armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լաջվարդ

Լաջվարդ կամ կապույտ քար, մուգ կապույտ կիսաթանկարժեք քար, որը հնուց գնահատվում է իր վառ գունավորման համար։ Լաջվարդ դեռ մ.թ.ա. 7-րդ հազարամյակում արդյունահանում էին Սար-ի Սանգի հանքահորերից և Աֆղանստանի հյուսիս արևելյան հատվածում գտնվող Բադախշան նահանգի այլ հանքահորերից։ Լաջվարդի ուլունքներ են հայտնաբերվել Մեհրգարհի, Կովկասի և նույնիսկ Մավրիտանիայի նեոլիթյան գերեզմանատեղերում։ Այն օգտագործվել է նաև Թութենհամոնի (1341–1323 BC) թաղման դիմակի ունքերը նկարելու համար։
Միջին դարերի ավարտին լաջվարդն սկսում է արտահանվել Եվրոպա, որտեղ այն փոշիացնում են՝ ստանալով ծովազվարթ (ուլտրամարին) ներկը, որը կապույտ գունանյութերից ամենաթանկարժեքն էր։ Այն օգտագործվել է Վերածննդի և Բարոկկոյի ամենահայտնի նկարիչների կողմից՝ Մազաչչո, Պերուջինո, Տիցիան և Վերմեեր։ Նրանով ներկել են կենտրոնական կերպարների և հատկապես Մարիամ Աստվածածնի զգեստը։
Ներկայումս, հյուսիսային Աֆղանստանի և Պակիստանի հանքահորերը դեռ մնում են լաջվարդի ամենամեծ աղբյուրը։ Կարևոր են նաև Ռուսաստանի Բայկալ լճի արևմտյան հատվածում և Չիլիի Անդերում գտնվող հանքահորերը։ Քիչ քանակությամբ լաջվարդ է արդյունահանվում Իտալիայում, Մոնղոլիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում։


== Ծագումնաբանություն ==
Հայերենում լաջվարդ բառը (գրաբարում՝ լազուարդ) ծագել է պարսկերեն لاجورد lājavard, բառից, որը պարսկերեն քարի անվանումն է և այն վայրը, որտեղից արդյունահանում էին լաջվարդը։
Հայերենում «լազուր» գույնն արտահայտող բառը ծագել է քարի անվանումից։


== Գիտություն և կիրառություն ==

		
		


=== Բաղադրություն ===
Լաջվարդն ապար է, որի հիմնական բաղադրությունը լազուրիտն է (25% - 40%), որը ունի (Na,Ca)8(AlSiO4)6(S,SO4,Cl)1-2 քիմիական բանաձևը։ Լաջվարդը պարունակում է նաև կալցիտ (սպիտակ), սոդալիտ (կապույտ) և պիրիտ (մետաղական դեղին)։ Այլ բաղադրիչներից են՝ աուգիտ, դիոպսիդ, էնստատիտ, միկա, հաույնիտ և այլն։ Լաջվարդը սովորաբար առկա է բյուրեղների տեսքով։


=== Գույն ===
Վառ կապույտ գունավորումը պայմանավորված է բյուրեղում եռածծմբի (S3) ռադիկալ անիոնի առկայությամբ։


=== Կիրառություն ===
Լաջվարդը շատ լավ հղկվում է, որի պատճառով օգտագործվում է զարդերում, փորագրություններում, խճանկարներում, նախշազարդերում, փոքր քանդակներում և անոթներում։ Փոշիացված այն օգտագործվում է ուլտարամարին գունանյութի պատրաստման մեջ, որը լայնորեն կիրառվել է Վերածննդի որմնանկարներում և յուղանկարներում։ Այն դադարեց կիրառվել յուղանկարներում 19-րդ դարում, երբ արհեստական ճանապարհով ստացվեց ներկի սինթետիկ տարբերակը։

Լաջվարդի արհեստական տարբերակը սինթեզվում է Գիլսոնի գործընթացի ընթացքում, որի ժամանակ ստանում են արհեստական ծովազվարթ և ցինկի հիդրոֆոսֆատ։ 
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Ղազազյան

Ալեքսանդր Ղազազյան (1841, Ախալցխա, Վրացա-Իմերեթական նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1913), հայ թատերական գործիչ։
Ծնվել է Ախալցխայում։ Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ Աշակերտական տարիներից Միսակ Արամյանի հետ խմբագրել է «Աստղ Հայաստանի» ձեռագիր ամսագիրը։ Մասնակցել է Ներսիսյան դպրոցում կազմակերպված թատերական ներկայացումներին։ 1860 թվականի ամռանը Ախալցխայում ստեղծել է սիրողներից բաղկացած թատերախումբ, ներկայացրել պատմական ողբերգություններ։ Աշխատակցել է «Հայկական աշխարհ», «Մշակ» և այլ պարբերականների, տպագրելով ինքնուրույն և թարգմանական երկեր։


== Աղբյուրներ ==
Ռիչարդ Ռայքրոֆթ

Ռիչարդ Ռայքրոֆթը (հունիսի 28, 1960(1960-06-28), Gravesend, Քենթ, Քենթ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասան և հումորիստ, առավել հայտնի Է HBO-ի «Գահերի խաղը» սերիալում Մեյստեր Վոլկանի իր դերակատարմամբ։ 


== Կարիերա ==
Ռայքրոֆթն իր դերասանական կարիերան առաջին անգամ սկսել է 2001 թվականին։ Նկարահանվել է բրիտանական մի քանի դրամատիկական հեռուստասերիալներում այդ թվում՝ Իստ-Էնդայի բնակիչները», «Դժբախտ պատահար», «Հոլբի Սիթի» և «Բժիշկները»։ Նաև նկարահանվել է «Շրջադարձ» և «Բրիջիթ Ջոնսի երեխան» ֆիլմերում։  2007 թվականի օգոստոսին սկսել է աշխատել սթենդափ-կատակերգության ժանրում և դարձել է 2010 թվականի «Ծիծաղող ձի» մրցույթի եզրափակչի մասնակից։ 
2016 թվականին միացել է Գահերի խաղը հեռուստասերիալի դերասանական կազմին՝ հանդես գալով վեցերորդ, յոթերորդ և ութերորդ եթերաշրջաններում՝ որպես Մեհյստեր Վոլկան։ 


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստասերիալ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Բամբերգ (շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բամբերգ (այլ կիրառումներ)Բամբերգ  (գերմ.՝ Landkreis Bamberg), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Բամբերգ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1.167,37 կմ2։ Բնակչությունը՝ 144 788 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 124 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 09 4 71։ Շրջանում 36 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուզիկովո (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պուզիկովո (այլ կիրառումներ)Պուզիկովո (ուկրաիներեն՝ Пузикове), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Պուզիկովե։
2001 թվականի տվյալներով Պուզիկովո գյուղում բնակվում էր 696 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,43 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 157,11 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տուրնաևո

Տուրնաևո (ռուս.՝ Турнаево), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Բոլոտնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 293 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Եմայա

Եմայա (էստ․՝ Jämaja), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Տոռգու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ջորջ Էդուարդ Մուր

