Նորվեգիայի խորհրդարանական ընտրություններ 2013

Խորհրդարանական ընտրություններ Նորվեգիայում, որը տեղի է ունեցել 2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Ընտրությունների միջոցով ընտրվել են Ստորտինգի 169 պատգամավոր։ Խորհրդարանական մեծամասնության համար անհրաժեշտ է ունենալ առնվազն խորհրդարանի 85 մանդատ։
Խորհրդարանի պատգամավորների ընդհանուր տեղերը 169 է, սակայն սահմանադրության մեջ որոշակի փոփոխություններ կատարելուց հետո մի քանի կոմունաներ կկորցնեն պատգամավոր ունենալու ներկա իրավունքը, իսկ մի քանիսն էլ՝ կստանան նման իրավունք։ Հեդմարկ, Սոգն օգ Ֆյուրանե, Նուր Տրյոնդելագ, Նուրլան և Թրոմս կոմսությունները յուրաքանչյուրը մեկ մանդատ կորցրեցին։ Միևնույն ժամանակ Ակերսհուս, Հորդլանդ և Ռուգլան կոմսությունները մեկ մանդատով ավելացրել են իրենց տեղերը խորհրդարանում։ Մայրաքաղաք Օսլոն ստացավ երկու լրացուցիչ մանդատ։


== Նախընտրական քարոզարշավ և արդյունքներ ==
Այս ընտրությունները ներկա վարչապետ Ենս Սթոլթենբերգի համար չորրորդն էր, ով պարտություն էր կրել 2001 թվականի ընտրություններում, բայց այնուհետև հաղթելով 2005 և 2009 թվականներին։ Այն նաև երրորդ ընտրություններն էր 2005 թվականին ձևավորված և Աշխատավորական, Ձախ սոցիալիստական և Կենտրոնամետ կուսակցություններից կազմված «կարմրականաչավուն կոալիցիայի» համար։
Ընտրությունները ավարտվեցին ոչ սոցիալիստական ընդդիմության հաղթանակով, ովքեր 169 պատգամավորական մանդատից ստացան 96 տեղ։ Քվեարկության ամենաբարձր ցուցանիշը արձանագրվեց պահպանողականների մոտ, ինչը հաջորդ վարչապետ դարձրեց կուսակցության առաջնորդ Էռնա Սուլբերգին։ Նախկինում իշխող Աշխատավորական կուսակցությունը մնաց խորհրդարանի ամենախոշոր կուսակցությունը, սակայն չընդգրկվեց Նորվեգիայի կառավարության աշխատանքներում։ Ազատ պահպանողականները, չնայած որ փոքր-ինչ զիջեցին իրենց դիրքերը դադարելով լինել խորհրդարանի երկրորդ ուժը, այնուամենայնիվ ոչ սոցիալիստական կառավարության մաս կազմելու համար բանակցություններ սկսեցին։
Ազատական և Քրիստոնեական ժողովրդավարները նույնպես գործունեություն իրականացրեցին կառավարության փոփոխության ուղղությամբ։ «Կարմրա-կանաչավուն կոալիցիայի» երկու նոր անդամներ նույնպես կորուստներ կրեցին։ Բայց եթե կենտրոնամետները կորցրեցին ընդամենը մեկ պատգամավորական մանդատ, ապա ձախ սոցիալիստները մեծ դժվարությամբ կարողացան անցնել նվազագույն 4 % շեմը։ Կանաչները, ովքեր չեն սատարում ո՛չ «Կարմրա-կանաչավուն կոալիցիային», ո՛չ կենտրոնամետների ընդդիմությանը, կարողացան ստանալ իրենց առաջին մանդատը։


