա համար։ Լցոնված շոկոլադների տուփերը արագորեն սկսել են ասոցացվել տոնի հետ։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին բացիկների փոխանակման պրակտիկան ընդլայնվեց՝ ներառելով բոլոր տեսակի նվերներ, ինչպես օրինակ՝ ոսկերչական զարդերը։
Վալենտինի վրա ԱՄՆ-ում միջին ծախսերը տարեկան աճում են՝ 108 դոլարից մեկ անձի համար 2010 թվականին հասնելով 131 դոլարի՝ 2013 թվականին։
Հազարամյակի վերջում ինտերնետի վերելքը նոր ավանդույթներ է ստեղծում։ Ամեն տարի միլիոնավոր մարդիկ օգտագործում են թվային գործիքներ Վալենտինի օրվա ողջույնի հաղորդագրություններ ստեղծելու և ուղարկելու համար։ Ոմանք Վալենտինի օրը համարում են առանձնահատուկ տոն՝ դրա առևտրայնացման շնորհիվ։
Ժամանակակից դարաշրջանում, պատարագային կարգով, Լյութերական և Անգլիկան եկեղեցիներն ունեն Սուրբ Վալենտինի օրվա ծառայություն, որը ներառում է ամուսնության երդումների թարմացման կամընտիր ծես։


== Ծանոթագրություններ ==
Գեորգի Ռուդով

Գեորգի Ռուդով (ռուս.՝ Гео́ргий Алексе́евич Ру́дов, մայիսի 1, 1939(1939-05-01), Հարավ-Ղազախստանյան մարզ, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 14, 2021(2021-11-14)), ռուսական դիվանագետ։ Լրագրողների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է ղազախական տեխնոլոգիական ինստիտուտը, ԽՄԿԿ Կենտկոմին առընթեր հասարակական գիտությունների ակադեմիան և ԽՍՀՄ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիան։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1980 թվականից։
Տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել ԽՍՀՄ և ՌԴ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատում և արտերկրում։

1980-1986 թվականներին՝ Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում ԽՍՀՄ գլխավոր հյուպատոս։
1990-1993 թվականներին՝ Լաոսի Ժողովրդական Հանրապետությունում ԽՍՀՄ, ապա Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1997 թվականի հունվարի 14-ից-2002 թվականի օգոստոսի 14-ը՝ Ղրղզստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։Ներկայումս ՌԴ ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիայի միջազգային արդի խնդիրների ինստիտուտի ԱՊՀ կենտրոնի խորհրդական է։


== Գիտական գործունեություն ==
Քաղաքական գիտությունների դոկտոր, փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր, ՀԳՄ ակադեմիկոս (ք. Մոսկվա)։
Ռուս-ղրղզական հարաբերությունների և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանում ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների արդիական հարցերի վերաբերյալ մենագրությունների և հոդվածների հեղինակ։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1990 թվականի հոկտեմբերի 9)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1994 թվականի հոկտեմբերի 4)


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Կարգ
«Պատվո նշան» երկու շքանշաններ
«Դանաքեր» շքանշան (Ղրղզստան)
Դիվանագիտական ակադեմիայի և Ղրղզա-Ռուսական Սլավոնական համալսարանի պատվավոր դոկտոր
Ղրղզստանի միջազգային համալսարանի և Հարավ-Ղազախական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր
Բիշքեկի պատվավոր քաղաքացի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ղրղզստանում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Գեորգի Ռուդովի կենսագրությունը Archived 2011-09-01 at the Wayback Machine.
Ռուսաստանի ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիայի պատվավոր դոկտորներ Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine.
Զելյոնայա Նիվա (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)

Զելյոնայա Նիվա (ուկրաիներեն՝ Зелена Нива, Ղրիմի թաթարերեն՝ Zelönaya Niva), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնայա Նիվա գյուղում բնակվում էր 742 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գիտության աշխարհում

Գիտության աշխարհում, գիտահանրամատչելի հանդես։ Այն հիմնադրվել է 2002 թվականին Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահության և Հայաստանի կառավարության որոշմամբ։ «Գիտության աշխարհում» հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է Հայաստանի ԳԱԱ ակադեմիկոս Էդուարդ Ղազարյանը, գլխավոր խմբագրի տեղակալը՝ Հայաստանի ԳԱԱ ակադեմիկոս Յուրի Սուվարյանը, գործադիր տնօրենն է Ալբերտ Սարգսյանը, պատասխանատու քարտուղարը՝ Նարինե Վարդանյանը։


