Ալեսանդրո Վոլտա

Ալեսանդրո Վոլտա (իտալերեն՝ Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Gerolamo Umberto Volta, Ալեսանդրո Ջուզեպպե Անաստասիո Ջերոլամո Ումբերտո Վոլտա, փետրվարի 18, 1745(1745-02-18)[…], Կոմո, Միլանի դքսություն, Հաբսբուրգի միապետություն - մարտի 5, 1827(1827-03-05)[…], Կոմո, Լոմբարդո-Վենետիկ, Ավստրիական կայսրություն), իտալացի նշանավոր ֆիզիկոս, քիմիկոս և ֆիզիոլոգ, գյուտարար, էլեկտրականության ուսմունքի հիմնադիրներից մեկը։  Համարվում է նաև առաջին էլեկտրական մարտկոցի ստեղծողը և մեթան գազի հայտնագործողը։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
1799 թվականին հայտնագործել է հետագայում իր անունով կոչված Վոլտայի սյունը և իր փորձերի արդյունքների մասին երկմաս նամակով տեղեկացրել Թագավորական ընկերության նախագահին։ Իր այդ հայտնագործությամբ Վոլտան ապացուցել է, որ էլեկտրականություն կարելի է ստանալ նաև քիմիական եղանակով, դրանով իսկ ժխտել է ժամանակին տիրապետող այն կարծիքը, թե էլեկտրականությունն ստեղծվում է միայն կենդանի արարածների կողմից։ Լինելով առաջին գալվանական էլեմենտը՝ Վոլտայի սյունը փաստացի դարձել է ժամանակակից էլեկտրական մարտկոցների նախօրինակը։ Վոլտան համարվում է նաև մի շարք այլ էլեկտրական սարքերի՝ էլեկտրաֆորի, էլեկտրամետրի, էլեկտրասկոպի, կոնդենսատորի (խտացուցչի) գյուտարարը, առաջինը նա է նկատել և ապացուցել զանազան մետաղների պոտենցիալների կոնտակտային տարբերությունը։ Վոլտայի այդ գյուտերը գիտական շրջաններում խանդավառ ոգեշնչման ազդակ են հանդիսացել և շատերին մղել դիմելու համանման փորձերի, որոնք հանգեցրել են գիտության մի նոր ճյուղի՝ էլեկտրաքիմիայի առաջացմանն ու զարգացմանը։
Բացի այդ, Վոլտան արժանացել է Նապոլեոն Բոնապարտի հիացական, չափազանց բարձր գնահատանքին, նրա հրավերով այցելել է Ֆրանսիայի ինստիտուտ, ցուցադրել իր փորձերն ու գյուտերը։ Հետագայում ևս Նապոլեոնը բարձր պատիվների է արժանացրել կոմսի ազնվականական տիտղոս կրող գիտնականին։ Ալեսանդրո Վոլտան շուրջ քառասուն տարի ղեկավարել է Պավիայի համալսարանի փորձարարական ֆիզիկայի բաժանմունքը՝ վայելելով ուսանողների՝ պաշտամունքի աստիճանի հասնող սերն ու հարգանքը։ Սակայն, չնայած մեծարանքին, հասարակական ճանաչմանն ու փառքին, նա , հատկապես կյանքի վերջին տարիներին, առավելապես հակված էր հասարակությունից մեկուսացված, ընտանեկան կենցաղավարության։ Նամանավանդ, որ այդ շրջանում չորս տարի շարունակ տառապել է հիվանդություններով, որոնք նրան 1827 թվականին հասցրեցին մահվան։
Ալեսանդրո Վոլտան առաջինն է փորձել ստանալ հաստատուն հոսանք, տեղադրելով ցինկե և պղնձյա թիթեղները էլեկտրոլիտ լուծույթի մեջ։ Վոլտայի անունով է կոչվում էլեկտրական լարման չափման միավորը՝ վոլտ։


== Աշխատություններ ==
De vi attractiva ignis electrici (1769) (On the attractive force of electric fire)


== Գրականություն ==
Собрание сочинений А. Вольты։ La opere di Alessandro Volta. Vols. 1-7. Milano, 1918 - 1929.
Maraldi U. La vita di Alessandro Volta. Firenze. 1959.
Dibner В. Alessandro Volta and the etectric battery. N. Y. 1964
Радовский М. И. Гальвани и Вольта. М.  - Л., 1941


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալեսանդրո Վոլտայի մասին Dasaran.am կայքում Archived 2016-03-27 at the Wayback Machine.
http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/VOLTA_ALESSANDRO.html%7Ctitle=Вольта(չաշխատող հղում), Алессандро }}
Вольта Алессандро — биография, факты из жизни, фотографии, справочная информация
[1] «Alessandro Volta»։ Catholic Encyclopedia։ Նյու Յորք: Robert Appleton Company։ 1913 
Volta and the "Pile"
Alessandro Volta Google Doodle
Alessandro Volta
Count Alessandro Volta
Alessandro Volta (1745-1827)
Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Volta, Alessandro»։ Encyclopædia Britannica 28 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջ 198 
Electrical units history.
References to Volta in European historic newspapers
Life of Alessandro Volta: Biography; Inventions; Facts


== Աղբյուրներ ==
«Ալեսանդրո Վոլտա»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Вольта Алессандро // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.