armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Շպայերի տաճար

Շպայերի տաճար (գերմ.՝ Speyerer Dom), կայսերական տաճար Գերմանիայի Շպայեր քաղաքում (Ռայնլանդ Պֆալցի երկրամաս)։ Ռոմանական ոճի պահպանված եկեղեցիներից ամենամեծն է։ Լինելով արքաների և կայսրերի հուղարկավորման վայր` տաճարը խորհրդանշել է կայսրական իշխանությունը։ Այն եվրոպական ճարտարապետության ամենանշանավոր կառույցներից է, ռոմանական ամենագեղեցիկ տաճարներից մեկը։ 1981 թվականից հռչակվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտ։


== Պատմություն ==

Տաճարը կառուցվել է 1030-1061 թվականներին Հռոմեական սրբազան կայսրության տարիներին։ Շինարարությունը սկսվել է Կոնրադ II արքայի օրոք, շարունակվել նրա որդու` Հենրի III-ի օրոք և ի վերջո ավարտվել թոռան` Հենրի IV- օրոք` օծվելով նրա կառավարման տարիներին։ Այդ ժամանակ Շպայերում ապրում էր մոտ 500 մարդ, իսկ Շպայերի տաճարը աշխարհի խոշորագույն շինություններից մեկն էր շինարարության ավարտին։ Այն ուներ նաև մասնակի քաղաքական նշանակություն, քանի որ նրա մեծությունը խորհրդանշում էր կայսրի հզորությունը։
Իր գոյության գրեթե հազար տարիների ընթացքում տաճարը բազմիցս վերանորոգվել է ու վերակառուցվել, փոխվել է արտաքին տեսքը։ Տաճարին պատուհասած ամենամեծ աղետը տեղի է ունեցել 1689 թվականին, երբ ֆրանսիական Լյուդովիկոս XIV արքայի զինվորներն ավերել են այն` թողնելով միայն պատերը և պղծել տաճարում գտնվող սրբությունները։ 1772-1784 թվականներին տաճարը վերականգնվել է, նրան ավելացվել է գավիթ, սակայն դրանից քիչ անց կրկին գրավվել է և պղծվել ֆրանսիացիների կողմից։ 1846-1853 թվականներին տաճարը հիմնանորոգվել է, բավարացի Լյուդվիգ I-ի միջոցներով զարդարվել հսկայական ֆրեսկոներով։
Տաճարում տեղադրված է երգեհոն, որի հետ կապված է գերմանացի նշանավոր երգեհոնահարների` Լյուդվիգ Դյորի և Լեո Կրամերի գործունեությունը։

Կառուցման և վերակառուցման փուլեր
		
		
		
		
		
		


== Տեխնիկական տվյալներ ==
Երկարություն - 134 մ
Միջին նավի երկարություն - 33 մ
Նավի երկարություն - 37.62 մ
Արևելյան աշտարակների բարձրություն - 71.20 մ
Արևմտյան աշտարակների բարձրություն - 65.60 մ


== Հուղարկավորություններ ==

Խորանին կից դամբարանում թաղված են գերմանական կայսրեր ու թագավորներ։ Նրանցից են.

Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Կոնրադ II (1039)
Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի III` Կոնրադ II-ի որդին (1056)
Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի IV` Հենրի III-ի որդին (1106)
Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի V (1125)
Բեատրիս (1184), Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի կինը (1184) և նրա դուստր Ագնեսը
Գերմանիայի արքա Ֆիլիպ Շվաբսկին` Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի որդին (1208)
Գերմանիայի արքա Ռուդոլֆ I Հաբսբուրգ, (1291)
Գերմանիայի արքա Ադոլֆ Նասաու (1298)
Գերմանիայի արքա Ալբրեխտ I Հաբսբուրգ` Ռուդոլֆ I-ի որդին (1308)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Տաճարի պատկերասրահ
Սեզերիա

Սեզերիա (ֆր.՝ Ceyzériat), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Ամբերյո Բյուժե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջան Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01345։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 2738 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
Փոքր Օդինեկա

Փոքր Օդինեկա (ռուս.՝ Малая Одинека), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իզիլի գետի ձախ ափին՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200612115200006308
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115200630
Ավազանի կոդը - 13.01.02.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(2870) Հաուպտ

(2870) Հաուպտ (անգլ.՝ Haupt), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հունիսի 4-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,391102 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8859 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8963 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1350,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266567 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,16° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2870) Հաուպտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ստրուկների մեծ լիճ

Ստրուկների մեծ լիճ, Մեծ ստրկական լիճ (անգլ.՝ Great Slave Lake), լիճ Կանադայի հյուսիս-արևմուտքում։ Մակերեսը 28,6 հզ․ կմ2 է, խորությունը՝ մինչ 150 մ։ Ունի սառցադաշտային-տեկտոնական ծագում։ Արևմտյան ափերը ցածրադիր են՝ ծածկված փշատերև անտառներով, արևելյան ու հյուսիսային ափերը՝ բլրավոր, գերազանցապես մերկացած։ Արևելյան մասում շատ կան կղզիներ։ Լիճն են թափվում Ստրկական, Հեյ և այլ գետեր, արտահոսում է Մակենզի գետը։ Սառցակալում է հոկտեմբերին, սառցազերծվում՝ հունիսին։ Լճում կա նավագնացություն, ձկնորսություն։ Հյուսիսային ափին կան ոսկու հանքեր։
Կալայդինցի (գյուղ, Լուբնիի շրջան)

Կալայդինցի (ուկրաիներեն՝ Калайдинці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալայդինցի գյուղում բնակվում էր 1 016 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Չիվիտալուպարելլա

Չիվիտալուպարելլա  (իտալերեն՝  Civitaluparella), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 402 մարդ։ Խտությունը՝ 18 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 22 կմ²։ Փոստային ինդեքս 66040։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0872։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0872 945135
Էլեկտրոնային հասցե՝ comune.Civitaluparella@valdisangro.it
Գլխավոր կայք՝ http://www.valdisangro.it/civitaluparella/ Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.valdisangro.it/civitaluparella/ Archived 2009-08-27 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Արտակ Կամսարական

Արտակ Կամսարական կամ Արտակ Կամսարյան (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, 9-րդ դարի կես - 10-րդ դարի սկիզբ), Հայ իշխան Կամսարականների իշխանական տոհմից, Պահլավունիների իշխանական տոհմի նախապապ-հիմնադիրը։ Նրա որդին է Ապուղամր Պահլավունին, թոռն է Գրիգոր Համզա Պահլավունին, թոռնորդին՝ Վասակ Պահլավունին և թոռան թոռն է Գրիգոր Մագիստրոսը։


== Պահլավունիների տոհմի հիմնադրում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 304
«Գրիգոր Մագիստրոսի թղթերը», Կարապետ Կոստանյան, 1910, Ալեքսանդրապոլ (Գյումրի), Էջ Ժա
Բորովկա (այլ կիրառումներ)

Բորովկա, կարող է վերաբերել՝

Բորովկա - գյուղ Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Մելեկեսկի շրջանի կազմում։
Բորովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բորովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բորովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բորովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բորովկա -գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում
Բորովկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում
Իսկանդեր

Իսկանդեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մատնաչափիկը (ֆիլմ, 1958)

«Մատնաչափիկը» (անգլ.՝ tom thumb - վերնագիրը գրվում է փոքրատառով), 1958 թվականի անգլո-ամերիկյան մանկական երաժշտական հեքիաթ։ Նկարահանվել է Գրիմ եղբայրների համանուն հեքիաթի մոտիվներով (19-րդ դարի առաջին կես)։


