armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մունդոյա

Մունդոյա (ռուս.՝ Мундоя), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Սուոյարվսկի շրջանում։ Թափվում է Ունուսոզերո, որի միջոցով հոսում է Իրստա գետ։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Շույա, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01040100112102000014325
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102001432
Ավազանի կոդը - 01.04.01.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Դեմիրկուս

Դեմիրկուս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գորկի (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գորկի (այլ կիրառումներ)Գորկի (ռուս.՝ Горки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (237101-237200)

Աստերոիդների ցանկ (237001-237100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (237201-237300)
 Աստերոիդների ցանկ (237001-237100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (237201-237300)
Պրավոբերեժնայա Սոկոլկա

Պրավոբերեժնայա Սոկոլկա (ուկրաիներեն՝ Правобережна Сокілка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրավոբերեժնայա Սոկոլկա գյուղում բնակվում էր 207 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շատո Ֆրոնտենակ

Շատո Ֆրոնտենակ (ֆր.՝ Château Frontenac), Քվեբեկ քաղաքում գտնվող հյուրանոց՝ միջնադարյան ֆրանսիական ամրոցի (շատո) ոճով։ 1981 թվականին ընդգրկվել է Կանադայի ազգային պատմական վայրերի ցուցակում։
Ամրոցը նախագծվել և կառուցվել է ամերիկացի ճարտարապետ Բրյուս Փրայսի կողմից «Կանադական խաղաղօվկիանյան երկաթուղի» ընկերության պատվերով։ Բացվել է 1893 թվականին։ Հյուրանոցի կենտրոնական աշտարակը և համեմատաբար նոր կառույցները նախագծվել են հետագայում Ուիլյամ Սազերլենդ Մաքսվելի կողմից։ 1926 թվականին հյուրանոցը ստացավ վերջնական տեսքը։ 1943 թվականին Քվեբեկյան համաժողովի շրջանակներում հյուրանոցում բանակցել են Ուինսթոն Չերչիլը և Ֆրանկլին Ռուզվելտը։
Ամրոցը կոչվել է Ֆրոնտենակ՝ ի պատիվ կոմս Լուի դե Բյուադ դե Ֆրոնտենակի, ով 17-րդ դարի վերջին եղել է Նոր Ֆրանսիայի գաղութի նահանգապետը և համարվում է Կանադայի հիմնադիրը։

Ամրոցը գտնվում է Սուրբ Լավրենտիոս գետի բարձրադիր ափին՝ Դիամանտ հրվանդանի վրա։ Հյուրանոցի վերին հարկի բնակիչները կարող են տեսնել ոչ միայն գետը, այլև նրա ընդարձակ հովիտը՝ մի քանի տասյակ կիլոմետրով։
2001 թվականին հյուրանոցը գնել է Legacy REIT ընկերությունը 185 միլիոն դորարով։ Ավելի ուշ՝ 2011 թվականին, հյուրանոցը գնել է Ivanhoé Cambridge ընկերությունը, որը իրականացրել է վերականգնողական աշխատանքներ՝ մոտ 75 միլիոն դոլար արժողությամբ։
Շատո-Ֆրոնտենակ հյուրանոցը համարվում է ամենաշատ լուսանկարվող հյուրանոցն աշխարհում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ֆրոնտենակ» հյուրանոցի կայքէջ
Ջեքսոն Ռետբոուն

Մոնրո Ջեքսոն Ռետբոուն V (անգլ.՝ Monroe Jackson Rathbone V, դեկտեմբերի 14, 1984(1984-12-14), Սինգապուր), ամերիկյան դերասան և «100 Monkeys» երաժշտական խմբի անդամ։ Ավելի հայտնի է դարձել Ջասպեր Հեյլի դերում Ստեֆանի Մայերի «Մթնշաղ» վեպի էկրանավորումից հետո։


== Կենսագրություն ==
Ջեքսոնը ծնվել է 1984 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Սինգապուրում Ռենդիի և Ջեքսոն Ռետբոուն IV-ի ընտանիքում։ Հոր աշխատանքի պատճառով նրա մանկությունը անցել է մի վայրից մյուսը տեղափոխվելով։ Նա ապրել է տարբեր վայրերում՝ սկսած Ինդոնեզիայից մինչև Միդլենդ շրջանը։
Դերասանական խաղը նա սովորել է Միդլենդի թատրոնում։ Միդլենդում նա նաև սովորել է խաղալ բասկետբոլ, ֆուտբոլ, բեյսբոլ և ամերիկյան ֆուտբոլ։ Ջեքսոնը սովորել է Միչիգանի միջնակարգ դպրոցում, այնտեղից էլ սկսել է հետաքրքրվել դերասանական արվեստով։ Այնուհետև ավարտելով դպրոցը Ջեքսոնը որոշել էր ընդունվել Շոտլանդական թագավորական ակադեմիա, սակայն նա մեկնել է Լոս Անջելես, որպեսզի նկարահանվի լիամետրաժ ֆիլմերում։ Այստեղ նա դիմել է The Walt Disney Company կինոընկերությանը, որտեղ դեր է ստացել Beautiful People հեռուստասերիալում։
Ջեքսոնը նաև նկարահանվել է «Միայնակ սրտեր» և «Տան կողքին» սերիալներում։ 2008 թվականին Ռետբոունը ստացել է Ջասպեր Հեյլի (Ուոտլիկ) դերը Ստեֆանի Մայերի «Մթնշաղ» վեպի հիման վրա նկարահանված ֆիլմում։ Նույն տարում Ռետբոունը հիմնել է «100 Monkeys» խումբը։
2012 թվականի փետրվարին հայտնի է դարձել, որ Ջեքսոն Ռետբոունը և իր ընկերուհի Շեյլա Խաֆսադին երախայի են սպասում։ Երեխան ծնվել է 2012 թվականի հուլիսի 5-ին։ Նրան անվանել են Մոնրո Ջեքսոն Ռետբոուն VI։
Նույն թվականին Ջեքսոնը թողել է «100 Monkeys» խումբը։ Այդ խումբը այժմ կրում է «Pink Fuzzy Animals» անվանումը։ Կարելի է ասել, որ խմբից հեռանալու պատճառը որդու ծնունդն է եղել։


== Ֆիլմագրություն ==


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ջեքսոնը դալտոնիկ է։
Ջեքսոնը ունի 3 քույր։
Նա 5 տարի զբաղվել է պրոֆեսիոնալ բեյսբոլով։


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեքսոն Ռետբոունը Internet Movie Database կայքում 
Ջեքսոն Ռետբոուն Թվիթթերում
Կոտովսկոե (գյուղ, Ռազդոլնոյեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոտովսկոեԿոտովսկոե (ուկրաիներեն՝ Котовське, Ղրիմի թաթարերեն՝ Büyten), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ռազդոլնոյեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բյուտեն։
2001 թվականի տվյալներով Կոտովսկոե գյուղում բնակվում էր 691 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դևեսե

Դևեսե (ֆր.՝ Devesset), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 292 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 29.24 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 450 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 85 կմ հարավ-արևմուտք, Պրիվա քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 189 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 139-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 50։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,5 %։ 139 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 128 անձ (68 տղամարդ և 60 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (3 տղամարդ և 8 կին)։ 50 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Օլեգ Բոստորին

