armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սոֆիայի տաճար (Կիև)

Սոֆիայի տաճար, ճարտարապետության նշանավոր հուշարձան։ Հիմնադրվել է 1037 թվականին։
Եղել է Կիևյան Ռուսիայի գլխավոր պաշտամունքային և հասարակական կառույցը, կիևյան մոնոպոլիտների գլխավոր տաճարը։ Սոֆիայի տաճարը (կառուցված է հիմնականում պլինթոսով՝ տափակ, լայն, քառակուսի թրծված աղյուս) մեծաչափ (37 մետր x 55 մետր), հնգանավ, հնգաբսիդ, 13 գմբեթով խաչաձև-գմբեթավոր կառույց է։ Երեք կողմից շրջապատված է երկհարկանի սրահով, որին արևմուտքից ներկցված 2 աշտարակների աստիճանները տանում են դեպի ընդարձակ վերնադասերը։ Ներսում պահպանվել են 11-րդ դարի խճանկարներ և որմնանկարներ։
Սոֆիայի տաճարը հայ-ռուսական և հայ-ուկրաինական մշակութային կապերի հնագույն հուշարձաններից է։ Տաճարի արտաքին հարավային սրահի արևելյան մասում պահպանվել են որմնանկարների հետքեր՝ Գրիգոր Լուսավորչի և Հռիփսիմեի պատկերներով, ինչպես և 16-17-րդ դարերի 22 հայերեն արձանագրություններ։ Հայերեն արձանագրություններ կցագրերի տեսքով պահպանվել են նաև Յարոսլավ Իմաստունի սարկոֆագի (11-րդ դար) կափարիչի վրա։
Ուկրաինական բարոկկոյի ձևերով Սոֆիայի տաճարի այժմյան տեսքը 17-րդ դարի վերջից մինչև 1707 թվականը վերակառուցումների արդյունք է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում Սոֆիայի տաճարը վերականգնվել է։ 1934-ին հիմնվել է «Սոֆիայի տաճար» պատմաճարտարապետական թանգարան-արգելոցը, որն ընդգրկում է ոչ միայն Սոֆիայի տաճարը, այլ նրան շրջապատող 17-18 դարերի կառույցների համալիրը։


== Գրականություն ==
София Киевская. Материалы и иследования, Киев, 1973.
Халпахчьян О. Х., Армяно-русские культурные отношения и их отражение в архитектуре, Е., 1957.


== Ծանոթագրություններ ==
Սառցե կրկես

Սառցե կրկես, լեռներում սառցե գոգահովիտ ամֆիթատրոնի տեսքով, որը վերևից շրջափակում է սառցե դաշտը։ ժամանակակից կրկեսը կարող է պահպանել իր մեջ ձյունասառցե զանգված ,որը սովորաբար սնուցում է հարթավայրային սառցադաշտերը։ 


== Տերմին ==
«Սառցե կրկես» (Cirques) տերմինը մեծ գործածություն ունի նաև արևմտյան շատ երկրներում։ Այսպես,  «Երկրամակերևույթի գիտության հիմքերը» Ռ.Ժ.Ռայսի  հայտնի դասագրքում  «կրկեսը» նկարագրում են, որպես հարթ կտրվածքով բարձրադիր սառցե ավազան։ Սակայն, և՛ Ռ.Ժ. Ռեյսը, և՛ ավելի նոր հեղինակները նշում են, որ շատ երկրներում «Սառցե կրկես» տերմինը ունի իր անվանումը, ինչպես օրինակ՝   «ко́рри» (corríes)  Շոտլանդիայում և Անգլիայի  մի քանի շրջաններում, «Kar»  Գերմանիայում և «cwms» ՈՒելսում, և այլ ուրիշ բառերով։ Շատ աղբյուրներում «кар» և «սառցե կրկես» տերմինները համարվում են համարյա լրիվ հոմանիշներ։ Վ.Մ. Կոտլյակովի խմբագրությամբ «Գլյացիոնական բառարանում»,  Մ.Գ. Գրոսվալդան իր հոդվածում նշում է այս երկու հայտնի տերմինների հոմանիշությունը։ Իր դասագրքում Մատիաս Կուլեն նույնպես չի գրում սառցե կրկեսների մասին, ամեն տեղ այն նշելով որպես Կար


== Նկարագրություն ==
Ի.Ս. Շուկինի ընդհանուր երկրամակերևույթային հիմնարար դասագրքում սառցե կրկեսը՝ ամֆիթատրոնը, որը ներառում է մի քանի «կարեր» (սառցե կրկեսներ)։ «Սառցե կրկես» և «Կար» տերմինները Ռուսաստանում հաճախ օգտագործվում են գիտական և գործնական առօրյայում։ Կարը զբաղեցնող սառցադաշտը համապատասխանաբար կոչվում է կարային սառցադաշտ։ Կրկեսում տեղավորվող սառցադաշտերը բաժանվում են առանձին կարային սառցադաշտերի, բայց ինչպես կանոն արդեն անվանվում են ընդհանուր անունով։
Ենթադրվում է, որ այդպիսի, բարձր մակարդակի ավանդաբար, «Սառցե կրկես»  տերմինի հասկացումը որպես առանձին կարերի ամբողջություն, հարմար է նաև ռելիեֆի նկարագրության և ուսումնասիրման համար։


== Տես նաև ==
Սառցադաշտ
Կար  (Ռելիեֆի ձև)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Щукин И. С. Общая геоморфология. — М.: Московский университет, 1960. Т. 1. 616 с.; 1964. Т. 2. %64 с.
Геологический словарь. — М.: Недра, 1978. Т.1, 2.
Райс Р. Дж. Основы геоморфологии / Пер. с англ. под ред И. П. Герасимова. — М.: Прогресс, 1980. — 576 с.
Гляциологический словарь / Под ред В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 528 с.
Լճակային գորտ

Լճակային գորտ կամ ուտելու գորտ (լատ.՝ Rana esculenta), անպոչների կարգի իսկական գորտերի ընտանիքին պատկանող երկկենցաղ կենդանի։
Համարվում է այն եզակի լճային գորտերից մեկը, որը որպես հիբրիդ գոյություն է ունեցել դեռևս 5000 տարի առաջ։ Արտաքնապես գրեթե չի տարբերվում իր ազգական լճային գորտից։ Լճային գորտից տարբերվում է միայն ռեզոնատորով, որը լճային գորտերի մոտ սպիտակ է, իսկ վերջիններիս մոտ՝ մոխրագույն։
Ապրում է լայնատերև անտառների լճակներում։


== Տարածվածություն ==
Համարվում է Եվրոպայի էնդեմիկ կենդանատեսակ և տարածված է միայն Եվրոպա աշխարհամասում։ Բացի Պիրենեյան և Բալկանյան թերակղզիներից, Ֆրանսիայից և Հունաստանից տարածված է ամբողջ Եվրոպայում։
Տարածման արեալը ընդգրկում է Ռուսաստանի և կենտրոնական Եվրոպական հատվածը, Բալթյան վահանը, Սկանդինավյան թերակղզին՝ մինչև Իսլանդիա, Մեծ Բրիտանիան և Իռլանդիան, Ալպյան երկրները՝ ի դեմս Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի։
Լինում են ամբողջ կենտրոնական Եվրոպայում՝ մինչև Լեհաստան։


