Billie Jean

«Billie Jean», ամերիկացի երգիչ Մայքլ Ջեքսոնի երգը, որը թողարկվել է 1983 թվականի հունվարի 2-ին Epic Records-ի կողմից, որպես Ջեքսոնի «Thriller» վեցերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգի երգահանը և հեղինակը Ջեքսոնն է, իսկ պրոդյուսերը՝ ինքը և Քուինսի Ջոնսը։ «Billie Jean»-ը փոստ դիսկոյի, ռիթմ ընդ բլյուզի, ֆանկի և դենս փոփի խառնույթ է։ Տեքստը պատմում է Բիլլի Ջին անունով մի կնոջ մասին, ով պնդում է, որ երգի գլխավոր հերոսը իր նորածին որդու հայրն է, սակայն, նա հերքում է դա։ Ջեքսոնն ասել է, որ տեքստը հիմնված է իր ավագ եղբայների մասին պատմությունների վրա, որոնք պատմում էին նրանց երկրպագուները The Jackson 5-ի շրջագայությունների ժամանակ։
«Billie Jean»-ն առաջին հորիզոնական է զբաղեցրել Billboard Hot 100-ում, որտեղ մնացել է 7 շաբաթ։ Այն գլխավորել է Billboard Hot Black Singles չարթը 3 շաբաթ շարունակ և դարձել Ջեքսոնի ամենաարագ զարգացող համար մեկ սինգլը 1970 թվականի «ABC», «The Love You Save» և «I'll Be There» երգերից հետո, որոնք նա ձայնագրել է որպես The Jackson 5-ի անդամ։ Billboard-ը գնահատել է այն, որպես 1983 թվականի երկրորդ լավագույն երգ։ «Billie Jean»-ը 6 անգամ պլատինե է հավաստագրվել Ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիայի կողմից։ Երգը վաճառվել 10 միլիոն օրինակով ամբողջ աշխարհում, դառնալով 1983 թվականի ամենավաճառվող սինգլներից մեկը, և օգնելով «Thriller»-ին դառնալ բոլոր ժամանակների ամենաշատ վաճառված ալբոմներից մեկը։ Այն նաև դարձել է Ջեքսոնի ամենաշատ վաճառված սոլո սինգլը։
«Billie Jean»-ի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորը Սթիվ Բարոնն էր, դարձել է սևամորթ մարդու առաջին տեսահոլովակը, որը ծանր ռոտացիայով եթեր է դուրս եկել MTV-ով։
«Billie Jean»-ը մի շարք մրցանակներ է ստացել, ներառյալ Գրեմմին և Ամերիկյան երաժշտական մրցանակը։ Rolling Stone ամսագրի կողմից ստեղծված «1963 թվականից ի վեր լավագույն փոփ երգեր» ցանկում, այն զբաղեցրել է վեցերորդ հորիզոնական։ 2004 թվականին Rolling Stone-ը տեղադրել է երգը իր «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր» ցանկի 58-րդ հորիզոնականին։ «Billie Jean»-ը նաև ներառվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահի «500 երգեր, որոնք ձևավորել են Ռոքնռոլը» ցանկում։ BBC Radio 2-ի լսողների կողմից երգն անվանվել է բոլոր ժամանակների լավագույն պարային հիթ։


