Ձագախոտ

Ձագախոտ (լատ.՝ Erysimum), դեղնածաղիկ, աղվեսասուսեր, կաղամբազգիների (խաչածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ կիսաթփերի ցեղ։


== Հայաստանում ==

Հայաստանում՝ 18-20 (մեծ մասը՝ բնաշխարհիկ) տեսակ՝ Ձագախոտ սրածայր (E. cuspidatum), Ձագախոտ ոսկեզօծ (E. aureum), Ձագախոտ կարճապտուղ (E. brachycarpum), Ձագախոտ կարմրակապույտ (E. lilacinum) և այլն։ Տարածված է Տավուշի, Լոռու, Շիրակի, Գեղարքունիքի, Արագածոտնի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերի ստորին լեռն, գոտուց մինչև ալպյանը։ Աճում է քարքարոտ լեռնալանջերին, ժայռաճեղքերում, նոսրանտառներում, թփուտներում և այլն։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունն ուղիղ է, հիմնականում՝ ճյուղավորվող, բարձրանում է՝ 6-120 սմ՝. Տերևներն ամբողջական են կամ գոգավոր-աղեղնաեզր, երկարավունից մինչև գծանշտարաձև։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է, ծաղիկները՝ դեղին, մանուշակագույն։ Ծաղկում է մայիս-հոկտեմբերին։ Պտուղը պատիճ է։


== Տեսակներ ==
Հայտնի է 235 տեսակ։ Նրանցից մի քանիսը.

Erysimum altaicum C.A.Mey.
Erysimum argyrocarpum N.Busch
Erysimum artwinense N.Busch
Erysimum aureum M.Bieb.
Erysimum babataghi Korsh.
Erysimum badghisi (Korsh.) Lipsky ex N.Busch
Erysimum bicolor (Hornem.) DC.
Erysimum brachycarpum Boiss.
Erysimum brevistylum Sommier & Levier
Erysimum canescens Roth
Erysimum caspicum N.Busch
Erysimum caucasicum Trautv.
Erysimum chazarjurti N.Busch
Erysimum cheiranthoides L.
Erysimum ×cheiri (L.) Crantz
Erysimum collinum (M.Bieb.) Andrz. ex DC.
Erysimum contractum Sommier & Levier
Erysimum crassipes Fisch. & C.A.Mey.
Erysimum cretaceum (Trautv.) Schmalh.
Erysimum creticum Boiss. & Heldr.
Erysimum cuspidatum (M.Bieb.) DC.
Erysimum cyaneum Popov
Erysimum czernjajevi N.Busch
Erysimum diffusum Ehrh.
Erysimum gaudanense Litv.
Erysimum gelidum Bunge
Erysimum hieraciifolium L.f.
Erysimum hungaricum Zapal.
Erysimum ibericum (Adam) DC.
Erysimum inense N.Busch
Erysimum insulare (Greene) Greene
Erysimum ischnostylum Freyn & Sint
Erysimum kotschyanum J.Gay
Erysimum krynkense Lavrenko
Erysimum kykkoticum Hadjik. & Alziar
Erysimum lazistanicum Rupr.
Erysimum leptophyllum (M.Bieb.) Andrz. ex DC.
Erysimum leptostylum DC.
Erysimum leucanthemum (Stephan ex Willd.) B.Fedtsch.
Erysimum lilacinum Steinb.
Erysimum marschallianum Andrz. ex DC.
Erysimum menziesii (Hook.) Wettst.
Erysimum meyerianum (Rupr.) N.Busch
Erysimum nevadense Reut.
Erysimum occidentale (S.Watson) B.L.Rob.
Erysimum odoratum Ehrh.
Erysimum perofskianum Fisch. & C.A.Mey.
Erysimum popovii Rothm.
Erysimum pulchellum (Willd.) J.Gay
Erysimum redowskii Weinm.
Erysimum repandum L.
Erysimum samarkandicum Popov
Erysimum sisymbrioides C.A.Mey.
Erysimum strictisiliquum N.Busch
Erysimum substrigosum (Rupr.) N.Busch
Erysimum subulatum J.Gay
Erysimum szowitsianum Boiss.
Erysimum violascens Popov
Erysimum virgatum Roth
Erysimum vitellinum Popov
Erysimum witmannii Zaw.


== Նշանակություն ==
Մեծ մասը դեղաբույսեր են. պարունակում են գլիկոզիդներ (էրիզիմին) և ալկալոիդներ։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես սրտային միջոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Буш Н. А. Род 584. Желтушник — Erysimum (Tourn.) L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Н. А. Буш. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1939. — Т. VIII. — С. 92—127. — 696 + XXX с. — 5200 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Evoflor, a web page on Erysimum floral evolution Archived 2019-01-05 at the Wayback Machine.
Erysimums.org, webpage of a UK collector of erysimums Archived 2012-03-18 at the Wayback Machine.
Herbario del Instituto Pirenaico de Ecologia, CSIC (Jaca, Aragon, Spain) Archived 2007-08-11 at Archive.is
Botanica Sistematica, an open web on plant