== Նկարագրություն ==
Մարմնի երկարությունը հասնում է 7-ից 10 մետրի։ Սովորաբար վառ կանաչ է, շատ կամ քիչ մուգ բծերով։ Փորն սպիտակ է կամ դեղնավուն։
Բազմացման շրջանում արուի առջևի վերջույթների առաջին մատերի վրա գոյանում են մուգ կոշտուկներ, բերանի անկյուններում՝ սպիտակ կամ դեղին ռեզոնատորներ։
Վարում է ակտիվ գիշերային և ցերեկային կենսակերպ։ Գիշերում է ջրի հատակին՝ տիղմի մեջ խրված։ Սնվում է անողնաշարավորներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տե՛ս նաև ==
Լճագորտ
Սևափոր սկավառակալեզու գորտ
Նովոալեկսանդրովկա (գյուղ, Շարանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոալեկսանդրովկաՆովոալեկսանդրովկա (ռուս.՝ Новоалександровка, բաշկիրերեն՝ Яңы Александровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(8876) 1992 WU3

(8876) 1992 WU3, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 23-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,403683 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,919 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8883 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1361,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,264477 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,76° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8876) 1992 WU3 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էմին Ահմեդով

Էմին Վիդադի օղլի Ահմեդով (ադրբ․ Emin Vidadi oğlu Əhmədov, հոկտեմբերի 6, 1986(1986-10-06), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, Ադրբեջանի ազգային հավաքականի անդամ։ Լոնդոնի ամառային Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։


== Կենսագրություն ==
Էմին Ահմեդովը ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Բաքվում։ Ահմեդովի հայրն աշխատում է գործարանում, իսկ մայրը բարձրագույն կրթություն է ստացել, բայց չի աշխատում՝ տնային տնտեսուհի է։ Էմինն ունի նաև եղբայր և քույր։
Էմինը ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1997 թվականին, երբ 11 տարեկան էր։ Ահմեդովը սկսել է մարզվել Հեզեր մարզական ակումբում։ Նրա խոսքով՝ ինքը վաղ տարիքից պայքարի նկատմամբ հետաքրքրություն է ունեցել։
2009 թվականին մինչև 66 կգ քաշային կարգում երրորդ տեղն է զբաղեցրել Կումայում՝ Յադիգյար Իմամի գավաթի խաղարկությունում և Բաքվի Ոսկե Գրան պրիի մրցաշարում։ 2011 թվականին արդեն իր համար նոր քաշային կարգում (մինչև 74 կգ) դարձել է Մոսկվայի Moscow Lights մրցաշարի փոխչեմպիոն։
2012 թվականի ապրիլին հաղթող է ճանաչվել Չինաստանի Տայյուանում անցկացված օլիմպիական խաղերի 2012 թվականի արտոնագրման մրցաշարում։ Այդ խաղերում Ահմեդովը նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Ադրբեջանի և ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Իլհամ Ալիևը Ահմեդովին պարգևատրել է «Տարագգի» մեդալով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էմին Ահմեդով – օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում (անգլ.)
Պրոֆիլը FILA կայքում
Պրոֆիլը Օլիմպիական խաղերի պաշտոնական կայքում
Էմին Ահմեդով
Կադյա

Կադյա (էստ․՝ Kadja), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ներքին Նատանեբ

Ներքին Նատանեբ (վրաց.՝ ქვემო ნატანები` քվեմո Նատանեբի), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 10 մետր բարձրության վրա՝ Սև ծովի ափին։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 18 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 3099 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով։
Գյուղն ունի դպրոց, հիվանդանոց, գրադարան, ֆուտբոլային մարզադաշտ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին. գյուղում գտնվում է հերթական կայարանը։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։


== Տես նաև ==
Վերին Նատանեբ


== Ծանոթագրություններ ==
Արա Ավագյան

Արա Սերյոժայի Ավագյան (մարտական անունը՝ Գիժ, հունվարի 1, 1960 - մարտի 2, 2010), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան առաջին պատերազմի մասնակից,  5-րդ բրիգադի Երևանի գումարտակի հրամանատար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Երևանում, ստացել միջնակարգ մասնագիտական կրթություն։
1989 թվականից մասնակցել է Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանությանը։ Գլխի հատվածում ստացել է ծանր վիրավորում, ենթարկվել պլաստիկ վիրահատման։
Ապաքինվելուց հետո եղել է Վարդենիսի, Նոյեմբերի, ապա կրկին Շահումյանի պաշտպտպանական դիրքերում։ Միացել է պարտիզանական ջոկատներին և մասնակցել Գյուլիստանի գրավմանը։ Ավելի ուշ մասնակցություն է ունեցել Շուշիի, Ասկերանի, Աղբուլաղի, Քոլատակի, Մարտակերտի, Կիչանի, Սրխավենդի, Խազանչիի, Բաշ-Գյունափայի, Հադրութի, Մարտակերտի շրջանների գյուղերի մարտերին և ազատագրմանը։
Ինքնասպան է եղել 2010 թվականին՝ ձեռքի նռնակով պայթեցնելով իրեն։
Աճյունն ամփոփված է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Խաչն ափի մեջ». մաս 1-ին
Աբդուլմամբետովո (գյուղ, Աբզելիլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդուլմամբետովո (այլ կիրառումներ)Աբդուլմամբետովո (ռուս.՝ Абдулмамбетово, բաշկիրերեն՝ Әбделмәмбәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 602 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
30-րդ հյուսիսային զուգահեռական

30-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 30°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 30° (հս.լ. 30°) կոորդինատը։
Այս զուգահեռականի վրա լայնության մեկ աստիճանի երկարությունը կազմում է 96.486 մետր


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 14 ժամ 05 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 10 ժամ 13 րոպեԱրևը հորիզոնից առավելագույնը բարձրանում է հուլիսի 21-ին 83.83, դեկտեմբերի 21-ին՝ 36.17 աստիճանի չափով։


== Տես նաև ==
31-րդ հյուսիսային զուգահեռական
29-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաֆիկ Կրպեյան

Ռաֆիկ Վահագնի Կրպեյան (մայիսի 13, 1996(1996-05-13), Թաթուլ, Արագածոտնի մարզ, Հայաստան), Արցախի Պաշտպանության Բանակի զինծառայող, Պաշտպանության բանակի սերժանտ, «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետ, քառօրյա պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ռաֆիկ Կրպեյանը ծնվել է 1996 թվականի մայիսի 13-ին Արագածոտն մարզի Թաթուլ գյուղում Վահագն և Լիանա Կրպեյանների ընտանիքում։ Ռաֆիկը հաճախել է Թաթուլի միջնակարգ դպրոց, ապա 2009-2013 թվականներին ուսումը շարունակել է Թալինի ավագ դպրոցի հումանիտար հոսքում։ Դպրոցական տարիներին Ռաֆիկը հաճախել է ըմբշամարտի, մասնակցել մրցումների Հայաստանի տարածքում և շահել մրցանակային տեղեր։
Ռաֆիկ Կրպեյանը 2013 թվականին ընդունվել է Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ, որտեղ ստանում էր փրկարարի մասնագիտություն։ Առաջին կուրսն ավարտելուց հետո նա մեկնել է զինվորական ծառայության։