== Սյուժե ==
Փայտահատ Ջոնաթանին ու նրա կինը Էննին հյուր է գնում Անտառային թագուհին և կատարում նրանց ցանկությունը՝ ունենալ երեխա, թեկուզ մատի չափ հասակով։ Երկու չարագործներ փորձում են Մատնաչափիկին օգտագործել իրենց խարդախ նպատակների իրականացման համար։


== Դերերում ==
Ռասս Տեմբլին – Մատնաչափիկ
Թերրի Թոմաս – Այվեն
Պիտեր Սելլերս – Էնթոնի
Ալան Յանգ – Վուդի
Ջուն Թորբյորն – Անտառային թագուհի
Բեռնարդ Մայլս – Ջոնաթան, փայտահատ, Մատնաչափիկի հայրը
Ջեսի Մեթյուս – Էնն, փայտահատի կինը, Մատնաչափիկի մայրը
Իեն Ուոլլես – կոշկակար
Փիթեր Բաթերվորտ – կապելմեյստեր
Փիթեր Բուլ – մունետիկ
Ստեն Ֆրեբերգ – հորանջող մարդ (հնչյունավորում)
Դալլաս Մաքքենոն – Կոն Ֆու Շոն (հնչյունավորում)
Երգերը կատարել է Փեգգի Լին
Սյուզաննա Լի – պարող (լուսագրերում նշված չէ)


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
1959 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն վիզուալ էֆեկտների» համար։ Նույն թվականին այն ներկայացվել է չորս տարբեր մրցանակների տարբեր կատեգորիաներում, բայց դրանցից ոչ մեկին չի արժանացել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մատնաչափիկը» մուլտֆիլմը Turner Classic Movies կայքում (անգլ.)
Ֆիլմի մասին Archived 2019-12-31 at the Wayback Machine. (անգլ.) toonarific.com կայքում
Ֆիլմի մասին (անգլ.) kiddiematinee.com կայքում
Ֆիլմի մասին (գերմ.) moviemaster.de կայքում
Ստոն շրջան (այլ կիրառումներ)

Ստոն շրջան, կարող է վերաբերել՝

Ստոն շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
Ստոն շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
Սթիվ Բուլոք

Սթիվ Բուլոք (անգլ.՝ Steve Bullock, ապրիլի 11, 1966(1966-04-11), Միսսուլա, Մոնտանա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Մոնտանա նահանգի 23-րդ նահանգապետը (2013-2021)։ Դեմոկրատական կուսակցության անդամ է։
Բուլոքը 2018-2019 թվականներին եղել է Նահանգապետերի ազգային ասոցիացիայում։


== Կենսագրություն ==
Բուլոքը ծնվել է 1966 թվականին Միզուլա քաղաքում՝ ուսուցիչների ընտանիքում, և մեծացել Հելենա քաղաքում։ Մայրը՝ Պենի Քոփսը (անգլ.՝ Penny Copps), Հելենա քաղաքում եղել է դպրոցի խորհրդի հոգաբարձուն, իսկ խորթ հայրը՝ Ջեք Քոփսը (անգլ.՝ Jack Copps), դպրոցական տեսուչ Հելենա և Բիլլինգս քաղաքներում։ 1984 թվականին Բուլոքն ավարտել է Հելենայի ավագ դպրոցը, որից հետո Կալիֆոռնիայի «Claremont McKenna» քոլեջում և Կոլումբիայի համալսարանում սովորել է իրավունք։
1990-ականների սկզբին Բուլոքը սկսել է գործունեությունը որպես իրավաբանական խորհրդական։ Մասնավորապես, եղել է Մոնտանա նահանգի այն ժամանակվա քարտուղար Մայք Կունիի օգնականը։ Այդ ժամանակ նաև աշխատել է Մոնտանայի արդարադատության քարտուղարությունում և 1997 թվականից մինչև 2001 թվականը եղել Է նահանգի գլխավոր դատախազ Ջո Մազուրեկանի տեղակալը։
2000 թվականին Բուլոքը Մոնտանայի գլխավոր դատախազների թեկնածու էր, սակայն պարտվեց ներկուսակցական փրայմերիզները։ 2001-2004 թվականներին աշխատել է Վաշինգտոնի «Steptoe & Johnson» իրավաբանական ընկերությունում։ Նա նաև Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանում հրավիրված պրոֆեսոր-ուսուցչապետ էր։ 2004-2008 թվականներին Հելենա քաղաքում ղեկավարել է սեփական իրավաբանական ընկերությունը, որտեղ ներկայացրել է հասարակ մարդկանց, սպառողական կազմակերպությունների, արհմիությունների, ոստիկանների, ինչպես նաև մասնավոր ձեռնարկությունների շահերը։ 2008 թվականին դարձել է Մոնտանայի գլխավոր դատախազ։
2012 թվականին Բուլոքն ընտրվել է Մոնտանայի նահանգապետ, և հաջորդ տարվա հունվարի 7-ին երդվել է։
2020 թվականի նախագահական ընտրությունների թեկնածու է։
Ամուսնացած է Լայզա Դոունզի հետ (անգլ.՝ Lisa Downs), ունեն երեք երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Պաշտոնական կայքէջ»։ Վերցված է 2015-03-23
Հակոբ Արապյան (այլ կիրառումներ)

Հակոբ Արապյան, կարող է վերաբերել՝

Հակոբ Արապյան - հայ քանդակագործ
Հակոբ Արապյան - հայ բժիշկ
Արշակ Զաքարյան

Արշակ Զաքարյան (օգոստոսի 8, 1968(1968-08-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, հասարակական գործիչ, Շանթ հեռուստաընկերության «Դիրքերում» հաղորդաշարի հեղինակ և վարող, «Հայոց ազգային գվարդիա» հասարակական կազմակերպության ղեկավար։


== Կենսագրություն ==
Արշակ Զաքարյանը ծնվել է 1968 թվականի օգոստոսի 8-ին, Երևանում։ Սովորել է Խաչիկ Դաշտենցի անվան թիվ 114 ավագ դպրոցում։ 1978-1984 թվականներին սովորել է Երևանի մանկական թատրոնում։ 1985-1991 թվականներին սովորել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի լեռնամետալուրգիական ֆակուլտետում։
2015 թվականին նախաձեռնել է «Օժանդակ օգնություն բանակին» համացանցային ակցիան։


== Ֆիլմեր ==
«Անպետքը»,
«Բոյկոտ»`քարոզչական կարճրամետրաժ ֆիլմ,
«Կինը»,
«Շունչը»։


== Մրցանակներ ==
«Նոֆի» փառատոնի շրջանակներում Ա.Զաքարյանի «Կինը» (2012թ.) ֆիլմը արժանացել է «Լավագույն հայրենասիրական ֆիլմ» մրցանակի։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա` երկու աղջիկ, մեկ տղա։


== Տես նաև ==
Հայոց ազգային գվարդիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արշակ Զաքարյանի մասին հրապարակումներ www.aravot.am կայքում
Аршак Закарян, ԿինոՊոիսկ
Կաժիմ (Սիսոլայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաժիմ (այլ կիրառումներ)Կաժիմ (ռուս.՝ Кажим), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սիսոլա գետի աջ ափին՝ 385 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 68 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000018730
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001873
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Քեզակ (Կանտալի գավառ)

Քեզակ (ֆր.՝ Quézac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 312 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.43 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 460 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 135 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 29 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 188 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 143-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 45։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,1 %։ 143 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 137 անձ (64 տղամարդ և 73 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 45 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Փետրվարի 6

Փետրվարի 6, տարվա 37-րդ օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 328 (նահանջ տարիներին՝ 329) օր։


