Վիլայաթ Կովկաս

Վիլայաթ Կովկաս, իսլամիստական ահաբեկչական խմբավորման մաս, որը գործում էր Հյուսիսային Կովկասում՝ Ռուսաստանում։ ԻՊ-ը հայտարարել է 2015 թվականի հունիսի 23-ին նոր նահանգ ձևավորելու մասին և Ռուստամ Ասելդերովին նշանակել է նրա առաջնորդ։


== Նախորդող իրադարձություններ ==
2014 թվականի դեկտեմբերի վերջին Դաղստանի ավազակախմբի ղեկավար Ջամաաթ շարիաթ Ռուստամ Ասելդերովը հավատարմության երդում է տվել Իսլամական պետության առաջնորդ Աբու Բաքր ալ Բաղդադիին։ Կովկասյան էմիրությունում պառակտում է տեղի ունեցել։ 2015 թվականի հունիսի վերջին «Վիլայաթ Նոխչիյչոյի» պարագլուխ Ասլան Բյուտուկաևը և Դաղստանից, Չեչնիայից, Ինգուշեթիայից և Կաբարդինո-Բալկարիայից գրոհայինների բազմաթիվ խմբեր երդվել էին հավատարմության երդում տալ։


== Պատմություն ==
2015 թվականի հունիսի 23-ին «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման ներկայացուցիչ Աբու Մուհամմադ ալ Ադնանին ընդունեց այդ հայտարարությունները և հայտարարեց նոր վիլայեթի ստեղծման մասին, այս անգամ Հյուսիսային Կովկասում։ Ադնանին Ասելդերովին անվանել է վիլայաթի առաջնորդ և դիմել տարածաշրջանի մյուս գրոհայիններին, որպեսզի նրանք հետևեն իրեն։ «Իրավատերերի տիրակալն ընդունել է նրանց երդումը և հարգարժան Շեյխ Աբու Մուհամադ Ալ-Կադարիին նշանակել Կովկասի վալիոմ»,- հայտարարել է Ադնանին։
Խմբավորումը ստանձնել է Հարավային Դաղստանում ռուսական ռազմակայանի վրա առաջին հարձակման պատասխանատվությունը, Ս. Մագարամկենտը 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, ընդ որում ռուսական ԶԼՄ-ները ուժայինների վրա ոչ մի հարձակման մասին չեն հայտնել։ Սեպտեմբերին հրապարակված տեսանյութում Ասելդերովը դիմել է Կովկասում «Իսլամական պետության» կողմնակիցներին՝ Իրաք և Սիրիա գնալու փոխարեն անտառ գնալու խնդրանքով։
2015 թվականի նոյեմբերի 22-ին Նալչիկում խոշոր հատուկ գործողության ընթացքում ոչնչացվել է 14 հոգուց բաղկացած ավազակախումբ։
2015 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ Մոսկվայի ժամանակով 23:30-ին, զինյալները, որոնք թաքնվում էին Նարին-Կալա Դերբենդի ամրոցից ոչ հեռու գտնվող անտառում, կրակ են բացել զբոսաշրջիկների վրա, որոնք գտնվում էին Նարին-Կալա միջնաբերդի դիտահրապարակում էքսկուրսիաների ժամանակ։ Արդյունքում զոհվել է Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ ծառայության աշխատակիցը, ևս 11 մարդ վիրավորվել է։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ԻՊ-ն ստանձնել է հարձակման պատասխանատվությունը՝ հայտարարելով, որ սա առաջին հաջող հարձակումն է Ռուսաստանի տարածքում։
2016 թվականի փետրվարի 15-ին Դաղստանի Դերբենդի շրջանում պայթուցիկով լցոնված ավտոմեքենայով գրոհայինը Դաղստանի Ջեմիկենտի շրջանում նրա մեքենան կանգնեցնելիս պայթյուն է իրականացրել։ Արդյունքում զոհվել է 2 ոստիկան, ևս 17 մարդ վիրավորվել է։ Մարտի 5-ին ԻՊ-ի մեդիայի թողարկած և «շահութաբեր առևտուր» անվանումը ստացած տեսանյութում ցուցադրվել է գրոհայինի պաշտոնում ինքնապայթեցում կատարած անձի ուղերձը։
