Անտուան Ռիվարոլ

Անտուան Ռիվարոլ, 26 հունիսի 1753, Բանյոլ սյուր Սեզ, Գար(վարչություն) Գար— 11 ապրիլի 1801, Բեռլին) — ֆրանսիացի գրող, թարգմանիչ, լրագրող։


== Կենսագրություն ==
Նա պնդում էր իր ազնվական ծագումը («կոմս»), յուրացնում «դե» մասնիկը, բայց իրականում նա համեստ իտալական ընտանիքից էր։ Ռիվարոլների ընտանիքը Ֆրանսիա է տեղափոխվել Պիեմոնտից, հայրը՝ հարավային փոքրիկ քաղաքում «Երեք աղավնի» պանդոկի սեփականատերը, փոխել էր իր ազգանունը՝ դարձնելով այն ֆրանսիական։
Սովորել է Ավինյոնի սեմինարիայում, կարճ ժամանակով եղել է քահանա՝ Լիոնում,  որոշել է նվիրվել գրական գործերին և 1776 եկել է Փարիզ։ Նրան ծանոթացրել են Վոլտերին, համագործակցել է  Mercure de France ամսագրի հետ, ականավոր պոլեմիստ էր։ Աչքի էր ընկնում կաուստիկ ու անողոք սրամտությամբ, ինչի պատճառով էլ ո՛չ քիչ թշնամիներ ձեռք բերեց, փայլում էր սալոններում։
Նրա և Յոհան Քրիստոֆ Շվաբի համատեղ գրված «Դիսկուրս ֆրանսերենի համընդհանուր բնույթի մասին»(1784), որը գտնվում էր «համաշխարհային լեզվի»լուսավորչական որոնումների մեջ, ստացավ  Բեռլինի Գիտությունների և արվեստի թագավորական ակադեմիայի մրցանակ, գրավեց Ֆրեդերիկ II      (Պրուսիայի թագավոր)ուշադրությունը։ Թարգմանել է Դանթե Ալիգիերիի «Դժողքը» (1785). Նա վիճաբանել է Մարի-Ժոզեֆ Շենիեի, Պիեռ Բոմարշեի և շատ ուրիշների հետ։  Նրա  «Փոքրիկ ալմանախ մեր մեծերի մասին» գրքույկը (1788), որը ծաղրում էր այդ դարաշրջանի գրողների հավակնությունները, հասարակական սկանդալ առաջացրեց։
Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ աջակցել է միապետությանը, եղել Անտուան Սաբատիեի «Քաղաքական և ազգային» թերթի խմբագիրներից մեկը։ Հեղափոխական գաղափարների ու  գործիչների քննադատության շնորհիվ Ռիվարոլը վաստակեց «Պուբլիուս Կորնելիուս Տակիտուս» մականունը, որը նրան տվեց Էդմոնդ Բյորկը։
1792 -ից արտագաղթել է (Բրյուսել, Ամստերդամ, Հաագա, Լոնդոն, Համբուրգ, Բեռլին). Շարունակել է ակտիվ գրական գործունեությունը։ Դիրեկտորիայի ժամանակ մտադիր էր վերադառնալ Ֆրանսիա, բայց անսպասելի հիվանդացավ ու անժամանակ մահացավ։


== Ժառանգություն և ճանաչում ==
Ռուսաստանում Ռիվարոլի մտքերը քաջ հայտնի էին Վյազեմսկուն, Ալեքսանդր Պուշկինին։
Ֆրանսիայում Ռիվարոլի ընտրված մաքսիմները և մտորումները տպագրվել են 1858 Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյովի կողմից։
Ռիվարոլի «Մաքսիմները» թարգմանվել է գերմաներեն Էռնստ Յունգերի կողմից  (1956), որը նրա մասին գրել  է ծավալուն էսսե։  Ռիվարոլի մրցանակը, ի թիվս այլոց, շնորհվել է Էմիլ Սիորանին(1949). 1951 թվականից Ֆրանսիայում լույս է տեսնում ծայրահեղական «աջ ուժերի»  «Ռիվարոլ» երկշաբաթաթերթը, որում ժամանակին պարբերաբար հրատարակվում էր, ի թիվս այլոց, Ժան-Մարի Լը Պեն։


== Ժամանակակից հրատարակություններ ==
Ecrits politiques et littéraires. Paris: Grasset, 1956
Discours sur l’universalité de la langue française, suivi des pensées, maximes, réflexions, anecdotes et bons mots/ Ed. par Hubert Juin. Paris: P. Belfond, 1966
Œuvres complètes. Genève: Slatkine Reprints, 1968


== Հրատարակումներ ռուսերենով ==
Афоризмы, размышления, анекдоты: Шамфор, Ривароль. М.: Книга, 1991.


== Գրականություն ==
Le Breton A.V. Rivarol; sa vie, ses idées, son talent, d’après des documents nouveaux. Genève: Slatkine Reprints, 1970
Dutourd J. Rivarol. Paris : Mercure de France, 1989
Faÿ B. Rivarol et la Révolution. Paris : Perrin, 1978
Jünger E. Rivarol. Stuttgart: Klett-Cotta, 1989.
Эрнст Юнгер Ривароль / Пер. с нем. Д. В. Кузницына, пред. О. М. Пленкова. — СПб.: Владимир Даль, 2008. — 292 с. — (Civitas Terrena) — ISBN 978-5-93615-084-5
Lessay J. Rivarol, le français par excellence. Paris : Perrin, 1989
Cointat M. Rivarol (1753—1801) : Un écrivain controversé. Paris : L’Harmattan, 2003
Baranger V. Rivarol face à la Révolution Française. Paris : Éditions de Paris, 2007
Эко, Умберто|Эко У. Поиски совершенного языка в европейской культуре. — СПб.: Alexandria, 2007, с. 307—308.


== Հղումներ ==

գրադարանում vive-liberta