Երջանկություն

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երջանկություն (այլ կիրառումներ)
Երջանկություն,  մտավոր-―զգացմունքային վիճակ, որը բնորոշվում է դրական կամ հաճելի էմոցիաներով, որոնք էլ իրենց հերթին առաջացնում են բավարարվածության ուրախ վիճակ։ Հին հունարենում «երջանկություն» բառը` էվդեմոնիա, բառացիորեն նշանակել է աստվածների հովանու տակ գտնվող մարդու ճակատագիր։ Սրա հիման վրա է ձևավորվել էր տեսակետ, որ երջանիկ լինել նշանակում էր արժանանալ աստվածների բարեհաճությանը, լինել հաջողակ։ Բայց երջանկության նման ընկալման պարագայում ստացվում է, որ ոչինչ կախված չէ մարդուց։ Իհարկե, կյանքում բախտը կարող է ժպտալ մարդուն։ Բայց դա դեռևս երջանկություն չէ, քանի որ պատրաստի տրվածը ոչ միշտ է մարդու մեջ առաջ բերում երջանկության զգացում։ Մինչդեռ զգացողությունը երջանկության կարևորագույն բաղադրիչն է։ Քրիստոնեության մեջ երջանկություն է համարվում Աստծո հետ անմիջական կապը։ Հին հույն բարոյագետ Էպիկուրի կարծիքով` երջանկությունը մարդու այն հոգեվիճակն է, երբ նա գտնվում է հանգստության, հոգեկան անդորրի մեջ։ Երջանկությունը շատ հաճախ նույնացվում է ուրախության հետ։ Բայց դրանք տարբեր են։ Հաճախ ասում են, որ մարդն ուրախություն ապրում է առանձին իրադարձությունների պարագայում, իսկ երջանկությունը տևական ուրախությունն է։ Բացի այդ, մարդն ուրախությունն արտահայտում է ավելի բուռն, ավելի հուզականորեն, իսկ երջանկությունը` ավելի չափավոր։ Կա երկու մոտեցում երջանկության մասին։ Առաջին երջանկությունը ճակատագրի նվերն է, հաջողություն, պատահականություն։ Մյուսներն այն կարծիքին են, որ երջանկությունն ամբողջությամբ կախված է մարդուց, նրա բնավորությունից, կամքից և ձգտումներից։ 18-րդ դարի հայտնի Ժան-Ժակ Ռուսոն ասել է. «Երջանիկ լինելու արվեստն այն բանի գիտակցումն է, որ երջանկությունը քո ձեռքերում է»։ Որոշ հասարակագետների կարծիքով` երջանկությունը չպետք է ընկալել որպես կյանիքց բացարձակ բավարարվածության զգացում։ Եթե մարդն ունենա բացարձակ բավարարվածության զգացում, ապա այլևս ոչինչ չի անի։ Նոր բարձունքների և նվաճումների հավերժ ձգտելու զգացումն է երջանկությունը։ Մարդու առանձնահատկությունն այն է, որ նա երբեք չի բավարարվում ձեռք բերածով։ Մարդակային երջանկությունը հակասական է։ Այն ներառում է ինչպես բավարարվածություն, այնպես էլ անբավարարվածության, նոր նվաճումների ձգտելու զգացումները։ Երջանկությունը բավարավածության և անբավարարվածության զգացումների շարունակական հերթափոխում է։ Երջանկությունը չպետք է լինի եսասիրական։ Հենց այս գործոններն են կարևոր բարոյականության տեսակետից։ Բարոյական մարդը չի կարող երջանիկ զգալ, երբ իր շրջապատում շատերը դժբախտ են։ Կա նաև տեսակետ, որ մարդն ինչքան քիչ մտածի երջանիկ լինելու մասին, այնքան ավելի երջանիկ կլինի։ Եվ հակառակը, որքան մարդն ավելի շատ ձգտի երջանկության, այնքան ավելի դժվար կլինի  երջանկության հասնելը։ Կենսաբանական, հոգեբանական, կրոնական և փիլիսոփայական մոտեցումները փորձել են սահմանել երջանկությունը և բացահայտել դրա աղբյուրները։ Հետազոտական տարբեր խմբեր փորձել են գիտականորեն պատասխանել այն հարցին, թե վերջապես ինչ է երջանկությունը, և ինչպես կարելի է հասնել դրան։ Այն այնքան սկզբունքային դեր ունի մարդկության համար, որ «կյանքը, ազատությունը և երջանկության հետապնդումը» համարվում են ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագրի անբաժանելի իրավունքները։
ՄԱԿ-ը մարտի 20-ը հռչակել է որպես երջանկության միջազգային օր, իսկ 2014 թվականին Ֆարելլ Ուիլյամսի «Happy» երգը դարձավ նրա օրհներգը՝ տարածվելով աշխարհով մեկ։


