armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պյութագորաս

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պյութագորաս (այլ կիրառումներ)Պյութագորաս (ոչ վաղ քան մ. թ. ա. 586 և ոչ ուշ քան մ. թ. ա. 569, Սամոս, Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ, Հունաստան - Մ.թ.ա. 490-ականներ, Մետապոնտո, Բերնալդա, Մատերա, Բազիլիկատա, Իտալիա, հուն․՝ Πυθαγόρας), անտիկ մաթեմատիկոս և փիլիսոփա, առավելապես հայտնի է իր անունով կոչված Պյութագորասի թեորեմով։
Հայտնի լինելով որպես «Թվերի հայր»՝ Պյութագորասը ազդեցիկ հետք է թողել մ.թ.ա. 6-րդ դարի փիլիսոփայական և կրոնական ուսմունքներում։ Քանի որ լեգենդներն ու այլ նմանատիպ պատմությունները մշուշում են նրա կատարած աշխատանքը նույնիսկ ավելի շատ, քան այլ մինչսոկրատեսյան փիլիսոփաներինը՝ անհնար է հավաստիորեն խոսել Պյութագորասի կյանքի և ուսման մասին։ Պյութագորասը և նրա աշակերտները հավատում էին, որ ամեն ինչ կապված է մաթեմատիկայի հետ, և կարծում էին որ ամեն ինչ կարող է կանխագուշակվել և չափվել ցիկլերի օգնությամբ։


== Կենսագրություն ==
Պյութագորասը ծնվել է Սամոս կղզում, Փոքր Ասիայի ափի մոտ, Պիթայիսի և Մնեսարքոսի որդին էր։ Երիտասարդ տարիքում, Պոլիկրատեսի դաժան կառավարությունից փախչելու նպատակով լքել է հարազատ քաղաքը, մեկնելով Հարավային Իտալիայում գտնվող Կրոտոն քաղաք։ Շատ հեղինակներ նաև ճանաչում են նրա հանդիպումները Հին Եգիպտոսի և Բաբելոնի փիլիսոփաների հետ մինչև արևմուտք շարժվելը՝ այս ճանապարհորդությունները նշված են հույն փիլիսոփաների կողմից գրված Պյութագորասի շատ կենսագրականներում։
Սամոսից դեպի Կրոտոն տեղաշարժի ընթացքում Պյութագորասը ստեղծում է գաղտնի կրոնական ընկերություն։

Պյութագորասը ձեռնամուխ է լինում Կրոտոնի մշակութային կյանքի բարեփոխմանը, հորդորելով քաղաքացիներին կրթվել և իր շուրջը ստեղծելով հետևորդների բարձրակարգ օղակ։ Այս մշակութային կենտրոնը առաջնորդվում է շատ խիստ օրենքներով։ Նրա դպրոցը բաց է լինում հավասարապես տղամարդկանց և կանանց համար։ Նրանք, ովքեր միանում են Պյութագորասի ներքին շրջանին, կոչում են իրենց մաթեմատիկոսներ։ Նրանք ապրում են դպրոցում, հրաժարվում են իրենց սեփականությունից և սնվում են միայն բանջարեղենային կերակրով։ Հարևան տարածքներում բնակվող ուսանողներին նույնպես թույլատրվում էր այցելել Պյութագորասի դպրոց։ Կոչվելով ակուսմատիկոսներ, այս աշակերտներին թույլատրվում էր օգտագործել միս և ունենալ սեփականություն։
Ըստ Յամբլիխոսի, պյութագորացիները վարում էին կրոնական դասերից, սովորական կերակրից, վարժություններից, ընթերցանությունից և փիլիսոփայական հետազոտություններից կազմված կազմակերպված կյանք։ Երաժշտությունը համարվում էր այս կյանքի տարրական կազմակերպչական գործոնը՝ աշակերտները կանոնավոր կերպով միասին երգում էին Ապոլլոնին նվիրված օրհներգեր, հոգու և մարմնի հիվանդությունները բուժելու նպատակով օգտագործում էին քնարը և քնից առաջ ու հետո հիշողությունը վարժեցնելու նպատակով բանաստեղծություններ էին ասում։
Պյութագորասի թեորեմը, որը կրում է իր անունը, հայտնի էր ավելի վաղ Միջագետքում, Հին Եգիպտոսում և Հնդկաստանում։ Արդյոք Պյութագորասը ինքն է ապացուցել այդ թեորեմը, հայտնի չէ, քանի որ անտիկ աշխարհում ընդունված էր նշել ուսուցչի անունը իր աշակերտների կատարած հայտնագործությունների համար։ Թեորեմի հետ Պյութագորասի անվան կապը ամենավաղը հայտնվել է իր մահվանից 5 դար անց, Կիկերոնի և Պլուտարքոսի աշխատություններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պյութագորաս, ինտերնետային փիլիսոփայական հանրագիտարան Archived 2009-04-14 at the Wayback Machine.
Զարեհ Գալֆայան

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Գալֆայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Զարեհ Համբարձումի Գալֆայան (փետրվարի 6, 1887(1887-02-06) կամ 1887, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 17, 1939(1939-11-17) կամ 1939, Փարիզ), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է ծննդավայրի գեղարվեստների վարժարանում, որն ավարտելուց հետո պաշտոնավարել է Կենտրոնական վարժարանում՝ որպես նկարչության ուսուցիչ։ Նրա նկարները առաջին անգամ ցուցադրվել են Կ. Պոլսում. ուշադրություն են գրավել հատկապես «Դոլմա Բահջեն երեկոյան», «Մշուշապատ առավոտը Թոփխանեում», «Ռումելի Հիսարի վերջալույսը» և այլն։ 1922 թվականին մեկնել է Փարիզ, սովորել նկարչական դպրոցում, նոր նկարներ ստեղծել, որոնք ցուցադրվել են զանազան առիթներով։ Եղել է «Հայ ազատ նկարիչների միության» քարտուղարը։ Կյանքի վերջին տարիներին գերազանցապես զբաղվել է մանրանկարչությամբ։
Գալֆայանի «Ինքնադիմանկար» և «Տրեպորի տեսարան» կտավները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Գրականություն ==
Kurkman, Garo (2004). Armenian painters in the Ottoman empire 1600-1923. İstanbul: Matüsalem Publications. ISBN 9789759201555.
Awetisian, Ōnnik (1960). Peintres et sculpteurs arméniens, du 19eme siècle à nos jours (in French). Amis de la culture arménienne. p. 285.


== Ծանոթագրություններ ==
Բորդիլս

Բորդիլս (իսպ.՝ Bordils), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լյեիդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։
Տարածքը կազմում է 7,26 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1715 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Պատասխանից հետո

«Պատասխանից հետո», հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 219) հոկտեմբերի 1-ի համարում։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից։


== Ծանոթագրություններ ==
Սերուցքային պանիր

Սերուցքային պանիր (անգլ.՝ Cream cheese, փափուկ պանիր), կաթից և սերուցքից պատրաստված փափուկ, չափավոր քաղցր համով պանիր (այստեղից էլ պանրի անվանումը)։ Ըստ ֆրանսիական աղբյուրների, այն հայտնի է 17-րդ դարից ի վեր։
Պանիրն ունի նուրբ բաղադրություն, չի պահանջում հասունացման շրջան և դրանով տարբերվում է այլ փափուկ պանիրներից, ինչպիսիք են՝ բրին և նյոշատելը։ Համին, կառուցվածքին, բաղադրությանը, ինչպես նաև պատրաստման եղանակին առավել նման են բուրսենը և մասկարպոնեն։
Սերուցքային պանիրներ են նաև ֆրանսիական «Chavroux»-ը և «Petit-suisse»- ը, ինչպես նաև նորվեգական «Snofrisk »- ը։ Բաղադրությունը և ճարպի պարունակությունը կարող է տարբեր լինել` կախված պանրի տեսակից։

Այն օգտագործվում է հանրաճանաչ ուտեստներ (գլանափաթեթներ, չիզքեյք և «Կարմիր թավշյա» տորթ) պատրաստելու համար։


