Վե Վե Նու

Վե Վե Նու (բիրմաներեն՝ ဝေဝေနု, 1987, Buthidaung, Maungdaw District, Rakhine State, Մյանմա), մյանմացի իրավապաշտպան, որը Մյանմայում աշխատում է մարդու իրավունքների, մասնավորապես` ռոհինջա էթնիկ խմբի իրավունքների հետ կապված իրավիճակի բարելավման ուղղությամբ։ Վե Վե Նուն 2014 թվականին ընդգրկվել է «BBC 100 Women» ցանկում, իսկ 2017 թվականին «Time» ամսագիրը նրան անվանել է Նոր սերնդի առաջնորդներից մեկը (անգլ.՝ Next Generation Leaders):


== Կենսագրություն ==
Վե Վե Նուն ծնվել և մեծացել է 1987 թվականին Ռաքհայն նահանգում գտնվող Բութիթաուն քաղաքում` ռոհինջա ծնողների ընտանիքում։ 1993 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Յանգոն։ Հայրը` Չժո Մին Յուն, զբաղվել է աշխատանքային իրավունքով, խունտան նրա վրա ճնշում է գործադրել, ինչի պատճառով նա որոշել է ընտանիքը մայրաքաղաք տեղափոխել։


=== Բանտարկություն ===
Վե Վե Նուն 16 տարեկանում ընդունվել է Արևելյան Յանգոնի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ Երկու տարի անց` 2005 թվականին, Վե Վե Նուն և նրա բարեկամները ձերբակալվել են։ Պատճառը եղել է նրա հոր քաղաքական գործունեությունը, որը հաղթանակ է տարել երկրի խորհրդարանական ընտրություններում, սակայն իշխող ռազմական խունտան հրաժարվել է ճանաչել դրանց արդյունքները։
Վե Վե Նուի ծնողները և նրանց բոլոր երեխաները ազատազրկվել են «ներգաղթի օրենքը խախտելու համար» և որպես «սպառնալիք ազգային անվտանգությանը»։ Դատական գործընթացն ընթացել է առանց փաստաբանների, դատավորները դատի ընթացքում նշումներ չեն արել։ Վե Վե Նուն դատապարտվել է 17 տարեկանում, իսկ հայրը` 47 տարեկանում։ Երկուսն էլ դատապարտվել են Ինսեյն բանտում, որը գտնվում է Յանգոնում, ընդ որում` Վե Վե Նուն, նրա քույրը ու մայրը պահվել են մեկ ընդհանուր սենյակում։ Չժո Մին Յուն պատիժը կրել է մեկ մենախցում, իսկ նրա որդուն ուղարկվել է մեկ այլ բանտ։
Բանտարկության ժամանակ Վե Վե Նուն ծանոթացել է մյուս բանտարկյալ կանանց հետ և նրանցից շատ բան սովորել, ինչի պատճառով բանտն անվանել է «կյանքի ուսուցման վայր»։ 2012 թվականի հունվարին Թեյն Սեյնը համաներում է հայտարարել, որի վերաբերել է նաև Վե Վե Նուի ընտանիքը։ Բանտում գտնվելու վատ պայմանների պատճառով քույրը վարակվել է անբուժելի հեպատիտ C-ով, իսկ հոր մոտ խոնավությունից զարգացել է սրտի հիվանդությունը։


=== Իրավապաշտպանական գործունեություն և կրթություն ===
Վե Վե Նուն ավարտել է Արևելյան Յանգոնի համալսարանում կիսատ թողած ուսումը, իսկ հետո Բրիտանական խորհրդում հաճախել մեկամյա քաղաքագիտական ծրագրի և անցել տարբեր քաղաքական թրեյնինգներ։ Նա հիմնադրել է երկու հասարակական կազմակերպություն` «Women’s Peace Network-Arakan» և «Justice for Women»: Դրանցից առաջինը զբաղվում է Մյանմայում բոլոր սեռերի մարդկանց խաղաղության ամրապնդմամբ և փոխըմբռնում է քարոզում մարդկանց բոլոր խմբերի միջև։ «Justice for Women»-ը կարիքավոր կանանց մասնագիտական օգնություն տրամադրող իրավաբանների ցանց է։ Վե Վե Նուն դասախոսություններ է կարդում ընտանեկան բռնության, սեռական ոտնձգությունների և բռնության հետ կապված այլ հարցերի մասին։ Թվիթթերում գործարկել է «#MyFriend» հաջող քարոզարշավը, որը տարբեր խմբերի անհատների միջև բարեկամություն է ցույց տվել։
Վե Վե Նուն դասախոսություններ է կարդացել նաև շատ կազմակերպություններում։ 2017 թվականին նա ելույթ է ունեցել «Oslo Freedom Forum»-ում։ Նա նաև աշխատել է Մյանմայում ՄԱԿ-ի հետ Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով։ Նրան հրավիրել են Սպիտակ տուն և ԱՄՆ Կոնգրես` այցելության նպատակով։ 2017 թվականի դրությամբ Վե Վե Նուն մագիստրոսական ծրագիր է անցել Բերկլիի կալիֆոռնյան համալսարանում։


== Մրցանակներ ==
2015 թվականին Վե Վե Նուն հայտնվել է «Foreign Policy Top 100 Global Thinkers» ցանկում և Ջորջ Բուշի նախագահական կենտրոնում մասնակցել անցումային քաղաքական ռեժիմներով երկրների երիտասարդ առաջնորդների համար նախատեսված «Liberty and Leadership Forum» ուսուցողական ծրագրին։ 2016 թվականին նրան «Salt» ամսագրում անվանել են ոգեշնչող հարյուր կանանցից մեկը, իսկ հաջորդ տարի «Time» ամսագրում՝ նոր սերնդի առաջնորդներից մեկը։ 2018 թվականին Ջորջթաունի համալսարանի անունից Վե Վե Նուն ստացել է Հիլարի Քլինթոնի անվան մրցանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հարցազրույց Financial Times-ում
Ելույթը Oslo Freedom Forum-ում
Young Rohingya woman chases dream of peace and justice in Myanmar
Burma’s Moment of Truth