Օլեգ Բոստորին (ռուս.՝ Оле́г Влади́мирович Босто́рин, հոկտեմբերի 1, 1931(1931-10-01), Ռիբինսկ, Իվանովի Արդյունաբերական շրջան, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 8, 2019(2019-04-08)), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1954)։ Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն և չինարեն լեզուներին։

1954-1958 թվականներին՝ Թաիլանդում ԽՍՀՄ-ի դեսպանատան աշխատակից։
1958-1962 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատի աշխատակից:
1962-1964 թվականներին՝ Թաիլանդում ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից:
1964-1969 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատի աշխատակից:
1969-1972 թվականներին՝ Սինգապուրում ԽՍՀՄ դեսպանատան խորհրդական:
1972-1978 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԱԳՆ կենտրոնական ապարատում պատասխանատու աշխատակից։
1979 թվականի մայիսի 14-ից-1985 թվականի հունվարի 28-ը՝ Կամպուչիայում ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1991 թվականի մարտի 21-ից-1997 թվականի սեպտեմբերի 6-ը՝ Թաիլանդում ԽՍՀՄ-ի, ապա Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։


== Պարգևներ և պատվավոր կոչումներ ==
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1981)
«Աշխատանքային խիզախության համար» մեդալ (1966)
«Աշխատանքային տարբերության համար» մեդալ (1971)
Ռուսաստանի ԱԳՆ պատվավոր աշխատակից (2011)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дипломатический словарь / под ред. А. А. Громыко, А. Г. Ковалева, П. П. Севостьянова, С. Л. Тихвинского, в 3-х томах. — М.: Наука, 1985—1986. — Т. 1. — С. 153.


== Արտաքին հղումներ ==
Биография в базе данных Лабиринт
Биография на proza.ru
Биография. Большая биографическая энциклопедия
Указ Президента СССР от 21.03.1991 N УП-1684 «О назначении тов. Босторина О. В. Чрезвычайным и Полномочным Послом СССР в Королевстве Таиланд» Archived 2019-06-18 at the Wayback Machine.
Энциклопедия Expert Asia
Сообщение МИД России «О кончине О.В.Босторина»
Մարյանսկոե (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)

Մարյանսկոե (ուկրաիներեն՝ Марянське), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարյանսկոե գյուղում բնակվում էր 276 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1008 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 273,81 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ջմալենք

Ջմալենք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։
1914 թ.-ին ուներ 24 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արեգլի

Արեգլի, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնահամակարգում։


== Ծանոթագրություններ ==
Խումս

Խումս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառի Կարճկանի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Խումսի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Փրկվածները տեղափոխվել են Արևելյան Հայաստան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Հունգարա-կանադական հարաբերություններ

Հունգարա-կանադական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հունգարիայի և Կանադայի միջև։


== Պատմություն ==
1800-ական թվականների սկզբին հունգարացի առաջին ներգաղթյալները ժամանեցին Կանադա և բնակություն հաստատեցին հիմնականում Օնտարիո նահանգում և Կանադական տափաստաններում։ 1867 թվականին Կանադան դարձավ համադաշնություն, իսկ Հունգարիան միավորվեց Ավստրիայի հետ և կազմավորեց Ավստրո-Հունգարական կայսրությունը։ Այդ ժամանակ Կանադայի և Ավստրո-Հունգարիայի միջև բոլոր պաշտոնական շփումները իրականացվել են Լոնդոնի միջոցով։
1914 թվականի օգոստոսին Բրիտանական կայսրությունը պատերազմ հայտարարեց Ավստրո-Հունգարիային և Գերմանական կայսրությանը։ Կանադացիներն ու բրիտանացիները միասին դիմակայեցին Կենտրոնական տերություններին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ 1918 թվականի պատերազմի ավարտից հետո Հունգարիան անկախ երկիր դարձավ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1939-1945) կանադական և հունգարական զորքերը կռվում էին միմյանց դեմ Կենտրոնական Եվրոպական գործողության ընթացքում։ Պատերազմի ավարտից հետո Հունգարիան դարձել Է Ժողովրդական Հանրապետություն։
1956 թվականին Հունգարական ապստամբությունից հետո ավելի քան 30 000 հունգարացի լքել է երկիրը և գաղթել Կանադա, որը դարձել է այն սակավաթիվ երկրներից մեկը, որը նրանց ապաստան է տրամադրել իր տարածքում։ 1964 թվականին Կանադան և Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետությունը պաշտոնապես դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին, իսկ 1965 թվականին Կանադան նշանակեց Բուդապեշտում իր առաջին դեսպանին։ 1989 թվականին Հունգարիան դադարեց սոցիալիստական պետություն լինելուց և 1990 թվականի հուլիսին խորհրդային զորքերը լքեցին երկիրը։ Այդ իրադարձություններից հետո հունգարա-կանադական հարաբերությունները սկսել են արագ զարգանալ. մի քանի բարձրաստիճան այցեր են իրականացվել այդ երկրների ղեկավարների մակարդակով։
2014 թվականին Կանադան և Հունգարիան նշել են դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 50 տարին։ Կանադայում բնակվում է հունգարական արմատներ ունեցող շուրջ 300 000 մարդ։


== Առևտուր ==
2015 թվականին երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառության ծավալը կազմել է 706 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Կանադան Հւոնգարիա է արտահանում էլեկտրատեխնիկա, տրանսպորտային միջոցներ, պլաստմասե, օպտիկական և բժշկական սարքավորումներ։ Հունգարիան Կանադա է արտահանում մեքենայական սարքավորումներ, դեղագործական արտադրանք, Էլեկտրասարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ, օպտիկական և բժշկական սարքավորումներ։ Կանադական Linamar ընկերությունը (երկրում ավտոմոբիլային արդյունաբերության խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկը) մասնաճյուղ ունի Հունգարիայում, որտեղ աշխատանքի է տեղավորվել 2300 տեղացի։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Կանադան և Եվրամիությունը ստորագրել են համապարփակ տնտեսական և առևտրային համաձայնագիր։


== Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ ==
Հունգարիան դեսպանատուն ունի Օտտավայում և գլխավոր հյուպատոսություն՝ Տորոնտոյում։
Կանադան դեսպանատուն ունի Բուդապեշտում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գծատարում

Գծատարում, օգտակար հանածոների կամ դատարկ ապարների փոխադրումը վագոնիկներով հորիզոնական կամ թեք ստորգետնյա հանքափորվածքների ռելսուղիներով, ինչպես նաև երկրի մակերևույթի վրա՝ հանքային ձեռնարկության սահմաններում։ Լինում է՝

լոկոմոտիվային
ճոպանային
ձեռքիԼոկոմոտիվայինը կատարվում է հպումային կամ կուտակիչային, էլեկտրաքարշային, դիզելաքարշային և այլ եղանակներով, իսկ ճոպանայինը՝ վերջավոր և անվերջ ճոպանների օգնությամբ։ Ձեռքի գծատարում կիրառվում է վագոնիկը ոչ մեծ հեռավորությունների վրա հրելով տեղափոխելու համար։ Լոկոմոտիվային և ձեռքի գծատումը կիրառվում է հորիզոնական, իսկ ճոպանայինը՝ նաև թեք փորվածքներում։
(5158) Օգարյով

(5158) Օգարյով (անգլ.՝ Ogarev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,424679 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9944 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8549 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1379,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261049 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,15° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5158) Օգարյով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆերնե Վոկտեր (կանտոն)

