Նիֆեդիպին

Նիֆեդիպին, վաճառվում է Ադալաթ ապրանքանիշի անվան տակ, դեղորայք, որն օգտագործվում է ստենոկարդիան, արյան բարձր ճնշումը, Ռեյնոյի ֆենոմենը և վաղաժամ ծննդաբերությունները կառավարելու համար։ Այն համարվում է Պրինցմետալի ստենոկարդիայի բուժման ընտրության մեթոդ և կարող է օգտագործվել հղիության գերճնշման բուժման համար։ Դրա օգտագործումը վաղաժամ ծննդաբերության ժամանակ կարող է թույլ տալ, որ ստերոիդները ավելի շատ ժամանակ ունենան երեխայի թոքերի գործառույթը բարելավելու համար և ժամանակ տրամադրեն մորը որակյալ բժշկական հաստատություն տեղափոխվելու համար։ Նիֆեդիպինն ընդունում են բերանացի և արտազատվում է արագ և դանդաղ արձակման եղանակով։
Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են ուշագնացության զգացողություն, գլխացավ, հոգնածության զգացողություն, ոտքերի այտուցվածություն, հազ և շնչահեղձություն։ Լուրջ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել արյան ցածր ճնշումը (հիպոտոնիա) և սրտի կանգը։ Կան մի քանի ապացույցներ, որ հղիության ընթացքում օգտագործումը ապահով է. սակայն նրա օգտագործումը կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ չի տրվում։ Դա Դիհիդրոպիրիդինի տիպի կալցիումական անցուղիների արգելափակիչ է։
Նիֆեդիպինը հայտնաբերվել է 1969 թվականին և 1981 թվականին օգտագործվել է ԱՄՆ-ում։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր դեղերի ցանկում է, առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից մեկն է համարվում։ Նիֆեդիպինը հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ Դանդաղ արձակման ձևի համար զարգացող աշխարհում մոտավորապես 1.90-3.80 ԱՄՆ դոլար է ծախսվում ամսական կտրվածքով։ Միացյալ Նահանգներում այն կազմում է ամսական մոտ 40-60 դոլար, կախված դոզայից։


== Բժշկական կիրառում ==


=== Արյան բարձր ճնշում ===
Հաստատված է, որ այն կարելի է օգտագործել հիպերտոնիայի և ստենոկարդիայի երկարատև բուժման համար։ Հիպերտոնիայի դեպքում, ըստ վերջին կլինիկական ուղեցույցների, կիրառվում են դիուրետիկներ և անգիոտենզին փոխակերպող հորմոնի արգելակիչներ, թեև կալիումական անցուղիների պաշարիչները, ինչպես նաև թիազիդային միզամուղները, շարունակում են մնալ որպես առաջնային բուժում 55 տարեկանից բարձր մարդկանց և աֆրոամերիկացի հիվանդների համար։
Նիֆեդիպինը նախկինում տրվում էր ենթալեզվային եղանակով հիպերտոնիկ հիվանդներին՝ արտակարգ իրավիճակների դեպքում։  Երբեմն դա անհրաժեշտ էր տալ այն հիվանդներին, ովքեր օգտագործել էին մոնոամին օքսիդազայի ինհիբիտոր, իրական կամ ընկալվող հիպերտոնիկ ճգնաժամերից խուսափելու համար։ Դա համարվել է վտանգավոր և հանվել է նման եղանակով կիրառումից։ Նիֆեդիպինի ենթալեզվային կիրառման գործընթացը խթանում է ծայրամասային անոթների լայնացման։ Այն կարող է հանգեցնել արյան ճնշման անվերահսկելի նվազմանը, ռեֆլեքսային հաճախասրտությանը և անոթային հունում թալանման համախտանիշի զարգացման։ Բժշկական գրականությունում ենթալեզվային կիրառվող նիֆեդիպինի լուրջ բացասական ազդեցությունների մասին բազմիցս հաղորդումներ են եղել, ներառյալ ուղեղային իշեմիան/ինֆարկտը, սրտամկանի ինֆարկտը, ամբողջական սրտի բլոկը և մահը։ Արդյունքում, 1985 թվականին Սննդի և դեղերի վարչությունը վերանայել է հիպերտոնիկ արտակարգ իրավիճակների կառավարման գործում ենթլեզվային նիֆեդիպինի կիրառման անվտանգությունն ու արդյունավետության վերաբերյալ բոլոր տվյալները, և եզրակացրել, որ այդ պրակտիկան պետք է այլևս դադարեցվի, քանի որ այն ո՛չ անվտանգ է, և ո՛չ էլ արդյունավետ։ Չնայած այս պրակտիկայից խուսափելուն, նիֆեդիպինն օգտագործվում է ողնուղեղի վնասվածքի հետևանքով առաջացած աուտոնոմիկ դիսռեֆլեքսիայի հետ կապված հիպերտենզիայի բուժման համար։


=== Վաղ աշխատանք ===
Նիֆեդիպինը հաճախ օգտագործվում է որպես տոկոլիտիկ (գործոն, որը կանխում է վաղաժամ ծննդաբերությունը)։ Կոխրանը եզրակացրել է, որ այն առավելություններ ունի պլացեբոյի հանդեպ և հղիության երկարաձգման վրա չազդելու գործում։ Այն նաև առավելություններ ունի բետա-ագոնիստների հանդեպ և կարող է ունենալ նաև որոշակի առավելություններ Ատոսիբանի և մագնեզիումի սուլֆատի նկատմամբ , չնայած որ Ատոսիբանն նվազեցնում է մորից եկող անբարենպաստ ազդեցությունները։ Ծննդաբերության ժամանակ մահացության դեպքերի մասով որևէ տարբերություն չի հայտնաբերվել, իսկ երկարաժամկետ արդյունքների վերաբերյալ տվյալները բացակայում են։ 


