Բեմական գեղեցկություն

«Բեմական գեղեցկություն» (անգլ.՝ Stage Beauty), ռեժիսոր Ռիչարդ Էյրի գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրաման, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի և ԱՄՆ-ի համատեղ արտադրություն։


== Սյուժե ==
Անգլիա, 17-րդ դարի երկրորդ կես։ Դերասան Էդվարդ Քինասթոնը կանացի դերեր է խաղում շեքսպիրյան պիեսներում։ Սակայն Չարլզ II Ստյուարտի` կանանց թատրոնում խաղալու թույլտվության վերաբերյալ որոշումը նրան առանց աշխատանքի է թողնում։
Քանի դեռ թատրոնի երիտասարդ ու հաջողակ աստղ Նեդ (Էդվարդ) Քինասթոնը (Բիլլի Կրուդապ) փայլում է բեմահարթակներում` կանացի դերեր կատարելով, նրան սիրահարված հանդերձապահուհի Մարիան (Կլեր Դենս) երազում է բեմում հայտնվելու մասին` հիշելով իր կուռքի բոլոր շարժումներն ու ձևերը։ Սակայն Նեդը սովոր էր կանացի դերեր խաղալ նաև կյանքում. նա Մարիային վերաբերում է որպես ընկերոջ, ինչպես նաև` կանանց այդ ժամանակ պաշտոնապես արգելված էր բեմ բարձրանալ։
Մարիան խախտում է օրենքը` որպես ոմն Մարգարետ Հյուս մասնակցելով քիչ հայտնի թատրոնի բեմադրությանը և հաջորդ օրը հայտնի է դառնում որպես անգլիական բեմ բարձրացած առաջին կին։ Նրան հրավիրում են արքայական ընդունելության, որտեղ նա տպավորություն է թողնում, ինչի արդյունքում թագավորը հրամանագիր է արձակում, ըստ որի կանացի դերեր թույլատրվում էր խաղալ միայն կանանց։ Տղամարդկանց արգելվում է կանացի դերեր կատարել։ Այդպես Մարիան աստղ է դառնում, իսկ Նեդ Քինասթոնը կորցնում է դիրքը, մասնագիտությունը, հովանավորներին և միակ ընկերուհուն։
Արագորեն զարգացող իրադարձություններն ու հոգեկան տանջանքների ենթարկվող ու իրենց տեղը նոր թատերական իրականության մեջ գտնել փորձող դերասանների շուրջ հյուսվող ինտրիգներն ի վերջո հանգեցնում են նրան, որ խաղի համար նոր մոտեցում է պահանջվում, ինչի համար Նեդն ու Մարիան պարտավոր են օգնել իրար։


== Դերերում ==
Բիլլի Կրուդապ` Էդվարդ Քինասթոն
Կլեր Դենս` հանդերձապահուհի Մարիա/Մարգարետ Հյուս
Ռուպերտ Էվերետ` Չարլզ II Ստյուարտ
Բեն Չապլին` Ջորջ Վիլերս
Ռիչարդ Գրիֆիտս` սըր Չարլզ Սեդլի
Թոմ Ուիլկինսոն` թատրոնի տնօրեն միստր Բետերտոն
Հյու Բոնևիլ` թատերական քննադատ Սեմյուել Փիփս
Զոք Տապեր` Նել Գուին` թագավորի սիրուհին
Էդվարդ Ֆոքս` Էդուարդ Հայդ
Թոմ Հոլանդեր` սըր Փիթեր Լելի


