armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ոսկեծաղիկ բազմաթերթիկ

Ոսկեծաղիկ բազմաթերթիկ (լատ.՝ Caltha palypetala), հրանունկազգիների ընտանիքի երկշաքիլավոր, բազմամյա մոլախոտ։ Արմատամերձ տերևները երկար կոթուններով են, լան, սրտաձև, ցողունային տերևները նստադիր են և գրկում են ամբողջ ցողունը։ Ցողունները ուղղականգուն են, վերին տերևածոցերից ճյուղավորվող։ Ծաղիկը հնգապսակ է։ Ծաղկում է մայիս ամսին։ Հունիսին ձևավորվում է պտուղը, որը տուփիկ է։ Պտղում գտնվում են մոտավորապես 20 երկարավուն, սև կամ դարչնագույն, փայլուն սերմերը։ Մեկ լավ զարգացած բույսը նպաստավոր պայմաններում կարող է տալ 3000 սերմ։ Յուրաքանչյուր 1000 սերմը կշռում է 0,9 գրամ։ Սերմերը հողի մեջ երկար ժամանակ պահպանում են իրենց ծլողունակությունը։ Հողի մակերեսին մոտ դասավորված բողբոջները գարնանը շարունակում են վերաճել։
Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և ՍՍՀՄ նախկին տարածքում։ Հայաստանի հանրապետության տարածքում տարածված է անտառային, լեռնատափաստանային, լեռնային շրջանների խոնավ վայրերում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ռ Ս Կարապետյան - Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, Երևան, 1980, Լույս հրատարակչություն
Լողացող ճեմուղիներ

Լողացող ճեմուղիներ (անգլ.՝ The Floating Piers), բուլղարացի արվեստագետներ Քրիստոյի և Ժան Կլոդի ստեղծած արվեստի գործը յուրահատուկ վայրում, որը բաղկացած է 100,000 մետր դեղին գործվածքից։ Սա Քրիստոյի 23-րդ լայնամասշտաբ ինստալյացիոն ծրագիրն է։ Իրականացվել է Իտալիայի Բրեշիա քաղաքի մոտ գտնվող Իզեո լճի վրա` մոդուլային լողացող տախտակամածերի վրա կառուցված 220,000 մետր բարձր խտությամբ պոլիէթիլենային խորանարդներից։ Կտորե կառուցվածքի մակերեսը ճեմուղային հատված է ստեղծում Սուլցանոյից Մոնտե Իզոլա և դեպի Սան Պաուլո կղզի։ Բազմահազար այցելուների հոսքը որոշակի քաոսային և տրանսպորտային խցանումներ է առաջացրել։
2016 թվականի հունիսի 18-ին ճեմուղին բացվել է հանրության համար։ Ցուցադրման առաջին 5 օրերին շուրջ 270,000 մարդ է այցելել և զբոսնել լողացող ճեմուղիներով։ Անսպասելի մեծ հոսքի պատճառով կազմակերպիչները փակել են ցուցադրությունը կեսգիշերից մինչև առավոտյան ժամը 6-ը՝ տարածքի մաքրման աշխատանքներ իրականացնելու համար։
2016 թվականի հուլիսի 3-ին ցուցադրությունը հանրության համար փակվել է։ Համաձայն տեղական պաշտոնյաների հաշվարկի՝ այցելուների թիվը կազմել է շուրջ 1,2 միլիոն մարդ կամ միջինը 72,000 մարդ օրական 16-օրյա ցուցադրության ընթացքում։ Նախագծի ապամոնտաժումը սկսվել է 2016 թվականի հուլիսի 4-ի վաղ առավոտյան։


== Նախագիծ ==
Լողացող ճեմուղին գործարկվել է 2016 թվականի հունիսի 18-ից մինչև հուլիսի 3-ը (եղանակային բարենպաստ պայմանների դեպքում) Իտալիայի Լոմբարդիա շրջանի Իզեո լճի վրա։


== Ճեմուղի ==
Լողացող ճեմուղին ձգվում է Իզեո լճի վրա շուրջ 3 կմ երկարությամբ։ Հարթակն ունի 16 մետր լայնություն և մոտավորապես 35 սմ կողքային բարձրություն։ Դեղնավուն կտորե հյուսվածքը ձգվում է 2,5 կիլոմետր՝ ստեղծելով հետիոտնային փողոցներ դեպի Սուլցանո և Մոնտե Իզոլա։ 


== Պատմություն ==
2014 թվականի գարնանը և ամռանը Քրիստոն, օպերացիոն ղեկավար Վլադիմիր Եվաչևը, նախագծի ղեկավար Վոլֆգանգ Վոլցը և համադրող Ջոսի Կրաֆթը հետազոտել են Հյուսիսային Իտալիայի լճերը և նախագծի իրականացման համար ընտրրել են Իզեո լիճը։ Այդ ժամանակից ի վեր նրանք ամբողջ աշխարհից ընդգրկված թիմի հետ միասին աշխատել են իրականացնելու լողացող ճեմուղիները։
Լողացող ճեմուղիներ ստեղծելու միտքը Քրիստոյի և Ժան Կլոդի մոտ հղացել է դեռևս 1970 թվականին։ Քրիստոն և Ժան Կլոդը 2005 թվականին միասին իրականացրել են «Դարպասներ» նախագիծը։ Լողացող ճեմուղիները կառուցվել է Քրիստոյի բնօրինակը արվեստի գործերից ստացված միջոցներով։ 16-օրյա ցուցադրությունից հետո լողացող ճեմուղու բոլոր բաղադրիչները կհեռացվեն և արդյունաբերորեն կվերամշակվեն։
Քրիստո և Ժան Կլոդ ամուսնական զույգն Իտալիայում իրականացրել է տարբեր նախագծեր, այդ թվում 1968 թվականին փաթաթված շատրվան և փաթաթված միջնադարյան աշտարակ Սպոլետոյում, 1970 թվականին՝ փաթաթված հուշարձաններ Միլանում, 1973-1974 թվականներին՝ փաթաթված հռոմեական պատ Հռոմում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
See Photos From Christo’s ‘The Floating Piers’ from Time magazine
Web cams list on Christo’s ‘The Floating Piers’
Walking on Water: Christo's Floating Piers | Euromaxx
Դեցեմվիրներ

Դեցեմվիրներ (լատ.՝  decemviri, decern-տասը և vir-այր, մարդ), հատուկ պետական հանձնարարությամբ օժտված՝ 10 հոգուց բաղկացած հանձնաժողովներ Հին Հռոմում։ Ստեղծվել են հողային, դատական և այլ հարցեր կարգավորելու համար։ Հայտնի են մ․թ․ա․ 451-450 դարերի հանձնաժողովները, որոնք ընտրվել են օրենքները գրի առնելու համար։ Նրանց շնորհիվ կազմվել են տասներկու տախտակների օրենքները։ Դեցեմվիրների գործունեության ժամանակ կոնսուլները հրաժարվել են իրենց լիազորությունևերից, և ողջ իշխանությունը պատկանել է դեցեմվիևներին։
Ռաշիդա Ջոնս

Ռաշիդա Ջոնս (անգլ.՝ Rashida Jones, փետրվարի 25, 1976(1976-02-25), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Առավելապես հայտնի է «Բոստոնի հանրային դպրոց» (2000–2002), «Օֆիս» (2006–2009, 2011), «Զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ» (2009–2015) և այլ հեռուստասերիալներից։
Ջոնսի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են  «Սիրում եմ քեզ, ախպերս» (2009), «Սոցիալական ցանց» (2010), «Մեր ապուշ եղբայրը» (2011), «Մափեթներ» (2011), «Ընդմիշտ Սելեստ և Ջեսսի» (2012, համասցենարիստ) և այլն։ Եղել է նաև «Խաղալիքների պատմություն 4» (2019) անիմացիոն ֆիլմի համասցենարիստը։
Ջոնսը ծնվել է Լոս Անջելեսում, դերասանուհի Փեգգի Լիպտոնի և երաժիշտ Քուինսի Ջոնսի ընտանիքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը IMDb.com կայքում(անգլ.)
Կոլեժմա (գյուղ, Բելոմորսկի շրջան)