== Նախարտադրություն ==
Ջեքսոնն ասել է, որ տեքստը հիմնված է իր ավագ եղբայների մասին պատմությունների վրա, որոնք պատմում էին նրանց երկրպագուները The Jackson 5-ի շրջագայությունների ժամանակ․ «Նրանք հավքվում էին կուլիսների ետևում, և ցանկացած խմբի հետ, որը գալիս էր քաղաք, նրանք հարաբերություններ էին ունենում, և ես կարծում եմ, որ դա գրել եմ իմ եղբայրների հետ շփվելու փորձից, երբ փոքր էի։ Այստեղ շատ Բիլլի Ջիններ կային։ Յուրաքանչյուր աղջիկ պնդում էր, որ իրենց որդին իմ եղբայրներից մեկի հետ էր կապված»։Ըստ Ջեքսոնի կենսագիր Ջ․ Ռենդի Տարաբորելիի՝ «Billie Jean»-ը ոգեշնչվել է Ջեքսոնին ուղղված նամակներից, որոնք նա ստացել է մի կնոջից, ով պնդում էր, որ նա իր երկվորյակների հայրն է։ Ջեքսոնն, ով հաճախ էր ստանում այդպիսի նամակներ, ուշադրություն չի դարձրել, քանի որ նա երբեք չի հանդիպել այդ կնոջը։ Սակայն, նա շարունակում էր նամակներ ուղարկել, ասելով, որ սիրում է Մայքլին, ուզում է նրա հետ լինել, հարցնելով, թե ինչպես նա կարող է արհամարհել իր սեփական մարմինն ու արյունը։ Նամակները հասցրել է այն բանի, որ Ջեքսոնի մոտ գիշերային մղձավանջներ են սկսվել։
Ի վերջո, Ջեքսոնը ստացել է ծանրոց, որի վրա գրված է եղել, որ նա պետք է մահանա որոշակի ժամին։ Երկրպագուն կանի նույնը, երբ նա սպանի «իրենց» երեխային, որպեսզի նրանք կարողանան միասին լինել «հաջորդ կյանքում» Ավելի ուշ Ջեքսոնները հայտնաբերել են, որ երկրպագուին ուղարկել են հոգեբուժարան։


== Արտադրություն ==
Ջեքսոնն ասել է, որ զգում էր, որ «Billie Jean»-ը հաջողության է հասնելու, երբ դեռ գրում էր երգը։ «Երաժիշտը գիտի իր նյութի մասին։ Ամեն ինչ իր տեղերում պետք է լինի։ Այն լցնում է ձեզ և ստիպում ձեզ լավ զգալ։ Այսպես եմ ես մտածում «Billie Jean»-ի մասին։ Ես գիտեի, որ այն խոշոր երգ է դառնալու դեռ գրելու պահին»։ Նա բացատրել է, որ լսելով այս երգն իր մեքենայում, նա այնքան է կլանված եղել դրանով, որ չի նկատել, թե ինչպես է իր մեքենան բռնկվել, քանի դեռ կողքով անցնող մոտոցիկլիստը չի հայտնել իրեն այդ մասին։
Ջեքսոնը չի համաձայնվել պրոդյուսեր Քուինսի Ջոնսի հետ, ով, ըստ մի շարք լրագրողների, զգում էր, որ երգը շատ թույլ է «Thriller»-ում ներառվելու համար։ Սակայն Քուինսին հերքել է սա։ Ջոնսը չի հավանել դեմոն և ուզում էր կտրել Ջեքսոնի 29-վայրկյանանոց մուտքը։ Ջեքսոնը, սակայն, պնդել է, որ այն մնա։
Ջոնսը նաև ոզում էր փոխել անվանումը «Not My Lover»-ի վրա, քանի որ նա հավատում էր, որ մարդիկ կմտածեն, որ երգը հղում է թենիսի խաղացող Բիլլի Ջին Քինգին։ Ջեքսոնը մերժել է փոխել անվանումը և խնդրել է Ջոնսին տրամադրել համարտադրության իրավունքները, քանի որ նա զգում էր, որ վերջնական աշխատանքը շատ նման է հնչում դեմոյին։ Բացի այդ, Ջեքսոնը ցանկանում էր լրացուցիչ հոնորարներ ստանալ։ Ջոնսը նրան ոչ մեկը, ոչ էլ մյուսը չի տվել, և նրանք  վիճել են իրար հետ։
Ջեքսոնի գլխավոր վոկալը ձայնագրվել է մեկ փորձից; նա վոկալի դասեր էր հաճախում ամեն առավոտ՝ երգի արտադրության ամբողջ ընթացքում։ Ջազ սաքսոֆոնիստ Թոմ Սքոթը լիրիկոն էր նվագում՝ էլեկտրոնային գործիք։
Ինժեներ Բրյուս Սուեդիենը միքսել է երգն 91 անգամ, ինչն անսովոր էր նրա համար, քանի որ դա կատարում էր այդ աշխատանքն ընդամենը մեկ անգամ։ Ջոնսը խնդրել է «ձայնային անհատականությամբ» թմբուկի ձայնը ստեղծել, որը նախկինում ոչ ոք չէր լսել; նա հատուկ տարրերով հարվածային տեղադրման հարթակ է կառուցել դրա համար։