== Սահմանում ==
Փիլիսոփաներն ու հոգևորականները հաճախ են երջանկությունը սահմանել որպես բարեկեցիկ ապրելաձև, և ոչ թե պարզապես զգացումներ։ Երջանկությունը այս առումով կիրառվել է որպես «հունական երջանկություն»։ Երջանկության ընկալումները տարբեր են։ Գիտնականների մի մասը երջանկությունը բաժանում է մի քանի բաղկացուցիչների, ինչպիսիք են բարեկեցությունը, կյանքի որակը։ Որոշ մտածողներ երջանկությունը սահմանում են որպես գոհունակություն։ Երջանկության համաշխարհային զեկույցում ասվում է, որ երջանկության ընկալման հիմնական տարբերությունները կախված են մտավոր, զգացմունքային և աշխարհիկ տեսակետներից։
Երջանկությունը օգտագործվում է ինչպես ամբողջ կյանքը («Որքան երջանիկ ես դու եղել» ), այնպես էլ ներկայից զգացմունքային վիճակը գնահատելու համար («Որքան երջանիկ ես դու հիմա»)։ Այսպիսի հետազոտությունների հիման վրա էլ Երջանկության համաշխարհային զեկույցում նշվում են ամենաերջանիկ երկրների անունները։


== Գրքեր երջանկության մասին ==

Sara Ahmed, "The Promise of Happiness", 2010
Michael Argyle "The psychology of happiness", 1987
Boehm, J K. & S. Lyubomirsky, Journal of Career Assessment. Vol 16(1), Feb 2008, 101–116.
Norman M. Bradburn "The structure of psychological well-being", 1969
C. Robert Cloninger, Feeling Good։ The Science of Well-Being, Oxford, 2004.
Jimmy DeMesa, M.D. "BeHappy!: Your Guide to the Happiest Possible Life", 2006
Gregg Easterbrook "The progress paradox – how life gets better while people feel worse", 2003
Michael W. Eysenck "Happiness – facts and myths", 1990
Daniel Gilbert, Stumbling on Happiness, Knopf, 2006.
Carol Graham "Happiness Around the World: The Paradox of Happy Peasants and Miserable Millionaires", OUP Oxford, 2009. ISBN 978-0-19-954905-4
W. Doyle Gentry "Happiness for dummies", 2008
James Hadley, Happiness։ A New Perspective, 2013, ISBN 978-1493545261
Joop Hartog & Hessel Oosterbeek "Health, wealth and happiness", 1997
Hills P., Argyle M. (2002). "The Oxford Happiness Questionnaire: a compact scale for the measurement of psychological well-being. Personality and Individual Differences". Psychological Wellbeing 33։ 1073–1082.
Robert Holden "Happiness now!", 1998
Barbara Ann Kipfer, 14, 000 Things to Be Happy About, Workman, 1990/2007, ISBN 978-0-7611-4721-3.
Neil Kaufman "Happiness is a choice", 1991
Stefan Klein, The Science of Happiness, Marlowe, 2006, ISBN 1-56924-328-X.
Koenig HG, McCullough M, & Larson DB. Handbook of religion and health։ a century of research reviewed (see article). New York։ Oxford University Press; 2001.
McMahon, Darrin M., Happiness։ A History, Atlantic Monthly Press, November 28, 2005. ISBN 0-87113-886-7
McMahon, Darrin M., The History of Happiness։ 400 B.C. – A.D. 1780, Daedalus journal, Spring 2004.
Richard Layard, Happiness։ Lessons From A New Science, Penguin, 2005, ISBN 978-0-14-101690-0.
Luskin, Frederic, Kenneth R. Pelletier, Dr. Andrew Weil (Foreword). "Stress Free for Good: 10 Scientifically Proven Life Skills for Health and Happiness." 2005
Sonja Lyubomirsky "The how of happiness", 2007
James Mackaye "Economy of happiness", 1906
Lynne McFall "Happiness", 1989
Desmond Morris "The nature of happiness", 2004
David G. Myers, Ph. D., The Pursuit of Happiness։ Who is Happy—and Why, William Morrow and Co., 1992, ISBN 0-688-10550-5.
Niek Persoon "Happiness doesn't just happen", 2006
Ben Renshaw "The secrets of happiness", 2003
Fiona Robards, "What makes you happy?" Exisle Publishing, 2014, ISBN 978-1-921966-31-6
Bertrand Russell "The conquest of happiness", orig. 1930 (many reprints)* Martin E.P. Seligman, Authentic Happiness, Free Press, 2002, ISBN 0-7432-2298-9.
Alexandra Stoddard "Choosing happiness – keys to a joyful life", 2002
Władysław Tatarkiewicz, Analysis of Happiness, The Hague, Martinus Nijhoff Publishers, 1976
Elizabeth Telfer "Happiness : an examination of a hedonistic and a eudaemonistic concept of happiness and of the relations between them...", 1980
Ruut Veenhoven "Bibliography of happiness – world database of happiness : 2472 studies on subjective appreciation of life", 1993
Ruut Veenhoven "Conditions of happiness", 1984
Eric G. Wilson "Against Happiness", 2008
Journal of happiness studies։ an interdisciplinary forum on subjective well-being, International Society for Quality-of-Life Studies (ISQOLS), quarterly since 2000


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երջանկության պատմություն