armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Եկատերինինսկոե (գյուղ, Տարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵկատերինինսկոեԵկատերինինսկոե (ռուս.՝ Екатерининское), գյուղ Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Տարսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արջուկ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արջուկ (այլ կիրառումներ)Արջուկ, հայկական արական անուն։ Հայերեն արջ բառի փաղաքշական ձևն է։ Լատիներենում կա Ursula անձնանունը, որը նույնպես նշանակում է «փոքր արջ»։


== Գործածություններ ==
Արջուկ իշխան Ուռհայեցի, ով Եդեսիա քաղաքը Սմբատ իշխանի ձեռքից վերցնելու համար, դիմեց Փիլարտոսի օգնությանը։ Փիլարտոսը եկավ, գրավեց քաղաքը և երկուսին էլ սպանեց (1083 թ)։
Արջուկ, որդի Գրիգորի և թոռն իշխանաց իշխան Դավթի Շոթոռկանց։ Հիշատակվել է 1236 թվականին։
Արջուկ, հիշատակվել է 1311 թվականից ուշ գրված մի հիշատակարանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տյան Շանի աղջիկը

«Տյան Շանի աղջիկը» (ռուս.՝ «Девушка Тянь-Шаня»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Օչկինը 1960 թվականին Ֆրունզեի գեղարվեստական ֆիլմերի ստուդիայում։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ Ալթինայի և երիտասարդ Ասակեի սիրո պատմությունն է։ Ալթինայը, ավարտելով ինստիտուտը, վերադառնում է Տյան-Շանի իր հայրենի բարձրլեռնային կոլտնտեսություն։ Սիրահարները պատրաստվում են ամուսնանալ։ Ասակեի հայրը՝ էշիրբայը, պլանավորում է, որ հարսանիք կլինի այն ժամանակ, երբ նրա որդին գլխավորի կոլխոզը։ Սակայն անսպասելիորեն Նախագահ են ընտրում Ալթինային։ Աղջիկը, հակառակ լեռների հնագույն սովորույթներին, ակտիվորեն գործի է անցնում։ Նա շատ բարի գործեր է կատարում կարճ ժամանակում։ Երիտասարդ նախագահին բոլորն սկսում են հարգել։ Միայն Աշիրբայն է չարանում նրա դեմ։ Մի անգամ, երբ քշում էր ոչխարների հոտը, որոշում է ոչխարներին քշել դեպի անդունդը։ Ասակեն, որն ուղեկցում է հորը, փրկում է հոտը, իսկ ինքը մահանում է…


== Դերերում ==
Բաքի Օմուրալիև – Ասակե
Ջամալ Սեյդակմատովա – Ալթինայ, կոլտնտեսության նախագահ
Մուրատբեկ Ռիսկուլով – Աշիրբայ, Ասակեի հայրը
Ալիման Ջանգորոզովա – Ալթինայի մայրը
Կասիմալի Ջանտոշև – հայր
Ջումաշ Սիդիկբեկովա – Այշա
Ասանբեկ Ումուրալիև – Մուսա, երկրաբան
Դինարա Ասանովա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Девушка Тянь-Шаня»(չաշխատող հղում)
Սինջի

Սինջի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տիխվինկա (այլ կիրառումներ)

Տիխվինկա, կարող է վերաբերել՝

Տիխվինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Տիխվինկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Տիխվինկա - գյուղ Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Պավլոգրադսկի շրջանի կազմում։
Դմիտրիևկա (գյուղ, Ուֆիմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴմիտրիևկաԴմիտրիևկա (ռուս.՝ Дмитриевка, բաշկիրերեն՝ Дмитриевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 4000 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դիեգո Արիա

Էնրիկե Դիեգո Արիա Սալիցետի (իսպ.՝ Diego Enrique Arria Salicetti, հոկտեմբերի 8, 1938(1938-10-08), Կարակաս, Վենեսուելա), վենեսուելացի քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Միավորված ազգերի կազմակերպությունում Վենեսուելայի նախկին ներկայացուցիչ (1991-1993 թվականներ) և ՄԱԿ-իցանվտանգության խորհրդի նախագահ (1992 թվականի մարտին)։
Նա 1970-ական թվականների կեսերին եղել է մայրաքաղաքի նահանգապետ։ Եղել է նաև Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի անդամ և Կոլումբիայի համալսարանում հետազոտող։ Նա դատի է տվել Ուգո Չավեսին Հաագայի դատարանում։


== Մանկություն և պատանեկություն ==
Արիան ծնվել է Կարակասում, սովորել է Ֆորտ Դեֆիանս քաղաքի ռազմական ակադեմիայում։ Միչիգանի համալսարանում ստացել է տնտեսագիտության և քաղաքագիտության գիտական աստիճան։ Արիան աշխատել է Վաշինգտոնի Միջամերիկյան զարգացման բանկի բաժանմունքում, այնուհետև ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել Վենեսուելական զբոսաշրջային ընկերություններում։


== Քաղաքական կարիերա ==
1973 թվականին Արիան ընտրվել է Ազգային Կոնգրեսի պատգամավոր, ներկայացրել է Միրանդա նահանգը։ Շուտով՝ 1974 թվականի մարտին, նախագահը Արիային նշանակել է մայրաքաղաքի շրջանի նահանգապետ (Կարակաս)։ 1976 թվականին, լինելով դաշնային շրջանի նահանգապետ, Արիան մեկնել է Չիլի՝ նախագահ Պինոչետի հետ բանակցելու Օռլանդո Լետելերի ազատ արձակման մասին, ապա Արիան Լետելերի մարմինը բերել Է Կարակաս հուղարկավորելո։ Նա հրաժարական է տվել 1978 թվականի մարտի 17-ին, որպեսզի 1978 թվականի նախագահական ընտրություններին մասնակցի որպես անկախ թեկնածու։
2012 թվականին Արիան մասնակցել է 2012 թվականի նախագահական ընտրություններին, նա «Դեմոկրատական միասնության կլոր սեղան» կոալիցիայից նախագահի թեկնածու առաջադրելու անկախ թեկնածու էր։ Բաց նախնական ընտրությունները կայացել են 2012 թվականի փետրվարի 12-ին, որտեղ հաղթել է Էնրիկե Կապրիլես Ռադոնսկին։


=== Միավորված ազգերի կազմակերպություն ===
Արիան ՄԱԿ-ում Վենեսուելայի մշտական ներկայացուցիչն էր 1991 թվականից մինչև 1993 թվականը,, անվտանգության խորհրդի նախագահն էր (1992 թվականի մարտից), և Վենեսուելայում Անվտանգության խորհրդի անդամ։ Ավելի ուշ Արիան դարձավ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի, հատուկ խորհրդականը, նա նախաձեռնել է «Արիայի հատուկ բանաձևի շուրջ» հանդիպումը։ Այս խորհրդակցություններն անցկացվում են խորհրդի անդամի նախագահությամբ՝ որպես քննարկման միջնորդ, այլ ոչ թե որպես նախագահ։ Նա Սրեբրենիցայի կոտորածի ժամանակ հանդիպման նախագահն էր։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
2012 թվականին ղեկավարում էր Վենեսուելայի ռանչոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Информационная справка о заседаниях СБ ООН, проходящих по формуле Аррии
Գոմք (Կարսի նահանգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոմք (այլ կիրառումներ)Գոմք, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տոպոլովայա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տոպոլովայա (այլ կիրառումներ)Տոպոլովայա (ռուս.՝ Тополовая), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի թերակղզում։ Գետի երկարությունը 51 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 19070000112120000015097