== Խմբագրական խորհրդի կազմը ==
ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Ադամյան Կ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Աղալովյան Լ., Աղասյան Ա., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Այվազյան Ս. (ՌԴ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Աֆրիկյան Է.,  ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Գալստյան Հ., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Եսայան Ս. (ԱՄՆ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Թավադյան Լ., Հարությունյան Հ., ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Հարությունյան Ռ., ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Հովհաննիսյան Լ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Էդ. Ղազարյան (հիմնադիր խմբագիր), ՀՀ ԳԱԱ ակադ.Ղազարյան Հ., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Մարտիրոսյան Բ. (ՌԴ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Մելքոնյան Ա., Ներսիսյան Ա., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Շահինյան Ա., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Շուքուրյան Ս., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Ջրբաշյան Ռ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Սեդրակյան Դ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Սիմոնյան Ա.:


== Աղբյուր ==
Գիտական տեղեկատվական վերլուծության և մոնիթորինգի կենտրոն, Հայաստանում հրատարակվող գիտական պարբերականների ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Պարշինովկա

Պարշինովկա (ռուս.՝ Паршиновка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դորիշչի

Դորիշչի (ռուս.՝ Дорищи), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սլոբոդա (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍլոբոդաՍլոբոդա (ռուս.՝ Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։ 
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 4 մարդ։
Գտնվում է շրջանի հյուսիս-արևմտյան մասում՝ Դեմիդովից 7 կմ հարավ-արևմուտք, P133 Սմոլենսկ-Նևել մայրուղուց 6 կմ արևմուտք, Չերեբեսնա գետի ափին։ Սմոլենսկ-Վիտեբսկ գծի Գոլինկի երկաթուղային կայարանը գտնվում է գյուղից 41 կմ հարավ։


== Պատմություն ==
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին :


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (248401-248500)

Աստերոիդների ցանկ (248301-248400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248501-248600)
 Աստերոիդների ցանկ (248301-248400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248501-248600)
Վերխնեգալեևո

Վերխնեգալեևո (ռուս.՝ Верхнегалеево, բաշկիրերեն՝ Үрге Ғәле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (Նուկզար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ամենափրկիչ վանք (այլ կիրառումներ)Սուրբ Ամենափրկիչ վանք, հայկական առաքելական վանական համալիր ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շամքորի շրջան Նուկզար գյուղի հարավարևմտյան մասում։


== Պատմություն ==
Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի հիմնադրման ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։ Ժամանակակից տեղագրական գրականության մեջ թվագրվում է ԺԲ դարով։
Վանական համալիրի վերաբերյալ չի պահպանվել մատենագրական ոչ մի տեղեկություն։ Միայն նախկինում հրատարակված արձանագրությունները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ արդեն ԺԷ դարում վանքը եպիսկոպոսանիստ էր։
1984 թվականին ՀՃՈւԿ-ի մասնագետների մի խմբի այցելության ժամանակ վանքում գտնվել միայն մեկ արձանագրություն, բարեբախտաբար, մյուս երկու վիմագրերը նախկինում հրատարակվել էին։
1853 թ. սեպտեմբերի 28-ին վանքի մասին կազմված տեղեկագրից պարզվում է, որ վանքն արդեն չէր գործում և գտնվում էր անմխիթար վիճակում.

Վանքի կիսավեր վիճակը մատնանշել են նաև տեղագիր հեղինակները ԺԹ դարի վերջին.


== Ճարտարապետություն ==
Համալիրը բաղկացած է եղել եկեղեցուց, կից գավթից, միաբանության խցերից, օժանդակ կառույցներից ու շրջապարսպից, ինչպես նաև՝ հիմնական հուշարձանախմբից ոչ հեռու՝ բլրալանջին տարածվող գերեզմանոցից, որտեղից մի քանի խաչքարեր տեղափոխվել և ագուցվել են եկեղեցու ու գավթի որմերի մեջ։ 1984 թվականի դրությամբ վանքի մյուս շինություններն ավերված էին։


== Կալվածքներ ==
ԺԹ դարասկզբին Սբ. Ամենափրկիչ վանքի իրավասության տակ էին գտնվում Գյուլամբար գյուղի Կարմիր վանքը և մոտակա գյուղերը։
1840 թ. վանքի դրության և կալվածքների մասին նշվել է. 