== Զինվորական ծառայություն ==
Ռաֆիկ Կրպեյանը պարտադիր զինվորական ծառայության է մեկնել 2014 թվականի հունիսի 23-ին։ Սկզբում ծառայության է անցել Արմավիրի ուսումնական զորամասում, իսկ որոշ ժամանակ հետո կրտսեր սերժանտի զինվորական կոչումով տեղափոխվել է Մարտակերտի շրջանի Սրխավենդի զորամաս՝ որպես տանկի հրամանատար։ 
2015 թվականի մայիսին Ռաֆիկը ստացել է սերժանտի զինվորական աստիճան։
Սերժանտ Կրպեյանը զինվորական ծառայությունն իրականացրել է որպես հայրենիքի օրինակելի զինվոր՝ զորամասի հրամանատարության կողմից արժանանալով շնորհակալագրերի։


=== Քառօրյա պատերազմ ===
2016 թվականի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը արցախա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով հակառակորդի զինված ուժերի ստորաբաժանումները լայնամասշտաբ հարձակումներ են կատարում։
Ապրիլի 2-ին զորամասում պատրաստվել են շարային ստուգատեսի, երբ հրամանատարի կողմից ստացել են մարտական հրաման՝ «տագնապով բարձրանալ մարտական դիրքեր»։ Պետոյի անվան 77-րդ մոտոհրաձգային գումարտակով սկզբից մեկնել են Դրմբոն նստեցման շրջան, ապա մարտական առաջադրանքով մեկնել Թալիշ ու մասնակցել գյուղում ընթացող ռազմական գործողություններին։
Ապրիլի 3-ին իրենց գումարտակով ետ են գնում ու, թշնամու գրաված դիրքերը ետ վերցնելով, առաջ են շարժվում մինչև վերջին դիրքը՝ 162-րդը։ Դիրքից դիրք անցնելիս նկատում են հակառակորդի տանկը։ Կապի բացակայության պատճառով "770" տանկի հրամանատար սերժանտ Ռաֆիկ Կրպեյանը կարողանում է ճիշտ կողմնորոշվել, իր անձնակազմի հետ տանկը գործի գցելով, առաջ է գնում և ճիշտ նշանառությամբ խոցում այն։ 
Ապրիլի 4-ին ադրբեջանական կողմը ականանետներով ու հրանոթներով շարունակել է արկակոծել հայկական զինված ուժերի առաջնային դիրքերը։ Ռաֆիկ Կրպեյանը այստեղ ևս կարողանում է խոցել հակառակորդի երկու զրահատեխնիկա՝ նպաստելով հակառակորդի լայնածավալ գրոհի կասեցմանը։ 
Հաստատված հրադադարից հետո Ռաֆիկը շարունակում է իր ծառայությունը մարտական դիրքերում մինչև հունիսի վերջ, որից հետո էլ զորացրվում է։ 


== Պարգևներ ==
Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի 2016 թ. սեպտեմբերի 7-ի հրամանագրով սերժանտ Ռաֆիկ Վահագնի Կրպեյանը ցուցաբերած բացառիկ խիզախության, անձնուրաց քաջության և անմնացորդ նվիրումի համար պարգևատրվում է Հայաստանի «Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի շքանշանով։


== Կյանքը Քառօրյայից հետո ==
Բանակից զորացրվելուց հետո Ռաֆիկ Կրպեյանը շարունակում է ուսումն անվճար համակարգում, ստանում փրկարարի մասնագիտություն և հմտանում համակարգչային ծրագրավորման դասընթացի մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոստան (Սեբաստիայի գավառ)

Բոստան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օլիվիա Գուեդես Պենտեադո

Օլիվիա Գուեդես Պենտեադո (անգլ.՝ Olívia Guedes Penteado, մարտի 12, 1872(1872-03-12), Կամպինաս, Սան Պաուլու, Բրազիլիա - հունիսի 9, 1934(1934-06-09), Սան Պաուլո, Բրազիլիա), բրազիլացի արվեստի հովանավոր և բարերար, որը Սան Պաուլո քաղաքում հիմնադրել է Ժամանակակից արվեստի սրահը։ Երկրում մոդեռնիզմի շարժման տարածման համար խթանող ուժ է հանդիսացել, եղել այդ շարժման առանցքային նկարիչների, այդ թվում՝ Անիտա Մալֆատիի, Տարսիլա դու Ամարալի ու Էյտոր Վիլա Լոբոսի ընկերը։ 
Զարմուհին՝ Իոլանդա Պանտեադոն, նույնպես արվեստի հովանավոր էր։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1872 թվականին Կամպինաս քաղաքում և եղել Պիրատինինգայի բարոն, Մոգի Միրիմում սուրճի հզոր ագարակատեր Ժոզե Գուեդես դե Սոուցայի և վերջինիս կնոջ՝ Կարոլինա Լեոպոլդինա դե Ալմեիդա է Սոուցայի դուստրը։ Մանկությունն անցկացրել է հոր՝ Մոգի Միրիմում գտնվող Ֆազենդա դե Բարա կալվածքում։ Կրթությունն ստացել է տանը՝ մասնավոր ուսուցիչներից, որոշ ժամանակ էլ՝ Բոյանաս քոլեջում։ Հետագայում ընտանիքը տեղափոխվել է Սան Պաուլո, որտեղ հայրը դարձել է բարոն Պիրատինինգա։ 
Փարիզում ապրելիս Պանտեադոն հանդիպել է մոդեռնիստ ընկերների հետ, Բրազիլիա վերադարձել Պաբլո Պիկասոյի ու Մարի Լորանսենի աշխատանքների կրկնօրինակներով, ի թիվս այլոց։ 1923 թվականին հիմնադրել է Ժամանակակից արվեստի սրահը։ 

16 տարեկանում ամուսնացել է իր զարմիկ Ինասիո Լեիտ Պենտեադոյի հետ։ Պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար և ակտիվորեն մասնակցել 1932 թվականի սահմանադրական հեղափոխությանը։ Մահացել է 1934 թվականին որդանման ելունի բորբոքումից, հուղարկավորվել Սան Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանատանը։ Նրա գերեզմանը զարդարված «Թաղում» խորագրով քանդակով, որի հեղինակը Վիկտոր Բրեշերետն է։ Նրա պատվին անվանակոչվել են երկաթուղային կայարանի մեկ կանգառ և մեկ փողոց։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Խաղաղության մշակույթ