== Դեպքեր ==
1936` Տեղի ունեցավ չորրորդ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը (Գառմիշ Պարտենկիրխեն, Գերմանիա)
1968` Տեղի ունեցավ X Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը (Գրենոբլ, Ֆրանսիա)։


== Ծնունդներ ==
1537 - Տոյոտոմի Հիդեյոսի, ճապոնական նշանավոր իշխանապետ և կայսերական վարչապետ, ով ավարտեց Ճապոնիայի վերամիացումը (մ. 1598 թ.)
1911 - Ռոնալդ Ռեյգան, Ամերիկայի 40-րդ նախագահ (վ. 2004)
1923 - Լևոն Մարգարյան, հայ խորհրդային բժիշկ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ
1932 - Ֆրանսուա Տրյուֆո, ֆրանսիացի ռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան
1939 - Սիմոն Աչիկգյոզյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս
1985 - Քրիսթալ Ռիդ, ամերիկացի դերասանուհի և մոդել


== Մահեր ==
1949 - Առաքել Սարուխան, հայ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ
1977 - Թագուշ Սահակյան, հայ դերասանուհի
1985 - Ջեյմս Հադլեյ Չեյզ, անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրող (ծ. 1906)։
1995 - Ռաֆայել Իշխանյան, լեզվաբան, գրականագետ, մատենագետ
1998 - Ղազար Այվազյան, հայ գրականագետ (ծ. 1913)։
2017 - Ինգե Կելլեր, թատրոնի, կիոնոյի և հեռուստատեսության գերմանացի դերասանուհի


== Տոներ ==
Փիթ Բութիջիչ

Փիթ Բութիջիչ (անգլ.՝ Peter Paul Montgomery Buttigieg, հունվարի 19, 1982(1982-01-19), Սաութ Բենդ (Ինդիանա), Ինդիանա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ և ԱՄՆ ռազմածովային հետախուզության նախկին սպա։ Սաութ Բենդ քաղաքի քաղաքապետը 2012 թվականից։ Դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ ԱՄՆ-ի 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում նախագահի թեկնածու դեմոկրատական կուսակցությունից։


== Կենսագրություն ==
Բութիջիչը ծնվել է Ինդիանա նահանգի Սաութ Բենդ քաղաքում։ Մայրը Ջենիֆեր էն Մոնթգոմերին է, հայրը՝ Ջոզեֆ Բութիջիչը։ Նրա հայրը ներգաղթել է Մալթայից։ Նրա մայրը մեծացել է Հարավային Իլինոյսում՝ զինվորականի ընտանիքում։
Բութիջիչը Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտ է։ 2007-2010 թվականներին աշխատել է McKinsey and Company խորհրդատվական ընկերությունում։ 2009-2017 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ ռազմածովային ռեզերվում, որպես հետախուզության սպա, որտեղ ստացել է լեյտենանտի կոչում։ Այս կոչումով նա ծառայել է Աֆղանստանում։
Բութիջիչն առաջին անգամ Սաութ Բենդի քաղաքապետ է ընտրվել 2011 թվականին և վերընտրվել 2015 թվականին:Բութիջիչի՝ քաղաքապետի պաշտոնում գտնվելու ժամանակ նրա քաղաքականությունը լայն աջակցություն է ունեցել։ Նրա բարեփոխումները խթանել են տնտեսական աճն ու ներդրումները։ 2013 թվականին նա արժանացել է GovFresh մրցանակի, որպես տարվա քաղաքապետ։
2019 թվականի հունվարին Բութիջիչը հայտարարել էր, որ մտադիր է 2020 թվականի ընտրություններում առաջադրվել Դեմոկրատական կուսակցության կողմից՝ Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում։ Իր քարոզարշավի մասին նա պաշտոնապես հայտարարել է 2019 թվականի ապրիլի 14-ին։ Նրա քաղաքական հարթակը ներառում է հանրային առողջապահության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության, ժողովրդավարական կուսակցության և արհմիությունների միջև երկխոսության և համագործակցության աջակցություն, հրազենի գնման մասին օրենսդրության խստացում, դաշնային օրենսդրության ընդունում, որն արգելում է ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ խտրականությունը աշխատանքում։


== Անձնական կյանք ==
Բութիջիչը բարեպաշտ քրիստոնյա է, և նա հաճախ է նշում, որ իր կյանքում հավատքն ուժեղ ազդեցություն է ունեցել։ Մանուկ հասակում մկրտվել է որպես կաթոլիկ և սովորել է կաթոլիկ դպրոցում։
Բութիջիչը մի քանի լեզու գիտի։ Նա սովորել է խոսել նորվեգերեն, ինչպես նաև խոսում է իսպաներեն, իտալերեն, մալթայերեն, արաբերեն, պարսկերեն և ֆրանսերեն։ Նվագում է կիթառ և դաշնամուր։ 2013 թվականին հանդես է եկել Սաութ Բենդի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, որպես դաշնամուրի հրավիրված մենակատար։
2015 թվականի հունիսին, South Bend Tribune թերթին տված հարցազրույցում Բութիջիչը հայտարարել էր, որ գեյ է։ 2017 թվականի դեկտեմբերին Բութիջն հայտարարել էր մասնավոր Գլեզմանի՝ միջնակարգ դպրոցի ուսուցչի հետ նշանադրության մասին, որի հետ Բութիջիչը հանդիպել էր 2015 թվականի օգոստոսից։ Նրանք ամուսնացել են 2018 թվականի հունիսի 16-ին՝ Սուրբ Հակոբի տաճարում, և դրանից հետո բնակվում են Սաութ Բենդի նույն թաղամասում, որտեղ մեծացել է Բութիջիչը։


== Ծանոթագրություններ ==
Դաշրատհ Մանջհին

Դաշրատհ Մանջհին, (անգլ.՝ Dashrath Manjhi 1934, Gehlaur, Gaya district, Magadh division, Bihar and Orissa Province, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - օգոստոսի 17, 2007(2007-08-17), Նյու Դելի, Հնդկաստան, հայտնի է նաև «Լեռան մարդ»   (անգլ.՝ Mountain Man) անվամբ, ծնվել է  Գեխլոր գյուղում, աղքատ ընտանիքում։ Ընտանիքը պատկանել է մուսահար ցածր խավի կաստաների խմբին։
Դաշրատհ Մանջհինի կինը՝  Ֆալգունի Դևին մահացել է՝ չստանալով ժամանակին բժշկական օգնություն, քանի որ իրենց գյուղից մինչև հարևան  քաղաքն ընկած ճանապարհն անցնում էր  մեծ երկարություն ունեցող Գեխլոր Գանջ  (անգլ.՝ Gehlour Ganj)  լեռնազանգվածի շրջանցումով և ուներ ավելի քան 70 կմ երկարություն։ Կինը մահացել էր հիվանդանոցի ճանապարհին։
Չցանկանալով, որպեսզի որևէ մեկը իր կնոջ ճակատագրին արժանանա՝ Դաշրատհը մենակ լեռնազանգվածի միջով կտրել է 110 մ (360 ֆուտ) երկարությամբ, 9,1 մ (30 ֆուտ) լայնությամբ և 7,6 մ (25 ֆուտ) խորությամբ անցում՝ աշխատելով ամեն օր՝ 22 տարի ( 1960 թվականից  մինչև 1982 թվականը), որի շնորհիվ Գայա մարզի  Ատրի  ( անգլ.՝ Atri ) և Վազիրգանջ  (անգլ.՝ Wazirganj)  շրջանների միջև ճանապարհը կրճատվել է՝ հասնելով մեկ կիլոմետրի ։
Դաշրատհ Մանջհին մահացել է քաղցկեղից,  2007 թվականի օգոստոսի 17-ին։ Նրա հուղարկավորությունը կազմակերպվել է Բիհար նահանգի կառավարության կողմից՝ մատուցած ծառայության դիմաց։  
2011 թվականին Դաշրատհի կողմից փորված անցումով կառուցվել է բարեկարգ ճանապարհ։