== Պանիր  «Ֆիլադելֆիա» ==
Ամերիկայում ամենահայտնի պանիրը կրում է «Ֆիլադելֆիա» անվանումը։ Այն արտադրում է ամերիկյան Kraft Foods ընկերությունը։ Այս պանիրը արտադրվել է 1872 թվականից, անունը ստացել է ի պատիվ Ֆիլադելֆիա քաղաքի, որը այն ժամանակ հայտնի էր իր գերազանց որակի սննդով։
Այս պանիրը բաղկացած է կովի յուղազրկված, պաստերիզացված կաթից և կաթնային ճարպից, շիճուկի սպիտակուցային խտանյութից, պանրի մշակման խտանյութերից, աղից, շիճուկից, կայունացուցիչներից (աշորայի խեժ կամ բակլայի խեժ), սորբինաթթվից (որպես կոնսերվանտ), վիտամին А պալմիտատից։                                
Կաթը պաստերիզացվում է, հետո հոմոգենիզացվում և սառեցվում է հաջորդ փուլը սկսելու համար։ Կաթը դանդաղ տաքացվում է ֆերմենտացիայից առաջ։ Դրա համար պատրաստի խառնուրդը համասեռացնում են թթխմորի հետ՝ կաթնային սպիտակուցների մակարդման և պանրի մակարդուկը շիճուկից առանձնացնելու համար։
Դրանից հետո շիճուկը առանձնացվում է պանրից։ Պանրի զանգվածին տրվում է ցանկալի տեսք և ավելացվում է աղ ու կայունացուցիչներ։ Համային հավելումները, ինչպիսիք են՝ սխտորը, բույսերը, ավելացնում են արդեն պատրաստի սերուցքային պանրին փաթեթավորելուց առաջ։


== Ծանոթագրություն ==
Մեմբրան

Մեմբրան (լատ.՝ membrana), բարակ ճկուն թաղանթ, որը պրկվում է արտաքին ուժերի ազդեցությամբ և ձեռք բերում առաձգականություն։ Մեմբրանը պետք է տարբերել թիթեղից, որի առաձգական հատկությունները կախված են նյութի տեսակից և հաստությունից։ Պրկումն իրագործող արտաքին կոնտուրի ձևից կախված՝ մեմբրանները լինում են ուղղանկյունաձև, կլոր, էլիպսաձև ևն։
Մեմբրանի սեփական տատանումները կարելի է ներկայացնել կանգուն ալիքների համակարգերով, որոնք ունեն հանգուցային գծերի այս կամ այն պատկերը։ Մեմբրանի ստիպողական տատանումները տեղի են ունենում արտաքին ուժերի ազդման հաճախականությամբ։ Առաձգականության տեսության մեջ մեմբրաններ են անվանում այն բարակ ճկուն թիթեղը, որի ծռվածքի կոշտությունը հավասար է զրոյի։
Դոմենիկո Ամբրոջի

Դոմենիկո Ամբրոջի (անգլ.՝ Domenico Ambrogi, 1600, Բոլոնիա, Պապական մարզ - 1678, Բոլոնիա, Պապական մարզ), Բոլոնիայի 17-րդ դարի իտալացի նկարիչ, ով նաև կոչվում էր Մենիկինո կամ Մենինյո դել Բրիցիո, իր վարպետի անունով։ Հիմնականում հայտնի է որպես կվատրատուրայի ձևավորող։ Նա նաև հայտնի է Դոմենիկո դելի անունով։ Նա պարապել է Ֆրանչեսկո Բրիչյոյի, Բերնարդինո Բալդիյի և Դենիս Կալվարեատի հետ։     


== Կենսագրություն ==

Դոմենիկո Ամբրոջին ծնվել է մոտավորապես 1600 թվականին Բոլոնիայում։ Երիտասարդ տարիներին նա աշակերտել է Բերնարդինո Բալդիյին, ումից հեռացել է վերջինիս մահից կարճ ժամանակ անց։ Դրանից հետո կարճ ժամանակ նա սովորել է Դենիս Կալվարեատի հետ և վերջապես դառնում է Ֆրանչեսկո Բրիցիոյի աշակերտը։ Այդ ժամանակ Բրիցիոն տալիս էր նկարչության հանրային դասեր և Ամբրոջին ստացավ Մենիկինո կամ Մենինյո դել Բրիցիո մականունը։ Երբ նա թողել է իր վարպետին, սկսել է համագործակցել Ջիրոլամո Կուրտիյի հետ, ով կերպարների նկարիչ էր և Անջելո Միչել Կոլոննայի հետ, ով կվադրատուրայի նկարիչ էր։ Վերջին տարիների ընթացքում նա նախագծել է շատ զարդարանքներ և նկարներ։ Նա ուներ աշակերտներ, որոնցից էին Ջիաչինտոն, Պիեր Անտոնիո Չերվան և Ջիովաննի Անտոնիո Ֆումանին Վենետիկից, որը շատ տարիներ ապրել է նրա տանը և օգտագործել է նրա գծանկարները` իր առաջին նկարներն ստեղծելու համար։ Նա մահացել է 1678 թվականից հետո։


== Աշխատանքներ ==
Աղբյուրներում հիշատակված աշխատանքները` 

Պալացցո Սպադայի որմնանկարները սրահում և մատուռում (Բրիզիգելլայում (Ռավեննա))
Մադոննա դել Պոջջո, (Սուրբ Մարիա դել Պոջջոյի եկեղեցու առաստաղը)
Դե Բուոյի վիլլա եկեղեցին,
Լոջիան և երկու սենյակները Մարքիս Մալվեցիյի վիլլայում (Բագնարոլայում),
Հինգ սենյակների պատկերազարդ առաստաղում (Բոլոնիայում)
Որմանկարներով սենյակը ըստ Ռինալդոյի պատմությունների պատկերազարդ սենյակ, գրող Ռինալդ Չեսարիդի տանը (Բոլոնիայում)
Աննունցիատա սյունասրահի վերջին կամարը որմնանկարի տակ (Մալվասիայի կարծիքով առաջին հանրային գործը, որը Ամբրոջին իրականացրել էր առանց օգնության (Բոլոնիայում),
Սուրբ Ֆրանցիսկոս եկեղեցու բոլոր որմնանկարները (Բոլոնիայում)։Բոլոնիայում պահպանված աշխատանքները`

Որմնանկարները Պալեոտտու պալատում (հիմա Աշակերտների տանը), առաջին աշխատանքը համագործակցել է Կուրտիյի հետ,
Կտավը Խնամակալի հրեշտակի հետ (Սուրբ Ջիացոմոյի հետ, թողնված առաջին մատուռը),
Մարիամի պսակադրության մեծ կտավը  (Սուրբ Մարիա դելլա Վիտա աղոթատեղու առաստաղը)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Farquhar Maria (1855)։  Ralph Nicholson Wornum, ed.։ Biographical catalogue of the principal Italian painters։ Woodfall & Kinder, Angel Court, Skinner Street, London; Digitized by Googlebooks from Oxford University copy on Jun 27, 2006։ էջ 6 
Marchese Antonio Bolognini Amorini (1843)։ Vite de Pittori ed Artifici Bolognesi։ Tipografia Governativa alla Volpe։ էջեր 95–97
Զատոն (գյուղ, Կրասնոբակովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զատոն (այլ կիրառումներ)Զատոն (ռուս.՝ Затон), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կրասնոբակովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(2646) Աբետի

(2646) Աբետի (անգլ.՝ Abetti), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,011202 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7129 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3095 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1908,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,67° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2646) Աբետի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կետգուտ

Կետգուտ (անգլ.՝ catgut - լար), թելեր, մշակվում են մանր եղջերավոր անասունների աղիքներից։ Կետգուտը վիրաբուժական կարանյութ է։
Օգտագործվում է ներքին կարերի համար՝ վիրահատության ժամանակ արյան անոթները կապելու նպատակով։ 7-30 օրվա ընթացքում ներծծվում է հյուսվածքներում։
Վենեսուելայի փոխնախագահ