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Թազաքենդ (Դաշկեսանի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թազաքենդ (այլ կիրառումներ)Թազաքենդ (ադրբ.՝ Təzəkənd), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում։


== Տես նաև ==
Դաշկեսանի շրջան


== Արտաքին հղումներ ==
Թազաքենդ բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։


== Ծանոթագրություններ ==
(4629) Վոլֆորդ

(4629) Վոլֆորդ (անգլ.՝ Walford), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,66117 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1213 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2011 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1585,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,227036 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4629) Վոլֆորդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մարիա Ռեստիտուտա

Մարիա Ռեստիտուտա (աշխարհիկ անուն — Հելենա Կաֆկովա, չեխ. Helena Kafková, մայիսի 1, 1894(1894-05-01)[…], Husovice, Brno-sever, Բռնո - մարտի 30, 1943(1943-03-30)[…], Վիեննա, Նացիստական Գերմանիա), Հռոմեա-կաթոլիկական եկեղեցու երջանկահիշատակ  միանձնուհի, բուժքույր, նահատակ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է կոշկակարի ընտանիքում։ Երկու տարեկան հասակում ծնողները նրան տեղափոխում են Վիեննա։ Սկզբնական դպրոցն ավարտելուց հետո նա աշխատանքի է անցնում Վիեննայի հիվանդանոցներից մեկում որպես սանիտար։
1913 թվականին մտնում է մենաստան, ընդունելով միանձնուհու անուն՝ ի պատիվ 4-իդ դարի քրիստոնյա նահատակ Ռեստիտուտայի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատել է որպես վիրաբուժական բուժքույր։
Ավստրիայի անշլյուսից հետո, 1938 թվականին բացահայտորեն հակառակվեց ֆաշիստական ​​վարչակարգին, որը հաստատվել էր Ավստրիայում։ Նա գրել է երկու բաց նամակ, որոնցում դատապարտել է նացիստական վարչակարգը և հրաժարվել է համաձայն հիվանդանոցի տնօրենի հրամանի, որը ֆանատորեն կառցած էր նացիստական հայացքներին, վայր իջեցնել հիվանդանոցի պալատներից մեկի պատից խաչելության պատկերը։ Անհնազանդության այդ գործողությունները դարձան նրա հետագա ձերբակալման պատճառը։1942 թվականին նա ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից պետական դավաճանության համար և դատապարտվել մահապատժի՝ գլխատվելով գիլյոտինով։
Մահապատիժն ի կատար է ածվել 1943 թվականի մարտի 30-ին։
Վիեննայում նրա պատվին կա Schwester Maria Restituta-Gasse փողոցը, որտեղ այսօր գտնվում է Mödling հիվանդանոցը, որտեղ աշխատել է Սուրբ Մարիա Ռեստիտուտան։


== Բեատիֆիկացիա ==
Արժանացել է բեատիֆիկացիայի 1998 թվականի հունիսի 21-ին, Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II- ի կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
saints.sqpn.com Archived 2009-03-22 at the Wayback Machine.
server.brumma.com
францисканский сайт о Марии Реституте (нем.)
(5020) Ազիմով

(5020) Ազիմով (անգլ.՝ Asimov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,153925 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6956 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6123 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1154,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,311787 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,1° անկյուն։


== Անվանում ==
Աստերոիդն անվանվել է ի պատիվ ամերիկացի գրող-ֆանտաստ և կենսաքիմիկոս Այզեկ Ազիմովի (անգլ.՝ Isaac Asimov, 1920-1992)։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5020) Ազիմով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դաս Նիլոտպալ

Դաս Նիլոտպալ (ապրիլի 20, 1982(1982-04-20), Կալկաթա, Հնդկաստան), հնդիկ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006)։ Ներկայումս ապրում է Բենգալիայում։
Առաջին լուրջ հանդիպումը անցկացրել է 1999 թվականին։ Մրցակիցը եղել է Նիգել Շորթը։ Խաղը անցկացվել է Դաքքայում։ Քայլերը հետևյալն էին՝
1. e2-e4 e7-e6 
2. d2-d4 d7-d5 
3. Sb1-c3 Lf8-b4 
4. e4-e5 c7-c5 
5. a2-a3 Lb4xc3+ 
6. b2xc3 Sg8-e7 
7. Dd1-g4 Dd8-c7 
8. Dg4xg7 Th8-g8 
9. Dg7xh7 c5xd4 
10. Ke1-d1 d4xc3 
11. Sg1-f3 Sb8-c6 
12. Sf3-g5 Sc6-d8 
13. f2-f4 Lc8-d7 
14. h2-h4 Dc7-c5 
15. h4-h5 Ld7-b5 
16. Lf1xb5 Dc5xb5 
17. h5-h6 Tg8-g6 
18. f4-f5 Se7xf5 
19. Dh7-h8+ Ke8-d7 
20. h6-h7 Tg6-h6 
21. Th1-e1 Th6-h2 
22. Sg5xe6 Sd8xe6 
23. Dh8xa8 Th2xg2 
24. Ta1-a2 Sf5-e3+ 
25. Lc1xe3 Db5-b1+ 
26. Le3-c1 Tg2-d2 


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
(1279) Ուգանդա

(1279) Ուգանդա (անգլ.՝ Uganda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի հունիսի 15-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,368733 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8673 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8702 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1331,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270352 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1279) Ուգանդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(4392) Ագիտա

(4392) Ագիտա (անգլ.՝ Agita), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,307719 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0219 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5936 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1280,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281144 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,89° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4392) Ագիտա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տախտաուլովսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)

Տախտաուլովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Тахтаулівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջան ում։
2001 թվականի տվյալներով Տախտաուլովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3258 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Չելոբիտևո

Չելոբիտևո (ռուս.՝ Челобитьево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Միտիշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 466 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տիբեթական բուդդայականություն

Տիբեթական բուդիզմ կամ լամայականություն, բուդդայականության տեսակ է, որը զարգացել է Տիբեթում և Հիմալայների որոշ այլ շրջաններում։ Տարածված է նաև Մոնղոլիայում, Ռուսաստանի որոշ շրջաններում և Հյուսիսարևելյան Չինաստանում։
Ձևավորվել է Տիբեթում, ուր 7 դարում թափանցել է բուդդայականությունը։ Լամայականությունը տարածվել է Մոնղոլիայում (16-17-րդ դարում), Բուրյաթիայում, մասամբ՝ Նեպալում, Հնդկաստանում և այլն։ Լամայական նվիրապետության բարձրագույն տիտղոսն է դալայ-լաման, երկրորդը՝ պանչեն-լաման։ Լամայականությունում դավանաբանության, մարդու և աշխարհի էության ըմբռնման ելակետային հասկացությունները (սանսար և նիրվանա) նույնն են, ինչ բուդդայականությունում, սակայն միանգամայն այլ մեկնաբանմամբ։ Նրա տեսական սկզբունքները շարադրված են կանոնական և մեկնաբանական գրքերում՝ Կանջուրում ու Տանջուրում և առավել հայտնի լամերի երկերում։ Մինչ այժմ լամայականությունն հետևորդներ կան Մոնղոլիայում, Մանջուրիայում, Բուրյաթական, Կալմիկական, Տուվայի ԻՍՍՀ-ներում։ Լամայականությունը խոչընդոտել է ժողովուրդների տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացմանը։ Այժմ լամայական հոգևորականությունը հեղինակազրկվել է։


== Բաժանումներ ==
Բուդդայականությունում ընդհանրապես կան չորս բաժանումներ.

