Դպրոցական տարիք

Դպրոցական տարիք, մարդու կյանքի տարիքային որոշակի ժամանակաշրջան։ Մարդը այդ ժամանակաշրջանը նվիրում է կրթությանը և դպրոցական կրթության ստացմանը՝ օրենսդրորեն հաստատված նվազագույն չափով։ Իր մեջ ներառում է տարիքային խմբերի սահմանված քանակ, որը համապատասխանում է օրենսդրորեն հաստատված պարտադիր կրթության նվազագույն ծավալի ժամկետին։ Դպրոցական տարիքի հստակ սահմանված ժամկետները անհրաժեշտ են դպրոցական կրթությանը ենթակա տարիքում գտնվող մարդկանց թվաքանակը հաշվարկելու համար։


== Դպրոցական տարիքի սահմաններ ==
Դպրոցական տարիքը սահմանվում է 6-7 տարեկանից մինչև 17-18 տարեկան հասակը։ Բաժանվում է կրտսեր դպրոցական տարիքի և ավագ դպրոցական տարիքի։ Առաջին շրջանը համարվում է կրտսեր դպրոցական տարիքը (6-7-ից մինչև 10-11 տարեկան), երբ երեխան սովորում է տարրական դասարաններում։ Այդ շրջանում տեղի է ունենում փորձի յուրացում, և ձևավորվում են հոգեկան պրոցեսների ազատ կարգավորման հնարավորությունը և գործողությունների ներքին պլանը։
Ավագ դպրոցական տարիքը նաև կոչվում է պուբերտատ շրջան կամ սեռական հասունացման շրջան։ Սկսվում է միջինում 12 տարեկանից, տղաների մոտ՝ 13-ից մինչև 17-18 տարեկան, աղջիկների մոտ՝ 12-ից 16 տարեկանում։


== Հոգեբանական զարգացումը դպրոցական տարիքում ==

Դպրոցական տարիք՝ ժամանակաշրջան, որի ընթացքում մարդկանց ճնշող մեծամասնության մոտ անհետանում են մանկական վախերը։ Դպրոց ընդունվելուց հետո շատ երեխաների մոտ սկզբում նկատելի մեծանում է մանկական տարիքային վախերի քանակը։ Բելառուսական Վիտեբսկ քաղաքում անցկացված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ առաջին դասարանցիների շրջանում, ի տարբերություն ավագ նախադպրոցական երեխաների, առկա են երկու նոր վախեր՝ ուշանալ և հիվանդանալ։ Վիտեբսկ քաղաքի հետազոտված 40 առաջին դասարանցիների մոտ հայտնաբերվել են ընդամենը 30 տեսակի մանկական վախեր, որոնց մեջ գերակշռում էին մահից, ծնողների մահից, հրդեհից, հանցագործների հարձակումից, ինչ-որ բան վատ անելու, տարերային աղետներից, կրակից, ուշանալու և այլ վախերը։ Պարզվեց,որ հետազոտված առաջին դասարանցու վախերի միջին քանակը ավելի բարձր է, քան ավագ նախադպրոցականի մոտ։ 8-9 տարեկան երեխաների մոտ (Նիժնի Նովգորոդի դպրոցի երկրորդ և երրորդ դասարանցիների մոտ) գերակշռում էին երեք տեսակի վախեր՝ մահ (հարցվածների 82 %-ի մոտ), պատերազմ (հարցվածների 82 %-ի մոտ), հարձակում (հարցվածների 81 %-ի մոտ)։ Դեռահասության տարիքում բնական մանկական վախերը (մթությունից, մահից և այլն), որպես կանոն, անհետանում են, և դեռահասների մոտ հիմնականում սոցիալական վախեր են լինում։ Ա․ Ի․ Զախարովը նշում էր, որ դեռահասների մոտ սոցիալական վախերի պիկը համընկնում էր 15 տարեկան տարիքի հետ։ Հայտնի են 5 տեսակի սոցիալական վախեր՝ «չլինել ինքդ քեզ նման», ձախողումներից, քննադատությունից և պատժից, ֆիզիկական տգեղությունից, մենակությունից և ինքնադրսևորման անհնարինությունից։ Մանկական վախերի վերացման համար կիրառում են հոգեբանական ուղղման տարբեր մեթոդներ՝ արտ-թերապիա, հեքիաթաթերապիա և այլն։


== Հայաստանում ուսումնական հաստատություն ընդունվելու կարգ ==
Սովորողների ընդունելությունը դպրոց իրականացվում է տնօրենի հրամանով` երեխայի ծնողի կամ նրա օրինական ներկայացուցչի դիմումի և հաստատության միջև կնքված պայմանագրի հիման վրա։
Դպրոցի առաջին դասարան ընդունվում են այն երեխաները, որոնց վեց տարին լրացել կամ լրանում է տվյալ օրացուցային տարվա դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ։ Ավելի փոքր տարիքի երեխաների ընդունելությունը ուսումնական հաստատություն արգելվում է։ Ընդունելությունը դպրոցում կազմակերպվում է տվյալ տարվա հունիսի 1-ից մինչև սեպտեմբերի 1-ը։
Հատուկ դպրոցի 1-ին դասարան ընդունվում են տվյալ օրացուցային տարում վեց տարին լրացած և ավելի բարձր տարիքի դպրոց չհաճախած երեխաները։
Մինչև 16 տարին լրանալը, հիմնական կրթություն չստացած երեխային  դպրոց ընդգրկելու համար պատասխանատու է ծնողը` օրենքով սահմանված կարգով։
Սահմանված ժամկետից ուշ երեխան դպրոց ընդունվում է հետևյալ կարգով՝մինչև երկու տարի ուշացման դեպքում` առաջին դասարան ընդհանուր հիմունքներով,
երկու տարուց ավելի ուշ (մինչև 13 տարին լրանալը) երեխան ընդունվում է դպրոցի` իր տարիքային խմբին համապատասխան դասարան։Պետական դպրոցի տնօրենը տվյալ վարչական տարածքում բնակվող երեխաներին, ծնողի կողմից դիմում ներկայացնելու դեպքում, ընդունում է դպրոց։
Դպրոց ընդունելության ժամանակ սովորողի գիտելիքների ստուգում չի թույլատրվում։
Հայաստանի Հանրապետությունում դպրոցական կրթության տևողությունը 12 տարի է։ Այն բաժանվում է հետևյալ փուլերի՝ տարրական դպրոց (1-4-րդ դասարաններ),միջին դպրոց (5-9-րդ դասարաններ) և ավագ դպրոց (10-12-րդ դասարաններ)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Богданов И. М. Очерки по статистике всеобщего школьного обучения. — Академия педагогических наук РСФСР, 1948
Выготский Л.С. Проблема возраста // Выготский Л.С. Собрание сочинений: В 6-ти т.; Т.4. - М.: Педагогика, 1984. - с. 244-268
Школьный возраст // Малая медицинская энциклопедия.
↓https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=65532