Կոլեժմա (ռուս.՝ Колежма), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 260 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջանֆիդա (այլ կիրառումներ)

Ջանֆիդա անունը կարող է վերաբերել՝

Ջանֆիդա՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում (ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո),
Ջանֆիդա՝ գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում։
Գրաուերի լայնակտուց

Գրաուերի լայնակտուց (տարբերակներ՝ Գրաուերի եղջերակտուց, կանաչ եղջերակտուցիկ, լատ.՝ Pseudocalyptomena graueri),  եղջերակտուցների ընտանիքին պատկանող տեսակ, որը ներկայացնում է Pseudocalyptomena ցեղը։ Այս տեսակն իր անվանումն ստացել է ի պատիվ գերմանացի կենսաբան Ռուդոլֆ Գրաուերի, ով հավաքել է բնապատմական հավաքածու Բելգիական Կոնգոյում։


== Դասակարգում ==
Բարոն Ուոլտեր Ռոտշիլդը, ով նկարագրել է այս տեսակը, գտնում էր, որ  այս ճանճորսը միայն արտաքնապես է նման Calyptomena  ցեղին պատկանող ասիական եղջերակտուցներին, որտեղից էլ առաջացել է pseudo կամ «կեղծ» Calyptomena անվանումը:


== Նկարագրություն ==
Վառ կանաչ փետուրներով, երկնագույն վզով և փոքր կտուցով այս թռչնատեսակը շատ է տարբերվում մնացած եղջերակտուցներից։ Հասուն առանձնյակներն ունեն անգույն գլխարկ՝ մանր երկայնակի, սև գծերով, իսկ կտուցից աչք ընկած հատվածում՝ նեղ սև «սանձիկ»։


== Բիոտոպեր և արեալ ==
Հանդիպում է արևադարձային, խոնավ լեռնային անտառներում և համարվում է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության և Ուգանդայի  Ալբերտին ռիֆտի լեռնային էնդեմիկ տեսակ։ Ուգանադայում այս հազվագյուտ թռչունը հանդիպւմ է Բվինդի անտառներում՝ 2100-ից 2200 մետր բարձրության վրա ։  Հավանաբար պոպուլյացիայի խտությունը ավելի փոքր  է, քան 1 թռչուն/կմ²։


== Սննդառություն ==
Սնվում է սերմերով, հյութեղ պտուղներով, ծաղիկներով, ինչպես նաև որոշ անողնաշարներով։


== Պահպանություն ==
Այս տեսակը հազվադեպ է հանդիպում, բայց ներկայումս պահպանության տակ է գտնվում նրա արեալի մի մասը միայն։ Անտառահատումները և արեալի կրճատումը վտանգում են վերջինիս։ Այս տեսակը Բնության պահպանության միջազգային միության կողմից դասակարգվել է որպես խոցելի տեսակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լայնակտուց Գրաուերի ձայնը xeno-canto.org կայքում։
Վերին Լովպուա

Վերին Լովպուա (ռուս.՝ Верхняя Ловпуа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Նեմ գետի ձախ ափին՝ 162 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000014664
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001466
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
(2357) Ֆերեկլոս

(2357) Ֆերեկլոս (անգլ.՝ Phereclos), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հունվարի 1-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,208443 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,9756 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,4413 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆերեկլոս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 3,9631 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4341,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,082917 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,67° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2357) Ֆերեկլոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տարա (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարա (այլ կիրառումներ)Տարա (ռուս.՝ Тара, բաշկիրերեն՝ Тара), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 69 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մահմուդ II

Մահմուդ II (օսմ. محمود ثانى‎ — Mahmûd-u sânî, թուրքերեն՝ İkinci Mahmut, հուլիսի 20, 1785(1785-07-20), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 1, 1839(1839-07-01), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1808-1839 թվականներին։ Աբդուլ Համիդ I-ի երկրորդ որդին է։ Մահմուդ II սուլթանը հիմք է դրել Օսմանյան կայսրությունում թանզիմաթյան «բարեփոխումներին»։


== Պատմություն ==
Մահմուդը եղել է Օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ I-ի և լեգենդար ֆրանսիական Նախշիդիլի երկրորդ որդին։ Մահմուդ II-ը իր կառավարումը սկսեց երկրի տարբեր հատվածներում մահապատիժներ կազմակերպելով։ Այդ մահապատիժների իրականացման ընթացքում նրա հրամանով խարազանել են նաև հարազատ եղբորը՝ Մուստաֆա IV-ին, ով նախորդել է վերջինիս։
Օսմանյան կայսրության քաղաքական և ռազմական թուլացումը ցույց տվեց երկրում բարեփոխումների կատարման անհրաժեշտությունը։ Մահմուդ II-ը շարունակելով Սելիմ III-ի քաղաքականությունը բարեփոխումներ սկսեց եվրոպական հատվածից։ Նա առավել կարևոր էր համարում ռազմական բարեփոխումները, որի ընթացքում նա ոչնչացրեց հին քաղաքը և ստեղծեց նոր կանոնավոր բանակ։
Մահմուդը ունենալով արևմտյան կողմնորոշում փորձել է Օսմանյան կայսրության տարածքում տարածել աշխարհիկ կրթությունը, հովանավորել գրատպությանը, ստեղծել գրականություն և լրագրություն։ Ներքին վարչակազմում նա ձգտում էր վերացնել կաշառակերությունը։
Չնայած այս ամենի, նրա գործունեությունը հանգեցրեց թուրք հոգևորականության դժգոհությանը, ինչպես նաև աջակցություն չգտավ ժողովրդի կողմից։
Արդյունքում՝ ռազմական բարեփոխումների ավարտին Օսմանյան բանակը ունեցավ զորքերի ծայրահեղ կարիք, քանի որ Հունաստանը և Ռուսաստանը պատերազմ էին սկսել Օսմանյան կայսրության դեմ։ Փորձը ցույց տվեց, որ նույնիսկ փորձառու զինվորները չկարողացան փոխարինել ենիչրիներին։
Մահմուդ II-ի կառավարման ընթացքը լի էր ապստամբություններով և ազատատենչ ժողովուրդների պատերազմներով։ Իրադարձությունը առավել փոխվեց, երբ Եգիպտոսում իշխանությունը անցավ Մուհամեդ Ալիին և փաստացիորեն Եգիպտոսը դարձավ օսմանյան կառավարությունից անկախ։ Հետագայում նրա ուղին բռնեցին նաև Հունաստանը, Սերբիան, Մոլդովան և Վալախիան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Levy, Avigdor. "The Officer Corps in Sultan Mahmud II's New Ottoman Army, 1826–39." International Journal of Middle East Studies (1971) 2#1 pp: 21-39. online
Levy, Avigdor. "The Ottoman Ulema and the military reforms of Sultan Mahmud II." Asian and African Studies 7 (1971)։ 13-39.
Levy, Avigdor. "The Ottoman Corps in Sultan Mahmud II New Ottoman Army." International Journal of Middle East Studies 1 (1971)։ pp 39+
Palmer, Alan. The Decline and Fall of the Ottoman Empire (1992) ch 6
Մկնատափ

Մկնատափ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռնաշղթայում, Շիշկերտ գետի աջափնյակում, Շիշկերտ գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2422 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Անմիզապահություն