Վենեսուելայի փոխնախագահ, պաշտոնապես՝ Վենեսուելա Բոլիվարյան Հանրապետության գործադիր փոխնախագահ (իսպ.՝ Vicepresidente Ejecutivo de la República Bolivariana de Venezuela), մեծությամբ երկրորդ պետական պաշտոնը Վենեսուելայում։ Ըստ գործող Սահմանադրության նշանակվում է բացառապես պետության ղեկավարի կողմից և գտնվում է նրա անմիջական ենթակայության տակ։ Առաջին անգամ հաստատվել է 1830 թվականին և լուծարվել է 1858 թվականին նոր սահմանադրության ընդունմամբ։ Վերականգնվել է 1999 թվականին Ուգո Չավեսի սոցիալիստական կառավարությամբ։
Վենեսուելայի գործող փոխնախագահ սոցիալիստ Դելսի Ռոդրիգեսը (2017 թվականի հունիսի 14-ից), որը նշանակվել է այդ պաշտոնում նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի կողմից։


== Լիազորություններ ==
Գործադիր փոխնախագահը պաշտոնի է նշանակվում և ազատվում պաշտոնից պետության ղեկավարի՝ նախագահի  կողմից։ Նաև փոխնախագահը կարող է հեռացվել Ազգային Ասամբլեայի որոշմամբ, եթե հեռացման որոշումը պաշտպանեն պատգամավորների ավելի քան երկու երրորդը։ Այն դեպքում, եթե Ազգային Ժողովը վեց տարվա մեջ երեք անգամ անընդմեջ պաշտոնից ազատում է փոխնախագահին, ապա նախագահն իրավունք ունի ցրել խորհրդարանը։
Փոխնախագահը հանդիսանում է նախագահի պաշտոնում առաջին փոխարինողներից մեկը, եթե պետության ղեկավարը չի կարող կատարել իր պաշտոնեական պարտականությունները։ Այդ դեպքում փոխնախագահը դառնում է երկրի ղեկավարի պաշտոնակատար, ըստ Վենեսուելայի սահմանադրության 233 և 234 գործող հոդվածների։


== Հինգերորդ հանրապետություն (1999 թվականից) ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.vicepresidencia.gob.ve/ вице-президента. պաշտոնական կայք (իսպ.)
Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգի

Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգին (ուկրաիներեն՝ Національний ботанічний сад імені М.М. Гришка, Natsionalnyi botanichnyi sad im. M.M.Hryshka), գտնվում է Կիևում՝ Ուկրաինայի մայրաքաղաքում.
Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգին կրում է սովետական ​​բուսաբան Միկոլայ Հրիշկոյի անունը, որը ծնվել է Պոլտավայում։ Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1936 թվականին, ընդգրկում է 1.3 կմ² տարածք (120 հա) և պարունակում է 13,000 տեսակի ծառեր, թփեր, ծաղիկներ և այլ բույսեր ամբողջ աշխարհից։ Այն ունի բազմաթիվ մերկասերմեր և Գլեդիչիա, ծաղիկներ, ինչպիսիք են վարդերը, մագնոլիան և թփեր, ներառյալ յասաման։ Այգում կան ջերմատներ, ջերմոցներ։ Այն ամենատարածվածն է բնակիչների շրջանում, որտեղ կարելի է տեսնել էկզոտիկ բույսեր և մասնակցել ծաղիկների ցուցահանդեսների։ Գարնան վերջում ծաղկող շուշանները հանրաճանաչ են կենտրոնական պարտեզում։
Այգու տարածքը բաժանված է ֆլորիստիկական համալիրների, ինչպիսիք են ուկրաինական Կարպատները, Ուկրաինայի հարթավայրերը, Ղրիմը, Կովկասը, Կենտրոնական Ասիան, Ալթայը և Արևմտյան Սիբիրը, Հեռավոր Արևելքը։ Յուրաքանչյուր գոտում կարելի է գտնել տվյալ շրջանի համար հատուկ բույսեր։ Ներկայացվում է նաև յուրաքանչյուր տարածքի աշխարհագրությունն ու լանդշաֆտը։ Այգին ունի նաև եզակի և հազվագյուտ արևադարձային և մերձարևադարձային բույսերի մեծ հավաքածու, որոնք ներկայացված են ջերմոցում։ Բուսաբանական այգին տպավորիչ է խոլորձների ավելի քան 350 տեսակներով։


== Պատմություն ==


=== Գերեզմանոց ===
Ժամանակակից բուսաբանական այգու տարածքում 1798-1888 թվականներին Զվերինեցկի գերեզմանատան մի մասն էր։


=== Գաղափար ===
Բուսաբանական այգի ստեղծելու գաղափարը հայտնվեց 1918 թվականի աշնանը Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ստեղծումից հետո։ Այգու գիտական ​​հիմքերը մշակվել են Վլադիմիր Իպպոլիտովիչ Լիպսկի աշխատանքների շնորհիվ։ Նա Ուկրաինայի Գիտությունների ակադեմիայի առաջին նախագահներից մեկն էր, աշխարհահռչակ գիտնական, հայտնի բուսաբանական այգիների ճանապարհորդ և գիտակ։ Հենց նա էր, որ հիմնավորեց նման բուսաբանական այգու գաղափարը, ստեղծեց դրա կառուցվածքն ու գործունեությունը, մշակեց մանրամասն կառուցապատման ծրագիր։ Սկզբնապես Գոլոսևսկի անտառի հիմքի վրա նախատեսվում էր ստեղծել բուսաբանական այգի, և Լիպսկին կարող էր լինել դրա տնօրենը։ Բայց այս ծրագիրը չի իրականացվել։ 1928 թվականին ակադեմիկոս Լիպսկին տեղափոխվեց Օդեսա, որտեղ մինչև իր կյանքի վերջը նա ղեկավարեց Իլյա Մեխնիկովի Օդեսայի ազգային համալսարանի բուսաբանական այգին։ Ժամանակակից բուսաբանական այգու տարածքում 1798 թվականից մինչև 1888 թվականը գտնվել է Զվերինեցկի գերեզմանատան մի մասը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.nbg.kiev.ua/en/  Հրիշկոյի ազգային բուսաբանական այգի. պաշտոնական կայք
Must See places in Kiev - Private Guide Service in Kiev
(135) Հերթա

(135) Հերթա (անգլ.՝ Hertha), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1874 թվականի փետրվարի 18-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,430042 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9295 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9306 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հերթա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9173 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1383,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260186 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,3° անկյուն։
Հերթա աստերոիդը պատկանում է Նիսայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,41-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում, 0,12-0,21 էքսցենտրիսիտետ և ուղեծրի թեքում՝ 1,1-4,3° միջակայքում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է M դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Հերթա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կավճուտ

Կավճուտ (նախկին անվանումը` Ղովշուտ),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Կապանի տարածաշրջանում, Կապան քաղաքից մոտ 15 կմ արևմուտք, Ողջի գետի վտակ Գեղիի աջափնյա ձորալանջին։
Նույն անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Կապանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։ Վերանվանվել է Կավճուտ 1991 թ. ապրիլի 3-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Կավճուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 88, առկա բնակչությունը` 57 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Կավճուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռյաբինկի (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Ռյաբինկի (ռուս.՝ Рябинки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 271 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խաբաբ

Խաբաբ (արաբ․՝ خبب‎‎, արամ.՝ ܟܚܐܒܐܒ), քաղաքատիպ ավան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դառաայի մարզում։ Մտնում է ալ-Սանամեյնի գավառի համանուն շրջանի։ Գտնվում է Դամասկոս քաղաքից 57 կմ հեռավորության վրա։
1596 թվականին Խաբաբը Հաուրանի կադայի շրջկենտրոնն էր՝ Օսմանյան կայսրության կազմում։


== Արտաքին հղումներ ==
khabab Քաղաքի պաշտոնական կայք
194

194 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 194 թվականն է, 
II դարի 94-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հայոց թագավոր Վաղարշ Բ-ի և Սեպտիմիոս Սևերոս կայսեր միջև կնքված համաձայնագիրը։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Տրունժի

