Վումերա

Վումերա (անգլ.՝ Woomera) ավստրալական փորձարկման համալիր է և տիեզերակայան, որը գտնվում է Հարավային Ավստրալիայի կենտրոնում՝ Վումերա քաղաքի մոտ։ Տիեզերակայանը Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի և Ավստրալիայի պաշտպանության ուժերի մասնաճյուղն է։ Համալիրի տարածքը կազմում է 122,188 կմ², մոտավորապես Հյուսիսային Կորեայի կամ Փենսիլվանիայի չափերի։ Այս տարածքի վերևում գտնվող օդային տարածքը սահմանափակ է թռիչքների համար և անվտանգության նպատակներով վերահսկվում է Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից։ Վումերա տիեզերակայանը Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի և պաշտպանության ուժերի փորձարկման և գնահատման նեղ մասնագիտացված տարածք է, որն օգտագործվում է Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից ռազմական տեխնիկայի փորձարկման համար։


== Պատմություն ==
Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից հետո բրիտանական կառավարությունն ընդունել է կարճ և մեծ հեռահարության հրթիռների մշակման և փորձարկման անհրաժեշտությունը։ Կանադայում փորձադաշռ կառուցելու տարբերակը քննարկելուց հետո որոշվել է, որ Ավստրալիան լավագույնս կհամապատասխանի հրթիռների հեռահարության փորձարկման պահանջներին։
Փորձարկման վայրի, այնուհետև տիեզերակայանի շինարարությունը սկսվել է 1947 թվականի ապրիլի 1-ին, ինչին մասնակցել են բրիտանական և ավստրալական ձեռնարկություններ։ Տիեզերակայանը սպասարկելու համար հիմնադրվել է Վումերա քաղաքը (բնիկների նիզակ նետող անունից)։
Տիեզերակայանը հայտնի էր որպես «Անգլո-ավստրալիական հեռահար զենքի համալիր», իսկ ավելի ուշ՝ «Վումերա հրթիռների փորձակայան», իսկ 2013 թվականին հաստատությունը վերակազմավորվել է և վերանվանվել է «Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի Վումերա փորձարական համալիր»։ Տիեզերակայանի համալիրը, ներառած արգելված և Նուրունգար փորձարարական տարածքները՝ 122,188 կմ² տարածքով համարվում է արևմտյան աշխարհի ցամաքային տարածքով ամենամեծ փորձադաշտը; 
Համալիրը ներառում է նաև Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի Վումերա ռազմական բազան և երկու թռիչքուղիներով Ավստրալիայի ռազմաօդային ուժերի ռազմական օդանավակայանը, որը գտնվում է Վումերա գյուղի բնակավայրից 5,6 կմ հեռավորության վրա։ Օդանավակայանն գործում է 1947 թվականի հունիսի 19-ից։
1960 թվականինՎումերա  քաղաքն ունեցել է 6000 բնակչություն։ Տիեզերակայանի աշխատանքների դադարեցումից հետո քաղաքի բնակչությունը սկսել է նվազել և 1990-ականների վերջին այն 1000 մարդուց պակաս էր։ Քաղաքի բնակիչների մեկ երրորդը ամերիկացի մասնագետներ էին, որոնք ներգրավված էին ռազմական արբանյակների ենթակառուցվածքի պահպանման գործում։
1999 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Ավստրալիան հայտարարել է, որ մտադիր է արբանյակներ արձակել Վումերա տիեզերակայնից՝ օգտագործելով արդիականացված ռուսական РТ-2ПМ հրթիռները։ Սակայն 2000 թվականին ծրագիրը վերջնականապես փակվել է։
2020 թվականին Վումերայ տիեզերակայանում վայրէջք է կատարել (162173) Ռյուգու աստերոիդի հողով պարկուճը, որը երկիր էր հասցրել ճապոնական «Հայաբուսա-2 տիեզերանավը։


== Արձակումներ ==
Վումերա տիեզեկայանից առաջին արձակումը տեղի է ունեցել 1964 թվականի հունիսի 5-ին՝ գործարկվել է Եվրոպա-1 կրող հրթիռի բալիստիկ հետագծով։ Տիեզերակայանից արբանյակի առաջին հաջող արձակումը իրականացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ ամերիկյան Redstone կրող հրթիռի միջոցով առաջին ավստրալական WRESAT արբանյակը արձակվել է Երկրի ցածր ուղեծիր։ Արբանյակի երկրորդ հաջող արձակումը և այս պահին վերջինն իրականացվել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, երբ բրիտանական Պրոսպերո արբանյակը արձակվել է Երկրի ցածր ուղեծիր՝ օգտագործելով բրիտանական Black Arrow կրող հրթիռը:Հետագայում տիեզերակայանն չի շահագործվել իր նպատակով։ 1976 թվականի հուլիսին տիեզերակայանը փակվել է սարքավորումները կոնսերվացման են ենթարկվել։ Ընդհանուր առմամբ տիեզերակայանից իրականացվել է 24 արձակում՝ օգտագործելով երեք տեսակի կրող հրթիռներ՝ Եվրոպա-1 (10 արձակում), Redstone (10 արձակում) և Black Arrow (4 արձակում)։ 24 արձակումներից միայն երկուսի դեպքում է օգտակար բեռը դուրս բերվել Երկրի ցածր ուղեծիր, մնացած արձակումներն ավարտվել են դժբախտ պատահարով կամ իրականացվել են բալիստիկ հետագծով։


== Ծանոթագրություններ ==