Անմիզապահություն, լինում է տարբեր հիվանդությունների (միզուղիների, նյարդային, կանանց) ժամանակ։


== Տեսակներ ==
Տարբերում են բացարձակ (լրիվ), հարաբեր, (մասնակի) և գիշերային անմիզապահություն։


=== Բացարձակ անմիզապահություն ===
Բացարձակ անմիզապահությունյան դեպքում մշտական միզարձակում է լինում, և մեզը միզապարկում չի պահվում։ Հաճախ այն կապված է միզածորանների, միզապարկի կամ միզուկի բնածին թերությունների, ինչպես նաև տարբեր միզային խուղակների հետ։ Նման դեպքերում անհրաժեշտ է փորահատություն։


=== Հարաբերական անմիզապահություն ===
Հարաբերական անմիզապահության ժամանակ լինում է քիչ միզարձակում՝ հազի, արագ քայլելու կամ ֆիզիկական լարվածության դեպքերում, հաճախ կանանց մոտ առաջանում է ծննդաբերական վնասվածքներից հետո։ Այն կարող է կապված լինել նաև նյարդային համակարգի հիվանդությունների հետ։ Այդ ձևի անմիզապահություն բուժելիս (այլ մեթոդների հետ միասին) մեծ է բուժական ֆիզկուլտուրայի դերը։ Վարժությունների համալիրն ընտրում է բժիշկը՝ նկատի ունենալով հիվանդի տարիքն ու ընդհանուր վիճակը։


=== Գիշերային անմիզապահություն ===
Գիշերային անմիզապահություն, երբ ակամա միզարձակում է լինում քնած ժամանակ, որպես կանոն, ունենում են երեխաները, հազվադեպ՝ մեծահասակները։


==== Պատճառ ====

Գիշերային անմիզապահություն կարող է լինել բնածին թերզարգացած միզապարկի, երեխայի ֆիզիկական ընդհանուր թերզարգացման, թլիպանեղացման, միզապարկի բորբոքման և միզասեռական համակարգի այլ հիվանդությունների հետևանքով։ Այն երբեմն առաջանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի ժամանակավոր ֆունկցիոնալ և օրգանական (ուռուցք, բորբոքում) փոփոխությունների հետևանքով։


==== Կանխարգելում ====
Գիշերային անմիզապահություն կանխելու նպատակով շատ կարևոր է վաղ մանկական տարիքում մշակել կամային միզարձակում, որի համար անհրաժեշտ է ստիպել երեխային մինչև քնելը անպայման միզել և դրա համար գիշերը ևս արթնացնել։ Տարիքի հետ (12-16 տարեկանում) գիշերային անմիզապահություն սովորաբար դադարում է։


== Միզարձակումը զսպելու անկարողություն ==
Անմիզապահությունից տարբերվում է միզարձակումը զսպելու անկարողությունը, որը կապված է միզապարկի բորբոքման, շագանակագեղձի գեղձուռուցքի, միզաքարային և այլ հիվանդությունների հետևանքով միզապարկի ուժեղ գրգռվածության հետ։ Միզարձակումը զսպել չկարողանալը դադարում է այն առաջացնող հիվանդությունը բուժելուց հետո։


== Հետևանքներ ==
Անմիզապահության ժամանակ մշտապես կամ պարբերաբար միզարձակումը գրգռում, խոնավացնում է սեռական օրգանների, շեքի, ազդրի մաշկը և ազդում է հիվանդի ընդհանուր վիճակի վրա։ Հիվանդը դառնում է ինքնամփոփ, գրգռված, չհավասարակշռված։ Մաշկի վրա մեզի գրգռող ազդեցությունը կանխելու համար օգտվում են մեզընդունիչից, ամեն օր ընդունում հիգիենային լոգանքներ, շեքի և ազդրերի մաշկին վազելին քսում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոր լեզ Օրգ (կանտոն)

Բոր լեզ Օրգ (ֆր.՝ Bort-les-Orgues), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Յուսել օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 4991 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1905 է։ Կանտոնում կա 10 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Անվիճարկելի 2

«Անվիճարկելի 2» (անգլ.՝ Undisputed II: Last Man Standing), 2006 թվականին արտադրված ֆիլմ, որը պատմում է բանտային մարտերի մասին։ Գլխավոր դերակատարներն են Մայքլ Ջեյը և Սկոտ Էդկինսը, ֆիլմի ռեժիսորը Այզեկ Ֆլորենտայնն է։ Այն «Անվիճարկելի» ֆիլմի շարունակությունն է։


== Սյուժե ==
Ջորջ Այսմեն Չեմբերսը բռնցքամարտի նախկին աշխարհի չեմպիոն էր։ Նա մեկնում է Ռուսաստան՝ օղու գովազդում նկարահանվելու համար։ Վերադառնալով հյուրանոց նա հանդիպում է Գագայի աշխատողներին, ովքեր նրան մեղադրում են թմրանյութ պահելու մեջ։ «Սև Բլուրներ» բանտում անցկացվում էին մարտեր, որի չեմպիոնը Յուրի Բոյկան էր։ Բանտ տեղափոխվելու առաջին օրից նրանք վատ հարաբերությունների մեջ էին և մի քանի անգամ նրանք իրար հետ կռվել են և ամեն անգամ նրանց բաժանել են։ Բոյկան նրան ասում է, որ նրանց խնդիրները կլուծեն ռինգում։
Դրանից հետո Չեմբերսին ենթարկում են տանջանքների և ուղարկում են աշխատելու աղբի փոսի մեջ։ Աշխատանքները կառավարում էր մի հաշմանդամ ծերուկ՝ Կռոտը։ Երբ բանդապետը Չեմբերսին փակում է ջրով լցված փոսի մեջ, Կռոտը նրան բացատրում է որ նրան երբեք բաց չեն թողնի մինչև չհաղթի Յուրի Բոյկային։ Դրանից հետո Ջորջը հանդիպում է բիզնեսմեն Գագայի հետ, նա նրան ասում է, որ անմինջապես բաց կթողնի Չեմբերսին, եթե հաղթի բանտի չեմպիոնին։ Չեմբերսը համաձայնվում է մրցել, որպես մարտավկա նա ընտրում է իր ընկեր թմրամոլ Ստիվ Պարկերին։ Բայց Պարկերին սկսում են սպառնալ Բոյկայի «ընկերները», այդ իսկ պատճառով նա ստիպված թունավորում է Չեմբերսին և երկրորդ ռաունդում Բոյկան հաղթում է նրան։ Բանտախուց վերադառանալուց հետո, Կռոտը նրան ասում է, որ նրան թունավորել էին, ապա նա տեսնում է կախաղան եղած Ստիվին և նրա կողքին դրված գրություն, այնտեղ գրված էր. «Ջորջ ներիր ես այլ ելք չունեի»։
Բոյկան իմանալով, որ Չեմբերսին թունավորել ենՙ նա սպանում է մի քանի մարտավկաների և ասում է, որ աշխարհի ամենաուժեղ մարտիկը կարիք չունի, որպեսզի իր հակառակորդներին թունավորեն։
Կռոտը սկսում է վարժեցնել Չեմբերսին և կռվի ժամանակ նա կոտրում է Բոյկայի ոտքը, ինչի արդյունքում նա հանձնվում է և Չեմբերսին ազատ են արձակում։ Նրան դիմավորում է Գագան, ով նրան տալիս է նրա հասանելիք գումարը և նա որոշում է այդ գումարով «գնել» Կռոտին, որպեսզի նա դուրս գա բանտից։