== Կոմպոզիցիա ==
«Billie Jean»-ը փոստ դիսկոյի, ռիթմ ընդ բլյուզի, ֆանկի և դենս փոփի խառնույթ է։ Երգը սկսվում է ստանդարտ հարվածայինների հայ հեթից, որից միացվում են շեյկերները։ Մի քիչ հետո սկսվում է նաև բասային գիծը։ Նոտաները կրկնօրինակվել են սինթ բասով։ Գրեգ Ֆիլինգեյնսն, ով ստեղնաշարայիններ էր նվագում, ասել է․ «Billie Jean-ը թեժ է ամեն մակարդակի համար։ Այն թեժ ռիթմիկ է։ Այն թեժ յուրօրինակ է, քանի որ գործիքավորումը մինիմալ է, դու կարող ես լսել ամեն ինչ։ Այն թեժ մեղեդիական է․․․ տեքստային և վոկալային առումներով։ Այն ազդում է քո վրա ֆիզիկապես, էմոցիոնալ, անգամ հոգեպես»։
Ըստ Ջոնսի՝ Ջեքսոնը «գողացել է» նոտաները Jon and Vangelis-ի «State of Independence» երգից; Ջոնսը պրոդուսերավորել է երգի Դոննա Սամմերի քավերը, որտեղ Ջեքսոնը բեք վոկալ էր երգում։ Hall & Oates-ից Դերիլ Հոլի համաձայն, Ջեքսոնը վերցրել է «Billie Jean»-ի գրուվը նրանց 1981 թվականի «I Can't Go for That (No Can Do)» երգից։ Հոլը նրան պատասխանել է․ «Օհ, Մայքլ, ի՞նչ գործ ունեմ ես դրա հետ։ Դու դա շատ տարբեր ես արել»։