1853 թ. կազմված մի վկայագրում կարդում ենք.

 
1860-1862 թթ. վանքի կալվածքը բաղկացած էր վարելահողից և անտառից։ Նույն դրությունն էր նաև 1886 թվականին։
1910 թ. կազմված Գանձակի վանական կալվածքների տեղեկագրում նշված է.


== Ծանոթագրություն ==
Այտուգան (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱյտուգանԱյտուգան (ռուս.՝ Айтуган, բաշկիրերեն՝ Айтуған), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Երկաթահատաց ձոր

Երկաթահատաց ձոր, ձոր Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհում, Վանա լճի հարավային առափնյա շրջանում, Կապուտկող լեռնագագաթից ոչ հեռու, Երկաթահանք լեռան մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայլովկա (գյուղ, Լյուբարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ուկրաիներեն՝ Михайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Լյուբարսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովկա գյուղում բնակվում էր 172 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11494 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14,96 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վարենիկ (խուտոր)

Վարենիկ (ռուս.՝ Вареник), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Եկատերինովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ծավդեք

Ծավդեք (Զավդեք), (ասոր.՝ βίθ Zawdai, լատ.՝ Zabdiccena, հուն․՝ Ζαβδιχηνής), Մեծ Հայքի հարավային գավառներից՝ Բզաբդե կենտրոնով։
Հունա-հռոմեական պատմիչները Ծավդեքը հիշատակում են որպես Անդրտիգրիսյան սատրապություն, որը 298 թվականի Մծբինի պայմանագրով Ծոփք, Անգեղ-տուն, Աղձնիք, Կորդուք, Մոկս, Ռեհիմենե սատրապությունների հետ անցել է Հռոմին, իսկ 363 թվականի «ամոթալի դաշնագրով»՝ Սասանյան Իրանին։ Ծավդեքի տեղի կամ դիրքի մասին աղբյուրներում որոշակի տեղեկություններ չկան։ Ս. Կանայանցի կարծիքով Ծավդեքի անունը կապված է Զավ գետի հետ։ Ս. Երեմյանը Ծավդեքը տեղադրում է Հայոց Միջագետքում՝ Տիգրիս գետի և Տուռ-Աբդին լեռնաշղթայի միջև՝ այն նույնացնելով Տուռ-Աբդին անվանը։
(4582) Հանկ

(4582) Հանկ (անգլ.՝ Hank), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի մարտի 31-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,674749 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2787 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0708 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1597,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,22531 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,5° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4582) Հանկ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Չերքեզիա

Չերքեզիա (ադըղե.՝ Адыгэ Хэку, ռուս.՝ Черке́сия, վրաց.՝ ჩერქეზეთი, արաբ․՝ شيركاسيا‎‎, թուրքերեն՝ Çerkesya), պատմաաշխարհագրական տարածք Ռուսաստանի Դաշնության հարավ-արևմուտքում։ Հանդիսանում է չերքեզ ժողովրդի պատմական հայրենիքը։


== Աշխարհագրություն ==
Չերքեզիան գտնվում էր Արևելյան Եվրոապյում, Սև ծովի արևելյան ափին։ Մինչև Ռուսաստանի կողմից Կովկասի գրավումը (1763–1864) Չերքեզիան ընդգրկում էր Կովկասի հյուսիս-արևմուտքի ողջ բերքաբեր հարթավայրերը և տափաստանները՝ 3-4 միլիոն մարդ բնակչությամբ։
Չերքեզիայի պատմական տարածքը ընկած էր Թամանի թերակղզուց արևմուտքից մինչև Մոզդոկ քաղաքը ժամանակակից Հյուսիսային Օսիայում։ Պատմականորեն Չերքեզիան ընդգրկում էր այսօրվա Կրասնոդարի երկրամասի հարավային մասը, Ադիգեիայի, Կարաչայ-Չերքեզիայի, Կաբարդինա-Բալկարիայի Հանրապետությունները, Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի Հանրապետության և Ստավրոպոլի երկրամսի հատվածները մինչև Կուբան գետը հյուսիսում, որը սահման էր հանդիսանում Ռուսական կայսրության հետ։
Չերքեզիայի մայրաքաղաքն է ավանդականորեն համարվում Սոչին։ Որոշ չերքեզ հետազոտողների պնդմամբ, 2014 ձմեռային օլիմպիական գյուղը կառուցված է չերքեզների զանգվածային գերեզմանի տեղում, որն առաջացել է 1864 թվականին պատերազմում ռուսներին պարտվելուց հետո։