Խաղաղության մշակույթ, «Խաղաղություն» բառը այս կոնտեքստում օգտագործվում է այն իմաստով, որը հականիշ է պատերազմին։ Այս հասկացությունը լայնորեն օգտագործվում է ներքին և միջազգային հարաբերություններում։ Լայնորեն կիրառվում է ՄԱԿ-ում։ Խաղաղության մշակույթը ՄԱԿ-ը օգտագործում է, որպես ստրատեգիական զենք, որը նպատակ ունի խաղաղություն հաստատելու ոչ թե պատերազմական հավասարակշռությամբ, այլ մշակութային միջոցներով։ Խաղաղության մշակույթը ունի տարբեր իմաստներ։ 2004 թվականին բերվեց խաղաղության մշակույթի երկու հասկացություն։ «Ավանդական խաղաղության մշակույթ» և «Նոր խաղաղության մշակույթ, որպես ներդաշնակություն»։ Նրանց տարբերությունը հաստատվում է ինդուստրիալ տարբերությամբ և ինֆորմացիոն գերիշխանության տարբերությամբ։ Ժամանակակից հասարակությունը տարբեր երկրներում 60-90%-ով համարվում է ինդուստրիալ, և միայն 10-40%-ով տեղեկատվական, բայց վերջինս ակտիվորեն աճում է։
Ավանդական խաղաղության մշակույթը բնորոշ է ինդուստրիալ հասարակությանը։ Սա քաղաքական և զինված ուժերի հավասարությունն է, որը միշտ անբեկանելի է և բացառում է պատերազմական իրավիճակը։ Հենց այս պատճառով էլ այս մշակույթները չունեն արդյունավետ ինստիտուտներ, որոնք կարող են պատերազմին և ահաբեկչությանը դիմակայել։ Սրանով է պայմանավորված այս պահին աշխարհում ընդացող շուրջ 40 պատերազմների և ահաբեկչական գործողուտյունների առկայությունը։ Դրանց պատճառը հանդիսանում է այն, որ տվյալ ինդուստրիալ հասարակությունները սոցիալական և մշակութային աններդաշնակության մեջ են։ Որովհետև ինդուստրիալ երկրների հիմնական նպատակը շահույթի հետապնդումն է։ Այսպես ասած «ավանդական աշխարհը» համարվում է շատ փխրուն և անկայուն, մշտապես գտնվում է ահաբեկչության և պատերազմական իրավիճակների էպիկենտրոնում։
Նոր խազազության մշակույթը ներդաշնակության մշակույթ է, որը առաջացել է տեղեկատվական հասարակությունում։ Դա սոցիալական ներդաշնակություն է, սոցիալական խմբերի և էթնոսների հավասարակշռության մեխանիզմ, որի գերիշխանությունը կազմում են երեխաները, ծնողները, հատկապես մայրերը, ինչպես նաև՝ ուսուցիչները, դաստիարակները, բժիշկները և այլն, որոնք կազմում են տարբեր երկրների բնակչության 50-80%-ը։ Այս խումբը կրում է հիմնական խաղաղասիրության էներգիան։ Սրանք կազմում են ներդաշնակության մշակույթի սոցիալական հիմնասյունը։
Միայն սոցիալական խաղաղությունը, որը ստեղծում է նոր, ներդաշնակ և կայուն աշխարհ կամ խաղաղություն, կարող է պատերազմը, ահաբեկչությունը և աղքատությունը կանխարգելել։ Տեղեկատվական հասարակությունը կենտրոնանում է հիմնականում խաղաղության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Պետեր Բոս

Պետեր Բոս (հոլ.՝ Peter Bosz[ˈpeːtər ˈbɔs], նոյեմբերի 21, 1963(1963-11-21), Ապելդորն, Խելդեռլանդ, Նիդերլանդներ), հոլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ, ներկա պահին՝ մարզիչ։ Ներկայումս գլխավորում է գերմանական «Բորուսիա» ակումբը։


== Ֆուտբոլային կարիերա ==
Պետեր Բոսը «ԱԳՈՎՎ» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1981 թվականին՝ «Վիտես» ակումբում։ Այնուհետև տեղափոխվել է նախ «Վալվեյկ», ապա՝ ֆրանսիական «Տուլոն»։ Կարիերայի լավագույն տարիներն անցկացրել է հանդես գալով «Ֆեյենորդ», ճապոնական «Ջեֆ Յունայթեդ Իթիհարա Տիբա», գերմանական «Հանզա», «ՆԱԿ Բրեդա» ակումբներում, ինչպես նաև Նիդերլանդների ազգային հավաքականում։ 1999 թվականին վերադարձել է ճապոնական  «Ջեֆ Յունայթեդ Իթիհարա Տիբա», որից հետո ավարտել է կարիերան։


== Մարզչական կարիերա ==
Կարիերան ավարտելուց հետո մարզել է մի շարք հոլանդական ակումբներ. «ԱԳՈՎՎ», «Դե Գրաֆսհապ», «Հերակլես»։ 2006-ից 2009 թվականներին ստանձնել է «Ֆեյենորդի» տնօրենի պաշտոնը։ 2013 թվականից 2016 թվականներին մարզել է «Վիտեսը»։ 2016 թվականին նշանակվել է իսրայելական «Մակաբին»։ Մի քանի ամիս անց լքել է ակումբը և գլխավորել «Այաքսը», որը 2016-2017 մրցաշրջանում Բոսի գլխավորությամբ Հոլանդական լիգայում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը և Եվրոպա Լիգայի խաղարկությունում հասել մինչև եզրափակիչ, որտեղ էլ 0:2 հաշվով պարտվեց անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդին»։
2017 թվականի հունիսի 6-ին նշանակվել է Դորտմունդի «Բորուսիայի» գլխավոր մարզիչ։ Պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2019 թվականի հունիսի 30-ը համաձայնությամբ։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Որպես խաղացող ===
 «Ֆեյենորդ»Նիդերլանդների չեմպիոն (1)։ 1992/93
Նիդերլանդների գավաթի գավաթակիր (3)։ 1991/92, 1993/94, 1994/95


=== Որպես մարզիչ ===
 «Հերակլես»Առաջին դիվիզիոն (1)։ 2004/05


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.de պաշտոնական կայքում (գերմ.)
Աստերոիդների ցանկ (1901-2000)

Աստերոիդների ցանկ (1801-1900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (2001-2100)
 Աստերոիդների ցանկ (1801-1900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (2001-2100)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000)»։ www.minorplanetcenter.net
Ֆիշովո (գյուղ, Դեմյանսկի շրջան)

Ֆիշովո (ռուս.՝ Фишово), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Դեմյանսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օյուղ

Օյուղ, Օյուխլի, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռնաշղթայի կատարային մասում, Վայք քաղաքից 10 կմ հարավ–արևմուտք, Հորադիս գյուղից հյուսիս-արևելք։ Կովկասի 5–վերստանոց քարաեզում՝ Կանզախյալ:


== Ծանոթագրություններ ==
Համիդ բեկ Շախթախտինսկի

Համիդ բեկ Խալիլ աղա օղլի Շախթախտինսկի (ադրբ.՝ Həmid bəy Xəlil ağa oğlu Şahtaxtinski, մարտի 12, 1880(1880-03-12), Շահթախտ, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 3, 1944(1944-02-03), Արխանգելսկ, Արխանգելսկի մարզ, ԽՍՀՄ, Խորհրդային Ռուսաստան), Ադրբեջանի քաղաքական և պետական գործիչ, Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության խորհրդարանի անդամ, Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության Կրթության և կրոնական հավատալիքների նախարար;


