Լեոնիդ Ամալրիկ

Լեոնիդ Ամալրիկ (ռուս.՝ Леони́д Алексе́евич Амальри́к, հուլիսի 8, 1905(1905-07-08), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 22, 1997(1997-10-22), Մոսկվա, Ռուսաստան), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի խորհրդային ռեժիսոր։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր գործիչ (1965 թ.):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1905 թվականի հուլիսի 8-ին, Մոսկվայում։ Հայրը` Ալեքսեյ Իվանովիչ Ամալրիկը, եղել է «Ռուսաստան» ապահովագրական ընկերության տեսուչ, կոմերցիայի թեկնածու, Մոսկվայի պատվավոր քաղաքացի։ Մայրը Աննա Միխայլովնա Ամալրիկն է։
Հորական կողմից նախապապը` Ժան Ամալրիկը, Մոսկվա է եկել 19-րդ դարի կեսերից Ավինյոնից և բացել է ժանյակի արտադրամաս, սակայն հարբեցողության պատճառով կնոջ, տան ու գործարանի հետ այրվել է հրդեհից։ Փրկվել է միայն չորսամյա որդին` Ժանը, ով Իվան Իվանովիչ Ամալրիկ անունով դաստիարակվել է Մոսկվայի ֆրանսիական գաղութում։ Նա որպես վարպետ աշխատել է գործարանում, ամուսնացել է առևտրական Սերգեյ Բելկինի աղջկա հետ։
Այդ ամուսնությունից ծնվել է չորս երեխա, նրանցից էին հայտնի դիսիդենտ Անդրեյ Ամալրիկը և Լեոնիդի հայրը` Ալեքսեյը։
Մանկության տարիներին Լեոնիդը տարվել է գիմնաստիկայով։ Կույր աղիքի անհաջող վիրահատությունից հետո նա ստիպված է եղել մի քանի ամիս անցկացնել անկողնում և ժամանակը կրճատելու համար սկսել է նկարել։ Դա շարունակել է նրան հետաքրքրել հետագա ամբողջ կյանքի ընթացքում։
1925 թվականին Ամալրիկն ընդունվել է Կինեմատոգրաֆի պետական տեխնիկում, որն ավարտել է 1928 թվականին, նկարիչ-դեկորատորի դիպլոմով։ 1926 թվականից աշխատել է «Մեժրաբպոմ-Ռուս» ստուդիայում որպես դեկորների օգնական։
1928 թվականին, ուսումն ավարտելուց հետ, սկսել է աշխատել «Գոսվոենկինո» կինոստուդիայում որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, որտեղ աշխատել է Յուրի Մերկուլովի հետ։
1930-ականների սկզբին Ամալրիկը տեղափոխվում է «Մեժրաբպոմֆիլմ» կինոստուդիա։ «Բլեք ընդ ուայթ» («Սև ու սպիտակ») (1932 թ.) մուլտֆիլմում առաջին անգամ նրա անունը լուսագրերում հիշատակվել է որպես ռեժիսոր և նկարիչ։ 1930-ականների դարձել է Մոսկվայի ամենահայտնի մուլտիպլիկատորը։
1936 թվականին տեղափոխվել է նոր ձևավորվող Սոյուզմուլտֆիլմ կինոստուդիա։ Նա աշխատել է քաղաքական սատիրայի ժանրով, այնուհետև Վլադիմիր Պոլկովնիկովի հետ հետաքրրքություն է ցուցաբերել ժամանակակից հեքիաթների հանդեպ։ 1939 թվականին թողարկվում է առաջին հաջողված գունավոր մուլտֆիլմերից մեկը` «Լիմպոպոն»։
Չնայած «Սոյուզմուլտֆիլմի» մի մասի` Սամարղանդ տարհանվելուն, Ամալրիկը մնում է Մոսկվայում, որտեղ դառնում է «Կինո-կրկես» (1942 թ.) սատիրիկ մուլտիպլիկացիոն պաստառի նկարահանման նախաձեռնողներից մեկը։ 
1953 թվականին «Կախարդական խանութը» մուլտֆիլմի թողարկումից հետո Ամալրիկն ու Պոլկովնիկովն սկսում են առանձին աշխատել։
Ամալրիկի առաջին ինքնուրույն աշխատանքը դարձել է «Նետը թռչում է դեպի հեքիաթը» մուլտֆիլմը (1954 թ.): Ամալրիկին համընդհանուր ճանաչում են բերում ըստ Սամուիլ Մարշակի պիեսի նկարահանած «Կատվի տունը» (1958 թ.) ֆիլմ-օպերան, Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Ջրահարսը» հեքիաթի էկրանավորումը, Ըստ Միլոշ Մացոուրեկի հեքիաթի նկարահանած «Պատվաստումներից վախեցող գետաձիու մասին» մուլտֆիլմը։ Իր ստեղծագործություններում Ամալրիկը մի քանի անգամ դիմել է սատիրայի ժանրին։ Հատկանշական է, որ Ամալրիկի բոլոր մուլտֆիլմերի երաժշտությունը գրել է Նիկիտա Բոգոսլովսկին։
«Վերնատնակ» (ռուս.՝ Терем-теремок) մուլտֆիլմի ստեղծումից հետո Ամալրիկը դադարեցրել է իր գործունեությունը կինոարվեստում։ 
Լեոնիդ Ամալրիկի կինը` նկարչուհի Նադեժդա Միխայլովնա Պրիվալովան, ամուսնու հետ աշխատել է նրա մի շարք մուլտֆիլմերում։
Թաղված է Մոսկվայի Պյատնիցկոյե գերեզմանատանը։