== Գրականություն ==
Bullough, Oliver. Let Our Fame Be Great: Journeys Among the Defiant People of the Caucasus. Allen Lane, 2010. 978-1846141416
Jaimoukha, Amjad. The Circassians: A Handbook, London: Routledge, New York: Routledge & Palgrave, 2001. 978-0700706440
Jaimoukha, Amjad. Circassian Culture and Folklore: Hospitality, Traditions, Cuisine, Festivals and Music. Bennett & Bloom, 2010. 978-1898948407
Richmond, Walter. The Circassian Genocide, Rutgers University Press, 2013. 9780813560694
Caucasian highlanders (Повседневная жизнь горцев Cеверного Кавказа в XIX в.). Everyday life of the Caucasian highlanders. The 19th century (In the co-authorship with I. Karpeev). Moscow: Molodaya Gvardiy, 2003. 5-235-02585-7
Journal of a residence in Circassia during the years 1837, 1838, and 1839 - Bell, James Stanislaus (English)


== Ծանոթագրություններ ==

Կաղապար:UNPO
Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (Շախտի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Тарасу Шевченко), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում, որը տեղադրվել է ուկրաինացի բանաստեղծ և արձակագիր Տարաս Գրիգորևիչ Շևչենկոյի հիշատակին։


== Պատմություն ==

1972 թվականին Շախտիի Ալեքսանդովյան զբոսայգու մուտքի մոտ բացվել է Տարաս Շևչենկոյի հուշարձանը, սակայն 1990-ական թվականների սկզբին այն ապամոնտաժվել է, իսկ նրա տեղում հայտնվել է շատրվան։
1972 թվականի մարտի 18-ի տեղական թերթը գրել է արդանի բացման մասին.


== Ժամանակակից հուշարձան ==
2011 թվականին շախտեցիների նախաձեռնող խումբը դիմել է քաղաքի վարչակազմին հուշարձանը վերականգնելու խնդրանքով։ Գաղափարը պաշտպանել է քաղաքապետը։ Կիսանդրին կարգի բերելու և այն տեղադրելու բոլոր ֆինանսական հարցերը լուծվել են քաղաքային դումայի պատգամավորների, վարչակազմի և հենց քաղաքացիների միջոցներով։
2012 թվականին բանաստեղծի հուշարձանը վերականգնվել է, սակայն արդեն նոր վայրում՝ երկրագիտական թանգարանի մոտ, որը գտնվում է Շևչենկոյի փողոց, տուն 149 հասցեում։ Տարաս Շևչենկոյի վերականգնված հուշարձանի բացման միջոցառումների ընթացքում Շախտիի քաղաքապետը հանդես է եկել ելույթով։
2014 թվականին Շախտի քաղաքում Շևչենկոյի հուշարձանի մոտ անցկացվել են հանդիսավոր միջոցառումներ՝ նվիրված ուկրաինացի բանաստեղծի 200-ամյակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուլյաստե (գյուղ, Սոնդա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւլյաստեՈւլյաստե (էստ․՝ Uljaste), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Սոնդա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Փեկանց

Փեկանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վանամիիսա (գյուղ, Պիդռալա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎանամիիսաՎանամիիսա (էստ․՝ Vanamõisa), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պիդռալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լիսե Մյուրե

Լիսե Մյուրե (նորվ.՝ Lise Myhre, նոյեմբերի 1, 1975(1975-11-01), Շեդսմու, Ակերսհուս, Նորվեգիա), նորվեգական «Նեմի» կատակերգության ստեղծող, որը նորվեգական հանրաճանաչ կոմիքսների մեջ զբաղեցնում է երկրորդ տեղը։ Նորվեգացի երաժիշտ Սիմեն Հեստնեսի կինն է (ICS Vortex): Նրանք ունեն մեկ որդի` Սթորմը, ծնվել է 2007 թվականին։


