Վարվառա Կարինսկայա

Վարվառա Կարինսկայա (Բարբարա Կարինսկայա) (անգլ.՝ Barbara Karinska, հոկտեմբերի 3, 1886(1886-10-03), Խարկով, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 18, 1983(1983-10-18) կամ հոկտեմբերի 19, 1983(1983-10-19), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), կոստյումների ռուս և ամերիկացի նկարիչ, ֆիլմերի և բալետի բեմական կոստյումների հեղինակ, նրա աշխատանքը մեծ ազդեցություն է ունեցել բալետի ժամանակակից հագուստի արտաքին տեքսի վրա։
«Ժաննա դ'Արկ» ֆիլմի հագուստների ձևավորման համար արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։


== Կենսագրություն ==


=== Հայրենիքում ===
Ծնվել է խարկովցի առևտրական-միլիոնատեր Անդրեյ Ժմուդսկու ընտանիքում (նրա 10 երեխաներից երրորդ էր, ավագ դուստրը)։ Մանկությունից հետաքրքրված է եղել ասեղնագործությամբ։ Իրավագիտություն է սովորել Խարկովի համալսարանում։
1908 թվականին ամուսնացել է խարկովցի հարուստ ձեռնարկատիրոջ որդի Ալեքսանդր Մոիսեենկոյի հետ։ Նրա ամուսինը մահացել է 1909 թվականին, նրանց դստեր` Իրինայի, ծնվելուց մի քանի ամիս անց։ 1910 թվականին իր ավագ եղբոր` «Առավոտ» թերթի սեփականատեր Անատոլիի հետ հաղթել է դատական պրոցեսն, ինչի արդյունքում ստացել է նրա երկամյա որդու` Վլադիմիրի, խնամակալության իրավունքը։
Շուտով Վարվառան նորից է ամուսնացել, այս անգամ` փաստաբան Նիկոլայ Կարինսկու (1873-1948) հետ։ Վերջինիս հաջող գործունեության արդյունքում 1915 թվականի ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ Վարվառան բնակարան է ձեռք բերել։ Վարվառան դարձել է ամեն երեկո թատերական կամ բալետի ներկայացումներից հետո արվեստագետներին հյուրընկալող սալոնի տիրուհի։ Զարգացրել է իր սեփական գեղարվեստական տեխնիկան, որտեղ օգտագործել է լուսանկարներով ու պատկերներով գունավոր մետաքսե մառլայի կտորներ։ Նրա աշխատանքների թեմատիկան բալետն էր։ Երկարատեև ինքնակատարելագործումից հետո նա իր 12 աշխատանքները ցուցադրել է մոսկովյան հայտնի պատկերասրահում։
Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո  Նիկոլայ Կարինսկուն նշանակել են Պետրորգրադի Դատական պալատի դատախազ։ 1919-1920 թվականներին նա բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել Կամավորական բանակի կողմից վերահսկվող տարածքներում։ Բոլշևիկների կողմից Ղրիմի գրավումից հետո ընտանիքն ստիպված է եղել բաժանվել. Նիկոլայ Կարինսկին արտագաղթել է, իսկ Վարվառան երեխաների հետ մնացել է Խորհրդային Ռուսաստանում և շուտով հեռակա բաժանվել է սպիտակգվարդիական ամուսնուց։
1921 թվականին Կարինսկայան վերադարձել է Մոսկվա, որտեղ շուտով ամուսնացել է մոսկվացի մինչհեղափոխական ամենահարուստ ձեռնարկատետերից մեկի որդու` Վլադիմիր Մամոնտովի հետ։ ՆԷՊ-ի տարիներին Կարինսկայան կրկին սալոն է բացել, որտեղ հավաքվել են նկարիչներ, մտավորականներ և պաշտանյաներ։ Նա բացել է հագուստի և գլխարկների ատելյե, հնաոճ իրերի կրպակ ու ասեղնագործության դպրոց, որը Խորհրդային իշխանությունը շուտով ազգայնացրել է։


=== Օտարության մեջ ===
1924 թվականին ՌԽԴՍՀ լուսավորության ժողկոմ Անատոլի Լունաչարսկու օժանդակությամբ Վարվարան ընտանիքի հետ դուրս է եկել ԽՍՀՄ սահմաններից` իր աշակերտների աշխատանքների ցուցահանդեսը եվրոպական երկրներում կազմակերպելու անվան տակ։ Բեռլինում և Բրյուսելում կարճ ժամանակ մնալուց հետո նա հայտնվելէ  Փարիզում, իսկ 1939 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք։ 
Աշխատել է Սալվադոր Դալիի, Մարկ Շագալի և այլ նկարիչների հետ։ Բեմական կոստյումներ է կարել «Ballet Russe de Monte Carlo» և այլ բալետային խմբերի համար։
1940-1970-ական թվականներին նրա կողմից են պատրաստվել Ջորջ Բալանչինի գրեթե բոլոր բեմադրությունների հագուստները, նախ` ըստ նկարիչների էսքիզների, իսկ հետագայում արդեն` ինքնուրույն։ Բացի New York City Ballet-ում կատարած աշխատանքը, նաև բեմական հագուստներ է պատրաստել տարբեր պարային խմբերի, Բրոդվեյ թատրոնում բեմադրված մյուզիքլների և հոլիվուդյան ֆիլմերի համար։ Հագուստ է պատրաստել մոտավորապես 50 բալետային ներկայացումների համար։
Կոստյումներ պատրաստելիս Կարինսկայան օգտագործել է փափուկ կիսաշրջազգեստներ, որոնք չեն խանգարել պարուհիների շարժումներին։ Հենց Կարինսկայան է համարվում այսօր ամբողջ աշխարհում տարածված բալետային հագուստի` տուտուի հեղինակը։ Նա հրաժարվել է օղակապերից և շուղերից և պատրաստել է բազմաշերտ թեթև ծալքեր, որոնք ցուցադրել են պարուհու իրանն ու ոտքերը։
Արժանացել է Օսկար մրցանակի` «Ժաննա դ'Արկ» ֆիլմի հագուստի ձևավորման համար։ Առաջադրվել է Օսկար մրցանակի` «Հանս Քրիստիան Անդերսեն» ֆիլմ-բալետի հագուստների ձևավորման համար։


== Հիշատակ ==
2003 - Խարկովում հասարակական ակտիվիստներն ստեղծել են Վարվառա Կարինսկայայի անվան հիմնադրամ
2004 - ստեղծվել է Կարինսկայայի անվան Նորաձևության և թատերական հագուստի միջազգային փառատոն
2005 - Խարկովում Ժմուդսկի ընտանիքի նախկին տանը տեղադրվել է Վարվառա Կարինսկայային նվիրված հուշատախտակ (քանդակագործ` Ս. Յաստրեբով)
2015 - Խարկովում Վարվառա Կարինսկայայի անունով փողոց է անվանակոչվել քաղաքի Կիևյան շրջանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Юлія Журавльова. Її називали «Шекспіром костюма» // Радіо Свобода, 2.10.2009
Лариса Салімонович. "Варварина «нетлінка» // Україна Молода, № 70, 16.04.2010, С. 19
Costumes by Karinska, by Toni Bentley, Lincoln Kirstein Publisher: Abrams, Harry N., Inc.
Memories of Madame Karinska, by Allegra Kent // Dance Magazine, October 01, 2003
New York City Ballet website
NY Times obituary by Anna Kisselgoff, October 19, 1983
Barbara Karinska (1886—1983) // IMDB
Николай Шемет. «Варвара. Кarinska. Интерпретации»// Харьков, «Факт», 2015