== Պարգևներ ==
«Սև վզիկ».
1949 թ. - 4-րդ մանկապատանեկան ֆիլմերի փառատոն (Մարիանսկե Լազնե), Լավագույն անիմացիոն ֆիլմ երեխաների համար
1952 թ. - «Մարմարե ծաղկաման» մրցանակ, Բոմբեյի միջազգային կինոփառատոն
«Կկուն ու սարյակը» - 1950 թ. - Կարլովի Վարիի 4-րդ միջազգային կինոփառատոնի պատվավոր դիպլոմ
«Կախարդական խանութը» - 1953 թ. - Վենետիկի 5-րդ միջազգային մանկապատանեկան կինոփառատոնի դիպլոմ
«Ձնեմարդ փոստատարը (ամանորյա հեքիաթ)» - 1956 թ. -Էդինբուրգի 10-րդ մանկապատանեկան կինոփառատոնի դիպլոմ
«Նավակ» - 1957 թ. - Լոնդոնի առաջին բրիտանական կինոփառատոնի դիպլոմ
«Կատվի տուն» - 1958 թ. -Վենետիկի 10-րդ մանկապատանեկան ֆիլմերի փառատոնի առաջին մրցանակ
«Պատվաստումներից վախեցող գետաձիու մասին» - 1967 թ. - Թեհրանի 2-րդ միջազգային մանկական ֆիլմերի փառատոնի մրցանակ


== Ֆիլմեր ==


=== Բեմադրող ռեժիսոր ===
1949 թ.- Կկուն և սարյակը (ըստ Ս. Վ. Միխալկովի առակի)


=== Սցենարիստ ===
1938 թ.- Քաղաքական սատիրայի համար № 1
1942 թ.- Կինոկրկես
1946 թ.- Սիրամարգի պոչ


=== Նկարիչ բեմադրիչ ===
1935 թ.- Անփույթ վարսավիրը
1937 թ.- Աղմկոտ լող
1939 թ.- Լիմպոպո
1941 թ.- Բարմալեյ
1944 թ.- Սինդբադ ծովագնացը


=== Նկարիչ ===
1931 թ.- Փողոցի լայնությամբ
1942 թ.- Կինոկրկեր


=== Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր ===
1928 թ.- Բրատիշկինի արկածները
1938 թ.- Աշխատասեր աքաղաղն անհոգ մկները
1938 թ.- Ինչո՞ւ է ռնգեղջյուրի մաշկը ծալքերով
1938 թ.- Հեքիաթ Եմելի մասին


== Գրականություն ==
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — 816 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4 С. 63-64.
КИНО: Энциклопедический словарь, М. Советская энциклопедия, 1987, с. 19—20.


== Ծանոթագրություններ ==