== Հիշատակը մասսայական մշակույթում ==
2010 թվականի հունիսին հնդիկ կինոռեժիսորը  մտադրություն է հայտնել նկարելու Դաշրատհ Մանջհիի պատմության վրա հիմնված «Մանջհի» ֆիլմը։  
Գլխավոր դերակատար՝ Մանոժ Բայպայ։
2015 թվականի օգոստոսի 25-ին համաշխարհային վարձույթ է բարձրացել հնդիկ կինոռեժիսորի Կետան Մեհտայի կենսագրական ֆիլմը՝  «Մանջի՝ լեռան մարդ» (անգլ.՝ Manjhi: The Mountain Man)՝  Դաշրատհի կյանքի մասին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Dashrath Manjhi - The Man Who Broke A Mountain Alone ՅուԹյուբում
Mountain Man - Dashrath Manjhi ՅուԹյուբում
Сюжет шоу Satyemave Jayate о Дашрате Манджхи ՅուԹյուբում
Մորո Ռեատինո

Մորո Ռեատինո (իտալերեն՝ Morro Reatino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։ Բնակությունը կազմում է 360 մարդ (2008 թվականին), խտություննը կազմում է 23 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 16 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2010։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0746։


== Ժողովրդագրություն ==


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0746 638031


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Situs publicus
Տոյոկավա

Տոյոկավա (Ճապ. 豊川市 Տոյոկավա-սի), քաղաք Ճապոնիայում, որը գտնվում է Այչի պրեֆեկտուրայի հարավարևելյան մասում՝ Տոյո գետի ստորին հոսանքների ափին։ Այն հիմնադրվել է 1969 թվականի մայիսի 1-ին՝ միավորելով Տոյոկավա, Ուսիկուբո, Կոկուֆու բնակավայրերը և Հոյի գավառի Յավատա գյուղը։ Քաղաքի տարածքը 160.79 կմ² է, բնակչությունը՝ 181.134 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1), բնակչության խտությունը 1,126.53 մարդ/կմ² է։ Քաղաքը ճարտարագիտության կենտրոն է (ներառյալ օպտիկական արդյունաբերությունը) և փայտամշակումը։


== Աշխարհագրություն ==
Տոյոկավան տեղակայված է Այչիի պրեֆեկտուրայի հարավ-արևելքում շարժվող բլուրների տարածքում։ Այն ունի կարճ սահման Միկավա Բայի հետ։


== Բնակչություն ==
Ճապոնիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Տոյոկավայի բնակչությունը վերջին 60 տարում աճում է։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից Տոյոկավայի տարածքը ձևավորվել է նախապատմական ժամանակաշրջաններում։ Նարայի շրջանում Միկավա նահանգի կոկունջին հիմնադրվել է 741 թվականին։ Տոյոկավա Ինարիի տաճարը, որը հայտնի ուխտատեղի է հանդիսանում, թվագրվում է 1441 թվականից։

Մեյջիի վերականգնումից հետո, 1889 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, մի շարք գյուղեր միավորվեցին՝ ժամանակակից համայնքների համակարգի ստեղծմամբ, Այչիի պրեֆեկտուրայի Հոյիգավառում, ներառյալ Տոյոկավա գյուղը։ 
		
		
		
		
		


== Կառավարություն ==
Տոյոկավան ունի քաղաքապետ-խորհրդի կառավարման ձև՝ ուղղակիորեն ընտրված քաղաքապետով և 30 անդամից բաղկացած քաղաքային օրենսդիր մարմնով։ Ազգային քաղաքականության առումով քաղաքը Ճապոնիայի կառավարման ստորին պալատի մաս է կազմում։


== Կրթություն ==
Տոյոկավան ունի 26 հանրային տարրական դպրոց և 10 հանրակրթական կրտսեր ավագ դպրոց, որը վարում է քաղաքի կառավարությունը, և հինգ հանրակրթական ավագ դպրոցներ, որոնք գործում են Այչիի պրեֆեկտուրայի կրթության խորհրդի կողմից։ Գոյություն ունի նաև մեկ մասնավոր ավագ դպրոց։ Քաղաքում գործում է նաև մեկ հատուկ կրթության դպրոց հաշմանդամների համար։


== Քույր քաղաքներ ==
 Վուքսի Նյու Արեա, Չինաստան.
 Սանտա Ռոսա, Լագունա, Ֆիլիպիններ
 Կուպերտինո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ


== Տես նաև ==
Ճապոնիայի քաղաքների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Официальный сайт(ճապոներեն)
Կախոց

Կախոց, մանրամասերի, հանգույցների և մեխանիզմների ամբողջություն, որոնք կապում են մեքենայի թափքը նեցուկային տարրերի հետ (անիվների, գլանների և այլն)։ Կախոցը նախատեսված է դինամիկ բեռնվածության իջեցման և շարժման ընթացքում նեցուկային տարրերին դրա հավասարաչափ բաշխման ապահովման, ինչպես նաև կախոցը ծառայում է մեքենայի քարշային որակի բարձրացման համար։


== Արտաքին հղումներ ==
Կախոց(չաշխատող հղում)
Վերշինա Տյոի

Վերշինա Տյոի (ռուս.՝ Вершина Тёи, խակ.՝ Tӧӧ пазы), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4198 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պիրենեյան լուսան

Պիրենեյան լուսան (Lynx pardinus), կաթնասունների դասի գիշատիչ կատվազգի, լուսանի ենթատեսակներից։ Նախկինում համարվում էր սովորական լուսանի ենթատեսակ։ Սովորական լուսանից երկու անգամ փոքր է և սնվում է նապաստակներով, ճագարներով, երբեմն եղնիկի ձագերով։ Բարձրությունը՝ 45-70 սմ, երկարությունը՝ 75-10 0սմ, պոչի երկարությունը՝ 12-30 սմ, քաշը՝ 13-25 կգ։
Հանդիպում է Իսպանիայի հարավ-արևմուտքում (մեծ մասամբ՝ Կոտո Դոնյանա ազգային պարկում), նախկինում տարածված էր նաև Իսպանիայի այլ տարածքներում և Պորտուգալիայում։ Այժմ նրա արեալը սահմանափակվում է լեռնային տեղանքներով։


== Արտաքին հղումներ ==
Ժառանգականության հանդես, «Պիրենեյան լուսանի պոպուլիացիաների ֆիլոգենետիկ և ֆիլոաշխարհագրական վերլուծություն», 2003 թ. օգոստոսի 28։ (անգլերեն)
BBC լուրեր, «Պիրենեյան լուսան լրջագույնս վտանգված է», 2003 թ. հունվարի 7։ (անգլերեն)
Կարկտասար (լեռնագագաթ)

Կարկտասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների, ամենաբարձր կետը նրա միջին մասում, Դրախտիկ գյուղից 4 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը 2740 մ է։  Կարկտասար գագաթի հարավարևելյան լանջերից սկիզբ է առնում Արծաթաղբերք գետը, իսկ հարավային լանջերից Երկայնաձոր գետը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կարկտասար mapcarta կայքում
(9435) 1997 CK20

(9435) 1997 CK20, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի փետրվարի 12-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,16463 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0101 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3192 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1163,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,309477 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,12° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9435) 1997 CK20 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քիլլիկ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քիլլիկ (այլ կիրառումներ)Քիլլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էրզրումի մարզ

