Ֆուստանելա

Ֆուստանելա, կիսաշրջազգեստի ձև ունեցող հագուստ, որ կրում էին տղամարդիկ Բալկանյան մի շարք երկրներում՝ Հունաստանում, Ալբանիայում, Բուլղարիայում։ Նման է քիլթին։ Ներկայումս ֆուստանելան կազմում է հունական ու ալբանական ավանդական հագուստի մաս, ինչպես նաև Հունսատանի զինված ուժերի էլիտար բաժանմունքների (օրինակ՝ էվզոնների նախագահական պահակախմբի) պաշտոնական համազգեստի մաս է։


== Պատմություն ==
Որոշ հետազոտողներ գտնում են, որ ֆուստանելան առաջացել է հռոմեական տոգայից։ Հռոմեական կայսրերից շատերի արձանները կրում են ծալքավոր կիսաշրջազգեստ, որ հասնում է մինչև ծնկները։ Ավելի ցուրտ տարածաշրջաններում ստեղծվում էին ավելի շատ ծալքեր ունեցող կիսաշրջոզգեստներ, որպեսզի ապահովեն տաքությունը։ Էվզոնների ֆուստանելան ունի 400 ծալք։
Բյուզանդիայի հույները ֆուստանելան անվանել են պոդեա, որ նշանակում է «գոգնոց»։ Պոդեա կրում էին, մասնավորապես, ակտրիտները XII դարում, այդ թվում՝ Դիոգենես Ակտրիտասը։ Հայտնաբերված պոդեաները վերաբերում են Բյուզանդիայի Մանուիլ I Կոմնին կայսեր գահակալման ժամանակաշրջանին՝ շուրջ 1180-ական թվականներին, այսինքն՝ Օսմանյան նվաճումներից մի քանի դար առաջ։ Ալբանիայում ֆուստանելան ի սկզբանե եղել է հարավային շրջանների բնակչության՝ տոսկյան ալբանացիների հագուստի բաղկացուցիչ մասը։ Հետազոտողների մի մասը կարծում է, որ ֆուստանելան Հունաստանում տարածում է գտել հենց ալբանացիների շնորհիվ՝ Օսմանյան կայսրության կողմից շրջափակման ժամանակ, որն սկսվել է XV դարում։ Սակայն ֆուստանելան Հունաստանում մեծ տարածում ուներ դեռ 12-րդ դարից սկսած։ Ֆուստանելայի գործածությունը հագուստի մեջ Հունաստանի Էպիր տարածաշրջանի բնակչության շրջանում տարածվել է ալբանացիների կողմից XVIII ու XIX դարերում։
Ֆուստանելայի նման կիսաշրջազգեստներն ավանդական հագուստի մաս են կազմում նաև Ռումինիայում ու Սիրիայում։ Ընդ որում՝ այդ ազգերից յուրաքանչյուրը պնդում է, թե հենց իրենք են առաջինն սկսել գործածել նման հագուստ։ Գրական ստեղծագործություններում նկարագրված ու մշակութային հուշարձաններում առկա ավանդական հագուստների նմանությունները վերջնականապես չեն հաստատում այդ վարկածներից որևէ մեկը, բայց և չեն էլ ժխտում։


== Անվանումը ==
Ֆուստանելա բառը ծագում է իտալերեն fustagno 'հանդիսովոր' + -ella (փոքրացուցիչ ածանց) բառից. այդպես էր կոչվում այն կտորը, որից պատրաստվել է առաջին ֆուստանելան։ Բառն իր հերթին ծագում է միջին լատիներեն fūstāneum բառից, որը հավանաբար կազմվել էfustis - "փայտե ձող" բառից։ Այլ հետազոտողներ գտնում են, որ դա պատճենում հունարեն xylino (ξύλινο) բառից, որ բառացի նշանակում է "փայտե", այսինքն՝ "բամբակ"։ Որոշ ուսումնասիրողներ էլ կարծիք են հայտնում, թե անվանումը ծագում է Կահիրեի Ֆոստատ արվարձանի անունից, որտեղ պատրաստվել է կտորը։


