Ավստրիական շիլլինգ

Ավստրիական շիլլինգ, Ավստրիայի դրամական միավորը 1925 թվականի մարտի 1-ին մինչև 1938 թվականը և 1945 թվականից մինչև 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ին եվրոյի՝ շրջանառության մեջ ներդնելը։ Պաշտոնական հապավումը ISO 4217-ով ATS (անգլ.՝ Austrian Schilling), ÖS (գերմ.՝ Österreichischer Schilling) է։
1925 թվականին ավստրիական շիլլինգը շրջանառության մեջ է դրվել 1919 թվականից գործող ավստրիական կրոնին փոխարինող արժույթ, քանի որ վերջինս ինֆլյացիայի պատճառով արժեզրկվել էր։ 1938 թվականին Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի բռնակցումից հետո ավստրիական շիլլինգը փոխարինվում է Ռեյխսմարկով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրիայում, որպես դրամական միավոր, վերականգնվում է ավստրիական շիլլինգը։
Գոյություն են ունեցել 1, 2, 5, 10, 20, 50 գրոշ դրամական արժեք ունեցող մետաղադրամներ, 1, 2, 5, 10, 20 և 50 շիլլինգ դրամական արժեք ունեցող թղթադրամներ և 20, 50, 100, 500, 1000 և 5000 շիլլինգ անվանական արժեքով բանկնոտներ։


== Շիլլինգը 1925-1938 թվականներին ==
Արժույթի դիզայնը նախագծվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 24-ին։ Այն փոխարինում էր 1919 թվականին շրջանառության մեջ դրված ավստրիական կրոնին։ Փոխանակումը տեղի է ունեցել հետևյալ արժեքով՝ 1 շիլլինգը = 10.000 կրոնի դիմաց։ 1922 թվականի վերջում Զայպելիայի դաշնային կառավարությունը Ազգերի լիգայից վերցնում է 650 միլիոն ոսկե կրոն վարկ։ Արդյունքում Ավստրիան հայտնվում է Ազգերի լիգայի ֆինանսական հսկողության ներքո։ Առաջին հանրապետության շիլլինգը համեմատաբար կայուն արժույթ էր։


=== Առաջին հանրապետության մետաղադրամներ ===
1925 թվականին շրջանառության են դրվում 1 և 2 անվանական արժեքով գրոշ բրոնզե մետաղադրամներ, պղնձենիկելային գրոշ 10, 20, 50 գրոշ անվանական արժեքով, արծաթյա 1 շիլլինգ անվանական արժեքով մետաղադրամ։ 1931 թվականին թողարկվում է պղնձանիկելային 5 գրոշ անվանական արժեքով մետաղադրամ։ 1934 թվականին 1 շիլլինգ անվանական արժեք ունեցող մետաղադրամը փոխարինվեց պղնձանիկելային մետաղադրամով և ներկայացվեց արծաթյա 5 շիլլինգ անվանական արժեքով մետաղադրամ։ Տարբեր ժամանակներում թողարկվել են նաև 25 և 100 շիլլինգ անվանական արժեքով ոսկյա մետաղադրամներ։


=== Առաջին հանրապետության բանկտնոտներ ===
1925 թվականին Ավստրիայի ազգային բանկը շրջանառության մեջ է դնում 5, 10, 20, 100 և 1.000 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամներ։ 50 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամը թողարկվել է 1929 թվականին։


== Ռեյխսմարկերների ներդրումը շրջանառության մեջ ==

1938 թվականին Ֆաշիստական Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի բռնակցումից հետո ավստրիական շիլլինգը հանվում է շրջանառությունից։ Մինչև 1945 թվականը Ավստրիայի արժույթը համարվում էր ռեյխսմարկը։ Տարադրամի փոխանակման փոխարժեքը հաստատվել էր 1 ռեյխսմարկի դիմաց 1.5 ավստրիական շիլլինգ։ Ավստրիայի ազգային բանկը միացվում է Գերմանիայի Ռեյխսբանկին։
1936 թվականին թողարկված 100 շիլլինգի թղթադրամի դիզայնը հանդիսանում է 1939 թվականին թողարկված 20 ռեյխսմարկի հիմնք։