== Դերակատարներ ==
Մայքլ Ջեյ Ուայթ - Ջորջ «Այսմեն» Չեմբերս
Սկոտ Էդկինս - Յուրի Բոյկա
Էլի Դանկեր - Նիկոլայ «Կռոտ»
Բեն Քրոս - Ստիվեն Պարկեր
Մարկ Իվանիր - Գագա
Վալենտիվ Գանև - Բանտի կառավարիչ Մարկով
Սիլվիո Սայմակ - Արկադի Դավիչ
Վելիզար Բինև - Կիրիլ


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (18601-18700)

Աստերոիդների ցանկ (18501-18600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (18701-18800)
 Աստերոիդների ցանկ (18501-18600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (18701-18800)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (15001)-(20000)»։ www.minorplanetcenter.net
Տաստուբա

Տաստուբա (ռուս.՝ Тастуба, բաշկիրերեն՝ Таҙтүбә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1259 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բեյլար

Բեյլար, ավերակ գյուղ Կարսի մարզում՝ Կըրխփուրան գյուղակից մոտ 3 կմ հյուսիս-արևելք։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կալվինյասկո

Կալվինյասկո (իտալերեն՝ Calvignasco), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։
Բնակչությունը 1029 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 1029 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20080։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։
Կալվինյասկոն սահմանակից է Ռոզատե, Վեռնատե, Բուբիանո, Կազորատե Պրիմո մունիցիպալիտետներին։
Սրբեր Եվգենին, Ֆիրմուսը, Լուկիանոսը և Սեվերիանը հարգվում են որպես կոմունայի հովանավորներ։ Տոնը նշվում է օգոստոսի վերջին կիրակի օրը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 02 90848862
Էլեկտրոնային հասցեն՝ info@comune.calvignasco.mi.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.calvignasco.mi.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք(իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Գանթիադի (Խոբի շրջան)

Գանթիադի (վրաց.՝ განთიადი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 10 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իվոնկա Սուրվիլա

Իվոնկա Սուրվիլա (բելառուս․՝ Івонка Сурвіла, ի ծնե՝ Իվոննա Վլադիմիրովնա Շիմանեց, բելառուս․՝ Івонна Уладзіміраўна Шыманец, ապրիլի 11, 1936(1936-04-11), Ստոլբցի, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն), բելառուս հասարակական և քաղաքական գործիչ, տարագիր, լեզվաբան, նկարչուհի։ Ապրում է Կանադայում։ 1997 թվականից զբաղեցրել է Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության Ռադայի նախագահի պաշտոնում տարագրության մեջ։


== Կենսագրություն ==
Հայրը՝ Վլադիմիր Շիմանեցը, եղել է արտաքսված ֆինանսների նախարար ԲԺՀ-ի կառավարությունում Վասիլի Զախարկոյի ղեկավարությամբ։ Հինգ տարի ձերբակալված է եղել Գուլագում, այնտեղից կարողացել է փախչել ԽՍՀՄ-ի վրա Գերմանիայի հարձակման ժամանակ։
1944 թվականին ընտանիքը Բելառուսից փախել է Արևելյան Պրուսիա, ապա՝ Դանիա, Ֆրանսիա, Իսպանիա։ Ճանապարհին Իվոնկայի կրտսեր քույրը մահացել է։ 1948 թվականին ընտանիքը հաստատվել է Փարիզում։ Կրթություն ստացել է Սորբոնում (լեզվաբանություն)։ Վերջնականապես հաստատվել է Կանադայում 1969 թվականին, աշխատել է թարգմանչուհի։ 1974 թվականին ընտրվել է Կանադայում Գիտության և արվեստի բելառուսական ինստիտուտի նախագահ։ 1984 թվականին ընտրվել է Ռադայի կանադական էթնոմշակույթի կառավարման կազմում։ Բելառուսում հիմնել է Չեռնոբիլի զոհերի օգնության կանադական ֆոնդը։
1997 թվականից զբաղեցրել է ԲԺՀ Ռադայի նախագահի պաշտոնը տարագրության մեջ։ Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության հռչակման 91-րդ տարեդարձի նախօրեին Իվոնկա Սուրվիլան կոչ է արել բելառուսներին ձգտել դեմոկրատական արժեքների։
1959 թվականին ամուսնացել է բելառուս Յանկա Սուրվիլայի հետ, տեղափոխվել Մադրիդ, որտեղ Յանկա եղել է Իսպանական ազգային ռադիոյի բելառուսական հաղորդումների տնօրենը, միասին վարել են բելառուսերեն հաղորդումներ, որին աջակցում էր Իսպանիայի կառավարությունը։ Ունի երկու դուստր՝ Աննա Պրեդսլավան և Պավլինան։ Յանկան մահացել է 1997 թվականին Օտտավայում։
Սուրվիլան որպես նկարիչ մասնակցել է ավելի քան 30 ցուցահանդեսների։


== Պարգևներ ==
Եղիսաբեթ II թագուհու ադամանդե հոբելյանական մեդալ


== Տես նաև ==
Բելառուսական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сурвілла, Івонка, Дарога: Стоўпцы — Капэнгаген — Парыж — Мадрыд — Атава — Менск / Івонка Сурвіла. — [Б. м.] : Радые Свабодная Эўропа/Радые Свабода, 2008. — 140, с.


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Белорусской Народной Республики
Official page on Rada of the Belarusian Democratic Republic website
Ivonka Survilla answers questions (բելառուս.)
Ալգոնկիններ (այլ կիրառումներ)

Ալգոնկիններ կարող է վերաբերել՝

Ալգոլկիններ - հնդկացի ցեղախումբ, Հյուսիսային Ամերիկայում։
Ալգոնկիններ, հնդկացի ցեղ, ալգոլկինների ընտանիքից Հյուսիսային Ամերիկայում։
(4800) Վեվերի

(4800) Վեվերի (անգլ.՝ Veveri), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,005462 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,684 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3269 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1903,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189163 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,3° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4800) Վեվերի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գնդիկ Բոքոնիկ (մուլտֆիլմ, 1956)

Գնդլիկ Բոքոնիկ (ռուս.՝ Колобок), խորհրդային կարճամետրաժ տիկնիկային մուլտֆիլմ, ստեղծել է հայտնի ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Ռոման Դավիդովը 1956 թվականին։
Նույնանուն հեքիաթի երկրորդ էկրավանորումն է, առաջինը նկարահանվել է նույն ստուդիայում 1936 թվականին, այս տարբերակի թողարկումից 20 տարի առաջ։


== Սյուժե ==
Մուլտֆիլմը նկարահանվել է չենթարկվող Գնդիկ Բոքոնիկի մասին ռուսական ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով, որը փախչում է տատիկի և պապիկի տնից և իր ճանապարհին հանդիպում է անտառային տարբեր կենդանիների` նապաստակին, ոզնուն, գայլին, արջին և աղվեսին։


== Հեղինակներ ==
ռեժիսոր` Ռոման Դավիդով
սցենարի հեղինակ` Ե. Ռյազանցևա
բեմադրող նկարիչներ` Ռոման Դավիդով, Վլադիսլավ Ռաստորգուև
օպերատոր` Նիկոլայ Գրինբերգ
կոմպոզիտոր` Ռոդիոն Շչեդրին
հնչյունային օպերատոր` Բորիս Ֆիլչիկով
նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Լև Ժդանով, Կոնստանտին Նիկիֆորով


== Մուլտֆիլմի մասին ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Գնդիկ Բոքոնիկ» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Роман Давыдов — Энциклопедия отечественного кино Archived 2016-12-24 at the Wayback Machine.
Մնեմե (արբանյակ)

