Հակաֆեռոմագնիսականություն

Հակաֆեռոմագնիսականություն, նյութի մագնիսական վիճակներից մեկը։ Այդ վիճակում, ի տարբերություն ֆեռոմագնիսականության, նյութի հարևան մասնիկների տարրական մագնիսները հակազուգահեռ են միմյանց, հետևաբար՝ ամբողջ մարմնի մագնիսացումը շատ թույլ է։ Հակաֆեռոմագնիսականությունը հայտնաբերվել է ցածր ջերմաստիճաններում պարամագնիսական նյութերի հատկությունների ուսումնասիրության ժամանակ։


== Մագնիսացման մեխանիզմը ==
Պարամագնիսի 
  
    
      
        I
      
    
    {\displaystyle I}
   մագնիսացումը համեմատական է արտաքին մագնիսական դաշտի 
  
    
      
        H
      
    
    {\displaystyle H}
   լարվածությանը՝ 
  
    
      
        I
        =
        x
        H
      
    
    {\displaystyle I=xH}
   (
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
  -ն մագնիսական ընկալունակությունն է)։ Եթե պարամագնիսների 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
  -ն հակադարձ համեմատական է 
  
    
      
        T
      
    
    {\displaystyle T}
   բացարձակ ջերմաստիճանին (Կյուրիի օրենք), ապա հակաֆեռոմագնիսական նյութերում (քրոմ, մանգան և քիմիական շատ միացություններ) 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
  -ի ջերմաստիճանային կախումը բոլորովին այլ է։ 
  
    
      
        T
        =
        
          T
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle T=T_{N}}
   ջերմաստիճանում (Նեելի ջերմաստիճան) 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
  -ն հասնում է առավելագույն արժեքի, իսկ 
  
    
      
        T
        <
        
          T
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle T<T_{N}}
   տիրույթում 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
  -ի արժեքը խիստ կախված է մագնիսական դաշտի ուղղության և գլխավոր բյուրեղային առանցքի միջև կազմված անկյունից։ Բացի այդ, հակաֆեռոմագնիսական նյութերի ջերմունակությունը նույնպես 
  
    
      
        T
        =
        
          T
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle T=T_{N}}
   կետում առավելագույն արժեք ունի։ Նյութի ներքին կառուցվածքի փոփոխումը վկայող փորձնական այս փաստերը բացատրելու համար 1930ական թվականներին Լև Դավիդովիչ Լանդաուն և Լուի Էժեն Ֆելիքս Նեելը ենթադրեցին, որ 
  
    
      
        T
        =
        
          T
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle T=T_{N}}
   կետում տեղի է ունենում պարամագնիսական վիճակի անցում հակաֆեռոմագնիսականության (երկրորդկարգի ֆազային անցում)։ Պարամագնիսներում կան ոչ լրիվ զբաղեցված ներքին էլեկտրոնային թաղանթներով ատոմներ (իոններ), որոնք ունեն ատոմային մագնիսական մոմենտ, այսինքն՝ տարրական մագնիսներ են։ 
  
    
      
        T
        <
        
          T
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle T<T_{N}}
   ջերմաստիճանում փոխանակային ուժերի շնորհիվ ստեղծվում է մագնիսական մոմենտների որոշակի կարգավորում՝ նույնիսկ արտաքին մագնիսական դաշտի բացակայության դեպքում։ Առաջացած կառուցվածքը կարելի է պատկերացնել որպես ներդրված մագնիսական իոնների ցանցերից (ենթացանցերից) կազմված համակարգ։ Ենթացանցի հանգույցներում գտնվում են միմյանց զուգահեռ մագնիսական մոմենտներ, և երբ արտաքին դաշտ չի լինում, առանձին ենթացանցերի համազոր մագնիսական մոմենտները լրիվ համակշռում են միմյանց։ Մագնիսական մոմենտների դասավորությունը բյուրեղային առանցքների նկատմամբ պայմանավորված է մագնիսական անիզոտրոպության ուժերով։


== Կիրառություններ ==
Հակաֆեռոմագնիսականության կառուցվածքը կարելի է հետազոտել նեյտրոնների դիֆրակցիայի միջոցով։ Հակաֆեռոմագնիսականության հետ կապված՝ հայտնաբերվել են նոր տեսակի մագնիսական կառուցվածքներ (թույլ ֆեռոմագնիսականություն, պարուրաձև կառուցվածքներ), նոր երևույթներ (պիեզոմագնիսականություն, մագնիսաէլեկտրական էֆեկտ)։ Գործնականում առայժմ կիրառվում են միայն հակաֆեռոմագնիսի բարձրահաճախային հատկությունները։


== Տես նաև ==
Հակաֆեռոմագնիսներ
Ֆեռոմագնիսականություն
Պարամագնիսականություն
Դիամագնիսականություն