Ֆերնե Վոկտեր (ֆր.՝ Ferney-Voltaire), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Ժե օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 28434 մարդ էր։Կանտոնի համարը 113 է։ Կանտոնում կա 8 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Սելիորիգո

Սելիորիգո  (իսպ.՝ Cellorigo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 12,43 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 13 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 20 կմ հեռավորության վրա։
(8917) 1996 EU2

(8917) 1996 EU2, աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի մարտի 9-ին Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագրի կողմից Քսիլոնգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,409017 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0233 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7947 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2299,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,156589 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8917) 1996 EU2 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սուրգուտ

Սուրգուտը Ռուսաստանի Սուրգուտի մարզի Խանտի-Մանսիական ինքնավար շրջանի վարչական կենտրոնն է։
Քաղաքը Տյումենի մարզի երկրորդ մեծ քաղաքն է, համարվում է Սիբիրի տնտեսական կարևորագույն նշանակության քաղաքներից մեկը։
2011 թվականի տվյալների համաձայն Սուրգուտը համարվում է Ռուսաստանի հարուստ քաղաքների երրորդը։
Բնակչության թիվը 2019թվականի տվյալների համաձայն կազմում է 376325 մարդ։
Յուրաքանչյուր տարվա հունիսի 12-ին մեծ շուքով նշվում է քաղաքի օրը։


== Արտաքին հարաբերություններ ==
Քաղաքը համագործակցում է Չինաստանի և Սիրիայի հետ:։


=== Քույր քաղաքներ ===
 Չաոյան, Չինաստան
 Զալաեգերսեգ, Հունգարիա
 Կատերինի, Հունաստան
 Ռեչիցա, Բելոռուսիա


=== Գործընկեր քաղաքներ ===
 Սիբայ, Ռուսաստան
 Պորվո, Ֆինլանդիա
 Տյումեն, Ռուսաստան
  Գոմել, Բելոռուսիա
 Նովոսիբիրսկ, Ռուսաստան
 Պսկով, Ռուսաստան
 Խերսոն, Ուկրաինա
 Տոբոլսկ, Ռուսաստան
 Պետրոզավոդսկ, Ռուսաստան
 Սուզդալ, Ռուսաստան
 Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրգուտ քաղաքի պաշտոնական կայք Archived 2009-07-14 at the Wayback Machine.
Սուրգուտի ստրատեգիա
Սուրգուտը «Իմ քաղաք» հանրագիտարանում
Բրդուճ

Բրդուճ (հայերեն՝ բրդուճ, ռուս.՝ бртуч մոթալ, «փաթաթած» ուտեստ, հիշատակվում է բուռում, դուռում, բրդուջ, բրթունճ և այլ անվանումներով), հայկական խոհանոցի ուտեստ՝ կազմված բարակ շերտով լավաշից կամ բուլկուց՝ իր մեջ փաթաթված միջուկով։
Բրդուճի միջուկն ամենից հաճախ բաղկացած է մսից, պանրից, եփած ձվից, կանաչուց, աղցանից, տարատեսակ համեմունքներից և այլն։ Միջուկի բաղադրիչները կարող են փոխվել, բայց ընդհանուր բաղադրիչներ են հանդիսանում աղի պանիրը և կանաչին։ Դասական բրդուճն իրենից ներկայացնում է բարակ, երկար խողովակ՝ լավաշի մեջ փաթաթված միջուկով, որը բռնում են երկու ձեռքով և ուտում են բաց ծայրից։ «Հայկական սնունդ. փաստեր, երևակայություններ և ֆոլկլոր» գրքի հեղինակները մատնանշում են հայկական բրդուճի և մեքսիկական բուրիտոյի նմանությունը։

Հայ լեզվաբանները «բրդուճ» բառն արտասանում են՝ ելնելով «բրդել, փշուր-փշուր անել, մանր կոտորել» բայից։ Եվս մեկ անվանում է «բուռում»-ը, որը նշանակում է «ձեռքում» (հայերեն «բուռ» բառից, որը նշանակում է ափ)։


== Տես նաև ==
Բուրիտո
Շաուրմա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հեռուստահաղորդում «Ուզում եմ իմանալ», Բրդուճ
Տելեմիքս հեռուստառադիոկենտրոնի սյուժեն, քաղաք Ուսուիսկ
Ֆուենլաբրադա ԲԱ

«Ֆուենլաբրադա բասկետբոլային ակումբ» (իսպ. անվանում՝ Baloncesto Fuenlabrada, S.A.D.), իսպանական պրոֆեսոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Իսպանիայի ACB լիգայում։ Տեղակայված է Ֆուենլաբրադա քաղաքում (Մադրիդի երկրամաս)։ Տան հանդիպումներն անցկացնում է «Պոլիդեպորտիվո Ֆեռնանդո Մարտին» մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 1983 թվականին և դուրս եկել երկրի բարձրագույն դիվիզիոն 1996 թ.-ին՝ փոխարինելով «Պենյաս Հուեսկա» ակումբին։
«Ֆուենլաբրադայում» տարիների ընթացքում հանդես են եկել բազմաթիվ հայտնի մարզիկներ, մասնավորապես՝ Վալտեր Հերմանը, Գուստավո Այոնը, Խոսե Կալդերոնը, Բիսմակ Բիյոմբոն և այլք։


== Հովանավորչական անվանումները ==
«Մանա Ֆուենլաբրադա», 1986–1987
«Յաբոնես Պարդո Ֆուենլաբրադա», 1999–2004
«Ալտա Գեստիոն Ֆուենլաբրադա», 2005–2009
«Այուդա էն Աքսիոն Ֆուենլաբրադա», 2009–2010
«Մեդ-Կրոկ Ֆուենլաբրադա», 2012–2013


== Մրցանակներ և այլ նվաճումներ ==


=== Ռեկորդներ ===
13 մրցաշրջան ACB լիգայում


=== Գավաթներ ===
Իսպանիայի բասկետբոլի առաջնություն (LEB Oro) (1)
2005
Պրինցիպե գավաթ (2)
1998, 2005
Մադրիդի գավաթ (1)
1998


=== Անհատական մրցանակներ ===
ACB ամենաարժեքավոր բասկետբոլիստ

Վալտեր Հերման, 2003ACB ծագող աստղ

Բրեդ Օլեսոն, 2009
Գուստավո Այոն, 2011ACB 3-միավորանոց նետումների մրցույթի հաղթող

Սերգիյ Գլադիր, 2012


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Բնական պաշարների գնահատում

Բնական պաշարների գնահատում, գիտական հետազոտությունների ուղղություն, որը գնահատում է բնության տարրերի օգտակարության աստիճանը՝ քանակական և որակական գնահատականների համակարգի օգնությամբ։ Գնահատվում են առանձին բնական պաշարները (հողային, ջրային, բուսական, կենդանական, հանքային) և բնական տարածքները՝ հաշվի առնելով տվյալ պաշարի տնտեսական, արտադրական, սոցիալական և էկոլոգիական օգտակարությունը, ըստ որոնց տարբերում են.