Էրզրումի մարզ (թուրքերեն՝ Erzurum ili), Թուրքիայի նահանգներից մեկն է։ Նախքան Հայոց Ցեղասպանության շրջանը ունեցել է հոծ հայ բնակչություն։ Նահանգի մայրաքաղաքն Էրզրում քաղաքն է։
Էրզրումն իր շրջակայքով հայտնի լեռնադահուկային հանգստի գոտի է։ Շրջապատող սարերը տարվա մեծ մասը ծածկված են ձնով, ինչը մեծ հնարավորություններ է ստեղծում տուրիզմի համար։ Էրզրումը հայտնի է իր ջրով, շատ մոտ է Եփրատ գետին։


== Պատմություն ==
Էրզրումի հիմնադրումը վերագրում են Ք.Ա. 2-րդ հազարամյակի 2-րդ կեսին ապրած հայոց թագավոր Կարաննիին, որից էլ առաջացել է քաղաքի հայկական Կարին անունը։ Այն եղել է խոշոր արհեստավորական, գիտամշակութային կենտրոն, որտեղ ապրել ու արարել են հայերը։ Կարինը բոլոր ժամանակներում եղել է հայաշատ քաղաք։ Մինչև 4-րդ դարը Երվանդունիների, Արտաշեսյանների և Արշակունիների թագավորության շրջանում եղել է հայկական պետության կազմում, Կարինի գավառի կենտրոն։ 387 թվականին Հայաստանի առաջին բաժանմամբ անցել է Հռոմեական կայսրությանը և Կարինը կոչվեց Թեոդորոս կայսեր անունով Թեոդուպոլիս։ 5-րդ դարից Կարինը կռվախնձոր դարձավ պարսիկների և բյուզանդացիների միջև։ 885 թվականին, Հայաստանում Բագրատունիների թագավորության հաստատումից հետո, Կարինը նույնպես մտավ հայկական պետության կազմի մեջ։
1049-ին սելջուկները գրավեցին և կործանեցին Հայաստանի Արծն քաղաքը, որի հայ բնակիչները գաղթեցին Կարին և այն կոչեցին Արծն։ Քանի որ այն բյուզանդական տիրույթներում էր, նախկինից տարբերելու համար սկսեցին ասել Արզնար-Ռում, որ հետագայում ձևափոխվելով դարձավ Էրզրում։ Սելջուկ-թուրքերին կարճ ժամանակով այստեղից վռնդեցին Զաքարյանները, իսկ 1242 թ քաղաքը անցավ մոնղոլ-թաթարների իշխանության տակ։
19-20րդ դարերում ռուսները երեք անգամ գրավել են Կարինը և նորից վերադարձրել Օսմանյան կայսրությանը։ Ադրիանուպոլսի հաշտության պայմանագրով, ռուսները, Արևմտյան Հայաստանի տասնյակ քաղաքների և հարյուրավոր գյուղերի հետ Կարինը վերադարձրեցին Օսմանցիներին։ Բնակչությունը կաթողիկոսարանի հետ գաղթեց և բնակություն հաստատեց Ախալքալաքում, Ախալցխայում, Լոռիում և այլուր։
Էրզրումի հիմնական քաղաքներն են․

Էրզրում (Կարին)
Երզնկա
Բայբերդ
Խնուս
Ալաշկերտ
Բայազետ


== Տես նաև ==
Թուրքիայի վարչական բաժանում
Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջան
La mamma (երգ)

La Mamma («Մաման»), ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շառլ Ազնավուրի՝ 1962 թվականին ֆրանսիացի պոետ Ռոբեր Գալլի բանաստեղծության խոսքերով հորինած և կատարած հիթային երգը։


== Թեմա ==
La Mamma երգը սիրված մոր մասին է, որին կյանքի վերջին ժամերին սատարելու են գալիս հարազատները, մտերիմները...
Ֆրանս Գալլը՝ երգի տեքստի հեղինակ Ռոբեր Գալլի դուստրը, պատմում է. «Հիշում եմ՝ փոքրիկ աղջնակ էի, երբ համերգի ժամանակ Շառլ Ազնավուրի հետ կատարեցի La Mamma անչափ հուզիչ երգը։ Ինձ թվում էր, թե այդ պահին իմ կողքին էին երգի բանաստեղծական տեքստի հեղինակ հայրս և նրա մայրիկը՝ իմ թանկ տատիկը, որն իր ապրած կյանքով, իր հոգու ջերմությամբ և իր մահով ներշնչել էր հորս՝ գրելու այդ բանաստեղծությունը»։


== Պատմություն ==
Շառլ Ազնավուրը «La mamma»-ն առաջին անգամ կատարել և ձայնագրել է 1962 թվականին՝ իր երգերի 1963 թվականին թողարկվելիք ալբոմի համար։ Երգը որպես սինգլ առաջին անգամ թողարկվել է 1963 թվականի սկզբներին, Les Compagnons de la chanson երաժշտախմբի կատարմամբ, որը ֆրանսիական հիթ-շքերթում զբաղեցրել է 80-րդ տեղը։ Բայց շուտով (1964 թվականի փետրվարին) թողարկվել է Ազնավուրի կատարման տարբերակը, որը շատ կարճ ժամանակամիջոցում զբաղեցրել է առաջին տեղը և երկար ժամանակ պահպանել այդ բարձր տեղը հիթ-շքերթում։ «La mamma»-ի ազնավուրյան կատարումը 1964 թվականին առաջնակարգ տեղեր է գրավել նաև Բելգիայում, Իտալիայում և այլ երկրներում։ Այն դարձել է Շառլ Ազնավուրի առաջին երգը, որի վաճառքի ցուցանիշը հատել է մեկ միլիոն օրինակի սահմանագիծը։


== Հիթ-շքերթներ ==
(La Mamma երգի ազնավուրյան կատարման՝ տարբեր երկրների 1963-1965 թվականների հիթ-շքերթներում զբաղեցրած տեղերը )


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
La Mamma
Նալզան

Նալզան (ֆր.՝ Nalzen), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լավլանե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09215։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 141 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 84 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 56-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 28-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 66,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 62,5 %)։ 56 աշխատունակ բնակիչներից 51-ը աշխատում էին (27 տղամարդ և 24 կին), անաշխատանք էին 5-ը (2 տղամարդ և 3 կին)։ 28 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 16-ը թոշակառու, 9-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Նալզան» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-18-ին։ Վերցված է 2012-1-18 
«Նալզան» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-24
Ալուզեկ Արծրունի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալուզ (այլ կիրառումներ)Ալուզեկ Արծրունի նաև Ալուզեկ արքայ (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ - 12-րդ դար), հայ իշխան, հիշվում է որպես արքա, իշխան Թոռնիկ Գ Արծրունու որդին, սերվում է Արծրունյաց իշխանական տոհմի ճյուղերից մեկից, Խեդենեկյանների (միայն պատմագիտության մեջ կիրառվող) իշխանական տոհմից։ Ալուզեկ Արծրունին Ամյուկի իշխան, կյուրապաղատ Աբդլմսեհ Բ Արծրունու եղբայրն է և Աղթամարի հիմնադիր կաթողիկոս Դավիթ Ա-ի հորեղբայրը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ. Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 84


== Արտաքին հղումներ ==
«Հավաքարան անվանց կաթողիկոսաց (Աղթամարա)», Մաքսուդյանց Մ., Էջմիածին, 1916, էջ 38, 59
Բաշկիրսկի Բարմակ