== Կենսագրություն ==
Համիդ բեկ Շախթախտինսկին ծնվել է 1880 թվականի մարտի 12-ին Նախիջևանի գավառի Շահթախտի գյուղում։ Առաջին կրթությունը ստացել է կրոնական դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է քաղաքի դպրոցում։ 1899 թվականի հունիսի 5-ին, նա ավարտել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանը։ 1899 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նշանակվել է ուսուցիչ՛ Երևանի ռուս-թաթարական դպրոցում։ 1902 թվականի ապրիլի 9-ին նշանակվել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանի ուսուցիչ։ Նա դասավանդել է Երևանի ուսուցիչների ճեմարանում ավելի քան 5 տարի։ Նա ազատվել է աշխատանքից 1907 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ իր դիմումի համաձայն։ 1907 թվականին Հ.Շախթախտինսկին ընդունվել է Օդեսայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Ավարտել է համալսարանը 1912 թվականին։
Համիդ բեկ Շահթախտինսկին բարձրագույն կրթությունն ավարտելուց հետո 1912 թվականին վերադարձել է Բաքու։ 1913 թվականին նա բացել է իր դասընթացը ուսուցիչներին վերապատրաստելու համար։
Նա սկսել է իր քաղաքական գործունեությունը փետրվարյան հեղափոխությունից հետո։ Նա «Իթթիհադ» կուսակցության անդամ էր 1917 թվականից։ Ռուսական հեղափոխությունից հետո Հ.Շահթախտինսկին Թբիլիսիի ուսուցիչների համագումարում ժամանակավոր Անդրկովկասյան կառավարության կողմից ընտրվել է Կովկասի կրթության հանձնաժողովի անդամ։ 1918 թվականին Անդրկովկասի սեյմի ձևավորումից հետո նա ծառայել է որպես Անդրկովկասի կառավարության հանրային կրթության նախարար։ 1918 թվականին Ադրբեջանի հանրապետություն հաստատվելուց հետո Հ.Շահթախտինսկին դարձել է Կառավարության կրթության նախարար։
Շախտյոխինսկին ենթարկվել է բռնաճնշումների։ 1941 թվականին ձերբակալվել է։ Մահացել է 1944 թվականի փետրվարի 3-ին Արխանգելսկի մարզում։


== Աղբյուրներ ==
Əliyev M., Həmid bəy Şahtaxtinski "Azərbaycan Demokratik Respublikası. Azərbaycan hökuməti (1918-1920)". Bakı։ 1990;
Məmmədov X., Bir ərizə. "Azərbaycan gəncləri" qəzeti, 1967, 4 yanvar.


== Ծանոթագրություններ ==
Sky News

Sky News, բրիտանական շուրջօրյա լրատվական հեռուստաալիք «British Sky Broadcasting» մեդիահոլդինգի կազմում, որը պատկանում է Ռուփերտ Մերդոքի News Corporation կոնգլոմերատին։ Եթեր է հեռարձակվում 1989 թվականի փետրվարի 3-ից։ Կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Լոնդոնում։ Ընկերությունը ունի 18 արտասահմանյան թղթակիցներ կետեր։ Հեռուստաալիքի դիտման համար պարտադիր է մուծել բաժանորդական վճառ։ Հեռարձակվում է ամբողջ աշխարհում արբանյակային ցանցերում թվային ֆորմատով։ Sky News-ի լսարանի հիմնական մասը գտնվում է Մեծ Բրիտանիայում, իսկ ամբողջ աշխարհում լսարանը կազմում է 150 միլիոն մարդ։ Հեռուստաալիքը հեռարձակվում է մի քանի տարբերակներով՝ ըստ աշխարհամասերի։
2010 թվականին Sky News-ը դարձավ առաջին բրիտանական լրատվական հեռուստաալիքը, որը սկսեց հեռարձակվել բարձր պարզության ֆորմատով։


== Տես նաև ==
Sky1


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2012-08-31 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Sky News International (անգլ.)
Արցանց հեռարձակում (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==
1690

1690 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1690 թվականն է, 
XVII դարի 90-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ապրիլի 25 - Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, ֆլամանդացի նկարիչ
Եղիազար Ա Այնթափցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1681-ից առ 1691 թվականը։ Հաջորդել է Հակոբ Դ Ջուղայեցի կաթողիկոսին
Պուչեժի շրջան (Իվանովոյի մարզ)

Պուչեժի շրջան (ռուս.՝ Пучежский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Իվանովոյի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պուչեժ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 880 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 13863 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,75 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ռոդել

Ռոդել (ֆր.՝ Rodelle), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 959 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.95 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 53.43 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 140 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 17 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 603 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 477-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 126։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,1 %։ 477 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 460 անձ (249 տղամարդ և 211 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (7 տղամարդ և 10 կին)։ 126 անաշխատունակներից 47-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 49-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE
Քարինջի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Քարինջ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 46 հուշարձան (20 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Բրոսկովցի

Նովիե Բրոսկովցի (ուկրաիներեն՝ Нові Бросківці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովիե Բրոսկովցի գյուղում բնակվում էր 1 469 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մունդուկսա

Մունդուկսա (ռուս.՝ Мундукса), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Պրիօնեժսկի շրջանում։ Թափվում է Մուրոմլյա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 20 կմ է, ավազանի տարածքը 96,2 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սվիր, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01040100712102000012349
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102001234
Ավազանի կոդը - 01.04.01.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(8310) Սիլոս

(8310) Սիլոս (անգլ.՝ Seelos), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի օգոստոսի 9-ին NEAT ծրագրի կողմից Հալեկալայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,327146 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1654 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4889 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1296,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277631 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8310) Սիլոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ավետարան (4647)

Ավետարան (4647), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4647 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում  Յովհաննես աբեղա  գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5X13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 320 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 12, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով, Ավետարան։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, կոստղապատ, 2 արծաթյա և 1 մետաղյա խաչով, մոտաղյա անկյունազարդերով և 4 ակերով, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 253բ, 318բ, հետագայի՝ 254ա (1692 թ.), 113ա (17-րդ դար), 25ա (1838 թ.):


== Ծանոթագրություններ ==
Պլազմոն

Պլզամոն պլազմայի խտության տատանումների քվանտ։


== Բացատրություն ==
Պլազմոնի հաճախականությունը պարզագույն դեպքում որոշվում է

  
    
      
        
          E
          
            p
          
        
        =
        ℏ
        ⋅
        
          ω
          
            p
          
        
        =
        
          
            h
            
              2
              ⋅
              π
            
          
        
        ⋅
        
          ω
          
            p
          
        
        =
        ℏ
        
          
            
              
                n
                
                  e
                  
                    2
                  
                
              
              
                m
                
                  ε
                  
                    0
                  
                
              
            
          
        
        
        .
      