Մնեմե (հուն․՝ Μνήμη), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի ղեկավարած խմբի կողմից, հայտնաբերման մասին հայտարարվել է 2003 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2003 J 21 ժամանակավոր անվանումը։
Մնեմեն ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 21 069 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 620,0 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 148,6° խավարածրի հարթության նկատմամբ (148° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,227 է։
Մնեմեն պատկանում է Անանկեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է։
Արբանյակի անունը տրվել է 2005 թվականի մարտին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության մուսաներից մեկի, Մնեմեի անունով։


== Տես նաև ==
Յուպիտերի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==
Տրանսվաալի թանգարան

Դիցոնգ բնական պատմության ազգային թանգարան (խոսակցական՝ Տրանսվաալի թանգարան), բնական պատմության թանգարան Հարավային Աֆրիկայի Պրետորիա քաղաքում։ Թանգարանը հիմնադրվել է նախկին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության կողմից, որը 1895 թվականին նաև հայտնի է եղել որպես «Տրանսվաալ»։ Թանգարանն ունի Plio-Pleistocene բրածոների մեծ հավաքածու, այդ թվում հոմինիդներ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ Սթերկֆոնտեյն քարանձավներից, Սվարտքրանսից և Քրոմդրաաիից, Մարդկության օրրանը, ինչպես նաև Պերմյան ուշ շրջանի տերապսիդներ (պրոտո-կաթնասուններ Կառու տարածքից)։ Թանգարանում է ցուցադրվում նաև Australopithecus africanus նմուշի Միսիս Պլեսի ամբողջական գանգը։ Բացի այդ, Տրանսվաալի թանգարանում կան մեծ թվով կաթնասունների, թռչունների, սողունների և անողնաշարավորների հավաքածուներ։ Թանգարանը գտնվում է Պոլ Կրյուգեր փողոցում, Վիզաժի և Միննաար փողոցների միջև, Պրետորիայի քաղաքապետարանի դիմաց։ Այն Հարավային Աֆրիկայի Դիցոնգ թանգարանների հիմնադիր թանգարաններից մեկն է։


== Պատմություն ==

Թանգարանը հիմնադրվել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության պետական թանգարանի (աֆրիկաանս՝ Staatsmuseum) կողմից 1892 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Յան Վիլեմ Բաուդվին Գունինգը նշանակվել է թանգարանի առաջին տնօրեն։ Հիմնադրումից հետո առաջին երկու տարիներին թանգարանը տեղակայված է եղել Ou Raadsaal պառլամենտական շենքում։
1999 թվականի ապրիլի 1-ին Հյուսիսային Flagship Institution-ի ստեղծման համար Տրանսվաալի թանգարանը միացվել է Պրետորիայում հիմնված Ազգային մշակութային պատմության թանգարանին (նաև կոչվում է Աֆրիկյան պատուհան) և Հարավաֆրիկյան ռազմական պատմության ազգային թանգարանին (տեղակայված է Յոհաննեսբուրգում)։ Հյուսիսային Flagship Institution-ը 2010 թվականի ապրիլին պաշտոնապես վերանվանվել է Հարավային Աֆրիկայի Դիցոնգ թանգարաններ։ Նույն տարում Տրանսվաալի թանգարանը վերանվանվել է Դիցոնգ բնական պատմության ազգային թանգարան։ Դիցոնգը ղեկավարվում է գլխավոր գործադիր ղեկավարի և խորհրդի կողմից, որը փոխարինել է նախկին երեք թանգարանային խորհուրդներին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
DNMNM official website
360 degree Virtual Tour of the Transvaal Museum Archived 2018-09-17 at the Wayback Machine.
Մոզամբիկի դրոշ

Մոզամբիկի դրոշը Մոզամբիկի Հանրապետության պետական խորհրդանիշերից է։ Այն սահմանված է Մոզամբիկի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, սև, դեղին, սպիտակ, կարմիր գույներից ՝ լայնքի և երկայնքի 2։3 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1983 թվականին։
Ալբանիայի արվեստների համալսարան

Ալբանիայի արվեստների համալսարան (ալբաներեն՝ Universiteti e Arteve, նախկինում՝ Արվեստների ակադեմիա), արվեստի գծով բարձրագույն կրթություն ապահովող հիմնական համալսարանն է Ալբանիայում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1966 թվականին՝ որպես արվեստի բարձրագույն ինստիտուտ, որը միավորել է երեք գեղարվեստական հաստատությունների՝ Տիրանայի պետական կոնսերվատորիա, Կերպարվեստի բարձրագույն դպրոց և “Aleksander Moisiu” դերասանների ավագ դպրոց։ 1991 թվականին Արվեստի բարձրագույն ինստիտուտն ստացել է համալսարանի աստիճան և անվանափոխվել է Արվեստների ակադեմիա։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ակադեմիան Ալբանիայի նախագահի կողմից արժանացել է "Grand Master Order" պարգևի։


=== Կառուցվածք ===
Ակադեմիան ունի երեք ֆակուլտետ։

Երաժշտության ֆակուլտետ - դաշնամուր, ջութակ, ալտ, թավջութակ, կոնտրաբաս, կիթառ, ֆլեյտա, հոբոյ, կլարնետ, տրոմբոն, շեփոր, ակորդեոն, ֆագոտ, գալարափող, տաղ, ունի նաև մանկավարժության և ունի երկու ակադեմիական բաժիններ
Երաժշտագիտություն/կոմպոզիցիա/դիրիժորություն
Կատարողական բաժին
Վիզուալ արվեստի ֆակուլտետ - գեղանկարչություն, գրաֆիկա, դիզայն, մուլտիմեդիա, կիրառական դիզայն, քանդակագործություն, կերամիկա, ունի երկու ակադեմիական բաժիններ
Նկարչության բաժին
Քանդակագործության բաժին
Դրամատիկական ֆակուլտետ - ֆիլմերի և հեռուստատեսության ռեժիսորական աշխատանքներ, բեմական դիզայն, հագուստի նկարիչ, խորեոգրաֆիա, ունի երկու ակադեմիական բաժիններ
Դերասանական բաժին
Ռեժիսուրա/թատրոն/դիզայն/խորեոգրաֆիա/արվեստի տեսության բաժին


== Ակադեմիայի տնօրեններ, ռեկտորներ ==
1966 -1969 Վիլսոն Կիլիցա (1932), նկարիչ (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1969-1973 Տեֆիկ Չաուշի, գրող (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1973-1978 Լիլի Ժամո (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1978-1981 Իբրահիմ Մադհի, ջութակի պրոֆեսոր (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1981-1988 Քրիստո Յորջի, ռեժիսոր (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1988-1991 Յակուպ Մատո (1934-2005) (Արվեստների բարձրագույն դպրոցի տնօրեն)
1991-1992 Ֆաթմիր Հյուսի, երաժիշտ, (Արվեստների ակադեմիայի տնօրեն)
1992-1995 Բույար Կապեջիու (1944), ռեժիսոր, դերասան (Արվեստների ակադեմիայի տնօրեն)
1995-1997 Ջերջ Ժեյի (1926-2010), գրող (Արվեստների ակադեմիայի տնօրեն)
1997-2008 Կաստրիոտ Չաուշի (1954), դերասան, դրամատիկական պրոֆեսոր (Արվեստների ակադեմիայի ռեկտոր)
2008 - Պետրիտ Մալայ (1961), դերասան, դրամատիկական պրոֆեսոր (Արվեստների ակադեմիայի ռեկտոր, Արվեստների համալսարանի ռեկտոր)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Վլադիմիր Յուրչենկո

