16 մմ-անոց կինոժապավեն

16 մմ-անոց կինոժապավեն, 15,95±0,025 մմ լայնությամբ կինոժապավեն` պերֆորացիայի մեկ կամ երկու շարքերով։ Մեծ տարածում է ունեցել փոքր բյուջե ունեցող ժամանակակից կինոարտադրությունում

Մինչև վերջերս օգտագործվել է կինոշրջիկների վրա և փոքր հանդիսատեսի համար ուսումնական հաստատություններում կինոցուցադրման ժամանակ։ Դրանից բացի, 16 մմ-անոց կինոժապավենը տարածված էր հետաքննական աշխատանքներում, օրինակ, արագացված նկարահանումներում։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի տարատեսակներից է համարվում 32 մմ-անոց կրկնակի ժապավենը, որը նախատեսված է այս ձևաչափով ֆիլմերի տեսակավորման համար։


== Առանձնահատկություններ ==

Չհրկիզվող ացետիլցելյուլոզի ենթաշերտով 16 մմ-անոց նեղ կինոժապավենը թողարկվել է 1923 թվականին, Կոդակ ընկերության կողմից` որպես այլընտրանք 9.5 մմ-անոց սիրողական «Պատե բեյբի» ժապավենին, որն արտադրվում էր ֆրանսիական «Pathé» ստուդիայի կողմից։ Երկու ընկերությունների` ընդհանուր ձևաչափի հարցում պայմանավորվելու փորձերը ձախողվել են, և որոշ ժամանակ երկու ստանդարտները զուգահեռաբար գոյություն ունեին։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի հնչյունի հաջող կցման ու առաջին գունավոր Kodachrome ժապավենի հաջողության արդյունքում ֆրանսիական մրցակիցը ճնշվել է։ Ի սկզբանե պրոֆեսիոնալ կինոյի համար նախատեսված կինոժապավենից սկզբունքային տարբերությունը ենթաշերտի նյութից բացի եղել է նաև կինոպրոյեկտոների կառուցվածը, որոնք նախատեսված էին նեղ ժապավենով նույնպիսի ֆիլմի համար, ինչպիսին կինոնկարահանման ապարատն էր. էմուլսիայով` օբյեկտիվին։ Դա բացատրվում է նրանով, որ կոնտակտային տպագրության գործընթացը ի սկզբանե չի նախատեսվել սիրողական կինոյի համար, որը ենթադրում է շրջանառվող կինոժապավենի օգտագործում։ Այդ պատճառով, 16 մմ-անոց ֆիլմի պատճենի տիրաժավորման համար էկրանին ուղիղ պատկերի ստացման նպատակով օգտագործվում է օպտիկական տպագրություն` նեգատիվի միջոցով։
7.62 մմ պերֆորացիայի դեպքում 16 մմ-անոց ժապավենի ստանդարտ չափը կազմում է 10,05×7,45 մմ։ Կինոպրոյեկտորի կադրի պատուհանի չափերը տարբերվում են` 9,45×7,05 մմ։ Այդպիսի ֆիլմի էկրանի կողմերի հարաբերակցությունը մոտ է ակադեմիականին և կազմում է 1.34:1: Պերֆորացիան տեղակայված է միջկադրային միջակայքի դիմաց, իսկ դրա չափը համընկնում է կադրի չափի հետ։ 16 մմ-անոց առաջին կինոժապավենը թողարկվել է միայն երկկողմանի պերֆորացիայով։ 1932 թվականին հնչուն կինոյի տարածման հետ հրաժարվել են պերֆորացիայի մեկ շերտից, և ամբողջ համակարգն սկսել է աջակցել միակողմանի պերֆորացիան։ Երկկողմանի պերֆորացիայով կինոժապավեններն օգտագործվել են այն դեպքերում, որոնք նախատեսված չեն եղել տպագրության համար և պիտանի են եղել արագ կինոնկարահանումների համար։ Միակողմանի պերֆորացիայով որոշ նեգատիվ և շրջանառվող տեսակներ կցվում էին մագնիսային երկու գծերով. մեկը լայն է, որը տեղակայված է պերֆորացիայի բացակայող շարքի փոխարեն, մյուսը նեղ, «հավասարակշռված» գիծ է` հակառակ կողմում։ ԽՍՀՄ-ում 16 մմ-անոց կինոաժապավենը լայն տարածում էր գտել, իսկ կադրի և հնչյունավորման համադրությունը ֆիլմի պատճենների համար կարգավորում էր ըստ ԳՕՍՏ 25704-83-ի։
16 մմ-անոց նեգատիվ և շրջանառվող կինոժապավենները կրում են ֆուտաժային համարներ` 20 կադրի ընդմիջումով` հետագա մոնտաժի համար։ Խորհրդային կինոժապավենների վրա ֆուտաժային համարների մեջ առկա տարածությունը կազմում է 40 կադր։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի պատճենի տիրաժավորման համար օգտագործվել է 32 մմ-անոց լայնությամբ կինոժապավեն` երկշարքանի պերֆորացիայով։ Տպագրությունից և լաբորատոր մշակումից հետո կինոժապավենը երկարությամբ կտրվել է` տալով 16 մմ-անոց երկու պատճեն` միակողմանի պերֆորացիայով և օպտիկական կամ մագնիսային համատեղ ֆոնոգրամայով։ Այդպիսի տեխնոլոգիան թույլ է տվել էժանացնել տպագրությունը, և դրա համար թողարկվել են հատուկ կինոպատճենահան ապարատներ, ինչպիսին էր, օրինակ, խորհրդային «25АМО—1»-ը:Լայնէկրան ֆիլմերը վերապատճենվում էին նմանատիպ կինոժապավենի վրա, «23ЮТО—1» ապարատով։ ԽՍՀՄ-ի սահմաններից դուրս որոշ տարածում էր ստացել 16 մմ-անոց կինոժապավենի վրա անամորֆիկ կադրով լայնէկրան կինոտպագրությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Г. Андерег, Н. Панфилов Глава IX. Изготовление звуковых фильмов // Справочная книга кинолюбителя / Д. Н. Шемякин. — Л.,: «Лениздат», 1977. — С. 200—236. — 368 с.