Բաշկիրսկի Բարմակ (ռուս.՝ Башкирский Бармак, բաշկիրերեն՝ Башҡорт Бармағы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 127 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աջըգյոլ

Աջըգյոլ (թուրքերեն՝ Acıgöl, նախկինում՝ Դոբադա), քաղաք և շրջան Թուրքիայի կենտրոնական հատվածում, Նևշեհիրի մարզում։ 


== Աշխարհագրական դիրք ==

Քաղաքը գտնվում է մարզի հարավարևմտյան հատվածում, Նևշեհիրի մարզկենտրոն համարվող Նևշեհիր քաղաքից մոտ 15 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Ծովի մակարդակից քաղաքի բացարձակ բարձրությունը կազմում է 1256 մետր։
Շրջանի ընդհանուր տարածքը կազմում է 497 կմ²։


== Բնակչություն ==
Թուրքիայի վիճակագրության ինստիտուտի տվյալներով, 2012 թվականին Աջըգյոլի բնակչությունը կազմել է 5817 մարդ, որոնցից 50,7 %-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ կանայք՝ համապատասխանաբար 49,3 %։
Քաղաքի բնակչության թվաքանակի դինամիկան ըստ տարիների։


== Տնտեսություն և տրանսպորտ ==
Աջըգյոլի տնտեսության հիմքը կազմում է գյուղատնտեսությունը։ Քաղաքի շրջակայքում աճեցվում են արևածաղիկ, սոխ, հացահատիկային և հատիկաընդեղեն բույսեր կարտոֆիլ, դդում։ Զարգացած են գինեգործությունը և այգեգործությունը։ Էական նշանակություն ունի նաև անասնապահությունը։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Նևշեհիր քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կուռքը (հեռուստասերիալ)

«Կուռքը» (անգլ.՝ The Idol), ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալ, ստեղծված Էյբլ Տեսֆայեի, Ռեզա Ֆահիմի և Սեմ Լևինսոնի կողմից՝ HBO հեռուստաալիքի համար։ Երաժշտական արդյունաբերության ֆոնին սերիալը կենտրոնանալու է ինքնօգնությամբ զբաղվող գուրուի և ժամանակակից պաշտամունքի առաջնորդի վրա, ով բարդ հարաբերությունների մեջ է մտնում աճող փոփ կուռքի հետ։ Տեսֆայեն և Լիլի-Ռոուզ Դեփը հանդես են գալու գլխավոր դերերում, իսկ Դեբի Ռայանը, Սթիվ Զիսիսը, Թրոյ Սիվանը, Ջեննի Ռուբի Ջեյնն ու Ջուլիբեթ Գոնսալեսը կատարելու են երկրորդ պլանի դերեր։


== Նախադրյալ ==
Ինքնօգնությամբ զբաղվող գուրուն և ժամանակակից պաշտամունքի առաջնորդը (Էյբլ Տեսֆայե) բարդ հարաբերությունների մեջ է մտնում աճող փոփ կուռքի (Լիլի-Ռոուզ Դեփ) հետ ։


== Դերեր և կերպարներ ==


=== Գլխավոր ===
Էյբլ Տեսֆայե
Լիլի-Ռոուզ Դեփ
Դեբի Ռայան
Սթիվ Զիսիս
Թրոյ Սիվան
Ջեննի Ռուբի Ջեյն
Ջուլիբեթ Գոնսալես


== Արտադրություն ==


=== Զարգացում ===
2021 թվականի հունիսի 29-ին Էյբլ Տեսֆայեն հայտարարել է, որ Ռեզա Ֆահիմի և Սեմ Լևինսոնի հետ միասին հեռուստասերիալ է ստեղծելու HBO-ի համար, որտեղ նաև հանդես է գալու որպես պրոդյուսեր և համահեղինակ։ Նույն օրը Էշլի Լևինսոնն ու Ջոզեֆ Էպշտեյնը հայտարարվել են սերիալի պրոդյուսերները, վերջինս նաև հանդես է գալու որպես սերիալի հեղինակ և շոուրաներ։ Մերի Լոուսը նույնպես հանդես է գալու որպես հեղինակ և համագործադիր պրոդյուսեր՝ Տեսֆայեի համապրոդյուսեր Վասիմ Սլեյբիի և ստեղծագործական տնօրեն Լա Մար Թեյլորի հետ միասին։
2021 թվականի նոյեմբերի 22-ին HBO-ն պատվիրել է հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը՝ բաղկացած վեց սերիաներից։ Հեռուստաալիքը նաև հայտարարեց, որ սերիալի վեց սերիաների ռեժիսորն էլ հանդես է գալու Էմի Սեյմեցը, սակայն 2022 թվականի ապրիլի 26-ին հայտնի դարձավ, որ Սեյմեցը լքել է նախագիծը։


=== Քասթինգ ===
Սկզբնական հայտարարություններին զուգահեռ Տեսֆայեն նաև հայտնել է, որ նա հանդես է գալու սերիալի գլխավոր դերում։ 2021 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Լիլի-Ռոուզ Դեփը հաստատեց սերիալում իր մասնակցությունը։ Նոյեմբերի 22-ին Սյուզաննա Սոնը, Սթիվ Զիսիսն ու Թրոյ Սիվանը, իսկ դեկտեմբերի 2-ին՝ Ջուլիբեթ Գոնսալեսը միացել են հեռուստասերիալի գլխավոր կազմին։ 2022 թվականի ապրիլի 27-ին հայտնի դարձավ, որ Սոնը լքել է դերասանական կազմը։ Սպասվում է, որ նրան փոխարինելու է Դեբի Ռայանը։


=== Նկարահանումներ ===
Նկարահանման շրջանը սկսվել է 2021 թվականի նոյեմբերին Լոս Անջելեսի շրջակայքում։ 2022 թվականի ապրիլին արտադրությունը որոշ ժամանակով դադարեցվել էր, քանի որ Տեսֆայեն ելույթ էր ունենալու «Քոուչելլա» փառատոնում։ Ապրիլի 25-ին «Variety»-ն հայտնել է, որ շոուն վերամշակվելու է, ինչպես նաև ենթարկվելու է նշանակալի վերանկարահանումների՝ դերասանական կազմի և ստեղծագործական ուղղությունների փոփոխության պատճառով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նիժնի Մատուր

Նիժնի Մատուր (ռուս.՝ Нижний Матур, խակ.՝ Индiркi Мадыр аалы), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 203 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Donda

«Donda» (անգլ. թարգմանաբար՝ «Աստծո երկիր»), ամերիկացի երգերի հեղինակ, երաժիշտ և ձայնագրման պրոդյուսեր Քանյե Ուեսթի սպասվելիք տասերորդ ստուդիական ալբոմ, որի թողարկումը նախատեսվում է 2020 թվականի վրա։