== Ընդունելություն ==
1982 թվականի նոյեմբերի 30-ին թողարկվել է «Thriller» ալբոմը։ 1983 թվականի հունվարի 2-ին թողարկվել է «Billie Jean»-ը՝ որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ; այն հետևել է Ջեքսոնի հաջող դուետին՝ «The Girl Is Mine»-ին, Փոլ ՄաքՔարթնիի հետ։ Երգն առաջին հորիզոնական է զբաղեցրել Billboard Hot 100 չարթում, որտեղ մնացել է 7 շաբաթ։ Billboard-ը գնահատել է այն, որպես 1983 թվականի երկրորդ լավագույն երգ։ Այն գլխավորել է Billboard Hot Black Singles չարթը 3 շաբաթ շարունակ և դարձել Ջեքսոնի ամենաարագ զարգացող համար մեկ սինգլը 1970 թվականի «ABC», «The Love You Save» և «I'll Be There» երգերից հետո, որոնք նա ձայնագրել է որպես The Jackson 5-ի անդամ։ «Billie Jean»-ը զբաղեցրել է 9-րդ հորիզոնականը Adult Contemporary չարթում։ Այն նաև առաջինն էր UK Singles Chart-ում։ «Billie Jean»-ը և «Thriller»-ը գլխավորել են սինգլների, և ալբոմների չարթերը նույն շաբաթ։ Երգը 1983 թվականի ԱՄՆ-ում երրորդ ամենաշատ վաճառվող սինգլն է, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ իններորդը։ «Billie Jean»-ը նաև գլխավորել է Շվեյցարիայի և Բելգիայի չարթերը, և ընդգրկվել Ավստրիայի, Իտալիայի, Նոր Զելանդիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի լավագույն տասնյակում։
Stylus ամսագիրն ասել է, որ երգը «Նուրա ֆիլմի լավագույն ներկայացումներից է փո երաժշտության մեջ, որը վերջանում միայնակ մայրով և եսասեր, անհոգ տականքով»։ Thriller 25-ի ակնարկում, AllMusic-ը նշում է, որ «Billie Jean»-ը «զարմանալի է» իր «ֆուտուրիստիկ ֆանկում»։ Թրեքը նաև պարգևների է արժանացել Ջեքսոնի կենսագիրների կողմից։
«Billie Jean»-ը ճանաչվել է մի շարք մրցանակներով և պարգևներով։ 1984 թվականի Գրեմմի մրցանակաբաշխության ժամանակ երգը բերել է Ջեքսոնին 8 մրցանակներից 2-ը; «Լավագույն R&B երգ» և «Լավագույն R&B տղամարդու ելույթ»։ Այն հաղթել է Billboard Music Awards-ի «սիրելի պարային/դիսկո 12" LP» անվանակարգում, և ամսագիրն անվանել է այն «Տասնամյակի լավագույն սև սինգլ»։ American Music Awards-ը ճանաչել է թրեքը որպես «Լավագույն փոփ/ռոք սինգլ»։ 1989 թվականի դրությամբ, սինգլը պլատինե է հավաստագրվել Ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիայի կողմից՝ նվազագույնը մեկ միլիոն վաճառված օրինակների համար։ «Billie Jean»-ի թվային վաճառքները ոսկե են հավաստագրվել 2005 թվականին՝ նվազագույնը 500000 վաճառված օրինակների համար։ 2018 թվականի օգոստոսի 23-ին «Billie Jean»-ի թվային վաճառքները 5x պլատինե են հավաստագրվել։