տնտեսական գնահատում, արտահայտվում է դրամական միավորներով։ Գնահատվում է բնական պաշարի տնտեսական օգտակարությունը, հաշվարկվում դրա օգտագործման ազդեցությունը աշխատանքի արտադրողականության և ինքնարժեքի վրա։
սոցիալական գնահատում, հաշվի է առնվում մարդկանց աշխատանքի, կենցաղի ու հանգստի կազմակերպման վրա պաշարի ազդեցությունը (կատարվում է տարբեր բնական պաշարների համեմատական գնահատում)
էկոլոգիական գնահատում, բացահայտվում է բնական պաշարի միջավայրաստեղծ նշանակությունըԲնական պաշարների գնահատման, օգտագործման բնույթը և աստիճանը որոշվում են երկրի հասարակական-տնտեսական կառուցվածքով, արտադրական հարաբերությունների բնույթով։
Ալիքիլիսա (Թորթումի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիքիլիսա (այլ կիրառումներ)Ալիքիլիսա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 50 կմ հարավ՝ լեռնային և անտառապատ վայրում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լանգֆուրտ

Լանգֆուրտ (գերմ.՝ Langfurth), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 12 176 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի).։ Տարածքը 21,17 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 170։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 9 քաղաքային շրջանի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Օլգա Բոզնանսկա

Օլգա Բոզնանսկա (լեհ.՝ Olga Boznańska, ապրիլի 15, 1865(1865-04-15)[…], Կրակով, Ավստրիական կայսրություն - հոկտեմբերի 26, 1940(1940-10-26)[…], Փարիզ), լեհ նկարչուհի, իմպրեսիոնիստ։


== Կենսագրություն ==
Օլգա Բոզնանսկան ծնվել է 1865 թվականի ապրիլի 15-ին Կրակովում, երկաթգծի ինժեների ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է լեհ, մայրը՝ ֆրանսուհի։ Օլգա Բոզնանսկան նկարել սովորել է մանկուց, մասնավոր դասեր է առել Անտոնի Պիոտրովսկու և Կազիմիր Պոխվալսկու մոտ։ 1886 թվականից մինչև 1890 թվականը Օլգա Բոզնանսկան ապրել է Մյունխենում։ Քանի որ Մյունխենի Գեղարվեստի ակադեմիայում կանանց սովորելու չէին ընդունում, Օլգա Բոզնանսկան մասնավոր դասերի է հաճախել Կարլ Կրիխենդորֆի ու Վիլհելմ Դյուրի մոտ։
Օլգա Բոզնանսկան նկարել է մեծ մասամբ դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, բնանկարներ ու կենցաղային տեսարաններ։ Կրթությունն ավարտելուց հետո՝ 1890-ական թվականներին, Օլգա Բոզնանսկան իր նկարները ներկայացրել է Մյունխենում, Վարշավայում, Բեռլինում, Վիեննայում անցկացվող ցուցահանդեսներում։ «Նկարիչ Պավել Նաումենի դիմանկարը» աշխատանքի համար Օլգա Բոզնանսկան Վիեննայում արժանացել է ոսկե մեդալի, իսկ նրա «Միս Մերի Բրեմի դիմանկարը» մրցանակի է արժանացել Լոնդոնում։ 1896 թվականին Օլգա Բոզնանսկային շնորհվել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների միության մրցանակ։
1898 թվականին Օլգա Բոզնանսկան դարձել է Լեհ նկարիչների «Արվեստ» միության անդամ։ Նույն թվականին նա մեկնել է Փարիզ։ 1900 թվականին Լոնդոն Նոր պատկերասրահում անցկացված ցուցահանդեսում Օլգա Բոզնանսկան արժանացել է ոսկե մեդալի, ինչպես նաև ստացել է Փարիզում անցկացված Համաշխարհային ցուցահանդեսի մրցանակ։ Նույն թվականին Օլգա Բոզնանսկան բաժանվել է նկարիչ Յուզեֆ Չայկովսկուց, ում հետ երկար տարիներ մտերիմ հարաբերությունների մեջ էր։
1901 թվականին Պիտսբուրգում տեղի է ունեցել Օլգա Բոզնանսկայի նկարների ցուցահանդես։ 1907 թվականին նա արժանացել է Պիտսբուրգի Քարնեգիի ինստիտուտի արծաթե մեդալի։ 1912 թվականին Օլգա Բոզնանսկան Կլոդ Մոնեի ու Օգյուստ Ռենուարի հետ համատեղ ներկայացրել է Ֆրանսիան Պիտսբուրգում անցկացված ցուցահանդեսում։ 1932 թվականին նկարչուհին վերջին անգամ այցելում է Կրակով։ 1937 թվականին Փարիզում անցկացված Համաշխարհային ցուցահանդեսում Օլգա Բոզնանսկան արժանանում է Գրան պրիի։ 1938 թվականին նա մասնակցում է Վենետիկի բիենալեին։
1912 թվականին Օլգա Բոզնանսկան արժանացել է ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի շքանշանի։ 1936 թվականին նա Լեհաստանի գրականության ակադեմիայի կողմից ստացել է Ոսկե դափնեպսակ, իսկ 1938 թվականին պարգևատրվել է Լեհաստանի Վերածննդի շքանշանով։
Օլգա Բոզնանսկան մահացել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Փարիզում 75 տարեկան հասակում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Պարգևներ ==
Պատվո լեգեոնի շքանշան (1912)
Լեհաստանի Վերածննդի շքանշան (1938)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Օլգա Բոզնանսկայի կենսագրությունն ու աշխատանքները Archived 2006-04-12 at the Wayback Machine. (լեհ.)
Աշխատանքների համառոտ նկարագրություն և պատկերասրահ (լեհ.)
Մուսկոլինե

Մուսկոլինե  (իտալերեն՝ Muscoline, կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2042 մարդ, խտությունը՝ 204 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 81 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25080 ։ Հեռախոսային կոդ՝ 0365։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Գայդարի

Գայդարի (ուկրաիներեն՝ Гайдари), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1659 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գայդարի գյուղում բնակվում էր 385 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,791 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 486,73 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կրուգլոե Օզերո (գյուղ, Գադյաչի շրջան)

Կրուգլոե Օզերո (ուկրաիներեն՝ Кругле Озеро), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կրուգլիյ։ Հիմնադրվել է 1912 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրուգլոե Օզերո գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,293 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 126,28 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օգաստուս Փիթ Ռիվերս

Հենրի Օգաստուս Լեյն Ֆոքս Փիթ Ռիվերս (անգլ.՝ Augustus Pitt Rivers, ապրիլի 14, 1827(1827-04-14), Bramham, Bramham cum Oglethorpe, Սիթի օֆ Լիդս, Արևմտյան Յորքշիր, Միացյալ Թագավորություն - մայիսի 4, 1900(1900-05-04), Ուիլտշիր, Միացյալ Թագավորություն), անգլիական բանակի գեներալ-լեյտենանտ, ազգագրագետ և հնագետ, բարոնական տոհմի ներկայացուցիչ։ Հնագիտության մեջ շերտագրության մեթոդի հիմնադիրն է, հնագիտության` որպես գիտության հիմնադիր հայրերից մեկը։ Օքսֆորդի համալսարանին կից իր անվան թանգարանի հիմնադիրն է։


