Ալեքսանդր Գուշչին (արվեստագետ)

Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գուշչին (նոյեմբերի 23, 1902(1902-11-23), Պյատիգորսկ, Թերեքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 4, 1950(1950-11-04), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), արվեստի խորհրդային պատմաբան, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր։ Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայի արվեստի պատմության ֆակուլտետի հիմնադիրներից մեկն էր, տեսության և արվեստի ֆակուլտետի առաջին դեկանը (1937)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է ճարտարապետ Ս.Ի. Գուշչինի ընտանիքում։ Ավարտել է Պյատիգորսկի գիմնազիան։
1921 թվականին ընդունվել է Կիևի հնագիտական ​​ինստիտուտ, որն ավարտելուց հետո՝ 1925 թվականին երաշխավորվել է ասպիրանտուրայի համար և ուղարկվել  Լենինգրադի Գեղարվեստի պատմության պետական ​​ինստիտուտ։ Այստեղ ասպիրանտուրային զուգահեռ ավարտել է ինստիտուտի՝ կերպարվեստի դասընթացը, ինչպես նաև գրել դիսերտացիա՝ «Древнерусский звериный стиль» վերնագրով, որը պաշտպանել է 1928 թվականին։
1929 թվականի հունվարի 1-ին նշանակվել է Արվեստի պատմության պետական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, իսկ 1935 թվականի հունվարից դարձել ինստիտուտի լիիրավ անդամ։ 1934 թվականի փետրվարից դարձել է նաև Նյութական մշակույթի պատմության պետական ​​ակադեմիայի (GAIMK) ավագ գիտաշխատող և լիիրավ անդամ։
Դասախոսություններ է կարդացել տարբեր բուհերում «Արվեստի տեսություն և սոցիոլոգիա» և «Արվեստի մարքսիստական ​​մեթոդաբանություն» թեմաներով։
1930-1932 թվականներին կատարել է խմբագրական աշխատանք և աշխատել որպես Նկարիչների միության Լենինգրադի մասնաճյուղի հրատարակչության խմբագիր։
1936 թվականին Արվեստի պատմության պետական ​​ինստիտուտի վերակազմավորմամբ պայմանավորված տեղափոխվել է Ակադեմիա, որտեղ ստանձնել է արվեստի տեսության և պատմության կաբինետի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնը։ Այդ ժամանակվանից սկսվել է նրա գործունեությունը ֆակուլտետի կազմավորման ուղղությամբ։
1936 թվականի վերջին բացվել է նախապատրաստական ​​բաժինը, որտեղ դասավանդելու համար ներգրավվել են Արվեստի պատմության պետական ​​ինստիտուտի նախկին դասախոսները։
1937 թվականի ապրիլից հաստատվել է որպես Արվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր արվեստի պատմության ֆակուլտետում, որի առաջին կուրսի դասընթացները սկսվել են նույն թվականի հոկտեմբերին․ Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գուշչինը դարձել է առաջին դեկանը։
Դասախոսել է «Արվեստի պատմության ներածություն և ուսումնասիրություն», «Պրիմիտիվ արվեստի պատմություն», «Պրիմիտիվ հասարակության արվեստ» և «Հին Ռուսաստանի ​​արհեստները» ֆակուլտատիվ դասընթացը։
1938 թվականի սեպտեմբերին առողջական պատճառներով ստիպված էր հրաժարվել դեկանի պաշտոնից և զբաղեցնել Միջնադարի և Նոր դարաշրջանի արվեստի բաժնի վարիչի պաշտոնը։
Պատերազմի տարիներին տարհանվել է Մոսկվա, այնուհետև՝ Սամարղանդ, որտեղ նրան հրավիրել են արվեստի պատմության ամբիոնի վարիչի պաշտոնին։ 1943 թվականին «Հին Ռուսաստանի գեղարվեստական ​​մշակույթի կարևորությունը» զեկույցով հանդես է եկել Մոսկվայում կայացած գիտական ​​համաժողովում։ Այս զեկույցում պարունակվում էին Ա. Ս. Գուշչինի «Հին Ռուսաստանի արվեստի ժողովրդական հիմունքները» դոկտորական դիսերտացիայի հիմնական դրույթները, որոնց  ձեռագրի վրա աշխատանքներն ավարտել է 1944 թվականին։
1946 թվականին վերադարձել է Արվեստի ակադեմիա և Գեղարվեստի պատմության ֆակուլտետի ավագ կուրսում կարդում  «Գեղագիտական ​​ուսումնասիրությունների պատմություն»՝ նախորդ դասընթացների հետ համատեղ։ Որոշ ժամանակ նա դա համատեղում է Մոսկվայում դասախոսությունների հետ, բայց 1948 թվականի օգոստոսին հիվանդության պատճառով ազատվել է Արվեստի ակադեմիայում իր պաշտոնից և հեռացել Լենինգրադից։
Վախճանվել է Մոսկվայում 1950 թվականի նոյեմբերի 4-ին։


== Աշխատանքներ ==
Ա. Ս. Գուշչինի գիտական ​​հետաքրքրությունների շրջանակը շատ լայն էր։ Նրա հիմնական մասնագիտությունը պրիմիտիվ ժողովուրդների և ժողովրդական մշակույթի մշակույթի պատմությունն էր, որի խնդիրները քննարկվում են նրա մի շարք հրապարակումներում։
Մեծ Սովետական ​​հանրագիտարանի հոդվածների հեղինակ էր գերմանական արվեստ, գյուղացիական արվեստ, պարզունակ արվեստ, սկյութական արվեստ թեմաների վերաբերյալ։
Անդրադարձել է 18-19-րդ դարերի միջնադարյան, ֆրանսիական և ժամանակակից արվեստի խնդիրներին (ցուցահանդեսներ, Պալեխի մանրանկարչություն, կերպարվեստ, աշխատանքի վայրում գտնվող արվեստի բրիգադներ, կոլեկտիվ ֆերմերային սիրողական ներկայացումներ)։
Որոշ աշխատանքներ.

«Սլավոնական գյուղատնտեսական արվեստի հարցում» («Գեղարվեստ», 1927)
«Կիևան Ռուսի նախաքրիստոնեական ժողովրդական արվեստը» (Revue des Études Slaves. Paris, 1928)
«Հին ռուսական կենդանական զարդ» (դիսերտացիայի թեզ, 1928)
«Փարիզի կոմունայի ժամանակաշրջանի քաղաքական ծաղրանկար» (Art, 1934)
«Փարիզի կոմունա և նկարիչներ» (1934)
«Արվեստը նախ դասի հասարակության մեջ» (1935)
«Հին Ռուսաստանի գեղարվեստական արհեստի հուշարձաններ» (1936)
«Ժողովրդական արվեստի մասին» (Art, 1937)
Արվեստի ծագումը (1937)
«Ազգության խնդիրը արվեստի պատմության մեջ» (ժողովրդական արվեստ, 1938)
Գ. Կոնի «Առաջնային ժողովուրդների արվեստը» գրքի ներածություն (Լ., 1938)
«Architectureարտարապետության ծագման հիմնախնդիրները» (ԽՍՀՄ ճարտարապետություն. 1939)
«Հին Ռուսաստանի արվեստի ժողովրդական հիմքերը» (1944)։


== Գրականություն ==
Нессельштраус, Цецилия Генриховна|Нессельштраус Ц. Г. — Александр Сергеевич Гущин// Сборник статей «Факультет теории и истории искусств 1937—1997». Составители и научные редакторы профессор Г. Н. Павлов, профессор Н. Н. Никулин, рецензент профессор В. А. Леняшин. часть I, 1998 год.