== Ընտրություններին մասնակցող կուսակցություններ ==


=== Խորհրդարանական կուսակցություններ ===
Նորվեգիայի աշխատավորական կուսակցություն (նորվ.՝ Det norske Arbeiderparti), առաջնորդ Ենս Սթոլթենբերգ։ Սոցիալ-դեմոկրատներ։ Ավանդաբար հանդիսանում է Ստորտինգի ամենամեծ կուսակցությունը։ 2005—2013 թվականների կառավարության անդամների մեծ մաս այս կուսակցությունից էին։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում հավաքել է 35,4 % ձայն և 64 մանդատ։
Նորվեգիայի զարգացման կուսակցություն (նորվ.՝ Fremskrittspartiet), առաջնորդ Սիվ Յենսեն։ 2009 թվականի խորհրդարանակն ընտրությունների ամենախոշոր ընդդիմադիր կուսակցությունն է, որը հավաքել էր 41 տեղ։ Սակայն 2013 թվականի հարցումներով համարվում է երկրորդ ընդդիմադիր ուժը։
Նորվեգիայի պահպանողական կուսակցություն (նորվ.՝ Høyre), առաջնորդ Էռնա Սուլբերգ։ 2009 թվականի խորհրդարանակն ընտրությունների արդյունքներով ընդդիմադիր երկրորդ ուժն էր՝ ստանալով 30 մանդատ։ 2013 թվականի սոցիալակն հարցումների արդյունքներով ընդդիմադիր առաջին կուսակցությունն է։
Նորվեգիայի ձախ սոցիալիստական կուսակցություն (նորվ.՝ Sosialistisk Vensterparti), առաջնորդ Աուդուն Լիսբաքեն։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին «Կարմրա-կանաչավուն կոալիցիայի» քանակական առումով երկրորդ կուսակցությունն է՝ ստանալով 11 մանդատ։ 2013 թվականի ընտրությունների հարցումներով երրորդ ընդդիմադիր կուսակցությունն է։
Նորվեգիայի կենտրոնամետների կուսակցություն (նորվ.՝ Senterpartiet), առաջնորդ Լիվ Սիգնե Նավարսեթ։ 2009 թվականի խորհրդարանակ ընտրություններում «Կարմրա-կանաչավուն կոալիցիայի» քանակական առումով երրորդ կուսակցությունն է՝ ստանալով 11 տեղ։
Նորվեգիայի քրիստոնեական ժողովրդական կուսակցություն (նորվ.՝ Kristelig Folkeparti), առաջնորդ Կնուտ Առելդ Հարեիդե։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների ադրյունքներով խորհրդարանի վեցերորդ կուսակցությունն է, որը ստացել է 10 պատգամավորակն տեղ։
Նորվեգիայի ազատական կուսակցություն (նորվ.՝ Venstre), առաջնորդ Տրինե Սկայ Գրանդե։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին չի կարողացել անցնել նվազագույն 4 % տոկոսը համընդհանուր ընտրություններում՝ ստանալով ընդամենը խորհրդարանական 2 մանդատ։