    
    {\displaystyle E_{p}=\hbar \cdot \omega _{p}={\frac {h}{2\cdot \pi }}\cdot \omega _{p}=\hbar {\sqrt {\frac {ne^{2}}{m\varepsilon _{0}}}}\,.}
  որտեղ D-ն Դեբայի շառավիղն է, k-ն՝ ալիքային թիվը, a-ն թվային գործակից է, ո-ը՝ էլեկտրոնների խտությունը, e-ն և և m-ը՝ էլեկտրոնի լիցքը և զանգվածը։ Այս առնչությունից հետևում է, որ ալիքի մեծ երկարություն (D) ունեցող Պփ էներգիան՝

  
    
      
        
          E
          
            p
          
        
        =
        ℏ
        
          ω
          
            p
          
        
        =
        ℏ
        e
        
          
            
              n
              
                m
                
                  ε
                  
                    0
                  
                
              
            
          
        
        ,
      
    
    {\displaystyle E_{p}=\hbar \omega _{p}=\hbar e{\sqrt {\frac {n}{m\varepsilon _{0}}}},}
  Երբ kD<l, պլազմոնը կարելի է դիտարկել որպես քվազիմասնիկ, հակառակ դեպքում պլազմային ալիքներն արագ մարում են։
Պինդ մարմնի պլազմայում այդպիսի քվազիմասնիկների գոյությունը դրսևորվում է, երբ բարակ թաղանթի միջով անցնում է էլեկտրոնների փունջ։ Չափումները ցույց են տալիս, որ թաղանթով անցած էլեկտրոնի էներգիան նվազում է տվյալ նյութի համար բնորոշ E էներգիային բազմապատիկ ընդհատ արժեքի չափով։
Մի շարք նյութերի համար E-ի արժեքն ավելի լավ է համապատասխանում փորձի արդյունքներին, եթե հաշվի են առնվում նաև արժեքական էլեկտրոնները։


== Արտաքին հղումներ ==
http://home.hccnet.nl/ja.marquart/BasicSPR/BasicSpr01.htm Archived 2006-03-02 at the Wayback Machine.
http://www.qub.ac.uk/mp/con/plasmon/sp1.html Archived 2003-04-23 at the Wayback Machine.
http://www.photonics.com/spectra/research/XQ/ASP/preaid.101/QX/read.htm Archived 2006-01-17 at the Wayback Machine.
Plasmonic computer chips move closer
Progress at Stanford for use in computers
Slashdot։ A Plasmonic Revolution for Computer Chips?
A Microscope from Flatland Physical Review Focus, January 24 2005
n:en:Invisibility shield gets blueprint
Թալիշական հարց

Թալիշական հարց (ադրբ.՝ Talış məsələsi, ռուս.՝ Талышский вопрос), ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության հարավում՝ Թալիշստանում ապրող թալիշական բնակչության ազգային նույնականացման և ինքնորոշման հետ կապված խնդիրների ամբողջություն։


== Հարցի պատմությունը ==

Թալիշները հնագույն ժամանակներից ապրում են Թալիշստանում, որի հյուսիսային մասը այժմ մտնում է Ադրբեջանական Հանրապետության կազմի մեջ։ Այդ Հյուսիսային Թալիշստանը Ադրբեջանում պաշտոնապես կոչվում է «հարավային գոտի»։
Թալիշական հարցի առաջին սրումը տեղի է ունեցել 1918 թվականին, երբ թալիշ-մուղանական շրջանները հրաժարվել են ենթարկվել նորաստեղծ Ադրբեջանական Հանրապետությանը։ 1918 թվականի օգոստոսի 4-ին ստեղծվել է Մուղանի ժամանակավոր ռազմական դիկտատուրան («Մուղանական դիկտատուրա»)։ Հետագայում, 1919 թվականի մայիսի 15-18-ին ՌԽՍՀՄ կազմում հռչակվել է Մուղանի Խորհրդային Հանրապետությունը, սակայն 1919 թվականի հուլիսի 23-25-ին ադրբեջանական զորքերը գրավել և կազմալուծել են այն։ Այդ պահից Թալիշը մայրաքաղաք Լենքորանով մտնում է Ադրբեջանի կազմի մեջ։
1993 թվականի հունիսի 21-ին Լենքորանում գնդապետ Ալիքրամ Հումաթովի գլխավորությամբ մի խումբ թալիշ սպաներ հռչակեցին Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետությունը։ Այդ ապստամբությունը ընթանում էր արցախյան ճակատում հայկական բանակի հարձակման հետ զուգահեռ։ Այդ իրադարձությունները խթանեցին Սուրեթ Հուսեյնովի խռովությանը և մաս կազմեցին Ադրբեջանում իշխանության ընդհանուր ճգնաժամին։ Կազմավորվեցին իշխանության տեղական մարմիններ, հիմնադիր ժողով՝ Ազգային Մեջլիս հրավիրվեց։ Ալիքրամ Հումաթովը երկու անգամ հանդիպել է Ադրբեջանի նոր ղեկավար Հեյդար Ալիևին, սակայն նրանք ընդհանուր հայտարարի չեն եկել։ Ապստամբությունը թալիշական բնակչության կողմից զգալի աջակցություն ստացել չե, որի արդյունքում երկու ամիս անց՝ օգոստոսի 23-ին նորաստեղծ հանրապետությունը տապալվեց։ Ալիքրամ Հումաթովին մահապատժի դատապարտեցին, սակայն 10 տարի բանտարկումից հետո նրա Նիդերլանդներ աքսորեցին։ Ադրբեջանի ժողովրդների հավասարության կուսակցությունը արգելվել է, սակայն փաստացի շարունակեց իր գոյությունը։
Ինչպես նշում են մասնագետները, Թալիշ-մուղանյան այդ երկրորդ վաղանցիկ հանրապետության ստեղծումով թալիշական հարցը Ադրբեջանի Հանրապետությունում իրեն ցույց տվեց որպես արդեն լիովին ձևավորված երևույթ։ Այդ ժամանակից թալիշական շարժումը անցավ անկման ժամանակաշրջանի փուլ, սակայն 2005 թվականին, երբ Ծաղկաձորում տեղի ունեցավ Թալիշագիտության միջազգային առաջին գիտաժողովը, շարժումը նոր զարթոնքի սկիզբ առավ։


== Արտաքին հղումներ ==
Թալիշական խնդիրը(չաշխատող հղում)
Яна Амелина: Талышский вопрос в современном Азербайджане(չաշխատող հղում) (ռուս.)
Талышский вопрос — объект геополитики(չաշխատող հղում) (ռուս.)


== Ծանոթագրություններ ==
«Ռեննտիր» օպերացիա

Օպերացիա «Ռենտիր» (գերմ.՝ Operation Renntier  - «հյուսիսային եղջերու»)՝  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական գործողություն, որի ընթացքում  ֆաշիստական «Նորվեգիա» բանակը  ներխուժել է Պետսամո շրջանը նիկելի հանքերը գրավելու  և  բոլոր ուղղություններով ֆինական զորքերի հետ պաշտպանություն իրականացնելու մտադրությամբ ։


== Նկարագրություն ==
Գործողության պլանավորումը սկսվեց  1940 թվականի օգոստոսի 13-ին, գերմանացիների կողմից Նորվեգիայի օկուպացումից  անմիջապես հետո և ավարտվեց նույն տարվա հոկտեմբերին։ Ծրագիրը ենթադրում  էր, որ ֆաշիստական բանակի երկու ստորաբաժանումները՝ «Նորվեգիա»   կզբաղեցնեն  ֆինական Պետսամո տարածաշրջանը և կկանխեն Խորհրդային Միության կողմից  ռազմավարական կարևոր նշանակաություն ունեցող գերմանական արդյունաբերական հանքահորերի գրավումը։
Գործողությունը իրականացվել  է որպես  Բարբարոսա ռազմական գործողության մի մաս։ Սկսվել է 1941 թվականի  հունիսի 22-ին, ընթացել է հաջողությամբ.  գերմանիական 2-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիան տարածք են զբաղեցրել Լիինախամարիի շուրջ, իսկ 3-րդ լեռնահրաձգային դիվիզիան գրավել է Լուոստարին, ինչպես նաև գրավել է Պետսամոյում Խորհրդային Միության  հյուպատոսության անձնակազմը։
Ծրագրի իրականացումը շարունակվել է  «Պլատֆինկուս» (գերմ.՝ Platinfuchs - «պլատինե աղվես») գործողությամբ, որը ենթադրում էր այդ երկու ստորաբաժանումների հարձակումը  Մուրմանսկի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիքիլիսա (այլ կիրառումներ)