=== Այլ ===
Ռեյնոյի ֆենոմենը հաճախ նիֆեդիպինին է վերաբերվում։  2005-ի վերլուծությունը ցույց տվեց համեստ օգուտներ (33%-ով նվազեց ծանրության աստիճանը, 2.8-5 շաբաթական  բացարձակ թվով  գրոհների կրճատում), այն եզրակացնում է, որ ներգրավված հետազոտությունների մեծ մասում օգտագործվում է նիֆիդիպինի ցածր դոզան։
Ցույց է տրվել, որ Նիֆեդիպինի տեղային օգտագործումը արդյունավետ է հետանցքի ճաքի համար։ Նիֆեդիպինն օգտագործվում է նաև բարձր դասի թոքային այտուցի կարգավորման գործընթացում։
Այլ օգտագործում են ցավոտ կերակրափողի ցավոտ սպազմի դեպքում, ինչպիսիք լինում են քաղցկեղի կամ փայտացման դեպքում։
Այն նաև օգտագործվում է թոքային հիպերտենզիա ունեցող մարդկանց փոքր ենթաբազմության համար։


== Կողմնակի ազդեցություն ==
Նիֆեդիպին արագորեն նվազեցնում է արյան ճնշումը, և հիվանդներին սովորաբար զգուշացնում են, որ առաջին մի քանի դեղաչափերը ստանալուց հետո նրանք կարող են գլխապտույտ կամ թեթևության զգացողություն ունենալ։ Տախիկարդիան (հաճախասրտություն) կարող է առաջանալ որպես ռեակցիա։ Այս խնդիրները շատ ավելի հաճախ են նիֆեդիպինի կայուն ազատմամբ պայմանավորված պրեպարատների ընդունման դեպքում։
Նիֆեդիպինի ընդլայնված ձևերը պետք է ընդունվեն դատարկ ստամոքսին, և հիվանդներին զգուշացնում են,որ չօգտագործի գրեյպֆրուտ կամ գրեյպֆրուտի հյութ պարունակող որևէ բան, քանի որ դա բարձրացնում են արյան մեջ նիֆեդինի մակարդակը։ Կան մի քանի հնարավոր մեխանիզմներ, այդ թվում, CYP3A4-ի նյութափոխանակության արգելակումը։


== Գերդոզավորում ==
Մի շարք անձանց մոտ զարգացել է թունավորում, կապված ինչպես նիֆեդիպինի սուր գերդոզավորման հետ` պատահականորեն կամ դիտավորությամբ, այնպես էլ բերանացի կամ պարենտերալ ընդունման դեպքում։  Անբարենպաստ ազդեցությունները ներառում են՝ լարվածություն, բրադիկարդիա (դանդաղասրտություն), նշանակալի հիպոտենզիա և գիտակցության կորուստ։ Դեղանյութերը կարող են հաշվարկվել արյան մեջ կամ պլազմայում, որպեսզի հաստատվի թունավորման ախտորոշումը կամ  բուժմանը հետևող մահը։ Վերլուծական մեթոդները, սովորաբար, ներառում են գազի կամ հեղուկ քրոմատագրությունը և նմուշային կոնցենտրացիաները սովորաբար կազմում են 100-1000 մկգ/լ տիրույթում։


== Գործողության մեխանիզմ ==
Նիֆեդիպինը համարվում է կալցիումական անցուղիների պաշարիչ։ Թեև նիֆեդիպինն և այլ դիհիդրոպիրիդիններ սովորաբար համարվում են L-տիպի կալցիումական անցուղիներին հատուկ, նրանց նույնպես հատուկ է կալցիումական անցուղիների նկատմամբ ոչ սպեցիֆիկ ակտիվություն։
Բացի այդ, լրացուցիչ հայտնաբերվել է, որ Նիֆեդիպինը հանդես է գալիս որպես միներալոկորտիկոիդային ռեցեպտորների անտագոնիստ, որպես անտիմիներալոկորտիկոիդ։


== Պատմություն ==
Նիֆեդիպինը (նախապես BAY a1040) մշակվել է գերմանական դեղագործական Bayer կազմակերպության կողմից, 1970-ականների սկզբին կատարված նախնական ուսումնասիրությունների արդյունքում։
Նիֆեդիպինի օգտագործումը և նույն դասին պատկանող կալցիումական այլ անցուղիների պաշարիչների օգտագործումը զգալիորեն կրճատվել է 1995 թվականի ուսումնասիրությունների արդյունքում, երբ նիֆեդիպինի օգտագործման պատճառով գրանցվեց սրտի պսակաձև անոթների հիվանդությամբ մարդկանց մահացության մեծացում։ Այս ուսումնասիրությունը մետավերլուծություն էր, և ցույց տվեց, որ վնասակար ազդեցությունները հիմնականում նիֆեդիպինի կարճատև ազդող ձևերով է պայմանավորված (դա կարող է առաջացնել արյան ճնշման մեծ տատանումներ), ինչպես նաև 80 մգ չափաբաժնով մեկ օր և ավելի օգտագործումը


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նիֆեդիպին - Մեդեքս