== Տեսահոլովակ ==
«Billie Jean»-ի տեսահոլովակի դեբյուտը կայացել է 1983 թվականի մարտի 10-ին MTV-ում։ Այն դարձրել է MTV-ին անհայտ և նորաստեղծ ալիքից հայտնի և ուշադրության կենտրոնում գտնվող ալիք։ Այն սևամորթ արտիստների առաջին տեսահոլովակներից էր, որը հայտնվել էր ալիքի եթերում, քանի որ ցանցի գործադիրները կարծում էին, որ սև երաժշտությունը բավականին «ռոք» չէ։ Տեսահոլովակի ռեժիսորը Սթիվ Բարոնն է; այն ցուցադրում է լուսանկարչին, ով հետևում է Ջեքսոնին։ Պապարացին չի կարողանում նրան բռնել։ Նա պարում է Բիլլի Ջին հյուրանոցի սենյակում, և երբ նա քայլում է մայթով, յուրաքանչյուր կղմինդր լուսավորվում է իր հպումից։
Այն բանից հետո, երբ նա կատարում է արագ ռոտացիա, Ջեքսոնը ցատկում է և վայրէջք է կատարում, սառեցվելով կադրում։ Ժամանելուն պես Ջեքսոնը բարձրանում է աստիճաններով դեպի Բիլլի Ջինի սենյակ։ Յուրաքանչյուր քայլ լուսավորվում է, երբ նա հպում է գետնին, և այրված ցուցանակներից ստացվում է «Hotel» բառը։ Այնուհետև պապարացիները ժամանում են դեպքի վայր և հետևում, թե ինչպես է Ջեքսոնը անհետանում Բիլլի Ջինի մահճակալի վերմակի տակ։ Պապարացիին ձերբակալում են Բիլլի Ջինիի հետևից լրտեսելու պատճառով։ Ջեքսոնը նոր հայացքով է նայում տեսանյութին; Ջեքսոնի հագուստը՝ սև կաշվե կոստյում՝ վարդագույն վերնաշապիկով և կարմիր փողկապով՝ թիթեռով, պատճենահանվել է երեխաների կողմից ամբողջ Ամերիկայում։ Իմիտացիան այնքան լուրջ է դարձել, որ չնայած աշակերտների բողոքներին, Bound Brook ավագ դպրոցն արգելել է աշակերտներին կրել սպիտակ ձեռնոց, ինչպես Ջեքսոնը «Motown 25: Yesterday, Today, Forever» ելույթի ժամանակ։
Ուոլթեր Յեթնիկոֆֆը՝ Ջեքսոնի CBS Records ձայնագրման ընկերության նախագահը, դիմել է MTV-ին «Billie Jean»-ի տեսահոլովակի վերարտադրության վերաբերյալ, որը MTV-ն երբեք չէր միացրել, չնայած Ջեքսոնի հաջողությանը։ Յեթնիկոֆֆը զայրացել է, երբ MTV-ն հրաժարվել է դա անել, և նա սպառնացել է հրապարակել MTV-ի դիրքորոշումը ռասայական խտրականության վերաբերյալ։ Ես ասել եմ MTV-ին․ «Ես հանում եմ եթերից այն ամենն, ինչ մենք ունենք։ Ես չեմ պատրաստվում ձեզ տեսանյութեր տրամադրել։ Եվ ես պատրաստվում եմ պատմել բոլորին, որ դուք չեք ուզում միացնել սևամորթ տղայի երաժշտությունը»։ MTV-ն համաձայնվել է և միացրել է տեսահոլովակը ծանր ռոտացիայով։ Դրանից հետո «Thriller»-ը վաճառել է ևս 10 միլիոն օրինակներ։ 1992 թվականին կարճամետրաժ ֆիլմը ներառվել է Տեսահոլովակների պրոդյուսերների փառքի սրահ։ 2005 թվականի 31 փոփ աստղերի, ռեժիսորների, ագենտների և լրագրողների հարցման արդունքում, որն անցկացրել է «3» ընկերությունը, տեսահոլովակը 5-րդ հորիզոնական է զբաղեցրել նրանց «Բոլոր ժամանակների թոփ-20 տեսահոլովակներ» ցանկում։ Այն նաև հազարամյակի 35-րդ մեծագույն տեսահոլովակ է համարվել՝ ըստ MTV-ի և TV Guide-ի։


== Պեպսիի գովազդ ==
1984 թվականին Պեպսին հովանավորել է Ջեքսոնի Victory Tour շրջագայությունը։ Վերադառնալիս, Մայքլը և նրա եղբայրները պետք է մասնակցեին ընկերության երկու գովազդի։ Ջեքսոնը վերստեղծել է «Billie Jean»-ը գովազդի համար և անվանել է այն «Pepsi Generation»։ Երգն օգտագործվել է որպես գովազդի պաշտոնական ջինգլ և թողարկվել է որպես 7" պրոմո սինգլ։ «The Choice of a New Generation» արշավի մեկնարկը 1984 թվականի փետրվարին հաճախվել է 1600 մադրկանց կողմից։ Երկրորդ գովազդի նկարահանման ժամանակ, հրավառություն է կազմակերպվել, ինչի պատճառով այրվել են Ջեքսոնի մազերը։ Դեպքի արդյունքում վերականգնողական վիրաբուժություն է պահանջվել։ Գովազդային տեսահոլովակների պրեմիերան կայացել է «Գրեմմի» մրցանակաբաշխության արարողության ժամանակ, նույն երեկոյան նա հավաքել է ռեկորդային ութ պարգևներ։