Տրունժի (ֆր.՝ Trungy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2007 թվականի դրությամբ կազմում է 212 մարդ, բնակչության խտությունը` 29.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.07 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 230 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 26 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 154 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 115-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 39։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,7 %։ 115 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 108 անձ (60 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 39 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Իլիստանբետովո

Իլիստանբետովո (ռուս.՝ Илистанбетово, բաշկիրերեն՝ Илестанбәт), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 172 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բեռնանավերը Բիանկուրում (նկար)

«Բեռնանավերը Բիանկուրում» (ֆր.՝ Les peniches à Billancourt), ֆրանսիացի գեղանկարիչ-բնանկարիչ, իմպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ալֆրեդ Սիսլեյի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1877 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 46,5 × 56,3 սմ։
Այսօր «Բեռնանավերը Բիանկուրում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան)։


== Նախապատմություն ==
Բուլոն-Բիանկուրը ժամանակակից արդյունաբերական քաղաք է Փարիզի շրջանում, իսկ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին փոքրիկ քաղաքամերձ գյուղ էր, որի զարգացումը սկսվեց Սենայի վրա երկաթուղային կամրջի կառուցումից հետո, որը միացրեց Բիանկուրը Պասսիին։ 1877-ից 1879 թվականներին նկարիչ Ալֆրեդ Սիսլեյը հաճախակի է աշխատել այստեղ պլեների շրջանակներում։


== Նկարագիր ==
«Բեռնանավերը Բիանկուրում» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1877 թվականին։ Կտավում պատկերված են նավակառանի մոտ կանգնեցված բեռնանավեր։ Հեռվում երևում են Պասսի ֆաբրիկաների ծխացող ծխնելույզները։ Երկինքը խիտ ամպերով է պատկերված։ Բեռնանավերը նկարում կոմպոզիցիայի գլխավոր խարիսխն են, իսկ նավի կայմերը կոմպոզիցիայի կենտրոնն են։


== Պատմություն ==
Նկարը գնել է դքսուհի Շոլնը։ Նրանից հետո կտավը բազմաթիվ սեփականատերեր է ունեցել։ Գերմանացի ձեռնարկատեր և կոլեկցիոներ Օտտո Կրեբսը կտավի վերջին սեփականատերն էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նկարը բռնազավթել են Կարմիր բանակի զինվորները և ուղարկել ԽՍՀՄ որպես ռազմատուգանք։ Երկար ժամանակ «Բեռնանավերը Բիանկուրում» նկարը պահվել է Էրմիտաժում և միայն 1995 թվականին է ռազմաավարի ցուցահանդեսի շրջանակներում հանրությանը ներկայացվել։ 2001 թվականից մշտական ցուցադրության է ներկայացված Էրմիտաժում, իսկ 2014 թվականից ցայսօր այն ներկայացված է Սերգեյ Շուկինի և Մորոզով եղբայրների հիշատակի սրահում՝ Գլխավոր շտաբում (սրահ 406)։


== Ծանոթագրություններ ==
Լևոն Ե Հայ (Բյուզանդիայի կայսր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն V (այլ կիրառումներ)Լևոն Ե Հայ (նաև՝ Լևոն Արծրունի, Լևոն Ե Հայկազն, 775, Արմինիա կուսակալություն - դեկտեմբերի 29, 820, Կոստանդնուպոլիս, Բյուզանդական կայսրություն), Բյուզանդիայի կայսր (813-820), սերում էր Արծրունիների հայկական նախարարական տոհմից, ինչի համար էլ ստացել է Հայ մականունը։ Հետ է մղել բուլղարների հարձակումները։ Պատկերամարտության կողմնակից։


== Կենսագրություն ==

Լևոն V-ի հայրը պատրիկ Բարդասն էր, որը ծագումով հայ էր։ Եղել է զորավար Նիկեփորոս և Միքայել I Ռանգավի կայսրերի օրոք։ 813 թվականի հուլիսի 11-ին, Վերսինիկի ճակատամարտում բուլղարական Կրում խանից պարտություն կրելուց հետո Միքայել I-ը հրաժարվեց գահից, և Լևոնը կայսր դարձավ, թեև սկզբում հրաժարվում էր։ Շուտով Լևոնը հանդիպում է Կրում խանի հետ և բանակցությունների ժամանակ փորձում է սպանել խանին։ Կրումին հաջողվում է փրկվել և վրեժ լուծելու համար հրդեհում է Կոստանդնուպոլսի մերձակայքը։ Շատ մարդիկ զոհվեցին և գերի ընկան։ Այնուհետև խանը զորքերն ուղղեց դեպի Ադրիանապոլիս։ 
813 թվականի աշնանը Լևոն կայսրը ներխուժում է Բուլղարիա։ Նրա զորքերը հաղթում են բուլղարներին Մեսեմբրիի ճակատամարտում և կոտորում շատ բուլղար երեխաներ։ Կրումը պատրաստվորմ էր վրեժ լուծել՝ արշավելով Կոստանդնուպոլիս, բայց 814 թվականի ապրիլի 13-ին մահանում է։
815 թվականին պաշտոնանկ է անում պատրիարք Նիկիֆորին, հրավիրում եկեղեցական ժողով, որտեղ չեղյալ են համարվում 787 թվականի Յոթերորդ տիեզերաժողովի որոշումները (սրբապատկերների պաշտամունքը վերականգնող) և հայտարարում է 754 թվականի Գիերիի պատկերամարտական ժողովի որոշումների ոչ ամբողջական վերադարձի մասին. սրբապատկերի երկրպագությունը թեև սխալ էր համարվում, սակայն կապ չուներ կռապաշտության հետ։  Պատկերապաշտությունն արմատախիլ անելու միջոցների մասին ժողովում չեն անդրադառնում։ Կայսրը հրաման է արձակում, որի համաձայն ցանկացած սրբապատկեր կարող էր ոչնչացվել առանց հետևանք ունենալու անողի վրա։ Բյուզանդական արվեստի շատ ստեղծագործություններ բարբարոսաբար ոչնչացվեցին։ Սրբապատկերները փշրվում էին կացնով կամ այրվում հրապարակներում։ 
815 թվականին կայսրը եռեսնամյա հաշտություն է կնքում բուլղար Օմուրտաղ խանի՝ Կրումի որդու և հաջորդի հետ։ 
820 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Լևոն  V-ը սպանվում է Միքայել Ամորացու համախոհների կողմից սուրբծննդյան տոնակատարության ժամանակ Սուրբ Սոֆիայի տաճարում։ Միապետի դիակը ջորու վրա տարան նավահանգիստ, որտեղ գտնվում էր Թեոդոսիա կայսրուհին որդիների հետ։ Նրանց աքսորեցին Իշխանաց կղզիներ, չորս որդիներն էլ ամորձատվեցին։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած էր պատրիկ Արսաբերի դստեր Թեոդոսիայի հետ, ուներ զավակներ, որոնցից էին.

Սիմբատը (Συμβάτιος), որը վերցրել էր Կոստանդին անունը և հոր հետ կառավարչակից էր (814—820)
Վասիլը
Գրիգորին
Թեոդոսիոսը
դուստր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дашков С. Б. Императоры Византии. — М., 1997.
Сенина Т. А. (монахиня Кассия) (исслед., пер. с древнегреч., комм.). «Лев Преступник». Царствование императора Льва V Армянина в отражении византийских хронистов IX века: Феофан Исповедник, Неизвестный хронист (Scriptor Incertus), Георгий Монах (Амартол). (Montreal: Accent Graphics Communications, 2012).
57 (թիվ)

57 (հիսունյոթ), բնական թիվ է


== Աստղագիտության մեջ ==
57 կարգային թիվն է կրում Մնեմոսինե աստերոիդը


== Քիմիայում ==
57-ը Լանթանի ատոմային թիվն է


== Տե'ս նաև` ==
57-րդ հարավային զուգահեռական
57-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Նիկոլայ Բոգոլյուբով

Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Բոգոլյուբով (օգոստոսի 8 (21), 1909, Նիժնի Նովգորոդ - փետրվարի 13, 1992, Մոսկվա), ԽՍՀՄ մաթեմատիկոս և տեսաբան-ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ (1953) և ՈւԽՍՀ ԳԱ (1948) ակադեմիկոս, խորհրդային աշխատանքի հերոս (1969)։ 1963 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ մաթեմատիկայի բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար, 1965 թվականից Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ համալսարանիի տնօրեն։ Բոգոլյուբովի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են մաթեմատիկական անալիզի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի մոտավոր և ոչ գծային մեխանիկայի ասիմպտոտական մեթոդներին, վիճակագրական ֆիզիկային, դաշտի քվանտային տեսությանը և դինամիկ համակարգերին։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 և 4 այլ շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Н․ Н․ Боголюбов (к шестидесятилетию со дня рождения), «Успехи математических наук», 1969, т․ 24, в․ 4 (148)
А. Н. Боголюбов. Н. Н. Боголюбов. Жизнь. Творчество. Под общ. ред. В. Г. Кадышевского. - Дубна: Изд-во ОИЯИ, 1996.
Н. Н. Боголюбов (мл.), Д. П. Санкович. «Николай Николаевич Боголюбов. Очерк научной деятельности.» Э. Ч. А. Я., Том 24. Часть 5 (1993) 1224-1293.
А. И. Ахиезер. Воспоминания о Николае Николаевиче Боголюбове
Б. Е. Патон. Великий ученый (к 100-летию Н. Н. Боголюбова)
Николай Николаевич Боголюбов (К пятидесятилетию со дня рождения) // Ю. А. Митропольский, С. В. Тябликов. Успехи физических наук, т. 69 (1), 159-163 (сентябрь 1959).
Николай Николаевич Боголюбов (К шестидесятилетию со дня рождения) // Д. Н. Зубарев, Б. В. Медведев, Ю. А. Митропольский, М. К. Поливанов. Успехи физических наук, т. 98 (4), 741-744 (август 1969).
Николай Николаевич Боголюбов (К семидесятилетию со дня рождения) // В. А. Амбарцумян, Н. Г. Басов, А. А. Логунов, М. А. Марков, Б. М. Понтекорво, А. М. Прохоров, П. А. Черенков. Успехи физических наук, т. 128 (4), 733-737 (август 1979).
Николай Николаевич Боголюбов (К восьмидесятилетию со дня рождения) //А. А. Абрикосов, В. А. Амбарцумян, А. М. Балдин, Н. Г. Басов, В. С. Владимиров, А. В. Гапонов-Грехов, А. М. Курбатов, А. А. Логунов, М. А. Марков, Ю. А. Осипьян, А. Н. Тавхелидзе, И. М. Халатников, Д. В. Ширков. Успехи физических наук, т. 159 (4), 715-716 (декабрь 1989).
Ю. Л. Климонтович. Штрихи к портретам ученых. Дискуссионные вопросы статистической физики. - М.: 2005
Воспоминания об академике Н. Н. Боголюбове. К 100-летию со дня рождения. - М.: МИАН, 2009
Ժենլի (կանտոն)

Ժենլի (ֆր.՝ Genlis), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բուրգունդիա շրջանում։ Կոտ դ՛ Օր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Դիժոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 22663 մարդ էր։Կանտոնի համարը 2114 է։ Կանտոնում կա 27 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Բերքչի (գետակ)

Բերքչի, գետակ Ճորոխի ավազանում, Սպերի հովտում։ Ոռոգում է համանուն գետի հանդամասերը և Ճորոխին է միանում նրա աջ կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտակափող սոխակ

Սպիտակափող սոխակ (լատ.՝ Irania gutturalis), ճանճորսների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, քիչ տարածված։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 16,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 27-30 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 28 գ։ Արուն վերևից կապտամոխրագույն է, կոկորդը, հոնքերը՝ սպիտակ, կուրծքը, մարմնի կողքերը՝ նարնջագույն։ Էգը վերևից դարչնամոխրագույն է, ներքևից՝ մոխրագույն, կուրծքը՝ բծավոր։


== Կենսակերպ ==
Նստում է տեսանելի ճյուղերին՝ գեղանի կեցվածքով՝ մարմնի ուղղահայաց դիրքով, սև պոչը վեր բարձրացրած։ Տարածված է լեռնատափաստաններում, կիսաանապատներում և ենթալպյան գոտում։ Սնվում է անողնաշարավորներով, հատապտուղներով։


== Բնադրում ==
Բույնը գավաթաձև է՝ խոտաբույսերից։ Բնադրում է փչակներում, կոճղերի, ճյուղերի վրա։ Դնում է 21 մմ տրամագծով, կապտավուն-դեղնավուն պտավոր 4-5 ձու։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Թուրքիայից դեպի արևելք՝ մինչև Փոքր Ասիա և Իրան։ Հայաստանում հանդիպում է հանրապետության կենտրոնական, հարավային և հարավարևելյան շրջանների կիսաանապատային և լեռնատափաստանային գոտիներում։


== Պահպանություն ==
Սակավաքանակ, քիչ ուսումնասիրված, օլիգոտոպային տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է տվյալների անբավարարություն կատեգորիայով։
Ներկայիս թվաքանակի գնահատման համար տվյալները բավարար չեն։ Պոպուլյացիայի խտությունն արեալի տարբեր մասերում խիստ տատանվում է։
Սպառնացող վտանգներից են կիսանապատների և լեռնային տափաստանների յուրացումը գյուղատնտեսական նպատակներով, ինչպես նաև վնասատուների դեմ պայքարում թունաքիմիկատների օգտագործումը։
Պոպուլյացիայի մի մասը բնակվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոտոկի (այլ կիրառումներ)

Պոտոկի, կարող է վերաբերել՝

Պոտոկի - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում
Պոտոկի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում
Պոտոկի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում
Մակ-Ֆերսոն շրջան (Կանզաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մակ-Ֆերսոն շրջան (այլ կիրառումներ)Մակ-Ֆերսոն շրջան (անգլ.՝ McPherson County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.331 կմ² է, բնակչությունը՝ 29.554 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մակ-Ֆիրսոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1867 թ.։
Մաքս Ռայման

Մաքս Ռայման (գերմ.՝ Max Reimann, հոկտեմբերի 31, 1898(1898-10-31), Էլբլոնգ, Warmian-Masurian Voivodeship, Լեհաստան - հունվարի 18, 1977(1977-01-18), Դյուսելդորֆ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ, Բունդեսթագի անդամ։
1913 թվականին ընդունվել է «Բանվոր երիտասարդության սոցիալիստական միության», 1916 թվականին՝ «Սպարտակ միության» մեջ։ Հիմնադրման օրվանից (1919 թվականի հունվար) եղել է Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) անդամ։ Մասնակցություն է ունեցել 1918 թվականի նոյեմբերյան հեղափոխությանը։ Էլբինգում հակապատերազմական ցույցի մասնակցելու համար 1919 թվականին մեկ տարով կալանավորվել է Քյոնիգսբերգի ամրոցում։ 
1920-1928 թվականներին Ռուրի մարզում աշխատելով հանքափոր, քաղաքական ագիտացիոն աշխատանք է տարել բանվորների շրջանում։ Ռուրի ճգնաժամի ժամանակահատվածում պայքարել է ֆրանսիական օկուպացիայի դեմ և կարճ ժամանակով ազատազրկվել։ 1928-1932 թվականներին եղել է Համմ քաղաքի կուսակցական կազմակերպության քարտուղարը։ 1932 թվականին ընտրվել է Ռուրի մարզի հեղափոխական արհմիութենական օպոզիցիայի քարտուղար։ 
Գերմանիայում ֆաշիստական վարչակարգ հաստատվելուց հետո (1933) ընդհատակյա աշխատանք է տարել Ռուրի մարզում, այնուհետև Բեռլինում և Գերմանիայի այլ քաղաքներում։ 1939 թվականին ձերբակալվել և նետվել է բանտ։ 1942 թվականին տեղափոխվել է Զակսենհաուզենի, 1944 թվականի նոյեմբերին՝ Ֆալկենզեեի համակենտրոնացման ճամբար, ուր գլխավորել է ընդհատակյա կազմակերպության կոմիտեն, որի ղեկավարությամբ 1945 թվականի գարնանը կալանավորները զինաթափելով էսէսական պահակախմբին, ճամբարը հանձնել են խորհրդային բանակի զորամասերին։ 
1945 թվականին նշանակվել է ԳԿԿ Ռուրի մարզի կազմակերպության առաջին քարտուղար, այնուհետև Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա երկրի կոմկուսի կազմակերպության ղեկավար։ 1948 թվականին՝ ԳԿԿ վարչության նախագահ։ 1954 թվականին ընտրվել է ԳԿԿ վարչության (1956 թվականից՝ ԿԿ) առաջին քարտուղար։ 1949-1953 թվականներին եղել է Բունդեսթագի դեպուտատ, գլխավորել կոմկուսի ֆրակցիան։ 1949 թվականին բանտարկվել է Դյուսելդորֆի բանտում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բրովկովո (այլ կիրառումներ)