Վլադիմիր Վասիլևիչ Յուրչենկո (բելառուս․՝ Уладзімiр Васільевіч Юрчанка, ռուս.՝ Владимир Васильевич Юрченко, հունվարի 26, 1989(1989-01-26), Մոգիլյով, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===
Վլադիմիր Յուրչենկոն Մոգիլևի «Խիմվոլոկնո», «Դնեպր Տրանսմաշ»  մարզադպրոցների սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Վալերի Չապլիգինը։
2006 թվականին Յուրչենկոն հրավիրվել է Մինսկի «Դինամո»՝ Մոգիլյովի «Դնեպրից»։ Նույն տարվա մրցաշրջանում «Դինամոյի» կազմում կատարել է նորամուտը Բելառուսի առաջնությունում։ 2007 թվականի մրցաշրջանում ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմում։
2008 թվականի հունվարին մասնակցել է դիտումների Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթում», որը մասնակցում էր 2008 թվականի Համագործակցության չեմպիոնների գավաթին․ Յուրչենկոն մասնակցել է մրցաշարի բոլոր չորս խաղերին, որոնք անցկացրել է երկրորդ թիմը, և յուրաքանչյուր խաղում գոլ է խփել՝ դառնալով մրցաշարի լավագույն ռմբարկու։
Սպասվում էր, որ Յուրչենկոն պայմանագիր կկնքի «Զենիթի» հետ, բայց նա մեկնել է հավաքների Ռամենսկոեի «Սատուրնի» հետ, որ հետ հետագայում կնքել է հնգամյա պայմանագիր։ «Սատուրնում» անցկացրած երկու մրցաշրջանում նա թիմի կազմում մասնակցել է չեմպիոնական 6 հանդիպումների և դարձել մեկ գոլի հեղինակ։ 2010 թվականի հունվարին մասնակցել է դիտումների «Խիմկիում»։ Արդյունքում, Յուրչենկոն 2010 թվականի մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրել է հայրենի Մոգիլյովում՝ հանդես գալով «Դնեպր» ակումբում։
2011 թվականի հունվարին «Սատուրնը» դադարեցրել է իր գոյությունը. փետրվարին Յուրչենկոն դարձել է Սոլիգորսկի «Շախտյորի» խաղացող։ Հունիսին Յուրչենկոն երիտասարդական հավաքականի ուսումնամարզական հավաքի ժամանակ լուրջ վնասվածք է ստացել և դուրս մնաց մինչև մրցաշրջանի ավարտը, որից հետո ակումբը որոշել է չերկարաձգել հարձակվողի հետ պայմանագրի ժամկետը, որը լրացել է 2012 թվականի փետրվարի 12-ին, և խաղացողն ստացել է պայմանականորեն ազատ գործակալի կարգավիճակ։ Մարտի 30-ին, այնուամենայնիվ, ստորագրվել է նոր պայմանագիր «Շախտյորի» հետ (երկու տարով), և ապրիլի 4-ին Յուրչենկոն պաշտոնապես վարձավճարով տեղափոխվել է «Տորպեդո-ԲելԱԶ» մեկ տարով, որտեղ մնացել է մինչև մրցաշրջանի կեսը։ Հուլիսի 23-ից մինչև տարեվերջ նա վարձավճարով խաղացել է առաջին լիգայում հանդես եկող Մոգիլյովի «Դնեպրում», որի կազմում նախկինում արդեն խաղացել էր։ 2013 թվականի հունվարի 21-ին «Դնեպրի» հետ կնքվել է վարձավճարային նոր պայմանագիր ևս վեց ամսով (մինչև հուլիսի 21-ը)՝ հետագա երկարաձգման հնարավորությամբ, ինչն էլ տեղի է ունեցել։ Հունիս-հուլիս ամիսներին Յուրչենոն դիտումների է մասնակցել Սամարայի «Կռիլյա Սովետով» և Զապորոժիեի «Մետալուրգ» ակումբներում, բայց հաջողության չի հասել։


=== Ազգային հավաքականում ===
2009 թվականին Վլադիմիր Յուրչենկոն մասնակցել է Շվեդիայում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը։ Ընդգրկվել է Բելառուսի երիտասարդական հավաքականի վերջնական հայտացուցակում՝ մասնակցելու Դանիայում անցկացվող 2011 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության, բայց վնասվածքի պատճառով մրցաշարում չի խաղացել։ Բելառուսի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է ընկերական հանդիպումների (Տուլոնում անցկացվող մրցաշարում)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Цыганенок со сложным характером, но очень доброй душой»
Статья о Владимире Юрченко
Статистика на официальном сайте ФК «Сатурн»
Ֆուտբոլիստի էջը teams.by կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը pressball.by կայքում
Պարոմա

Պարոմա (ռուս.՝ Парома), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Մուրաշինսկի շրջան (Կիրովի մարզ)ում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլկովիցա գետի աջ ափին՝ 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Ուրալի լեռներում, Մուրաշի քաղաքից 13 կմ դեպի արևելք։ Գետը հոսում է հարավ-արևելք, ապա հարավ։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300312111100034242
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111103424
Ավազանի կոդը - 10.01.03.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Արտաշես Գաբրիելյան (այլ կիրառումներ)

Արտաշես Գաբրիելյան անուն ազգանունը կարող է վերաբերել՝

Արտաշես Բալասիի Գաբրիելյան (1886-1982), կուսակցական, պետական գործիչ, գրականագետ, պատմաբան։
Արտաշես Պետրոսի Գաբրիելյան (1896-1930-ական թթ. հետո), թղթակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Տուլկան

Տուլկան, քաղաք Էկվադորում։ Էկվադորի Կարչի պրովինցիայի մայրաքաղաքն է։ 2001 թվականի տվյալների համաձայն՝ Տուլկան քաղաքի բնակչությունը կազմել է 47․599 մարդ, իսկ արդեն 2010 թվականին՝ 53․588։ Տուլկանը հայտնի է իր հիդրոթերմալ հանքավայրերով, խորը դիտահորերով, 3 ակր տարածություն զբաղեցնող այգիով շրջապատված գերեզմանով, որն առավել հայտնի է 1936 թվականին Խոսե Մարիա Ազաել Ֆրանկո Գերրերայի գաղափարի հիման վրա ստեղծված նոճիների պուրակով։ Քաղաքն Էկվադորի քաղաքներից ամենաբարձրն է․ գտնվում է ծով մակարդակից 2950 մետր (9680 ֆունտ) բարձրության վրա։


== Ստուգաբանություն ==
Քաղաքի անվանումը ծագում է իսպանացի բնիկ ժողովուրդների՝ Hul-Can-ների անունից, ինչը բառացիորեն նշանակում է «Ռազմիկ»։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերխնյայա Յարոսլավկա

Վերխնյայա Յարոսլավկա (ռուս.՝ Верхняя Ярославка), գյուղ Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Սոսնովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վերին շեն (Շահումյանի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վերին շեն (այլ կիրառումներ)

Վերին շեն (գրականության մեջ՝ Վերինշեն), գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ Գտնվում է Սև գետակի ձախ ափին, լեռնային վայրում։ 1990-ական թվականների հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո գտնվում է հակառակորդի հսկողության տակ։


== Բնակչություն ==
XIX դարավերջին ուներ 100 տուն՝ 1004 հայ և 8 տուն՝ 13 թուրք բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն է։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի, որը 1756 թվականին կառուցել էր Մելիք Հովսեփը։


== Անվանի մարդիկ ==
Վերինշենում ծնվել է պատմական գիտությունների դոկտոր Ղևոնդ Դալլաքյանը (1915-1988)։


== Արտաքին հղումներ ==
Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.