Ջորջ Էդուարդ Մուր (անգլ.՝ George Edward Moore, նոյեմբերի 4, 1873(1873-11-04)[…], Upper Norwood - հոկտեմբերի 24, 1958(1958-10-24)[…], Քեմբրիջ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի իդեալիստ փիլիսոփա, նեոռեալիզմի հիմնադիր։
Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր (1925-1939)։ «Մայնդ» («Mind») ամսագրի գլխավոր խմբագիր (1921-1947)։ «Իդեալիզմի հերքումը» (1903) հոդվածում քննադատել է սուբյեկտիվ իդեալիզմը։
Ըստ Մուրի, զգայությունները կազմված են դրանք միավորող «գիտակցությունից» և դրանք զանազանող «օբյեկտից»։ Ելնելով շոտլանդական դպրոցի «ողջամտության» դրույթից՝ Մուրը ընդունում է օբյեկտի (ֆիզիկական օբյեկտի) անկախությունը գիտակցությունից։
Սակայն ֆիզիկական օբյեկտը չի համընկնում զգացություններում անմիջականորեն տրվածին․ «զգայորեն տրվածը» օբյեկտի դրսևորման մի մասն է և ճանաչողության անմիջական առարկան։ Այսպիսով, Մուրը իմացության օբյեկտը նենգափոխում է զգայությամբ և հակվում դեպի ագնոստիցիզմ։ Առօրյա լեզվի վերլուծությանը վերաբերող Մուրի գաղափարները ազդել են նեոպոզիտիվիզմի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
(2430) Բրյուս Հելին

(2430) Բրյուս Հելին (անգլ.՝ Bruce Helin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի նոյեմբերի 8-ին Էլեանորա Հելինի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,363137 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8579 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8684 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1326,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271313 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,45° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2430) Բրյուս Հելին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տերեփուկ Ալեքսանդրի

Տերեփուկ Ալեքսանդրի (լատ.՝ Centaurea alexandrina), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Ճիպոտանման, բազմիցս ճյուղավորված, նոսր տերևակալած ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևները 1-2 փետրաձև բաժանվաժ են և ունեն գծային-նշտարաձև սեգմենտներ։ Զամբյուղները երկարավուն-ձվաձև են։ Ծածկոցի թերթերը՝ սպիտաավուն կամ դարչնագույն։ Ծաղիկները սպիտակ կամ վարդագույն են։ Սերմնիկներ ունեն 2 մմ երկարություն։ Պատուսի երկարությունն հասնում է 1-1,55 մմ-ի։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Մեղրի, Ալդարա, Շվանիձոր, Նյուվադի)։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 400-1000 մ բարձրությունների վրա՝ չոր քարքարոտ լանջերին, չոր հուներում, գետերի ափերի ավազանների վրա, կաղնու և գիհու նոսր անտառներում, ֆրոգանոիդներում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։  Այն համարվում է Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր, ընդգրկված չէ նաև GITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
423

423 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 423 թվականն է, 
V դարի 23-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Կոսյա Վոյ Վոժ

Կոսյա Վոյ Վոժ (ռուս.՝ Косья-Вой-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոսյա Լուն Վոժ գետի ձախ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 21 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000077001
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007700
Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Էլ Պերելո

Էլ Պերելո (իսպ.՝ El Perelló, բասկ.՝ El Perello, կատ.՝ El Perelló), մունիցիպալիտետ է Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Տառագոնա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ-Էբրե շրջանում։ Զբաղեցնում է 100,7 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով՝ 3303 մարդ։


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Datos generales Archived 2007-08-23 at the Wayback Machine.
Datos estadísticos
Ֆոշան

Ֆոշան ( չինարեն հեշտ. 佛山 , պինին: Fóshān, բառացիորեն: «Բուդդայի սար»), քաղաքային շրջան Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Գուանդուն նահանգի կենտրոնական մասում, Մարգարտագետի դելտայում, 16 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք Գուանչժոու քաղաքից, որի հետ կապված է երկաթուղով, 2010 թվականից՝ նաև մետրոյի առանձին ճյուղով: Մարգարտագետի դելտայի տնտեսական գոտու ձախակողմյան հատվածի բաղկացուցիչ մասն է: Քաղաքի տնտեսությունում ստեղծվող համախառն ներքին արդյունքի տարեկան ծավալը հասել է 940 միլիարդ յուանի կամ 139 միլիարդ ամերիկյան դոլարի: Ֆոշանն զբաղեցնում է 3.868 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2012 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը մոտեցել էր 7,2 միլիոնի: 2009 թվականի մարտի 19-ին Ֆոշանի և Գուանչժոուի համայնքապետարանները կնքել են այս երկու հարևան քաղաքների հետագա զարգացման համատեղ պլան մշակելու և իրագործելու պայմանագիր:
Ֆոշանը առևտրային հին քաղաք է, որտեղ հնուց զարգացել են նաև հախճապակու և մետաքսեղենի արտադրության ձեռնարկությունները: XVIII դարում մրցակցել է Հանչժոուի հետ Չինաստանի՝ մեծությամբ չորրորդ տնտեսական կենտրոնը համարվելու համար: Սակայն գետի ճյուղավորումների տիղմապատման հետևանքով զրկվել է մեծ բեռնատարողությամբ նավեր ընդունելու հնարավորությունից և և ի վերջո վերածվել է բուռն թափով աճած Գուանչժոուի արդյունաբերական հավելուկի:
Ֆոշանում զբոսաշրջիկներին գրավում են գեղատեսիլ բարձունքները, քարանձավները, ջրվեժները, 800-ամյա տաճարը՝ հազվագյուտ արձանների իր հավաքածուով հանդերձ, հախճապակու թրծման վառարանը, որը ուսումնասիրողներից ոմանց կարծիքով առաջին անգամ գործարկվել է դեռևս Տան արքայատոհմի կառավարման ժամանակներում:
Ֆոշանը մարտարվեստի մեծահամբավ վարպետներ Հուան Ֆեյհունի ու Իպ Մանի, անվանի նկարիչ Յան Ցզեչանի ծննդավայրն է, չինական օպերայի յուրօրինակ դրսևորման՝ կանտոնյան օպերայի, նանկան մարտարվեստի, առյուծապարի ստեղծման օրրանը:


=== Կլիմա ===
Ֆոշանի կլիման խոնավ մերձարևադարձային է, Köppen climate classification-ի դասակարգման համաձայն՝ դասվում է Cfa տիպին:


== Քույր քաղաքներ ==
 Իտամի, Հյոգո, Ճապոնիա
 Լա Պոսեսիոն, Ռեյունյոն, Ֆրանսիա (since 1989)
 Պորտ Լուի, Մավրիկիոս
 Օքլենդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
 Մարկեմ, Կանադա (Friendly co-operative)
 Թաունսվիլ, Քվինսլենդ, Ավստրալիա
 Մեդուեյ, Մեծ Բրիտանիա
 Գդանսկի Ստարոգրադ, Լեհաստան
 Սենտ Ջորջես, Գրենադա
 Ինգոլշտադ, Բավարիա, Գերմանիա (since 2013)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Foshan travel guide from Wikivoyage
Map of Foshan Archived 2018-05-27 at the Wayback Machine.
Կոլոդկինո (այլ կիրառումներ)

Կոլոդկինո, կարող է վերաբերել՝

Կոլոդկինո - գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Կոլոդկինո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Ձեռժինսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Կավռոշ