Բրովկովո, կարող է վերաբերել՝

Բրովկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանում
Բրովկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում
Բրովկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում
Լուսիանա Այմար

Լուսիանա Այմար (իսպ.՝ Luciana Paula Aymar, օգոստոսի 10, 1977(1977-08-10), Ռոսարիո, Սանտա Ֆե նահանգ, Արգենտինա), հանրահայտ արգենտինացի մականորդուհի, Ամառային օլիմպիական խաղերի քառակի մեդալակիր, աշխարհի կրկնակի չեմպիոնուհի, չեմպիոնների գավաթի վեցակի հաղթող, Պան Ամերիկյան խաղերի եռակի չեմպիոնուհի։ Այմարը համարվում է աշխարհի միակ մարզուհին, որը 8 անգամ  Մականախաղի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել է տարվա մականորդուհի։


== Մարզական  կենսագրություն ==
Իր առաջին նշանավար մրցանակը Այմարը նվաճեց Արգենտինայի հավաքականի կազմում, մասնակցելով Պան Ամերիկյան խաղերին՝ դառնալով մրցաշարի հաղթող։
2000 թվականին նա առաջին անգամ Սիդնեյում  մասնակցեց Ամառային օլիմպիական խաղերին, որտեղ Արգենտինայի հավաքականը հասավ մինչև  եզրափակիչ, սակայն եզրափակչում 1:3 հաշվով խաղը տանուլ տվեց Ավստրալիային։ Այմարը մասնակցել է բոլոր 8 խաղերին և խփել 3 գոլ։ 2002 թվականին նա առաջին անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոնուհի, միևնույն ժամանակ դառնալով մրցաշարի հաղթող, իսկ մեկ տարի անց երկրորդ անգամ դարձել է Պան Ամերիկյան խաղերի չեմպիոնուհի։
2004 թվականին Աթենքում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում Արգենտինայի հավաքականը կիսաեզրափակչում տանուլ տվեց Նիդերլանդների հավաքականին, սակայն 3-րդ տեղի համար պայքարում հաղթեց Չինաստանի հավաքականին և նվաճեց բրոնզե մեդալ։ Այդ մրցաշարում Լուսիանան անց է կացրել 6 խաղ և խփել 4 գոլ։ 2006 թվականին մականախաղի կանանց աշխարհի առաջնության ժամանակ Արգենտինայի հավաքականը նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ մեկ տարի անց Սանտո Դոմինգո քաղաքում տեղի ունեցած Պան Ամերիկյան խաղերի ժամանակ Այմարը Արգենտինայի հավաքականի կազմում  դարձել է եռակի հաղթող։
2008 թվականին Պեկինում տեղի ունեցած Ամառային օլիմպիական խաղերում  Արգենտինայի հավաքականը նորից կիսաեզրափակչում պարտվեց Նիդերլանդների հավաքականին և 3-րդ տեղի համար պայքարում 3:1 հաշվով հաղթեց  Գերմանիայի հավաքականին։ Լուսիանա Այմարը խաղացել է բոլոր 7 խաղերում և խփել է մեկ գոլ։ 2010 թվականին մականախաղի կանանց աշխարհի առաջնությունը, որն անց է կացվել Այմարի ծննդավայում, մեծ հաջողություններ բերեց մարզուհուն՝ Արգենտինայի հավաքականը դարձավ առաջնության հաղթող, իսկ Այմարը ճանաչվեց մրցաշարի   ամենաարժեքավոր խաղացողը ( MVP)։
2012 թվականին Ամառային Օլիմպիական խաղեր  բացման արարողության ժամանակ Այմարին էր վստահված տանել Արգենտինայի դրոշը։ Այս Օլիմպիական խաղերԻ ժամանակ Արգենտինայի հավաքականը հասավ մինչև եզրափակիչ, սակայն եզրափակչում 0:2 հաշվով տանուլ տվեց Նիդերլանդների հավաքականին։ Այմարը խաղաց բոլոր 7 խաղերում և խփեց 3 գոլ։
2012 թվականի վերջին Մականախաղի կանանց աշխարհի առաջնություն ժամանակ, որն անց էր կացվում Ռոսարիո քաղաքում, Արգենտինայի հավաքականը 5-րդ անգամ նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ Այմարը 6-րդ անգամ ճանաչվեց մրցաշարի լավագույն խաղացող։
Սպորտից բացի աշխատում է  ֆոտոմոդել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Lucha Aymar Archived 2020-04-17 at the Wayback Machine.
Профиль на официальном сайте летних Олимпийских игр 2012 года (անգլ.)
Профиль на сайте FIH (անգլ.)
Հարություն Կիրակոսյան

Հարություն Գրիգորի Կիրակոսյան (1913, Այգաբաց, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): ԽՄԿԿ անդամ (1940): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Կիրակոսյանը ծնվել է 1913 թվականին, Ախուրյանի շրջանի Այգաբաց գյուղում, չքավոր գյուղացու ընտանիքում։ 1933 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1933-1942 թվականներին եղել է ուսուցիչ, եղել է Արթիկի, Անիի, Կիրովականի շրջանների դպրոցների տնօրեն։ Միաժամանակ սովորել և ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1940 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։
1942 թվականի ապրիլին մեկնել է բանակ, ծառայել է 208-րդ հրաձգային դիվիզիայի 662-րդ հրետանային գնդում, ընտրվել դիվիզիոնի կուսկազմակերպության քարտուղար, մասնակցել Կովկասի պաշտպանության, ապա՝ Մոզդոկի և այլ քաղաքների ազատագրման մարտերին, ինչպես նաև Արևելյան Պրուսիայում։ Պարգևատրվել է  Կարմիր աստղի շքանշանով, «Կովկասի պաշտպանության համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։
1945 թվականին, զորացրվելով բանակից, Հարությունն աշխատանքի է անցել ՀԿԿ Ախուրյանի շրջկոմում, այնուհետև ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին կից կուսակցական երկամյա դպրոցը, աշխատել է ՀԿԿ Ամասիայի, Կոտայքի շրջկոմներում։  Հարությունը երկար տարիներ գլխավորել է Արտաշատի շրջանի Մխչյան գյուղի միջնակարգ դպրոցի աշխատանքները։
Մանկավարժական երկարամյա և ակտիվ աշխատանքի համար Կիրակոսյանը 1965 թվականին արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965)
Կարմիր աստղի շքանշան
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
«Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Երուսաղեմի պատեր (Թասմանիա)

Երուսաղեմի պատեր, ազգային պարկ Թասմանիա կղզում՝ Հոբարթից 144 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Այգին ստեղծվել է 1981 թվականի հունիսի 24–ին։ 1982 թվականից մտնում է Համաշխարհային ժառանգության «Թասմանիայի վայրի բնությունը» կազմի մեջ։ Ազգային պարկը զբաղեցնում է 518 կմ² տարածք։ Այն գտնվում է մի բլրի վրա, որը զբաղեցնում է կղզու երկու երրորդը։
Ազգային պարկը բնութագրվում է, առաջին հերթին ալպյան բուսականությամբ և էնդեմիկ սոճու անտառներով։ Այստեղ կան շատ սառցադաշտային ծագման լճեր։
«Երուսաղեմի պատեր» անվանումը կղզին ստացել է իր կենսաբանական առանձնահատկությունների պատճառով, որոնք, ինչպես ենթադրվում է, հիշեցնում են Երուսաղեմ քաղաքի պատերը։ Ազգային պարկի շատ բնական օբյեկտներ ունեն աստվածաշնչյան առասպելների անուններ։
Ազգային պարկը իրենից ներկայացնում է վայրի բնություն՝ անապատ և դրա պատճառով այն միայն հասանելի է փորձառու ճանապարհորդների համար։