== Ծանոթագրություններ ==
Կրիշյանիս Բարոն

Կրիշյանիս Բարոն (լատիշ․՝ Krišjānis Barons, հոկտեմբերի 19 (31), 1835, Struteles muiža, Jaunpils Parish, Tuckum County, Կուրլանդիական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 8, 1923(1923-03-08), Ռիգա, Լատվիա), լատվիացի գրող, բանահավաք և հասարակական գործիչ, դաինաների՝ լատիշական ազգային երգերի հավաքող։


== Կենսագրություն ==
Կրիշյանիս Բարոնը ծնվել է 1835 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ստրուտելեում, որտեղ հայրն աշխատում էր որպես կառավարիչ։ Սովորել է Վենտսպիլսում և Ելգավայում։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Դորպատի համալսարանում, որտեղ ծանոթանում է Կրիշյանիս Վալդեմարի հետ և ակտիվորեն մասնակցում լատիշ ուսանողների հավաքներին։ Միջոցների սակավության պատճառով Բարոնն ուսումը կիսատ է թողնում։
1862 թվականին մասնակցում է պետերբուրգյան «Pēterburgas Avīzes» թերթի խմբագրմամբ, իսկ արդյունքում դառնում է գլխավոր խմբագիրը։ 1865 թվականին արգելվում է թերթի լույս ընծայումը, իսկ Կրիշյանիս Բարոնը, որպես քաղաքական անցանկալի անձ, ենթարկվում է ոստիկանության հսկողությանը։
Գրեթե երեսուն տարի աշխատել է Վորոնեժի մարզում որպես տնային ուսուցիչ կալվածատեր Իվան Ստանևիչի ընտանիքում։

1893 թվականին վերադառնում է հայրենի Լատվիա։ Հեղինակն այստեղ սկսեց զբաղվել աշխարհագրությամբ և լեզվագիտությամբ։ Ամբողջ կյանքը նվիրեց լատիշերեն ազգային երգերի հավաքմանը, մշակմանը։ Նա հավաքեց ավելի քան 217 996 տեքստ, որը դարձավ բանահավաքության կարևոր աշխատանքներից մեկն աշխարհում։
Կրիշյանիս Բարոնն իր մահկանացուն կնքել է 1923 թվականի մարտի 8-ին Ռիգայում՝ ութսունյոթ տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Ռիգայի Մեծ գերեզմանոցում։


== Աշխատություններ ==
Լատիշերեն ազգային երգեր (1894-1915)  6 հատորով


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Krišjāņa Barona muzejs Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine.
Memoriālo Muzeju Apvienība - Krišjānis Barons (1835 – 1923) Archived 2016-07-13 at the Wayback Machine.
Krišjānis Barons (1835–1923) - folklorists, rakstnieks, publicists - vietas.lv
Letonika.lv profils
ailab.lv par Krišjāni Baronu
Նատալի Գուլե

Նատալի Գուլե (ֆր.՝ Nathalie Goulet, մայիսի 24, 1958(1958-05-24), Բուլոն Բիյանկուր), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, Ֆրանսիայի Հանրապետության Սենատի պատգամավոր 2007 թվականից։ Նատալի Գուլեն ընտրվել է պատգամավոր Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող Օրնի դեպարտամենտից։
Գուլեն հանդիսանալով «Ժողովրդավարների և անկախների միություն» կուսակցության անդամ, Ֆրանսիայի խորհրդարանում հանդես է գալի «Ցենտրիսների միություն» խմբակցության կազմում։  Արտաքին գործերի և պաշտպանության ուժերի հանձնաժողովի անդամ է։
Սենատում Գուլեն աջակցում է Իրանի հետ միջուկային բանակցություններին, ինչպես նաև պաղեստինցի և ադրբեջանցի փախստականների աջակցության հանձնառությանը։
Գուլեն աջակցել է Ֆրանսիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին, միևնույն ժամանակ հանդես գալով Թուրքիայի և արաբական երկրների հետ Ֆրանսիայի հարաբերությունների կարգավորման և ընդլայնման դիրքերից։ Վերջինս քննադատական վերաբերմուն ունի արևմտյան ուժերի՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության նկատմամբ տարվող քաղաքական կուրսի հանդեպ։
Նատալի Գուլեն ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերել Ֆրանսիայի օրենսդիրի ամենաթուրքամետ խորհրդարանականի համբավ։ 2016 թվականին՝ Քառօրյա պատերազմի ժամանակահատվածում, նա կոչ է արել ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդին դատապարտել «Հայաստանի ագրեսիան ընդդեմ Ադրբեջանի»։ 2014 թվականին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի կողմից պարգևատրվել է «Ոսկե չինար» պարգևով։
2022 թվականին՝ Ուկրաինական ճգնաժամի և Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի Դաշնության սանձազերծած պատերազմի համատեքստում, Նատալի Գուլեն պահանջել է դադարեցնել նեոնացիզմը Ուկրաինայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մալթական սկուդո

Մալթական սկուդո (իտալերեն՝ scudo maltese), Մալթայի օրդենի դրամական միավոր։ Մալթական 1 սկուդոն = 12 թարի = 240 գրանո։ Մինչև 1777 թվականը թողարկվել են նաև պիկոլի մետաղադրամները (գրանոն = 6 պիկոլի)։


== Պատմություն ==
Օրդենը դրամ է թողարկել դեռևս 1318 թվականին՝ Հռոդոսը գրավելուց անմիջապես հետո։ Հայտնի առաջին դրամը եղել է արծաթե գրոսոն՝ մոտ 4 գ քաշով։ Հիսուն տարի անց թողրկվել են ոսկե ցեքիններ։ Առաջին մետաղադրամների արտաքինը կրել է այլ երկրների (Ֆրանսիա, Վենետիկ) դրամական միավորների ազդեցությունը։
1500 թվականից հետո օրդենի դրամական միավորը սեփական տարբերակիչ նշաններն է ձեռք բերել. պատկերվել են Հովհաննես Մկրտիչը, Մեծ մագիստրոսի զինանշանը։ Ժան դե լա Վալետ մագիստրոսի օրոք (1557-1568) մետաղադարամներին հայտնվել է օրդենի նշանը՝ ութաթև մալթական խաչը։
Հարյուրամյակների ընթացքում բարելավվել է դրամի հատման տեխնիկան, կատարելագործվել է օրդենի դրամական միավորի արտաքին տեսքը։ Դրանք գործածության մեջ են մնացել ֆրանսիական բռնազավթման շրջանում, ինչպես նաև այն ժամանակ, երբ բրիտանական զորքերն են գրավել կղզին։ Մալթայի բանկը երկու անգամ թողարկել է 5-ից 1.000 սկուդո արժողությամբ թղթադրամներ, որոնցից մեկի վրա նշված է 1912 թվականը, իսկ մյուսի վրա թվական նշված չէ։
1825 թվականին, երբ կղզում գործածության է դրվել անգլիական դրամական միրավորը, ֆունտ ստերլինգը հավասար է եղել 12 սկուդոյի։ 1827 թվականի նոյեմբերին բրիտանական պղնձե մետաղադրամները հայտարարվել են վճարման միակ օրինական միջոց, իսկ օրդենի պղնձե մետաղադրամները դուրս են եկել գործածությունից։ Օրդենի դրամական միավորի կիրառումը Մալթայում այնքան սովորական է եղել, որ 1827-1913 թվականներին Մալթայում թողարկվել են ⅓ ֆարթինգ (1/12 պենի) արժողությամբ արժույթ, որ համարժեք է 1 գրանոյին։ 1855 թվականի հոկտեմբերին ֆունտ ստերլինգը հայտարարվել է վճարման միակ օրինական միջոցը Մալթայում, սակայն շրջանառության մեջ շարունակել են մնալ օրդենի ոսկյա ու արծաթե մետաղադրամները։ Դրանց կիրառումը դադարեցվել է 1886 թվականին միայն։
1961 թվականին օրդենը վերսկսել է դրամ հատել դրամական հին համակարգով։ 1961 թվականին դրամ է թողարկվել Հռոմում, 1962 թվականին՝ Փարիզում, 1963 թվականին՝ Արեցոյում։ 1964 թվականից դրամի հատումով զբաղվում է Մալթայի օրդենի Դրամական պալատը։
Մալթայի սկուդոյի փոխարժեքը եվրոյի առնչությամբ հետևյալն է. 1 սկուդոն = 0.24 եվրո, 1 թարին = 0.02 եվրո։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Cuhaj G.S. Standard Catalog of World paper money. Specialized issues.. — 12-е изд. — Iola: Krause Publications, 2013. — 1296 с. — ISBN 978-1-4402-3883-3


