Ջոն Բըրնս

Ջոն Ֆիշեր Բըրնս (անգլ.՝ John Burns, հոկտեմբերի 4, 1944(1944-10-04), Նոթինգհեմ, Նոթթինգեմշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի լրագրող, Պուլիցերյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, «Նյու Յորք Թայմս» բյուրոյի լոնդոնյան մասնաճյուղի ղեկավար, որը պատասխանատու է միջազգային հարցերի համար։ Բըրնսը հաճախ է հայտնվում PBS-ում, դա է պատճառը, որ նրան անվանում են ամերիկյան միջազգային լրագրության պատրիարք»։


== Վաղ տարիներ ==
Ջոն Ֆիշեր Լոկսլի Բըրնսը ծնվել է Անգլիայի կենտրոնական մասում գտնվող Նոթինգհեմ քաղաքում։ Մանուկ հասակում ծնողների հետ արտագաղթել է Կանադա։ Այստեղ նա ընդունվել է ՄաքԳիլի համալսարան։ 1980-1981 թվականներին Հարվարդի համալսարանում ուսանել է ռուսաց լեզու, իսկ 1984 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում՝ չինարեն։ 1998-1999 թվականներին Բըրնսը ազատ ունկնդիր է եղել Քեմբրիջի արքայական քոլեջում, որտեղ ուսումնասիրել է իսլամի պատմությունը, տարածումն ու մշակույթը։ Այնտեղ սովորել է նաև ֆրանսերեն և գերմաներեն։ 


== Մասնագիտական գործունեություն ==
1970-ական թվականների սկզբին Ջոն Բըրնսը կանադական «Globe and Mail» թերթի համար հոդված էր գրել՝ որպես խորհրդարանական լրագրող։ 1971 թվականին նրան Չինաստան են ուղարկել՝ Չինաստանի մշակութային հեղափոխության իրադարձությունները լուսաբանելու համար։ Դա տեղի է ունեցել այն թյուրիմացությունից հետո, որը ժամանակավոր արգելքի է հանգեցրել համայնքների պալատի խոսնակի կողմից խորհրդարանի մոտ հայտնվելը։ 1975 թվականին Բըրնսը աշխատանքի է անցել «Նյու Յորք Թայմս»ում՝ սկզբում որպես լրագրող՝ մայրաքաղաքային մասնաճյուղի համար, իսկ հետո իրեն դրսևորել է նաև այլ բաժանմունքներում։
Ջոն Բըրնսը գլխավորել է նաև «Նյու Յորք Թայմս»ի մի քանի արտասահմանյան բյուրոներ։ Լրագրողների հետ միասին Ջոն Դարնթոնը և Մայքլ Կաուֆմանը 1978 թվականին արժանացել են Ջորջ գնդի մրցանակին Աֆրիկայից պատրաստած ռեպորտաժների համար։ 1981-1984 թվականներին Բըրնսն աշխատել է Մոսկվայում՝ որպես մասնաճյուղի ղեկավար։ 1986 թվականին նրան տեղափոխել են Պեկինի Նյու Յորք Թայմս բյուրոյի մասնաճյուղ, որտեղ Չինաստանի իշխանությունները նրան բանտ են նստեցրել լրտեսության կասկածանքով։ Հետաքննությունից հետո մեղադրանքները հանվել են, սակայն Բըրնսին արտաքսել են երկրից։
1993 թվականին Բըրնսը ստացել է առաջին Պուլիցերյան մրցանակը Բոսնիա և Հերցեգովինայում՝ իրադարձությունների լուսաբանման համար։ Այնուհետև 1996 թվականին նրան երկրորդ անգամ շնորհվել է Ջորջ գնդի մրցանակը։ 1997 թվականին Պուլիցերյան երկրորդ մրցանակը նրան տրվել է՝ Աֆղանստանից ռեպորտաժներ պատրաստելու համար։
2003 թվականին Իրաք կոալիցիոն ուժերի ներխուժման պահին Ջոն Բըրնսն աշխատել է Բաղդադում։ Նա մանրամասն լուսաբանել է պատերազմն ու հետպատերազմյան օկուպացիան։ 2007 թվականի հուլիսին Բըրնսը տեղափոխվել է Լոնդոն, որտեղ փոխարինել է Լոնդոնյան մասնաճյուղի ղեկավարին՝ Ալան Քոուելին։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Բըրնսն արժանացել է Էլայջի Պերիշ Լավջոյի մրցանակին, ինչպես նաև Քոլբի քոլեջի դոկտորի պատվավոր աստիճանին։
Ջոն Բըրնսը ակտիվորեն համագործակցել է PBS-ի հետ։ Նա բազմիցս հայտնվել է Չարլի Ռոուզի շոուներում և Ջիմ Լեհրերի հետ հանդես է եկել «նորությունների ժամ»-ով՝ Աֆղանստանից և Իրաքից ուղիղ ռեպորտաժներով։ Հարցազրույցներից մեկում, 2009 թվականի հունվարին, հեռուստամեկնաբան Մայքլ Բեյրոնը Բըրնսին անվանել է «մեր ժամանակների արտասահմանյան լավագույն թղթակիցներից մեկը»։ 2010 թվականի օգոստոսին Չալի Ռոուզին տված հարցազրույցում Քրիստոֆեր Հիթչենզը, հիշելով Բյորնսի հետ Սարաևոյի իր ուղևորությունը, որում նրանք հայտնվել էին հրետակոծության տակ, գործընկերոջը անվանել է «մեր ժամանակների մեծագույն ռազմական լրագրող»։


== Քննադատություններ ==
Աֆղանստանում Ռուսաստանի դեսպան Զամիր Կաբուլովի հետ հարցազրույցում Բըրնսը նրան անվանել է ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի աշխատակից։
1993 թվականին Պուլիցերյան մրցանակը Ջոն Բըրնսը ստացել է Սարաևոյի կործանման համարձակ և մանրամասն լուսաբանման, ինչպես նաև Բոսնիա և Հերցոգովինայի պատերազմում բարբարոս սպանությունների համար։ Ավելի ուշ Բըրնսի Բոսնիա և Հերցեգովինայից նկարահանված  որոշ ռեպորտաժներ կասկածի տակ են դրվել տեղեկատվության աղբյուրների անվստահության պատճառով։
Փիթըր Բլոկը իր մեդիամաքրման գրքում՝ «Dirty Reporting Journalism & Tragedy in Yugoslavia»-ում մշտապես քննադատում է Բըրնսին՝ իր լրագրողական անազնվության համար։


== Անձնական կյանք ==
Ջոն Ֆիշեր Բըրնսն ամուսնացած է «Նյու Յորք Թայմս» բյուրոյի Բաղդադի մասնաճյուղի ղեկավար Ջեյն Սքոթ Լոնգի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==