Ալիքիլիսա անվանումը կարող է վերաբերվել Արևմտյան Հայաստանի հետևյալ գյուղերին

Ալիքիլիսա (Երզնկայի գավառ) - Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում
Ալիքիլիսա (Թորթումի գավառ) - Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառում
Ձեռագրաբանություն

Ձեռագրաբանություն դատական, քրեագիտության բնագավառ, որն ուսումնասիրում է ձեռագրերն ու մշակում դրանց հետազոտման մեթոդները՝ քրեական կամ քաղաքացիական գործեր քննելու ընթացքում ծագած հարցերին լուծում տալու նպատակով։
Հիմնական դրույթները մշակել է Ե. Ֆ. Բուրինսկին, հայերեն ձեռագրի հատկանիշների դասակարգման և նույնացման մեթոդիկան՝ Լ. Օհանյանը։ Ձեռագրաբանության միջոցով պարզվում է, թե կոնկրետ ով է որոշակի ձեռագրի հեղինակը՝ նրա հատկանիշները կասկածյալի կամ որևէ այլ անձի ձեռագրի հետ համեմատելու եղանակով։
Ձայնագրությունների միջոցով կարելի է պարզել անձի տարիքը, սեռը, գրելու պահին նրա դիրքը (կանգնած, նստած և այլն), վիճակը (հիվանդ, հարբած և այլն)։
Ձեռագրի հեղինակը հայտնաբերվում է նաև նրա գրավոր խոսքի միջոցով (գրելաոճ, լեզվաոճ և այլն)։ Ձեռագրաբանության փորձագիտական եզրակացությունը դասվում է ապացույցների շարքը։
Վլադիմիրովկա (գյուղ, Ենոտաևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎլադիմիրովկաՎլադիմիրովկա (ռուս.՝ Владимировка), գյուղ Ռուսաստանի Աստրախանի մարզի Ենոտաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 910 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էլենա Չիոցա

Էլենա Մարգարիտա Չիոցա (իսպ.՝ Elena Margarita Chiozza , հոկտեմբերի 26, 1919(1919-10-26) - հունվարի 8, 2011(2011-01-08), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի աշխարհագրագետ, պրոֆեսոր, գրող։


== Կենսագրություն ==
Էլենա Չիոցան ավարտել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Աշակերտել է արգենտինացի աշխարհագրագետ Ռոմուալդո Արդիսոնոին։ Ղեկավարել է Atlas Total de la República Argentina del Centro Editor de América Latina, La Argentina. Suma de Geografía y El País de los Argentinos հավաքածուն, Լուխանի ազգային համալսարանում ստեղծել է 
բնապահպանական տեղեկատվական ծրագիր։ Պատվավոր դոկտորի (Doctor Honoris Causa) կոչում ստացել է Լուխանի և Կոմաուեի ազգային համալսարաններից։ Եղել է Աշխարհագրության ազգային ակադեմիայի և Ալեքսանդր Հումբոլդտի ուսումնասիրությունների կենտրոնի պատվավոր անդամ։ Համակարգել է տարբեր ակադեմիական հանձնաժողովներ։ 2010 թվականին ակադեմիական գործունեության համար արժանացել է Ռեբեկա Գերշմանի մրցանակին։ Մրցանակն ստանալուց մեկ ամիս հետո մահացել է։ Եղել է La Aljaba. Revista de Estudios de la Mujer խորհրդատվական խորհրդի անդամ։


== Ընտրյալ երկեր ==
La Patagonia. Colección: Mi país, tu país. Enciclopedia argentina de la escuela y el hogar, Susana Zanetti directora. Centro Editor de América Latina, Buenos Aires, 1969.
Estancias patagónicas. Colección: Mi país, tu país. Enciclopedia argentina de la escuela y el hogar, Susana Zanetti directora. Centro Editor de América Latina, 1969.
El país de los argentinos. La Patagonia. La Antártida Argentina. El nordeste. Centro Editor de América Latina, Buenos Aires, 1976.
¿Qué es la Argentina? Informe técnico. Colección: El país de los argentinos, Elena Chiozza directora. Centro Editor de América Latina, Buenos Aires, 1977.
Atlas total de la República Argentina. Centro Editor de América Latina, Buenos Aires, 1981.
"La integración del Gran Buenos Aires". En Buenos Aires, historia de cuatro siglos. Editorial Abril, Buenos Aires, 1983.
Prólogo al libro La valoración del país: la República Argentina, 1920, de Pierre Denis. Solar, Buenos Aires, 1987.
Colaboradora en el libro Territorios y ambientes en el mundo comtemporáneo: 3.er ciclo EGB. Aique, Buenos Aires, 1998.
Introducción a la geografía, junto con Cristina Teresa Carballo. Prometeo - Universidad de Quilmes, Buenos Aires, 2006.


== Գրականություն ==
Hiernaux Daniel y Lindón Alicia. Tratado de geografía humana. Editorial Anthropos, Buenos Aires, 2006. ISBN 84-7658-794-5. (in Spanish)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Falleció Elena Chiozza, académica pionera de la geografía universitaria argentina. Geo Red Web (in Spanish)
Falleció Elena Chiozza Instituto Argentino para el Desarrollo Económico Archived 2012-11-28 at Archive.is (in Spanish)
Entrevista de Elena Chiozza y Guillermo Boido a Rodolfo Casamiquela: El camino de la fascinación, Rodolfo Casamiquela. Revista Ciencia hoy. (in Spanish)
Լինար

Լինար (ֆր.՝ Linars), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2064 մարդ, բնակչության խտությունը` 345.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.97 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 105 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 6 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1272 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 875-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 397։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,8 %։ 875 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 809 անձ (399 տղամարդ և 410 կին)։ Գործազուրկ են եղել 66 անձ (29 տղամարդ և 37 կին)։ 397 անաշխատունակներից 110-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 208-ը` թոշակառուներ, իսկ 79-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպան Խալտուրին

