Սադակո Սասակի

Սադակո Սասակի (ճապ.՝ 佐々木 禎子, հունվարի 7, 1943(1943-01-07), Հիրոսիմա, Ճապոնիա - հոկտեմբերի 25, 1955(1955-10-25), Sendamachi, Naka-ku, Հիրոսիմա, Ճապոնիա), ճապոնացի աղջիկ, որն ապրում էր Հիրոսիմա քաղաքում։
1945 թվականի օգոստոսի 6-ի Հիրոսիմայի ատոմային ռմբակոծության ժամանակ գտնվել է տանը՝ էպիկենտրոնից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մահացել է 10 տարի հետո արյան քաղցկեղից, որը, ամենայն հավանականությամբ, ռադիացիոն ճառագայթման հետևանք էր։


== Կենսագրություն ==

«Փոքրիկ»-ի պայթեցման ժամանակ երկամյա Սադակոն գտնվում էր տանը՝ էպիկենտրոնից 2 կմ հեռավորության վրա։ Պայթող ալիքը նրան հարվածել է պատուհանից, սակայն աղջիկը կենդանի է մնացել։ 1954 թվականի նոյեմբերին նրա մոտ ի հայտ են գալիս հիվանդության առաջին նշանները՝ վզին և ականջների ետևում ձևավորվում է ուռուցք։
1955 թվականի հունվարին ուռուցք է հայտնվում նաև ոտքերին, իսկ փետրվարի 21-ին լեյկեմիա ախտորոշմամբ տեղափոխվում է հոսպիտալ։ Բժիշկների կարծիքով՝ նրան մնում էր ապրել մեկ տարուց ոչ ավել։
Օգոստոսի 3-ին նրա լավագույն ընկերուհի Չիձուկո Համամոտոն աղջկան ծանոթացնում է մի լեգենդի հետ, ըստ որի, հազար թղթե կռունկ պատրաստող մարդը կարող է ցանկություն պահել, որն անպայման կիրականանա։ Լեգենդը տպավորում է Սադակոյին, և նա, ինչպես և հոսպիտալի շատ հիվանդներ, սկսում են ձեռքի տակ ընկած ցանկացած կտոր թղթից կռունկներ պատրաստել։
Մինչդեռ Սադակոյի առողջական վիճակն էլ ավելի էր վատանում, և 1955 թվականի հոկտեմբերի 25-ին մահանում է։ Համաձայն «Սադակոն և հազար թղթե կռունկեր» գրքի լեգենդի՝ նա կարողացել է պատրաստել ընդամենը 644 կռունկ։ Նրա ընկերներն ավարտել են գործը, և Սադակոն թաղվել է հազար թղթե կռունկների հետ։
Սադակոյին նվիրված ցուցահանդեսի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել Հիրոսիմայի Աշխարհի հուշային թանգարանում, հայտարարվել է, որ աղջիկը կարողացել է ավելի քան հազար թղթե կռունկ պատրաստել։


== Հուշարձաններ և զբոսայգիներ ==

Սադակո Սասակին միջուկային պատերազմի մերժման խորհրդանիշն է դարձել։


=== Հուշարձան Հիրոսիմայում ===

Ոգեշնչվելով Սադակոյի և՛ քաջությամբ, և՛ կամքի ուժով՝ ընկերները և համադասարանցիները հրապարակել են նրա նամակները։ Նրանք նախագծել են հուշարձան կառուցել Սադակոյի և ատոմային ռմբակոծության հետևանքով մահացած երեխաների հիշատակին։ Երիտասարդներն այս նախագծի համար միջոցներ են հավաքել ամբողջ Ճապոնիայից։
1959 թվականին Հիրոսիմայի Աշխարհի զբոսայգում կանգնեցվել է Սադակոյի հուշարձանը՝ ձեռքին թղթե կռունկ։ Արձանի պատվանդանի վրա գրված է հետևյալ գրությունը․ «Սա մեր ողբն է։ Սա մեր աղոթքն է։ Խաղաղություն ամբողջ աշխարհում»։


=== Հուշարձան Սիեթլում ===
Սադակոյին նվիրված հուշարձան կա նաև ԱՄՆ-ի Սիեթլ քաղաքում։ Բնական բարձրություն ունեցող արձանը պատկերում է Սադակոյին՝ ձեռքին թղթե կռունկ։ Պատվանդանին գրված է․

(Սադակո Սասակի։ Աշխարհի զավակ։ Նա մեզ նվիրել է ամբողջ աշխարհի խաղաղության հույսը խորհրդանշող թղթե կռունկը)։


