Ժան Իշբիա

Ժան Իշբիա  (ֆր.՝ Jean David Ichbiah, մարտի 25, 1940(1940-03-25), Փարիզ - հունվարի 26, 2007(2007-01-26), Բոստոն, ԱՄՆ), ֆրանսիացի գիտնական և ծրագրավորող, Ada միասնական ծրագրավորման լեզվի առաջին գլխավոր նախագծող (1977-1983), Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։
Ժան Իշբիան եղել է Բուլլ համակարգչային տեխնիկա արտադրող Atos ֆրանսիական ընկերության ծրագրավորման գիտահետազոտական ​​բաժնի անդամ Լուվեսյենում։ 1972-1974 թվականներին նախագծել է Պասկալ և Սիմուլա ծրագրավորման լեզուների վրա հիմնված LIS փորձարարական լեզուն։ Ինչպես նաև եղել է Տեղեկատվության մշակման միջազգային ֆեդերացիայի (IFIP) հիմնադիր անդամներից մեկը  WG2.4 իմպլեմենտացիոն (կիրարկում) լեզուների  բնագավառում։


== Կենսագրություն ==


=== Ծագում ===
Ժան Իշբիան ծնվել է Փարիզում, հույն և թուրք ներգաղթյալների ընտանիքում։ Ընտանիքը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, նացիստական ​​հետապնդումներից խուսափելու  համար էր Սալոնիկից գաղթել Ֆրանսիա։


=== Ընտանիք ===
1964 թվականին  Ժան Իշբիան ամուսնացել է Մարիանա Քլինի  հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա և վեց թոռ։ Նրա  որդին ՝ Էմանուել Իչբիան, համակարգչային անկախ խորհրդատու է, նրա երկու դուստրերը ՝ Հելենան և Մարիամը,  գրաֆիկական դիզայներներ և  L'ORÉAL ընկերության համասեփականատեր են։


=== Կրթություն ===
Հաջողությամբ ավարտելով Ֆրանսիայի Պոլիտեխնիկական դպրոցը՝ ճարտարագետ-շինարարի մասնագիտությամբ, և Ճանապարհների և կամուրջների ազգային դպրոցի քաղաքաշինության բաժինը, 1964 թվականին Ժան Իչբիան ընդունվել է  Բոստոնի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, որտեղ պատրաստել է թեզ՝ ծրագրավորման լեզուների սինտակտային վերլուծության վերաբերյալ։ Երկու տարի անց ստացել է «Քաղաքաշինության և օպերատիվ հետազոտությունների»  դոկտորի կոչում։


== Գործունեություն ==
1967 թվականին Ժան Իչբիան վերադառնալով Ֆրանսիա, աշխատանքի է  ընդունվել  որպես համակարգչային գիտաշխատող գեներալ Շառլ դը Գոլի ստեղծված  CII-Bull (հետագայում՝ Honeywell-Bull) ընկերությունում, որտեղ նա համակարգչային պլատֆորմների համար մշակել է Սիմուլա 67  ծրագրավորման լեզուն։


=== Ada ծարագրավորման լեզու ===
1977 թվականին, ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության հրամանով, նրան հանձնարարվել է մշակել նոր ծրագրավորման լեզու, որը  հետագայում  հայտնի է  դարձել Ada անվամբ և  ստանդարտացվել է 1983 թվականին՝ Ստանդարտների ամերիկյան ազգային ինստիտուտի (անգլ.՝ ANSI) կողմից։ Ada  ծրագրավորման լեզուն ստեղծման  օրվանից մեծ ուշադրության էր արժանացվել հանրության կողմից։ Շատերը կանխատեսում էին, որ այն կարող է դառնալ գերիշխող լեզու ոչ միայն ԱՄՆ Պաշտպանության Նախարարությանը վերաբերող աշխատանքների համար, այլև՝ ընդհանուր ծրագրավորման նպատակների։ Այդ ժամանակ Իչբիան հրապարակավ հայտարարել էր, որ տասը տարի շարունակ գլխավոր հորիզոնականում կմնան ծրագրավորման լեզուներից երկուսը՝ Ադա և Լիսպ ծրագրավորման լեզուները։
Ադայի ստեղծման գործում Ժան Իչբիային հաջողվեց համատեղել երեք պահանջ՝ հուսալիություն, ընթեռնելիություն և արդյունավետություն։ Նրա գործընկերները նրան բնութագրել են որպես փայլուն, համառ  ղեկավար, ով ի վիճակի էր նույնիսկ  բարդ տեխնիկական խնդիրներին գտնել  բազմաթիվ լուծումներ։ 1984 թվականին, հարցազրույցի ժամանակ նա ասել է. «Ada  ծրագրավորման լեզուն տեսնում եմ որպես տաճար, որի բոլոր ճարտարապետական ​​գծերը ներդաշնակորեն միահյուսված են։ Ես նույն կերպ կանեի, եթե այսօր կրկին անելու լինեի»,  «Ես ինձ իսկապես տեսնում եմ որպես ճարտարապետ։ ․․․ Իմ աշխատանքը նոր բաներ հորինելը չէր։ Դա հետազոտական աշխատանք չէր, դա ճարտարապետական աշխատանք էր։ Ես պետք է ինտեգրեի լավագույն մատչելի նյութերը` շենքը կառուցելու համար, որը լավագույնս կհամապատասխանի օգտագործողների պահանջներին»։
1980 թվականին Ժան Իչբիանը հիմնադրել է  Alsys( անգլ.՝ Ada Language Systems) ֆրանսիական ընկերությունը՝ շեշտը դնելով շուկայի պահանջների և ծրագրավորման նոր լեզվի հետագա զարգացման վրա։
1990-ական թվականներին Իչբիան նախագծել է օպտիմիզացված վիրտուալ ստեղնաշարի՝ Ֆիտալի դասավորվածությունը՝ կառուցված Ստիլոսի ոճով, որը նախատեսված էր Սենսորային էկրանների համար։
1993 թվականին նա ԱՄՆ-ում հիմնադրեց Textware Solutions ընկերությունը, որը զբաղվում էր PDA-ների անգլ.՝ Personal digital assistant և պլանշետների համար նախատեսված արագ տեքստի մուտքագրման համակարգերով, ինչպես նաև համակարգչային  բժշկական փաստաթղթերի  տերմինաբանությունը  ապահովող ծրագրերով։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
  1979 թվականին  Ժան Իշբիան արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի։
Ադա ծրագրավորման լեզվի կատարված աշխատանքների համար ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության  կողմից պարգևատրվել է պատվոգրով։


== Մահ ==
Ժան Իչբիան մահացել է 2007 թվականի հունվարի 26-ին Բոստոնում՝ իր տանը, գլխուղեղի ուռուցքից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Software։ Ada Ծրագրավորման լեզուներ (անգլ.)
The Fitaly One-Finger Keyboard (անգլ.)
Textware Solutions (անգլ.)
Jean Ichbiah (ֆր.)