Նյինգմապաո
Կագյուպաո
Սակյապաո
Գելուգպաո


== Կայքէջեր Տիբեթական բուդդայականության վերաբերյալ ==
http://www.kagyu.org
http://www.berzinarchives.com
http://www.simhas.org
http://www.siddharthasintent.org/Pubs/West.htm Archived 2009-02-23 at the Wayback Machine.
Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոց

Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։


== Պատմություն ==
Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան համար 1 դպրոցը կառուցվել է 1928 թվականին։ Եղել է բազմազգ ու բազմալեզու դպրոց։
1957 թվականին դպրոցի դիմաց տեղադրվել է Ստեփան Շահումյանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսյան։)


== Շրջանավարտներ ==


== Տես նաև ==
Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի (Երևան, Կենտրոն)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ստեփան Շահումյանի անվան համար 1 դպրոց
Ռայկի (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌայկիՌայկի (ուկրաիներեն՝ Райки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1550 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռայկի գյուղում բնակվում էր 328 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,49 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 669,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աուրանգաբադ

Աուրանգաբադ, քաղաք Հնդկաստանում, շրջանային կենտրոն է Մահարաշտրա նահանգում։ Հայտնի զբոսաշրջային կենտրոն է, քանի որ նրանով է անցնում Համաշխարհային ժառանգություն համարվող Աջանտայի և Էլլորայի ժայռակերտ տաճարներ տանող ճանապարհը։


== Անվանումը ==
Անունն ստացել է Մեծ Մոնղոլների կայսր Շահ Ջահանի որդի Աուրենգզեբից, որը գահին տիրանալու համար իր հորը բանտ նստեցրեց։


== Ճարտարապետությունը ==
Ճարտարապետական կոթողներից նշանավոր է Բիբի-Կա-Մաքբարան։ Այն կառուցել է Աուրենգզեբը իր կնոջ գերեզմանի վրա՝ ամեն կերպ փորձելով նմանեցնել Ագրայում կառուցված Թաջ Մահալին։
Քաղաքի լավագույն շենքերից է նրա հյուրանոցը, որի պատերը զարդարված են Աջանտայի որմնակարներով։


== Աղբյուրներ ==
Կամսար Ավետիսյան, Արևելքի մարգարիտը, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, էջ 32-35։
Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ

«Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամ (ՀՖԿՍՊհ) հիմնադրվել է 1945 թվականին։


== Պատմություն ==

«Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամը (կրճատ՝ ՀՖԿՍՊԻ, նախկին անվանումը՝ Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ) հիմնադրվել է 1945 թ. հուլիսի 21-ին Հայաստանի ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդի որոշմամբ։
Հիմնադրման պահին ՀՖԿՍՊԻ–ն ունեցել է 114 ուսանող, 13 ամբիոն, 26 դասախոս։ 1948 թ. առաջին 42 շրջանավարտները ստացել են ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցչի որակավորում։
Ինստիտուտի առաջին ռեկտորն է Հայկ Փարսադանյանը, հետագայում այդ պաշտոնը զբաղեցրել են Աղասի Չարչօղլյանը, Լորիս Քալաշյանը, Հրաչ Թոփալյանը և Ռոբերտ Գալստյանը, Վահրամ Առաքելյանը։ 2019 թվականից բուհը ղեկավարում է Դավիթ Խիթարյանը։
Ինստիտուտի ուսանողները և շրջանավարտները մասնակցել են արցախյան բոլոր պատերազմներում։
Օլիմպիական խաղերին ինստիտուտի ուսանողներն ու շրջանավարտները նվաճել են 10 ոսկե, 7 արծաթե և 7 բրոնզե մեդալներ։
2015 թվականին բուհում կազմակերպվել և անցկացվել է «Օլիմպիական սպորտ և սպորտ բոլորի համար» խորագրով միջազգային գիտական կոնգրեսը, որին մասնակցել են շուրջ 20 երկրների ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի մասնագետներ, Եվրասիական օլիմպիական ասոցիացիայի անդամ բուհերի ներկայացուցիչներ։
2016 թվականին Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական  ինստիտուտի իրավական կարգավիճակը փոխվեց դառնալով՝ «Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ» հիմնադրամ։
Բուհում սովորող ուսանողների թիվը շուրջ 2500 է։ Մենք պատրաստում ենք ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչներ և մարզիչներ տարբեր մարզաձևից, առողջարարական և ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետներ, մարզական լրագրողներ, կինեզիոլոգներ, սպորտային հոգեբաններ, սպորտի կառավարիչներ, մարկետոլոգներ։
Ըմբշամարտի զարգացման գործում ունեցած հատուկ վաստակի համար ինստիտուտը պարգևատրվել է դիպլոմով և Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի ոսկե մրցանակով, ինչպես նաև արժանացել է ՄՕԿ-ի և Օլիմպիական ակադեմիայի «Սպորտը և համերաշխությունը» մրցանակին։
Բուհում աշխատում են 4 դոկտոր, 61 գիտությունների թեկնածու, 12 պրոֆեսոր և 53 դոցենտ։
Բուհը ֆիզիկական կուլտուրայի համալսարանների միջազգային ասոցիացիայի անդամ է։ Ինստիտուտն այն կենտրոնն է, որի բազայի վրա գործում է Հայաստանի ազգային օլիմպիական ակադեմիան, որը հանդիսանում է Միջազգային օլիմպիական ակադեմիայի անդամ, իսկ 2020 թվականի հունվարից նաև Եվրոպական օլիմպիական ակադեմիայի անդամ է։
2022 թվականից սկսել է գործել ՀՖԿՍՊԻ հենակետային «Սպորտուս» քոլեջը, որտեղ իրականացվում է միջին մասնագիտական և նախնական (արհեստագործական) կրթություն 4 մասնագիտացումներով՝ ֆիզիկական կուլտուրա և սպորտ, զբոսաշրջություն, բուժական մերսում և թիկնապահական գործ։


== Տես նաև ==
Ֆիզիկական կուլտուրա


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ
Պրիլեսե (գյուղ, Գավրիլով-Յամսկի շրջան)

Պրիլեսե (ռուս.՝ Прилесье), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Գավրիլով-Յամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեթ Լուկաս