=== Սադակոյի խաղաղության այգին Սանտա Բարբարայում ===
Սադակոյի խաղաղության այգին (անգլ.՝ Sadako Peace Garden) բացվել է 1995 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ Հիրոսիմայի ատոմային ռմբակոծության 50-ամյակին և անվանվել է ի պատիվ Սադակո Սասակիի։ 2002 թվականի հունիսի 30-ին այգին ընդգրկվել է Խաղաղության այգիների ցանցում։
Այգին գտնվում է ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Բարբարա քաղաքի La Casa Maria Retreat Center-ում։ Ստեղծվել է Իզաբել Գրինի և Իրմա Կավատի կողմից՝ որպես մտորումների և ոգեշնչման այգի։
Այգու ներսում կան քարեր, որոնց վրա կռունկներ են փորագրված։


=== Թղթե կռունկի հուշարձան ===
2000 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Նոբորի-տյո Պատանեկան համայնքային բարձրագույն դպրոցի ուսանողական ասոցիացիայի կողմից բացվել է թղթե կռունկին նվիրված հուշարձան։ Հուշարձանի պատվանդանին փորագրված են հետևյալ բառերը՝ «Prayers of the paper cranes here» («Թղթե կռունկների աղոթողներն այստեղ են»)։


== Սադակոն ստեղծագործության մեջ ==

Սադակոյի մասին գրվել են մանկական գրքեր, կոմիքսներ, նկարահանվել են ֆիլմեր և մուլտֆիլմեր, գրվել են երաժշտություններ․

Գրքերից ամենահայտնին՝ Էլեանտոր Քոեր, «Սադակոն և թղթե հազար կռունկն» է, լույս է տեսել 1977 թվականին և հրատարակվել է 18 երկրում։ ԱՄՆ-ում գրքի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ,
Սադակո Սասակիի ողբերգական ճակատագիրը հիմք է ծառայել «Բարև, երեխաներ» գեղարվեստական ֆիլմի համար։ Այն նկարվել է 1962 թվականին Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի կողմից (ռեժիսոր՝ Մարկ Դոնսկոյ),
«Ճապոնական կռունկ» երգ (երաժշտությունը՝ Սերաֆիմա Տուլիկովայի, բառերը՝ Վլադիմիր Լազերևի),
«Թղթե կռունկներ» երգ (երաժշտությունը և բառերը՝ Իրինա Գրիբուլինայի, կատարումը՝ Ռոզա Ռիմբաևայի),
Երազանքի կատարման համար հազարավոր թղթե կռունկներ պատրաստելու թեման օգտագործվել է «Զրահապատ ուրվականը․ միայնակի համախտանիշ» անիմեի երկրորդ եթերաշրջանում,
«Մանկական ժամանակ» անիմեում և մանգայում գլխավոր հերոսուհի Ռինը հավաքում է հազարավոր թղթե կռունկներ, որպեսզի նրա մայրը քաղցկեղից չմահանա,
«Սպլին» խմբի «Дочь Самурая» երգը նվիրված է Սադակո Սասակիին,
Բանաստեղծ Ռասուլ Գամզատովի «Կռունկներ» բանաստեղծության թեման ընտրվել է գրողի՝ Հիրոսիմայում Սադակո Սասակիի հուշարձանը տեսնելուց հետո,
Սադակո Սասակին չորս հայտնի աղջիկներից մեկն է, որոնց պատմություններին է նվիրված Յուրի Յակովլևի «Չորս աղջիկների չարչարանքները․ առեղծված» աշխատությունը (Տանյա Սավիչևա, Աննա Ֆրանկ, Սադակո Սասակի, Սամանտա Սմիթ),
FLIGHT-ի «Խաղաղության կռունկներ» բանաստեղծություն,
Ալեքսանդր Դերքսենի «Կռունկներ» բանաստեղծություն,
«Alai Oli» խմբի «Կռունկներ» երգում հազարավոր կռունկներ հիշատակվում են որպես «ցավի դեմ դեղամիջոց»,
Օլեգ Մեդվեդևի «Կռունկ» երգ,
Սադակոյի և հազարավոր թղթե կռունկների մասին լեգենդը հիշատակվում է Գ․ Ա․ Զոտովի «Հեքիաթասաց» գրքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Masahiro Sasaki: Meine kleine Schwester Sadako. Übersetzt von Mio Aizawa, Hrsg. von Ingrid und Christian Mitterecker. Verlag ingridundchristian.at, Heiligenbrunn 2014, ISBN 978-3-903019-00-3
Ingrid und Christian Mitterecker: Sadakos Plan. Verlag ingridundchristian.at, Heiligenbrunn 2016, ISBN 978-3-903019-16-4
Ingrid und Christian Mitterecker: Die Dankbarkeit des Kranichs. Von Hiroshima bis Fukushima. Wieser Verlag, Klagenfurt 2011, ISBN 978-3-85129-944-1
Karl Bruckner: Sadako will leben G & G Verlagsgesellschaft, 2005, ISBN 3-7074-0275-4.


== Արտաքին հղումներ ==
Սադակոն և թղթե կռունկները Archived 2013-09-25 at the Wayback Machine. — Լուսանկարներ Հիրոսիմայի խաղաղության հուշային թանգարանի պաշտոնական կայքում։