== Քավեր տարբերակներ ==


=== The Bates-ի տարբերակ ===
1995 թվականին գերմանական The Bates խումբը ձայնագրել է «Billie Jean»-ի քավեր տարբերակը իր «Pleasure + Pain» ալբոմի համար։ Շապիկը նույնպես հաջող էր, չնայած բնօրինակի խորամանկությունները ներառված չէին շապիկի մեջ։ Տեսահոլովակը նմանակում է Ալֆրեդ Հիչքոքի «Պսիխո» ֆիլմին։


==== Երգացանկ ====
Maxi-CD

Billie Jean՝ 4:25
Tonight (Ռեմիքս)՝ 3:45
Love Is Dead (Մաս II)՝ 3:22
Yeah (Ակուստիկ տարբերակ)՝ 1:06


==== Չարթեր ====


=== Իան Բրաունի տարբերակ ===
Անգլիացի երաժիշտ Իան Բրաունի «Billie Jean»-ը զբաղեցրել է 2000 թվականի Միացյալ Թագավորության չարթերի 5-րդ հորիզոնականը։ Այն «Dolphins Were Monkeys» երգի Բ-կողմն էր։ Բրաունը ասել է․ «Ես սիրում եմ Ջեքսոնին։ Ես ուզում եմ մինի ալբոմ ձայնագրեմ՝ Ջեքսոնի «Thriller», «Beat It», «Billie Jean» և «Rockin' Robin» կամ «ABC» երգերով դրա վրա։ Հույս ունեմ, որ կկարողանամ դա անել»։ Բրաունը հետագայում ձայնագրել է «Thriller»-ի քավերը «Golden Gaze»-ում։


=== The Sound Bluntz-ի տարբերակ ===
Կանադական The Sound Bluntz խումբը նույնպես ձայնագրել է երգի քավեր տարբերակը, որը զբաղեցրել է Ավստրալիական չարթերի 17-րդ հորիզոնականը։


==== Երգացանկ ====
CD-Maxi Kontor 14305-5 (Edel)Billie Jean (Beat Radio Միքս)՝ 4:00
Billie Jean (Beat Clubb Միքս)՝ 6:50
Billie Jean (Full Effect Միքս)՝ 7:34
Dura Dura՝ 1:36


==== Չարթեր ====


=== Այլ նշանավոր քավեր տարբերակներ ===
«Billie Jean»-ի քավեր տարբերակներ են ձայնագրել նաև Քրիս Քորնելը։ Դևիդ Քուքը հանդես է եկել այս տարբերակով American Idol-ի յոթերորդ եթերաշրջանում։
2011 թվականին Fall Out Boy-ի ֆրոնտմեն Փաթրիկ Սթամփը երգել է երգի քավեր տարբերակը ա կապելլա։

2015 թվականին իռլանդացի երաժիշտ EDEN-ը թողարկել է «Billie Jean»-ի ռեմիքս տարբերակը, իսկ հետո, առանձին, նաև իր քավերը՝ սեփական վոկալով։Ամերիկյան Weezer ռոք խումբը ներառել է երգը իր 2019 թվականի «Weezer» քավեր ալբոմում։


=== «Billie Jean 2008» ===
Մայքլ Ջեքսոնի «Billie Jean»-ի բնօրինակ տարբերակի ռեմիքսը ձայնագրել է Քանյե Ուեսթը՝ «Thriller 25» ալբոմի համար, որը Ջեքսոնի «Thriller»-ի վերաթողարկված տարբերակն է 25 տարի անց։ «Billie Jean 2008» անվանմամբ ռեմիքսը խառը գնահատականներ է ստացել; քննադատների մեծ մասը զգացել են, որ բնօրինակ տարբերակը անհնար էր բարելավել։ Pitchfork Media-ից Թոմ Յուինգը նույնպես դժգոհ էր երգի այս տարբերակից։