«Կավռոշ», քաղաքական, կենցաղային պատկերազարդ երգիծական օրաթերթ, երկօրյա, այնուհետև՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել Կ. Պոլսում՝ 1908-1926 թվականներին և Փարիզում՝ 1926-1936 թվականներին։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ե. Թոլայան, խմբագիրներ՝ Մ. Կապրաշ, Ա. Ալպոյաճյան, Ա. Մուպահյաճյան։
Փորձել է արտացոլել սփյուռքահայության առօրյան։ Տպագրել է ծաղրանկարներ, պամֆլետներ ու ֆելիետոններ, վերհանել հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքի ենթադրյալ թերությունները։
Կարևոր տեղ է հատկացրել թատրոնի (հատկապես ֆրանսահայ) իրադարձություններին, անդրադարձել Վ. Փափազյանի, Հ. Զարիֆյանի, Սուրաբյանների և ուրիշ դերասանների բեմական գործունեությանը։
«Կավռոշ»-ին աշխատակցել են Գ. Թորոսյանը, Գ. Համբիկյանը, Ս. Էքմեքչյանը, Ա. Քեչյանը, Վ. Տատրյանը, նկարիչներ Ե. Քոչարը, Մ. Հովիկյանը և ուրիշներ։ Ե. Թոլայանը 1910-1933 թվականներին (ընդհատումներով) լույս է ընծայել նաև «Կավռոշին տարեցույցը»։
Լորդ (այլ կիրառումներ)

Լորդ, կարող է վերաբերել՝

Լորդ - նորզելանդացի երգչուհի-երգահան
Լորդ - Մեծ Բրիտանիայում 1. պառլամենտի վերին (լորդերի) պալատի անդամ
Դոլգոպոլիե (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)

Դոլգոպոլիե (ուկրաիներեն՝ Довгопілля), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դոլգոպոլիե գյուղում բնակվում էր 1 227 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աննա Տիխո

Աննա Տիխո (գերմ.՝ Anna Ticho, եբրայերեն՝ אנה טיכו‎, հոկտեմբերի 27, 1894(1894-10-27)[…], Բռնո - մարտի 1, 1980(1980-03-01)[…], Երուսաղեմ, Իսրայել), պաղեստինցի և իսրայելցի նկարիչ։
Բժիշկ-ակնաբույժ Ավրաամ Ալբերտ Տիխոյի կինը։ 


== Կյանք և ստեղծագործություն ==
Աննա Տիխոն ծնվել է 1894 թվականին Բրյուննեում (Բռնո) Մորավիայում, այն ժամանակվա Ավստրո-Հունգարիայի տարածքում։ 15 տարեկան հասակում Վիեննայում Վիլի Նովակի գեղարվեստի ակադեմիայում սկսում է ուսումնասիրել գեղանկարչություն։ Այնուհետև Աննան ամուսնանում է իր ազգական, հայտնի բժիշկ-ակնաբույժ Ավրաամ Տիխոյի հետ և 1912 թվականին ամուսնու հետ տեղափոխվում Պաղեստին։
1914 թվականին Տիխոների ընտանիքը Երուսաղեմի Մեա Շեարիմ շրջանում կազմակերպում է մասնավոր հիվանդանոց։ 1924 թվականին  ընտանիքը գնում է նախկինում հայտնի արաբական Նաշաշիբի ընտանիքին պատկանող Յաֆֆոյի և Խա-Նեվիմի փողոցների միջև գտնվող տունը, որտեղ տեղավորված էր նրանց մասնավոր կլինիկան։ Տիխոների երուսաղեմյան ընտանիքի հյուրերն էին լինում հանրաճանաչ երաժիշտներ, բանաստեղծներ և նկարիչներ։ 1922 թվականին Երուսաղեմի հին քաղաքի Դավթի աշտարակում կայացավ տարբեր նկարիչների ցուցահանդես, որտեղ ցուցադրվեցին նաև Աննա Տիխոյի աշխատանքները։

1930-ական թվականներին Տիխոների տանը սկսեցին հավաքվել Գերմանիայից Պաղեստին հայրենադարձված մտավորականներ։ Աննան ստեղծագործում էր` նկարելով մատիտով, կլինիկայի տարբեր հաճախորդներ դիմանկարների համար կեցվածք էին ընդունում։ Նա ստեղծագործում էր նաև բնանկարի ժանրում։
1933-1934 թվականներին  Աննա Տիխոն օժանդակում է 1906 թվականին հիմնադրված, բայց 1929 թվականին տնտեսական խնդիրների պատճառով փակված  «Բեցալելի» արվեստի ակադեմիայի աշխատանքների վերականգնմանը։  Տիխոների ընտանիքում հյուրընկալվել են այնպիսի նշանավոր մարդիկ, ինչպիսիք են Էֆրայիմ Քացիրը, Տեդի Կոլլեկը, Գերշոմ Շոլեմը, Մարտին Բուբերը, Էլզա Լասկեր-Շյուլերը, նկարիչ Մարկ Շագալը։
1970 թվականին  Աննա Տիխոն ստանում է Երուսաղեմի պատվավոր քաղաքացու կոչում, 1980 թվականին պարգևատրվում է Իսրայելի մրցանակով։
Իր ողջ կյանքի ընթացքում բազմաթիվ անհատական ցուցահանդեսներ է կազմակերպել ինչպես Իսրայելում, այնպես էլ արտասահմանում։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական կերպարներից են եղել Հրեական բլուրները։ Մահից առաջ Աննա Տիխոն իր տունը հանձնել է Երուսաղեմի քաղաքային իշխանություններին։ Երկրորդ հարկում հիմնվել է «Տիխոյի տուն» թանգարանը, առաջին հարկում՝ սրճարան։


== Պարգևներ ==
Յակիր Երուշալայիմի (Երուսաղեմի արժանավոր քաղաքացի) մրցանակ, 1970
Իսրայելի մրցանակ նկարչության համար, 1980
Sandberg մրցանակակիր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Աննա Տիխոյի՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
Աննա Տիխոյի թանգարանը «Իսրայելի ուղեցույց» էջում
Բուդկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Բուդկա (ռուս.՝ Будка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մոնտկլար (Բարսելոնա)

Մոնտկլար (իսպ.՝ Montclar, բասկ.՝ Montclar, կատ.՝ Montclar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բերգեդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 21,9 կմ²։ Բնակչությունը կազմում է 112 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[www.municat.net։8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?cod=0813040003 Información de la Generalitat de Catalunya]
Datos estadísticos
Գեոդեզիական աստղագիտություն

Գեոդեզիական աստղագիտություն, գործնական աստղագիտության ճյուղ։ Կիրառվում է գեոդեզիական ու քարտեզա–գրական աշխատանքներում, մասնավորապես՝ տեղի աշխարհագրական կոորդինատները (լայնություն, երկայնություն), երկրային առարկաների ազիմուտը, ժամացույցների ցուցմունքի շտկման չափը որոշելիս։ Զբաղվում է նաև երկրի ձևի ու չափերի որոշման հարցերով։
Դայեր շրջան (Թենեսի)

Դայեր շրջան (անգլ.՝ Dyer County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.321 կմ² է, բնակչությունը՝ 37.279 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դայերսբուրգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Աստերոիդների ցանկ (329201-329300)

Աստերոիդների ցանկ (329101-329200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (329301-329400)
 Աստերոիդների ցանկ (329101-329200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (329301-329400)
(5305) Բերնիվոլց

(5305) Բերնիվոլց (անգլ.՝ Bernievolz), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 7-ին Էլեանորա Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,439912 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0643 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8156 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258608 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,79° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5305) Բերնիվոլց աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տփղիսի գրչության կենտրոն

Տփղիսի գրչության կենտրոն, հայ գրչության կենտրոն, որը 10-19-րդ դարերում գործել է Տփղիսում (այժմ՝ Թբիլիսի)։


