The Jimi Hendrix Experience

The Jimi Hendrix Experience, բրիտանաամերիկյան ռոք խումբ, որը ստեղծվել է 1966 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնում։ Խմբի կազմի մեջ էին երգիչ, երգերի հեղինակ և կիթառահար Ջիմի Հենդրիքսը, թմբկահար Միթչ Միթչելը և բասիստ Նոել Ռեդինգը։ The Jimi Hendrix Experience խումբը գոյություն է ունեցել մինչև 1969 թվականի հունիս։ Այդ ժամանակի ընթացքում նրանք թողարկել են 3 ստուդիական ալբոմ և դարձել ռոք երաժշտության ամենահայտնի իրադարձություններից մեկը։
Նրանք մեծ դեր են ունեցել հարդ ռոքի և փսիխոդելիկ ռոքի մասսայականացման մեջ։ The Experience-ը շատ հայտնի էր խմբի ֆրոնտմեն Ջիմի Հենդրիքսի խարիզմայի, հմտությունների և ոճի շնորհիվ։ Խմբի բոլոր երեք ալբոմները՝ Are You Experienced-ը (1967), Axis: Bold as Love-ը (1967) և Electric Ladyland-ը (1968) ընդգրկվել են Rolling Stone ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմներ» ցանկում՝ 15-րդ, 82-րդ և 54-րդ հորիզոնականներին համապատասխանաբար։ 1992 թվականին The Jimi Hendrix Experience-ը ավելացվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։
1969 թվականի հունիսին The Experience-ի փլուզումից հետո, Հենդրիքսը փորձարկում էր տարբեր խմբերի կազմերի հետ։ Սակայն 1970 թվականի ապրիլին նա ևս մեկ անգամ միացել է Միթչելի և բասիստ Բիլի Քոքսի հետ։ Տրիոն սկսել է իր Cry of Love շրջագայությունը։ Չունենալով նոր անվանում խմբի համար, տրիոն հաճախ գովազդվում էր որպես «Jimi Hendrix Experience»։ Անվանումն երբեք պաշտոնապես չի ձևակերպվել, սակայն մի քանի անգամ հայտնվել է խմբի ձայնագրությունների մեջ, որոնք թողարկվել են առանց Ռեդինգի մասնակցության։


== Պատմություն ==
Ջիմի Հենդրիքսը ժամանել է Անգլիա 1966 թվականի սեպտեմբերի 24-ին և իր նոր մենեջեր և Animals խմբի հիմնադիր և բասիստ Չես Չենդլերի, բասիստ Նոել Ռեդինգի և թմբկահար Միթչ Միթչելի հետ ստեղծել է վերադաշնակող խումբ։ Միթչելը փորձառու թմբկահար էր Լոնդոնից, ով նախկինում եղել է Georgie Fame and the Blue Flames խմբի կազմում։ Հենդրիքսն ընտրել է Ռեդինգին երաժշտության հանդեպ իր վերաբերմունքի և սանրվածքի համար։ Ռեդինգը մինչ այդ կիթառ էր նվագում, սակայն խմբում սկսել է բաս կիթառ նվագել։ «The Jimi Hendrix Experience» անվանումը մտածել է խմբի բիզնես մենեջեր Մայքլ Ջեֆերին։ «The Jimi Hendrix Experience»-ի առաջին պաշտոնական հայտնումը տեղի է ունեցել 1966 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ֆրանսիայի Էվրե քաղաքում։ Վեց օր անց խումբը նվագել է իր առաջին բրիտանակն համերգը Scotch of St James-ում կայացած փակ ցուցահանդեսի ժամանակ։
Սկզբում Հենդրիքսի համար որպես վերդաշնակող խումբ ստեղծված The Experience-ը հռչակի և քննադատների կողմից բարձր գնահատականների է արժանացել։ Հետևելով Cream խմբի օրինակին, The Jimi Hendrix Experience առաջին խմբերից էր, որոնք մասսայականացրել են «power trio» ձևաչափը, որը սահմանափակում էր ռոք խմբերի կազմը կիթառով, բասով և հարվածայիններով։ Հենդրիքսը զուգակցում էր հիմնական և ռիթմ կիթառների ոճերը, օգտագործելով fuzz և wah-wah պեդալները տոնը փոխելու համար։ Միթչելն երբեմն օգտագործում էր ջազային գրուվներ, այն ժամանակ, երբ Ռեդինգը նվագում էր հասարակ բասային գծեր, որոնք օգնում էին ամրապնդել խմբի ձայնը։