== Արտադրություն ==
Ֆիլմի պատմական հիմքը կապված է անգլիական բեմում հանդես եկած առաջին դերասանուհու հետ, և չնայած որ նրա անունն անհայտ է, ընդունված է համարել, որ նա խաղացել է Դեզդեմոնայի դերը։ Ֆիլմում այս փաստը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվել։ Նելլ Գուինը ներկայացված է որպես թագավորի սիրուհի, որը հետագայում դերասանուհի է դառնում, սակայն իրականում նա արդեն թատրոնի ճանաչված դերասանուհի է եղել, երբ Չարլզ 2-րը հանդիպել է նրան։ Մարիայի ու Քինասթոնի` նատուրալիստական խաղի բացահայտման հերթականությունը անախրոնիզմ է, քանի որ նատուրիալիստական դրաման զարգացած չէր մինչև 19-րդ դարը։
Ներքին տեսարանները նկարահանվել են Գրինվիչի Արքայական հին նավատորմային քոլեջում և Սարիի Shepperton Studios-ում։ Ըստ ֆիլմի DVD ձևաչափի թողարկման նախագծի դիզայներ Ջիմ Քլեյի` քանի որ Լոնդոնում շատ քիչ են պահպանվել Ստյուարտների վերականգնման ճարտարապետության օրինակներ, ինքն ստիպված է եղել օգտագործել իր երևակայությունը` տեսարաններում շինություններն ու ծառուղիները ստեղծելու համար։
Նկարահանող խմբի մի քանի անդամներ նշել են, որ ֆիլմը նկարահանվել է Մեծ Բրիտանիայի ամռան ամենաշոգ ընթացքում, և ջերմաստիճանը լույսերի տակ հասնում էր մինչև 46 °C-ի` դժվարացնելով խաղը։
Հագուստները նախագծվել են Թիմ Հաթլիի կողմից։ Հագուստի արտադրության համար ներգրավվել է հագուստի ձևավորման 12 տուն, այդ թվում` The Royal Shakespeare Company-ն, Ազգային թատրոնը և Angels & Bermans-ը, ինչպես նաև` իտալական Sartoria Farani, Tirelli Costumi, Costumi d'Arte, E. Rancati, G.P. 11 և L.C.P. di Pompei տները։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Տրիբեկա կինոփառատոնին, 2004 թվականի մայիսին, Մեծ Բրիտանիայում դրա ընդհանուր թողարկումից առաջ։ Նյու Յորքում թողարկվելուց առաջ այն ցուցադրվել է Դովիլ կինոփառատոնի, Տորոնտոյի կինոփառատոնի և Ֆրանսիայում բրիտանական կինոյի Դինարդ կինոփառատոնի ժամանակ։


== Քննադատություն ==
Rotten Tomatoes ագրեգատոր կայքում ֆիլմն ունի 63% դրական վարկանիշ` հիմնված 127 գրախոսությունների վրա, ինչև նշանակում է 10-ից 6.53 գնահատական։ Metacritic կայքում ֆիլմը 100 առավելագույնից ունի 64 գնահատականը` հիմնված 38 քննադատության վրա, որոնք «հիմնականում դրական ակնարկներ» են։
Variety պարբերականի գրախոս Դեյվիդ Ռունին ֆիլմն անվանում է «ինտելեկտուալ և զվարճացնող վերամշակում... հմուտ խաղով, գեղեցիկ նկարահանված»։
Rolling Stone-ում Փիթեր Թրավերսը ֆիլմը 4 հնարավորից 3 է գնահատում և այն անվանում «անպարկեշտ զվարճանք... գենդերային դերային խաղը այն արդիական է դարձնում նաև այստեղ և հիմա»։
Entertainment Weekly-ի գրախոս Օուեն Գլեիբերմանը ֆիլմը C+ է գնահատել և նկարագրել այն որպես բարձր ոգիների, կենսական նպատակների ու կարկատած վարպետության տարօրինակ միախառնում»։


== Պարգևներ և առաջադրումներ ==
Ֆիլմը հաղթել է Քեմբրիջի կինոփառատոնի Հանդիսատեսի կողմից ճանաչված լավագույն ֆիլմ անվանակարգում, National Board of Review-ն ֆիլմին շնորհել է Լավագույն նկարահանված ֆիլմ մրցանակը, Phoenix Film Critics Society-ի կողմից այն կոչվել է տարվա ամենադիտված ֆիլմ։


== Ծանոթագրություններ ==