== Պատմություն ==
10-րդ դարում Ուխտանես եպիսկոպոսի պատվերով վրացերենից հայերեն թարգմանություն է կատարել Կիրակոս քահանան։ 1073 թվականին Մկրտիչ քահանան ընդօրինակել է Շարակնոց։
13-րդ դարում օտարներից փրկագնվել, նորոգվել ու լրացվել են մի քանի մատյաններ, այդ թվում՝ «Վանենու Աւետարանը» և Վարդան Արևելցու «Պատմության» անավարտ բնագիրը։ 1300 թվականին Ավետարան է պատկերազարդել Զաքարիան (Մատենադարան, ձեռագիր թիվ 5476), իսկ 1304 թվականին մեկ այլ Ավետարան է ընդօրինակել Խաչատուր սարկավագը (Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարան, ձեռագիր թիվ 109)։ 1363 թվականին Տփղիսում ընդօրինակված մատյան է ստացել Հովհան Որոտնեցին (Երուսաղեմի մատենադարան, ձեռագիր թիվ 1297)։ 1444 թվականին Ավետարան է նորոգել ու կազմել Կաթողիկե եկեղեցու քահանա Սարգիսը։
Հիշատակվում են նաև Կարապետ Աղթամարցի, Հովհաննես, Դավիթ, Մկրտիչ, Աստվածատուր գրիչները, մանրանկարիչ Մանուելը, որի մատյաններից 4-ը պահվում են Մատենադարանում (ձեռագիր թիվ 5784, 6260, 6806, 7986)։
Տփղիսում գրչության արվեստը նոր վերելք է ապրել 17-րդ դարում։ Մեզ են հասել նորջուղայեցի Մկրտիչ դպիրի և նրա աշակերտներ Միքայելի, Սարգսի, Գրիգորի, Հակոբի ընդօրինակած բազմաթիվ մատյաններ։ 17-րդ դարում ձեռագրեր են ընդօրինակել և ծաղկել նաև Հովհաննես աբեղան, Բարսեղը, Աղամալ Ջուղայեցին, Միքայելը, Սահակ դպիրը և ուրիշներ։
18-րդ դարում հիշվում են Գրիգոր, Մինաս, Դավիթ դպիր, Մելիքսեթ և այլ գրիչներ։
15-18-րդ դարերում Տփղիսում ստեղծված մատյաններից շուրջ 25-ը պահվում են Մատենադարանում։ Տփղիսի գրչության կենտրոնը շարունակել է գործել նաև 19-րդ դարում, թեև Տփղիսում արդեն զարգանում էր հայկական տպագրությունը։


== Գրականություն ==
ԺԵ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմող՝ Լ. Խաչիկյան), մաս 1, 2, Երևան, 1955, 1958։
Աբրահամյան Ա., Համառոտ ուրվագիծ հայ գաղթավայրերի պատմության, հ. 1, Երևան, 1964։
Ե-ԺԲ դդ. հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմող՝ Ա. Մաթևոսյան), Երևան, 1988։


== Ծանոթագրություններ ==
Լևաշովո (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼևաշովոԼևաշովո (ռուս.՝ Левашово), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կահաբի ջրամբար

Կահաբի ջրամբար, ջրամբար է Նախճավան գավառում, Կահաբ գյուղի մոտ։ Սնվում է Կահաբի գետակից և մթնոլորտային տեղումներից։ Ունի մոտ 1 կմ երկարություն և 300 մ լայնություն։


== Գրականություն ==
Ա. Այվազյան,  Նախիջևան. բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ։
Աստերոիդների ցանկ (47701-47800)

Աստերոիդների ցանկ (47601-47700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (47801-47900)
 Աստերոիդների ցանկ (47601-47700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (47801-47900)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (45001)-(50000)»։ www.minorplanetcenter.net
Բայաս

Բայաս (Պայաս), նավահանգստային քաղաք Կիլիկիայում, Այասի դիմաց, Կիլիկիայի կամ Հայոց ծոցի արևելյան ափին։


== Պատմություն ==
Կիլիկիայի Հայկական թագավորության շրջանում մտնում էր Ճկեր գավառի մեջ, որի տերը Լևոն Բ-ի թագավորության հանդեսի ժամանակ հիշվում է առաջնակարգ իշխանների շարքում։ Խաչակիրները քաղաքը հիշատակում են Կուսանաց կամ Աղջկանց բերդ անունով։ Բայասի Ս․ Աստվածածին եկեղեցում 1216 թվականին գրված Մաշտոցի հիշատակարանում հիշվում է որպես գյուղ։ Թուրքական տիրապետության օրոք Բայասը կորցրեց իր երբեմնի դերը, ենթարկվեց հարձակումների, ավարառության ու կոտորածների։ 18-րդ դարի վերջերին Բայասը գրավեց Քյուչուկ Ալի բեյը, որն իր ավազակություններով սարսափի մեջ էր պահում Բայասի և շրջակայքի բնակիչներին։ Սակայն 19-րդ դարի 1-ին կեսին Բայասը․ հիշվում է որպես գեղեցկադիր քաղաք՝ շրջապատված ծառաստաններով։ Բայասում կար երկու բերդ, քարաշեն վաճառատեղի, իջևանատուն և բաղնիք։ Բերդերից մեկը (16-րդ դար) համեմատաբար փոքր էր, բազմանկյունի և անմատչելի, գտնվում էր ծովափից քիչ հեռու։ Մյուսը ծովին մոտ էր և ուներ քառակուսի հորինվածք։ Բայասի հարավային կողմում էր գտնվում «Դրունք Ասորվոց» լեռնանցքը, իսկ 30 կմ հյուսիս - արևմուտք՝ Իսոս քաղաքը։ Բայասը քարավանային ճանապարհներով կապված էր Ադանայի, Ալեքսանդրետի հետ։ 20-րդ դարի սկզբին ուներ մոտ 6000 բնակչություն, կեսը՝ հայ, կեսը՝ թուրք։ Հայերն զբաղվում էին երկրագործությամբ, արհեստագործությամբ և առևտրով։ 1915 թվականին թուրք կառավարությունը Բայասի հայերին տեղահանեց։ Նրանց մի մասը զոհվեց, փրկվածները տարագրվեցին։
Դոնի վան դե Բեկ

Դոնի վան դե Բեկ (հոլ.՝ Donny van de Beek, ապրիլի 18, 1997(1997-04-18), Ամերսֆորտ, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ), հոլանդացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Այաքսի և Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== Այաքս ===
Վան դե Բեկը Այաքսի ակադեմիայի սան է։ Յոնգ Այաքսի կազմում իր դեբյուտը նշեց 2015 թվականի հունվարի 25-ին՝ Սպարտա Ռոտերդամի դեմ խաղում։ Իր դեբյուտը Այաքսի առաջին թիմի կազմում նշեց 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի Սելտիկի դեմ խաղում։ Իր դեբյուտը Էրեդիվիզիում նշեց նոյեմբերի 29-ին՝ Զվոլեի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը ակումբի կազմում խփեց դեկտեմբերի 10-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի Մոլդեի դեմ խաղում։


== Միջազգային կարիերա ==
Նիդերլանդների ազգային հավաքական Վան դե Բեկը առաջին անգամ հրավիրվեց 2017 թվականի սեպտեմբերին։ Իր դեբյուտը նշեց 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ Ռումինիայի դեմ խաղում։


== Կարիերայի վիճակագրություն ==


=== Ակումբային վիճակագրություն ===
2018 թվականի մարտի 31-ի դրությամբ


=== Միջազգային վիճակագրություն ===
2018 թվականի մարտի 31-ի դրությամբ


== Նվաճումներ ==


=== Ակումբային ===
Այաքս

ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա․ երկրորդ տեղ․ 2016–17


=== Միջազգային ===
Նիդերլանդներ Մ17

Եվրոպայի առաջնություն․ երկրորդ տեղ․ 2014


=== Անհատական ===
Այաքսի ապագայի տաղանդ (Շակ Սվարտի մրցանակ)․ 2014–15


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վան դե Բեկի պաշտոնական Տվիտերի էջը
Վան դե Բեկի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Վան դե Բեկը transfermarkt-ում
Վան դե Բեկը soccerbase.com-ում
Վան դե Բեկը WhoScored.com կայքում
Վան դե Բեկը Այաքսի պաշտոնական կայքում
Վան դե Բեկը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
Լեսոգորկա (այլ կիրառումներ)