Խումբը փսիխոդելիկ հագուստների և սանրվածքների թրենդ է առաջացրել։ Նրանց վաղ ելույթները, ինչպիսին է օրինակ The Bag O'Nails-ը Լոնդոնում, հաճախվում էին անգլիական ռոք բեմի ամենախոշոր աստղերի կողմից, ներառյալ The Beatles, The Rolling Stones խմբի անդամներին և կիթառահարներ Ջեֆ Բեքին և Էրիկ Կլեպտոնին։ The Who խմբի անդամ Փիթ Թաունսենդը խոստովանել է․ «Ջիմին փոխել է էլեկտրակիթառի ամբողջ ձայնը և տակնուվրա արել ռոքի աշխարհը»։ Կլեպտոնը համաձայնվել է․ «Այն բանից հետո, երբ ես Փիթ Թաունսենդի հետ որոշել եմ տեսնել, թե ինչպես է նա նվագում, ես մտածել եմ, որ վերջ՝ մեր համար խաղն ավարտված է»։
Խումբը հայտնի է դարձել ԱՄՆ-ում 1967 թվականի Monterey Pop փառատոնից հետո, որն առաջին խոշորագույն ռոք երաժշտական փառատոններից էր։ Ելույթն ավարտվել է այն բանով, որ Հենդրիքսը այրել է իր փսիխոդելիկ ներկված Fender Stratocaster-ը։ Փառատոնից հետո նրանք գաստրոլներով հանդես են եկել The Monkees-ի հետ, սակայն լքել են շրջագայությունը լսարանի ռեակցիայի բացակայության պատճառով։

Experience-ի հետ Հենդրիքսը ձայնագրել է մի շարք հիթ սինգլներ, ինչպիսիք են «Hey Joe», «Purple Haze», «The Wind Cries Mary», «Burning of the Midnight Lamp» և «All Along the Watchtower» երգերը, և երեք հաջող ալբոմներ՝ «Are You Experienced», «Axis: Bold as Love» և «Electric Ladyland»։ 1969 թվականի ապրիլին, սակայն, Հենդրիքսի և Ռեդինգի հարաբերությունների վատացումը հասել է իր գագաթնակետին, և Հենդրիքսը զգացել է, որ տրիոյի ձևաչափը դանդաղեցնում է իր կարիերայի զարգացումը։
Սկզբնական կազմով խումբը հանդես է եկել բավականին երկար, որպեսզի կատարի բոլոր պարտականությունները, որոնցից վերջինը 1969 թվականի հունիսի 29-ի Denver Pop փառատոնն էր։ Իմանալով, որ Հենդրիքսը պլանավորում է լայնեցնել Experience-ի գիծը առանց նրա հետ խորհրդակցելու, Ռեդինգը լքել է խումբը և վերադարձել Անգլիա։
Հենդրիքսը և Միթչելը փորձարկել են մեծ նվագախմբի հետ, որը ներառում էր բասիստ Բիլի Քոքսին։ Երբեմն նրանց անվանում են գնչուական Արև և Ծիածան։ Նրանք ելույթ են ունեցել Վուդստոք փառատոնին 1969 թվականի օգոստոսին։ Նոյեմբերին, խումբը բաժանվել է և Հենդրիքսը վերադարձել է տրիոյի ձևաչափին Քոքսի և թմբկահար Բադի Մայլսի հետ։ «Band of Gypsys» ալբոմի ձայնագրումից և 1970 թվականի հունվարին ընդհատված ելույթից հետո Մայլսը հեռացվել է խմբից։ Մայքլ Ջեֆերին (հիմա Հենդրիքսի միակ մենեջերը) զանգել է Ռեդինգին ու Միթչելին և հայտնել Experience-ի վերաստեղծման մասին։ Երկուսն էլ համաձայնվել մասնակցել շրջագայությանը։ Հենդրիքսը պատրաստ էր տեսնել խմբի կազմում Միթչելին, բայց դեմ էր, որ Ռեդինգի վերադարձին։
1970 թվականի փետրվարի սկզբին Ջեֆերին հարցազրույց է տվել Rolling Stone ամսագրին, որպեսզի հայտնի խմբի վերադարձի մասին։ Հարցարզրույցը հրատարակվել է 1970 թվականի մարտի 19-ին Rolling Stone ամսագրում «J.H.: The End of a Beginning Մայիսիbe» վերնագրով։ Ռեդինգը մի քանի շաբաթ սպասում էր, որ նրան հայտնեն սպասվող շրջագայության համար փորձերի մասին, և երբ նա ի վերջո խոսել է Միթչելի ընկերուհու հետ, Նոելը իմացել է, որ նրան փոխարինել է Քոքսը։ Շրջագայության սկզբից մի քիչ հետո Հենդրիքսը անվանել է այն «The Cry of Love Tour»։ Խումբն էլ անվանվել է «Jimi Hendrix», իսկ երբեմն՝ «Jimi Hendrix Experience»։
Տրիոն ձայնագրվել և գաստրոլներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ով 1970 թվականի ապրիլից մինչև օգոստոս։ Օգոստոսի վերջին սկսել է շրջագայության եվրոպական մասը, որի հեդլայնը եղել է Isle of Wight Festival 1970-ը։ 1970 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ շրջագայության դադարի ժամանակ, Ջիմի Հենդրիքսը մահացել է։ 1992 թվականին, նրա խումբը ընդգրկվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։ 2003 թվականի մայիսի 11-ի Ռեդինգը մահացած է գտնվել Իռլանդիայում՝ իր տանը։ ԱՄՆ-ով իր շրջագայության ժամանակ Միթչ Միթչելը նույնպես մահացած է գտնվել 2008 թվականի նոյեմբերի 12-ին, Օրեգոնի Փորթլենդ քաղաքի Benson Hotel-ի իր սենյակում։