== Պատմություն ==
2018 թվականի սեպտեմբերին Ուեսթը հայտարարել է, որ սկսել է ձայնագրել իր իններորդ՝ «Yandhi» ստուդիական ալբոմը։ 2019 թվականի հունվարին նա ձևավորել է իր Sunday Service Choir գոսպել խումբը։ Ուեսթն ասում է, որ նա «արմատապես փրկվել է» 2019 թվականի ապրիլին, իսկ ավելի ուշ անձնական պաստոր է վարձել Աստվածաշնչի շաբաթական ուսումնասիրության համար։ 2019 թվականի օգոստոսին Ուեսթի իններորդ ստուդիական ալբոմի մասին հայտարարվել է արդեն «Jesus Is King» անվանմամբ։ 2019 թվականի սեպտեմբերին Ուեսթը հայտարարել է, որ այլևս չի զբաղվում աշխարհիկ երաժշտությամբ, և որ «Jesus Is King» ալբոմում երգերի ակնհայտ տեքստեր չեն լինի։ «Jesus Is King»-ը վերջնականապես թողարկվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, իսկ ավելի ուշ լույս է տեսել դրան ուղեկցող՝ «Jesus Is Born» գոսպել ալբոմը։ 2019 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ուեսթն իր թվիթթերյան կայքէջում հայտարարել է, որ աշխատել է Dr. Dre-ի հետ «Jesus Is King Part II» անվանմամբ նախագծի վրա։ Հայտարարությունն արվել է «Jesus Is King» ալբոմի թողարկումից երեք շաբաթ անց։
Կինեմատոգրաֆիստ Արթուր Ջաֆան վաղաժամ բացահայտել է նախագիծը 2020 թվականի մայիսի 25-ին Ինստագրամի ուղիղ հեռարձակման ժամանակ՝ մոդելավորող Միշել Լամիի հետ զրույցում։ Եթերի ընթացքում Ջաֆան հայտնել է, որ աշխատում է Ուեսթի հետ տեսանյութի վրա վերջինիս «God's Country» (ի սկզբանե ալբոմի անվանումն այդպես էր) անվանմամբ սպասվելիք ալբոմի սինգլի համար։ 2020 թվականի հունիսի 26-ին Ուեսթի Yeezy նորաձևության ընկերության և Gap հագուստի բրենդի համագործակցության մասին հայտարարությունից հետո երգիչը Թվիթթերում մեկնարկել է #WESTDAYEVER գովազդային արշավը՝ հունիսի 26-ին այլ նախագծերի մասին հայտարարելու համար։ Նախագծերից մեկը Ջաֆայի կողմից նկարահանված երաժշտական տեսահոլովակն էր «Wash Us in the Blood» երգի համար։ Այն թողարկվել է չորս օր անց, հետևելով թիզերին Թվիթթերում, որտեղ Ուեսթը պաշտոնապես հայտարարում է, որ ալբոմի անվանումը «God's Country» է։


== Ձայնագրում ==
2020 թվականի մարտին Ուեսթը նոր երաժշտություն է ձայնագրել է Մեքսիկայի Կաբո Սան Լուկաս քաղաքում, ինչից հետո վերադարձել է ընտանիքի հետ Ուայոմինգ COVID-19 համավարակի պատճառով։ Նույն ամսին ամերիկացի ռեփեր Փուշա Թին հայտնել է Դիսքորդի հարցազրույցում, որ վերջերս Ուեսթի հետ երգ է ձայնագրել։ 2020 թվականի մարտի 16-ին երգիչները պետք է հանդիպեին նախագիծն ավարտելու համար, սակայն որպես ուշացման պատճառ նրանք նշել են «թռիչքների դանդաղեցումը»։


== Երգացանկ ==
«Donda: With Child» ալբոմի երեք երգերի շապիկները պատրաստել է GQ-ն։

«Wash Us in the Blood»
«Superman»
«Ambitious»


== Ծանոթագրություններ ==
Խոյազարդով առանձնատուն (Նովոչերկասկ)

Խոյազարդով առանձնատուն (ռուս.՝ Особняк с волютой), տուն, որը կառուցվել է Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում, հասցեն` Դուբովսկու, 31ա։ 1992 թվականից ընդգրկված է ճարտարապետության հուշարձանների և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտների ցանկում։


== Պատմություն ==
Նովոչերկասկ քաղաքի Դուբովսկու, 31ա հասցեի շենքը նախկինում գտնվել է Մարիինսկայա փողոցում։ Կառուցվել է մոդեռն ոճով XIX դարի վերջում։ Կառուցելու ժամանակ մեծ ուշադրություն է դարձվել ճակատի զարդարմանը։ Այն ճոխությամբ զարդարված է հսկայական խոյազարդով։ Ընդ որում, տվյալ տարրերը կատարում են զուտ դեկորատիվ գործառույթ։ Շենքի ճարտարապետական ձևավորման բոլոր մանրամասներն արված են միասնական զարդաքանդակային-գրաֆիկական ձևով։ Պատուհանների կառուցվածքները պարունակում են կոր ապակեկալներ, տան մուտքը ստեղծված է զանգվածեղ կոնտրֆորսներով։


== Նկարագրություն ==
Շենքը կառուցելիս տեղադրվել են փայտե փորագրազարդ դռներ։ Ճակատը զարդարում էին ծեփածո ծաղկազարդանախշեր, որոնք նման էին իրական կենդանի բույսերի։ Առանձնատունը փոքր չափերի է։ Անցկացված հիմնանորոգումից հետո շատ ինքնատիպ տարրեր կորսվել են, այդ թվում` ինքնատիպ դռներն ու պատուհանները։ Դրանց փոխարեն տեղադրվել են ժամանակակից պլաստիկ կոնստրուկցիաներ։ Այժմ այս տանը գործում է կենսաթոշակային հիմնադրամը։
1992 թվականին շենքը ճանաչվել է ճարտարապետության հուշարձան և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վարակուտի (գյուղ, Կրեմենչուգի շրջան)

Վարակուտի (ուկրաիներեն՝ Варакути), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վարակուտի գյուղում բնակվում էր 174 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոբզարի (այլ կիրառումներ)

Կոբզարի, կարող է վերաբերել՝

Կոբզարի - ավան, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում
Կոբզարի - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում
Ալեքսանդրա Փոփ

Ալեքսանդրա Փոփ (գերմ.՝ Alexandra Popp, ապրիլի 6, 1991(1991-04-06), Վիտտեն, Ennepe-Ruhr-Kreis, Առնսբերգ, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա), հարձակվողի դիրքում հանդես եկող գերմանացի ֆուտբոլիստ, «Վոլֆսբուրգ» կանանց ֆուտբոլային ակումբի խաղացող, Գերմանիայի հավաքականի խաղացող։


== Ակումբային կարիերա ==

Ալեքսանդրա Փոփն իր կարիերան սկսել է «Շվարց-Վայս» ֆուտբոլային ակումբում Սիլշեդեից, որից հետո տեղափոխվել է «Ռեկլինգհաուզեն» թիմ։ 2008 թվականին պայմանագիր է կնքել Առաջին Բունդեսլիգայի «Դույսբուրգ 2001» ակումբի հետ։ «Դույսբուրգ»-ի կազմում Ալեքսանդրա Փոփը դարձավ ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիր (2008/09), Գերմանիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (2009/10), Գերմանիայի գավաթի կրկնակի հաղթող (2008/09, 2009/10): Միևնույն ժամանակ նա պարգևատրվել է Ֆրից Վալտերի արծաթե մեդալով։ 2012 թվականից խաղում է «Վոլֆսբուրգում»։


== Կարիերա հավաքականում ==
2006 թվականից Ալեքսանդրա Փոփը հանդես է եկել Գերմանիայի տարբեր պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։ 2010 թվականի փետրվարի 17-ին Փոփն իր դեբյուտը նշեց հիմնական ազգային հավաքականի կազմում ԿԺԴՀ-ի դեմ խաղում։ Նա իր առաջին գոլը խփեց 2010 թվականի փետրվարի 26-ին Ֆինլանդիայի հավաքականի դարպասներին։
Աշխարհի 2019 թվականի առաջնությունում, որը հունիսին անցկացվեց Ֆրանսիայում, Ալեքսանդրան խփեց իր թիմի չորս գոլերից մեկը խմբային փուլի երրորդ խաղում Հարավային Աֆրիկայի հավաքականի դեմ՝ Գերմանիան հաղթեց 4:0 հաշվով։ Նիգերիայի հավաքականի դեմ 1/8 եզրափակչում Փոփը կրկին գոլի հեղինակ դարձավ, իսկ նրա թիմը հաղթեց 3:0 հաշվով և դուրս եկավ քառորդ եզրափակիչ։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===