== Ավանդը հնագիտության մեջ ==
Փիթ Ռիվերսի հետաքրքրվածությունը հնագիտության և ազգագրության հանդեպ ի հայտ է եկել 1850-ական թվականներին։ Գիտնականի նրա կարիերան սկսվել է ծովային ճանապարհորդությունների ժամանակ և ընթացել է սպայի կարիերային զուգահեռ։ Հինգ տարվա ընթացքում նա ընտրվել է Լոնդոնի ազգագրության համայնքի անդամ (1861), Լոնդոնի հնահավաքների միության անդամ (1864) և Լոնդոնի մարդաբանների միության անդամ (1865)։ Հիմնական պեղումներն անց է կացրել 1880-ական և 1890-ական թվականներին, Անգլիայի և Ուելսի տարածքում։ Ձգտել է այդ տարածքների մասին հրապարակել հանգամանալից զեկույցներ՝ բազմաթիվ պատկերազարդումներով։ 
1880 թվականի Փիթ Ռիվերսի կողմից ժառանգված կալվածքում հայտնաբերվել է հռոմեական և սաքսոնյան ժամանակաշրջանի հնագիտական հարուստ նյութ։ Պեղումներն անց է կացվել ավելի քան տասնյոթ սեզոն՝ սկսվելով 1880-ականների կեսերից և ավարտվելով գիտնականի մահով։ Նրա մոտեցումը մեթոդական էր այդ ժամանակվա չափանիշներով և իրավամբ համարվում է Մեր Բրիտանիայում հնագիտական սիստեմավորման առաջին գիտական մոտեցումը։ 
Գիտնականի մեթոդաբանական նորարարություններից մեկն այն է, որ բացառապես բոլոր գտածոները (այլ ոչ թե միայն բացառիկ գեղեցիկներն ու յուրահատուկները) պետք է հավաքվեն և կատալոգավորվեն։ Փիթ Ռիվերսի հրապարակումների շնորհիվ անցյալում է մնացել բրիտանական հնագիտության մեթոդը, որը սահմանափակվում էր գանձերի որոնումներով։


== Զենքի հավաքածու ==
Թոշակի անցնելուց հետո Փիթ Ռիվերսն ամբողջ աշխարհից հնագիտական հավաքածու էր հավաքել, որում հաշվվում էին տասնյակ հազարավոր զինատեսակներ և այլ ցուցանմուշներ։ Փիթ Ռիվերսը համակրում էր Չարլզ Դարվինի և Հերբերտ Սփենսերի հեղափոխական հայացքներին։ Այդ պատճառով եղած գտածոները նա խմբավորել է ըստ տեսակների և դասավորել է դրանք ժամանակագրական հաջորդականության։ Այդ ժամանակ ցուցահանդեսի հանդեպ նման մոտեցումը նորարարական էր։ Փիթ Ռիվերսի ազգագրական հավաքածուն հիմք է դարձել Օքսֆորդի Փիթ Ռիվերսի թանգարանի համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Bowden, Mark (1984) General Pitt Rivers: The father of scientific archaeology. Salisbury and South Wiltshire Museum. ISBN 0-947535-00-4.
Bowden, Mark (1991) Pitt Rivers: The life and archaeological work of Lieutenant-General Augustus Henry Lane Fox Pitt Rivers. Cambridge University Press. ISBN 0-521-40077-5
Վլադիմիր Բաղիրով

Վլադիմիր Կոնստանտինի Բաղիրով (Բաղիրյան) (ռուս.՝ Влади́мир Константи́нович Баги́ров, օգոստոսի 16, 1936, Բաթում - հուլիսի 21, 2000, Յուվյասկյուլյա, Ֆինլանդիա), ԽՍՀՄ-ը, այնուհետև Լատվիան ներկայացրած հայազգի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1978)։ Ինժեներ-մեխանիկ։


== Կենսագրություն ==
Վլադիմիր Բաղիրովը ծնվել է Վրաստանում՝ հայ հոր և ուկրաինացի մոր ընտանիքում։ Վաղ մանկությունից մինչև 1980 թվականը բնակվել է Բաքվում, որից հետո տեղափոխվել է Ռիգա։
Շախմատով զբաղվել է Բաքվի պիոներների պալատում՝ Սուրեն Աբրահամյանի ղեկավարությամբ։ Ներկայացրել է «Բուրեվեստնիկ» մարզական ընկերությունը։
1958 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի կոչում՝ որակավորման մրցախաղում հաղթելով Յակով Էստրինին։ Մի քանի անգամ հաղթել է Ադրբեջանական ԽՍՀ առաջնությունում։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ բազմաթիվ առաջնությունների, 1960 թվականին զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։
Առաջին տեղն է զբաղեցրել Եվրոպայի թիմային առաջնությունում (1961), աշխարհի ուսանողական առաջնությունում (1961-1962), եվրոպական ակումբային գավաթի խաղարկությունում (1976 և 1979)։


== Նվաճումները միջազգային մրցաշարերում ==
Ջակարտա՝ 1-ին տեղ (1960)
Բաքու՝ 1-2-րդ տեղեր (1964)
Բաթում՝ 1-4-րդ տեղեր (1966)
Մոսկվա՝ 1-4-րդ տեղեր (1968)
Թբիլիսի՝ 1-2-րդ (1971)
Կաշկայշ՝ 1-ին տեղ (1986)1963 թվականին դարձել է միջազգային վարպետ, 1978 թվականին՝ գրոսմայստեր։
ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո Բաղիրովը շարունակել է հանդես գալ մրցաշարերում։ Լատվիայի հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 1992 (Մանիլա) և 1996 (Երևան) թվականների շախմատային օլիմպիադաներին։
Մի քանի տարի խաղացել է գերմանական SK Zehlendorf ակումբի կազմում։ Հաղթել է ավստրիական Գրիսկիրխենում կայացած վետերանների աշխարհի 1998 թվականի առաջնությունում։
Որպես մարզիչ աշխատել է մի շարք անվանի շախմատիստների հետ՝ Գարրի Կասպարով, Լև Պոլուգաևսկի, Միխայիլ Տալ, Ալեքսեյ Շիրով և Ալեքսանդր Շաբալով։
Ֆինլանդիայում մրցաշարի ժամանակ նա սրտի նոպա է ունեցել, ինչից հաջորդ օրը մահացել է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վլադիմիր Բաղիրովի պարտիաները (անգլ.)
Վլադիմիր Բաղիրովի անձնական քարտը 365chess.com կայքում


== Երկեր ==
Защита Алехина / Багиров Владимир Константинович. — М.: ФиС, 1971. — 112 с.: ил.
Английское начало / Багиров Владимир Константинович. — М.: ФиС, 1989. — 464 с.
«Белый» Фишер = «White» Fisher / Владимир Багиров . — Рига : Логос, 1991. — 208 с. : ил.


