Վասիլի Բելով

Վասիլի Իվանովիչ Բելով (ռուս.՝ Василий Иванович Белов, 23 հոկտեմբերի, 1932, Տիմոնիխա (ներկայում՝ Վոլոգդայի մարզ) — 4 դեկտեմբերի, 2012, Վոլոգդա), ռուս գրող, «գյուղական արձակի» խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Վասիլի Բելովը ծնվել է 1932 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Տիմոնիխա գյուղում։ Հայրը՝ Իվոն Ֆյոդորովիչ Բելովը, զոհվել էր պատերազմում։ Մայրը՝ Անֆիսա Իվանովնան, միայնակ մեծացրել է երեխաներին («Անվերադարձ տարիներ» խորագիրը կրող իր հուշերի գրքում Վասիլի Իվանովիչ Բելովը մանրամասն նկարագրում է իր բոլոր հարազատներին, որ ապրել են գյուղում)։ Յոթ տարի գյուղի դպրոցում սովորելուց հետո Սոկոլ քաղաքում ավարտել է ֆաբրիկագործարանային ուսումնարանը և ստացել փականագործի մասնագիտություն։ 1952-1955 թվականներին զինվորական ծառայությունն անցկացրել է Լենինգրադում։ Լենինգրադի ռազմական շրջանի թերթում հրատարակում է իր առաջին բանաստեղծությունը՝ «На страже Родины», զինծառայությունն ավարտելուց հետո ընդունվում է Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ։
1964 թվականից մշտապես բնակվել է Վոլոգդայում՝ չկտրելով կապն իր ծննդավայրի՝ Տիմոնիխայի հետ, որտեղից էլ քաղում էր իր ստեղծագործությունների նյութը՝ սկսած «Բերդյայկա գյուղը» (ռուս.՝ «Деревня Бердяйка») վիպակից ու «Գյուղակ իմ անտառային» (ռուս.՝ «Деревенька моя лесная») բանաստեղծությունների գրքից (երկուսն էլ՝ 1961)։ Դրանցից հետո լույս են տեսնում «Знойное лето» (1963) պատմվածքների գիրքն ու «Речные излуки» (1964)։ «Սովորական գործ» (ռուս.՝ «Привычное дело», 1966) վիպակի հրատարակությունը Բելովին բերեց լայն ճանաչում։ Այդ վիպակի շնորհիվ նա հայտնի է որպես «գյուղական արձակի» հիմնադիրներից ու առաջատարներից մեկը։ Այդ տեսակետը ավելի ամրապնդվեց «Плотницкие рассказы» (1968) վիպակի հրատարակությունից հետո։
Եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի անդամ (1989-1991), 1990 թվականից՝ կումունիստական կուսակցական կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ 1980-ական թվականներից դադարեցրել է ալկոհոլի օգտագործումը «քաղաքական մոտիվներով»։
1997 թվականին հայրենի գրականության զարգացման մեջ ունեցած մեծ ներդրման ու ռուսական հյուսիսի ավանդույթների ինքանտիպությունն արտացոլելու համար Վասիլի Իվանովիչ Բելովն արժանացավ Վոլոգդայի պատվավոր քաղաքացու կոչման։
Մահացել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։ Լրագրերում լուր տարածվեց, թե Բելովը սրտի կաթված է ստացել այն բանից հետո, երբ իմացել է տեղաբնակների կողմից Տիմոնիխայի եկեղեցու թալանման ու պղծման մասին։ Եկեղեցին Բելովը վերականգնել էր սեփական միջոցներով։ Սակայն գրողի հայրենի Խարովսկի շրջանում դա համարում են լրագրային հերյուրանք. սրբապատկերներն իսկապես գողացվել էին, սակայն դա եղել էր 2006 թվականին  և գրողի առողջության վրա ողբերգական ազդեցություն չէր ունեցել։ Բացի այդ, գողության մեջ կասկածվում էին առաջին հերթին ոչ թե տեղացիները, այլ հարևան ամառանոցատերերը։
Սրբազնագույն պատրիարք Կիրիլն իր ցավակցությունն է հայտնել գրողի մահվան առթիվ։
Վոլոգդայի մարզի օրենսդիր ժողովի պատգամավորներն առաջարկել են Վասիլի Բելովի անվամբ կոչել մարզկենտրոնի փողոցներից մեկը, ստեղծել թանգարան։