Մեթյու Ռիչարդ Լուկաս (անգլ.՝ Matthew Richard Lucas, մարտի 5, 1974(1974-03-05), Պատինգթոն, Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի կատակերգու, դերասան և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է «Փոքրիկ Բրիտանիա» հեռուստաշոուում Դեվիդ Ուիլյամսի հետ, «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» ֆիլմում և նրա սիքվել «Ալիսը հայելու աշխարհում» Տրալյալյաի և Տրուլյալյաի դերերով, ինչպես նաև Նարդոլի դերով բրիտանական «Դոկտոր Ով» գիտաֆանտաստիկ սերիալում։
2007 թվականի մայիսի 7-ին բրիտանական The Independent և The Daily Mail թերթերը նրան ընդգրկել են Մեծ Բրիտանիայի 100 ամենաազդեցիկ գեյերի և լեսբուհիների ցուցակի ութերորդ հորիզոնականում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Լոնդոնի շրջանի Փոդինգթոն գյուղում։ Վեց տարեկանում նա ճաղատացել է։ Լուկասը սովորել է Haberdashers 'Aske’s Boys' School դպրոցում։ 1993-1995 թվականներին նա ուսումնասիրել է դրամա Բրիստոլի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ Մեթ Լուկասը բացահայտ գեյ է։ 2006-2008 թվականներին Քևին Մաքգիի հետ քաղաքացիական գործընկերության մեջ է եղել, որի հետ մինչ այդ հանդիպել է չորս տարի։


== Կարիերա ==
Իր կարիերայի սկզբում Լուկասը գրել է Սաշա Բարոն Քոենի համար։ Ժողովրդականություն նրան բերել է մասնակցությունը «Փոքրիկ Բրիտանիա» հեռուստաշոուին, որտեղ նա խաղացել է երեք վառ կերպարներ․  նիհարեցնող խմբի ղեկավար Մարջորի Դոուեսը, «գյուղի միակ գեյ» Դաֆիդ Թոմասը և դեռահաս աղջիկ Վիկի Փոլարդը՝ «գոպնիկ»։
Լուկասը նաև խաղացել է Տրալյալյա և Տրուլյալյաի դերը Թիմ Բյորթոնի «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» ֆիլմում և տաքսու վարորդի դերը «Փադդինկտոնի արկածները» ֆիլմում։
Ըստ The Independent թերթի՝ բրիտանացի գրող և սցենարիստ սըր Ջոն Մորտիմերը կոմիկ Բենի Հիլի մասին հեռուստատեսային ֆիլմի սցենար է գրել, որտեղ Բենի Հիլի դերը պետք է խաղար Լուկասը։ Լույս է տեսել այդ ֆիլմը, թե ոչ, դեռ հայտնի չէ։ 
2006 թվականին Դեվիդ Ուիլյամսի հետ նկարահանվել է Pet Shop Boys խմբի «I’m with stupid» տեսահոլովակում։
2015-2017 թվականներին նկարահանվել է «Դոկտոր Ով» հեռուստասերիալում՝ դոկտոր Նարդոլի արբանյակային դերում։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խորտակված վիշապներ (ֆիլմ)

Խորտակված վիշապներ, 1932 թվականին «Հայկինո» ստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը նախապաշարումների և սնահավատության դեմ տարվող պայքարի մասին է։


== Դերերում ==
գյուղացիներ - Վ. Վարդանյան, Լ. Իսահակյան
քյոխվա - Լ. Մսրլյան
Անահիտ - Լ. Արաբյան
ծերուկ - Ն. Դեյկարխանով
վանական - Մ. Գավրոշ


== Ծանոթագրություններ ==
Ղարախաչ

Ղարախաչ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օգյուստ Ալլոնժ

Օգյուստ Ալլոնժ (ֆր.՝ Auguste Allongé, մարտի 19, 1833(1833-03-19)[…], Փարիզ - հուլիսի 4, 1898(1898-07-04), Bourron-Marlotte), 19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչ, գրաֆիկական նկարիչ, փորագրող և նկարազարդիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1833 թվականի մարտի 19-ին, Փարիզում։
1852 թվականին սովորել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում` Լեոն Կոնյեի և Լուի Ժոզեֆ Սեզար Դյուկորնեի ղեկավարությամբ։ 1853 թվականին Օգյուս Ալլոնժը պարգևատրվել է մեդալով։
Աշխատել է ջրանկարչության և ածուխով նկարչության տեխնիկայով։ Ստեղծել է մի շարք հայտնի վիմագրություններ և բնապատկերներ։
Ալլոնժը դասավանդել է ածուխով նկարչություն տեխնիկան։ 1875 թվականին հրապարակել է մի քանի լեզուներով թարգմանված տրակտատ արվեստի մասին։ 
Նա առաջարկել է ածուխով նկարելու այնպիսի տեխնիկա, որով այն կարող էր փայլեցվել ու դառնալ վերջնական աշխատանք` իր հատուկ որակով։
Օգյուստ Ալլոնժի հիմնական մրցակիցը ածուխով նկարելու մրցույթներում Մաքսիմ Լալանն էր։
1896 թվականից եղել է Փարիզի ցուցահանդեսների, մասնավորապես` ջրանկարչության ցուցադրությունների անդամ։
Փարիզում նա ձեռք է բերել մեծ համբավ, ինչի մասին էլ գրել է Ս. Դագիլևը.

Մոտ էր Բարբիզոնյան դպրոցին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կալուգայի շրջանային գեղարվեստական թանգարան։ Արևմտաեվրոպական փորագրություն
Ալլոնժի նկարները
Ծեսի (Ամբրոլաուրի շրջան)

Ծեսի (վրաց.՝ წესი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 5 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 461 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կլյուչբորկ

Կլյուչբորկ (լեհ.՝ Kluczbork, գերմ.՝ Kreuzburg), քաղաք Լեհաստանում։ Օպոլեի վոևոդության Կլյուչբորկի շրջանի (պովյատի) վարչական կենտրոնն է, ունի քաղաքային-գյուղական համայնքի (գմինայի) կարգավիճակ։ Երկաթուղային կարևոր հանգույց է. Կլյուչբորկում Կատովիցեից եկող երկաթուղին ճյուղավորվում է, մի ճյուղը ուղղվում է դեպի արևմուտք՝ Վրոցլավ, մյուսը՝ դեպի հյուսիս՝ Պոզնան։ Զբաղեցնում է 12,35 կմ² տարածք։ 2015 թվականի հունիսի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 24.377: 


== Քույր քաղաքներ ==
Կլյուչբորկը բարեկամական սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

 Գերմանիա, Բադ Դյուրքհայմ
 Ուկրաինա, Բերեժանի
 Անգլիա, Ուելս
 Լեհաստան, Ձերժոնյուվ


== Անվանի անձինք ==
Գուստավ Ֆրայտագ (1816–1895), գերմանացի  թատերագիր, վիպասան
Դավիդ Լեշեկ (1971), ռեժիսոր
Սամուել Կրելիուս (1660–1747), փիլիսոփա, աստվածաբան
Յան Ձերժոն (1811–1906), ժամանակակից մեղվաբուծության հիմնադիր, մեղուների պարտենոգենեզի (կուսածնության) հայտնաբերող, շրջանակավոր փեթակի հայտնագործող
Հայնց Պիոնտեկ (1925–2003), գերմանացի գրող
Էդիտա Գուռնյակ (ծնվ. 1972), երգչուհի


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Heidenfeld: Chronik der Stadt Kreuzburg, von Begründung derselben bis auf die neueste Zeit. Verlag E. Thielmann, Kreuzburg 1861. (Digitalisat).
Felix Triest: Topographisches Handbuch von Oberschlesien. Breslau 1865, S. 148–154.
Johannes Justin Georg Carl Heinrich Koelling: Presbyterologie, das ist ausführliche Geschichte der Pastoren und Prediger des Kirchenkreises Creuzburg. Creuzburg 1867 (Digitalisat).
Horst Fuhrmann: „Fern von gebildeten Menschen“. Eine oberschlesische Kleinstadt um 1870. C. H. Beck, München 1989, ISBN 3-406-33984-0.
Heinz Pionteks Kreuzburg. In: Horst Fuhrmann: Wurzeln und Werk eines Dichters aus Oberschlesien. Dülmen 1985, S. 13–22.
Walter Wicclair: Von Kreuzburg bis Hollywood. (mit einem Nachwort von Curt Trepte) Henschel, Berlin 1975.
William Hilsley: Musik hinterm Stacheldraht. Tagebuch eines internierten Musikers 1940–1945, Ulrich Bornemann, Karlhans Kluncker, Rénald Ruiter (Hrsg.), Verlag für Berlin-Brandenburg, Potsdam 1999, ISBN 3-932981-48-0. Zu diesem Buch gibt es auch eine CD mit dem Titel Musik hinterm Stacheldraht.