=== Անվանումը տարբեր լեզուներով ===
Կիսաշրջազգեստ ու զգեստ բառերի տարբերակները տրված են համեմատության համար.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Angelomatis-Tsougarakis Helen (1990)։ The Eve of the Greek Revival: British Travellers' Perceptions of Early Nineteenth-Century Greece։ New York, New York  and Oxford, United Kingdom: Routledge։ ISBN 978-0-41-503482-1 
Babiniotis George D. (1998)։ Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Greek)։ Athens, Greece: Kentro Leksikologias։ ISBN 978-9-60-861900-5 
Beller Manfred, Leerssen Joep (2007)։ Imagology: The Cultural Construction and Literary Representation of National Characters: A Critical Survey։ Amsterdam, The Netherlands and New York, New York: Rodopi։ ISBN 90-420-2317-1 
du Fresne Charles (1678)։ Glossarium ad Scriptores Mediae & Infimae Latinitatis (Volume 2)։ Lutetiae Parisiorum: Ludovicum Billaine 
Ethniko Historiko Mouseio (Greece), Maria Lada-Minōtou, I. K. Mazarakēs Ainian, Diana Gangadē, and Historikē kai Ethnologikē Hetaireia tēs Hellados (1993)։ Greek Costumes: Collection of the National Historical Museum։ Athens, Greece: Historical and Ethnological Society of Greece 
Evans Arthur (2006) [1886]։ Ancient Illyria: An Archaeological Exploration։ New York, New York and London, United Kingdom: I.B. Tauris։ ISBN 978-1-84-511167-0 
Forster Edward Seymour (1960)։ A Short History of Modern Greece: 1821-1956։ London, United Kingdom: Methuen 
Fox Lilla Margaret (1977)։ Folk Costumes from Eastern Europe։ London, United Kingdom: Chatto & Windus (Random House)։ ISBN 0-7011-5092-0 
Gjergji Andromaqi (2004)։ Albanian Costumes through the Centuries: Origin, Types, Evolution (Albanian)։ Tirana, Albania: Mësonjëtorja։ ISBN 978-9-99-436144-1 
Institute of Modern Greek Studies (1998)։ Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής։ Thessalonica, Greece: Aristotelion Panepistimio Thessaloniki 
Kazhdan Alexander Petrovich, ed. (1991)։ The Oxford Dictionary of Byzantium։ New York, New York and Oxford, United Kingdom: Oxford University Press։ ISBN 0-19-504652-8 
Konitza Faik (1957)։ Albania: The Rock Garden of Southeastern Europe, and other Essays։ Boston, Massachusetts: Vatra 
Morgan Charles Hill (1942)։ Corinth: The Byzantine Pottery 11։ Cambridge, Massachusetts: Published for the American School of Classical Studies at Athens, Harvard University Press։ OCLC 36957616 
Nasse George Nicholas (1964)։ The Italo-Albanian Villages of Southern Italy։ Washington, District of Columbia: National Academy of Sciences-National Research Council 
Notopoulos James A. (1964)։ «Akritan Ikonography on Byzantine Pottery»։ Hesperia 33 (2): 108–133։ ISSN 0018-098X։ JSTOR 147182։ doi:10.2307/147182 
Paulicelli Eugenia, Clark Hazel (2009)։ The Fabric of Cultures: Fashion, Identity, and Globalization։ New York, New York and Oxford, United Kingdom: Taylor & Francis (Routledge)։ ISBN 978-0-41-577542-7 
Smithsonian Institution and Mouseio Benakē (1959)։ Greek Costumes and Embroideries, from the Benaki Museum, Athens: An Exhibition Presented Under the Patronage of H.M. Queen Frederika of the Hellenes։ Washington, District of Columbia: Smithsonian Institution 
Verinis James P. (May 2005)։ Spiridon Loues, the Modern Foustanéla, and the Symbolic Power of Pallikariá at the 1896 Olympic Games։ Journal of Modern Greek Studies 23 (1)։ էջեր 139–175։ doi:10.1353/mgs.2005.0010 (չաշխատող հղում)
Wolff Robert Lee (1974)։ The Balkans in our Time։ Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press 
Wright Robert K., Greenwood John T. (2007)։ Airborne Forces at War: From Parachute Test Platoon to the 21st Century։ Annapolis: Naval Institute Press (Association of the United States Army)։ ISBN 978-1-59-114028-3