Լեսոգորկա, կարող է վերաբերել՝

Լեսոգորկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում
Լեսոգորկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում
Aereogramme

Aereogramme, շոտլանդական պոստ ռոք-պրոգրեսիվ ռոք խումբ 1998-2007 թվականներին։


== Պատմություն ==
Խումբը կազմավորվել է 1998 թվականի ապրիլին Գլազգո քաղաքում։ Նրանք թողարկեցին երկու նոր սինգլ Translations և Hatred, 2000 թվականին հանդես եկան Chemikal Underground լեյբլով։ Նույն թվականին թողարկեցին երկու մինի ալբոմ՝ Glam Cripple և White Paw։
2001 թվականին լույս տեսավ նրանց դեբյուտային՝ A Story in White ալբոմը, որից հետո 2003 թվականին լույս տեսավ Sleep and Release ալբոմը։
Նույն թվականին Aereogramme ստորագրել է Undergroove Records-ի հետ, այդ ժամանակ դուրս եկավ նրանց Seclusion ալբոմը։ Չորրորդ ալբոմը ձայնագրվեց Chemikal Underground-ում, My Heart Has a Wish That You Would Not Go ալբոմը թողարկվեց 2006 թվականի հոկտեմբերին Ճապոնիայում, իսկ Եվրոպայում՝ 2007 թվականի հունվարին։
Խումբը ունեցավ իր վերջին համերգը 2007 թվականի օգոստոսի 31-ին Շոտլանդիայում, Connect փառատոնին։


== Կազմը ==
Craig B. – վոկալ, կիթառ
Iain Cook – կիթառ
Campbell McNeil – բաս կիթառ
Martin Scott – թմբուկ


== Սկավառակագրություն ==


=== Ստուդիային ալբոմներ ===
A Story in White (2001)
Sleep and Release (2003)
Seclusion (2004)
My Heart Has a Wish That You Would Not Go (2007)


=== Սինգլները և մինի ալբոմները ===
Hatred (1999)
Translations (1999)
Fukd ID #1 - Glam Cripple EP (2000)
White Paw EP (2001)
Acoustic Tour CDR (2003)
Acoustic Tour CDR 2 (2003)
Livers & Lungs EP (2003)
Acoustic Tour CDR 3 (2004)
Acoustic Tour CDR 4 (2005)
In the Fishtank 14 w/ Isis (2006)
Acoustic Tour CDR 5 (2006)


== Արտաքին հղումներ ==
Официальная страница на MySpace
Страница группы на Chemikal Underground Records Archived 2011-09-03 at the Wayback Machine.
Aereogramme на Last.fm
1888 թվականը գրականության մեջ


== Ստեղծագործություններ ==
«Ռուսական գյուղացիությունը, նրա տնտեսական վիճակը, հասարակական կյանքը և կրոնը» - Սերգեյ Ստեպնյակ-Կրավչինսկու գիրքը
«Արջ» - Անտոն Չեխովի պիեսը
«Պան Վոլոդիևսկի» - լեհ գրող Հենրիկ Սենկևիչի վեպը
«Առաջարկություն» - Անտոն Չեխովի պիեսը
«Պիեռ և ժան» - Գի դը Մոպասանի վեպը
«Քնել եմ ուզում» - Անտոն Չեխովի պատմվածքը
«Տափաստան» - Անտոն Չեխովի պատմվածքը


== Ծնվել են ==
ապրիլի 14 - Վլադիմիր Նարբուտ, ռուս պոետ (մահացել է 1938 թվականին)
ապրիլի 30 - Վարվառա Ադրիանովա-Պերեց, ռուս խորհրդային գիտնական-գրականագետ, հին ռուսական սատիրայի, ֆոլկլորի, պոեզիայի հետազոտող (մահացել է 1972 թվականին)


== Մահացել են ==
ապրիլի 5 - Վսևոլոդ Գարշին, ռուս գրող (ծնվել է 1855 թվականին)
մայիսի 6 - Րաֆֆի (ծնվել է 1835 թվականին)
մայիսի 13 - Յակով Գոլովացկի, ուկրաինացի պոետ, գրող (ծնվել է 1814 թվականին)


== Ծանոթագրություններ ==
Ակնաղբյուր կամավորական ջոկատ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ակնաղբյուր (այլ կիրառումներ)Ակնաղբյուր կամավորական ջոկատ, հայկական ռազմական կամավորական ստորաբաժանում, որը կազմավորվել է 1989 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Իջևանի շրջանի Ակնաղբյուր գյուղում (այժմ՝ Տավուշի մարզում)։
1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր ու ազատամարտիկներ մասնակցել են գյուղի, ՀՀ Իջևանի («Սաթլմիշ» բարձունք և այլն), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար) և Արցախի Հանրապետության Հադրութի, Մարտակերտի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի շրջանների ինքնապաշտպանական, ազատագրական և Ղազախի շրջանի Խրմլու, Բարխուդարլու, Ղզլհաջի հենակետերի ճնշման մարտերին։ Հրամանատար՝ Մ. Պետրոսյան։
1992 թվականի օգոստոսի 29-ին ջոկատի մի խումբ ազատամարտիկներ ներառվել են շրջանում ստեղծված առանձին մոտոհրաձգային գումարտակի կազմում։
Ռայ (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Ռայ (ռուս.՝ Рай), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 132 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լեպաստե

Լեպաստե (էստ․՝ Lepaste), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռայան Գուզմեն

Ռայան Էնթոնի Գուզմենը (սեպտեմբերի 21, 1987(1987-09-21), Աբիլին), ամերիկյան դերասան է, ով առավել հայտնի է Քայլ առաջ 4 և Քայլ առաջ։ Ամեն ինչ կամ ոչինչ ֆիլմերի իր դերերով։


== Կյանքը և կարիերան ==

Գուզմենը ծնվել է Աբիլեն, Տեխասում։ Նրա հայրը՝ Ռեյը, ազգությամբ մեքսիկացի է։ Իսկ մայրը՝ Լիզան, ով ծնվել է Կալիֆորնիայում, ունի անգլիական, շոտլանդական, գերմանական, ֆրանսիական, դանիական և շվեդական ծագում։ Գուզմենը տեղափոխվել է Կալիֆորնիա՝ իր մայրիկի հայրենի քաղաք, դեռևս երիտասարդ տարիքում։ Ռայանը ավարտել է Վեստ Քամփուսի ավագ դպրոցը 2005 թվականին, իսկ հետո ընդունվել է Սիերա քոլեջ։ Գուզմենը ունի կրտսեր եղբայր Սթիվեն անունով։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռայան Գուզմեն Internet Movie Database կայքում (անգլ.)
Ռայան Գուզմեն Թվիթթերում (անգլ.)
Մուսուլմանլար

Մուսուլմանլար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 550, իսկ 1908-ին՝ 339 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քրոսբի շրջան (Տեխաս)

Քրոսբի շրջան (անգլ.՝ Crosby County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2000 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 7072 մարդ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 6059 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Քրոսբիտոն (անգլ.՝ Crosbyton) բնակավայրը։
Քրոսբի շրջանը մտնում է Տեխասի 46 շրջանների թվի մեջ, որտեղ գործում է «չոր օրենք»-ը կամ սահմանափակ է ալկոհոլային խմիչքների վաճառքը։