== Գրականություն ==
Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 24—25. — 624 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3
Мои показания / Генна Сосонко М. : Рипол Классик, 2003, ISBN 5-7905-2212-2
Ильин Евг. Время брать и время отдавать. // «64 — Шахматное обозрение». — 1986. — № 17. — С. 24—25
Չիչկան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չիչխան (այլ կիրառումներ)Չիչկան, Չաչխան, Չիչխան, գետ Հայաստանի Շիրակի և Լոռու մարզերում, Փամբակի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Շիրակի լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերից՝ 2250 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 29 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 192 կմ²։ Վերին հոսանքում հոսում է ընդարձակ գետահովտով։ Թռչկանի ջրվեժից ներքև ընդունում է կիրճի տեսք և բացվում Շիրակամուտ գյուղի շրջանում։ Սնումը հալոցքային (42 %) և ստորերկրյա (35 %) է, վարարումը՝ մարտ-հունիսին, որի ընթացքում ձևավորվում է տարեկան հոսքի 62 %-ը։ Տարեկան միջին ծախսը 1,74 մ³/վ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով հատկապես Շիրակամուտի ջրանցքով, որը 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո փլվածքներից փակվել էր։ 1993 թ. այն մաքրվեց և ջրանցքը կրկին սկսեց գործել։


== Ծանոթագրություններ ==
Կուզովկա (այլ կիրառումներ)

Կուզովկա, կարող է վերաբերել՝

Կուզովկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Կուզովկա - գյուղ Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Բոգորոդիցկի շրջանի կազմում։
Լուլուա

Լուլուա, միջնադարյան բերդ Կիլիկիայում, Տավրոս լեռնաշղթայի հյուսիսային ստորոտում։ Գտնվում է Կիլիկիայից Կապադովկիա տանող տարանցիկ ճանապարհի վրա եղած Գուգլակի կիրճի հյուսիսային ծայրամասում, բարձունքի վրա (այժմ՝ ավերված)։ Հսկող դիրք ունենալով հիշյալ ճանապարհին՝ բազմիցս ձեռքից ձեռք է անցել։ Իկոնիայի սուլթանության և Կիլիկիայի հայկական պետության միջև դարձել էր սահմանային ազատ շուկա, ուր գալիս էին Միջին Ասիայի, Կովկասի, Պարսկաստանի, Իտալիայի, Ֆրանսիայի, Կիպրոսի և այլ երկրների առևտրականներ։ Շրջակա վայրերը հարուստ էին արծաթի, երկաթի և բորակի հանքերով։
Ստալագմիտներ

Ստալագմիտներ, պտկաքար (հուն. σταλαγμίτης - կաթիլ), հոսանստվածքային (հաճախ կրաքարային) սյունաձև, կոնաձև գոյացումներ են, որոնք առաջանում են քարայրների հատակին, բարձրից կաթող կալցիումի կարբոնատով հագեցած ջրային կաթիլներից գազերի հեռացման և դրանց գոլորշիացման հետևանքով նստող աղերից։ Ստալագմիտները բարձրանում են ստալակտիտների դեմ հանդիման և երբեմն միանալով նրանց՝ առաջացնում են սյուներ (ստալագնատներ)։


== Տես նաև ==
Ստալակտիտներ
Ստալագնատներ


== Արտաքին հղումներ ==
Հետաքրքիր սպելեոլոգիա. Վ. Դուբլյանսկի
Բալտիմ (գյուղ, Վերխնյայա Պիշմա քաղաքային օկրուգ)

Բալտիմ (ռուս.՝ Балтым), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Վերխնյայա Պիշմա քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2666 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լյուկ Ֆորդ

Լյուկ Ֆորդ (անգլ.՝ Luke Ford, մարտի 26, 1981(1981-03-26), Վանկուվեր, Մետրո Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա), ավստրալիացի դերասան կանադական ծագումով։


== Կենսագրություն ==
Լյուկ Ֆորդը ծնվել է Վանկուվերում՝ Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա, բայց մեծացել է Սիդնեյում՝ Ավստրալիա։ Սովորել է Վեստմեդեի դպրոցում՝ Սիդնեյում։ Աշխատել է Ուիստոն Հիլզի հյուրանոցում, նաև կարճ ժամանակ Universal Magazines-ում՝ Նորրդ Ռայդեում։ Ֆորդը դերասանական վարպետություն սովորել է The Actor’s Pulse-ում՝ Սիդնեյում, դառնալով դպրոցի առաջին շրջանավարտներից մեկը։ 2002 թվականին ավարտել է The Actors Pulse-ը և ստացել է «տարվա ուսանող» մրցանակը։ Հետագայում
կինոյի և հեռուստատեսային աշխատանքի միջև նա սկսեց ուսուցանել դերասանական վարպետություն դպրոցում։


== Կարիերա ==
Ֆորդը սկսել է պրոֆեսիոնալ դերասանական գործունեությունը ավստրալիական հեռուստատեսությունում։ Նա որպես հրավիրված արտիստ նկարահանվել է Ջրային առնետներ  սերիալում, իսկ հետո Մակլեոդի դուստրերը, Дома и в гостях, Ստինգերներ, Հրատապ լուրեր և Բոլոր սրբերը սերիալներում։ Նաև 
Թոմ Բերենջերի հետ նա նկարահանվել է «The Junction Boys»-ում Իֆիկլի դերում NBC Հերկուլես հեռուստաալիքի մինի-սերիալում, նաև կարճ ավստրալիական «Headland» սերիալում։
Քրեյգ Վուդլանդի դերի համար «Մակլեոդի դուստրեր»-ում Ֆորդը առաջադրվել է Logie մրցանակին «լավագույն նոր տաղանդը» անվանակարգում։
Ֆորդի կարիերան սկսվել է 2006 թվականի ավստրալիական Kokoda ֆիլմի դուրս գալուց հետո, որի մեջ նա խաղացել է Բորկա զինվորին Kokoda Trail երթուղում սպանված։
Նրա հաջորդ ֆիլմը եղել է Թոնի Կոլլեթի հետ աշխատանքը «Սև գնդակը» ֆիլմում, որի համար 2008 թվականին ստացել է մրցանակ Ավստրալիայի կինոյի եւ հեռուստատեսության արվեստի ակադեմիայի «երկրորդ պլանի լավագույն տղամարդ դերասան» անվանակարգում։ Ֆիլմում Ֆորդը խաղացել է Չառլի Մոլլիսոն տղայի դերը, ով տառապում էր աուտիզմով և ուշադրության պակասի խանգարումով։ Ֆորդը ծախսել է վեց ամիս սովորելու և դերին ընտելանալու համար, ներառյալ Սիդնեյի փողոցներում խոսակցություններ սկսելը իր՝ գործող անձի բնորոշ առանձնահատկությունները որոշելու համար։ «Սև գնդակ» - ի պրեմիերան կայացել է Բեռլինի կինոփառատոնում, որտեղ Ֆորդը պարգեւատրվել է Crystal Bear մրցանակով։
«Սև գնդակ»-ից անմիջապես հետո Ֆորդը գրանցեց «Մումիա» շարքի երրորդ ֆիլմի՝ «Մումիա։ Վիշապների կայսրի դամբարանը»-ի դերին։ Ֆիլմում Ֆորդը խաղացել է Alex O'Connell գործող անձին, ֆիլմը  Միացյալ Նահանգներում թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 1-ին։
2009 թվականին նա խաղացել է  «3 Acts of Murder»- ում և «Ghost Machine»- ում։
2010 և 2011 թվականներին նա դերեր է կատարել մի քանի ավստրալիական ֆիլմերում, ներառյալ «Կենդանիների թագավորությունը», «Շիկակարմիր շունը» և «Դեմ առ դեմ»:


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պոդկագերնայա

Պոդկագերնայա (ռուս Подкагерная), գետ Կամչատկայի երկրամասի հյուսիս-արևմուտքում, Ռուսաստանում։
Գետի երկարությունը մոտ 44 կմ է։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանի տարածքով։ Թափվում է Օխոտի ծովը։


== Ջրային գրանցման տվյալներ ==
Ռուսաստանի պետական ջրային գրանցման տվյալներով գետը պատկանում է Անադիրա-Կոլիմյան ջրային ավազանին։
ՌԴ տարածքի շրջանավորման երկրատեղեկատվական համակարգի տվյալներով, պատրաստված ՌԴ ջրային ռեսուրսների դաշնային գործակալության կողմից.