Сим. Р. Барбанель, Сол. Р. Барбанель, И. К. Качурин, Н. М. Королёв, А. В. Соломоник, М. В. Цивкин Кинопроекционная техника / С. М. Проворнов. — 2-е изд.. — М.,: «Искусство», 1966. — 636 с. Արխիվացված է Նոյեմբեր 13, 2014 Wayback Machine-ի միջոցով:Н. Д. Бернштейн Моё наследие. Избранные статьи / И. Бернштейн. — Бостон: «Наука и кинотехника», 2007. — Т. 2. — 158 с. — ISBN 978-0-9792808-7-0Ю. А. Василевский, В. Г. Комар, В. Б. Мунькин, А. С. Темерин, В. Л. Трусько, В. В. Чаадаев, Ю. П. Черкасов Системы кинематографа с различными форматами кадра(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1985. — № 1. — С. 5—11. — ISSN 0040-2249.Н. И. Воронов, С. Я. Голосинский, А. П. Иванов, В. Ф. Пиявский, Г. Ю. Просвирнин, М. Р. Фридман Новая базовая модель кинокопировального аппарата оптической аддитивной печати(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1980. — № 10. — С. 3—10. — ISSN 0040-2249.Е. М. Голдовский Основы кинотехники / Л. О. Эйсымонт. — М.,: «Искусство», 1965. — 636 с.Голдовский, Е. Глава I // Кинопроекция в вопросах и ответах. — 1-е изд. — М., : Искусство, 1971. — С. 7. — 220 с.О. Ф. Гребенников Киносъёмочная аппаратура / С. М. Проворнов. — Л.,: «Машиностроение», 1971. — 352 с. — 9000 экз.Гордийчук, И. Б. Системы узкоплёночного кинематографа // Справочник кинооператора / И. Б. Гордийчук, В. Г. Пелль. — М., : Искусство, 1979. — С. 34—38. — 440 с.Ершов К. Г. Глава 6. Технические средства звукозаписи при киносъёмке // Киносъёмочная техника / С. М. Проворнов. — Л.,: «Машиностроение», 1988. — С. 192—236. — 272 с. — ISBN 5-217-00276-0Е. А. Иофис Глава II. Оценка свойств киноплёнок // Киноплёнки и их обработка / В. С. Богатова. — М.,: «Искусство», 1964. — С. 24—68. — 300 с.Кудряшов, Н. Как самому снять и показать кинофильм. — 1-е изд. — М., : Госкиноиздат, 1952. — С. 5—9. — 252 с.Александр Лакуша «Фиксы» на турелях: они обещали вернуться!(ռուս.) // «MediaVision» : журнал. — 2014. — № 2. — С. 52.Н. А. Майоров Самые первые в истории развития мирового кинематографа(ռուս.) // «Мир техники кино» : журнал. — 2014. — № 1 (31). — С. 38—44. — ISSN 1991-3400.С. М. Проворнов, И. С. Голод, Н. Д. Бернштейн Кинокопировальная аппаратура / Л. Эйсымонт. — М.,: «Искусство», 1962. — 315 с.Максим Томилин Джордж Истмен и фотография на плёнке(ռուս.) // «Фотомагазин» : журнал. — 2001. — № 1—2. — С. 117—121. — ISSN 1029-609-3.Ю. П. Черкасов Справочник киномеханика / Л. А. Савина. — М.,: «Высшая школа», 1988. — 415 с. — ISBN 5-06-001188-7Кинопроектор «Эра»(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1980. — № 5. — ISSN 0040-2249.О перспективах новой кинопроекционной аппаратуры для 16-мм фильмов(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1980. — № 2. — С. 56—58. — ISSN 0040-2249.Л. Г. Тарасенко Возможности и перспективы 16-мм формата киноплёнки(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1981. — № 3. — С. 31—33. — ISSN 0040-2249.З. И. Яцкевич Производство 16-мм художественных телефильмов на киностудиях(ռուս.) // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1973. — № 11. — С. 40—42. — ISSN 0040-2249.Bob Fisher A new HD frontier for Scrubs(անգլ.) // «Highdef» : журнал. — 2008. — № 6. — С. 24—25.


== Արտաքին հղումներ ==
«Развитие форматов киноплёнки» (անգլերեն)։ Spare Time Labs 2.0։ Վերցված է 2015-01-22 «Сверхскоростная 16-мм кинокамера «Redlake HyCam II»» (անգլերեն)։ YouTube։ 2012-02-03։ Վերցված է 2015-02-21