Իլինոյսի համալսարան

Իլինոյսի համալսարան (անգլ.՝ University of Illinois), Իլինոյս նահանգի պետական համալսարանների համակարգ, բաղկացած երեք կամպուսներից․ կամպուս Ուրբանա-Շամպեյնում, կամպուս Չիկագոյում և կամպուս Սփրինգֆիլդում։ Ընդհանուր առմամբ Իլինոյսի համալսարանում սովորում է ավելի քան 89 հազար ուսանող։


== Համակարգ ==
Իլինոյսի համալսարանի համալսարանական համակարգը ներառում է երեք համալսարան ԱՄՆ Իլինոյս նահանգում՝ Ուրբանա-Շամպեյն, Չիկագո և Սփրինգֆիլդ․ Ուրբանա-Շամպեյն կամպուսը հայտնի է նաև որպես «U of I» կամ «UIUC», մինչդեռ Չիկագոյի համալսարանը հայտնի է որպես «UIC», իսկ Սփրինգֆիլդի համալսարանը՝ «UIS»։
Համակարգը կառավարվում է հոգաբարձուների խորհրդի կողմից, որը կազմված է տասներեք անդամից՝ Իլինոյսի նահանգապետը, ինը հոգաբարձուներ, որոնք նշանակվում են նահանգապետի կողմից և երեք ուսանող, որոնք ընտրվում են հանրաքվեով։ Յուրաքանչյուր համալսարանից ընտրվում է մեկ անդամ։ Երեք ուսանողներից միայն մեկն ունի ձայնի իրավունք։
1867 թվականի հիմնադրումից ի վեր համալսարանն ունեցել է 20 նախագահ։


== Ուրբանա-Շամպեյն ==
Ուրբանա-Շամպեյն կամպուսը հիմնադրվել է 1867 թվականին որպես Իլինոյսի արդյունաբերական համալսարան։ Այն 37 պետական հողատարածքի տրամադրման հաստատություններից մեկն էր, որը ստեղծվել էր այն բանից հետո, երբ 1862 թվականին Աբրահամ Լինքոլնը ստորագրեց Մորիլի օրենքը։ Համալսարանը 1885 թվականին փոխեց իր անունը՝ Իլինոյսի համալսարան, իսկ 1982 թվականին՝ Իլինոյսի համալսարան Ուրբանա-Շամպեյնում։ «UIUC»-ը կամ ավելի հաճախ «ILLINOIS»-ը 16 քոլեջների և ուսումնական ստորաբաժանումների տունն է, ներառյալ գյուղատնտեսական, սպառողական և բնապահպանական գիտությունների քոլեջը․ Կիրառական առողջապահական գիտությունների քոլեջ․ Գիես բիզնեսի քոլեջը․ Կրթական քոլեջ․ Գրեյնջերի ճարտարագիտական քոլեջը․ Գեղարվեստի և կիրառական արվեստի քոլեջ․ Ընդհանուր ուսումնասիրությունների բաժին․ Ավարտական քոլեջ․ Աշխատանքի և արտադրական հարաբերությունների դպրոց․ Իրավագիտության քոլեջ․ Ազատական արվեստի և գիտությունների քոլեջ․ Տեղեկատվական գիտությունների դպրոց․ Մեդիա քոլեջ․ Կառլ Իլինոյս բժշկական քոլեջ․ Սոցիալական աշխատանքի դպրոց և անասնաբուժական քոլեջ։
Այստեղ է գտնվում նաև Գերհամակարգչային հավելվածների ազգային կենտրոնը՝ «NCSA», որտեղ Մարկ Անդրիսենը («Netscape»-ի համբավը) և այլք օգնեցին մշակել «Մոզաիկ վեբ զննարկիչ»-ը՝ առաջին HTML բրաուզերը, որը կարող է պատկերներ ներկայացնել։ Բացի այդ, 1987 թվականին NCSA-ն ստեղծեց «NCSA Telnet» ծրագիրը, որը թույլ էր տալիս օգտվողներին հեռակա մուտք գործել գերհամակարգչի ռեսուրսներ։ «Petascale Blue Waters»-ը, որը պետք է ավարտվեր 2011 թվականին, աշխարհի ամենաարագ սուպերհամակարգիչներից է։
«UIUC»-ն և նրա շրջանավարտները հատկապես հայտնի են ճարտարագիտության մեջ իրենց ներդրումով, ներառյալ գյուտերը, ինչպիսիք են «Լեդ»-ը, պլազմային էկրանը և ինտեգրված միացումը։ Գրադարանը աչքի է ընկնում ինչպես երկրի ամենամեծ հանրային ակադեմիական գրադարանը, որն ունի ավելի քան քառասուն գերատեսչական գրադարաններ, այնպես էլ ունի ավելի քան տասներկու միլիոն հատոր։ Ամեն տարի գրադարանը շրջանառում է մոտ 1,2 միլիոն նյութ և պատասխանում է մոտ 293,000 տեղեկատու հարցերի։ Համալսարանը բարձր վարկանիշ ունի հոգեբանության, ճարտարագիտության, իրավունքի, գրադարանային և տեղեկատվական գիտության, քիմիայի, համակարգչային գիտության, աշխատանքային և արդյունաբերական հարաբերությունների, կրթական հոգեբանության, ֆինանսների, հաշվապահության, բիզնեսի կառավարման, հաղորդակցության և երաժշտության ոլորտներում։ Ֆիզիկայի պրոֆեսոր Ջոն Բարդինն իր կյանքի ընթացքում երկու անգամ արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի, որը ոչ մի այլ հետազոտող չի ստացել։ Դպրոցի երթի նվագախումբը, որը կոչվում է «Քայլարշավ Իլինիում» (Marching Illlini), նույնպես հիանալի համբավ է վայելում։ Մինչև վերջերս Համալսարանի մարզական թիմերի խորհրդանիշը բնիկ ամերիկացի գործիչ գլխավոր Իլինիվեկն էր, ինչը զգալի հակասությունների տեղիք էր տվել։ Գլխավոր Իլինիվեկը ավարտեց իր վերջին ելույթը 2007 թվականի փետրվարի 21-ին և այդ ժամանակվանից հեռացավ ելույթից և որպես դպրոցի պաշտոնական խորհրդանիշ։
Ներկայումս համալսարանը պարծենում է աշխարհի ամենաառաջադեմ համակարգչային գիտության շենքով, Սիբել կենտրոնով, ինչպես նաև համաշխարհային մակարդակի բազմաթիվ այլ հետազոտական լաբորատորիաներով, ինչպիսիք են Լումիս ֆիզիկայի լաբորատորիան։


