Օլեքսանդր Բոժկո

Օլեքսանդր Իվանովիչ Բոժկո (ուկրաիներեն՝ Олександр Іванович Божко, 1946, ապրիլի 1, գ. Նովի Բեզրադիչի, Ուկրաինա), ուկրաինացի դիվանագետ, թարգմանիչ, հայագետ, հայ գրականության թարգմանիչ, 1996-2001, 2005-2010 թթ.` Հայաստանում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Կենսագրություն ==
1973 թ. ավարտել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, ուկրաիներենի և հայերենի մասնագետ է։ Երկամյա ստաժավորում է անցել Երևանի պետական համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է հայոց լեզու և գրականություն։ Հեռակա սովորել է Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում (1975)։ Փայլուն տիրապետում է հայերենին։ Գիտի նաև ռուսերեն և ֆրանսերեն։ Ուկրաինայի և Հայաստանի գրողների միությունների անդամ է։


== Աշխատանքային ուղի ==
1962-1964` փականագործ Կիևի գործարաններից մեկում
1964-1965` լուսավորող Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում
1965-1968` ծառայություն ԽՍՀՄ զինված ուժերում
1973-1975` ստաժոր-հետազոտող ԵՊՀ-ում, հեռակա ուսուցում ՀԽՍՀ ԳԱ գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում
1975-1979` «Літературна Україна» («Գրական Ուկրաինա») թերթի թղթակից, բաժնի վարիչ
1979-1984` «Всесвіт» («Տիեզերք») ամսագրի խմբագիր
1984-1986` ստեղծագործական աշխատանք Ուկրաինայի գրողների միությունում
1986-1990` կրկին «Всесвіт» ամսագրի խմբագիր
1990-1992` Ուկրաինայի գրողների միության Կիևի կազմակերպության պատասխանատու քարտուղար
1992-1993` Ուկրաինայի ԳԱ արևելագիտության ինստիտուտի տեղեկատվության և գիտական հրատարակությունների բաժնի վարիչ
1993-1996` 1-ին տարածքային վարչության ԱՊՀ երկրների և Վրաստանի հետ երկկողմ կապերի բաժնի խորհրդական, Ուկրաինայի ԱԳՆ-ի ԱՊՀ երկրների վարչության պետի պաշտոնակատար, այնուհետև` պետ
19.07.1996-28.12.2001` Հայաստանի Հանրապետությունում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան
31.12.2004-21.06.2005` Ղրղզստանում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան
21.06.2005-22.07.2010` կրկին Հայաստանի Հանրապետությունում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպանԴիվանագիտական աստիճանը` արտակարգ և լիազոր դեսպան


== Թարգմանություններ, գրականագիտություն ==
Հեղինակ է մշակութաբանական և գրականագիտական ավելի քան 100 հոդվածի, թարգմանությունների հայերենից։
Օ. Բոժկոյի թարգմանությամբ լույս են տեսել «Սասունցի Դավիթը», Վարդան Վարդանյանի «Կոմիտաս» վիպակը, Մուշեղ Գալշոյանի՝ արևմտյան Հայաստանի մասին վիպակները, Զորայր Խալափյանի, Հրանտ Մաթևոսյանի, Կարեն Սիմոնյանի, Սերո Խանզադյանի, Աղասի Այվազյանի, Հովհաննես Կամենացու, Րաֆֆու և այլոց գրքերը։ Նրա հոդվածները, ակնարկները հիմնականում նվիրված են հայ-ուկրաինական գրական կապերին։


== Ընտանիք ==
Հայրը՝ Իվան Իվանի Օբերեմոկ (ծն. 1924)` թոշակառու
Մայրը` Եկատերինա Զախարի Բոժկո (1922–1997)
Կինը՝ Ռաիսա Ալբերտի Ղարագյոզյան (ծն. 1948, Գորիսում)` թարգմանիչ, Ուկրաինայի գրողների միության անդամ
Դուստրը` Օլեսյա (1975)` Ուկրաինայի ԱԳՆ-ի աշխատակից
Դուստրը` Արմինե (1977)` նկարչուհի


== Պարգևներ ==
2005 թ. պարգևատրվել է Ուկրաինայի կառավարության պատվոգրով։
2010 թ. սեպտեմբերին պարգևատրվել է Հայաստանի ազգային գրադարանի «Հակոբ Մեղապարտ» հուշամեդալով և Հայաստանի գրողների միության պատվոգրով։
2013 թ. հոկտեմբերին պարգևատրվել է ՀՀ սփյուռքի նախարարության «Մայրենիի դեսպան» մեդալով


== Գրականություն ==
Օրեստ Սուբտելնի «Ուկրաինա։ Պատմություն» (Հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը), Վաղարշապատ, 2010
«Անմար լույսը տաղանդի...». Օ. Բոժկոյի նախաբանը Միխայլո Կոցյուբինսկու «Մոռացված նախնիների ստվերները» գրքում (թարգմանիչ՝ Ռաիսա Ղարագյոզյան), Երևան, «Նաիրի», 2012
Հոդված «Հովհաննես Կամենացու «Խոթինյան պատերազմը»` Ուկրաինայի հայերի պատմական և գրական հուշարձանը 17-րդ դարի», «Всесвіт» ամսագիր, թիվ 1-2, 2012


== Ծանոթագրություններ ==