2016 թվականի հունիսի 16-17-ը Հարավային Դաղստանում ոչնչացվել է 10 գրոհայիններից բաղկացած խոշոր խումբ՝ Վիլայաթ Կավկազ-ի հրամանատարներից մեկի՝ Հասան Աբդուլլաևի գլխավորությամբ։
2016 թվականի հուլիսի 9-ին Մախաչկալայի արվարձանում ոչնչացվել է ևս մեկ խոշոր խումբ՝ 9 գրոհայիններից բաղկացած։
2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մախաչկալայում և Իբերբաշում միաժամանակյա հատուկ գործողության ընթացքում ոչնչացվել են 6 գրոհայիններ, որոնք մասնակից են եղել Ռուսաստանի հերոս Մագոմեդ Նուրբագանդովի սպանությանը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունների հատուկ գործողության ընթացքում ոչնչացվել է վիլայաթի առաջնորդ Ռուստամ Ասելդերովը և նրա մի քանի մերձավորներ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 17-ին մի խումբ գրոհայիններ հարձակում են գործել Գրոզնիում ոստիկանության աշխատակիցների վրա։ Ընթացքում մի քանի տեղի ունեցած մարտական բախումներից սպանվել է երեք հրոսակախմբերը. 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ԻՊ-ն տեսանյութ է հրապարակել, որում ցուցադրել է Գրոզնիի վրա հարձակվողների դիմումը։
2017 թվականի մարտի 24-ի գիշերը գրոհայինները հարձակում են գործել Ռոսգվարդիայի Նաուրսկայայի զորամասի վրա։ Զինծառայողներն առանց զենքի են եղել, քանի որ երեկոյան ժամը 6-ին նրանք իրենց զենքը հանձնում են պահպանության սենյակ, գրոհայինները 8-ն են եղել. 6-ը ներխուժել են զորամասի տարածք, 2-ը մնացել են պահակակետում։ Գրոհայիններն անցել են պատնեշով, և օգտվելով մառախուղից մտել են հսկիչ անցակետ և սպանել քնած հերթապահներին՝ վերցնելով նրանց զենքը։
2018 թվականի փետրվարի 18-ին Մոսկվայի ժամանակով ժամը 16:00-ի սահմաններում Կիզլյարի 22-ամյա բնակիչ, Դաղստանի Տարումովի շրջանի Արշալույս գյուղի բնակիչ Հալիլ Խալիլովը որսորդական հրացանից կրակ է բացել եկեղեցու ծխականների ուղղությամբ։ Արդյունքում զոհվել է 5 մարդ, ևս 4-ը վիրավորվել են։ Ավելի ուշ տեսանյութ է հայտնվել, որում ահաբեկիչը հավատարմության երդում է տալիս Իսլամական պետությանը։ ԻՊ-ի հետ կապված «Ամակ» լրատվական աղբյուրը հայտնել է, որ հարձակվողը եղել է Իսլամական պետության զինվոր։
2018 թվականի ապրիլի 21-ին Դերբենտում խոշոր հատուկ գործողության ընթացքում ոչնչացվել է 9 զինյալ։
2018 թվականի օգոստոսի 20-ին հինգ գրոհայիններ Գրոզնիում և Շալիում դանակներով հարձակում են գործել ոստիկանների վրա։ 


== Խմբավորումը ահաբեկչական կազմակերպություն ճանաչածներ ==


== Ֆինանսավորում ==
Ավելի վաղ խմբավորումը ֆինանսավորվել է Վրաստանի միջոցով, այսօրվա դրությամբ ֆինանսավորման աղբյուր է հանդիսանում «Իսլամական պետության» ֆինանսական բազան, որոնց հետևում կանգնած են Սաուդյան Արաբիան, Քաթարը և տարբեր հիմնադրամներ։


== Ծանոթագրություններ ==