=== Արտախորհրդարանական կուսակցություններ ===
Նորվեգիայի կարմիրների կուսակցություն (նորվ.՝ Rødt), առաջնորդ Բյորնար Մոքսենս։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական խոշորագույն կուսակցությունն է՝ հավաքելով 1,3 % ձայն։
Նորվեգիայի թոշակառուների կուսակցություն (նորվ.՝ Pensjonistpartiet), առաջնորդ Էինար Լոնսթադ։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական երկրորդ կուսակցությունն է՝ հավաքելով 0,4 % ձայն։ Ներկայացնում է 12 շրջան։
Նորվեգիայի կանաչների կուսակցություն (նորվ.՝ Miljøpartiet De Grønne), առաջնորդներ Հանա Մարկուսեն և Հարալդ Ա.Նիսեն։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական երրորդ կուսակցությունն է՝ ստանալով 0,3 % ձայն։ Սակայն հաջողության է հասել 2011 թվականի տեղական ընտրություններում։
Նորվեգիայի ափերի կուսակցություն (նորվ.՝ Kystpartiet), առաջնորդ Բենգթ Սթաբրուն Յոհանես։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական չորրորդ կուսակցությունն է՝ հավաքելով 0,2 % ձայն։ Գործնականում տարածաշրջանային կուսակցություն է՝ Ֆինմարք, Թրոմս և Նուրլան կոմսություններում հավաքելով ամենաշատ ձայները։ Չնայած տարածաշրջանային կուսակցություն լինելուն՝ հանդես է գալիս երկրի ամբողջ տարածքում։
[Նորվեգիայի քրիստոնեական միասնության կուսակցություն] (նորվ.՝ Kristent Samlingsparti), առաջնորդ Մորտեն Սելվեն։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական հինգերորդ կուսակցությունն է՝ հավաքելով 0,2 % ձայն։ Հանդես է գալիս 12 շրջաններում։
Նորվեգիայի դեմոկրատներ կուսակցություն (նորվ.՝ Demokratene i Norge, DEM), առաջնորդ Էլիզաբեթ Ռու Ստրենկբո։ 2009 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով արտախորհրդարանական վեցերորդ կուսակցությունն է՝ հավաքելով 0,1 % ձայն։ Հանդես է գալիս 12 շրջաններում։
Նորվեգիայի կոմունիստական կուսակցություն (նորվ.՝ Norges Kommunistiske Parti), առաջնորդ Սվեն Յակոբսեն Հակոն։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի ամենահին կուսակցություններից։ Հանդես է գալիս 7 շրջաններում։
Նորվեգիայի ազատական ժողովրդական կուսակցություն (նորվ.՝ Det Liberale Folkeparti), առաջնորդ Վեգարդ Մարտինես։ Հանդես է գալիս 6 շրջաններում։
Նորվեգիայի քրիստոնեաներ կուսակցություն (նորվ.՝ De kristne), առաջնորդ Էրիկ Սել։ Հիմնադրվել է 2011 թվականին Հորդլանդ կոմսությունում Բյոմլու կոմունայում։ Տեղական ընտրություններում հավաքել է 6,5 % ձայն՝ ստանալով տեղական խորհրդում երկու մանդատ։ Ներկայացված է բոլոր համայնքներում։
Նորվեգիայի ծովահենների կուսակցություն (նորվ.՝ Piratpartiet), առաջնորդ Էիսթեն Յակոբսեն։ Հիմնադրվել է 2012 թվականին։ Ներկայացված է բոլոր համայնքներում։
Լոֆոտենյան, Վեստերոլեն և Սենյա կղզիներում նավթահանքերի շահագործման դեմ հանդես եկող ժողովրդական ցուցակ (նորվ.՝ (Folkeliste mot oljeboring i Lofoten, Vesterålen og Senja), առաջին թեկնածու Էիսթեյն Մեյեր Յոհանեսեն։ Ներկայացված է միայն Նուրլան կոմսությունում։
«Ժողովրդի իշխանություն» (նորվ.՝ Folkemakten), առաջնորդ Սիվ Գորբից։ Հիմնադրվել է 2012 թվականին։ Հանդես է գալիս միայն Հորդլանդ կոմսությունում։
Հասարակության կուսակցություն (նորվ.՝ Samfunnspartiet), առաջնորդ Էիսթեին Մեյեր Յոհանեսեն։ Գաղափարախոսությամբ անարխիստներ են։ Հատուկ ուշադրություն են դարձնում Հյուսիսային Նորվեգիային։ Հանդես է գալիս միայն 4 շրջաններում։
«Ալտայի համար հիվանդանոցներ» (նորվ.՝ Sykehus til Alta): Հանդես է գալիս Ալտա քաղաքում նոր ժամանակակից հիվանդանոցի կառուցման հարցի լուծման ուղղությամբ։ Հանդես է գալիս միայն Ֆինմարք կոմսությունում։


== Հասարակական կարծիքի հարցումներ ==
Ընտրությունների նախաշեմին տարբեր կազմակերպություններ իրականացնում են հասարակական կարծիքի հարցումներ։ Ստորև ներկայացվում է հասարակական հարցումների արդյունքները ըստ ամիսների սկսած 2012 թվականի հունվարից։


== Ընտրությունների արդյունքներ ==
2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած Նորվեգիայի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Valgdagen er 9. september. 206 kommuner holder også valg søndag 8. september.(նորվ.)
Lov om valg til Stortinget, fylkesting og kommunestyrer (valgloven).(նորվ.)
Norwegians Are Skeptical of Siv Jensen as Finance Minister.(նորվ.)
Radio Haugaland. 10 September 2013.(նորվ.)
Նորվեգիայի ընտրական հանձնաժողովի հրապարական տվյալները 2013 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների վերաբերյալ։