== Պատմություն ==
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1876 թվականին և վերակազմավորվել 1886 թվականին։ Իր անվանումը ստացել է 19-րդ դարի կեսերի առևտրական հանձնակատար Սթիվեն Քրոսբիի պատվին։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Քրոսբի շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2335 կմ², որից 2330 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 5 կմ²-ն կամ 0,24 %-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Գարզա շրջան (հարավ)
Լուբոկ շրջան (արևմուտք)
Դիքենս շրջան (արևելք)
Ֆլոյդ շրջան (հյուսիս)


=== Նշանակալի աշխարհագրական օբյեկտներ ===
Բնանկո կանյոն


== Բնակչություն ==
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 7072 մարդ։ Առկա էր 2512 տնային տնտեսություն և 1866 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 3202 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 63,77 %, աֆրոամերիկացիներ – 3,89 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 0,54 %, ասիացիներ - 0,03 %, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ - 0,07 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 29,89 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 1,81 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 48,93 %-ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 30,7 % - մինչև 18 տարեկան, 8,5 % - 18-24 տարեկան, 24,0 % - 25-44 տարեկան, 21,1 % - 45-64 տարեկան և 15,6 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 34 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 91,1 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 87,2 տղամարդ։
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 6059 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3 մարդ/կմ²։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․


== Ծանոթագրություններ ==
Սելիմ (Ցելինսկի շրջան)

Սելիմ (ռուս.՝ Селим), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Միխայլովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Carpatair

Carpatair խոշորագույն ավիաընկերություններից է Արևելյան Եվրոպայում, որը հիմնված է Տիմիշոարա (Ռումինիա) օդանավակայնում։ Ավիաընկերությունն իրականացնում է չվերթներ 34 ուղղություններով ամբողջ Եվրոպայում։


== Պատմություն ==
Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1999 թվականի փետրվարի սկզբին, իր առաջին ինքնաթիռը եղել է ՅԱԿ-40-ը։ Carpatair անունը հայտնվել է միայն 1999 թվականի դեկտեմբերին, երբ 49% ընկերությունը բաժնետոմսեր ձեռք բերեց շվեյցարական և շվեդ ներդրողների համար։ Ավիաընկերությունը իր առաջին չվերթը իրականացրել է դեպի Տրանսիլվանիա, այդ չվերթից հետո ավիաընկերությունը դարձավ հայտնի ողջ Եվրոպայում։


== Ուղղություններ ==
Միջազգային թռիչքներ


== Արտաքին հղումներ ==
Ավիաընկերության պաշտոնական էջ Archived 2006-11-23 at the Wayback Machine.
Սերգեյ Ավետիսով

Սերգեյ Էդուարդովիչ Ավետիսով (ռուս.՝ Серге́й Эдуа́рдович Авети́сов, ապրիլի 15, 1950(1950-04-15), Սամարղանդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) արմատներով հայ ռուսաստանցի ակնաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի (2011) և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի (2013) ակադեմիկոս, Իվան Սեչենովի անվան Մոսկվայի առաջին պետական բժշկական համալսարանի աչքի հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ, ՌԴ վաստակավոր բժիշկ (2004թ.), «Ակնաբուժության տեղեկագիր» ամսագրի գլխավոր խմբագիր, «Օֆթալմո վիրաբուժություն» (ռուս.՝ «Офтальмохирургия») ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2011 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1950 թվականի ապրիլի 15-ին Սամարղանդ քաղաքում՝ ակնաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր Էդուարդ Ավետիսովի և Ամալյա Սակիսովնայի ընտանիքում։ 1973 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի 1-ին բժշկական ինստիտուտի բժշկական ֆակուլտետը։ 1977 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, իսկ 1985 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1993 թվականին Սերգեյ Ավետիսովին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, 2011 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում, 2012 թվականին՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Որդին՝ Կոնստանտին Սերգեևիչ Ավետիսովը նույնպես ակնաբույժ է, բժշկական գիտությունների թեկնածու (2011), բժշկական գիտությունների դոկտոր (2020), հանդիսանում է աչքի հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։
Ավետիսովի գիտական գործունեության հիմնական ուղղությունը ակնաբուժությունն է, մոտ 400 գիտական աշխատության, դասագրքերի, մենագրությունների և տեղեկատուների հեղինակ է։


== Աշխատություններ ==
Bolshunov A., Sobol E., Avetisov S., Baum O., Siplivy V., Omelchenko A., Fedorov A. A new method of the eye refraction correction under non-ablative laser radiation (англ.) // Acta ophthalmologica. — Vol. 89. — doi։10.1111/j.1755-3768.2011.2172.x.
Аветисов С. Э., Криглстайн Г. К., Ионеску-Сайперс К. П., Северин М., Вобиг М. А. Атлас по офтальмологии. — М.։ Медицинское информ. агентство, 2009. — С. 432. — ISBN 978-5-8948-1717-0.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Аветисов Сергей Эдуардович
Страница на сайте Центра восстановления зрения
Էդուարդ Մալխասյան

Էդուարդ Գուրգենի Մալխասյան (փետրվարի 23, 1926(1926-02-23), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 7, 2003(2003-07-07), Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային երկրաբան։ Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1971)։
Իրինա Մալխասյանի հայրը։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1949)։ 1951-1954 թվականներին եղել է Մոսկվայի նավթի ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատող, 1954-1976 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատող, բաժնի վարիչ։ 1976 թվականից աշխատել է Կովկասի միներալային հումքի ինստիտուտի հայկական բաժանմունքում որպես գլխավոր երկրաբան։ Մալխասյանի աշխատություններում լուսաբանված են Հայաստանի խորքային մագմատիզմի, մեզոզոյի հրաբխականության և դրանց հետ կապված հանքայնացման հարցերը, ինչպես նաև երկրաբանության պատմության պրոբլեմներ։ Երկրաբանության պատմության միջազգային կոմիտեի թղթակից անդամ է (1967), ԽՍՀՄ Պետրոգրաֆիական կոմիտեի անդամ (1971)։


== Երկեր ==
Հայաստանի երկրաբանական եզակի հուշարձանները, Երևան, 2000 (համահեղինակ)։
Հայաստանը հանգած հրաբուխների երկիր, Երևան ։ Ա. հ., 1970
Հայկական ՍՍՀ հանքա-հումքային ռեսուրսների ընդլայնման հիմնական ուղղությունները տասներկուերորդ հնգամյակում, Երևան ։ Գիտելիք, 1988 (համահեղինակ)
Իվադե

Իվադե (ճապ.՝ 岩出市 Իվադե-սի), Ճապոնիայի Վակայամա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 38,50 կմ², բնակչությունը՝ 53 588 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 1391,90 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Իվադե քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Վակայամա պրեֆեկտուրայում։ Իվադեի հետ սահմանակցում են Վակայամա, Կինոկավա, Սեննան և Հաննան քաղաքները։


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 53 588 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 1391,90 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.