Ջրային օբյեկտի պետական գրանցման կոդը - 19080000112120000038536


== Ծանոթագրություններ ==
Մալալ

Մալալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աղբյուր (այլ կիրառումներ)

Աղբյուր անվանումը կարող է վերաբերել հետևյալ հասկացություններին.

Աղբյուր, ստորերկրյա ջրի բնական ելքը Երկրի մակերևույթ՝ պայմանավորված տեղանքի երկրաբանական կառուցվածքով, կտրտվածությամբ, ջրատար շերտերի դասավորությամբ
«Աղբյուր», Հայաստանում լույս տեսնող մանկապատանեկան ամսագիր
«Աղբյուր», առաջին մանկական պատկերազարդ ամսագիրը Արևելյան Հայաստանում։ Լույս է տեսել Թիֆլիսում 1883–1918 թվականներին։
Բյուքս

Բյուքս (գերմ.՝ Büchse անոթ), հղկած կափարիչով ապակյա բաժակաձև անոթ։ Օգտագործվում է քիմիական աշխատանոցում՝ խոնավություն կլանող և սորուն նյութերը կշռելու և պահելու համար։
Եվտերպե

Էվտերպան կամ Եվտերպան (հին հունարեն՝ Εὐτέρπη «ուրախացնող»), հին հունական առասպելաբանության մեջ 9 մուսաներից մեկը՝ Զևսի և Մնեմոսինեի դուստրը։ Էվտերպեն պոեզիայի և երաժշտության մուսան է։ Հաճախ պատկերվում է ավլոսը և սրինգը ձեռքին։ Հաճախ նրան անվանում են նաև Ցեց։ Եվտերպայի պատվին է անվանվել (27) Էուտերպե աստերոիդը, որը հայտնագործվել է 1853 թ-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Սալտիչկի

Սալտիչկի (ռուս.՝ Салтычки), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արմուդու

Արմուդու (ադրբ.՝ Armudu) կամ Ամանդուի բաժակ (Armudu stəkan), նաև Բոոմալի (ադրբեջաներենով) (Boğmalı), ազգային բաժակների տեսակ, որոնցով Ադրբեջանում (և Իրանում) խմում են սև բայխաթեյ, բավականին թունդ թեյ։ Արմուդուն Ադրբեջանական թեյի մշակույթի կարևոր տարրերից է։


== Նկարագրություն ==
Արմուդուի բաժակները կարող են լինել ճենապակյա, հախճապակյա, արծաթե, բայց դասական ժանրի մնում են ապակյա և բյուրեղապակյա բաժակները, որոնց թափանցիկությունը թույլ է տալիս տեսնել թեյի գույնը։ Բաժակի ստորին հատվածը թույլ է տալիս խմիչքին մնալ հնարավորինս տաք, իսկ վերին մասի ընդլայնված հատվածը թույլ չի տալիս այրվել։ Բացի այդ, բաժակների փոքր տարողությունը (100 գրամ) շատ ժամանակ չի պահանջում թեյը խմել վերջացնելու համար, որն էլ չի կորցնում իր համային հատկանիշները և խմվում է թարմ եփված։


== Ավանդույթ ==
Ադրբեջանցիների համար հատուկ նշանակություն ունի թեյը։ Ցանկացած ադրբեջանական տան հյուրին առաջին հերթին առաջարկում են թեյ։ Խնջույքը միշտ սկսվում է թեյով և թեյով էլ ավարտվում։ Թեյ խմելու համար ազգային սպասքը «արմուդու» բաժակն է, որն իր կառուցվածքով հիշեցնում է տանձ և թարգմնավում է նաև՝ «բոոմալի», որը նշանակում է «ճնշված» և  հիշեցնում է կնոջ իրան։ Բաժակները չեն լցվում մինչև վերջ․ վերևում մնում  է 1-2 սմ տեղ, որը հաճախ առանձնանում է բաժակի եզրից։ Այս հեռավորությունը ժողովրդի մեջ կոչվում է «դոդագ յերի», որը բառացիորեն նշանակում է «հատված շուրթերի համար»։


== Ծանոթագրություն ==
Պալաու դ'Անգլեսոլա

Պալաու դ'Անգլեսոլա  (իսպ.՝ Palau de Anglesola, կատ.՝ El Palau d'Anglesola), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեիդա նահանգի, ինչպես նաև Կատալոնիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պալ դը Ուրժել շրջանում։ Տարածքը ՝ 12,3 կմ²։ Բնակչությունը ՝ 2120 մարդ (2010 թվականի տվյալներով ) ։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página oficial del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d’Estadística de Catalunya
Սաֆար Մեխդիև

Սաֆար Մամեդ օկլի Մեխդիև (ադրբ.՝ Səfər Məmməd oğlu Mehdiyev, մարտի 17, 1973(1973-03-17), Բաբեկի շրջան, Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի Հանրապետության պետական ​​մաքսային կոմիտեի նախագահ, գեներալ-գնդապետ։


== Կենսագրություն ==
Սաֆար Մեհդիևը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 17-ին Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանի Նեհրամ գյուղում։ 1998 թվականին նա ավարտել է Թուրքիայի EGE համալսարանը, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 
Իր աշխատանքային գործունեությունը նա սկսել է 1990 թվականին ՛ Նախիջևանի Բաբեկի շրջանի Նեհրամ գյուղի կոլտնտեսությունում։ 
1999-2004 թվականներին աշխատել է ԱՀ պետական ​​մաքսային կոմիտեի ֆինանսական վերահսկողության գլխավոր վարչության մեջ որպես տեսուչ։ 
2004 թվականի փետրվարից մինչև 2006 թվականի փետրվարը նա աշխատել է որպես Ադրբեջանի Հանրապետության պետական ​​մաքսային կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ 2006-2018 թվականներին աշխատել է որպես ԱՀ Պետական ​​մաքսային կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ։
2018 թվականի ապրիլին, Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով, նա նշանակվել է Ադրբեջանի պետական ​​մաքսային կոմիտեի նախագահ։
Ամուսնացած է, ունի 2 երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրակովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)

Գրակովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Граківська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգունևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրակովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1150 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 61.09 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18.82 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Քիլեյիկ

Քիլեյիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Իմ սիրային մեղեդին

Իմ սիրային մեղեդին (անգլ.՝ My Own Love Song), ռոուդ մուվի ժանրի դրամա, որ հրապարակվել է 2010 թվականին՝ ռեժիսոր և պրոդյուսեր Օլիվիե Դաանի կողմից։ Գլխավոր դերերում են Ռենե Զելվեգերը, Ֆորեսթ Ուիտակերը, Մեյդելին Զիման, Նիկ Նոլթին։


== Սյուժե ==
Պատմություն է անվասալյակին գամված նախկին պարուհու մասին։ Իր ընկերոջ հետ միասին նա ճանապարհորդում է Մեմֆիսում։ Երկու հերոսներն էլ ունեցել են ծանր կյանք, բայց օգնել են միմյանց ցանկացած պահին։


