Շաբաթ օրը

«Շաբաթ օրը» (ռուս.՝ «В субботу»), Ալեքսանդր Մինդաձեի՝ 2011 թվականի գեղարվեստական ֆիլմը, Ռուսաստանի, Գերմանիայի և Ուկրաինայի համատեղ արտադրություն։ Ֆիլմը ներառվել է Բեռլինի 61-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցութային ծրագրում որպես լավագույն ֆիլմ ստացել «Ոսկե Իրիս» գրան պրի (անգլ.՝ Golden Iris Award) և Ջեյմսոնի կինոսիրողական մրցանակի (անգլ.՝ Jameson Cinephile Award) Բրյուսելի կինոփառատոնում։ Ռուսական վարձույթում հայտնվել է 2011 թվականի մարտի 24-ին։
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում մեկ օրվա ընթացքում։ Գլխավոր հերոսը՝ «փոքր, գրեթե չնչին մարդը», ականատես է լինում Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարին և հայտնվում է բարոյական ընտրության առջև՝ այդ մասին պատմել մտերիմներին, զգուշացնել նրանց վտանգի մասին, կամ, ինչպես պահանջում է ղեկավարությունը, խուճապ չառաջացնել։ Հերոսը անհաջող փորձում է փախչել աղետի գոտուց, սակայն հանգամանքները նրանից վեր են, և նա հայտնվում է աղետի կիզակետում։
Ֆիլմում ուղղակի չի նշվում քաղաքը և տեղի ունեցող իրադարձությունների ժամանակը, սակայն ակնհայտ է Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի հղումը, որը տեղի է ունեցել 1986 թվականի ապրիլի 26-ին։ Ռեժիսորի խոսքով՝ ֆիլմի շատ իրադարձություններ վերականգնվել են տեղի ունեցածի ականատեսների օրագրերի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1980-ական թվականներին մի փոքրիկ խորհրդային քաղաքում մեկ օրվա ընթացքում։ Գիշերը կոմերիտմիության աշխատող Վալերի Կաբիշը (Անտոն Շահինը) հեռվից նկատում է ԱԷԿ-ի հրդեհը։ Պարզելու համար, թե ինչ է պատահել, նա դիմում է վերադասին և ականատես է լինում այն խոսակցությանը, որ կայանում վթար է տեղի ունեցել, սակայն խուճապից խուսափելու համար քաղաքի բնակիչներին ռադիոակտիվ վարակման վտանգի մասին առայժմ չի հաղորդվում։ Ղեկավարներից մեկի հետ, ով ցանկանում է անձամբ համոզվել, որ ռեակտորը վնասված է, Կաբիշը գնում է ատոմակայան և տեսնում է ավերածություններ ու հրդեհ հենց իր առջև։ Նա փախչում է քաղաք և առավոտյան հանրակացարանից վերցնում Վերային՝ այն աղջկան, որը նրան ժամանակին դուր էր գալիս։ Նա անմիջապես չի հավատում վթարի մասին լուրին, սակայն Կաբիշը համոզում է նրան փախչել կայարան և մեկնել առաջին գնացքով։ Նրանք վազում են ամբողջ քաղաքում, որտեղ սովորական շաբաթ օրվա կյանքն է սկսվում, և որի բնակիչները ոչինչ չեն կասկածում։
Կայարանում Վերայի կոշիկի կրունկը կոտրվում է, և նրանք ուշանում են գնացքից։ Վերան առաջարկում է գնալ խանութ, գնել նոր կոշիկներ, որոնք հենց նոր էին բերել վաճառքի։ Դրանից հետո նա գնում է ռեստորան՝ վերցնելու իր անձնագիրը, որը մնացել այնտեղ որպես գրավ։ Պարզվում է, որ այդ շաբաթ Վերան երաժիշտների հետ պայմանավորվել է հարսանիքի ժամանակ ռեստորանում երգել։ Երբ Վերան երկար ժամանակ չի վերադառնում, Կաբիշը նրա հետևից գնում է ռեստորան, որտեղ նա հայտնվում է իր ծանոթներից մեկի ուրախ հարսանիքում։ Երաժիշտները Կաբիշի նախկին ընկերներն են, որոնց հետ նա նվագել է վոկալ-գործիքային անսամբլում, սակայն հետագայում նրանցից հեռացել է կուսակցական գծով կարիերայի համար։
Չնայած երաժիշտները իմանում են վթարի մասին, սակայն անընդհատ հետաձգում են հարսանիքից փախչելը, քանի որ ռեստորանում շաբաթ օրը նրանց մեծ եկամուտ է խոստանում։ Քանի որ խմբի թմբկահարը հարբած էր, Կաբիշը, նախկինի նման սկսում է նվագել հարվածային գործիքը։ Ելույթները, նախկին գործընկերների ու հարբեցողների հետ հարաբերությունների պարզաբանումը զբաղեցնում են ամբողջ օրը, և գալիս է գիշերը։ Խմբի թմբկահարն արթնանում է, ընդ որում՝ ինչ-որ պահի Կաբիշը Վերային գտնում է նրա գրկում։
Լուսաբացին Կաբիշն արթնանում է մոտորանավակի վրա, որում նա գետով լողում է խմբի երաժիշտների և Վերայի հետ։  Նրանք ծիծաղում են, իսկ Կաբիշը տեսնում է, թե ինչպես բոլորովին նրանց կողքին տեսարան է բացվում դեպի պայթյունից ավերված ատոմակայանի ռեակտորը։ Նա բռունցքով սպառնում է ռեակտորին։ Դեպի նա է թեքվում Վերայի դեմքը։