== Շիլլինգը 1945-2001 թվականների ընթացքում ==
1945 թվականի նոյեմբերի 30-ին շրջանառության մեջ է դրվում երկրորդ շիլլինգը։ Այն փոխանակվում էր ռեյխսմարկի հետ 1:1 հարաբերակցությամբ։ 1 մարդ իրավունք ուներ փոխանակել մինչև 150 շիլլինգ։ Նոր շիլլինգի առաջին մետաղադրամները թողարկվում են 1946 թվականին։
1947 թվականին թողարկվում են նոր թղթադրամներ։ 1950-ական թվականներին արժույթը դառնում է կայուն, և ինֆլացիան աստիճանաբար սկսեց վերանալ։ 1 ԱՄՆ դոլլարը հավասարվում էր 26 շիլլինգի։ 1971, 1976, 1986, 1997 թվականներին թողարկվել են նոր թղթադրամների շարք։
2002 թվականին ավստրիական շիլինգը փոխարինվում է եվրոյով։ Գործնականում եվրոյի կուրսը կազմում էր 1 եվրո = 13.7603 շիլլինգ հարաբերակցությամբ։


=== Մետաղադրամներ ===
1947 և 1952 թվականներին թողարկվել են 1, 2, 5, 10 (ցինկից), 20, և 50 գրոշ (ալյումինե բրոնզային), 1, 2 և 5 շիլլինգ (ալյումինից)։
1959 թվականին թողարկվել է 1 շիլլինգ ալյումինային բրոնզից և արծաթյա 50 շիլլինգ։ 1960 թվականին հատվել է 5 և 10 արծաթյա շիլլինգներ, որոնք 1969 թվականին փոխարինվում են պղնձաճնիկելային մետաղադրամներով։ 1980 թվականին թողարկվում է 20 շիլլինգ անվանական արժեքով մետաղադրամ։


== Ավստրիայի հուշադրամներ ==


=== 20 շիլլինգ անվանական արժեքով հուշադրամներ ===


=== 25 շիլլինգ անվանական արժեքով հուշադրամներ ===


=== 50 շիլլինգ անվանական արժեքով հուշադրամներ ===


== Թղթադրամներ ==
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 1945 թվականին, շրջանառության մեջ են դրվում 50 գրոշ, 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100 և 1000 անվանական արժեքով շիլինգեր։ 1947 թվականին թողարկվում են նոր 10, 20, 100 և 1000 անվանական արժեքվ շիլլինգներ, իսկ 50 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամը թողարկվում է 1951 թվականին։ 1953 թվականին թողարկվում է 500 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամ, իսկ 1957 թվականին 10 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամը փոխարինվում է մետաղադրամով։ 1980 թվականին 20 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամները փոխարինվում են մետաղադրամով, իսկ 1988 թվականին շրջանառության մեջ է դրվում 5000 շիլլինգ անվանական արժեքով թղթադրամ։


=== 1945 թվականի թղթադրամների շարք ===


=== 1946-1947 թվականի թղթադրամների շարք ===


=== 1949-1951 թվականի թղթադրամների շարք ===


=== 1953-1954 թվականների թղթադրամների շարք ===


=== 1956-1965 թվականների թղթադրամների շարք ===


=== 1965-1970 թվականներին թողարկված թղթադրամների շարք ===


=== 1983-1997 թվականներին թողարկված թղթադրամների շարք ===


== Եվրոյի ընդունում ==
2002 թվականի հունվարի 1-ից շրջանառության մեջ է դրվել եվրոն։ Շիլլինգը եվրոյին զուգահեռ շրջանառության մեջ է եղել մինչև 2002 թվականին փետրվարի 28-ը։ Շիլլինգի փոխանակումը եվրոյով տեղի է ունեցել 1 եվրո = 13.7603 շիլլինգ կուրսով։ Փոխանակման ժամկետը սահմանափակ չի եղել։ Ավստրիական ազգային բանկը ընդունում է նաև նախկինում շրջանառության մեջ եղած թղթադրամներ համաձայն սահմանված օրենքի


== Տես նաև ==
Ավստրիայի ազգային բանկ
Եվրո


== Ծանոթագրություններ ==