Ստեպան Նիկոլաևիչ Խալտուրին (ռուս.՝ Степан Николаевич Халтурин, դեկտեմբերի 21 1856 (հունվարի 2 1857), Ժուրավլի, Օռլովսկի շրջան, Վյատկայի գավառ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 22 (ապրիլի 3), 1882, Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս բանվոր, հեղափոխական ահաբեկիչ, Ձմեռային պալատի (1880) և մի շարք այլ ահաբեկչության գործողությունների կազմակերպիչ-իրականացնող, «Ռուս բանվորների հյուսիսային միություն» կազմակերպության հիմնադիր։
1875 թվականին դարձել է Պետերբուրգի «Ընկերների միության» անդամ։ Վ. Օբնորսկու հետ ստեղծել և ղեկավարել է «Ռուս բանվորների հյուսիսային միությունը» (1878 - 1880)։ 1879 թվականին հարել է «Նարոդնայա վոլյա» կազմակերպությանը։ 1880 թվականի փետրվարին Ձմեռային պալատում անհաջող մահափորձ է կատարել Ալեքսանդր II-ի դեմ։ 1882 թվականին Օդեսայում աշխատել է «Օդեսայի բանվորական խմբի» կազմակերպման համար։ Ն. Ժելվակովի հետ նախապատրաստել է զինվորական դատախազ Ստրելնիկովի սպանությունը։ Մահապատժի է ենթարկվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Հին սանդուղք

«Հին սանդուղք» (ռուս.՝ «Старая лестница»), խորհրդային կարճամետրած մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը  1985 թվականին ստեղծվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Գորլենկոյի կողմից «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում՝ Իրինա Պիվովարովայի բանաստեղծության հիման վրա։


== Սյուժե ==
Տղան փայտե հին սանդուղքով բարձրանում է երկրորդ հարկ, և աստիճանները ճռճռում են նրա ոտքերի տակ։ Աթոռին նստած է խաղալիք Առլեկինը։ Պատուհանից դուրս աղմկում է քամին, և անձրև է տեղում։ Տղան պառկում է մահճակալին ու քնում։ Ճռճռացող սանդուղքով նրա մոտ են գալիս երազները. երաժիշտները, ակրոբատները, ծաղրածուներն ու փղերը ցուցադրում են կրկեսային ներկայացում։ Իսկ առավոտյան տղան արթնանում է ձվածեղի հոտից։


== Նկարահանող խումբ ==


== Վերաթողարկում DVD-ով ==
Մուլտֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «Masters of Russian Animation Volume 3» մուլտֆիլմերի հավաքածուում։ Սկավառակում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Հեքիաթների հեքիաթը» (ռուս.՝ «Сказка сказок», 1979), «Որս» (ռուս.՝ «Охота», 1979), «Վերջին որսը» (ռուս.՝ «Последняя охота», 1982), «Կար-չկար մի շուն» (ռուս.՝ «Жил-был пёс», 1982), «Մրջյունի ճանապարհորդությունը» (ռուս.՝ «Путешествие муравья», 1983), «Առյուծ և ցուլ» (ռուս.՝ «Лев и бык», 1983), «Գայլը և հորթը» (ռուս.՝ «Волк и телёнок», 1984), «Балаган» (1981), «Հին սանդուղք» (ռուս.՝ «Старая лестница», 1985), «Թագավորական բուտերբրոդ» (ռուս.՝ «Королевский бутерброд», 1985), «Սիդորով Վովայի մասին» (ռուս.՝ «Про Сидорова Вову», 1985)։


== Փառատոններ և մրցանակներ ==
1992 — Շտուտգարտի անիմացիայի փառատոնի դիպլոմ և մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Հին սանդուղք» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Հին սանդուղք» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
«Հին սանդուղք»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
 «Հին սանդուղք»
Ռենդոլֆ շրջան (Միսսուրի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռենդոլֆ շրջան (այլ կիրառումներ)Ռենդոլֆ շրջան (անգլ.՝ Randolph County), ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.248 կմ² է, բնակչությունը՝ 25.414 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հանտսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1829 թ.։
Կալիսոն

Կալիսոն(ֆր.՝ Calisson), ավանդական պրովանսալական հրուշակեղեն, որը պատրաստվում է շաքարակալած սեխի, նարինջի (կամ այլ մրգերի) մածուկի և մանրացրած նուշի խառնուրդից, որը լցվում է բաղարջի բարակ շերտի վրա և պատվում շաքարաշերտով։


== Բաղադրությունը ==
Բաղկացած է նշից, մրգերից, շաքարաշետցից և բաղարջից։ Ըստ ճաշակի կարող է լինել նաև մարցիպանով։ Կալիսոնները սովորաբար նշաձև են, երկարությունը կազմում է մոտ 5 սմ։ Ավանդորեն ասոցացվում են Ֆրանսիական Էքս-ան-Պրովանս քաղաքի հետ և 15-րդ դարից համարվում է այդ քաղաքի ֆիրմային աղանդերը։


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ կալիսոնները հիշատակվում են 12–րդ դարի լատիներեն տեքստում՝ նկարագրելու ալյուրից և նուշից պատրաստված թխվածք, որը մոտ է ժամանակակից մարցեպանին։ Կալիսոնների մեկ այլ հիշատակում հանդիպում է Մարտինո Կանալեի Վենետիկյան տարեգրություններում (1275)` նշանակելու կալիսոն ֆիրմային աղանդերը։


== Բառի ծագումը ==
“Կալիսոն” անվան ծագման մասին կան մի քանի առասպելներ։ Նրանցից մեկի համաձայն՝ 14-րդ դարում Ռենե Բարի թագավորի հարսնացու Ժաննան շատ տխուր էր և մտախորհ, և թվում էր, թե ոչինչ նրան չի ուրախացնում։ Ճաշից հետո ծառաները ներս բերեցին տասներեք տոնական աղանդերներ, նրանց թվում կային և կալիսոնները, որոնք այդ ժամանակ այդպես չէին կոչվում։ Փորձելով այդ քաղցրավենիքը՝ հարսնացուն վերջապես ժպտաց և հարցրեց իր ամուսնուն, թե ինչպես է կոչվում այդ չնաշխարհիկ թխվածքը։ Թագավորը, ուրախացած, որ վերջապես արժանացավ իր հարսնացուի գեղեցիկ ժպիտին, կատակով պատասխանեց. “Այն կոչվում է “համբույր”, իմ թագուհի”: Պրովանսալերեն դա հնչում էր “Di câlin soun”: Այդ ժամանակվանից ի վեր այս աղանդերը կոչվում է կալիսոն։


== Պատկերասրահ ==

		


== Գրականություն ==
Salvatore Battaglia, Grande dizionario della lingua italiana, Turin, 1962
Philippe Blanchet, « Calice, calisson, calzone, chausson… e tutti quanti, point sur une étymologie difficile entre métaphore et symbolique », dans Zeitschrift für Romanische Philologie, 1998, pp. 447–461
Patrick Langer, Calissons d'Aix. Nougats de Provence, éd. Équinoxe, Barbentane, 1999


== Արտաքին հղումներ ==
Calissons in Südfrankreich
Les Calissons d'Aix-en-Provence Archived 2010-12-19 at the Wayback Machine.
La Bénédiction des Calissons d'Aix-en-Provence
Calissons de Aix Archived 2007-04-03 at the Wayback Machine.
Վոնի

Վոնի (հուն․՝ Βώνη, թուրքերեն՝ Gökhan), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։ Գյուղը սկսած 1974 թվականից բնակեցված է հիմնականում թուրք կիպրացիներով, որոնց թիվը գյուղում չի անցնում 229-ից։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
(7393) Լուգինբուլ

(7393) Լուգինբուլ (անգլ.՝ Luginbuhl), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Բրայան Սկիֆի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,240099 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7918 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6884 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1224,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29397 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7393) Լուգինբուլ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)