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքէջըArchived 2003-10-19 at the Wayback Machine.
Սիվակովցի

Սիվակովցի (ուկրաիներեն՝ Сиваківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1625 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սիվակովցի գյուղում բնակվում էր 795 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2525 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 314,85 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քաշմիրի թեյ

Քաշմիրի թեյ կամ վարդագույն թեյ (անգլ.՝ noon chai, shir chai, gulabi chai), ավանդական թեյ, որը ծագել է հնդկական սուբկոնտինենտից, ամենայն հավանականությամբ, Քաշմիրի հովտից։ Պատրաստում են բազուկով, կաթով և խմորի սոդայով։


== Ստուգաբանություն ==
Այն տարածաշրջանի լեզուներով, որտեղից հայտնաբերվել է տվյալ թեյի ըմպելիքը (օրինակ՝ քաշմիրի, բենգալերեն, հինդի և նեպալերեն), թեյի անվանումը հնչում է «նուն թեյ»։ «Նուն» նշանակում է «աղ», ինպես նաև օգտագործվում է, որպես Ռաջաստանի սովորույթ, երբ ձեռքը դնում են աղի մեջ հանդիսավոր խոստում նշելու համար։ Նաև այս թեյը կոչվում է «գյուլաբի թեյ», որը թարգմանաբար նշանակում է «վարդագույն թեյ»։


== Պատրաստում ==
Ընպելիքը ավանդաբար պատրաստում են ինքնաեռում՝ կանաչ թեյի տերևներից, կաթից, աղից, խմորի սոդայից։ Խմորի սոդայի մի պտղունցը թեյին տալիս է վարդագույն գույն։
Քաշմիրում այդպիսի թեյի վրա ավանդաբար ավելացվում են աղ, այլ ոչ թե շաքար։ Քաշմիրի թեյը մատուցվում է Հնդկաստանի շատ նահանգներում, սովորաբար Հյուսիսային Հնդկաստանում (Ջամու և Քաշմիր, Խիմաչալ Պրադեշ) և այն վայրերում, որտեղ ապրում են տիբեթցիները  (Մայնպատ, Չաթիսգար)։ Թեյը Քաշմիրի նախաճաշի և ընթրիքի անբաժանելի մասն է։ Այն օգտագործվում է Քաշմիրում պատրաստված տարբեր տեսակի ավանդական հացերով։
Պակիստանում այն մատուցվում է հատուկ դեպքերում, հարսանիքների և ձմռան ամիսներին, շաքարով և ընկույզով։


== Գրականություն ==
Rardon C.R. Stuff Every Tea Lover Should Know. — Quirk Books, 2020. — (Stuff You Should Know). — ISBN 9781683691792
Dar P.K. Kashmiri Cooking. — Penguin Books Limited, 2000. — ISBN 9789351181699
Dhar T.N. Kashmiri Pandit Community: A Profile. — Mittal Publications, 2006. — ISBN 9788183241779
Saberi H. Tea: A Global History. — Reaktion Books, 2010. — (Edible). — ISBN 9781861898920
Nick Hall The Tea Industry.. — Cambridge: Elsevier Science, 2014. — ISBN 978-1-84569-922-2


== Տես նաև ==
Մասալա (թեյ)


== Ծանոթագրություններ ==
Նիտյաժի

Նիտյաժի (ռուս.՝ Нитяжи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գամետոգենեզ

Սեռական բջիջների զարգացում կամ գամետոգենեզ, մարդու սպերմատոզոիդները և ձվաբջիջները զարգանում են սեռական գեղձերում՝ սերմնարաններում և ձվարաններում։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը կոչվում է սպերմատոգենեզ, իսկ ձվաբջիջներինը՝ օվոգենեզ։ Սեռական գեղձերում կան երեք գոտիներ բազմացման, աճման և հասունացման։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը տևում է 70 օր։ Սկզբնական արական սեռական բջիջները, որոնք կոչվում են սպերմատոգոնիումներ, բազմացման գոտում միտոզով կիսվելով՝ շատանում են։


== Առաջին կարգի սպերմատոցիտներ ==
Սպերմատոգոնիումներն ունեն քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմ։ Այնուհետև դրանք անցնում են աճման գոտի, որտեղ տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի կրկնապատկում, և սպերմատոգոնիումները վերածվում են առաջին կարգի սպերմատոցիտների և մտնում՝ հասունացման գոտի, որտեղ տեղի են ունենում մեյոզիերկու բաժանումները։


== Երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ ==
Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ, որոնք անցնելով մեյոզի երկրորդ բաժանումը՝ վերածվում են սպերմատիդների։ Սպերմատիդներն՝ անցնելով ձևավորման բարդ պրոցես (սպերմիոգենեզ), վերածվում են սպերմատոզոիդների։ Տղամարդկանց սպերմատոզոիդների առաջացումը սկսվում է սեռահասուն դառնալուց, իսկ կանանց ձվաբջիջների զարգացումը սկսվում է դեռևս օրգանիզմի սաղմնային զարգացման ընթացքում և ավարտվում է միայն ձվաբջջի բեղմնավորումից հետո։ Աղջիկ երախայի ծնվելու պահին նրա յուրաքանչյուր ձվարանում լինում են մոտ մեկ միլիոն առաջին կարգի օվոցիտներ (առաջնային ֆոլիկուլներ), բայց դրանցից սեռահասուն կնոջ մոտ ձվազատման փուլի կարող են հասնել մինչև 500-ը։ Սաղմի զարգացման ընթացքում առաջնային սեռական բջիջները բազմակի անգամ բաժանվում են միտոզի եղանակով առաջացնելով բազմաթիվ դիպլոիդ բջիջներ օվոգոնիումներ)։ Վերջիններս մեծանում են՝ հասնելով տեսակի սեռական բջիջներին բնորոշ չափսերի, և վերածվում առաջին կարգի դիպլոիդ օվոցիտների։ Կաթնասունների սպերմատոզոիդը և ձվաբջիջը։ Այնուհետև, առաջին կարգի օվոցիտը հասունացման գոտում բաժանվում է մեյոզի եղանակով։ Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկու անհավասար հապլոիդ բջիջներ։ Խոշորը կոչվում է երկրորդ կարգի օվոցիտ, իսկ փոքրը առաջին ուղղորդող մարմին։ Երկրորդ կարգի օվոցիտնանցնում է մեյոզի երկրորդ բաժանման, բայց երկրորդ մետաֆազի փուլում զարգացումը կանգ է առնում։ Ձվազատման հետևանքով երկրորդ կարգի օվոցիտը հեռանում է ձվարանից և կարող է ավարտել մեյոզի երկրորդ բաժանումն այդտեղ սպերմատոզոիդի թափանցումից հետո։ Սպերմատոզոիդի թափանցումը խթանում է երկրորդ ուղղորդող մարմնի և հասուն ձվաբջջի առաջացումը, որից հետո գամետներիկորիզները միաձուլվում են առաջացնելով դիպլոիդզի գոտ։ Բոլոր ուղղորդող մարմինները շատ մանր բջիջներ են և, ի վերջո, ոչնչանում են։