== Չիկագո ==


== Սփրինգֆիլդ ==
Համակարգի նորագույն համալսարանը Իլինոյսի Սփրինգֆիլդի համալսարանն է։ Այն գտնվում է Իլինոյս նահանգի մայրաքաղաք Սփրինգֆիլդում։ Երբ այն բացվեց 1969 թվականին, այն կոչվեց Սանգամոնի պետական համալսարան և բացառապես բարձր մակարդակի համալսարան էր, որը սպասարկում էր միայն բարձր դասարանների և ասպիրանտների։ 1995 թվականին Սանգամոնի համալսարանը միացավ Իլինոյսի համալսարանի համակարգին և վերանվանվեց որպես Իլինոյսի համալսարան Սփրինգֆիլդում։ Իլինոյսի համալսարանի համակարգը այնուհետև դպրոցը վերին բաժնի համալսարանից տեղափոխեց լիարժեք քառամյա հաստատություն՝ բակալավրիատի ծրագրով։
UIS-ը Իլինոյսի համալսարանի համակարգի ամենափոքր համալսարանն է, որտեղ ընդգրկված է մոտ 4200 ուսանող։ UIS-ն առաջարկում է ավելի քան 50 աստիճան շնորհող ծրագրեր։ Համալսարանի ակադեմիական ուսումնական ծրագիրն ընդգծում է ազատական արվեստի ամուր միջուկը, մասնագիտական ծրագրերի մի շարք, փորձառական կրթության լայն հնարավորություններ և հանրային հարցերի լայն ներգրավվածություն իր ակադեմիական և համայնքային ծառայության նպատակներով։ UIS-ն ունի ամենացածր ուսանող-ուսուցիչ հարաբերակցությունը «U of I» համակարգի բոլոր երեք համալսարաններից։


== Համալսարանի շրջանավարտների համայնք ==
Համաձայն բոլոր երեք համալսարանների ընդհանուր վիճակագրության՝ Իլինոյսի համալսարանի շրջանավարտների համայնքը ամենամեծն է աշխարհում, քանի որ իր հիմնադրման օրվանից համալսարանն ավարտել է ավելի քան 600,000 ուսանող։ Շրջանավարտների համայնքը (UIAA) ունի գրասենյակներ երեք համալսարաններից յուրաքանչյուրում, ինչպես նաև առանձին Կարիերայի կենտրոն, որն առաջարկում է աշխատանքի տեղավորման և առաջխաղացման աջակցություն բոլոր շրջանավարտներին։ Նաև միջոցառումների, մրցանակաբաշխության ծրագրերի և շրջանավարտների շահագրգիռ խմբերի, UIAA-ն հրապարակում է նյութեր՝ շրջանավարտներին համալսարանի և միմյանց հետ կապ պահպանելու համար։ Նա նաև համակարգում է իրավական և շրջանավարտ զբոսաշրջության ծրագրերը։


== Գրականություն ==
Solberg, Winton U. Reforming Medical Education։ The University of Illinois College of Medicine, 1880—1920 (Urbana։ University of Illinois Press, 2009) 309 pp. ISBN 978-0-252-03359-9


== Ծանոթագրություններ ==