== Ժառանգություն ==
«Billie Jean»-ն օգնել է «Thriller» ալբոմին դառնալ բոլոր ժամանակների ամենաշատ վաճառվող ալբոմ։ Երգը և ելույթներն օգնել են Ջեքսոնին ստանալ լեգենդար փոփ երգչի կարգավիճակ։ Շատերը հավատում էին, որ «Billie Jean»-ը ինքնակենսագրական երգ է։ Այս տեսության վրա հիմնվելով, Լիդիա Մըրդոքը գրել է «Superstar» երգը, որը 1983 թվականի մանր հիթերից էր։ Դրա մեջ նա քննադատում  էր Ջեքսոնի պահվածքը և վարքագիծը։
Տարբեր հարցումների արդյունքում, «Billie Jean»-ը համարվում էր բոլոր ժամանակների լավագույն երգերից մեկը։
2013 թվականին WatchMojo.com-ը գնահատել է «Billie Jean»-ը որպես Մայքլ Ջեքսոնի լավագույն երգ։ Կայքի օգտատերերը քվեարկում էին օնլայն։ Հարցման անցկացնող Ռեբեքա Բրայթոնն ասել է․ «Այն փոփի, պարերի և R&B-ի անթերի խառնույթ է»։
Ֆարել Վիլյամսը՝ իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ, ասել է, որ «Billie Jean»-ը նրա սիրելի երգերից է։


== Անձնակազմ ==
Մայքլ Ջեքսոն՝ գլխավոր և բեք վոկալ, Yamaha CS-80 սինթեզատոր; երգի հեղինակ; կոմպոզիցիա; վոկալ, ռիթմ
Լեոն Չանցլեր՝ հարվածայիններ
Լուի Ջոնսոն՝ բաս կիթառ
Դևիդ Վիլյամս՝ կիթառ
Թոմ Սքոթ՝ լիրիկոն
Մայքլ Բոդիքեր՝ E-mu Emulator
Գրեգ Ֆիլինգեյնս՝ դաշնամուր, սինթեզատոր
Գրեգ Սմիթ՝ սինթեզատոր
Բիլ Ուոլֆեր՝ սինթեզատոր, սինթեզատորի ծրագրավորում
Ջերի Հեյ՝ լարայիններ
Ջերեմի Լիբոք՝ լարայինների ծրագրավորում
Բրյուս Սուեդիեն՝ միքսինգ, ինժեներ


== Չարթեր ==


=== Շաբաթական չարթեր ===


== Հավաստագրումներ ==


== Տես նաև ==
Մայքլ Ջեքսոն
Thriller


== Ծանոթագրություններ ==
ՆշումներՄատենագրություն
Քեմփբել Լիզա (1993)։ Մայքլ Ջեքսոն․ Փոփի թագավոր։ Branden։ ISBN 0-8283-1957-X 
Ջորջ Նելսոն (2004)։ Մայքլ Ջեքսոն․ Վերջնական հավաքածու (booklet)։ Sony BMG 
Հալսթեդ Քրեյգ, Քադման Քրիս (2003)։ Ջեքսոննի համար-մեկեր։ Authors OnLine։ ISBN 978-0-7552-0098-6 
Հալսթեդ Քրեյգ (2007)։ Մայքլ Ջեքսոն․ Ձայնագրության համար։ Authors OnLine։ ISBN 978-0-7552-0267-6 
Ջեքսոն Մայքլ (1988)։ Լուսնի քայլվածք։ Doubleday։ ISBN 0-385-24712-5 
Տարաբորելի Ջ․ Ռանդի (2004)։ Խելագարություն և կախարդություն։ Headline։ ISBN 0-330-42005-4 
Thriller 25: The Book (2008)։ Thriller 25: Գիրք։ ML Publishing Group։ ISBN 978-0-9768891-9-9 
Ուադհեմս Ուենս (2001)։ Հիթերի ներսում։ Berklee Press։ ISBN 0-634-01430-7 


== Արտաքին հղումներ ==
Մայքլ Ջեքսոն՝ Billie Jean ՅուԹյուբում
Երգի տեքստը MetroLyrics կայքում