== Սիմվոլիկա ==
Իվադե քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում Quercus phillyraeoides-ը, ծաղիկ՝ սակուրայի ծաղիկը, թռչուն՝ Cettia diphone-ը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճապոնակն Իվադե քաղաքի պաշտոնական վեբկայք(ճապոներեն)
1953

1953 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1953 թվականն է, 
XX դարի 53-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Մարտի 3 - Բացվեց հայոց հին ձեռագրերի ամենամեծ պահոցը՝ Մատենադարանը (ճարտարապետ՝ Մարկ Գրիգորյան)։ Մատենադարանի ֆոնդերում պահվում են 13 հազարից ավելի կտոր հին ձեռագրեր և 100 հազարից ավելի արխիվային փաստաթղթեր։
Մայիսի 25 - Ատոմային հրետանու փորձարկում ԱՄՆ-ի, Նևադա նահանգում։


== Ծնունդներ ==
Փետրվար 19 - Քրիստինա Ֆերնանդես դե Քիրշներ, Արգենտինայի նախագահ
Մարտ 28 - Արմեն Շեկոյան, հայ ժամանակակից գրող, բանաստեղծ և լրագրող
Հունվարի 1 - Դերենիկ Դումանյան,  ՀՀ առողջապահության նախարար (2012-2014), ՀՀԿ գործադիր մարմնի անդամ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
Հունվարի 5 - Զառա Տոնիկյան, էստրադային ջազ երգչուհի
Հունվարի 30 - Սթիվեն Զաիլյան, հայ ամերիկյան սցենարիստ, կինոռեժիսոր։
Ապրիլի 14 - Էրիկ Ցան, հոնկոնգցի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ
Մայիսի 11 - Աուրելիո Անդրեացցոլի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ
Մայիսի 19 - Շավարշ Կարապետյան, 11-անգամ աշխարհի ռեկորդակիր, 17-անգամ աշխարհի չեմպիոն, 13-անգամ Եվրոպայի չեմպիոն, ԽՍՀՄ յոթակի չեմպիոն ջրասուզալող սպորտաձևում
Հունիսի 15 - Սի Ցզինպին, Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար, և Չինաստանի կենտրոնական ռազմական խորհրդի նախագահ
Հուլիսի 3 - Միքայել Գրիգորյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ։
Օգոստոսի 2 - Արմեն Սաղաթելյան, Երկրաբան
Օգոստոսի 9 - Ժան Տիրոլ, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակակիր (2014
Օգոստոսի 23 - Սանտիլյանա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
Նոյեմբերի 4 - Ելիզավետա Բիկովա, սպորտի վաստակավոր


== Մահեր ==


=== Հունվար ===
Հունվար 2 - Գուչիո Գուչի, Գուչիի հիմնադիր (ծ. 1881)։
Հունվար 9 - Պետրոս Պալթազար, դերասան (ծ. 1866)։


=== Փետրվար ===
Փետրվարի 8 - Հովիկ Մելիքյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, պրոֆեսոր։
Փետրվարի 25 – Սերգեյ Վինոգրադսկի, ռուս գիտնական (ծ. 1856)


=== Մարտ ===
Մարտի 5
Սերգեյ Պրոկոֆև, ռուս կոմպոզիտոր (ծ. 1891)
Իոսիֆ Ստալին, ԽՍՀՄ առաջնորդ (ծ. 1878)
Մարտի 14 – Կլեմենտ Գոտվալդ, Չեխոսլովակիայի 5-րդ նախագահ (ծ. 1896)
Մարտի 23 – Օսկար Լուտս Էստոնացի գրող (ծ. 1887)
Մարտի 24 – Մարիա Թեքցի Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ V-ի կին (ծ. 1867)


=== Ապրիլ ===
Ապրիլ 9 - Հանս Ռայխենբախ, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1891)։
Ապրիլ 16 - Հրաչյա Աճառյան, հայ լեզվաբան, բանասեր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (ծ. 1876)։
Ապրիլ 20 - Էրիխ Վայտներտ, գերմանացի գրող, կոմունիստ (ծ. 1890)։
Ապրիլ 29 - Կիկի դը Մոնպառնաս, ֆրանսիացի երգչուհի (ծ. 1901)։


=== Մայիս ===
Մայիսի 1 - Էվերեթ Շին, ամերիկացի նկարիչ (ծ. 1876)։
Մայիսի 14 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905)։
Մայիսի 16 - Ջանգո Ռեյնհարդ, բելգիացի ջազմեն (ծ. 1910)։
Մայիսի 31 - Վլադիմիր Տատլին, խորհրդային նկարիչ և քանդակագործ (ծ. 1885)։


=== Նոյեմբեր ===
Նոյեմբերի 8 - Իվան Բունին, ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1870)։
Ռաֆայել Մանուկյան, կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ։
Հարություն Տիրիդյան (Տիրիթ), հայ գեղանկարիչ։
Պիեռ Աբրահամ

Պիեռ Աբրահամ (ֆր.՝ Pierre Abraham, իսկական անունը` Պիեռ Բլոկ, ֆր.՝ Pierre Bloch մարտի 1, 1892(1892-03-01), Փարիզի 8-րդ շրջան, Փարիզ - մայիսի 20, 1974(1974-05-20), Փարիզի 4-րդ շրջան, Փարիզի շրջան), ֆրանսիացի գրող, գրականագետ և լրագրող, հասարակական գործիչ։ Եղել է Դիմադրության շարժման մասնակից, Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Գրող Ժան-Ռիշար Բլոկի փոքր եղբայրն է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1892 թվականի մարտի 1-ին, Փարիզի 8-րդ շրջանում, ինժեներ Ռիշար Բլոկի ընտանիքում։ Ինքը նույնպես սովորել է ինժեների մասնագիտությունը (ավարտել է Պոլիտեխնիկական դպրոց)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է օդուժում։ 1927 թվականից աշխատել է որպես պրոֆեսիոնալ լրագրող, որոշ ժամանակ` որպես դերասան։ 1933-1965 թվականներին Ֆրանսիական հանրագիտարանի (ֆր.՝ Encyclopédie française) տպագրության ժամանակ ղեկավարել է գրականությանն  ու արվեստին նվիրված հատորների աշխատանքը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը, օդուժի գնդապետի կոչումով մասնակցել է Նիսի ազատագրմանը, որտեղ կոմունիստ քաղաքապետ Ժան Մեդեսենի ընտրությամբ 1947 թվականին դարձել է քաղաքային խորհրդական և զբաղեցրել է այդ պաշտոնը մինչև 1959 թվականը։ 1949 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը եղել է «Եվրոպա» գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, որը հիմնադրվել է 1923 թվականին Ռոմեն Ռոլանի կողմից։ Մինչև 1960 թվականը համագործակցել է «Ֆրանսիական նամակներ» հրատարակչության հետ։ Մահացել է 1974 թվականի մայիսի 20-ին Փարիզի 4-րդ շրջանում։


== Ստեղծագործություն ==
Պիեռ Աբրահամը Բալզակի (1929) և Մարսել Պրուստի (1929) ստեղծագործությունների մասին մատենագրությունների հեղինակ է, որոնք ջերմորեն են ընդունվել քննադատության կողմից։ Նաև գրել է թատերագիտական աշխատություններ։ 1951 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին և միակ` «Ամուր եղեք» վեպը, որը դարձել է հեղինակի` հակաիմպերիալիստական գաղափարների համախոհ լինելու արտացոլումը և պատմում է Նիսի աշխատավորների` խաղաղության համար և կառավարության «ատլանտյան» ագրեսիվ քաղաքականության դեմ պայքարի մասին։ Ֆրանսերեն թարգամանել է Բերտոլդ Բրեխտի և գերմանական գրականության այլ ստեղծագործություններ։