== Ժողովրդագրական նոթեր ==
Վասիլի Բելովը հայտնի է նաև իր ժողովրդագրական ակնարկներով, որ հրատարակվել են «Лад» (1982) ու «Ռուսական հյուսիսի առօրյա կյանքը» (ռուս.՝ «Повседневная жизнь русского Севера», 2000) երկերում։ Նշված գործերը նախապես մտածված են եղել որպես «հյուսիսի կեցաղի ու ժողովրդական գեղագիտության վերաբերյալ պատկերներ»։ Դրանցում հեղինակը պատմում է Վոլոգդայի, Արխանգելսկի ու Կիրովի մարզերի գյուղերի բնակչության ավանդական մշակույթի, ժողովրդական բանահյուսության, կեցաղի մասին։ Իր ողջ կյանքի ընթացքում Բելովը հավաքել է բանավոր հեքիաթներ, երգեր, առածներ, նյութական մշակույթի առարկաներ, ուսումնասիրել է ժողովրդագրական տարբեր նյութեր։ Որոշ նյութեր գրվել են գրողի մոր՝ Անֆիսա Իվանովնա Բելովայի պատմածով։ Նշված հուշերն առաջին հերթին հեղինակային ուսումնասիրություններ են և միայն մասամբ են հանդիսանում գեղարվեստական ստեղծագործություն գյուղական կենցաղի մասին։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1981) — «Վիպակներ ու պատմվածքներ» գրքի ստեղծագործությունների համար
Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ (2003)
Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան (1982)
Լենինի շքանշան (1984)
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (17 մարտի, 2003) — հայրենի գրականության զարգացման մեջ ունեցած մեծ ներդրման համար
Պատվո շքանշան (17 նոյեմբերի 2008) — հայրենի գրականության զարգացման մեջ ունեցած մեծ ներդրման և ստեղծագործական երկարամյա գործունեության համար
Պարգևատրվել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու շքանշաններով։
Պատվելի Սերգեյ Ռոդոնեժսկու III աստիճանի շքանշան (2003).
Ռուս ուղղափառ եկեղեցու շքանշան (2012)


== Ստեղծագործություններ ==
Деревенька моя лесная (1961), բանաստեղծությունների ժողովածու
Знойное лето (1963), պատմվածքների ժողովածու
Речные излуки (1964), պատմվածքների ժողովածու
Привычное дело (1966), վիպակ
Плотницкие рассказы (1968), վիպակ
Бухтины вологодские (1969)
Кануны. (1972-87), վեպ
Бессмертный кощей (1978), հեքիաթ-պիես
Лад. Очерки о народной эстетике. (1982)
Всё впереди. (1986), վեպ
Год великого перелома (1989-1991), վեպ
Повседневная жизнь русского Севера (2000)
Даня, պատմվածք


== Մատենագրություն ==
Василий Белов. Сельские повести. — М.: Молодая гвардия, 1971. — 336 с.
Василий Белов. Холмы. — М.: Современник, 1973.
Василий Белов. Утром в субботу. — Вологда: Северо-Западное книжное издательство, 1976.
В. Белов. Повести и рассказы. — М.: Известия, 1980.
Василий Белов. Лад. Очерки о народной эстетике. — М.: Молодая гвардия, 1982. — 293 с.
Василий Белов. Раздумья на родине. — М.: Современник, 1986. — 271 с.
Василий Белов. Всё впереди. — М.: Советский писатель, 1987.
Василий Белов. Кануны. — М.: Современник, 1989. — ISBN 5-270-00667-7
Василий Белов. За тремя волоками. — М.: Художественная литература, 1989. — ISBN 5-280-00539-8
Василий Белов. Год великого перелома. — М.: Голос, 1994. — ISBN 5-280-00539-8
Василий Белов. Час шестый. — М.: Голос, 1998. — 320 с. — ISBN 5-7117-0421-4
Василий Белов. Медовый месяц. — М.: Дружба народов, 2002. — ISBN 5-285-00389-X
Василий Белов. Повседневная жизнь русского Севера. Очерки о быте и народном искусстве крестьян Вологодской, Архангельской и Кировской областей / Фотосъёмка А. Заболоцкого. — М.: Молодая гвардия, 2000. — 391[9] с. — ISBN 5-235-02396-X
Василий Белов. Рассказы о всякой живности. — М.: Детская литература, 2007. — ISBN 978-5-08-004209-6


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дорош Е. Иван Африканович, 1966.
Войтинская О. Проза Василия Белова, 1967.
3олотусский И. Тепло добра. Проза Василия Белова, 1968.
Смолин А. П. Василий Белов — классик русского рассказа. — Вологда։ Книжное наследие, 2007.


== Աղբյուրներ ==
Казак В., Лексикон русской литературы XX века.


== Արտաքին հղումներ ==
Василий Белов: сочинения, публицистика, фильмография (ռուս.)
Произведения Василия Белова Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Центр писателя Василия Ивановича Белова в Вологде (ռուս.)
Вечер в зале Церковных соборов Храма Христа Спасителя, посвящённый 75-летию великого русского писателя Василия Белова (ռուս.)
Василий Шукшин О творчестве Василия Белова Archived 2013-02-25 at the Wayback Machine. (ռուս.)
В. И. Белов. Автобиография, премии, награды, фотографии, произведения Archived 2009-06-25 at the Wayback Machine. (ռուս.)