== Աղբյուրներ ==
Կենսաբանություն 10-րդ դասարան, բնագիտամաթեմատիկական և ընդհանուր հոսքեր՝ Է.Ս. Գևորգյան, Ֆ.Դ. Դանիելյան, Ա.Հ. Եսայան, Գ.Գ. Սևոյան
Յումակաևո

Յումակաևո (ռուս.՝ Юмакаево, բաշկիրերեն՝ Йомаҡай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 237 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բեգ (գյուղ, Սուդոգոդսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բեգ (այլ կիրառումներ)Բեգ (ռուս.՝ Бег), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Սուդոգոդսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 948 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
UTC-10

UTC−10-ը ժամային գոտի է, որը օգտագործվում է հետևյալ պետություններում և տարածքներում՝


== Ամբողջ տարվա մեջ ==
 Ջոնսթոն ատոլ (ԱՄՆ)
 Կուկի կղզիներ (Նոր Զելանդիա)
 Տոկելաու (Նոր Զելանդիա)
 ԱՄՆ (Հավայա-ալեության ստանդարտային ժամանակ)՝ Հավայի Ֆրանսիական Պոլինեզիա (Ֆրանսիա)՝ Հանրության կղզիներ (այդ թվում Հայիթին)
 Տուամոտու
 Տուբուայի (այդ թվում Մարոտիրի կղզիներ)


== Ձմեռը հարավային կիսագնդում ==
 ԱՄՆ (Հավայա-ալեության ստանդարտային ժամանակ)։ ԱլյասկաԱլեության կղզիենր (169° 30′ ամ.д.-ից արևմուտք)


== Ամառը հարավային կիսագնդում ==
 Սամոա (2010 թվականի սեպտեմբերix)


== Աղբյուրներ ==


== Հղումներ ==
Քաղաքները UTC-10-ում
Բախարևկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲախարևկաԲախարևկա (ռուս.՝ Бахаревка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հայկազյան վարժարան (Փարիզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկազյան (այլ կիրառումներ)Հայկազյան վարժարան, հայկական ուսումնական հաստատություն Փարիզում, որը գործել է 1855-1859 թվականներին։


== Պատմություն ==
Հիմնվել է 1855-ին, Փարիզի Գոնել արվարձանում։ Մինչև 1857 թվականը կոչվել է Արևելյան բազմալեզու ճեմարան։ 1856 թվականին ունեցել է երկու դասարան, 1858 թվականին՝ չորս։ Սովորել են 10-15 տարեկան երեխաներ։ Դասավանդվել են հայոց պատմություն, կրոն, Հայաստանի աշխարհագրություն, ազգային մատենագիտություն, ֆրանսերեն, անգլերեն, տաճկերեն, լատիներեն, փիլիսոփայություն, իրավագիտություն, նկարչություն, երաժշտություն և այլն։ Հայագիտական առարկաները դասավանդվել են հայերեն, մյուսները՝ ֆրանսերեն։
Հիմնադրել են Մուրատյան վարժարանից հեռացած, կաթոլիկությունից հրաժարված վարդապետներ Ս. Թեոդորյանը, Ա. Գալֆայանը, Գ. Այվազովսկին։ Մինչև 1857 թվականը կոչվել է «Արևելյան բազմալեզու ճեմարան»։ Նպատակն էր հայ երեխաներին հաղորդակից դարձնել եվրոպական, մասնավորապես ֆրանսիական մշակույթին և միաժամանակ հայ համայնքների համար պատրաստել կրթված մարդիկ, ուսուցիչներ։ 1856 թվականին վարժարանն ունեցել է երկու դասարան, 1858 թվականին՝ չորս։ Սովորել են 10-15 տարեկան երեխաներ։ Դասավանդվել են հայոց լեզու և պատմություն, Հայաստանի աշխարհագրություն, մատենագիտություն, կրոն, ֆրանսերեն, անգլերեն, լատիներեն, քիմիա, կենդանաբանություն, իրավագիտություն, փիլիսոփայություն, գծագրություն, նկարչություն, երաժշտություն, մարմնամարզություն։ Բացի հայագիտական առարկաներից ու լեզուներից, ուսուցումն ընթացել է ֆրանսերենով։ Հայկազյան վարժարանում սովորել են նաև ֆրանսիացիներ։ Փակվել է 1859 թվականին։
Բրենդոն Ջենինգս

Բրենդոն Բայրոն Ջենինգս (անգլ.՝ Brandon Byron Jennings, սեպտեմբերի 23, 1989(1989-09-23), Քոմփթոն, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։ 
Ավագ դպրոցի կարիերան անցկացրել է հայրենի Դոմինգեզի ավագ դպրոցում, իսկ ավելի ուշ՝ Օուք Հիլի ակադեմիայում։ Դպրոցի ավարտական տարում Ջենինգսի միջին ցուցանիշներն էին 32, 7 միավոր և 7, 4 արդյունավետ փոխանցում։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո Ջենինգսը չի ընդունում Արիզոնայի համալսարանի առաջարկած կրթաթոշակային ծրագիրը և դրա փոխարեն միանգամից պրոֆեսիոնալ կարիերա է սկսում Իտալիայի «Վիրտուս Ռոմա» ակումբում, որի կազմում ընդամենը մեկ տարի անցկացնելուց հետո մասնակցության հայտ ներկայացնում 2009 թվականի NBA դրաֆթում, որտեղ էլ ընտրվում է «Միլոուքի Բաքսի» կողմից՝ 10-րդ ընտրության իրավունքով։
2013 թվականի հուլիսի 31-ին «Բաքսը» փոխանակում է Ջենինգսին «Դետրոյթ Փիստոնսի» հետ, ով իր հերթին զիջում է պաշտպան Բրենդոն Նայթին, հարձակվող Քրիս Միդլթոնին և կենտրոնական Վյաչեսլավ Կրավցովին։