== Ազգային պարկի որոշ օբյեկտներ ==


=== Լեռներ ===
Ռոգունա


=== Գետեր ===
Մերսի
Նայվ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Ազգային պարկի կայքը Archived 2014-09-09 at the Wayback Machine.
Walls of Jerusalem National Park Archived 2014-09-09 at the Wayback Machine.(անգլ.),
Ազգային պարկի նկարագրությունը ֆոտոնկարներով(գերմ.)
Թբիլիսիի տիկնիկային թանգարան

Թբիլիսիի տիկնիկային թանգարան (վրաց.՝ თბილისის თოჯინების მუზეუმი), մանկագիր և մանկավարժ Թինաթին Թումանիշվիլիի նախաձեռնությամբ 1937 թվականին հիմնադրված թանգարան։ Գտնվում է Թբիլիսիի Սոլոլակ թաղամասի Շավթելի փողոցում։


== Պատմություն ==
Թանգարանի առաջին հավաքածուի նվիրատուն հենց ինքը Թինաթինն է՝ տիկնիկներ, խաղալիքներ, տոհմական իրեր և գրադարան։ Այժմ թանգարանը կոչվում է նրա անունով։
Նախապես թանգարանը տեղակայված է եղել մանկապարտեզի երկու սենյակներում, այնուհետև՝ պիոներական պալատի շենքում։ 1990-ական թվականներին թանգարանը թալանվել է, և գերմանական, ֆրանսիական, շվեյցարական 24 տիկնիկ անհետացել են։ Շուրջ 15 տարի թանգարանն այցելուների համար փակ է եղել։ Այն վերաբացվել է 2008 թվականին։


== Հավաքածու ==
Թանգարանի ֆոնդերում կան ավելի քան 3,000 ցուցադրություններ, որոնք ներառում են 19-20-րդ դարերի եվրոպական և ամերիկյան, հնդկական, չինական, ճապոնական տիկնիկներ և խաղալիքներ, վրացական գեղարվեստական և ժողովրդական տիկնիկներ, մեխանիկական և երաժշտական խաղալիքներ։ Հավաքածուի առանձնահատուկ մաս են կազմում գերմանացի արտիստների կողմից հատուկ թանգարանի համար պատրաստված տիկնիկները։


== Միջոցառումներ ==
Թանգարանում կազմակերպվում են ժամանակակից վրացի արվեստագետների ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, արտասահմանյան ցուցահանդեսներ, նկարչության և պատմության դասընթացներ։
Թանգարանում գործում է փոքրիկ տիկնիկային թատրոն և մանկապատանեկան արվեստի ստուդիա։


== Ծանոթագրություններ ==
Երևանի ծխախոտի կոմբինատ

Երևանի ծխախոտի (փորձարարական) կոմբինատ, խորհրդային շրջանի արդյունաբերական ձեռնարկություն ՀՀ մայրաքաղաք Երևանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին, «Հայկոոպ» սպառողական ընկերության «Արամազդ», «Մասիս» և «Հրագդան» արհեստանոց-արտելների բազայի վրա։ 1967 թվականից կոչվել է Երևանի ծխախոտի կոմբինատ։
Ունեցել է ծխախոտի, գլանակների, սովորական և ֆիլտրով բարձրորակ մակնիշի սիգարետների, ացետատային զտիչ ծխափողերի, տպագրավիմագրական արտադրամասեր, փորձարան։ 
Թողարկել է «Ախթամար», «Արինբերդ», «Սալյուտ», «ՀԾ», «Սևան», «Հրազդան», «Մասիս», «Ավրորա», «Հայաստան» ն այլ տեսակի ֆիլտրով և սովորական բարձրորակ սիգարետներ, գլանակներ, որոնց 75%-ն ունեցել է պետական որականիշ։ 1975 թվականին արտադրվել է 9.1 միլիարդ հատ սիգարետ և գլանակ, 3 միլիարդ հատ ացետատային զտիչ ծխափող, 6.6 միլիարդ հատ անֆիլտր և 2.2 միլիարդ հատ ֆիլտրով բարձրորակ սիգարետ։ Արտադրանքն իրացվել է խորհրդային Հայաստանում և ԽՍՀՄ մյուս շրջաններում։
Թողարկվող արտադրատեսակները ներկայացվել են միութենական և միջազգային ցուցահանդեսների ու տոնավաճառների (ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ, Լայպցիգ, Դամասկոս, Զակարտա, Թեհրան, Մոնրեալ, Լոնդոն, Տոկիո և այլն), ուր «Սալյուտ» և «ՀԾ» ապրանքանիշերը ստացել են 45, «Ախթամար» և «Արինբերդը»՝ 46 միավոր (բարձրորակ սիգարետների միջազգային ընդունելի չափանիշը՝ 43 միավոր), իսկ «Ախթամար»-ը բազմիցս արժանացել է ոսկե մեդալի։
ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ կոմբինատը յուրացրել է ացետատային մանրաթելից զտիչ ծխափողերի արտադրության տեխնոլոգիան։
Ավետիք Էլոյան

Ավետիք Էլոյան (1975, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարապետ։ Ամերիկյան ճարտարապետների ինստիտուտի անդամ (2017)։


== Կենսագրություն ==
Ավետիք Էլոյանը ծնվել է 1975 թվականին Երևանում։ 1992-1998 թվականներին սովորել է Երևանի ճարտարապետաշինարարական ինստիտուտի Ճարտարապետության և քաղաքաշինության ֆակուլտետում։ «Մարսելի պատմական կենտրոնի վերակառուցման նախագիծ» ծրագրի շրջանակում 1997 թվականին ստաժավորում է անցել Ֆրանսիայում։ 1998 թվականին վերապատրաստվել է Հնդկաստանում Նյու Դելի մարդկային տարաբնակեցման ղեկավարման ինստիտուտում, որտեղ ուսումնասիրել է քաղաքաշինության ղեկավարման հիմնախնդիրները։ 1998-2000 թվականներին սովորել է Մոսկվայի քաղաքաշինության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 2001 թվականին Երևանի պետական Ճարտարապետաշինարարական համալսարանում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ` ստանալով ճարտարապետական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2016 թվականին Կալիֆորնիայի ճարտարապետների պալատի կողմից ստացել է ճարտարապետական և քաղաքաշինական նախագծման արտոնագիր։ 2001-2002 թվականներին եղել է «Պողոսյան Հրաչ ճարտարապետական արվեստանոցի» ճարտարապետ, 2002-2006 թվականներին՝ Բար Հարբոր քաղաքի «Ռոք Քայվանո արքիթեքթս» արվեստանոցի ճարտարապետ, 2006-2008 թվականներին՝ Չիկագոյի «Պապաջորջ-Հայմս փարթներս» նախագծային արվեստանոցի ճարտարապետ, 2008- 2012 թվականներին՝ Սան Ֆրանցիսկոյի «Մաքդոնալդ արքիթեքթս» ճարտարապետական արվեստանոցի նախագծերի ղեկավար։
2012-2018 թվականներին ԱՄՆ-ում հիմնադրել և ղեկավարել է «Էլոյան արքիթեքթս» ճարտարապետական արվեստանոցը։ Նախագծել է մի շարք կառույցներ Լոս Անջելեսում, Չիկագոյում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Մոսկվայում և այլն։