== Արտաքին հղումներ ==
Օրդենի ժամանակակից արժույթի տեղեկատու
Կապոտերա

Կապոտերա (իտալ. Capoterra ) կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 22466 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 313,42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 68,25 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9012։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։
Բնակչության հովանավոր սուրբը համարվում է Սարդինյայի Սուրբ Նահատակը (S.Efisio)։ Տոնը նշվում է հունվարի 15-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Սոլոտվինո (այլ կիրառումներ)

Սոլոտվինո, կարող է վերաբերել՝

Սոլոտվինո - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանում
Սոլոտվինո - քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում
Կորպանգի յոկի

Կորպանգի յոկի (ռուս.՝ Корпанги-йоки), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կենտ գետի ձախ ափին՝ 40 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կեմ գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 02020000812102000002765
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102000276
Ավազանի կոդը - 02.02.00.008
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բալտա (այլ կիրառումներ)

Բալտա, կարող է վերաբերել՝

Բալտա - գյուղ Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Վլադիկավկազ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բալտա - գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Մոշկովսկի շրջանի կազմում։
Աստերոիդների ցանկ (12801-12900)

Աստերոիդների ցանկ (12701-12800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (12901-13000)
 Աստերոիդների ցանկ (12701-12800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (12901-13000)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (10001)-(15000)»։ www.minorplanetcenter.net
Ռուբեն Ավանեսով

Ռուբեն Իվանի Ավանեսով (փետրվարի 1 (14), 1902, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 1, 1982(1982-05-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայտնի լինգվիստ, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ (1957)։ Եղել է Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (1937), ԽՍՀՄ ԳԱ լեզվի պատմության և բարբառագիտության ինստիտուտի գիտական խորհրդի ներկայացուցիչ։ Գրել է «Ժամանակակից ռուսաց լեզվի քերականություն»-ը, ինչպես նաև ռուսաց լեզվի հնչյունաբանությանն ու բարբառագիտությանը նվիրված մի շարք աշխատություններ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր։


== Անդամակցություն ==
ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ, 1958
Չեխոսլովակիայի ԳԱ լեզվաբանական ընկերության պատվավոր անդամ, 1965
Միջազգային հնչյունաբանական ընկերության փոխնախագահ, 1967
Վարշավայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 1973
Լայպցիգի Սակսոնյան ԳԱ արտասահմանյան անդամ, 1987
Մայնցի գիտությունների և գրականության ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ


== Աշխատություններ ==
Աշխատությունները վերաբերում են ռուսերենի բարբառագիտությանը, լեզվաբանական աշխարհագրությանը, հնչույթաբանությանն ու հնչյունաբանությանը, կացութային ու պատմական քերականությանը, ուղղագրությանն ու ուղղախոսությանը («Ռուս բարբառագիտության ուրվագծեր», մաս 1,1949, «Շեշտը ժամանակակից ռուսաց գրական լեզվում», 2 հրատարակություն ՝ 1958, «Հնչյունաբանությունը ժամանակակից ռուսաց գրական լեզվում», 1956, բոլորը՝ ռուսերեն)։ Նրա ղեկավարությամբ ու խմբագրությամբ կազմվել է «Մոսկվայից արևելք ընկած կենտրոնական մարզերի ռուսերենի ժողովրդական խոսվածքների ատլասը» (մաս 1-2, 1957)։

Лингвогеография, диалектология и история языка
Вопросы словообразования и лексикологии древнерусского языка
Вопросы теории лингвистической географии
Диалектография русского языка
Очерк грамматики современного русского литературного языка. Ч. I, совм. с В. Н. Сидоровым. 1945.
Очерки диалектологии рязанской мещеры // Материалы и исследования по русской диалектологии. Т. 1. М.-Л., 1949.
Очерки русской диалектологии. Ч. 1. 1949.
Фонетика современного русского литературного языка. М., 1956.
Русское литературное произношение. М., 1950 (3 изд., М., 1958; 4 изд., М., 1968; 5-е изд., 1972).
Русская литература и диалектная фонетика. М.. 1974.
Ударение в современном русском литературном языке. 2 изд. М., 1958.
Орфоэпический словарь русского языка. Произношение, ударение, грамматические формы. Русский язык. 1989.


== Ծանոթագրություններ ==
Բախտիյար Ահմեդով

Բախտիյար Շահաբուտդինովիչ Ահմեդով (կում.՝ Агьматланы Багьтияр Шагьабутдинни уланы, օգոստոսի 5, 1987(1987-08-05), Նիժնեե Կազանիշչե (գյուղ, Բույնակսկի շրջան), Բույնակսկի շրջան, Դաղստանյան ԻԽՍՀ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ազատ ոճի ըմբիշ, 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, Ռուսաստանի երկակի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնության մրցանակակիր։


== Կենսագրություն ==
Բախտիյար Ահմեդովը ծնվել է 1987 թվականի օգոստոսի 5-ին Դաղստանի ԻԽՍՀ Բույնակսկի շրջանի Նիժնեե Կազանիշչե գյուղում։ Ստորին Կազանիշե, Բուինակսկի շրջան։ Ազգությամբ կումիկ է։ Իր մարզական կարիերան ավարտել է 2012 թվականին։
Ավարտել է Ռոստովի պետական համալսարանը։
2013 թվականի փետրվարի 17-ին Մախաչկալայում հոսպիտալացվել է որովայնի շրջանում հրազենային վնասվածքով։ Դաղստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի տեղեկատվության համաձայն՝ Ահմեդովը պատահաբար կրակել է ինքն իր վրա՝ ավտոմեքենա վարելիս ձեռքը վերցնելով ատրճանակը։ Վիրահատության արդյունքում գնդակը դուրս է բերվել։


=== Դոպինգային սկանդալ և Օլիմպիական խաղերի ոսկին ===
2016 թվականի օգոստոսի 29-ին ազատ ոճի ըմբիշ Արթուր Թայմազովը, որին Բախտիյարը պարտվել էր 2008 թվականի Պեկինի Ամառային օլիմպիական խաղերի եզրափակիչում, պաշտոնապես զրկվել է ոսկե մեդալից և օլիմպիական չեմպիոնի կոչումից ՄՕԿ-ի դոպինգ թեստերի ձախողման պատճառով։ Արդյունքում ոսկին շնորհվել է Բախտիյար Ահմեդովին, և 2018 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Մոսկվայում նա ստացել է 2008 թվականի Օլիմպիական աղերի ոսկե մեդալը։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիճանի մեդալ – ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, 2008 թվականին Պեկինում 29-րդ Օլիմպիական խաղերում ցույց տված մարզական բարձր ձեռքբերումների համար (2009)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բախտիյար Ահմեդով – օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում (անգլ.)
Բախտիյար Ահմեդովի էջը International Wrestling Database կայքում (անգլ.)
Բախտիյար Ահմեդովի էջը Ռուսաստանի սպորտային ըմբշամարտի ֆեդերացիայի կայքում Archived 2010-10-12 at the Wayback Machine.