== Կենսագրություն ==
Կալիֆոռնիայում կարճատև ուսումից հետո նա սկսել է գումար աշխատել՝ պատկերումներ անելով։ Բացի «Նեմի»-ի ստեղծումից, Լիսեն նկարազարդել է Էդգար Ալլան Պոյի և նորվեգացի բանաստեղծ André Bjerke-ի բանաստեղծությունները։


== «Նեմի» կոմիքս ==
«Նեմի» կոմիքսի գլխավոր հերոսը Մոնտոյան է, որն անվանվել է ի պատիվ Նեմի և Ինիգո Մոնտոյա լճերի (Լիսե Մյուրեի սիրելի ֆիլմի կերպարը)։ Կոմիքսն առաջին անգամ հրատարակվել է 1997 թվականին «Larsons Gale Verden» ամսագրում, կոչվել է «Սև կողմ/Սև էջ» (Den svarte siden): Սկզբից սա մռայլ կոմիքս էր գոթերի ենթամշակույթի մասին, իսկ Նեմին ընդամենը հերոսներից մեկն էր։ Ավելի ուշ նա դարձել է գլխավոր հերոսը, կոմիքսը կոչվել է նրա անունով և դարձել է ավելի կենսուրախ (սակայն հաճախ անդրադառնում է լուրջ խնդիրների)։ Առաջին կոմիքսները սև ու սպիտակ էին, ավելի ուշ դարձել են գունավոր, բայց Նեմին միշտ ամբողջությամբ կամ գրեթե ամբողջությամբ պատկերվել է սև ու սպիտակ։
Նեմիի մասին կոմիքսները տպագրվել են 60 տարբեր թերթերում, ամսագրերում և Նորվեգիայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի, Իռլանդիայի, Անգլիայ և Շոտլանդիայի վեբ-կայքերում։ Դրանցից խոշորագույններն են` «Մետրո» (Metro), «Dagens Nyheter», «Ilta-Sanomat» և «Dagbladet»: Նորվեգիայում, Շվեդիայում և Ֆինլանդիայում տպագրվում է «Նեմի (Nemi)» ամսագիրը, որտեղ բացի Նեմիից և այլ հայտնի կոմիքսներից («Լենոր (Lenore)» Roman Dirge-ից, «LibertyMeadows» Frank Cho-ից, «WayLay» Carol Lay-ից, EC Comics classics и «Sinfest» от Tatsuya Ishida) ներկայացվում են սկսնակ նորվեգացի նկարիչների աշխատանքները։ Ամսագրի թողարկումներից մեկի նախաբանը գրել է ամերիկյան երգչուհի Թորի Էյմոսը։
2010 թվականի ամռանը դուրս է եկել «Աստղային փոշի և սուտ» առաջին ռուսերեն կոմիքսապատումը։ Նաև Նեմին սկսել է հայտնվել ռուսական «Մթնշաղ» ամսագրում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nemi в онлайновом издании Spray (անգլ.)
Интервью на сайте bdtheque.com (անգլ.)
Վոգեզներ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վոգեզներ (այլ կիրառումներ)Վոգեզներ, լեռներ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում։ Երկարությունը 160 կմ է, լայնությունը՝ 40—50 կմ, գլխավոր գագաթը՝ Բալլոն դե Դեբվիլլեր (1423 մ)։ Արևելյան լանջերն ուղղաձիգ իջնում են դեպի Վերին հռենոսյան դաշտավայրը, արևմտյանը՝ զառիվայր են։
Վոգեզները հերցինյան զանգվածի կամարաձև բարձրացած հատվածն են, որի կենտրոնական մասն իջել և կազմել է Վերինհռենոսյան դաշտավայրը։ Կամարաձև բարձրացման արևելյան մասը կազմում են Շվարցվալղի լեռները։ Վոգեզների հարավում կազմված են բյուրեղային ապարներից, հյուսիսում կուեստանման զառիկող ավազային սարավանդ են։
Մինչ 1200 մ բարձրության լեռները ծածկված են անտառներով։ Բնակիչներն զբաղվում են հողագործությամբ, անտառատնտեսությամբ։
Անվանումը լատինական աղբյուրներում հիշատակված է Vosegus (Վոսեգուս)կամ Vogesus (Վոգեսուս) ձևերով, որոնց հիմքում կելտերեն vos - պիկ եզրույթն:Ժամանսլակից ֆրանսերեն անվանումն է Vosges,ռուս'Вогезы, որի պատճենն էլ հայերեն Վ.անվանումն է։
Աթենյան

Աթենյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ռալֆ Բիգզ

Ռալֆ Բիգզ (անգլ.՝ Ralph Biggs, փետրվարի 2, 1976(1976-02-02), Washington, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի և բելգիացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, պաշտպան։ Մարզական կարիերան մեկնարկել է 1999 թվականին։


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Fibaeurope.com կայքում(անգլ.)
Կրուա Մոլինիո

Կրուա Մոլինիո (ֆր.՝ Croix-Moligneaux), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 316 մարդ, բնակչության խտությունը` 40.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.88 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 120 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 55 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 206 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 143-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 63։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,4 %։ 143 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 126 անձ (74 տղամարդ և 52 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (7 տղամարդ և 10 կին)։ 63 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մայքլ Բրեյք

Մայքլ Բրեյք (անգլ.՝ Michael Brake, հոկտեմբերի 22, 1994(1994-10-22), Օկլենդ, Նոր Զելանդիա), նորզելանդացի թիավարող, որը 2012 թվականին սկսել է հանդես գալ Նոր Զելանդիայի ակադեմիական թիավարության հավաքականում։ Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Աշխարհի գավաթի էտապների հաղթող։


== Կենսագրություն ==
Մայքլ Բրեյքը ծնվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Օքլենդում (Նոր Զելանդիա)։ Սովորել է Օքլենդի համալսարանում։
Ակադեմիական թիավարությամբ սկսել է զբաղվել 2008 թվականին, վերապատրաստվել է Օքլենդի North Shore Rowing Club և Auckland Rowing Club ակումբներում։
Առաջին անգամ միջազգային ասպարեզում հանդես է եկել 2012 թվականի մրցաշրջանում՝ նվաճելով ոսկե մեդալ Պլովդիվում ընթացող աշխարհի առաջնությունում։
2014 թվականին Վարեզեում դարձել է արծաթե մեդալակիր աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։
2015 թվականից սկսած մեծահասակների մակարդակում հանդես է եկել Նոր Զելանդիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում, մասնավորապես այդ մրցաշրջանում նորամուտը նշել է աշխարհի գավաթի խաղարկությունում՝ Լյուցեռնի էտապում ստանալով բրոնզե մեդալ, մասնակցել է Էգբելետի աշխարհի առաջնությանը, որտեղ ութնյակը եզրագծին է հասել չորրորդը։
Հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվելիք 2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Ութնյակների ծրագրում կարողացել է դուրս գալ A գլխավոր եզրափակիչ և վճռորոշ մրցավազքում զբաղեցրել է վեցերորդ տեղը։
Ռիո-2016-ի Օլիմպիական խաղերից հետո Բրեյքը Նոր Զելանդիայի թիավարության հավաքականի կազմում մնացել ևս մեկ օլիմպիական ցիկլի ընթացքում և շարունակել է մասնակցել խոշոր միջազգային ռեգատներին։ Այսպես, 2017 թվականին ութնյակի կազմում մասնակցել է Սարասոտայի աշխարհի առաջնությանը՝ ցույց տալով 6-րդ արդյունքը։
2018 թվականին հաղթել է Լյուցեռնի աշխարհի գավաթի էտապում և զբաղեցրել 5-րդ տեղը Պլովդիվում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում։
2019 թվականին Պոզնանում և Ռոտերդամում աշխարհի գավաթի էտապներում նվաճել է համապատասխանաբար արծաթե և բրոնզե մեդալներ, բացի այդ, Լինցում կայացած աշխարհի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ՝ եզրափակչում զիջելով միայն Խորվաթիայից ժամանած թիմին։
Մասնակցել է Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերին, որտեղ նվաճել է ոսկե մեդալ։


== Ծանոթագրություններ ==