== Նկարահանումներ ==
Ֆիլմի նկարահանումները երկու ամսվա ընթացքում տեղի են ունեցել Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սվետլոդարսկ քաղաքում և ավարտվել են Ուկրաինայի Զապորոժյեի մարզի Էներգոդար քաղաքում, որտեղ նկարահանվել են հինգ նկարահանող հերթափոխբեր։ Սկզբում Էներգոդարը դիտվել է որպես նկարահանումների հիմնական վայր, սակայն նախապատվությունը տրվել է Սվետլոդարսկին, քանի որ նրա փողոցներն ավելի նման են խորհրդային դարաշրջանին։ Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի «դերում»  հանդես է եկել Ուգլեգորի ՋԷԿ-ը։


== Դերերում ==
Անտոն Շագին – Վալերի Կաբիշ, կոմերիտմիության աշխատող
Սվետլանա Սմիրնովա-Մարցինկևիչ – Վերա
Վյաչեսլավ Պետկուն – Կարաբաս, թմբկահար
Սերգեյ Գրոմով– Պետրո
Ալեքսեյ Շլյամին – կուսակցության քարտուղար
Ալեքսեյ Գալուշկո – Մալովիչկոմ, մարզկոմի երկրորդ քարտուղար
Ուլյանա Ֆոմիչևա – Լարա, հարս
Գեորգի Վոլինսկի – Գորելիկ


== Պարգևներ ==
Մրցանակ լավագույն ֆիլմի համար («Ոսկե Իրիս» գրան պրի, անգլ.՝ Golden Iris Award) և Ջեյմսոնի կինոսիրողական մրցանակ անգլ.՝ Jameson Cinephile Award Բրյուսելի կինոփառատոնում.
«Կրակի ոգին» կինոփառատոն Խանտի Մանսիյսկում։
Միջազգային ժյուրիի Մեծ հատուկ մրցանակ «Շաբաթ օրը» ֆիլմին։
Իսպանական Carrera y Carrera ոսկերչական տան հատուկ մրցանակը կանանց լավագույն դեբյուտի համար – Սվետլանա Սմիրնովա-Մարցինկևիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Фильм на сайте Энциклопедия отечественного кино
Фильм на сайте Arthouse.ru
J. Romney. Innocent Saturday
D. Young. Innocent Saturday: Berlin Review
Дмитрий Быков. Воспоминание о будущем // Сеанс. — 2011.
Василий Корецкий. Лихорадка в субботу вечером // Сеанс. — 2011.
Антон Костылев. Там, где нас нет // Сеанс. — 2011.
Андрей Плахов. Карнавал начинается взрывом // Коммерсантъ Weekend. — 2011. — Т. 3605. — № 9.
Зара Абдуллаева. Жить!(ռուս.) // Искусство кино. — 2011.
Денис Шлянцев. «В субботу»: стиляги под радионуклидами // «Новый Взгляд». — 2011.
Станислав Зельвенский. Драма про жизнь на пороге катастрофы // Афиша. — 2011.