== Նշանակալի կառույցներ ==
«Սան Ֆրանցիսկո Բեյ բրիջ» կամրջի (San Francisco Bay Bridge) մատույցներ
«Պորտլանդ Միլուոկե» (Portland Milwaukie Light Rail Bridge) կամուրջ
Չիկագոյում «Ալտա Քեյ» բազմահարկ բնակելի շենք
Բնակելի շենքի նախագիծ Բերքլիում
Բազմաֆունկցիոնալ շենքի նախագիծ Սան Ֆրանցիսկոյում


== Ծանոթագրություններ ==
Արտուրի Իլմարի Վիրտանեն

Արտուրի Իլմարի Վիրտանեն (ֆիններեն՝ Artturi Ilmari Virtanen, հունվարի 15, 1895(1895-01-15)[…], Հելսինկի, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 11, 1973(1973-11-11)[…], Հելսինկի, Ֆինլանդիա), ֆին կենսաքիմիկոս, տեխնիկական կենսաքիմիայի ֆինական գիտական դպրոցի հիմնադիրը։
Ստեղծել է (1928-1929) կանաչ կերերի պահածոյացման մեթոդ («Աիվ-մեթոդ»)։ Մշակել է կաթի և կաթնամթերքների պահածոյացման մեթոդներ, ստեղծել դրանց արդյունաբերական արտադրության նոր տեխնոլոգիա։ Նոբելյան մրցանակ (1945)։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջորջ Վելա

Ջորջ Ուիլյամ Վելա (անգլ.՝ George William Vella, ապրիլի 24, 1942(1942-04-24), Զեյթուն (Մալթա), South Eastern Region, Մալթա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), մալթացի քաղաքական գործիչ և Մալթայի 10-րդ, գործող նախագահը։ Նա երկու անգամ եղել է արտաքին գործերի նախարար. 1996 թվականից մինչև 1998 թվականը՝ վարչապետ Ալֆրեդ Սանտի օրոք, և 2013 թվականից մինչև 2017 թվականը՝ Ժոզեֆ Մուսկաթի օրոք։ Նա 2019 թվականի Մալթայի անուղղակի նախագահական ընտրություններում ընտրվել է միակ թեկնածու և 2019 թվականի ապրիլի 4-ին ընտրվել է Մալթայի 10-րդ նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Վելան ծնվել է 1942 թվականին, Զեյթունում։ Նա ամուսնացել է Միրիամի հետ (ի ծնե՝ Գրիմ)։ Նրանք ունեն 2 դուստր, որդի և 7 թոռ։
Վելան 1964 թվականին ավարտել է բժշկական ֆակուլտետը, ավիացիոն բժշկության ոլորտում Ֆարնբորոյից (Մեծ Բրիտանիա) ստացել է վկայական և եղել է  ընտանեկան բժշկության մասնագետ։


== Գործունեություն ==


=== Լեյբորիստների կուսակցություն ===
Վելան ընդունվել է Լեյբորիստների կուսակցություն և 1976 թվականին սկսել խորհրդարանական գործունեությունը։ Այնուհետև՝ 1978 թվականի հունվարին և 1981, 1992, 1996, 1998, 2003, 2008, 2013 թվականների համընդհանուր ընտրությունների ժամանակ, նա ընտրվել է կառավարության անդամ։ Որպես կառավարության անդամ՝ նա ներկայացրել է 3-րդ ու 5-րդ շրջանները։


=== Սահմանի համար ծառայություն ===
1978 թվականին Վելան եղել է Եվրախորհրդի Խորհրդարանական ասամբլեայի անդամի տեղակալ և տեղական և տարածքային իշխանությունների կոնգրեսում՝ ծովային աղբյուրներից ծովի աղտոտման հարցերով զեկուցող։ 1987 թվականի հունվարից մինչև մայիս նա Եվրախորհրդում Մալթայի մշտական ներկայացուցիչ էր։


=== Առաջնորդի տեղակալ ===
1992 թվականին Վելան ընտրվել է Լեյբորիստների ​​կուսակցության խորհրդարանական հարցերով ղեկավարի տեղակալ և արտաքին գործերի մամուլի քարտուղար։ Նա ծառայել է որպես ԵՄ-Մալթա խորհրդարանական համատեղ կոմիտեի նախագահի տեղակալ։


== Արտաքին գործեր ==
1995 թվականից մինչև 1996 թվականը Վելան եղել է Ներկայացուցիչների պալատի գործարարական կոմիտեի և արտաքին հարաբերությունների խորհրդարանական կոմիտեի անդամ։


=== Վարչապետի և արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ ===
1996 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է վարչապետի, արտաքին գործերի նախարարի և բնապահպանության նախարարի տեղակալ և կրկին՝ 2013 թվականի մարտից մինչև 2017 թվականի հունիս։
Վելան իր աջակցությունն է հայտնել ՄԱԿ-ի խորհրդարանական ասամբլեա ստեղծելու քարոզարշավին, որը պաշտպանում է ՄԱԿ-ի ժողովրդավարական բարեփոխումները և ավելի հաշվետու միջազգային քաղաքական համակարգի ստեղծումը։


== Մրցանակներ ==


=== Պետական մրցանակներ ===
 Պատվո շքանշանի ասպետ
 Մալթայի նախագահի իրավունքով՝ Մալթայի պատվո շքանշանի պատվավոր ասպետ և մեծ մագիստրոս
 «Հանրապետության բարօրության համար» շքանշանի մեծ մագիստրոս


=== Արտասահմանյան մրցանակներ ===
 Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գևորգի շքանշան պատվավոր ասպետ-կոմանդոր (Մեծ Բրիտանիա)
 «pro Merito Melitensi պատվո շքանշան»-ի մեծ խաչ (Մալթայի շքանշան)
 Սուրբ Ագաթայի շքանշանի մեծ խաչի ասպետ (Սան Մարինո)
 Պատվո շքանշանի մեծ կոմանդոր (Հունաստան)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մալթայի նախագահի պաշտոնական կայք (անգլ.)
ՖԻԴԵ-ի աշխարհի գավաթ

Շախմատի աշխարհի գավաթի այս անունը տրվում է նաև տարբեր մրցաշարերում։ Ձևավաչափը ու նշանակությունը մրցաշարերում փոխվել է տարիների ընթացքում։


== Պատմություն ==
1988-1999 թվականներին Գրոսմայստերների Ասոցացիան կազմակերպել է 6 բարձրաստիճան աշխարհի գավաթի մրցաշարեր՝ «Գրան Պրի»-ի ձևով։
2000 և 2002 թվականներին Ֆիդե՝ աշխարհի շախմատի ֆեդերացիայի կողմից կազմակերպվեց՝ «առաջին աշխարհի գավաթը» և «երկրորդ աշխարհի գավաթը»։ Սրանք էին հիմնական մրցաշարերը։ 2000 և 2002 թվականներին երկու մրցաշարերում հաղթեց Վիշվանաթան Անանդը` Հնդկաստանից։
2005 թվականից ի վեր եղել նույն անունով աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլ։ Այս միջոցառումը անց է կացվում երկու տարին մեկ անգամ։ Սա 128 խաղացողով մրցաշար է, նույն ոճով, ինչ 1998, 1999, 2000, 2002 և 2004 թվականներին ՖԻԴԵ աշխարհի առաջնությունում։
Շախմատի աշխարհի գավաթի առաջնությանը (2005 թվական) որակել են 10 խաղացողներ 2007 թվականին անցկացվելիք աշխարհի գավթի առաջնության համար։ Այս առաջնությունում հաղթել է հայ գրոսմայստեր` Լևոն Արոնյանը։ 2010 թվականում հաղթել է ամերիկացի՝ Գատա Կամսկին։
Շախմատի աշխարհի գավաթի 2009 թվականին որակավորված իսրայելցի գրոսմայստեր՝ Բորիս Գելֆանդը, 2012 թվականի շախմատի աշխարհի առաջնության ժամանակ հաղթել է։ 2011 թվականի շախմատի առաջնության ժամանակ որակավորվում են երեք մասնակից՝ 2013 թվականին կայանալիք աշխարհի առաջնության համար։ Այստեղ հաղթում է ռուսաստանցի գրոսմայստեր՝ Պյոտր Սվիդլերը։


== Հաղթողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==