== Մրցանակներ և այլ նվաճումներ ==
Տարվա նորեկ խաղացող «Պրես Տելեգրամի» վարկածով (2005)
Լես Շվամ մրցույթի ամենաարդյունավետ խաղացող (2006)
«Elite 24 Hoops Classic» հանդիպման ամենաարդյունավետ խաղացող (Թայրիկ Էվանսի հետ, 2007)
«Las Vegas Easter Classic» ամենաարդյունավետ խաղացող (2007)
Թոփ 100 ավագ դպրոցների փլեյմեյքեր NBAPS վարկածով (2007)
Goazcats.com ցուցադրության ամենաարժեքավոր խաղացող (2007)
Նեյսմիթի անվան տարվա տղամարդ բասկետբոլիստ (2008)
Գեյթորեյդի վարակածով Վիրջինիայի տարվա խաղացող (2007–08)
Տարվա բասկետբոլիստ «Փերեյդ» ամսագրի վարկածով (2008)
«EA SPORTS» Տարվա ազգային խաղացող (2008)
McDonald's All-American (2008)
Տարվա ազգային խաղացող «Մաքսփրեփս» վարկածով (2007–08)
«Jordan Brand Classic» Արևելքի ամենաարժեքավոր խաղացող (2008)
№ 1 ավարտական դպրոցական ըստ «ESPN»-ի (2008)
№ 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Van Coleman Hoopmaster»-ի (2008)
№ 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Clark Franics Hoopscoop»-ի (2007, 2008)
№ 1 ավարտական դպրոցական ըստ «Dave Telep Scout.com»-ի (2008)
NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (հոկտեմբեր-նոյեմբեր, 2009)
NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (դեկտեմբեր, 2009)
NBA Արևելյան կոնֆերենցիայի ամսվա նորեկ (հունվար, 2010)
NBA «All-Rookie առաջին թիմ» խորհրդանշական հավաքականի անդամ (2009–10)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Էջը NBA.com կայքում
Էջը Euroleague.net կայքում
Վանյան և կոկորդիլոսը

«Վանյան և կոկորդիլոսը» (ռուս.՝ «Ваня и крокодил»),  խորհրդային կարճամետրաժ տիկնիկային մուլտֆիլմ, որը նկարվել է  Կոռնեյ Չուկովսկու «Կոկորդիլոս» հեքիաթի հիման վրա 1984 թվականի «Սոյուզմուլտֆիլմ»  ստուդիայում։ Նատալյա Դաբիժան ստեղծել է ֆիլմը, որտեղ միավորել է հարթ և ծավալային տիկնիկները, որում նշվում է ռեժիսորի մուտքը դեպի նոր սերնդի հեղինակներ։
Մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսը փոքրիկ տղա Վանյան է, որը խիզախորեն փրկում է քաղաքը սարսափելի կոկորդիլոսից։


== Սյուժե ==
Գրող Կոռնեյ Չուկովսկին և իր փոքրիկ որդին գնացքով գնում էին։ Տղայի ատամն ուժեղ ցավում էր, հայրը ցավը մոռացնելու համար սկսեց նրա համար հեքիաթ պատմել։ Այդ ամենը տեղի է ունեցել 1916 թվականին։
Կոկորդիլոսը հագուստով և գլխարկով քայլում էր Պետրոգրադի փողոցներով և խոսում էր թուրքերեն։ Կոկորդիլոսը, տեսնելով շատրվանը, հանեց վերևի հագուստը և սուզվեց ջուրը։ Քաղաքի բնակիչները տեսան, որ նա իրենց նման չէ, սկսեցին վախենալ, իսկ այնուհետև սկսեցին նրա վրա ծիծաղել և ոստիկանություն կանչեցին։ Կոկորդիլոսը պատահաբար կուլ է տալիս շնիկին և ոստիկանին, դրանով վախեցնելով բոլոր մարդկանց։ Բայց Վանյա Վասիլիչը չվախեցավ նրանից և հաղթեց իր գնդակով։ Կոկորդիլոսը թքեց շնիկի և ոստիկանի վրա, բնակիչները ուրախացան և իրենց երախտագիտությունը հայտնեցին Վանյային։
Կոռնեյ Չուկովսկին ավարտեց իր հեքիաթը և տղան քնեց։


== Նկարահանող խումբ ==


== Փառատոններ և մրցանակներ ==
1984 թվական՝ երիտասարդ կինոգործիչների առաջին մրցանակը Մոսկվայի փառատոնում։


== DVD հրատարակություն ==
2006 թվականին DVD տարբերակով թողարկվել է «Մանկական ալբոմ» ժողովածուն։ Դիստրիբյուտորը՝ «Խոշոր պլան»։ Մուլտֆիլմերի ժողովածուի մեջ մտնում էին «Սիրամարգի պոչը», «Մանկական ալբոմ», «Վանյան և կոկորդիլոսը», «Տարօրինակ առաջնությունը», «Աղվես Պետրիկեևնան», «Տիկնիկների պարը» մուլտֆիլմերը։


== Գրականություն ==
М. Петровский. ««Крокодил в Петрограде»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-26-ին 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ваня и крокодил» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
 «Ваня и крокодил»
Վոդյանսկի (Շոլոխովսկի շրջան)

Վոդյանսկի (ռուս.՝ Водянский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Մերկուլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Յարովոե (այլ կիրառումներ)

Յարովոե, կարող է վերաբերել՝

Յարովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում
Յարովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում
Յարովոե - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում
Ձորի աղբյուր

Ձորի աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան, որն աղբյուր է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Կոտայքի մարզի Գողթ գյուղից 0.3 կմ հյուսիսարևելք, Գողթ գետի աջ ափին, ծովի մակարդակից 1580 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Հրազդանի քարավանատուն

Հրազդանի քարավանատուն, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում։ 


== Աշխարհագրություն ==
Հրազդանի քարավանատունը գտնվում է Հրազդանի Վանատուր թաղամասում։ Ներկայում քարավանատան տարածքը սեփականաշնորհված է մասնավորի կողմից։


== Պատմություն ==
Հայտնի է, որ քարավանատունը կառուցվել է 13-րդ դարում։ 
Երբեմն տեղացիները քարավանատունը կոչում են օտար լեզվով՝ անվանելով այն քարվանսարա։


== Ճարտարապետական նկարագիր ==
Քարավանատնից պահպանվել է և մեզ է հասել նրա ճակատային և տանիքի մի հատվածը։ Քարավանատունը ծառայել է որպես իջևանատուն, քանի որ գտնվել է ճանապարհների խաչմերուկում։ Կառույցը ուսումնասիրելուց պարզ է դառնում որ այն արևելքի միջնադարյա և հայկական ճարտարապետության բաղադրիչներ ունի։ 
Քարավանատունը կառուցվել է կարմիր աղյուսից։ Նրա հիմնական մուտքը արևմտյան կողմից է։ Պահպանվել է նաև բուխարին, որը ծառայել է սնունդ պատրաստելու և ջեռուցման համար։ Ըստ հետազոտությունների՝ կարելի է ենթադրել որ կառույցի չափսերն են եղել 80x60 մետր։ Որոշ հաշվարկների արդյունքում պարզ է դառնում որ այդտեղ միանգամից կարողացել են իջևանել մոտ 60 մարդ։ Հարևանությամբ եղել է կենդանիների պահման համար նախատեսված վայր։ Կառույցն իր նշանակությանն է ծառայել մինչև 14-րդ դարի 30-ական թվականները։ 


== Տես նաև ==
Հրազդանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Արշա Օվանեսովա