== Աշխատանքներ ==
«Բալզակ»  (ֆր.` Balzac, 1929)
«Կերպարներ» (ֆր.` Figures, 1929)
«Պրուստ» (ֆր.` Proust, 1930)
«Մարդիկ Բալզակի մոտ» (ֆր.` Créatures chez Balzac, 1930)
«Թատրոնի ֆիզիկա» (ֆր.` Le physique au théâtre, 1933)
«Մեկ կերպար, երկու դեմք» (ֆր.` Une figure, deux visages, 1934)
«Երեք եղբայր», ինքնակենսագրություն (ֆր.` Les trois frères, 1971)
«Ֆրեյդ» (ֆր. Freud, 1974)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գականություն ==
Gamarra P., Le premier roman de Pierre A., «Europe», 1951, №67—68. (ֆր.)
Նիժնեսապաշևո

Նիժնեսապաշևո (ռուս.՝ Нижнесапашево, բաշկիրերեն՝ Түбәнге һапаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 313 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մատնաչափիկը (մուլտֆիլմ, 1938)

«Մատնաչափիկը» (ռուս.՝ «Мальчик-с-пальчик»), խորհրդային անիմացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է Շառլ Պերոյի համանուն հեքիաթի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Փայտահատը կնոջ և հինգ որդիների հետ մեկնում է անտառ։ Նա ուներ հինգ որդի՝ երեք ավագ և երկու կրտսեր։ Մինչ ծնողներն ու ավագ եղբայրները զբաղված են վառելափայտ հավաքելով, երկու կրտսեր որդիները գնում են սունկ հավաքելու, որոնք փախչում են և երեխաներին տանում իրենց առաջնորդի մոտ, որն առաջարկում է սնկի փոխարեն ընկույզ հավաքել։ Փոթորիկի պատճառով մոլորվելով անտառում՝ երեխաները գտնում են ինչ-որ տուն և խնդրում են իրենց ներս թողնել գիշերելու համար։ Դուռը բացած կինը նախազգուշացնում է նրանց, որ տանը մարդակեր է ապրում, բայց վայրի գազանների վախից եղբայրները մնում են։ Շուտով հայտնվում է տանտերը, ցանկանում է ընթրել և հանում է կախարդական պայուսակը, որն իրեն սնունդ է տալիս։ Տանը մարդու հոտ զգալով՝ մարդակերը գտնում է մահճակալի տակ թաքնված տղաներին։ Երեխաներին թողնելով տուփի մեջ «նախաճաշի համար»՝ մարդակերը քնում է։ Եղբայրներից կրտսերը, դուրս գալով ճեղքից, չարագործի գոտկատեղից հանում է բանալին և բացում տուփը։ Վերցնելով  կախարդական պայուսակը՝ եղբայրները փախչում են տնից։ Արթնանալով՝ մարդակերը նկատում է կորուստը։ Նա հագնում է իր արագավազ կոշիկները, վազում և հասնում է կրտսեր եղբորը, բայց նա այնքան փոքր է, որ սնկերի առաջնորդը նրան թաքցնում է սնկի գլխարկի տակ։ Անարդյունք հետապնդումից հոգնած՝ մարդակերը քնում է։ Օգտվելով դրանից՝ մատնաչափիկը հանում է կոշիկները և կախարդական պայուսակով վերադառնում տուն՝ յուրախություն իր եղբայրների և ծնողների։


== Ստեղծողներ ==
Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Օլգա Խոդատաևա
Օգնական՝ Պ. Նոսով
Տեխնիկական օգնական՝ Ե. Նովոսելսկայա
Նկարիչ՝ Պյոտր Նոսով
Անիմացիոն օգնականներ՝ Գալինա Ֆրոլովա, Բորիս Պետին, Աննա Շչեկալինա, Տատյանա Պուզիրյոա, Լիդիա Ռեզցովա, Վալենտին Մակեև
Հնչյունային ինժեներ՝ Ս. Ռենսկի
Օպերատորներ՝ Դ․ Կարետնի, Պ. Լեբեդևա (նկարահանում)
Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսանդր Կրեյն


== Տեսաերիզ ==
1995 թվականին «Союз» ստուդիան թողարկվել է մուլտֆիլմը 4-րդ ժողովածուում՝ «Խոմայի արկածները», «Ամենևին սարսափելի չէ», «Երկու հերոսները», «Դոգադա» և «Չինկը»  մուլտֆիլմերի հետ միասին VHS տեսաերիզներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Հեքիաթ նապաստակի ու առյուծի մասին

«Հեքիաթ նապաստակի և առյուծի մասին» (ռուս.՝ «Сказка о зайце и льве»), ավար և խորհրդային բանաստեղծ ու դրամատուրգ Համզաթ Ցադասայի հեքիաթը։
Գրվել է 20-րդ դարի 40-ական թվականներին ավարերենով, չափածո։  Աշխատանքը համատեղում առակի և հեքիաթի տարրերը՝ խաղարկային տարրերով։ Իր լայնածավալությամբ, պատկերի լայնությամբ, ծավալով և հերոսների թվով հեքիաթը մոտ է պոեմի, ընդ որում՝ զուրկ է որևէ խրատական ասցվածից։ Հեքիաթը ներկայացնում է բարու և չարի բախման մասին բանաստեղծականորեն ձևավորված ժողովրդական սյուժեն, որտեղ թույլը հաղթում է ուժեղին։


== Սյուժե ==
Առակը սկսվում է Դաղստանի բանահյուսության վրա հիմնված բնության նկարագրության տեսքով ավանդական առասպելական նախերգով։ Առակի հերոսները գազաններ են, որոնք բոլոր կենդանիներին ահաբեկող առյուծի հետ պայմանագիր են կնքում գազանների ազատության դիմաց առյուծին օրական զոհ տրամադրելու վերաբերյալ։ Մի անգամ որպես զոհ գազաններն ընտրում են նապաստակին, որը որոշում է խորամանկել առյուծին։ Խաբեության միջոցով նապաստակը առյուծին տանում է դեպի լիճ։ Առյուծը տեսնում է իր արտացոլումը լճի մեջ և կարծելով, որ դա մեկ այլ առյուծ է, նետվում է լիճը, որտեղ խեղդվում և մահանում է։ Գազանները ցնծում են և տոնում առյուծի նկատմամբ հաղթանակը։ Պատմությունը կրկին վերադառնում է բնության պատկերների նկարագրությանը և դրանով ավարտվում է։


== Թատերական-երաժշտական և էկրանավորված բեմադրություններ ==
Դաղստանի տիկնիկային թատրոն, «Առյուծը և նապաստակը» թատերական պիես (պրեմիերա), 1947 թվական,
«Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիա, «Առյուծն ու նապաստակը» անիմացիոն ֆիլմ, 1949։


== Հրատարակություններ ==
Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагкнигоиздат, 1958
Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагучпедгиз, 1964
Цадаса, Гамзат — Сказка о зайце и льве. — Махачкала: Дагучпедгиз, 1969


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Спектакль по мотивам басни «Лев и заяц»
Литературно-тематический вечер «Дедушкины сказки» в Махачкалинской ЦБС Управления культуры города Махачкалы
Շարակնոց (5091)

Շարակնոց (5091), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5091 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1561 թվականին Մակար աբեղա գրիչի կողմից Իննակնեան վանքում։ Կազմող եղել է Ստեփանոսը (17-րդ դար)։ Ստացողը եղել է Պետրոս աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16x10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 330 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոծմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 48ա, 317բ, 330ա, կազմողի՝ 318ա (17-րդ դար), հետագայի՝ 161բ (1734 թ.), 161 (1880 թ.):


== Ծանոթագրություններ ==
Տեցե սուլ Բրենտա

Տեցե սուլ Բրենտա (իտալերեն՝ Tezze sul Brenta), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 10 404 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 578 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36056 ։ Հեռախոսային կոդ՝ 0424։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==