== Դերերում ==
Ռենե Զելվեգեր ֊ Ջեյն
Ֆորեսթ Ուիատակեր ֊ Ջոուի
Մեյդելին Զիմա ֊ Բիլի
Նիկ Նոլթի ֊ Կոլդուել
Չենդլեր Ֆրանց ֊ Դևոն
Էլիաս Կոտեաս ֊ Դին
Էննի Փերիս ֊ Նորա
Ջուլիա Լաշե ֊ Սյուզի
Բիլ Լադ ֊ Բեն
Թիմ Փարատի ֊ Քրիս
Դել Փենտեկոստ ֊ Դեյլ
Ջոն Հենրի Կոքս ֊ Rose Inn֊ի տնօրեն
Ջեյ Փաթերսոն ֊ հարևան


== Արտաքին հղումներ ==
««Իմ սիրային երգ»»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
«Իմ սիրային երգ»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
Օրբիտա

«Օրբիտա» (ռուս.՝ орбита), ԽՍՀՄ առաջին հեռավոր ռադիոկապի համակարգի երկրային կայանների («Մոլնիա-Օրբիտա») պայմանական անվանումը։ Վերահաղորդման համար «Մոլնիա» կապի արբանյակների միջոցով այդ կայանները հաղորդում և ընդունում էին կենտրոնական հեռուստատեսության մեներանգ և գունավոր ծրագրերը։ 
1967 թվականից սկսեցին աշխատել առաջին 20 կայանները, իսկ 1973 թվականին դրանց թիվը կրկնապատկվել է։ Սկզբում գործում էին միայն դեցիմետրային ալիքների տիրույթում աշխատող «Մոլնիա–1» արբանյակներով համակարգերը, իսկ 1972 թվականին շարք մտան սանտիմետրային ալիքների տիրույթում գործող «Մոլնիա–2» արբանյակներով «Օրբիտա–2» կայանները։ 1974 թվականից «Օրբիտաների» համակարգում սկսել են գործել շուրջստացիոնար (ստացիոնարին մոտ) ուղեծիր դուրս բերված ԵԱԱ–ներ («Մոլնիա–1Ա», «Ռադուգա»)։ 
«Օրբիտայի» ստեղծմամբ երկրի հեռավոր կետերի հեռուստակենտրոնները հնարավորություն ստացան (մալուխային և ռադիոռելեային գծերով ստացված ծրագրերին զուգահեռ) վերահաղորդել նաև կենտրոնական հեռուստատեսության 1 կամ 2 ծրագիր։ Համակարգի մեջ էին մտնում ԽՍՀՄ տարբեր շրջաններում և սոցիալիստական ճամբարի մի քանի պետություններում տեղակայված հաղորդիչ և ընդունիչ կայանները։
Նեջմեթթին Էրբաքան

Նեջմեթթին Էրբաքան (թուրքերեն՝ Necmettin Erbakan, հոկտեմբերի 29, 1926(1926-10-29), Սինոպ, Թուրքիա - փետրվարի 27, 2011(2011-02-27)[…], Անկարա, Թուրքիա), թուրք քաղաքական գործիչ, Թուրքիայի վարչապետ 1996 թվականի հունիսի 28-ից մինչև 1997 թվականի հունիսի 30-ը։ Համարվում է «քաղաքական իսլամի» հիմնադիրը , եղել է նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի քաղաքական խորհրդատուն։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Սինոփում 1926 թվականին, ավարտել է Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանը, Գերմանիայում ճարտարագիտության դոկտորի աստիճան է ստացել։ 1969 թվականին հրատարակել է «Millî Görüş» (Ազգային տեսլական) իսլամական մանիֆեստը։ Այդ գաղափարախոսության հիման վրա նա ստեղծել է մի քանի քաղաքական կուսակցություններ, որոնց մեծ մասն արգելվել է։ 1974, 1975-1977 և 1977-1978 թվականներին եղել է Թուրքիայի փոխվարչապետ։
1980 թվականի ռազմական հեղաշրջումից հետո Էրբաքանին արգելվել էր զբաղվել քաղաքական գործունեությամբ։ 1987 թվականին արգելքը հանվեց, և նա հիմնադրեց բարօրության կուսակցությունը։ 1995 թվականին բարօրություն կուսակցությունը հաղթեց խորհրդարանական ընտրություններում, և 1996 թվականին Էրբաքանն ընտրվեց վարչապետ՝ դառնալով առաջին իսլամամետ քաղաքական գործիչն այդ պաշտոնում։
Արտաքին քաղաքականության մեջ Էրբաքանը իսլամադավան այլ երկրների հետ մերձեցման քաղաքականություն էր վարում՝ ի հակակշիռ ավելի վաղ ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերության քաղաքականության։ Էրբաքանը նաևհանդես է եկել Իսլամական ութնյակի (D-8) ստեղծման նախաձեռնությամբ։ 1997 թվականի փետրվարի 28-ին թուրքական բանակը միջամտեց քաղաքականությանը՝ ազգային անվտանգության խորհրդի նիստում հնչեցնելով սեփական պահանջները, որի արդյունքը դարձավ 18 կետից բաղկացած հուշագիրը։ Հունիսին Էրբաքանը հրաժարական տվեց, իսկ 1998 թվականին նրան արգելվեց քաղաքական գործունեությամբ զբաղվել հինգ տարվա ընթացքում՝ աշխարհիկ ռեժիմի խախտման փորձի համար։ Արգելքի ժամկետի ավարտից հետո մասնակցել է «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության ստեղծմանը։ Մեղադրվելով խարդախության մեջ՝ 2004 թվականին դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման, սակայն կարողացել է խափանման միջոցը փոխել տնային կալանքի, իսկ 2008 թվականին ներում է շնորհվել։
2011 թվականի փետրվարի 27-ին Անկարայի հիվանդանոցում մահացել է սրտի կաթվածից, Ստամբուլում նրա հուղարկավորությանը մասնակցել է հարյուր հազարավոր մարդ։ 2012 թվականի ապրիլին Անկարայի դատախազությունը ձերբակալության օրդեր էր ներկայացրել 30 զինվորականների, որոնք մասնակցել են 1997-1998 թվականների փետրվարի իրադարձություններին և անմիջական առնչություն են ունեցել Նեջմեթին Էրբաքանի պաշտոնանկության հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գազան (անձնանուն)

Գազան, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն գազան բառից։


== Գործածություններ ==
Գազան, եղբայր Գորի, ընկեր Բաբիկ Սյունու, բնիկ պարսիկ էր, դարձավ քրիստոնյա և Շաղատ գյուղին տեր եղավ (5-րդ դար)։
Գազան, իշխող Սամուսատի, ով տեղի առաջնորդ Թորոս քորեպիսկոպոսի հետ դիմեց Շնորհալուն՝ Արևորդիների խնդրի առթիվ և ստացավ նրա գրավոր պատասխանը՝ «Յաղագս Արևորդեացն դարձի»։
Գազան Լոռեցի, ովմի խաչքար է կանգնեցրել Գեղարքունյաց Ղարանլուխ գյուղի մոտ՝ 1220 թվականին։
Գազան, որդի Քոթիթի, եղբայր Առյուծի, ինչպես և Կոշեցի Անդրեաս քահանայի, որ 1336 թվականին Սսում Սարգիս քահանային գրել տվեց Ավետարանը։
Գազան, ստացող նախքան 1420 թվականը։


== Ծանոթագրություններ ==