== Ժառանգություն ==
Նրանք մեծ դեր են ունեցել հարդ ռոքի և փսիխոդելիկ ռոքի մասսայականացման մեջ։ The Experience-ը շատ հայտնի էր խմբի ֆրոնտմենի՝ Ջիմի Հենդրիքսի խարիզմայի, հմտությունների և ոճի շնորհիվ։ Խմբի բոլոր երեք ալբոմները՝ Are You Experienced-ը (1967), Axis։ Bold as Love-ը (1967) և Electric Ladyland-ը (1968) ընդգրկվել են Rolling Stone ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմներ» ցանկում՝ 15-րդ, 82-րդ և 54-րդ հորիզոնականներին համապատասխանաբար։ 1992 թվականին The Jimi Hendrix Experience-ը ընդգրկվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։


== Քննադատություն ==
Երաժշտությունն, որը կատարում էր խումբը բոլորի համար չէր հասկանալի և մոտ։ Բրիտանիայում շատերը չէին ընդունում խմբի արտաքին տեսքը։ Քննադատությունը կարող էր լինել և նրանց կողմից, ովքեր չէին ընդունում ընդհանրապես ռոք երաժշտությունը, այլ նաև նրանց կողմից, ովքեր լսում էին ավելի «դասական» ռոքնռոլ։ Այսպես Ջոն Դիքինը գրել է «New Musical Express» հրատարակությանը (1967 թվականի մայիս)՝

Քննադատության էին ենթարկվում ինչպես խմբի արտաքին տեսքը, այդպես էլ Հենդրիքսի պահվածքը բեմի վրա։ Այսպես Ջինջեր Բեյքերը ասյպիսի գնահատակ է տվել՝

Խմբի երաժշտությունը քննադատում էին նաև սևամորթ ամերիկացիներն, որոնք կարծում էին, որ Հենդրիքսն աղավաղում է նրանց երաժշտությունը։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Առաջին փորձից հետո Հենդրիքսը և Ռեդինգը խոսում էին երաժշտության մասին, ընդ որում Հենդրիքսը հարցնում էր Ռեդինգին անգլիացի կատարողների մասին, իսկ Ռեդինգը Հենդրիքսին՝ ամերիկացի։
Երբ Հենդրիքսը չէր կարողացել ընտրություն կատարել Միթչ Միթչելի և Էյնսլի Դանբերի մեջ, Չես Չենդլերն առաջարկել է մետաղադրամ նետել։
Քիթ Լամբերտն, ում հետ նոր ստեղծված խումբը պլանավորել է պայմանագիր կնքել, այնքան էր տպավորված, տեսնելով թե ոնց է նվագում Հենդրիքսը «Scotch Of St. James» լոնդոնյան ակումբում, որ գրել է Չենդլերի հետ պայմանագրի տեքստը գարեջրի համար պատվանդանի վրա։
Երբ The Experience-ը ելույթ էր ունեցել Լուլուի հեռուստաշոուում, որն ուղիղ եթերում էր ընթանում, Ջիմին համարներից մեկը նվիրել է Cream խմբին և նվագել է այդ կոմպոզիցիան մինչև հաղորդման ավարտը, և, այսպիսով, Լուլուի եզրափակող ելույթի համար ժամանակ չէր մնացել։ Պրոդյուսերը ջղայնանում էր, բայց չէր կարող բան անել։


== Անդամներ ==
Ջիմի Հենդրիքս՝ հիմնական վոկալ, կիթառներ
Միթչ Միթչել՝ հարվածայիններ, բեք վոկալ
Նոել Ռեդինգ՝ – բաս կիթառ, բեք վոկալ


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===


==== Ստուդիական ալբոմներ ====


==== Կենդանի ալբոմներ ====


==== Ժողովածուներ ====


=== Սինգլներ ===


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հենդրիքսի պաշտոնական կայք
The Jimi Hendrix Experience allmusic.com-ում
The Jimi Hendrix Experience discogs.com-ում
Նոել Ռեդինգի հետ հարցազրույց
Mitch Mitchell Drum! հարցազրույց