Լյուդվիգ Նոբել

Լյուդվիգ Նոբել, (շվեդերեն՝ Ludvig Emmanuel Nobel;հուլիսի 27, 1831(1831-07-27), Մարիա Մագդալենա ծխական համայնք, Շվեդիա - ապրիլի 12, 1888(1888-04-12), Կանն), շվեդ և ռուս ինժեներ, գյուտարար, ձեռնարկատեր և մեկենաս։ Սանկտ Պետերբուրգի առաջին գիլդիայի գնորդ։
Նոբելյան մրցանակի հիմնադիր Ալֆրեդ Նոբելի ավագ եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Նա աշխատել է Պետերբուրգում՝ հոր մեքենաշինական գործարանում։ Հոր և ամբողջ ընտանիքի Շվեյցարիա մեկնելուց հետո Լյուդվիգը մի որոշ ժամանակ շարունակել է կառավարել «Նոբել և որդիներ» գործարանը։ 1862 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նա գնել է Շերվուդի մեխանիկական գործարանը։ Հետագայում այն վերածվել է մեքենաշինական գործարանի՝ «Լյուդվիդ Նոբել» անունով։ Միևնույն ժամանակը վճարել է գիլդիայի պարտքը։
Ձեռնարկատիրական գործունեությունից բացի նա զբաղվել է իր ապրանքների ինժեներական և ռացիոնալիզատորական մշակմամբ։ Արտադրել է հրետանային ռումբեր, թնդանոթներ և հրետասայլեր, ստորջրյա ականներ և տորպեդներ (եղել է այդպիսի ռումբեր արտադրող առաջատար փորձարարներից մեկը), վահաններ, հրացաններ, մետաղների մշակման և վառոդի արտադրության համար հատուկ մեքենաներ, հիդրավլիկ մամլիչներ, հաստոցներ, տարբեր մեխանիզմներ և մեքենաներ, անծուխ նավթային վառարաններ, շոգեշարժիչներ և այլն։ Ավելի ուշ Լյուդվիգը սկսել է արտադրել Ռուսաստանում առաջին դիզելային շարժիչները։
1880-ական թվականների սկզբին նա իր երկու եղբայրների՝ Ռոբերտի և Ալֆրեդի հետ հիմնել է Նոբելյան եղբայրների նավթային ընկերություն, որը կարճ ժամանակահատվածում դարձել է Ռուսաստանում և Եվրոպայում նավթի արդյունահանման, վերամշակման և տեղափոխման լավագույն գործարաններից մեկը, իսկ ամերիկյան կերոսինը դուրս է մնացել եվրոպական շուկայից։ Լյուդվիգ Նոբելի հրամանով, Բաքվի նավթային շրջանում ինժեներ Շուխովը կառուցել է առաջին ռուսական նավթամուղը։
1882 թվականին Նոբելը ինժեներ Ալֆրեդ Տերնկվիստի հետ հարմարեցրել է նավթային բոցամուղը՝ մազութի այրման համար։ Բոցամուղը օգտագործվել է շոգեքարշների և շոգենավերի շահագործման համար։ Բացի այդ, «նոբելյան այրիչը» կիրառվել է տների տաքացման, հացաթխման և վառարանների համար։
Լյուդվիգ Նոբելը տիրապետել է հինգ լեզուների՝ շվեդերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։ 1886 թվականին Լյուդվիգ Նոբելը դարձել է Ռուսաստանի տեխնիկական ընկերության նախաձեռնողը և հիմնադիրը։
Լյուդվիգ Նոբելը մահացել է 1888 թվականի մարտին։ Թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգում՝ Սմոլենսկի լյութերական գերեզմանատանը։


== Կրթաթոշակներ և մեդալներ ==
Լյուդվիգ Նոբելի մահից հետո «Նոբել եղբայրներ» ընկերությունը որոշել էր նրա անունով կրթաթոշակ սահմանել Սանկտ Պետերբուրգի տեխնիկական և հանքագործական ինստիտուտների ուսանողների համար։
Ռուսական տեխնիկական և «Նոբել եղբայրներ» ընկերությունները սահմանել են ոսկե մեդալ և մրցանակ՝ գիտության և տեխնիկայի զարգացման ոլորտում կատարված հաջողությունների համար։ Նույն օրինակին հետևելով շուտով ստեղծվել է Նոբելյան մրցանակը, իսկ Լյուդվիգ Նոբել մրցանակը՝ Ռուսաստանում։ Լյուդվիգ Նոբել մրցանակին և մեդալին առաջին անգամ արժանացել է ռուս քիմիկոս Ա. Ի. Ստեփանովը։
1900 թվականին Փարիզի միջազգային կոնգրեսը սահմանել է Լյուդվիգ Նոբել ոսկե մեդալը։


== Ընտանիք ==
Առաջին կինը եղել է Սոֆիա Վիլհելմինան, որը մահացել է 1868 թվականին։ Երկրորդ անգամ ամուսնացել է Էդլա Կոնստանտինովնայի հետ։ Վերջինս մահացել է 1921 թվականին։ Նրա որդիներն էին Էմմանուիլը, Կառլը, Լյուդվիգը, Ռոլֆը, Էմիլը և Յոստան, իսկ աղջիկները՝ Աննան Մինան Ինգրիդը և Մարտան։


== Հիշատակ ==
2013 թվականին Ռիբինսկում կանգնեցվել է Լյուդվիգ Նոբելի արձանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Нобель, Людвиг Эмануилович // Справочная книга о лицах С.-Петербургского купечества и других званий…. — СПб.: Типография Н. А. Лебедева, 1888. — С. 52.
Механический завод Людвиг Нобель. 1862—1912. — Санкт-Петербург: Т-во Р. Голике и А. Вильборг, 1912
Бенгт Янгфельдт. Шведские пути в Санкт-Петербург. М:Русско-Балтийский информационный центр «БЛИЦ», 2003 г. ISBN 91-520-0767-7
На память о дне пятидесятилетия Эммануила Людвиговича Нобель — 10 июня 1909. Издат: Издание Комиссии служащих Товарищества нефтяного производства братьев Нобель, Товарищество Р. Голике и А. Вильборг, 1909 г. — 120 стр.
Чумаков, Валерий Юрьевич. Нобели. Становление нефтяной промышленности в России. — М.: ЗАО «Бизнеском». — 2011. — 256 с. — (серия «Великие российские предприниматели», том 1) — ISBN 978-5-91663-084-8


== Արտաքին հղումներ ==
«Լյուդվիգ Նոբել»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Биография Л. Э. Нобеля
Людвиг Нобель. Впечатления Свена Гедина
АО Людвиг Нобель