==== «Դույսբուրգ 2001» ====
ՈՒԵՖԱ-ի գավաթ՝ հաղթող (1) 2008/09
Գերմանիայի առաջնություն՝ արծաթե մեդալակիր (1) 2009/10
Գերմանիայի գավաթ՝ հաղթող (2) 2008/09, 2009/10


==== «Վոլֆսբուրգ» ====
ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգա՝ հաղթող (2) 2012/13, 2013/14
Գերմանիայի առաջնություն՝ չեմպիոն (5) 2012/13, 2013/14, 2016/17, 2017/18, 2018/19
Գերմանիայի գավաթ՝ հաղթող (6) 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19


=== Հավաքականում ===
Ամառային օլիմպիական խաղերի հաղթող (1)՝ 2016
Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1)՝ 2022
Ալգարվեի գավաթ՝ հաղթող (2)՝ 2012, 2014
Աշխարհի առաջնություն (մինչև 20 տարեկան)՝ հաղթող (1) 2010
Աշխարհի առաջնություն (մինչև 17 տարեկան)՝ բրոնզե մեդալակիր (1) 2008
Եվրոպայի առաջնություն (մինչև 17 տարեկան)՝ հաղթող (1) 2008


=== Անհատական ===
Ֆրից Վալտերի արծաթե մեդալ (2009)
Շքանշան «Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիա նահանգին մատուցվող ծառայությունների համար» (2011)
2010 թվականի աշխարհի առաջնության տարվա լավագույն խաղացող (մինչև 20 տարեկան)
Աշխարհի առաջնության լավագույն ռմբարկու 2010 (մինչև 20 տարեկան)
Գերմանիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (2014, 2016)
Եվրոպայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (Բեթ Միդի հետ համատեղ) (2022)


== Ծանոթագրություններ ==
Ճստիկ սպիտակատամ

Ճստիկ կամ պստիկ սպիտակատամ (լատ.՝ Suncus etruscus), գետնափորների ընտանիքի կենդանի։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Հարավային Եվրոպայում, Արաբական թերակղզում, Իրանում, Միջին Ասիայում, Հնդկաստանում, Շրի-Լանկայում, Ճապոնիայում, Հարավարևելյան Չինաստանում, Մալայան կղզեխմբիում, Հայաստանում։ Արցախում տարածված է Մարտունու, Մարտակերտի, Հադրութի լեռնատափաստանային գոտիներում։


== Կենսակերպ ==
Կարող է բնակվել այգիներում, մարդկային կառույցներում։ Որպես բնակատեղեր օգտագործում է մանր կաթնասունների բները, հողերի ճեղքերը։ Վարում է թաքնված ու գիշերային կենսակերպ։


== Արտաքին տեսք ==
Մորթախավը խիտ է ու փափուկ, մեջքի կողմում գունավորումը բաց գորշամոխրագույն է, որովայնի կողմը` սպիտակամոխրագույն։ Մեջքի և որովայնի միջև գունավորման անցումը աստիճանական է։ Մարմնի երկարությունը՝ 35 մմ է, պոչինը՝ 25 մմ, ետին թաթինը՝ 11 մմ, քաշը՝ 1,2-1,5 գրամ։


== Թշնամիներ ==
Թշնամիներն են աքիսները, ցերեկային և գիշերային գիշատիչ թռչունները։


== Հիվանդություններ ==
Վարակվում է էկտո և էնդոմակաբույծներով։


== Նշանակություն ==
Վնասակար միջատների սպառող և էկոլոգիական համակարգերի սննդային շղթայի օղակ է։


== Պահպանություն ==
Հազվադեպ հանդիպող տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
1915 թվականին Հայաստանում հայտնաբերվել է մեկ առանձնյակ, իսկ 2000 թվականին` 11։
Վտանգման հիմնական գործոնները ուսումնասիրված չեն։
Արեալի մի մասը գտնվում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աթեոս

Աթեոս (Atheas; մոտ. մ.թ.ա. 429 — մ.թ.ա. 339), հաստատված ավանդույթի համաձայն՝ Սկյութիայի ամենահայտնի թագավորներից մեկը։ Զոհվել է Ֆիլլիպ II Մակեդոնացու հետ կռվի ժամանակ, ըստ լեգենդի՝ 90 տարեկան հասակում։ Հարցը կայանում է նրանում, թե որ տարածքներում էր տարածվում նրա իշխանությունը, մինչև հիմա հակասական է. ամբողջ Մեծ Սկյութից մինչև Դանուբի բերանի մոտակայքում գտնվող փոքր ժառանգություն (Փոքր Սկյութ)։ 
Ենթադրությունն այն մասին, որ Աթեոսը վերահսկել է Փոքր Սկյութը,առաջ են քաշել ՝ առանց հաշվի առնելու բազմաթիվ գործոններ, առաջին հերթին՝ տնտեսական։ Աթեոսը վարել է ագրեսիվ քաղաքականություն Մեծ Սկյութիայի հարավ-արևմտյան սահմաններում, մասնավորապես` ենթարկվելով արևմտյան Մերձսևծովյան քաղաքականության ազդեցությանը (մ.թ.ա.358 թվական` Իստրիա-մ.թ.ա.343 թվական` Կալլատիս), հաջող պատերազմ ցեղերի հետ մ.թ.ա.344 թվականին ։ Նրա` Մակեդոնացու հետ հաջորդ պատերազմի մասին մեզ հայտնում են հաջորդները; մ.թ.ա. 339 թվականին « երկու կողմերն էլ լարվել էին, սկսվել էր ճակատամարտ, որում սկյութարները, չնայած իրենց մտավոր հմտությունների և թվերի գերազանցությանը, պարտվեցին Ֆիլլիպի խորամանկությանը. գերեվարվեց (մակեդոնացի հաղթողներին) մոտ 20 հազար երեխա և կին, բազմաթիվ սկյութարներ, սակայն ոսկի և արծաթ ընդհանրապես չգտնվեց, որի արդյունքնում առաջին անգամ ականատես եղան սքյութարների աղքատությանը. 20 հազար արյունակից  է ուղարկվել Մակեդոնիա` ցեղի բուժման համար»։ Հետդարձի ճանապարհին մակեդոնիացիների բանակը ընկավ ցեղերի կազմակերպած շրջափակման մեջ ։
Աթեոսի մահից հետո Մեծ Սկյութիան էլի գոյատևեց մոտավորապես 60-70 տարի, պահպանելով ռազմիկների շարքը (Զոպիրիոնի արշավը` մ.թ.ա. 331 թվական, պատերազմ Բոսպորի հետ` մ.թ.ա.328 թվական, որպես բոսպորյան արքայի համախոհ` մ.թ.ա.310-309 թվականներին, պատերազմ Լիսիմախի հետ` մ.թ.ա.313 թվական): Ներկա պահին չկա ոչ մի հնագիտական վկայություն Մեծ Սկյութարիայի մ.թ.ա.280-ից 270 թվականների ճգնաժամային երևույթների մասին։
Հայտնի են մետաղադրամներ, որոնք թողարկվել են Աթեոսի անվան տակ տարբեր քաղաքակրթությունների կողմից։


== Գրականություն ==
Вестник Древней Истории. 1947—1949; указ. 1950.
Гутнов Ф. Х. Скифские портретыԳեղարվեստական գրականությունՊատմության հերոսը, Լյուբով Վորոնկովա «Զևսի որդին»։


== Արտաքին հղումներ ==