Արշա Համբարձումի Օվանեսովա (դեկտեմբերի 10 (23), 1906, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ և Բաքու, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 6, 1990(1990-05-06), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), փաստագրական ֆիլմերի խորհրդային հայ ռեժիսոր, սցենարիստ, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1947), Ստալինյան մրցանակի առաջին աստիճանի դափնեկիր (1950), ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Արշա Օվանեսովան ծնվել է 1906 թվականին Բաքու քաղաքում։ 1932 թվականին ավարտել է ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ 1931-1961 թվականներին եղել է Փաստագրական ֆիլմերի կենտրոնական ստուդիայի ռեժիսորը։ 1931 թվականին թողարկել է Պիոներիա կինոամսագրի առաջին համարը, որը ղեկավարեց 15 տարի։ 1928-1961 թվականներին դասավանդել է ՎԳԻԿ-ում, 1959-1961 թվականներին եղել է փաստագրական ֆիլմերի արվեստանոցի հիմնադիրն ու ղեկավարը։ Ամուսինը՝ խորհրդային կինոօպերատոր Սեմյոն Շեյնինն է եղել։
Նկարահանվել է «Հաշիմ» ֆիլմում (1928), համահեղինակ է «Լեռնային լճի գաղտնիքը» (1954, Մարո Երզինկյան) կինոնկարի (երկուսն էլ՝ Հայֆիլմ)։
Մահացել է 1990 թվականին Մոսկվայում, թաղված է Տրոեկուրովսկի գերեզմանոցում։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
Ստալինի առաջին աստիճանի մրցանակ (1950)՝ «Աշխարհի պատանեկությունը» ֆիլմի համար (1949)
Խաղաղության միջազգային մրցանակ (1950)՝ «Աշխարհի պատանեկությունը» ֆիլմի համար (1949)
ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1947)
2 շքանշան և մեդալ


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===


=== Սցենարիստ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кинословарь в 2-х томах, М., «Советская энциклопедия», 1966-1970
«Кино». Энциклопедический словарь, М., «Советская энциклопедия», 1987
Էմանուել Ժոզեֆ Սիյես

Էմանուել ժոզեֆ Սիյես կամ Աբբատ Սիյես (ֆր.՝ Emmanuel Joseph Sieyès, մայիսի 3, 1748(1748-05-03)[…], Ֆրեժյուս - հունիսի 20, 1836(1836-06-20)[…], Փարիզ)։ Ֆրանսիացի հեղափոխական գործիչ։ 1789 թվականին ընտրվել է Գլխավոր նահանգների դեպուտատ՝ Փարիզի երրորդ դասից։
Մասնակցել է մարդու և քաղաքացու իրավունքների դեկլարացիայի մշակմանը։ Եղել է Յակոբինյան ակումբի հիմնադիրներից։ 1791 թվականից՝ Ֆեչյանների ակումբի անդամ։ Որպես Կոնվենտի անդամ՝ քվեարկել է Լյուդովիկոս XVI-ի մահապատժի օգտին։ 1795 թվականին մասնակցել է սահմանադրության կազմմանը։ 1799 թվականի մայիսին դարձել է Դիրեկտորիայի անդամ։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Բրյումերի տասնութի հեղաշրջմանը, եղել է երեք կոնսուլներից մեկը, 1800 թվականից՝ Սենատի անդամ։ 1803 թվականից՝ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ 1809 թվականին ստացել է կոմսի տիտղոս։ 1816-1830 թվականին եղել է տարագրության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գլխավոր եռահնչյունների ֆունկցիոնալ սիստեմը

Գլխավոր եռահնչյունների ֆունկցիոնալ սիստեմը


== Լադ ==

Հարմոնիայի տեսանկյունից լադը տոնիկական եռահնչյան հետ ձգողականությամբ կապված ակորդների փոխհարաբերության սիստեմն է։


== Լադային ֆունկցիա ==
Լադային ֆունկցիա կամ ուղղակի ֆունկցիա կոչվում է հնչյունի կամ ակորդի դերը լադում, այլ կերպ ասած՝ հնչյունի կամ ակորդի կապը (փոխհարաբերությունը) տվյալ լադի այլ հնչյունների կամ ակորդների հետ։ Կապ ասելով պետք է հասկանալ ոչ միայն հնչյունների կամ ակորդների միջև գոյություն ունեցող ինտերվալային հարաբերակցությունների կայունությունը այլ նաև դրանց հաջորդականությանը բնորոշ լարվածության և մարման (լուծման) զուգորդումը։


== Ֆունկցիոնալություն ==
Ֆունկցիաների տարբեր հարաբերություններից գոյանում են լարվածություններ և մարումներ։ Դրանք ամբողջությամբ վերցրած կոչվում են ֆունկցիոնալություն։ Ֆունկցիոնալության հիմքը ֆունկցիաների հակադրությունն է, հատկապես լադի տոնիկայի ու ոչ տոնիկական հարմոնիանորի հակադրությունը։
Հարմոնիայի տեսությունը, որը հիմնված է լադային ֆունկցիաների մասին գոյություն ունեցող ուսմունքի վրա, կոչվում է ֆունկցիոնալ տեսություն։ Ներկայումս այս տեսակետը ամենից ավելի տարածված է հարմոնիայում։


== Գլխավոր եռահնչյունների ֆունկցիոնալ սիստեմը ==
Լադի առաջին աստիճանի, այսինքն՝ տոնիկայի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է տոնիկական կամ տոնիկա։ Բազմաձայն երաժշտության մեջ այս եռահնչյունը հանդես է գալիս որպես լադի գլխավոր հենակետ, քանի որ մեղեդիական, ռիթմական և մետրական համապատասխան պայմաններում նա կարող է արտահայտել մտքի ավարտվածություն և ստեղծել եզրափակման համար անհրաժեշտ կայունություն։
Տոնիկական եռահնչյունը մաժորում ընդունված է նշանակել մեծատառ T տառով, որովհետև ունի մաժոր հնչողություն։
Լադի V աստիճանի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է դոմինանտային եռահնչյուն կամ դոմինանտա։ Նշանակվում է մեծատառ D-ով։
Մաժորի IV աստիճանի վրա կառուցված եռահնչյունը կոչվում է սուբդոմինանտային կամ սուբդոմինանատա։ Նշանակվում է մեծատառ S-ով։
Հարմոնիկ մինորում այս եռահնչյունները նշանակվում են փոքրատառերով՝t,s (որպես փոքր կամ մինոր) և մեծատառ D-ով (որպես մեծ կամ մաժոր).

բնական մաժոր- T, S, D
հարմոնիկ մինոր- t, s, DԴոմինանտային և սուբդոմինանտային եռահնչյունները հանդիսանում են լադային անկայունության ամենասովորական ու կարևոր ներկայացուցիչները, որոնք որոշակի պայմաններում ստեղծում են երաժշտական մտքի անավարտվածություն։
Տոնիկան, դոմինանտան և սուբդոմինանտան կոչվում են գլխավոր, հավանաբար այն պատճառով, որ արտացոլում են հնչողության լադային բնույթը, այն է՝ բնական մաժորում նրանք բոլորը մեծ են, մաժոր, իսկ բնական մինորում՝ փոքր, մինոր։


== Աղբյուրներ ==
Ի.Դուբովսկի, Ս. Եվսեև, Ի. Սպոսոբին, Վ. Սոկոլով, Հարմոնիայի դասագիրք, Երևան, 1978, Էջ 23-25
Մալիկի (գյուղ, Կրեմենչուգի շրջան)

Մալիկի (ուկրաիներեն՝ Малики), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալիկի գյուղում բնակվում էր 84 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)